Ten Westen Van Eden
Date: 1984-01-01 08:00:00+00:00
Keywords: Fantasy; Science Fiction; Adventure; Historical
Description: Sixty-five million years ago, a disastrous cataclysm eliminated three quarters of all life on Earth. Overnight, the ago of dinosaurs ended. The age of dinosaurs ended. The age of mammals had begun. But what if history had happened differently? What if the reptiles had survived to evolve intelligent life? In West of Eden , bestselling author Harry Harrison has created a rich, dramatic saga of a world where the descendents of the dinosaurs struggled with a clan of humans in a battle for survival. Here is the story of Kerrick, a young hunter who grows to manhood among the dinosaurs, escaping at l
Publisher: Meulenhoff

HARRY HARRISON

DE EDEN-TRILOGIE
EERSTE BOEK.

TEN WESTEN
VAN EDEN

Dit e-boek is gemaakt voor persoonlijk gebruik
en is niet bestemd voor commerciële doeleinden

Juli 2017

Eerste druk november 1991
Vertaling Annemarie Lodewijk
Omslagillustratie en landkaart Nico Keulers
Copyright © 1984 by Harry Harrison
Copyright Nederlandse vertaling © 1991 Meulenhoff
Nederland bv, Amsterdam
Oorspronkelijk verschenen onder de titel West of Eden
ISBN 90 290 4249 4

INHOUD

BOEK EEN

BOEK TWEE

DE WERELD TEN WESTEN VAN EDEN

En de HERE God plantte een hof in Eden, in het Oosten, en Hij plaatste daar de mens, die Hij geformeerd had.

Toen ging Kaïn weg van het aangezicht des HEREN, en ging wonen in het land Nod, ten Oosten van Eden.

GENESIS

De grote reptielen waren de meest succesvolle levensvormen die deze wereld ooit hebben bevolkt. 140 miljoen jaar lang heersten zij over de Aarde, vulden zij de lucht en krioelden zij in de zeeën. Toentertijd waren de zoogdieren, de voorouders van de mensheid, niet meer dan kleine, muisachtige dieren die werden opgejaagd door de grotere, snellere, meer intelligente sauriërs.

Plotsklaps, 65 miljoen jaar geleden, kwam hier verandering in. De Aarde werd getroffen door een meteoor met een doorsnede van tien kilometer, die rampzalige atmosferische beroeringen teweeg bracht. Binnen een korte spanne tijds werd meer dan vijfenzeventig procent van alle levende wezens die destijds voorkwamen weggevaagd. Het tijdperk van de dinosauriërs was ten einde; de evolutie van de zoogdieren die zij honderd miljoen jaar lang hadden onderdrukt begon.

Maar wat als die meteoor niet was gevallen? Hoe zou onze wereld er vandaag de dag dan hebben uitgezien?

PROLOOG: KERRICK

Ik heb de bladzijden die hier volgen gelezen en ben oprecht de mening toegedaan dat zij de ware geschiedenis van de wereld zijn.

Niet dat ik gemakkelijk tot deze overtuiging ben gekomen. Men zou kunnen zeggen dat mijn wereldbeeld zeer beperkt was. Ik ben geboren in een klein kampement dat bestond uit drie gezinnen. Gedurende het warme seizoen verbleven wij aan de oevers van een groot, visrijk meer. Mijn eerste herinneringen betreffen dat meer; hoe ik over het gladde water naar de hoge bergen in de verte keek en hun toppen wit zag worden van de eerste winterse sneeuw. Wanneer de sneeuw ook onze tenten en het gras daaromheen bedekte, was de tijd aangebroken dat de jagers naar de bergen trokken. Ik deed mijn best om snel groot te worden, hunkerend naar het moment waarop ik samen met hen op herten en elanden kon gaan jagen.

Die eenvoudige wereld van eenvoudige genoegens is voorgoed verdwenen. Alles is veranderd – en niet ten goede. Soms word ik midden in de nacht wakker en wens dat datgene wat gebeurd is nooit gebeurd was. Maar dat zijn domme gedachten en de wereld is nu eenmaal zoals zij is, in alle opzichten veranderd. Wat ik beschouwde als het gehele bestaan, bleek slechts een piepklein stukje van de werkelijkheid te zijn. Mijn meer en mijn bergen vormen slechts een heel klein deel van een groot continent dat zich uitstrekt tussen twee immense oceanen. Van de westelijke oceaan had ik wel eens gehoord omdat onze jagers daar visten.

Ook de murgu kende ik al en lang voordat ik ze ooit had gezien had ik reeds geleerd ze te haten. Zoals ons vlees warm is, is het hunne koud. Wij hebben haar op onze hoofden en een jager zal zelfs een trotse baard laten staan, terwijl de dieren waarop wij jagen warm vlees hebben en een vacht van bont of haar, maar dit alles geldt niet voor de murgu. Zij zijn koud en glad en geschubd, hebben klauwen en tanden om te verscheuren en verslinden en zijn heel groot en verschrikkelijk. Wij kunnen hen slechts vrezen en haten. Ik wist dat zij in de warme wateren van het zuidelijk deel van de oceaan leefden en op het warme land in het zuiden. Zij konden niet tegen de koude en dus lieten zij ons met rust.

Dat alles is nu veranderd en wel zo vreselijk veranderd dat niets ooit nog hetzelfde zal zijn. Ik beschik nu over de ongelukkige kennis dat onze wereld slechts een klein deel is van de murgu wereld. Wij wonen in het noorden van een groot continent dat verbonden is met een groot zuidelijk continent. En over dat hele land, van de ene oceaan tot aan de andere, wemelt het van de murgu.

En dat is nog niet alles. Aan de andere kant van de westelijke oceaan liggen nog grotere continenten – en daar leven helemaal geen jagers. Niet één. Alleen maar murgu. De hele wereld is van hen, behalve dat ene kleine stukje van ons.

En nu zal ik u het allerergste vertellen over de murgu. Zij haten ons evenzeer als wij hen. En dat zou niet zo erg zijn als het slechts grote, domme beesten waren. Dan zouden wij gewoon in het noorden blijven en hen op die manier uit de weg gaan.

Maar er zijn murgu die net zo intelligent en krachtdadig zijn als jagers. Wij weten niet met hoevelen ze zijn, maar het is al voldoende te weten dat ze al het land van deze grote aardbol bevolken.

Wat hier volgt is geen leuk verhaal, maar het is gebeurd en moet verteld worden.

Dit is het verhaal van onze wereld en alle wezens die haar bevolken en wat er gebeurde toen een groepje jagers zich langs de zuidkust waagde en wat zij daar aantroffen. En wat er gebeurde toen de murgu-die-de-wereld-bevolken erachter kwamen dat de wereld niet alleen van hen was, zoals ze altijd hadden gedacht.

BOEK EEN

Isizzó fa klabra massik, den sa rinyur owot
meth alpi.

Spuw in de tanden van de winter, want
in het voorjaar sterft hij altijd weer.

1

Amahast was al wakker toen het eerste licht van het naderende ochtendgloren zich over de oceaan begon te verspreiden. Boven hem waren alleen de helderste sterren nog zichtbaar. Hij wist wat het waren; de tharms van de dode jagers die elke avond naar de hemel klommen. Maar nu vluchtten zelfs deze laatsten, de beste spoorzoekers, de dapperste jagers, voor de opkomende zon. Het was een felle zon hier in het zuiden, heel anders dan de noordelijke zon waaraan ze gewend waren, de zon die zwakjes opkwam aan een bleke hemel boven besneeuwde wouden en bergen. Dit zou net zo goed een heel andere zon kunnen zijn. Toch was het nu, vlak voor zonsopgang, bijna koel en aangenaam zo dichtbij het water. Zo zou het niet blijven. Samen met het daglicht zou ook de hitte weer terugkeren. Amahast krabde aan de insectenbeten op zijn arm en wachtte de dageraad af.

De omtrekken van hun houten boot kwamen langzaam uit de duisternis te voorschijn. Hij was op het zand getrokken, een heel eind voorbij de rand van opgedroogd zeewier en schelpen die het bereik van het hoogste getijde markeerden. Vlakbij het vaartuig kon hij nog juist de donkere vormen onderscheiden van de slapende leden van zijn sammad, de vier die hem op deze reis vergezelden. Onwillekeurig keerde de bittere herinnering weer dat een van hen, Diken, stervende was; nog even en ze zouden nog maar met z’n drieën zijn.

Een van de mannen krabbelde langzaam en moeizaam overeind, waarbij hij zwaar op zijn speer leunde. Dat moest de oude Ogatyr zijn; hij had last van de stijfheid en pijn in zijn armen en benen die de ouderdom met zich meebracht, veroorzaakt door de vochtige grond en de koude winters. Amahast ging nu ook staan, eveneens met zijn speer in zijn hand. Onderweg naar de waterputten ontmoetten de twee mannen elkaar.

‘Het wordt een warme dag, kurro,’ zei Ogatyr.

‘Alle dagen zijn hier warm, oude man. Dat kan een kind nog wel voorspellen. De zon zal de pijn uit je botten koken.’

Langzaam en behoedzaam liepen zij in de richting van de donkere muur van het woud. Het hoge gras ritselde in de ochtendbries; de eerste wakkere vogels zongen in de boomtakken. Het een of andere bosdier had de toppen van de lage palmbomen gegeten en, op zoek naar water, kuilen gegraven naast de stammen. De avond tevoren hadden de jagers die putten nog wat dieper gemaakt en nu stonden ze tot de rand toe vol met helder water.

‘Drink zoveel je wilt,’ beval Amahast, terwijl hij zich omdraaide in de richting van het bos. Achter hem liet Ogatyr zich aamborstig op zijn knieën vallen en begon gretig te slurpen.

Het was altijd mogelijk dat er nog enkele nachtdieren uit het duistere woud te voorschijn zouden komen, dus stond Amahast op de uitkijk, zijn speer geheven en in de aanslag, terwijl hij de vochtige lucht opsnoof van rottende vegetatie, enigszins verzacht door de geur van bloemen die alleen ’s nachts bloeiden. Toen de oudere man klaar was, bleef hij op de uitkijk staan terwijl Amahast dronk. Deze dompelde zijn gezicht diep in het koele water, kwam happend naar adem weer boven en plensde vervolgens handenvol water over zijn naakte lichaam om een deel van het vuil en het zweet van de vorige dag van zich af te wassen.

‘Waar we vanavond stoppen, zal ons laatste kamp zijn. De ochtend daarna moeten we dezelfde weg weer terug,’ riep Ogatyr over zijn schouder, terwijl zijn blik steeds op de struiken en bomen vóór hem gevestigd bleef.

‘Dat heb je al eerder gezegd. Maar ik denk niet dat een paar dagen langer zoveel uit zal maken.’

‘Het is tijd om terug te keren. Ik heb voor elke zonsondergang een knoop in mijn koord gelegd. De dagen worden korter, ik weet dat soort dingen. De zon gaat steeds eerder onder, elke dag wordt zij zwakker en slaagt er niet meer in zo hoog aan de hemel te klimmen. En de wind begint ook te veranderen, dat moet zelfs jij toch gemerkt hebben. De hele zomer heeft hij vanuit het zuidoosten gewaaid. Maar nu niet meer. Kan je je die storm van vorig jaar nog herinneren, die bijna de boot tot zinken heeft gebracht en een heel bos plat heeft gewaaid? Die storm kwam omstreeks deze tijd van het jaar. We moeten terug. Ik weet al die dingen nog, ik heb ze in mijn koord geknoopt.’

‘Ik weet het, oude man.’ Amahast liet zijn vingers door de natte slierten van zijn lange haar glijden. Het hing tot over zijn schouders, terwijl zijn volle blonde baard vochtig op zijn borst rustte. ‘Maar je weet net zo goed als ik dat onze boot nog niet vol is.’

‘We hebben veel gedroogd vlees…’

‘Niet genoeg. We zullen nog heel wat meer nodig hebben om de winter door te komen. De jacht is niet voorspoedig geweest. Daarom zijn we ook verder zuidwaarts getrokken dan ooit tevoren. We hebben het vlees nodig.’

‘Nog één dag en dan moeten we terug. Meer niet. De weg naar de bergen is lang en moeizaam.’

Amahast gaf geen antwoord. Hij respecteerde Ogatyr vanwege alles wat de oude man wist, zijn kennis van de juiste manier om gereedschappen te maken en magische planten te vinden. De oude kende de rituelen voor de voorbereiding van de jacht, evenals de gezangen die de geesten van de doden af konden weren. Hij beschikte over alle kennis van zijn eigen leven en de levens vóór hem, dingen die hem verteld waren en die hij onthouden had, zoveel dat hij er een hele dag, van zonsopgang tot zonsondergang, over kon vertellen en dan was hij nog niet klaar. Maar er waren ook nieuwe dingen waar de oude man niets van afwist, dingen die Amahast dwars zaten en die om nieuwe antwoorden vroegen.

Het kwam allemaal door de winters, de strenge winters waaraan maar geen einde wilde komen. Tot tweemaal toe was er nu al de belofte van het voorjaar geweest, als de dagen langer werden en de zon warmer – maar de lente was niet aangebroken. De diepe sneeuw was niet gesmolten, het ijs op de rivieren was bevroren gebleven. Toen was de honger gekomen. De herten en elanden waren naar het zuiden getrokken, ver weg van hun vertrouwde valleien en bergweiden die in de greep van de ongenaakbare winter bleven. Hij was de mensen van zijn sammad voorgegaan op hun tocht achter de dieren aan. Ze moesten wel wegtrekken uit de bergen, omlaag naar de grote vlakten, anders zouden ze omkomen. Toch was de jacht niet voorspoedig geweest, want de kuddes waren door de verschrikkelijke winter sterk uitgedund. Ook was hun sammad niet de enige die in moeilijkheden verkeerde. Andere sammads waren ook op jacht gegaan en niet alleen die sammads die met de hunne verbonden waren door huwelijken, maar ook sammads die ze nooit eerder waren tegengekomen. Mannen die op een vreemde manier Marbak spraken, of helemaal niet, en die boos hun speren hieven. Toch waren alle sammads Tanu en Tanu vochten nooit tegen Tanu. Dat was nog nooit gebeurd. Maar nu gebeurde het wel en werden de scherpe stenen speerpunten besmeurd met Tanubloed. Dit zat Amahast evenzeer dwars als de eindeloze winter. Een speer voor de jacht, een mes voor het villen en een vuur om boven te koken. Zo was het altijd geweest. Tanu doodden geen Tanu. Liever dan deze misdaad zelf te moeten begaan had hij zijn sammad weggevoerd uit de heuvels. Dagenlang hadden zij de richting van de ochtendzon gevolgd, net zolang totdat zij het zoute water van de grote zee hadden bereikt. Hij wist dat de weg naar het noorden was afgesloten, want het ijs kwam daar tot aan de rand van de oceaan en alleen de Paramutan, de huid-boot mensen, konden op dat bevroren land leven. De weg naar het zuiden lag open, maar daar, in de bossen en oerwouden waar de sneeuw nimmer kwam, leefden de murgu. En waar die waren, was de dood.

Dus bleef alleen de golvende zee nog over. Zijn sammad verstond al sinds lang de kunst van het maken van houten boten voor het vissen in de zomer, maar nooit eerder hadden zij zich zo ver op het water of buiten hun kamp gewaagd. Deze zomer konden zij niet anders. De gedroogde inktvis was niet voldoende om hen de winter door te helpen. Als de jacht weer net zo slecht zou zijn als de voorafgaande winters zouden zij geen van allen het voorjaar meer halen. Naar het zuiden moesten ze dus trekken en dat hadden ze dan ook gedaan. Langs de kust en op de eilandjes vlak voor de kust waren ze op jacht gegaan, altijd op hun hoede voor de murgu.

De anderen waren nu ook ontwaakt. De zon stond boven de horizon en uit de diepten van het oerwoud klonken de eerste kreten van de dieren. Het was tijd om uit te varen.

Amahast knikte plechtig toen Kerrick hem de leren zak ekkotaz kwam brengen en schepte er vervolgens een handvol geplette eikeltjes en gedroogde bessen uit. Hij stak zijn andere hand uit en woelde ermee door het dikke haar op het hoofd van zijn zoon. Zijn eerstgeborene. Nog even en hij zou een man zijn en een mannennaam aannemen. Maar nu was hij nog een jongen, ook al werd hij de laatste tijd steeds langer en sterker. Zijn gewoonlijk bleke huid was nu, net als die van de anderen op deze reis, door de zon gebruind en hij droeg alleen een hertenvel om zijn middel. Om zijn hals hing aan een leren riempje een kleinere versie van het mes van hemelmetaal dat Amahast ook droeg. Een mes dat niet zo scherp was als steen, maar zijn waarde ontleende aan zijn zeldzaamheid. Deze twee messen, het grote en het kleine, waren het enige hemelmetaal dat de sammad bezat. Kerrick glimlachte naar zijn vader. Acht jaar oud en dit was zijn eerste jacht met de mannen. Het was het belangrijkste wat hem tot nu toe in zijn leven was overkomen.

‘Heb je genoeg gedronken?’ vroeg Amahast. Kerrick knikte. Hij wist dat hij tot de avond geen water meer zou krijgen. Dit was een van de belangrijke dingen die een jager moest leren. Toen hij nog bij de vrouwen en de kinderen woonde, had hij water gedronken wanneer hij dorst had, en wanneer hij honger had, had hij bessen geknabbeld of de verse wortels gegeten die zij opgroeven. Maar dat was nu anders. Hij ging nu met de jagers mee, deed wat zij deden en deed dus ook van vóór zonsopgang tot na zonsondergang zonder eten en drinken. Trots greep hij zijn kleine speer vast en probeerde niet te laten merken hoezeer hij schrok toen er achter hem in het oerwoud een luid gekraak klonk.

‘Duw de boot in het water!’ riep Amahast.

De mannen hoefden niet aangespoord te worden; het geluid van de murgu werd steeds luider en dreigender. Er hoefde niet veel ingeladen te worden, alleen hun speren, bogen en pijlkokers, hertenhuiden en zakken ekkotaz. Zij duwden de boot het water in en de grote Hastila en Ogatyr hielden hem in evenwicht terwijl de jongen er voorzichtig in klom met een grote schelp in zijn handen die de gloeiende sintels van het vuur bevatte.

Achter hen op het strand deed Diken zijn uiterste best om overeind te komen en zich bij de anderen te voegen, maar hij was vandaag niet sterk genoeg. Hij werd bleek van de inspanning en er verschenen grote zweetdruppels op zijn gezicht. Amahast liep naar hem toe en knielde naast hem neer. Hij pakte een punt van het hertenvel waarop de gewonde man lag en veegde zijn gezicht af.

‘Blijf maar rustig liggen. Wij dragen je wel naar de boot.’

‘Nee, vandaag niet, niet als ik niet in staat ben om zelf aan boord te klimmen.’ Dikens stem klonk hees en het spreken kostte hem hoorbaar moeite. ‘Het is makkelijker als ik hier blijf wachten tot jullie terugkomen. Dat is beter voor mijn hand.’

Zijn linkerhand was er nu slecht aan toe. Twee van zijn vingers waren stukgebeten, opengereten, toen op een nacht een groot junglewezen hun kamp binnen was gevallen, een slechts half geziene vorm die zij met hun speren hadden verwond en weer terug hadden gedreven, de duisternis in. Aanvankelijk had Dikens wond er niet zo ernstig uitgezien – jagers overleefden wel erger verwondingen – en hadden zij alles voor hem gedaan wat binnen hun mogelijkheden lag. Ze hadden de wond schoongespoeld met zeewater totdat hij goed begon te bloeden en daarna had Ogatyr hem behandeld met een papje, gemaakt van het benseelmos uit de moerassen van de hoge bergen. Maar ditmaal was dat niet voldoende gebleken. Het vlees werd eerst rood en toen zwart en tenslotte was Dikens hele arm zwart geworden; het stonk verschrikkelijk. Diken zou niet lang meer leven. Amahast keek van de gezwollen arm op naar de groene muur van het oerwoud achter hen.

‘Wanneer de beesten komen zal mijn tharm hier niet meer zijn om door hen te worden verslonden,’ zei Diken, toen hij zag in welke richting Amahast keek. Zijn rechterhand was tot een vuist gebald; hij opende hem heel even om de steenschilfer te laten zien die hij erin verborgen hield. Een soort scherpe punt die wel gebruikt werd om een dier mee te slachten en te villen. Scherp genoeg om een menselijke slagader te openen.

Amahast stond langzaam op en veegde het zand van zijn blote knieën. ‘Ik zal daarboven naar je uitkijken,’ zei hij, zijn uitdrukkingsloze stem zo zacht dat alleen de stervende man hem kon horen.

‘Jij bent altijd mijn broeder geweest,’ zei Diken. Toen Amahast wegliep wendde hij zijn gezicht af en sloot zijn ogen opdat hij de anderen niet kon zien vertrekken.

Toen Amahast bij de boot aankwam lag deze al in het water, zachtjes deinend op het kalme water. Het was een goed, solide vaartuig, vervaardigd uit de uitgeholde stam van een grote ceder. Kerrick zat voorin het kleine vuurtje aan te blazen dat op een aantal stenen lag. Het knetterde en flakkerde op toen hij er nog een paar takjes op gooide. De mannen hadden hun roeiriemen al tussen de dolpennen laten glijden, klaar om te vertrekken. Amahast trok zichzelf via de zijkant omhoog en legde zijn stuurriem op zijn plaats. Hij zag dat de mannen van hem naar de jager keken die op het strand was achtergebleven, maar niemand zei iets. En zo hoorde het ook. Een jager toonde geen pijn – en geen medelijden. Elke man had het recht zelf te bepalen wanneer hij zijn tharm op wilde laten stijgen naar erman, de nachthemel, om daar verwelkomd te worden door Ermanpadar, de hemelvader die daar heerste. Daar voegde de tharm van de jager zich bij de andere tharms onder de sterren. Elke jager had dit recht en niemand mocht daar iets van zeggen of hem trachten tegen te houden. Zelfs Kerrick wist dat en net als de anderen zweeg ook hij. ‘Roeien,’ beval Amahast. ‘Naar het eiland.’

Het vlakke, met gras begroeide eiland lag vlak voor de kust en beschutte het strand hier tegen de kracht van de oceaangolven. Verder naar het zuiden steeg het wat hoger, boven de zilte waternevel van de zee en daar groeiden ook de eerste bomen. Met al dat gras en veel beschutting beloofde het een goed jachtterrein te zijn. Tenzij hier ook murgu zaten.

‘Kijk daar, in het water!’ riep Kerrick, omlaag wijzend naar de zee. Daar zwom een enorme school hardalt langs, hun tentakels achter hen aan slierend, hun ogenschijnlijk ontelbare, slappe lichamen beschermd door hun schalen. Hastila greep zijn speer bij het uiteinde vast en hield hem boven het water. Hij was een grote man, nog groter dan Amahast, maar desondanks erg snel. Hij wachtte even af – en stootte toen zijn speer in zee, zo diep dat zijn hele arm onder water verdween.

Toen hij zijn speer weer omhoog haalde bleek dat de punt zijn doel had getroffen, recht in het zachte vlees achter de schaal. De hardalt werd uit het water getrokken en op de bodem van de boot gegooid waar hij met zwakjes kronkelende tentakels bleef liggen, terwijl zwart vocht uit zijn doorboorde inktblaas sijpelde. Ze begonnen allemaal te lachen. Hij deed zijn naam eer aan, Hastila, speer-in-de-hand. Een speer die nooit miste.

‘Een lekker hapje,’ zei Hastila, terwijl hij zijn voet op de schaal zette en zijn speer uit het lichaam trok.

Kerrick was opgewonden. Het zag er zo eenvoudig uit. Eén enkele, snelle stoot – en daar lag een grote hardalt, genoeg voedsel om hen allemaal een dag te voeden. Hij greep zijn eigen speer bij het uiteinde vast, net zoals Hastila had gedaan. Hij was maar half zo lang als de speer van de jager, maar de punt was even scherp. De hardalt waren er nog steeds, meer nog dan daarnet, en hij zag er een net onder de boeg het water vertroebelen.

Kerrick stootte de speer met al zijn kracht omlaag. Hij voelde de punt in het zachte vlees zinken, greep het heft met beide handen vast en trok. De houten spies schudde en rukte aan zijn handen, maar hij hield koppig vast en trok uit alle macht.

Het water spatte wild schuimend op toen de nat glanzende kop naast de boot opdook. Zijn speer werd losgetrokken uit het vlees van het beest en Kerrick viel achterover toen de kaken zich openden en hij de rijen tanden voor zich zag. De krijsende kreet kwam van zo dichtbij dat de stinkende adem van het dier hem overspoelde. Scherpe klauwen krasten tegen de boot en scheurden hele stukken uit het hout.

Toen stond Hastila naast hem en stootte zijn speer tot twee keer toe tussen die verschrikkelijke kaken. De marag schreeuwde nu nog harder en het bloed spetterde over de jongen heen. Toen klapten de kaken dicht en heel even keek Kerrick in dat ronde, starende oog vlak voor zijn gezicht.

Even later was het verdwenen, weggezonken in een kolk bloedig schuim.

‘Roei naar het eiland!’ beval Amahast. ‘Er zullen nog wel meer van die beesten, grotere zelfs, achter de hardalt aankomen. Is de jongen gewond?’

Ogatyr plensde een handvol water over Kerricks gezicht en veegde het schoon. ‘Alleen maar geschrokken,’ zei hij, terwijl hij naar het wit weggetrokken gezicht keek.

‘Hij heeft geluk gehad,’ zei Amahast grimmig. ‘En geluk heb je maar één keer. Voortaan zal hij zijn speer niet meer zomaar in de duisternis werpen.’

Nooit meer! dacht Kerrick, de woorden bijna hardop uitroepend, terwijl hij naar het kapotte hout keek waarin de klauwen van het dier diepe groeven hadden achtergelaten. Hij had over de murgu gehoord, hun klauwen aan halskettingen zien hangen en een keer zelfs een gladde, veelkleurige buidel aangeraakt die van een murguhuid was gemaakt. Maar de verhalen hadden hem eigenlijk nooit angst aangejaagd; zo groot dat ze tot aan de hemel reikten, tanden als speren, ogen als stenen, klauwen als messen. Maar nu was hij bang. Hij wendde zijn gezicht af in de richting van het strand, ervan overtuigd dat er tranen in zijn ogen stonden, die de anderen niet mochten zien. Terwijl zij langzaam het vasteland naderden, beet hij op zijn lippen. De boot was plotseling een dunne schelp boven een zee vol monsters en hij hunkerde wanhopig naar vaste grond onder zijn voeten. Hij kon wel huilen van opluchting toen de boeg over het zand schuurde. Terwijl de anderen de boot uit het water trokken waste hij alle sporen van het bloed van de marag van zich af.

Amahast maakte een zacht, sissend geluid tussen zijn tanden, een jagerssignaal, en zij bleven allemaal doodstil en roerloos staan. Hij lag in het gras boven hen en tuurde over de rand van een heuveltje heen. Hij gebaarde met zijn hand dat ze zich moesten bukken en naar hem toe moesten komen. Kerrick deed precies wat de anderen deden en kwam niet boven het hoge gras uit. In plaats daarvan duwde hij de bladeren met zijn vingers uiteen zodat hij er tussendoor kon kijken.

Herten. Op slechts een pijlschot afstand stond een kudde van de kleine dieren te grazen. Ze waren mollig van het sappige gras van dit eiland, bewogen zich traag en verjoegen met bewegingen van hun lange oren de vliegen die om hen heen zoemden. Kerrick snoof door zijn opengesperde neusgaten en rook de zoetige geur van hun huiden.

‘We lopen zo stil mogelijk langs het strand,’ zei Amahast. ‘De wind staat in onze richting, dus ze zullen ons niet ruiken. We kunnen heel dichtbij komen.’ Hij ging voorop, zich bukkend terwijl hij rende en de anderen volgden hem. Kerrick sloot de rij.

Gehurkt achter het duin brachten zij hun bogen in gereedheid, stonden toen op en lieten allemaal tegelijk hun pijlen vliegen.

De vlucht pijlen trof doel; twee van de dieren stortten ter aarde en een derde werd gewond. De kleine bok was nog in staat wankelend een eindje door te lopen met de pijl in zijn lichaam. Amahast rende er snel achteraan en haalde hem in. Het dier draaide zich om, zijn kleine gewei dreigend omlaag houdend, maar Amahast sprong lachend op hem af, greep de hoorns met beide handen vast en gaf er een draai aan. Het dier snoof en helde langzaam opzij, waarna het met een kreet neerviel. Amahast boog zijn nek naar achteren, terwijl Kerrick aan kwam rennen.

‘Gebruik je speer; de eerste keer dat je een dier doodt. In de keel – van opzij, diep steken en de punt een keer ronddraaien.’

Kerrick deed wat hem gezegd werd en de bok brulde van pijn toen het rode bloed uit zijn hals spoot en over Kerricks handen en armen heen stroomde. Bloed om trots op te zijn. Hij duwde de speer dieper in de wond totdat het dier uiteindelijk begon te trillen en stierf.

‘Goed gedaan,’ zei Amahast trots. De manier waarop hij sprak deed Kerrick hopen dat er niet meer gesproken zou worden over de marag in de boot.

Blij lachend sneden de jagers de karkassen open en verwijderden de ingewanden. Amahast wees in zuidelijke richting naar het hogere gedeelte van het eiland. ‘Draag ze maar naar de bomen, zodat we ze op kunnen hangen om ze leeg te laten bloeden.’

‘Gaan we nog meer jagen?’ vroeg Hastila. Amahast schudde zijn hoofd.

‘Niet als we morgen terug willen. We zullen er de rest van de dag en de nacht voor nodig hebben om de dieren die we nu hebben geschoten te slachten en te roken.’

‘En te eten,’ zei Ogatyr, luid met zijn lippen smakkend. ‘Net zoveel te eten als we willen. Hoe meer we in onze buik stoppen, des te minder hoeven we op onze rug te dragen!’

Hoewel het onder de bomen koeler was, werden ze al snel bedekt met steekvliegen. Het enige wat ze konden doen was ze wegslaan en Amahast te smeken zo snel mogelijk met roken te beginnen om ze op een afstand te houden.

‘Vil de karkassen,’ beval hij, en schopte met zijn teen tegen een stuk hout: het viel uit elkaar. ‘Te vochtig. Het hout hier onder de bomen is te nat om te branden. Ogatyr, haal het vuur uit de boot en houd het met droog gras brandende totdat wij terugkomen. Ik ga samen met de jongen wat drijfhout halen van het strand.’

Hij liet zijn pijl en boog achter, maar pakte zijn speer op en liep door het kleine bos in de richting van de zeezijde van het eiland. Kerrick haastte zich achter hem aan.

Het strand was breed en het fijne zand was bijna zo wit als sneeuw. Voor de kust braken de golven in een borrelende schuimmassa die een heel eind het strand op kwam rollen. Langs de vloedlijn lagen stukken hout en kapotte sponzen, schelpen met ontelbare kleuren, lila slakken, en lange groene slierten zeewier met kleine krabbetjes ertussen. De paar stukjes drijfhout hier waren nauwelijks de moeite waard, dus liepen ze verder naar het voorgebergte waarvandaan een rotsachtig schiereiland de zee in stak. Toen ze de glooiende helling hadden beklommen konden ze tussen de bomen doorkijken en zagen ze dat het voorgebergte een kromming maakte rond een beschutte baai. Op het zand aan de overkant lagen donkere vormen; misschien zeehonden die lagen te zonnen.

Op datzelfde moment werden zij zich ervan bewust dat er een eindje verderop ook iemand onder een boom uit stond te kijken over de baai. Een andere jager wellicht. Amahast had zijn mond al open om de ander te roepen toen de figuur een stap naar voren deed en in het zonlicht kwam te staan.

De woorden bleven steken in zijn keel; elke spier in zijn lichaam verstijfde.

Dit was geen jager, dit was zelfs geen mens. Mensachtig maar verder in alle opzichten weerzinwekkend anders.

Het wezen had geen haar en was naakt, met een gekleurde kam die van bovenop zijn hoofd omlaag liep over zijn rug. Het glansde in het zonlicht, angstwekkend opvallend met een huid die geschubd en veelkleurig was.

Een marag. Kleiner dan de reuzen in het oerwoud, maar desalniettemin een marag. Net als zijn soortgenoten was hij in rust volkomen roerloos, als uit steen gehouwen. Toen draaide hij zijn kop om in een serie korte, krampachtige bewegingen, zodat ze zijn ronde, uitdrukkingsloze oog konden zien en zijn brede uitstekende kaaklijn. Ze bleven doodstil staan, zo roerloos als murgu, en hielden hun handen stevig om hun speren geklemd. Het beest had zich nog niet ver genoeg omgedraaid om hun roerloze figuren tussen de bomen op te merken.

Alvorens in actie te komen, wachtte Amahast totdat het weer in de richting van de oceaan keek. Zonder ook maar enig geluid te maken sloop hij naar voren en hief zijn speer. Hij had juist de bosrand bereikt toen het beest hem hoorde of voelde naderen. Het draaide met een ruk zijn kop om en staarde hem recht in het gezicht.

De jager wierp de stenen speerpunt midden in het ene, lidloze oog, waarna hij diep in de hersenen drong.

Er trok een trilling door hem heen, een stuiptrekking die zijn hele lichaam deed beven; toen stortte hij zwaar neer. Hij was al dood voordat hij de grond raakte. Amahast had al razendsnel zijn speer losgetrokken, zich omgedraaid en zijn blik snel over de helling en het strand daarachter laten glijden. Er waren verder geen beesten meer te bekennen.

Kerrick voegde zich bij zijn vader en samen stonden ze zwijgend op het kadaver neer te kijken.

Het was een primitieve en weerzinwekkende parodie op een mensenlichaam. Rood bloed sijpelde nog steeds uit de vernielde oogkas, terwijl het andere oog, de pupil een zwarte, verticale streep, hen nietszeggend aanstaarde. Er was geen neus; alleen twee huidflappen op de plek waar een neus had moeten zitten. De brede onderkaak was door de schok van de plotselinge dood opengevallen en onthulde witte rijen scherpe, puntige tanden.

‘Wat is het?’ vroeg Kerrick met dichtgeknepen keel.

‘Ik weet het niet. Een soort marag. Een kleine. Ik heb er nog nooit zo een gezien.’

‘Hij stond en liep als een mens, als een Tanu. Het is een marag, vader, maar zijn handen zien er net zo uit als de onze.’

‘Niet helemaal. Tel maar. Een, twee, drie vingers en een duim. Nee, hij heeft maar twee vingers – en twee duimen.’

Amahast stond met opgetrokken lippen neer te kijken op het ding. Het had korte, kromme benen, platte voeten, met tenen die op klauwen leken. Het had een kort staartje. In de dood lag het opgekruld, met één arm onder zijn lichaam. Amahast duwde het beest met zijn voet om. Nog meer vraagtekens, want in zijn hand hield het iets geklemd wat leek op een knoestig stuk zwart hout.

‘Vader, het strand!’ riep Kerrick.

Zij zochten dekking onder de bomen en keken vanuit hun schuilplaats hoe de wezens net onder de plek waar zij stonden uit zee kwamen.

Het waren drie murgu. Twee van hen leken veel op degene die zij zojuist gedood hadden. De derde was groter, vadsig en traag. Hij lag half in en half uit het water, met gesloten ogen en bewegingloze ledematen, slap op zijn rug. De twee anderen rolden hem al duwend verder het strand op. Het grote wezen bubbelde door zijn neusflappen en begon vervolgens lui en langzaam met de klauwen van zijn ene voet zijn buik te krabben. Een van de kleinere murgu maaide met zijn armen door de lucht en maakte een scherp klakkend geluid.

Amahast voelde een grote woede opkomen, die hem zo naar de keel greep dat hij luidruchtig naar adem hapte. Vrijwel verblind door haat en zonder zich eigenlijk bewust te zijn van wat hij deed, stortte hij zich met zijn speer in de aanslag de helling af.

Een ogenblik later wierp hij zich op de beesten en probeerde de dichtstbijzijnde te steken. Maar deze had toen hij zich omdraaide een stap opzij gedaan, zodat de stenen punt hem alleen in de zij raakte en afgleed van de ribben. Het beest sperde zijn mond wagenwijd open en siste luid terwijl het trachtte te vluchten. Amahasts volgende stoot was wel raak.

Amahast trok de speer los en zag, toen hij zich omdraaide, de andere het water in rennen en vluchten.

Het beest spreidde zijn armen wijd uit en viel neer toen de kleine speer door de lucht vloog en het in de rug trof.

‘Een goede worp,’ zei Amahast, zich ervan overtuigend dat het ding dood was alvorens de speer los te rukken en terug te geven aan Kerrick.

Nu restte alleen de grote marag nog. Zijn ogen waren dicht en hij leek zich niet bewust van wat er om hem heen gebeurde.

Amahasts speer boorde zich diep in zijn borst en het uitte een bijna menselijke kreet. Het beest werd beschermd door dikke vetlagen en Amahast moest nog verschillende malen doorsteken voordat hij stil lag. Toen hij klaar was leunde Amahast zwaar hijgend op zijn speer en keek vol afgrijzen en nog steeds bezeten van een diepe haat naar dc afgeslachte wezens.

‘Deze dingen moeten vernietigd worden. De murgu zijn niet zoals wij, kijk maar naar hun huid, schubben. Zij hebben geen van allen een vacht, ze vrezen de koude en hun vlees is giftig voor ons. Wanneer we ze zien moeten we ze vernietigen.’ Hij snauwde de woorden en Kerrick kon slechts instemmend knikken. Hij voelde dezelfde diepe, redeloze afkeer.

‘Ga de anderen halen,’ zei Amahast. ‘Snel. Kijk, daar, aan de andere kant van de baai zitten er nog meer. We moeten ze allemaal doden.’

Vanuit zijn ooghoeken zag hij iets bewegen en, denkend dat een van de wezens nog niet helemaal dood was, hief hij zijn speer. Het dier bewoog zijn staart.

Nee! De staart zelf bewoog niet, maar er kronkelde iets weerzinwekkends onder de huid aan het begin van de staart. Er zat een soort opening. Een buidel vlakbij het begin van de dikke staart. Met de punt van zijn speer sneed Amahast hem open en deed zijn best niet te kokhalzen bij de aanblik van de bleke wezentjes die eruit kwamen rollen.

Gerimpelde, blinde, minuscule imitaties van de volwassenen. Dit moesten hun jongen zijn. Brullend van woede trapte hij ze dood.

‘Vernietigd, ze moeten allemaal vernietigd!’ Telkens opnieuw mompelde hij die woorden terwijl Kerrick tussen de bomen door wegrende.

Enge hantèhei, atè embokèka iirubushei kaksheisè,
hèawahei; hèvai’ihei, kaksheintè, enpeleiuu asahen enge.

Het verlaten van de liefde van een vader en
het betreden van de omhelzing van de zee is
de eerste pijn van het leven –
de eerste vreugde zijn de vrienden
die zich daar bij je voegen.

2

De enteesenat doorkliefden met ritmische bewegingen van hun grote, peddelvormige zwemvliezen de golven. Een van hen hief zijn kop omhoog uit zee, zodat het water over zijn donkere huid stroomde, hief hem hoger en hoger op zijn lange nek, draaide zich om en keek achterom. Pas toen hij de grote vorm in het water achter hen zag liet hij zich weer onder het wateroppervlak zakken.

Vóór hen zwom een school inktvissen – de andere enteesenat maakten opgewonden klikkende geluiden. Hun enorme staarten sloegen heen en weer en zij schoten naar voren, gigantisch en niet te stuiten, hun bek wijd opengesperd. Regelrecht op de school in.

De inktvissen vluchtten alle richtingen uit en spoten intussen stralen vloeistof uit. De meesten ontsnapten achter de wolken zwarte kleurstof die zij afscheidden, maar velen werden door de getande kaken ingehaald, gevangen en in één keer opgeslokt. Dit ging door totdat de zee weer leeg was en de overlevenden her en der verspreid en een eind uit de buurt. Verzadigd draaiden de grote dieren zich om en zwommen langzaam terug in de richting waaruit ze gekomen waren.

Een eind voor hen uit zwom een nog grotere vorm door de oceaan. Het water gutste over zijn rug en spetterde langs de grote rugvin van de uruketo. Toen zij naderbij kwamen doken de enteesenat onder, draaiden zich om en gingen vlak naast de lange gepantserde bek zwemmen. Het dier moest hen hebben gezien, want het volgde hen met één traag oog, de zwarte pupil omlijst door de uitstekende oogkas. Langzaam drong de herkenning door in het trage brein van het beest en de bek begon zich te openen, net zolang totdat hij wijd openstond.

Een voor een zwommen ze de wijdopen bek binnen en duwden hun koppen door de grotachtige opening. Eenmaal in positie braakten zij de zojuist gevangen inktvissen weer uit. Pas toen hun magen helemaal leeg waren trokken ze zich terug en draaiden zich met een zijdelingse beweging van hun zwemvliezen om. Achter hen sloten de kaken zich even langzaam als zij zich geopend hadden en het enorme lichaam van de uruketo zwom onverstoorbaar verder.

Hoewel het grootste deel van het gigantische beest zich onder het wateroppervlak bevond, rees de rugvin van de uruketo boven de golven uit. De afgeplatte bovenkant was droog en leerachtig, bevuild door de wittige uitwerpselen van zeevogels, en ook bedekt met littekens waar zij met hun scherpe snavels aan de stugge huid hadden getrokken. Op dat moment liet een van deze vogels zich omlaag zakken naar de vin; hij hing in de lucht aan zijn grote witte vleugels, met uitgespreide zwemvliezen. Plotseling begon hij te krijsen en sloeg zijn vleugels uit om weg te vliegen, geschrokken door de langwerpige opening die aan de bovenkant van de vin was verschenen. Het gat werd steeds groter, totdat het de hele lengte van de vin besloeg, een grote opening in het levende vlees die nog steeds groter werd en waaruit een wolk verschaalde lucht opsteeg.

De opening gaapte wijder en wijder open, net zolang totdat er meer dan genoeg ruimte was om de Yilanè door te laten. Het was de tweede officier, belast met deze wacht. Terwijl zij op de brede botrand, hoog bovenin de vin, klom, zodat haar hoofd en schouders er bovenuit staken, ademde zij de frisse zeelucht diep in en keek in een behoedzame cirkel om zich heen. In de overtuiging dat alles in orde was klom zij weer omlaag, langs het bemanningslid dat stuurdienst had en dat door de transparante schijf vlak voor haar in de verte keek. De officier keek over haar schouder naar de gloeiende kompasnaald en zag dat deze van de koers afweek. Het bemanningslid greep de knobbel van het zenuwuiteinde, vlak naast het kompas, tussen de duimen van haar linkerhand en kneep er hard in. Er ging een trilling door het vaartuig toen het dier, dat slechts half bij bewustzijn was, reageerde. De officier knikte en vervolgde haar afdaling in de langwerpige ruimte daarbinnen, waarbij haar pupillen zich in het halfduister snel vergrootten.

Lichtgevende plekken waren de enige verlichting hier in deze ruimte met levende muren die zich over bijna de gehele lengte van de ruggengraat van de uruketo uitstrekte. Achterin, vrijwel volledig in het duister, lagen de gevangenen, met hun enkels aan elkaar geketend. Voorraadkisten en grote peulen gevuld met water, scheidden hen van de bemanning en de passagiers voorin. De officier baande zich een weg naar voren, naar de commandant om haar rapport te overhandigen. Erefnais keek op van de gloeiende kaart die zij vasthield en tekende het af. Tevreden rolde zij de kaart op en borg hem weer op in het daartoe bestemde vakje, waarna zij op weg ging om de vin zelf te beklimmen. Zij schuifelde onder het lopen, een verwonding uit haar jeugd aan haar rug, die nog steeds getekend en verwrongen was van deze verwonding. Het waren dan ook uitsluitend haar uitmuntende capaciteiten die ervoor gezorgd hadden dat ze ondanks deze misvormende handicap deze hoge rang had weten te bereiken. Toen zij bovenop de vin stond ademde ook zij diep de frisse zeelucht in terwijl ze om zich heen keek.

Achter hen begon de kust van Maninlè uit het zicht te verdwijnen. Vóór hen aan de horizon was nog net land zichtbaar, een keten vlakke eilanden die zich in noordelijke richting uitstrekte. Tevreden gesteld boog zij zich omlaag en richtte zich in uiterst formele bewoordingen tot iemand anders. Wanneer ze bevelen gaf was zij directer, op het bruuske af. Maar nu niet. Ze klonk beleefd en onpersoonlijk, de manier waarop iemand met een lagere rang een hoger geplaatste behoorde aan te spreken. Toch was zij zelf de commandante van dit levende vaartuig – dus moest degene tot wie ze sprak wel een uitzonderlijk hoge positie bekleden.

‘Met uw welnemen, er is hier iets te zien, Vaintè.’

Dit gezegd hebbende deed zij een stap naar achteren zodat de voorste uitkijkpost vrijkwam. Vaintè klom voorzichtig omhoog via de geribbelde binnenkant van de vin en stapte, op de voet gevolgd door twee anderen, op de binnenrand. De twee anderen deden eerbiedig een stap opzij toen zij naar voren liep. Vaintè hield zich vast aan de rand en sperde haar neusgaten open en dicht toen ze de scherpe zilte lucht rook. Erefnais keek haar vol bewondering aan, want ze was erg mooi. Ook al zou iemand niet weten dat zij de leiding had gekregen over de nieuwe stad, dan nog zou haar status duidelijk af te leiden zijn uit elke beweging van haar lichaam. Hoewel zij zich niet bewust was van de bewonderende blik, stond Vaintè er trots bij met fier geheven hoofd en vooruitgestoken kin, haar pupillen door het felle zonlicht vernauwd tot smalle verticale streepjes. Zij hield zich met haar sterke handen stevig vast terwijl wijd-uitgespreide voeten haar in evenwicht hielden; een lichte golfslag bracht het heldere oranje van haar prachtige kam in beweging. Uit elke beweging van haar lichaam sprak dat zij was geboren om te heersen.

‘Wat ligt daar voor ons?’ vroeg Vaintè plotseling.

‘Een keten eilanden, Hoogste. Hun naam verraadt wat ze zijn. Alakas-aksehent, een opeenvolging van gouden, gevallen stenen. Hun stranden en de omliggende wateren zijn het hele jaar door warm. De eilanden strekken zich in een lange rij uit tot aan het vasteland. En dat is de plek waar de nieuwe stad verrijst.’

‘Alpèasak. De prachtige stranden,’ sprak Vaintè tot zichzelf, zodat de anderen haar woorden niet konden zien of horen. ‘Ligt hier mijn bestemming?’ Zij wendde zich tot de commandant. ‘Wanneer zijn we er?’

‘Vanmiddag, Hoogste. In elk geval voordat het donker is. De oceaan heeft hier een warme stroming die ons er snel naartoe zal voeren. Er is hier volop inktvis, dus de enteesenat en de uruketo kunnen voldoende eten. Soms zelfs te veel. Dat is weer een van die problemen die het commando op een lange reis met zich meebrengt. We moeten ze goed in de gaten houden, anders vertragen ze hun snelheid en zal onze aankomst…’

‘Zwijg. Ik wens alleen te zijn met mijn efenselè.’

‘Het was mij een genoegen.’ Terwijl Erefnais dit zei liep ze al achteruit en zodra ze uitgesproken was verdween zij omlaag.

Met warme bewegingen wendde Vaintè zich tot de zwijgende lijfwachten. ‘We zijn er. De strijd om deze nieuwe wereld, Gendasi, te bereiken, is ten einde. Nu zal de nog grotere strijd van het bouwen van de nieuwe stad aanvangen.’

‘Wij zullen alles doen wat u wilt,’ zei Etdeerg. Sterk en onverzettelijk als een rots, stond zij klaar om haar met al haar krachten terzijde te staan. ‘Uw wens is ons bevel – tot in de dood.’ Uit de mond van iemand anders zou dit pretentieus hebben geklonken; zo niet uit die van Etdeerg. Uit elke vastberaden beweging van haar lichaam sprak Oprechtheid.

‘Dat zal niet nodig zijn,’ zei Vaintè. ‘Wat ik wel van jullie vraag is aan mijn zijde te staan, mijn eerste hulp in alle gevallen.’

‘Het zal mij een eer zijn.’

Toen wendde Vaintè zich tot Ikemend, die onmiddellijk haar rug rechtte, klaar om een bevel in ontvangst te nemen. ‘Op jouw schouders rust de meest verantwoordelijke taak. Onze toekomst bevindt zich tussen jouw duimen. Jij krijgt het bevel over de hanalè en de mannen.’

Ikemend gebaarde aanvaarding, genoegen – en vastberadenheid. Vaintè voelde de warmte van hun kameraadschap en steun, maar toen werd haar stemming plotseling grimmig. ‘Ik dank jullie beiden,’ zei zij. ‘Laat me nu alleen. Stuur Enge naar mij toe. Alleen.’

Vaintè hield zich stevig vast aan het leerachtige vlees, terwijl de uruketo over een grote golf gleed. Groen water gutste over zijn rug en klotste tegen de zwarte toren van zijn vin. Vaintè voelde de zoute waterdruppels op haar gezicht. Een transparant derde ooglid gleed over haar ogen en trok zich langzaam weer terug. Zij merkte het prikken van het zoute water niet eens op, want haar gedachten waren dit grote beest dat hen over zee wegvoerde van Inegban al ver vooruit. Vóór haar lag Alpèasak, de gouden stranden van haar toekomst – of de zwarte rotsen waarop zij te pletter zou slaan. Het was het een of het ander, een tussenweg bestond er niet. Ambitieus als zij was, was ze, na de oceanen van haar jeugd verlaten te hebben, hoog opgeklommen, waarbij zij velen in haar efenburu achter zich had gelaten en zelfs efenburu die vele jaren ouder waren dan zij had gepasseerd. Voor het bereiken van de top diende men de berg nu eenmaal te beklimmen. En onderweg vijanden te maken. Maar Vaintè wist iets wat maar weinig anderen wisten, namelijk dat het even belangrijk was om bondgenoten te maken. Zij hechtte er de grootste waarde aan niemand in haar efenburu te vergeten, zelfs de allerlaagsten niet, en hen zo vaak mogelijk op te zoeken. Van even groot, of zelfs nog groter belang was het feit dat zij respect en zelfs bewondering af wist te dwingen van de jongere efenburu. In de stad waren zij haar ogen en oren, haar geheime kracht. Zonder hun hulp zou zij nooit in staat zijn geweest deze reis, haar grootste waagstuk, te ondernemen. Dit was haar levensbestemming – of haar ondergang. Het bestuur van Alpèasak, de nieuwe stad, was een reusachtige stap, een benoeming waarmee zij vele anderen passeerde. Het gevaar was dat zij zou falen, want deze stad, die verder van Entoban verwijderd lag dan welke andere stad dan ook, had nu reeds problemen. Als er zich vertragingen zouden voordoen in het stichten van de nieuwe stad, zou zij daarop aangekeken worden, zozeer zelfs dat zij nooit meer zou worden wat zij nu was. Net zoals Deeste wiens plaats zij hier kwam innemen als Eistaa van de nieuwe stad. Deeste had fouten gemaakt, het werk vorderde te langzaam onder haar leiderschap. Vaintè was hier om haar te vervangen – en alle onopgeloste problemen op te lossen. Als ze faalde zou ook zij weer vervangen worden. Dat gevaar zat erin – maar het risico was de moeite waard. Want als dit het succes werd waarop zij allen hoopten, zou haar ster tot ongekende hoogten rijzen en kon niemand haar meer tegenhouden.

Er kwam iemand naar boven klimmen en naast haar staan. Een vertrouwde aanwezigheid, maar tegelijkertijd een bitter-zoete. Vaintè voelde de kameraadschap van een van haar eigen efenburu, de sterkste band die er bestond. Het gevoel werd echter getemperd door de donkere toekomst die voor hen lag. Vaintè moest haar efenselè duidelijk zien te maken wat er met haar zou gebeuren zodra ze voet aan land zetten. Nu. Want dit was de laatste mogelijkheid om elkaar onder vier ogen te spreken voordat ze aan land gingen. Beneden waren er te veel luisterende oren en kijkende ogen om vrijuit te kunnen spreken. Maar zij zou nu spreken en voor eens en altijd een eind maken aan deze onzin.

‘Er is land in zicht. Daar voor ons ligt Gendasi. De commandant heeft mij verzekerd dat wij nog deze middag in Alpèasak zullen arriveren.’ Vaintè wierp een zijdelingse blik op Enge, maar deze zei niets en maakte slechts een instemmend gebaar met een beweging van een duim. Het gebaar was niet beledigend – maar er sprak ook geen enkele emotie uit. Dit ging de verkeerde kant op, maar Vaintè liet zich er niet door van haar stuk brengen en liet zich er ook niet door weerhouden te doen wat haar te doen stond. Zij draaide zich om naar haar efenselè.

‘Het verlaten van de liefde van een vader en het betreden van de omhelzing van de zee is de eerste pijn van het leven,’ zei Vaintè.

‘De eerste vreugde zijn de kameraden die zich daar bij je voegen,’ maakte Enge het bekende gezegde af. ‘Ik buig mij in het stof, Vaintè, omdat u mij eraan herinnert hoe mijn zelfzucht u heeft gekwetst…’

‘Ik wens geen zelfvernedering of verontschuldigingen – ik wens zelfs geen verklaring voor je eigenaardige gedrag. Ik vind het onverklaarbaar dat jij en je volgelingen niet dood zijn, zoals het hoort. En daarbij denk ik niet aan mezelf, maar uitsluitend aan jou. En met die misleide wezens daar beneden houd ik me al evenmin bezig. Als zij intelligent genoeg zijn om hun vrijheid op te offeren voor onzindelijke denkbeelden, dan zullen ze zeker slim genoeg zijn om goede arbeiders te worden. De stad kan hen gebruiken. De stad kan jou ook gebruiken – maar niet als gevangene.’

‘Ik heb er niet om gevraagd mijn ketenen te verwijderen.’

‘Dat was ook niet nodig. Daartoe heb ik opdracht gegeven. Ik schaamde mij ervoor een van mijn eigen efenburu geketend te zien als een ordinaire misdadiger.’

‘Het is nooit mijn bedoeling geweest u of onze efenburu te schande te maken.’ Enge’s toon was niet langer verontschuldigend. ‘Ik heb gehandeld vanuit mijn persoonlijke overtuiging. Een geloof dat zo sterk is dat mijn hele leven erdoor veranderd is – zoals ook uw leven erdoor zou kunnen worden veranderd, efenselè. Maar het doet mij goed te horen dat u zich schaamt, want schaamte maakt deel uit van zelfbewustzijn en dat is weer de essentie van geloof.’

‘Houd op. Ik schaam mij slechts voor onze efenburu die jij hebt verlaagd. Zelf kan ik slechts woede voelen, meer niet. Wij zijn nu alleen, dus niemand kan horen wat ik te zeggen heb. Wanneer je het ooit verder vertelt, ben ik verloren, maar ik weet dat je mij nooit kwaad zou willen doen. Luister. Voeg je zo meteen weer bij de anderen. Wanneer jullie aan land gebracht worden, zal je aan ze vastgeketend worden. Maar dat is slechts tijdelijk. Zodra dit schip weer vertrekt, laat ik je bevrijden, zodat je weer met mij kunt samenwerken. Dit Alpèasak is mijn bestemming en ik heb je hulp nodig. Geef mij die hulp. Je weet welke verschrikkelijke dingen er gebeuren, de koude noordenwind wordt steeds sterker. Er zijn al twee steden dood – en Inegban zal ongetwijfeld de volgende zijn. De bestuurders van onze stad willen dat er, voordat dat gebeurt, aan deze verre kust een nieuwe, grotere stad is verrezen. Wanneer Inegban sterft, zal Alpèasak klaar zijn. Ik heb hard gevochten voor het voorrecht om Eistaa te mogen worden van de nieuwe stad. Ik zal de groei ervan in goede banen leiden en alles in orde brengen voor de dag dat onze mensen komen. Daarbij zal ik hulp nodig hebben. Vrienden om me heen die hard willen werken om samen met mij hogerop te komen. Ik vraag je je bij mij aan te sluiten, Enge, en mij bij deze grote taak terzijde te staan. Jij bent mijn efenselè. Wij hebben samen de zee betreden, zijn samen gegroeid en samen weer te voorschijn gekomen als kameraden in dezelfde efenburu. Dat is een band die niet zomaar verbroken kan worden. Sluit je bij mij aan, word samen met mij groot en wees mijn rechterhand. Je kunt niet weigeren. Ga je akkoord?’

Enge hield haar hoofd gebogen en haar polsen gekruist ten teken dat zij gebonden was. Alvorens haar ogen op te slaan bracht zij haar handen voor haar gezicht.

‘Het is onmogelijk. Ik ben aan mijn metgezellen, de Dochters van het Leven, verbonden met een band die nog sterker is dan die van mijn efenburu. Zij volgen mij waar ik hen leid…’

‘Je hebt hen naar de wildernis geleid, naar verbanning – en een zekere dood.’

‘Dat hoop ik niet. Ik heb slechts de waarheid gesproken. Ik heb gesproken van de waarheid zoals die onthuld is door Ugunenapsa, die haar het eeuwige leven schonk. Haar, mij, ons allen. U en de andere Yilanè zijn te blind om dat in te zien. Slechts één ding kan u en hen het gezichtsvermogen teruggeven. Bewustzijn van de kennis van de dood die tot kennis van het leven leidt.’

Vaintè was zo buiten zichzelf van woede dat zij even niet in staat was een woord uit te brengen. Als een kind stak zij haar handen uit naar Enge en duwde ze bijna in haar gezicht, zodat zij het vurige rood van haar handpalmen kon zien – een van de meest beledigende gebaren die er bestond. En ze werd nog kwader toen Enge zich er niets van aantrok, haar woede negeerde en haar teder toesprak.

‘Het hoeft zo niet te gaan, Vaintè. U kunt zich bij ons aansluiten en datgene ontdekken dat groter is dan persoonlijke verlangens, groter dan trouw aan efenburu…’

‘Groter dan trouw aan je stad?’

‘Misschien – omdat het alles overstijgt.’

‘Er bestaat geen woord voor datgene waar jij het over hebt. Het is een verraad aan onze hele leefwijze en het enige wat ik voel is een grote afkeer. Yilanè leven als Yilanè, al sinds het ei der tijden. En toen verscheen opeens, als een parasiet die zich in levend vlees graaft, die verachtelijke Farneksei van jou ten tonele en begon die rebelse onzin te verkondigen. Wij hebben veel geduld met haar gehad, maar zij bleef, ook na vele waarschuwingen, volharden – net zolang totdat ons geen andere keus restte dan haar uit de stad te verbannen. En zij stierf niet eens, de eerste van de levende-doden. Zonder Olpèsaag de verlosser, zou ze wellicht nog steeds leven en tweedracht zaaien.’

‘Haar naam was Ugunenapsa omdat via haar deze grote waarheid werd geopenbaard. Olpèsaag was de vernietiger die haar lichaam vernietigde, maar niet haar openbaring.’

‘Een naam is iets wat je gegeven wordt en zij was Farneksei, zij-die-teveel-wil-weten, en die misdaad heeft ze met de dood moeten bekopen. En daar zal het mee ophouden, dat kinderachtige geloof van jou, smerige gedachten die thuishoren op de bodem van de zee, tussen koraal en zeewier.’ Zij haalde diep en bevend adem, zich inspannend om haar woede in bedwang te houden. ‘Begrijp je dan niet wat ik je aanbied? Een laatste kans. Leven in plaats van dood. Sluit je aan bij mij en je zult het ver brengen. Als dat onsmakelijke geloof dan zo belangrijk voor je is, moet je het maar houden, als je er je mond maar over houdt tegen mij en de andere Yilanè en zorgt dat niemand er iets van merkt. Je zult doen wat ik zeg.’

‘Dat kan ik niet. De waarheid moet verkondigd worden…’

Razend van woede greep Vaintè Enge bij de keel. Haar duimen trokken wreed aan haar kam, duwden haar omlaag en schuurden haar gezicht tegen het ruwe oppervlak van de vin.

‘Daar heb je je waarheid!’ riep ze, Enge’s gezicht heen en weer trekkend zodat zij elk woord duidelijk zou verstaan. ‘De vogelstront waar ik je stomme bolle kop in duw, dat is werkelijkheid en waarheid. En daar, aan de rand van de woeste jungle ligt de waarheid van de nieuwe stad – hard werken, vuiligheid en zonder de gemakken die je altijd hebt gekend. Dat is jouw lot, en zekere dood, ik zweer het je, als je je superieure houding niet laat varen, je zwakke gemauw…’

Met een ruk draaide Vaintè zich om toen zij achter zich een gesmoord geluidje hoorde. Het was de commandant, die naar boven was gekomen, maar nu weer snel trachtte te verdwijnen.

‘Kom hier,’ riep Vaintè, terwijl zij Enge omlaag duwde. ‘Wat heeft dit gespioneer te betekenen?’

‘Ik wilde niet… het was niet mijn bedoeling, Hoogste, ik ga al weg.’ Erefnais was zo in verlegenheid gebracht dat zij in eenvoudige bewoordingen sprak, zonder subtiliteiten of verfraaiingen.

‘Waarom kwam je dan naar boven?’

‘De stranden. Ik wilde u alleen maar op de witte stranden, de geboortestranden, wijzen. Net voorbij die landtong die u daar in de verte ziet.’

Vaintè was blij met elk excuus om dit onsmakelijke tafereel de rug toe te kunnen keren. Onsmakelijk omdat zij haar geduld had verloren. Iets dat haar maar zelden overkwam omdat zij wist dat het anderen van wapens tegen haar voorzag. Deze commandant hier zou zeker haar mond voorbij praten, hier kon niets goeds van komen. Het was Enge’s schuld, ondankbare, stomme Enge. Nu moest ze het zelf maar weten, ze zou krijgen wat ze verdiende. Vaintè greep zich stevig aan de rand vast en voelde haar woede wegebben en haar ademhaling rustiger worden. Ze keek naar de groene kust die nu al zo dichtbij was en merkte dat Enge, even verlangend het strand te zien als de anderen, ook overeind krabbelde.

‘We zullen proberen zo dicht mogelijk bij de kust te komen,’ zei Erefnais.

Onze toekomst, dacht Vaintè, het eerste glorieuze bestijgen van de mannen, de eerste gelegde eieren, de eerste ‘geboortes, de eerste efenburu die in zee groeiden. Haar woede was nu helemaal verdwenen en zij glimlachte bijna bij de gedachte aan de dikke, trage mannen, die in de zon lagen te luieren, de jongen veilig weggeborgen in hun staartbuidels. De eerste geboortes, een gedenkwaardig moment voor deze nieuwe stad.

Onder leiding van de bemanning werd de uruketo nog wat dichter naar de kust gevoerd, bijna tot in de branding. De kust gleed voorbij en daar kwamen de stranden in zicht. De prachtige stranden.

Enge en de commandant werden met stomheid geslagen door wat ze zagen. Het was Vaintè die het uitschreeuwde, een kreet van afschuwelijke, martelende pijn.

Een kreet die diep vanuit haar binnenste werd getrokken door de aanblik van de verscheurde en mismaakte lijken die over het gladde strand verspreid lagen.

3

Vaintè’s kreet van pijn eindigde abrupt. Toen zij weer sprak, was alle complexiteit en subtiliteit uit haar woorden verdwenen. Het enige wat nog restte was de naakte betekenis, grof en onomwonden.

‘Commandant. U gaat nu onmiddellijk met tien van uw sterkste bemanningsleden aan land. Gewapend met hèsotsan. Zorg ervoor dat de uruketo hier blijft liggen wachten.’ Ze hees zich over de rand van de vin, bleef toen even staan en wees naar Enge. ‘Jij gaat met mij mee.’

Vaintè schopte haar teenklauwen in de huid van de uruketo en haar vingers vonden plooien in het vel – zo klom ze omlaag naar zijn rug en dook in de doorschijnende zee. Enge volgde haar op de voet.

Vlak naast het afgeslachte lijk van een mannetje doken zij weer op uit de golven. Het vlees en het opgedroogde bloed van de gapende wonden was bedekt met een dikke laag vliegen. De aanblik deed Enge wankelen, alsof zij bewogen werd door een onzichtbare wind en onwillekeurig verstrengelde zij haar duimen en vingers in kinderlijke gebaren van pijn.

Zo niet Vaintè. Zij stond onbewogen en rechtop, uitdrukkingsloos en alleen haar ogen bewogen zich over het tafereel van de slachting voor haar.

‘Ik wil de beesten die dit gedaan hebben,’ zei zij, zonder dat haar woorden enige emotie verraadden. Zij deed een stap naar voren en boog zich over het lichaam heen. ‘Ze hebben hem gedood maar niet opgegeten. Ze hebben klauwen of slagtanden of hoorns – kijk eens naar die snijwonden. Zie je het? En niet alleen de mannen, maar ook hun dienaren zijn dood, op dezelfde manier afgeslacht. Waar zijn de bewakers?’

Zij draaide zich om naar de commandant, die juist samen met de gewapende bemanningsleden het water uitkwam, en gebaarde hen om door te lopen.

‘Houd je wapens gereed en zoek in een horizontale lijn het strand af. Zoek de bewakers die hier hadden moeten zijn – en volg die sporen, kijk waar ze heen leiden. Ga nu.’ Ze bleef hen even na staan kijken en draaide zich pas om toen Enge haar riep.

‘Vaintè, ik begrijp niet wat voor soort wezen deze wonden heeft gemaakt. Het zijn stuk voor stuk enkele snij- of steekwonden, alsof het beest slechts één hoorn of klauw had.’

‘Nenitesk hebben een grote, ruwe hoorn op hun neus en huruksast hebben er ook maar één.’

‘Reusachtige, trage, domme dieren, die kunnen dit niet gedaan hebben. U hebt mij zelf gewaarschuwd voor de gevaren van de oerwouden hier. Onbekende beesten, snel en dodelijk.’

‘Waar waren de bewakers? Zij kenden de gevaren, waarom waren ze niet op hun post?’

‘Dat waren ze wel degelijk,’ zei Erefnais, die langzaam aan kwam lopen over het strand. ‘Allemaal dood. Op dezelfde manier.’

‘Onmogelijk! En hun wapens?’

‘Niet gebruikt. Volledig geladen. Dit beest, deze beesten, zo dodelijk…’

Een eind verderop op het strand stond een van de bemanningsleden hen te roepen. Haar lichaamsbewegingen waren van deze afstand onduidelijk en haar stem klonk gesmoord. Duidelijk opgewonden kwam zij naar hen toe rennen. Af en toe bleef ze staan en probeerde weer wat te zeggen, maar ze kwam steeds dichterbij, totdat eindelijk duidelijk werd wat ze wilde zeggen.

‘Ik heb een spoor gevonden… kom mee… er is ook bloed.’

Er klonk doodsangst in haar stem, zodat haar woorden des te onheilspellender leken. Vaintè ging de anderen voor, die zich snel bij haar voegden.

‘Ik heb het spoor gevolgd, Hoogste,’ zei het bemanningslid, in de richting van de bomen wijzend. ‘Ik denk dat het een stuk of vijf dieren waren, te oordelen naar de sporen. Alle sporen eindigen bij het water. Ze zijn verdwenen. Maar er is nog iets, iets dat u moet zien.’

Wat?’

‘Een plek vol bloed en beenderen, waar gedood is. En nog iets… anders. Maar dat moet u zelf zien.’

Nog voordat zij de plek hadden bereikt hoorden zij het luidruchtige gezoem van de vliegen al. Hier had blijkbaar een grote slachting plaatsgevonden, maar er was nog iets belangrijkers. Hun gids wees zwijgend naar de grond.

Daar lag een hoopje verkoold hout en as. Vanuit het midden steeg een grijs rookpluimpje omhoog.

‘Vuur?’ zei Vaintè hardop, net zo verbaasd als de anderen. Zij had het al eens eerder gezien en moest er niets van hebben. ‘Achteruit, idioot,’ riep ze, toen de commandant haar hand uitstak naar de rokende as. ‘Dat is vuur. Het is heel erg heet en het doet pijn.’

‘Dat wist ik niet,’ verontschuldigde Erefnais zich. ‘Ik had er wel eens van gehoord, maar het nooit eerder gezien.’

‘En er is nog iets,’ zei het bemanningslid. ‘Op het strand ligt modder. De zon heeft het hard gebakken. Er zijn heel duidelijk voetafdrukken in te zien. Ik heb er eentje losgetrokken, daar ligt hij.’

Vaintè liep ernaar toe en keek neer op de gebarsten modderschijf. Ze boog zich er overheen en liet haar vingers over de afdrukken in het harde oppervlak glijden.

‘Deze afdrukken zijn van kleine wezens, heel klein, veel kleiner dan wij. De onderkant van hun voeten is zacht en ik zie geen afdrukken van klauwen. Tso! Kijk daar – tel!’

Ze kwam weer overeind en draaide zich met een ruk om naar de anderen. Ze stak één hand uit en spreidde de vingers, zodat zichtbaar werd dat haar handpalm een boze kleur kreeg.

‘Vijf tenen hebben ze, in plaats van vier. Wie weet welke beesten vijf tenen hebben?’

Het bleef stil. ‘Dit is allemaal veel te geheimzinnig. Het bevalt me niets. Hoeveel bewakers waren er?’

‘Drie,’ zei Erefnais. ‘Eén aan elke kant van het strand en een derde in het midden…’

Zij zweeg midden in haar zin toen een van de bemanningsleden dwars door het struikgewas kwam aangerend. ‘Er komt een kleine boot aan,’ riep zij.

Toen Vaintè tussen de bomen vandaan kwam zag zij dat de boot lag te schommelen in de branding en geladen was met een soort vaten. Hen van de opvarenden hield de boot vast zodat het dier niet weg kon zwemmen; de twee anderen stonden op het strand naar de lijken te kijken. Toen Vaintè op hen afkwam draaiden zij zich om en zag ze de gedraaide ketting die een van hen om haar hals droeg. Vaintè staarde ernaar.

‘Jij bent de esekasak, zij die de geboortestranden verdedigt – waarom was je niet hier om je beschermelingen te verdedigen?’

De esekasak sperde haar neusgaten wijd open van woede. ‘Wie ben jij dat je zo’n toon tegen mij aan durft te slaan?’

‘Ik ben Vaintè, Eistaa van deze stad. En geef nu antwoord op mijn vraag, laaggeborene, want mijn geduld begint op te raken.’

De esekasak raakte in een smekend gebaar haar lippen aan en wankelde tegelijkertijd een stap naar achteren. ‘Mijn verontschuldigingen, Hoogste, dat wist ik niet. De schok, deze doden hier…’

‘Zijn jouw verantwoordelijkheid. Waar waren jullie?’

‘Naar de stad, om voedsel te halen en nieuwe bewakers.’

‘Hoe lang zijn jullie weggeweest?’

‘Twee dagen maar, Hoogste, zoals altijd.’

‘Zoals altijd!’ Vaintè voelde zich zwellen van woede, zodat haar stem nog strenger klonk dan gewoonlijk. ‘Ik begrijp hier helemaal niets van. Waarom verlaat je je strand om over zee naar de stad te gaan? Waar is de Muur der Doornen, waar zijn de verdedigingswerken?’

‘Nog niet voldoende gegroeid, Hoogste, onveilig. De rivier wordt momenteel breder en dieper gemaakt en is nog niet vrij van gevaarlijke dieren. Uit veiligheidsoverwegingen is besloten om het geboorte-strand op zee te situeren, maar dat is natuurlijk slechts tijdelijk.’

‘Uit veiligheidsoverwegingen!’

Vaintè kon haar woede niet langer beheersen en schreeuwde, terwijl zij op de lichamen wees: ‘Zij zijn dood – allemaal. Jouw verantwoordelijkheid. En je zult nog wensen dat je samen met hen was gestorven. Want voor deze misdaad, de grootste van alle misdaden, eis ik de hoogste straf. Je zult verbannen worden uit deze stad, uit de gemeenschap der sprekenden en je bij de sprakelozen moeten voegen. Je zult niet lang meer leven, maar tot aan het ogenblik van je dood zul je eraan herinnerd worden dat je deze straf te danken hebt aan het feit dat je je plicht, je verantwoordelijkheden verzaakt hebt.’ Vaintè deed een stap naar voren, haakte haar duimen achter het metalen embleem dat de hoge rang van de esekasak aangaf en gaf er een harde ruk aan, zodat het brak. De gebroken uiteinden sneden in de nek van de esekasak. Onder het uitspreken van de litanie van depersonalisatie smeet zij het in de branding.

‘Ik onthef je van je bevel. Allen die hier aanwezig zijn ontnemen je je rang omdat je je plichten hebt verzaakt. Samen met alle burgers van Inegban, de stad die jouw thuis is en alle Yilanè, ontnemen we jou je burgerschap. Ik neem je je naam af en niemand zal hem ooit nog hardop uitspreken; wij zullen slechts nog spreken van Lekmelik, de duisternis van het kwaad. Ik stuur je terug naar de naamlozen en sprakelozen. Ga heen.’

Vaintè, angstaanjagend in haar woede, wees naar de oceaan. De gedepersonaliseerde esekasak viel voor Vaintè op haar knieën en strekte zich in haar volle lengte uit in het zand. Haar woorden waren nauwelijks verstaanbaar.

‘Nee, dat niet, ik smeek het u. Ik kon er niets aan doen, het was Deeste die ons ertoe heeft gedwongen. Er hadden geen geboortes mogen plaatsvinden, zij legde geen seksuele discipline op, dat kunt u mij niet kwalijk nemen, er hadden geen geboortes mogen plaatsvinden. Ik heb geen schuld aan het gebeurde…’

Haar stem rochelde in haar keel en stierf langzaam weg; de bewegingen van haar ledematen werden zwakker en hielden toen helemaal op;

‘Draai haar om,’ beval Vaintè.

Erefnais gaf twee van haar bemanningsleden een teken en samen sjorden zij aan het slappe lichaam totdat het op zijn rug kantelde. Lekmeliks ogen waren open en staarden omhoog, haar ademhaling begon al te verzwakken, nog even en ze zou dood zijn. Gerechtigheid was geschied. Vaintè knikte goedkeurend en verdreef het wezen vervolgens volledig uit haar gedachten; ze had nog te veel te doen.

‘Erefnais, jij blijft hier en zorgt ervoor dat de lichamen worden opgeruimd,’ beval zij. ‘Breng daarna de uruketo naar de stad. Ik ga alvast vooruit in deze boot. Ik wil die Eistaa Deeste nu wel eens zien die ik hier moet gaan vervangen.’

Toen Vaintè aan boord stapte, verzocht een van de bewaaksters nederig toestemming om iets te mogen zeggen. Zij sprak traag en enigszins moeizaam. ‘Het zal niet mogelijk zijn Deeste te ontmoeten. Deeste is dood. Reeds vele dagen. Het was de koorts, zij was een van de laatsten die stierf.’

‘Dan is mijn aankomst reeds te lang uitgesteld.’ Vaintè nam haar plaats in, terwijl de bewaakster op bevelende toon in het oor van de boot sprak. Het dier kwam trillend in beweging, voortgedreven door de waterstroom die het uitstootte.

‘Vertel mij over de stad,’ zei Vaintè. ‘Maar eerst, je naam.’ Ze sprak zacht en op warme toon. Deze bewaakster had geen schuld aan de doden, zij had geen wacht gehad. Vaintè moest nu aan de stad denken, de bondgenoten zoeken die zij nodig had om al het werk goed uit te voeren.

‘Ik ben Inlènat,’ zei ze, niet meer zo angstig als even tevoren. ‘Het wordt een goede stad, dat willen we allemaal graag. Wij werken hard, hoewel er veel moeilijkheden en problemen zijn.’

‘Was Deeste een van die problemen?’

Inlènat stopte haar handen weg om de kleur van haar gevoelens te verbergen. ‘Het is niet aan mij om dat te zeggen. Ik ben nog niet zo lang burger.’

‘Als je in de stad leeft ben je van de stad. Je mag mij alles vertellen omdat ik Vaintè ben en omdat ik Eistaa ben. Je bent mij verantwoording schuldig. Denk daar maar eens goed over na. Uit mij komt de autoriteit voort. Aan mij zullen alle problemen worden voorgelegd. Van mij zullen alle beslissingen uitgaan. Nu ben je dus op de hoogte van je verantwoordelijkheden. Je dient al mijn vragen naar waarheid te beantwoorden.’

‘Ik zal al uw vragen beantwoorden, Eistaa,’ zei Inlènat vastberaden, zich reeds aanpassend aan de nieuwe gang van zaken.

Beetje bij beetje, door middel van zorgvuldig en geduldig ondervragen, begon Vaintè een beeld te krijgen van de toestand in de stad. De bewaakster was te laag van rang om te weten wat zich in de hogere regionen had afgespeeld – maar zij wist heel goed wat de resultaten waren. En die beloofden niet veel goeds.

Deeste was niet populair geweest, dat was wel duidelijk. Ze had zich blijkbaar omringd met een stelletje boezemvrienden die niet veel hadden uitgevoerd. Het zat er dik in dat dit degenen waren die hun verantwoordelijkheden uit het oog hadden verloren, die geen andere wegen hadden bewandeld om bevrediging te zoeken toen de ei-tijd aanbrak, die in plaats daarvan de mannetjes hadden misbruikt, ondanks het feit dat het geboortestrand nog niet gereed was. Als dat waar was, en Vaintè zou snel genoeg achter de waarheid komen, zou ze geen tijd verspillen aan een openbare berechting. De misdadigers zouden buiten de stad te werk worden gesteld, dat was alles, en daar zouden ze werken totdat ze erbij neervielen of werden opgegeten door wilde beesten. Ze verdienden niet beter.

Ze kreeg echter niet uitsluitend slecht nieuws te horen. De eerste velden waren in gereedheid gebracht, terwijl de stad zelf al, geheel volgens plan, half volgroeid was. Sinds de koorts was bedwongen waren er, afgezien van de gebruikelijke verwondingen die het zware werk met zich meebracht, geen medische problemen meer geweest. Tegen de tijd dat de boot de rivier opvoer, had Vaintè een duidelijk beeld van wat er moest gebeuren.

Vanzelfsprekend zou zij Inlènats verhalen eerst natrekken, maar haar instinct zei haar dat deze simpele ziel haar de essentie had verteld van de problemen van de stad. Een aantal van haar verhalen bestonden uit roddels, maar de kern berustte ongetwijfeld op ware feiten.

De zon ging net onder achter de wolken toen de boot, tussen de waterwortels van de stad door, de haven binnenvoer. Vaintè voelde de kilte en trok automatisch een van de mantels om zich heen. De mantel was goed doorvoed en warm. Hij verborg tevens haar identiteit – en dat kwam haar eigenlijk wel goed uit. Zonder die slachting op het strand zou ze op een officiële ontvangst hebben gestaan bij aankomst van haar uruketo. Maar dat leek nu ongepast. Ze zou zich zonder ophef in Alpèasak installeren, zodat ze, zodra het nieuws van de slachting de stad bereikte, klaar zou staan om de bevolking met raad en daad bij te staan. De doden zouden niet vergeten worden, maar in de herinnering blijven voortleven als het einde van de slechte periode, het begin van de goede. Zij nam zich plechtig voor dat alles van nu af aan heel, heel anders zou worden.

4

Vaintè’s aankomst bleef niet onopgemerkt. Toen de boot de kade naderde zag zij dat een stevig in een mantel gewikkelde figuur haar stond op te wachten. ‘Wie is dat?’ vroeg Vaintè. Inlènat volgde haar blik.

‘Ik heb haar Vanalpè horen noemen. Zij heeft een heel hoge rang. Ze heeft mij nog nooit aangesproken.’

Vaintè kende haar, of kende althans haar verslagen. Zakelijk en formeel, zonder ooit een woord over persoonlijke aangelegenheden of moeilijkheden. Zij was de esekaksopa, letterlijk zij-die-de-vorm-van-dingen-verandert, want zij was een van de zeer weinigen die de kunst verstond van het kweken van planten en dieren tot nieuwe, nuttige vormen. Nu was ze degene die de verantwoording droeg voor het ontwerp en de daadwerkelijke groei van de stad. Terwijl Vaintè Eistaa was, de leider van de nieuwe stad en haar bewoners, was Vanalpè belast met de zorg voor de fysieke vorm van de stad zelf. Vaintè probeerde niet te tonen hoe gespannen zij was: deze eerste kennismaking was van vitaal belang, want hij zou hun hele verstandhouding kunnen beïnvloeden. En van die verstandhouding hing het lot en de toekomst van Alpèasak zelf af.

‘Ik ben Vaintè,’ zei ze, terwijl ze op het ruwe hout van de aanlegsteiger stapte.

‘Ik begroet u en heet u welkom in Alpèasak. Een van de fargi zag de uruketo en deze boot en is mij dat komen vertellen. Het was mijn innigste wens dat u het zou zijn. Mijn naam is Vanalpè, zij die dient,’ sprak ze formeel, terwijl ze het teken maakte van onderwerping aan een meerdere. Ze deed het op de ouderwetse manier, het volledige gebaar met twee handen, en niet op de gebruikelijke, modernere korte manier. Vervolgens bleef zij, de beide benen stevig op de grond geplant, staan wachten op nadere orders. Vaintè mocht haar op het eerste gezicht en greep haar in een impulsief vriendschappelijk gebaar bij de hand.

‘Ik heb je verslagen gelezen. Je hebt hard gewerkt voor Alpèasak. Heeft de fargi je nog meer verteld… heeft ze je van het strand verteld?’

‘Nee, alleen van uw aankomst. Wat is er met het strand?’

Vaintè deed haar mond open om te spreken – en besefte dat zij daar niet toe in staat was. Sinds die enkele kreet van pijn had zij haar gevoelens perfect kunnen beheersen. Maar ze wist dat, als zij nu over de afslachting van de mannetjes en de jongen zou spreken, al haar woede en afgrijzen naar boven zouden komen. Dat zou niet verstandig zijn en niet bijdragen aan het beeld van koele efficiëntie dat zij in het openbaar altijd trachtte te handhaven.

‘Inlènat,’ zei zij op bevelende toon. ‘Vertel Vanalpè wat wij op het strand hebben aangetroffen.’

Vaintè liep, zonder naar de stemmen te luisteren, heen en weer over de kade en bracht in gedachten een volgorde aan in alle zaken die haar nu te doen stonden. Toen de stemmen zwegen keek zij op en zag dat de beide anderen stonden te wachten tot zij iets zou zeggen.

‘Nu begrijp je het,’ zei zij.

‘Monsterlijk. De wezens die dit hebben gedaan moeten gevonden en vernietigd worden.’

‘Heb jij enig idee wat voor beesten het geweest kunnen zijn?’

‘Nee, maar ik ken iemand die dat wel weet. Stallan, een van mijn medewerksters.’

‘Is zij met opzet “jageres” genoemd?’

‘Zij doet haar naam eer aan. Ze heeft zich in haar eentje in de oerwouden en bossen gewaagd die de stad omringen. Ze weet wat daar allemaal aangetroffen kan worden. Met die gegevens heb ik aanpassingen aangebracht in het ontwerp van de stad waarvan ik u de details nog moet…’

‘Later. Hoewel ik nu Eistaa ben kunnen alle minder dringende aangelegenheden wachten tot er iets gedaan is aan die moorden. De stad vordert goed – zijn er geen dringende problemen?’

‘Niets dat niet nog even kan wachten. Alles gaat naar wens. De koorts is bedwongen. Er zijn enkele doden.’

‘Deeste is eraan gestorven. Zal men haar missen?’

Vanalpè zweeg en keek bedachtzaam naar de grond. Toen zij sprak was bet duidelijk dat zij haar verantwoordelijkheden had overwogen en haar woorden zorgvuldig had gekozen. ‘Er is veel ongenoegen in deze stad geweest en velen beweren dat Deeste daar verantwoordelijk voor was. Ik deel die mening. Slechts zeer weinigen zullen haar missen.’

‘En die weinigen…?’

‘Persoonlijke kennissen. U zult er snel genoeg achter komen wie het zijn.’

‘Juist. En laat dan nu Stallan halen en bij mij komen. Intussen kan je me je stad laten zien.’

Vanalpè ging haar voor tussen de hoge wortels en schoof vervolgens een hangend gordijn opzij dat huiverde bij haar aanraking. Binnen was het warmer en zij gooiden hun mantels op de stapel naast de deur. De mantels staken langzaam hun tentakels uit en betastten de muur totdat zij de zoete geur van de sapboom roken en zich eraan vastzogen.

Zij liepen tussen de tijdelijke structuren nabij de waterkant, doorschijnende platen bevestigd aan rudimentaire, snelgroeiende bomen. ‘Dit is een nieuwe techniek,’ legde Vanalpè uit. ‘Dit is de eerste stad die sinds zeer lange tijd gesticht wordt. Sinds de laatste stichting van een stad is men verstandig met de tijd omgesprongen en zijn er vele verbeteringen in het ontwerp gemaakt.’ Ze klonk nu enthousiast en sloeg glimlachend met haar hand tegen de broze platen. ‘Deze heb ik zelf ontwikkeld. Een aangepaste, sterk vergrootte insectenpop. Zolang de poppen in het larvestadium goed worden gevoed, produceren zij grote aantallen van deze vellen. Vervolgens worden die eraf gepeld en op elkaar gelegd wanneer ze nog zacht zijn. Bij blootstelling aan de buitenlucht worden ze hard en kunnen we ze goed gebruiken. Kijk, nu naderen we de stadsboom.’

Zij wees naar het netwerk van zware wortels die nu muren vormden waar zij de doorschijnende platen opnamen en verzwolgen. ‘De platen bestaan uit zuiver koolhydraat. Ze worden door de boom geabsorbeerd en vormen een waardevolle energietoevoeging.’

‘Uitstekend.’ Vaintè bleef staan onder een licht dat tegen een verwarmer was aangekropen die zijn vliesdunne vleugels had gespreid. Zij keek met onverholen bewondering om zich heen. ‘Ik kan je niet vertellen hoe tevreden ik over dit alles ben. Ik heb al je verslagen gelezen, ik wist dus waar je allemaal aan werkte, maar het is toch heel iets anders om met eigen ogen te zien hoe solide alles groeit. Het is indrukwekkend indrukwekkend indrukwekkend.’ Met een gebaar gaf ze de herhaling en vergroting van het laatste woord aan. ‘En in mijn eerstvolgende verslag aan Entoban zal ik dat zeker vermelden.’

Vanalpè wendde zwijgend haar hoofd af; zij durfde niets te zeggen. Haar hele leven lang had ze al aan het ontwerpen van steden gewerkt en Alpèasak was het hoogtepunt van haar loopbaan. Het ongebreidelde enthousiasme van de nieuwe Eistaa was overweldigend. Het duurde een tijdje voordat zij weer in staat was om iets te zeggen. Ze wees op de verwarmer. ‘Dit is zo nieuw dat u het nog niet in de rapporten bent tegengekomen.’ Ze aaide de verwarmer die daarop even zijn tanden uit de sapboom losmaakte, zijn blinde ogen in haar richting draaide en zacht piepte. ‘Met het fokken van deze dieren ben ik al jaren aan het experimenteren. Op dit moment kan ik gerust zeggen dat de experimenten geslaagd zijn. Ze leven nu langer en hebben geen ander voedsel nodig dan de suikers van de sapboom. En voel de lichaamstemperatuur maar eens, die is beslist hoger dan van welke andere soort dan ook.’

‘Ik ben één en al bewondering.’

Trots ging Vanalpè haar opnieuw voor tussen de gordijnen van verstrengelde wortels. Ze bukte zich toen ze door een opening ging en hield de wortels omhoog zodat Vaintè ook binnen kon komen. Vervolgens wees zij op de dikke boomstam die de achterste muur vormde.

‘Dit is de plaats waar ik het zaad van de stad heb gezaaid.’ Ze lachte en stak haar hand uit, met de palm naar boven. ‘Het lag op mijn hand, zó klein en het leek nauwelijks mogelijk dat er zoveel dagen van hard werken aan vooraf waren gegaan om de gemuteerde reeks genen die het bevatte te prepareren. En voordat het begon te groeien wisten wij nog niet eens zeker of ons werk wel geslaagd was. Ik liet deze plek vrijmaken van bomen en struiken, en tevens van alle insecten die hier leefden, daarna bemestte en bewaterde ik de grond zelf, duwde er een kuiltje in met mijn duim – en plantte het zaad. Die nacht ben ik er naast blijven slapen, ik kon me er niet van losmaken. En de volgende dag was er al een piepklein groen scheutje zichtbaar.

Ik kan niet beschrijven hoe ik me toen voelde. En nu – is het dit.’

Trots en gelukkig sloeg Vanalpè met haar hand tegen de dikke schors van de grote boom die hier oprees. Vaintè ging bij haar staan, raakte zelf het hout aan en voelde dezelfde vreugde. Haar boom, haar stad.

‘Hier zal ik blijven. Vertel maar tegen iedereen dat dit mijn plek is.

‘Dit is uw plek. Er zullen muren geplant worden om de plek van de Eistaa te omringen. Nu zal ik Stallan voor u gaan halen.’

Toen zij verdwenen was bleef Vaintè zwijgend zitten totdat een passerende fargi toevallig haar kant op keek, waarna zij haar erop uitstuurde voor vlees. Maar toen de fargi terugkwam was zij niet alleen.

‘Men noemt mij Hèksei,’ zei de nieuwkomer op uiterst formele toon. ‘Zodra ik hoorde dat u was gearriveerd heb ik mij hier naartoe gehaast om u te begroeten en welkom te heten in uw stad.’

‘Wat is jouw taak in deze stad, Hèksei?’ vroeg Vaintè, al net zo formeel.

‘Ik tracht te helpen waar ik kan, anderen van dienst te zijn, dienstbaar te zijn aan de stad…’

‘Was je nauw bevriend met de overleden Eistaa, Deeste?’

Het klonk meer als een vaststelling dan als een vraag en miste zijn uitwerking niet. ‘Ik weet niet wat u hebt gehoord. Sommigen zijn jaloers op anderen en vertellen allerlei verhalen…’

Ze werd onderbroken door de terugkeer van Vanalpè, gevolgd door iemand anders die een riem over haar schouder droeg met een hèsotsan. Vaintè keek ernaar, maar wendde meteen, zonder er iets van te zeggen, haar blik af, hoewel de aanwezigheid van de hèsotsan hier bij de wet verboden was.

‘Dit is Stallan over wie ik u al heb gesproken,’ zei Vanalpè, over Hèksei heenkijkend alsof deze niet bestond.

Stallan maakte het formele begroetingsteken en liep toen achteruit terug naar de deur.

‘Ik ben abuis,’ zei ze hees, en opeens zag Vaintè het lange litteken dat over haar keel liep. ‘Ik heb zonder erbij na te denken mijn wapen omgehouden. Pas toen ik u zo zag kijken realiseerde ik me dat ik het achter had moeten laten.’

‘Wacht,’ zei Vaintè. ‘Draag je het altijd bij je?’

‘Altijd. Ik ben net zo vaak buiten de stad als erin. Dit is een nieuwe stad en vol gevaren.’

‘Houd het dan maar om, Stallan, als je het nodig denkt te hebben. Heeft Vanalpè je verteld wat er op het strand is gebeurd?’

Stallan knikte grimmig zwijgend.

‘Weet jij wat voor dier het gedaan zou kunnen hebben?’

‘Ja – en nee.’

Vaintè negeerde Hèksei’s gebaar van ongeloof en minachting. ‘Verklaar je nader,’ zei ze.

‘In deze nieuwe wereld zijn moerassen en oerwouden, bossen en heuvels. In het westen ligt een groot meer en daarachter begint de oceaan weer. In het noorden liggen uitgestrekte bossen. En dan de dieren. Sommige lijken veel op de dieren die wij in Entoban ook kennen. Andere zijn weer heel anders. Naar het noorden toe worden de verschillen steeds groter. Daar heb ik heel veel ustuzou aangetroffen. Ik heb er ook een paar gedood. Ze kunnen heel gevaarlijk zijn. Veel van de fargi die ik bij me had raakten gewond en sommigen zijn gestorven.’

‘Gevaarlijk!’ Ditmaal begon Hèksei hardop te lachen. ‘Is een muisje onder de vloer gevaarlijk? We moesten er maar eens een elinou op uitsturen om dat gevaar van jou het hoofd te bieden.’

Stallan draaide zich langzaam om naar Hèksei. ‘Jij begint altijd te lachen wanneer ik het hierover heb, terwijl je er helemaal niets vanaf weet. Het wordt hoog tijd dat je eens ophoudt met lachen.’ Er lag een kilte in haar stem die geen tegenspraak duldde. Ze stonden zwijgend toe te kijken terwijl zij de deur uit liep en even later terugkeerde met een grote, ingepakte bundel.

‘In dit land leven ustuzou, pelsdieren die groter zijn dan de muizen onder de vloer waar jij zo om moet lachen. Omdat dat de enige soort ustuzou is die wij kenden voordat wij in dit nieuwe land kwamen, denken wij nog steeds dat alle ustuzou van die nietige diertjes zijn. Dat idee moeten wij hier echter laten varen. Alles is hier anders. Neem nu bijvoorbeeld dit haarloze beest.’

Ze trok de bundel open en legde hem op de vloer. Het was de huid van een dier, een dier met een bontvacht, die van de ene muur tot de andere reikte. Het bleef doodstil toen Stallan een van de ledematen oppakte en op de voet wees die eraan vast zat en naar de klauwen, die stuk voor stuk zo lang waren als haar hand.

‘Ik heb uw vraag beantwoord met ja en nee, Eistaa, en zie hier de reden. Dit dier heeft vijf klauwen. Veel van de grotere en gevaarlijke pelsdieren hebben vijf tenen. Ik denk dat de moordenaars op het strand een soort ustuzou waren en anders een diersoort die wij niet kennen.’

‘Ik denk dat je gelijk hebt,’ zei Vaintè, terwijl zij een punt van het dikke bont opzij schopte en trachtte niet te huiveren bij de zachte, weerzinwekkende aanraking. ‘Denk je dat je deze beesten kunt vinden?’

‘Ik zal hun sporen volgen. In noordelijke richting. Ergens anders kunnen ze niet heen zijn gegaan.’

‘Vind ze. En snel. Breng rapport uit aan mij zodat we ze kunnen gaan vernietigen. Vertrek je meteen bij zonsopgang?’

‘Met uw goedvinden – vertrek ik nu.’

Vaintè stond zichzelf toe een uitdrukking van licht ongeloof te tonen, genoeg om belangstellend te zijn, zonder neerbuigend of beledigend te worden. ‘Het is al bijna donker. Kun je ’s nachts wel reizen?’ vroeg zij. ‘Hoe is zoiets mogelijk?’

‘Ik kan het alleen in de nabijheid van de stad, waar de kustlijn nog regelmatig is. Er zijn grote mantels en ik heb een nachtboot. Hij zal de kustlijn volgen, zodat we tegen zonsopgang al een heel eind op weg kunnen zijn.’

‘Jij bent een echte jager. Maar ik wil niet dat je helemaal alleen gaat en al die gevaren zelf trotseert. Je zult hulp nodig hebben. Hèksei hier heeft mij zojuist verteld dat zij zo graag anderen helpt. Zij zal je vergezellen en bijstaan.’

‘Het zal een zware reis worden, Eistaa,’ zei Stallan, haar stem vlak en uitdrukkingsloos.

‘Ik ben ervan overtuigd dat de ervaring haar goed zal doen,’ zei Vaintè, terwijl zij zich omdraaide en geen acht sloeg op Hèksei’s ongelukkige gelaatsuitdrukking en wanhopige pogingen om haar aandacht te trekken. ‘Ik wens jullie een succesvolle reis.’

Naudinza istak ar owot at kwalaro, at etcharro
ach i marinanni terpar.

Het pad van de jager is altijd het zwaarst en
het langst. Maar het eindigt tussen de sterren.

5

De bliksem flitste laag aan de horizon en lichtte heel even de donkere wolken op. Er gingen lange ogenblikken voorbij voordat hij werd gevolgd door het verre, zware gerommel van de donder. De storm was aan het wegtrekken in de richting van de zee en voerde de stromende regen en zware wind met zich mee. Maar de hoge golven beukten nog zwaar op het strand en stroomden een heel eind het zand op, tot in het zilte gras daarachter, bijna tot de aan land gesleepte boot. Net achter de boot stond een groepje bomen, waartussen een tijdelijk onderkomen van huiden, vastgebonden aan roeiriemen, was neergezet. Onder de huiden kwam rook vandaan die laag onder de takken bleef hangen. De oude Ogatyr leunde naar buiten en knipperde met zijn ogen bij het zien van de eerste stralen middagzon die tussen de wegdrijvende wolken vandaan kwamen. Toen snoof hij de lucht diep op.

‘De storm is gaan liggen,’ kondigde hij aan. ‘We kunnen verder.’

‘Niet met die golven,’ zei Amahast, in het vuur porrend totdat de vlammen aanwakkerden. De brokken wildbraad werden gerookt door de hitte en de vleessappen dropen spetterend in het vuur. ‘De boot zou zeker zinken en dat weet je best. Morgenochtend misschien.’

‘We zijn al laat, heel laat -’

‘Daar kunnen we nu eenmaal niets aan doen, oude man. Ermanpadar zendt zijn stormen zonder zich er al te druk om te maken of het ons wel uitkomt.’

Hij draaide zich om naar het laatste hert. Het was een goede jacht geweest; op het grazige land vlak achter de kust zwierven vele roedels herten rond. Wanneer dit laatste dier geslacht en gerookt was zou de boot helemaal vol zijn. Hij spreidde de voorpoten van het hert en hakte op het vlees in met de scherpe steenschilfer – maar die was niet zo scherp meer. Amahast wierp hem weg en riep Ogatyr.

‘Ik heb iets voor je te doen, oude man, je kunt een nieuw mes voor me maken.’

Kreunend van inspanning ging Ogatyr staan. De voortdurende vochtigheid bezorgde hem pijnlijke botten. Hij liep met stramme ledematen naar de boot, rommelde er wat in rond en kwam terug met in elke hand een steen.

‘En nu zal ik jou eens wat leren, jongen,’ zei hij, terwijl hij langzaam op zijn hurken ging zitten. Hij hield Kerrick de stenen voor. ‘Kijk goed. Wat zie je?’

‘Twee stenen.’

‘Natuurlijk. Maar wat zijn het voor stenen? Wat kun je me erover vertellen?’

Hij draaide ze om en om in zijn handen, zodat de jongen ze goed kon bekijken. Kerrick voelde er eens aan en haalde vervolgens zijn schouders op.

‘Ik zie alleen maar stenen.’

‘Dat komt doordat je jong bent en dit soort dingen nooit hebt geleerd. Dit zal je niet van de vrouwen leren, want dit is mannenwerk. Om een jager te worden moet je een speer hebben. Een speer moet een punt hebben. Daarom moet je de ene steen van de andere leren onderscheiden, je moet de speerpunt of het mes zien dat zich erin verborgen houdt, je moet leren de steen te openen om te zien wat erin zit. De les begint.’ Hij gaf Kerrick een ronde, door het water afgesleten steen. ‘Dit is de hamersteen. Zie je hoe glad hij is? Voel het gewicht eens. Het is een steen die andere stenen kan breken. Hij kan deze steen, die messteen genoemd wordt, openen.’

Kerrick draaide de kiezel om en om in zijn handen, bestudeerde hem aandachtig en zag het ruwe oppervlak en de glimmende hoeken. Ogatyr bleef geduldig zitten wachten tot hij klaar was en nam de steen toen terug.

‘Hier zit geen speerpunt in opgesloten,’ zei hij. ‘Niet de goede afmetingen, niet de goede vorm. Maar er zitten wel lemmetten voor messen in. Hier zit er eentje, zie je wel? Voel je hem? Die ga ik nu bevrijden.’

Ogatyr legde de messteen zorgvuldig neer en sloeg erop met de hamersteen. Er brak een scherpe splinter af.

‘Daar hebben we hem,’ zei hij. ‘Scherp, maar niet scherp genoeg. Kijk nu goed wat ik doe.’

Hij pakte een stuk hertengewei uit zijn tas, legde de steensplinter op zijn bovenbeen en duwde er voorzichtig op met de punt van het stuk gewei. Elke keer dat hij dit deed splinterde er een kleine flinter steen af. Toen hij de steen zo over de hele lengte had behandeld, was het mes recht en scherp. Hij gaf het aan Amahast die tijdens de gehele operatie geduldig had zitten toekijken. Amahast liet het over zijn handpalm glijden en knikte goedkeurend. Met vaardige handen maakte hij een gat in de huid van het hert en sneed het van hals tot onderbuik open.

‘Niemand in onze sammad kan de steen zulke goede messen laten prijsgeven als hij hier,’ zei Amahast. ‘Leer van hem, mijn zoon, want een jager zonder mes is geen jager.’

Enthousiast pakte Kerrick de stenen op en sloeg ze tegen elkaar. Er gebeurde niets. Hij probeerde het nogmaals, met even weinig succes. Pas toen Ogatyr zijn handen pakte en ze in de juiste stand zette, slaagde hij erin een ruwe flinter los te slaan. Maar hij was behoorlijk trots op zijn eerste pogingen en deed zijn uiterste best er vorm in te krijgen met het stuk hertengewei, net zolang totdat zijn vingers er pijn van deden.

De grote Hastila had zijn inspanningen met sombere blik zitten bekijken. Nu kroop hij uit de schuilplaats, gaapte en rekte zich uit, snoof de lucht op, zoals ook Ogatyr dat had gedaan en klauterde de heuvel achter hen op. De storm was overgedreven, de wind ging langzamerhand liggen en de zon was bezig door de wolken heen te breken. Alleen de golven met witte koppen, die zich uitstrekten tot aan de horizon, getuigden nog van het natuurgeweld van de afgelopen dag. Aan de landzijde liep de heuvel uit in een met gras begroeid moeraslandschap. Hij zag hoe donkere vormen zich er een weg doorheen baanden; langzaam liet hij zich op zijn hurken zakken en sloop terug naar de schuilplaats.

‘Daar zitten nog meer herten. Het is hier goed jagen.’

‘De boot is al vol,’ zei Amahast, terwijl hij een plak dampend vlees afsneed. ‘Nog meer lading en ze zal zinken.’

‘Ik heb hier al de hele dag gelegen en al mijn botten doen pijn,’ mopperde Hastila, terwijl hij zijn speer oppakte. ‘De jongen moet ook nog leren hoe hij het wild moet benaderen om het met zijn scherpe nieuwe speerpunt te kunnen doden. Kom, Kerrick, pak je speer en volg mij. Als we de herten dan niet kunnen doden, kunnen we ze in elk geval besluipen. Ik zal je laten zien hoe je ze tegen de wind in moet benaderen en hoe je zelfs de schrikachtigste prooi kunt besluipen.’

Kerrick had zijn speer al in zijn hand, maar keek toch eerst nog even naar zijn vader, alvorens de grote jager te volgen. Amahast, die op een stuk taai vlees zat te kauwen, knikte. ‘Hastila kan je veel leren. Ga maar met hem mee en let goed op.’

Vrolijk lachend rende Kerrick achter Hastila aan en toen hij hem had ingehaald ging hij naast hem lopen.

‘Je maakt te veel lawaai,’ zei Hastila. ‘Alle bosdieren hebben goede oren en horen je al aankomen voordat ze je gezien hebben…’

Hastila bleef staan en stak zijn hand op ten teken dat Kerrick stil moest zijn. Toen bracht hij zijn hand naar zijn oor en wees naar een holte in de duinen voor hen. Kerrick luisterde ingespannen, maar hoorde alleen het gerommel van de branding. Toen dat even wat minder werd, hoorde hij het andere geluid, een zacht gekraak aan de andere kant van het duin. Hastila hief zijn speer en liep zwijgend verder. Kerrick voelde zijn hart luid bonzen toen hij de grote jager zo geruisloos mogelijk volgde; het gekraak klonk nu luider.

Toen ze aan de voet van het duin kwamen roken ze de zoetige, misselijk makende geur van rottend vlees. Hier, een eind bij het kamp vandaan, hadden ze de overblijfselen van de hertenkarkassen neergegooid. Het krakende geluid klonk nu veel harder, evenals het gezoem van ontelbare vliegen. Hastila gaf Kerrick een teken op hem te wachten terwijl hij zelf de helling opliep en voorzichtig over de rand gluurde. Met een van afkeer vertrokken gezicht draaide hij zich om naar Kerrick en wenkte de jongen. Toen zij samen vlak onder de top van het duin lagen, bracht hij zijn speer in werppositie en Kerrick volgde zijn voorbeeld. Wat zat daar? Wat voor beest waren ze aan het besluipen? Vervuld met een mengeling van angst en nieuwsgierigheid ging Kerrick op zijn hurken zitten – en sprong vervolgens vlak achter de jager naar voren.

Hastila gaf een harde schreeuw en drie wezens keken op van hun gruwelijke bezigheden. Heel even bleven ze, geschrokken door zijn plotselinge verschijning, doodstil staan. De arm van de jager strekte zich omlaag, zijn speer vloog recht naar voren en raakte het dichtstbijzijnde wezen tussen de voorpoten. Het viel neer en begon luid krijsend om zich heen te schoppen. De anderen vluchtten, sissend van angst, snel voortjagend op hun lange poten, de nekken en staarten gestrekt.

Kerrick had zich niet verroerd en stond nog steeds met hoog geheven speer, stijf van angst. Murgu. De stervende marag, die met zijn scherpe klauwen naar de speer lag te grijpen, leek teveel op de marag die hij op zee aan zijn speer had gespiest. Open bek. Scherpe tanden. Iets uit een nachtmerrie.

Hastila had niet naar de jongen gekeken en zag dus niet hoe bang hij was. Hij was te zeer vervuld van zijn eigen haat. Murgu. Wat had hij daar een gruwelijke hekel aan. De aaseter, het bloed en de stukjes rottend vlees nog aan zijn kop en nek, hapte zwakjes naar hem toen hij op hem afkwam. Hij gaf een schop tegen het beest, en ging op zijn nek staan om zijn speer los te trekken. Het was geschubd, hier en daar groengevlekt en verder zo grauw als een lijk en zo lang als een mens, hoewel de kop niet groter was dan zijn hand. Hij joeg de speer nogmaals in het lichaam en het beest trilde even en stierf. Terwijl hij uit de duinpan klom wuifde hij de wolken van vliegen weg die rond zijn gezicht zwermden. Kerrick had zijn speer laten zakken en trachtte zijn bevende lichaam in bedwang te houden. Hastila zag het en legde zijn hand op de schouder van de jongen.

‘Je hoeft niet bang voor ze te zijn. Ook al zijn ze nog zo groot, het zijn lafaards, aaseters, vuiligheid. Je moet ze slechts haten – niet vrezen. Vergeet nooit wat zij eigenlijk zijn. Toen Ermanpadar de Tanu schiep uit de modder van de rivier, schiep hij ook de herten en andere dieren opdat de Tanu daarop konden jagen. Hij zette ze in het gras, naast de bergen, in de buurt van schone sneeuw en vers water. Toen keek hij op en zag opeens hoe leeg het zuiden nog was. Maar inmiddels was hij moe en een heel eind van de rivier verwijderd, dus ging hij niet terug, maar groef in plaats daarvan diep in het groene slijm van het moeras. Daarvan maakte hij de murgu en tot aan de dag van vandaag zijn zij groen en uitsluitend geschikt om te doden, zodat ze weer weg kunnen rotten in het moeras waaruit ze zijn voortgekomen.’

Terwijl hij sprak stak Hastila zijn speer in het zand en draaide hem heen en weer om alle bloedvlekken van de marag te verwijderen. Toen dit gebeurd was, werd hij rustiger; Kerricks angst was grotendeels weggeëbd. De marag was dood, de anderen verdwenen. Nog even en ze zouden deze kust verlaten en terugkeren naar de sammad.

‘Nu zal ik je laten zien hoe je je prooi moet besluipen,’ zei Hastila. ‘Die murgu waren aan het eten, anders hadden ze je wel aan horen komen – je klonk als een mastodont toen je die heuvel beklom.’

‘Niet waar, ik was heel stil!’ riep Kerrick. ‘Ik weet heus wel hoe ik moet lopen. Ik heb wel eens een eekhoorn beslopen, tot op een speerlengte afstand…’

‘De eekhoorn is het domste dier en langtand is de slimste. Het hert is niet erg slim, maar hoort het beste van allemaal. Nu ga ik hier in het zand staan en jij gaat het duin op en het hoge gras in. Daarna besluip je mij. Heel stilletjes – want ik heb de oren van het hert.’

Kerrick rende vrolijk de heuvel op en het vochtige gras door – toen liet hij zich op de grond vallen en sloop van het kamp weg. Hij bewoog zich zo geluidloos mogelijk voort en vervolgens draaide hij zich om in de richting van de oceaan om uiteindelijk achter de jager uit te komen. Het was heet, nat werk – en eigenlijk zinloos, want toen hij de top van de heuvel eindelijk weer bereikt had, zat Hastila al op hem te wachten.

‘Voordat je je voeten neerzet moet je elke keer heel goed kijken,’ zei de jager. ‘Daarna schuif je je voet naar voren, niet stampen. Je duwt het gras opzij en baant je er niet met grof geweld een weg doorheen. We proberen het nog een keer.’

Er was hier een klein stukje strand en Hastila liep naar de waterkant en stak zijn speer in het water om het laatste spoortje bloed van de marag ervan af te wassen. Kerrick klom nogmaals naar boven en eenmaal op de top bleef hij even staan om op adem te komen. ‘Ditmaal zal je me niet horen,’ riep hij, zijn speer uitdagend in de richting van de grote man schuddend.

Hastila wuifde terug en leunde voorover op zijn speer.

Plotseling dook er iets donkers op uit de golven achter hem. Vol afgrijzen schreeuwde Kerrick een waarschuwing en Hastila draaide zich, speer in de aanslag, bliksemsnel om. Er klonk een knakkend geluid, als het breken van een dikke tak. De jager liet zijn speer vallen, greep naar zijn maagstreek en viel voorover in het water. Natte armen trokken hem onder en hij verdween tussen de schuimende golven.

Schreeuwend rende Kerrick terug naar het kamp, waar de anderen hem al tegemoet kwamen rennen. Terwijl hij hen voorging naar het strand, naar de plek waar het verschrikkelijke voorval had plaatsgevonden, vertelde hij met gesmoorde stem wat hij had gezien.

Het strand was verlaten, in zee was niets te zien. Amahast bukte zich en raapte de speer van de jager op uit het water. Toen keek hij weer naar de zee.

‘Heb je niet gezien hoe het eruit zag?’

‘Ik heb alleen de poten van dat ding gezien, de armen,’ zei hij klappertandend. ‘Die kwamen omhoog uit de zee.’

‘Welke kleur?’

‘Dat kon ik niet zien. Nat, groen misschien. Denkt u dat ze groen waren, vader?’

‘Ze kunnen elke kleur hebben gehad,’ zei Amahast grimmig. ‘Er zitten hier vele soorten murgu. Van nu af aan blijven we bij elkaar en een van ons zal telkens de wacht houden terwijl de anderen slapen. We zullen zo snel mogelijk terugkeren naar de sammad. Er schuilt niets dan dood in deze zuidelijke wateren.’

Alaktenkè alaktèkan olkeset; esetakolesnta
tsuntesnalak tsuntensilak satasat.

Wat op dit moment gebeurt en zo meteen,
is van geen belang zolang de morgen
van morgen maar hetzelfde is als
het gisteren van gisteren.

6

De storm was overgedreven en de regen opgehouden; de grond lag te stomen in de hitte van de felle zon. Vaintè stond in de schaduw van de dode boom en keek toe hoe de arbeiders de kiemplantjes in keurige rijen plantten. Vanalpè had persoonlijk de rijen in de grond aangegeven die de anderen moesten volgen. Nu kwam ze, langzaam en gapend van de hitte, naar Vaintè toe lopen om naast haar in de schaduw te staan.

‘Zijn die kiemplantjes gevaarlijk om mee te werken?’ vroeg Vaintè. Vanalpè, nog steeds zwaar hijgend, maakte een ontkennend gebaar.

‘Niet voordat de doornen beginnen te groeien en dat gebeurt pas over tachtig dagen. Sommige dieren zullen er dan nog steeds van eten, maar daar houden ze mee op zodra de doornen hun gif beginnen af te scheiden. De smaak is bitter voor herkauwers en dodelijk voor alles wat kleiner is.’

‘Is dit een van je nieuwe mutaties?’ vroeg Vaintè, terwijl zij de zon inliep.

‘Ja. Het is ontwikkeld in Inegban, dus we konden het zaad meenemen. We zijn zo gewend aan de doornstruiken rond de stadsvelden, die altijd een heel eind boven ons uitsteken, dat we wel eens vergeten dat die er niet altijd, sinds het ei der tijden, geweest zijn. Ooit zijn ze geplant en heel klein geweest, alvorens groot te worden en uit te groeien. Nu groeien de jonge takken over de oude heen, zodat er een ondoordringbare barrière ontstaat. Maar een nieuwe haag rond een nieuwe stad vraagt om een nieuwe aanpak.’ Ze sprak een stuk gemakkelijker nu haar mond niet meer zo openstond van de hitte. Koel genoeg om te bewegen totdat een deel van haar lichaam weer in de zon kwam. ‘Deze nieuwe haag die ik heb ontwikkeld groeit snel, gaat vrij snel weer dood – en is giftig. Maar voordat hij doodgaat hebben wij de gebruikelijke doornenhaag geplant om uiteindelijk de plaats van de eerste weer in te nemen.’

‘En de bomen?’ vroeg Vaintè, terwijl ze in de richting keek van de kale, dode bomen die spookachtig rond het nieuwe veld stonden.

‘Die worden al vernietigd – kijk maar eens naar die hele grote boom daar, waar al die takken vanaf zijn gevallen. Ze zitten vol hout-etende, bijzonder vraatzuchtige kevers. Zodra al het hout op is, gaan de kevers een larvestadium in. Daarna verzamelen wij de poppen, die zichzelf conserveren in harde vliezen. Vervolgens kunnen we ze opslaan totdat we ze weer nodig hebben.’

Vaintè was weer in de schaduw gaan staan en zag dat de meeste arbeiders hetzelfde hadden gedaan. De middag was aangenaam warm, maar niet het meest ideale moment om flink op te schieten.

‘Wanneer de arbeiders klaar zijn met planten, stuur je ze maar terug naar de stad,’ zei Vaintè.

Onder de arbeiders bevond zich ook Enge. Vaintè wachtte tot Enge naar haar keek en wenkte haar. Voordat zij iets kon zeggen gaf Enge al uiting aan haar dankbaarheid.

‘U hebt uw gevangenen van hun ketenen bevrijd. Wij zijn u daarvoor zeer dankbaar.’

‘Dat is niet nodig. De enige reden waarom ik hen op de uruketo had laten ketenen, was om te voorkomen dat zij het vaartuig over zouden nemen en zouden ontsnappen.’

‘U begrijpt niets van de Dochters des Levens, is het wel? Voor ons is geweld niet de methode……’

‘Het doet me deugd dat te horen,’ zei Vaintè droogjes. ‘Mijn methode is geen risico's nemen. Nu de uruketo weg is resten er alleen nog bossen en oerwouden om naar te ontsnappen mocht iemand niet tevreden zijn met haar lot. Daarbij komt nog dat je vriendinnen beter werken zonder boeien.’

‘Maar we blijven natuurlijk gevangenen.’

‘Nee,’ zei Vaintè vastberaden, ‘dat zijn jullie niet. Jullie zijn vrije burgers van Alpèasak met alle rechten en plichten van andere burgers. Verwar dat wat gebeurd is vooral niet met dat wat nog gaat gebeuren. De raadsvergadering van Inegban heeft jullie onwaardig geacht voor het burgerschap van die stad en jullie hier naartoe gestuurd. Om een nieuw leven te beginnen in een nieuwe stad. Ik hoop dat jullie hier niet dezelfde vergissingen zullen begaan.’

‘Is dat een dreigement, Vaintè? Denkt de Eistaa van Alpèasak dat wij anders zijn dan de andere burgers hier – en dat wij anders behandeld zullen worden?’

‘Het is geen dreigement, maar een waarschuwing, mijn efenselè. Trek lering uit dat wat gebeurd is. Geloof wat je wilt wanneer jullie onder elkaar zijn – maar hou je geheimen vooral voor jezelf. Het is jullie verboden met anderen over deze zaken te spreken. Wij wensen er niets over te horen. ’

‘Weet u dat zo zeker?’ vroeg Enge op strenge toon. ‘Bent u zo wijs?’

‘Wijs genoeg om te weten dat jullie herrieschoppers zijn,’ snauwde Vaintè. ‘En daar ben ik zeker genoeg van om jullie uit voorzorg nauwlettend in de gaten te laten houden. Jullie gaan hier niet voor dezelfde problemen zorgen als in Inegban. Ik zal niet zoveel geduld met jullie hebben als de raadsvergadering daar. ’

Enge verroerde zich nauwelijks terwijl ze sprak en haar woorden klonken neutraal. ‘Wij maken geen problemen, dat willen we helemaal niet. Wij geloven alleen… ’

‘Mij best. Zolang jullie dan maar geloven op donkere plekjes waar niemand anders jullie kan horen. Ik duld geen revolutionaire activiteiten in mijn stad. ’

Vaintè wist dat ze bezig was haar geduld te verliezen, zoals altijd wanneer ze te maken kreeg met de rotsvaste starheid van Enge’s eigenaardige geloof. Daarom was ze blij dat er op dat moment een fargi naar haar toe kwam rennen met een boodschap. Hoewel het jonge kind niet erg goed sprak, was er op haar geheugen niets aan te merken.

‘De stad… teruggekomen… zij die Stallan heet. Belangrijke dingen zeggen… ook komen alstublieft. ’

Vaintè wuifde haar weg, keerde Enge onbeleefd de rug toe en ging naar de stad. Daar wachtte Stallan haar al op en uit haar hele houding sprak dat haar missie geslaagd was.

‘Heb je gedaan wat ik je gevraagd heb?’ vroeg Vaintè.

‘Jazeker, Eistaa. Ik heb de moordenaars gevolgd en ingehaald. Toen heb ik er persoonlijk een neergeschoten en gedood en het lichaam mee terug genomen. Het ligt hier vlakbij. Ik heb de verachtelijke Hèksei erbij achtergelaten om erop te passen. Het is een heel eigenaardige ustuzou, ik ben er niet gerust op. ’

‘Eigenaardig? Wat is er dan zo eigenaardig aan? Vertel op. ’

‘Ik kan het u beter laten zien, dan begrijpt u beter wat ik bedoel. ’

Zwijgend ging Stallan haar voor naar dat gedeelte van de stad dat het dichtst bij de rivier lag. Daar stond Hèksei de wacht te houden bij een strak omwikkelde bundel. Haar huid was vuil en zat vol schrammen en zodra zij hen zag begon ze klaaglijk te protesteren. Nog voordat de eerste woorden waren uitgesproken gaf Stallan haar een klap tegen haar hoofd en wierp haar op de grond.

‘Meer dan verachtelijk,’ siste Stallan tussen haar tanden. ‘Lui, lawaaierig tijdens de jacht, een bangerik. Door haar toedoen kon ik niet opschieten en heeft ze ons bijna de dood ingejaagd. Ik wil niets meer met haar te maken hebben. ’

‘En Alpèasak al evenmin,’ zei Vaintè onmiddellijk. ‘Ga heen. Verlaat de stad. Ga maar naar de ambenin.’

Hèksei wilde protesteren, maar Stallan schopte haar wreed tegen haar mond. Hèksei vluchtte en haar hartverscheurende kreten weerklonken tegen de luchtwortels en het bladerdak. Vaintè zette het verachtelijke wezen meteen uit haar hoofd en wees op de bundel.

‘Is dat het moordende beest?’

‘Jazeker.’

Stallan trok aan de mantel en Hastila’s lijk rolde op de vochtige aarde.

Bij de aanblik ervan sprak Vaintè zonder woorden haar afgrijzen en verbijstering uit. Zij deed haar best haar afkeer te bedwingen, deed een stap naar voren en duwde er met haar voet tegenaan.

‘Ze waren met z’n vieren,’ zei Stallan. ‘De anderen waren kleiner dan deze. Toen ik ze vond ben ik ze gevolgd. Ze liepen niet op het land, maar ze zaten in de zee. Ze hadden niet eens een boot. In plaats daarvan zaten ze op een boom in het water en duwden hem vooruit met stukken hout. Ik heb gezien hoe ze andere behaarde dieren doodden, zoals ze ook de mannetjes en hun bewakers op het strand moeten hebben gedood. Ze gebruiken geen tanden of klauwen of hoorns, want zoals u ziet hebben ze geen hoorns, terwijl hun tanden en klauwen klein en zwak zijn. In plaats daarvan doden zij met een soort scherpe tand die vast is gemaakt aan een lange stok.’

‘Ze kennen wel meer trucjes, die behaarde dieren. Ze hebben hersenen.’

‘Alle levende wezens hebben hersenen, zelfs een primitieve hèsotsan zoals deze hier,’ zei Stallan, met een tikje op het wapen dat om haar schouder hing. ‘Maar deze hèsotsan is, mits je er goed mee om gaat, zélf niet gevaarlijk. En deze dingen zijn dat wel. En nu verzoek ik u het beest eens van dichtbij te bekijken. Zoals u ziet zijn ze hier, bovenop hun lichamen, in de buurt van het hoofd, heel behaard. Deze andere beharing echter, lager op het lichaam, maakt geen deel uit van het dier zelf, maar is eraan vastgemaakt. Er zit een buidel aan vast en daarin heb ik dit gevonden. Het ziet eruit als een bewerkt stuk steen met een scherpe rand eraan. Kijk, deze omgebonden huid kan los en dan heeft hij er ook nog eens zijn eigen beharing onder zitten.’

‘Het is een mannetje!’ riep Vaintè uit. ‘Een mannelijk behaard dier met een dom, beestachtig brein dat brutaal genoeg is om óns, de Yilanè, te bedreigen. Is dat het wat je me wilde vertellen? Dat deze lelijke beesten een bedreiging voor ons vormen?’

‘Ik denk het wel, Vaintè. Maar u bent Eistaa en u bent degene die beslist wat wat is. Ik heb u slechts verteld wat ik heb gezien en u getoond wat ik heb gevonden.’

Vaintè hield de scherpe steen tussen haar duimen en bleef een hele tijd neer staan kijken op het lijk alvorens weer iets te zeggen.

‘Ik acht het mogelijk dat zelfs een ustuzou een geringe mate van intelligentie en vernuft kan ontwikkelen. Onze boten begrijpen ook een aantal opdrachten. Alle dieren hebben op de een of andere manier hersenen. Enteesenat kunnen getraind worden om voedsel te zoeken in zee. En wie weet welke vreemde dingen er sinds het ei der tijden zijn gebeurd in dit woeste deel van de wereld, zo ver van het onze. Dat beginnen we nu allemaal pas te ontdekken. Er leven hier geen Yilanè om orde te scheppen en alles onder controle te houden. Derhalve is het mogelijk, en nauwelijks te ontkennen aangezien het bewijs hier voor ons ligt, dat een soort weerzinwekkend zoogdier hier een verdorven vorm van intelligentie heeft bereikt. Voldoende om stukken steen te zoeken en daarmee te leren doden. Ja, dat is mogelijk. Maar ze hadden in hun jungle moeten blijven en elkaar moeten blijven doden en opeten. Bij vergissing zijn ze daaruit te voorschijn gekomen. Dit soort ongedierte, mannelijk ongedierte, heeft onze mannetjes dus vermoord. Luister goed wat ons nu te doen staat. We moeten hen opsporen en stuk voor stuk vernietigen. Als wij onze stad op deze stranden willen laten groeien hebben wij geen andere keuze. Kunnen we dat?’

‘We zullen wel moeten. Maar dan moeten we wel met velen gaan, met iedereen die in de stad gemist kan worden. Allen bewapend met hèsotsan.’

‘Maar je zei toch dat deze beesten maar met z’n vieren waren? En nu zijn er dus nog maar drie over…’

Plotseling besefte Vaintè wat ook Stallan zich gerealiseerd had toen zij het kleine groepje had aangetroffen dat in noordelijke richting trok. ‘Is het mogelijk dat er nog meer zijn?’

‘Dat moet wel. Deze vier hebben de grote kudde om de een of andere reden tijdelijk verlaten en nu zijn ze op de terugweg. Daarvan ben ik overtuigd. Wij moeten er met een grote strijdmacht op af om hen allemaal te vinden.’

‘En hen allemaal doden. Natuurlijk. Ik zal maatregelen nemen om meteen te vertrekken.’

‘Dat zou niet verstandig zijn, want de dag is reeds ver gevorderd en wij zullen met velen zijn. Als we tegen zonsopgang vertrekken en alleen de best gevoede en snelste boten nemen, zullen we hen met gemak inhalen, want zij bewegen zich zeer traag voort. Vervolgens zullen we hen volgen tot we de anderen vinden.’

‘En dan slachten we ze allemaal af, zoals zij ook onze mannetjes hebben afgeslacht. Dat is een goed plan. Laat dit beest naar de ambesed brengen zodat iedereen het kan zien. We zullen voorraden nodig hebben, vers water, genoeg voor enkele dagen zodat we onderweg niet hoeven te stoppen.’

Er werden fargi naar alle delen van de stad gestuurd om de boodschap over te brengen en de burgers te vertellen dat zij naar de ambesed moesten komen, totdat die uiteindelijk voller was dan ooit tevoren. Er ging een woedend gemompel op onder de Yilanè toen zij zich verdrongen om een glimp van het lichaam op te vangen. Vaintè kwam juist de ambesed binnen toen ze Ikemend zag staan die haar aandacht trachtte te trekken; ze bleef onmiddellijk staan.

‘Enkele woorden alstublieft, Eistaa.’

‘Toch geen problemen met hen die aan je zorgen zijn toevertrouwd, wel?’ vroeg Vaintè, plotseling verontrust. Ikemend, haar efenselè, had de belangrijke post gekregen van het beschermen van de mannetjes. Na een zeer korte ondervraging had de vorige bewaakster bekend dat haar nalatigheid had geleid tot de slachting op het strand. Zij was verzwakt en gestorven toen Vaintè haar haar naam had ontnomen.

‘Alles is in orde. Maar de mannetjes hebben over de dode ustuzou gehoord en willen hem zien. Is dat toegestaan?’

‘Natuurlijk – het zijn geen kinderen. Laat ze maar aan hun verantwoordelijkheden herinnerd worden. Maar eerst moet iedereen uit de ambesed weg zijn. We hebben niets aan hysterische taferelen.’

Ikemend was niet de enige die haar wilde spreken. Enge kwam voor haar staan en weigerde uit de weg te gaan toen haar dat bevolen werd.

‘Ik heb gehoord wat u van plan bent – de behaarde beesten te volgen en te doden.’

‘Dat heb je dan goed gehoord. Ik ga het nu officieel aankondigen.’

‘Voor u dat doet – is er iets dat ik u moet vertellen. Ik kan u niet steunen. En de andere Dochters des Levens evenmin. Het druist in tegen alles waarin wij geloven. Wij willen niets met al dat doden te maken hebben. Primitieve dieren zijn zoals ze zijn omdat de kennis van de dood hen ontbreekt. Het is onmogelijk hen om die reden te vernietigen. Wij doden wanneer we moeten eten. Elke andere reden om te doden is verboden. Derhalve zult u moeten begrijpen dat wij niet…’

‘Zwijg! Jullie zullen doen wat ik zeg. Al het andere zal als verraad worden beschouwd.’

Enge beantwoordde haar woede met koele rede. ‘Wat u verraad noemt, noemen wij het geschenk van het leven. Wij kunnen niet anders.’

‘Ik wel. Ik kan jullie allemaal op staande voet laten doden.’

‘Dat kunt u inderdaad. Maar dan zult u zowel de moordenares als de schuldige zijn.’

‘Ik ken geen schuldgevoel – alleen maar woede. En haat en walging over het feit dat een efenselè van mij in staat is haar ras op deze wijze te verloochenen. Ik zal jullie niet doden omdat ik jullie nodig heb voor zware arbeid. Jouw mensen zullen geketend worden tot wij terugkeren. En jij zult aan hen worden vastgeketend. Je geniet geen speciale privileges meer. Ik verstoot je als efenselè. Je zult samen met hen werken en sterven. Verstoten en gehaat om je verraad. Dat is je lot.’

Alitha thurlastar, hannas audim senstar, linga
periar amli, sammad aga deinarrna!
na nier ensi edo.

Het hert is gedood, een man kan sterven,
een vrouw wordt oud –
slechts de sammad duurt voort.

7

Kerrick zat op zijn gebruikelijke plekje voorin de boot op het vuur te passen. Maar dit was jongenswerk en hij had samen met de anderen willen roeien. Amahast had het hem laten proberen, maar hij was te klein en de onhandige roeiriem te groot voor hem. Hij boog zich naar voren en kneep zijn ogen tot spleetjes om door de mist heen te kunnen kijken, maar hij zag niets. Onzichtbare zeevogels krijsten met de stemmen van jammerende kinderen. Hun enige aanknopingspunt was het gebulder van de branding aan hun linkerhand. Normaal gesproken zouden ze hebben gewacht tot de mist was opgetrokken, maar vandaag niet. Zij droegen allen de herinnering met zich mee aan Hastila die voor eeuwig onder de golven was gesleurd. Ze roeiden zo snel ze konden: ze wilden deze reis zo gauw mogelijk achter de rug hebben. Kerrick snoof de lucht op, hief zijn gezicht op en snoof nogmaals.

‘Vader,’ riep hij uit. ‘Rook – ik ruik rook!’

‘We ruiken zelf naar rook en het vlees ook,’ zei Amahast, maar toch begon hij sneller te peddelen. Was het mogelijk dat de sammad al zo dichtbij was?

‘Nee, dit is geen oude rook. Dit is verse – hij komt ons tegemoet op de wind. En luister eens naar de golven. Klinken ze niet heel anders?’

Dat was inderdaad zo. Met de geur van de huiden en het vlees had er wellicht twijfel kunnen bestaan over de herkomst van de rook. Maar het geluid van de golven klonk onmiskenbaar zwakker en leek nu achter hen vandaan te komen. De meeste tenten van de sammad waren aan de oever van een brede rivier neergezet, op de plek waar deze uitmondde in zee. Het was best mogelijk dat de golven hier de monding van de rivier bereikten en daar wegstierven in de stroom zoet water.

‘Roei naar de kust!’ beval Amahast, hard aan zijn eigen roeiriem trekkend.

De lucht begon nu op te klaren: de mist trok op. Boven het gekrijs van de meeuwen hoorden zij een vrouw iets roepen en ze riepen terug.

Toen de zon eenmaal door de mist heenbrak begon deze steeds sneller op te trekken. Hij lag nog steeds boven het wateroppervlak, maar daarachter lagen de kust en de tenten te wachten, de rokende vuren, bergen afval – de vertrouwde bedrijvigheid van hun kamp. Men had de boot nu opgemerkt en er ging een geschreeuw op, waarna mensen zich uit hun tenten haastten en naar de waterkant renden. Iedereen slaakte kreten van vreugde en vanaf de weide waar de mastodonten liepen te grazen klonk een luid getrompetter. Ze waren thuis.

Zowel mannen als vrouwen renden het water in – maar hun welkomstkreten stierven weg toen zij de plaatsen in de boot telden. Bij het vertrek waren ze met z’n vijven geweest. Slechts drie waren er teruggekeerd. Zodra de boot over de zanderige bodem schuurde, werd hij vastgegrepen en op het strand gesleept. Niemand zei iets maar Aleth, de vrouw van Hastila, begon plotseling te gillen toen zij besefte dat hij ontbrak, evenals de vrouw van Diken en zijn kinderen.

‘Ze zijn allebei dood,’ waren Amahasts eerste woorden, voor het geval zij nog valse hoop koesterden dat de anderen nog moesten komen. ‘Diken en Hastila. Zij bevinden zich tussen de sterren. Zijn er veel mensen weg uit het kamp?’

‘Alkos en Kassis zijn een eind stroomopwaarts gaan vissen,’ zei Aleth. ‘Zij zijn de enigen die niet vlak in de buurt zijn.’

‘Ga hen achterna,’ beval Amahast. ‘Breng hen onmiddellijk terug. Breek de tenten af, laad de dieren op. We vertrekken vandaag nog naar de bergen.’

Er gingen kreten van protest op, want zij waren niet voorbereid op dit plotselinge vertrek. Eenmaal onderweg moesten ze elke ochtend het kamp opbreken: dat was geen probleem omdat alleen de allernoodzakelijkste dingen werden uitgepakt. Nu was dat echter niet het geval. Het zomerkamp lag langs beide zijden van de kleine rivier, terwijl al hun manden, huiden en andere bezittingen dwars door elkaar in de tenten lagen.

Ogatyr verhief zijn stem boven het gejammer van de vrouwen. ‘Doe wat Amahast zegt, anders zullen jullie omkomen in de sneeuw. Het seizoen is bijna afgelopen en de weg is nog lang.’

Amahast voegde er niets aan toe. Misschien was deze reden nog wel beter dan de echte reden, waarvoor hij geen bewijzen kon aantonen. Desondanks was hij er toch van overtuigd dat hij in de gaten gehouden werd. Hij, een jager, wist wanneer hij zelf werd opgejaagd. Zowel vandaag als gisteren had hij gevoeld dat er naar hem gekeken werd. Hij had niets gezien en de zee was telkens leeg geweest wanneer hij keek. Toch was er iets, dat wist hij zeker. Hij kon maar niet vergeten dat Hastila onder water was getrokken om nooit meer terug te keren. Amahast wilde dat ze vertrokken, vandaag nog, dat ze de travois oplaadden, ze achter de mastodonten spanden en hun gezichten afkeerden van de zee en alles wat daar onder was. Hij zou zich pas weer veilig voelen wanneer ze weer terug waren in hun vertrouwde bergen.

Het viel niet mee een zomerkamp te verlaten. Her en der verspreide spullen moesten verzameld en ingepakt worden en ook de hardalt-tentakels moesten van de droogrekken worden gehaald en in manden worden verpakt. Er waren niet eens genoeg manden voor alle hardalt en er werd heel wat gejammerd en geklaagd toen hij opdracht gaf een deel van de vangst achter te laten. Er was niet eens tijd om de doden te betreuren; dat kwam later wel. Nu moesten ze hier weg.

Toen ze eindelijk klaar waren ging de zon al onder achter de heuvels. Ze zouden ’s nachts moeten reizen, maar dat hadden ze wel eerder gedaan. Er werd luid getrompetterd en met slurven gezwaaid toen de mastodonten, die een hele tijd vrij rond hadden kunnen lopen, hun protesten lieten horen. Toch stonden zij de jongens toe op hun ruggen te klimmen en keken met rollende ogen toe hoe de lange stokken, die tot op de grond reikten, op hun plaats werden gebonden. Elk dier kreeg er aan weerskanten een aangebonden, zodat er een raamwerk ontstond waaraan dwarsstukken werden bevestigd. Vervolgens werden de tenten en voorraden er bovenop geladen.

Kerrick zat op de nek van de grote stier, Karu, net zo moe als de anderen, maar toch blij dat de sammad ging vertrekken. Hij wilde zo snel mogelijk bij de oceaan vandaan. Hij was bang van de zee en alles wat daarin leefde. Van de hele sammad was hij de enige die de tentakels uit het water had zien komen om Hastila naar de diepte te sleuren. Donkere armen in de oceaan, donkere vormen in zee.

Hij keek in de richting van de zee en zijn plotselinge kreten deden de stemmen van de anderen verstommen en trokken ieders blik naar de oceaan waarnaar hij gillend en schreeuwend zat te wijzen. Uit de invallende duisternis maakten zich nog donkerder vormen los. Platte, zwarte boten, die geen riemen hadden maar zich sneller voortbewogen dan welke Tanuboot dan ook, schoten in één rechte lijn naar voren. Ze stopten pas toen ze door de branding waren en over het zand schuurden. Uit de boten kwamen de murgu te voorschijn, duidelijk zichtbaar ondanks het schemerige licht.

Ogatyr, die vlak bij het water stond toen zij aan land kwamen, kon hen duidelijk zien. Hij wist precies wie hij voor zich had.

‘Net als die we toen hebben gedood, op het strand…’

De dichtstbijzijnde marag hief een soort lange stok en kneep er met beide handen in. Er klonk een luide knal en Ogatyr voelde een hevige pijn in zijn borst en viel.

Inmiddels knalden er nog andere stokken en boven het lawaai uit klonken de menselijke kreten van pijn en doodsangst.

‘Ze vluchten!’ riep Vaintè de aanvallers toe. ‘Er achteraan. Er mag er niet één ontsnappen.’

Zij was als eerste aan land gesprongen, had de eerste hèsotsan afgevuurd en de eerste ustuzou gedood. En nu wilde ze er nog meer doden.

Het was geen strijd maar een slachtpartij. De Yilanè slachtten in het wilde weg alle levende wezens af die ze tegenkwamen: mannen, vrouwen, kinderen, dieren. Zelf leden ze slechts enkele verliezen. De jagers kregen niet de tijd hun bogen te pakken. Zij hadden hun speren, maar hoewel een geworpen speer kon verwonden of doden, hielden de meeste jagers hun speren in de hand terwijl zij op de vijand afstormden en werden vervolgens neergeschoten voor ze ze konden gebruiken.

Er restte de Tanu niets anders dan vluchten – achtervolgd door de moordenaars uit zee. Doodsbange vrouwen en kinderen renden langs Karu en de mastodont hief zijn kop, onder een angstig getrompetter, hoog in de lucht. Om er niet vanaf gegooid te worden, greep Kerrick zich vast aan het dikke haar van het dier en klom vervolgens langs de houten paal omlaag om zijn speer te gaan halen. Een sterke hand greep hem bij de schouder en draaide hem om.

‘Rennen!’ zei zijn vader op bevelende toon. ‘Ontsnap naar de heuvels!’

Amahast draaide zich bliksemsnel om toen de eerste marag om de mastodont heen kwam gelopen en over de houten paal sprong. Voordat hij zijn wapen kon richten, doorboorde Amahast hem met zijn speer en trok hem er meteen weer uit.

Vaintè zag de vermoorde fargi vallen en voelde een enorme drang om wraak te nemen. De bebloede speerpunt werd nu in haar richting geheven – maar zij deinsde niet terug. Ze bleef staan waar ze stond, hief de hèsotsan, drukte er enkele snelle knallen uit en legde de ustuzou daarmee neer voordat hij haar kon bereiken.

De kleine was haar niet opgevallen en ze zag hem pas toen ze een stekende pijn in haar been voelde. Brullend van pijn sloeg zij het wezen neer met de botte kant van haar hèsotsan.

De wond was bloederig en pijnlijk, maar niet ernstig, dat zag ze meteen. Toen ze de wond had onderzocht ebde haar woede weg en richtte zij haar aandacht weer op de strijd die om haar heen woedde.

Het was bijna gebeurd. Er waren weinig of geen ustuzou meer in leven. Zij lagen in slordige hoopjes tussen de manden, levenloze lichamen bovenop de huiden en palen. De aanvallers uit zee voegden zich nu bij de anderen die de rivier op waren gegaan om de ustuzou in de rug aan te vallen, een omtrekkende beweging die zij in hun jeugd veel hadden gebruikt om in zee hun prooi te vangen. Aan land werkte het net zo goed.

‘Stop onmiddellijk met doden,’ riep Vaintè tegen hen die zich het dichtst bij haar bevonden. ‘Geef het door aan de anderen. Meteen ophouden. Ik wil een paar overlevenden. Ik wil wat meer te weten komen over deze behaarde beesten.’

Het waren gewoon dieren die scherpe stukken steen gebruikten, dat zag ze nu wel. Ze hadden een primitieve sociale organisatie, ruwe stenen gebruiksvoorwerpen en maakten zelfs gebruik van de grotere dieren die nu werden gedood terwijl ze in paniek op de vlucht sloegen.

Alles wees erop dat als er één groep was van deze omvang – er heel goed nog meer konden zijn. Als dat het geval was moest zij zoveel mogelijk over deze wezens te weten zien te komen.

Aan haar voeten begon de kleine die zij had neergeslagen zich kreunend te bewegen. Ze riep Stallan die vlak bij haar stond.

‘Jager – bind deze vast zodat hij niet kan ontsnappen. Gooi hem maar in een boot.’

Er zat nog een aantal pijltjes in de houder die zij aan haar harnas droeg. De exemplaren die ze in de strijd had afgevuurd moesten vervangen worden. De hèsotsan was weldoorvoed geweest en was waarschijnlijk wel in staat er nog enkele af te vuren. Zij kneep er met haar vinger in totdat de laadopening zich verwijdde en duwde vervolgens de pijltjes naar binnen.

De eerste sterren verschenen aan de hemel en het laatste rood van de lucht vervaagde achter de heuvels. Ze had een mantel nodig uit de boot. Ze wenkte een fargi om er een voor haar te halen en stond zich net in zijn warme omhelzing te wikkelen toen de overlevenden naar haar toe werden gebracht.

‘Is dit alles?’ vroeg zij.

‘Onze krijgers konden zich maar moeilijk beheersen,’ zei Stallan. ‘Wanneer je eenmaal bezig bent deze wezens te doden valt het niet mee weer op te houden.’

‘Dat weet ik zelf maar al te goed. De volwassenen – allemaal dood?’

‘Allemaal dood. Dit kleintje had zich verborgen.’ Ze hield het ding vast bij het lange haar en schudde het heen en weer zodat het jammerde van pijn. ‘En dit hele kleintje heb ik tussen de bedekking van een ander gevonden.’ Zij hield het kindje omhoog, een baby van een paar maanden oud die zij uit een omslagdoek had getrokken, die de dode moeder stijf in haar armen had geklemd.

Vaintè keek vol walging naar het kleine onbehaarde ding dat Stallan haar voorhield. De jager was eraan gewend allerlei weerzinwekkende wezens aan te raken en vast te houden; het idee dit zelf te moeten doen vervulde haar met weerzin. Maar zij was Vaintè, Eistaa, en zij kon alles wat andere burgers ook konden. Langzaam stak zij haar armen uit en pakte het kronkelende ding met beide handen vast. Het was warm, warmer dan een mantel, bijna heet. Bij het voelen van de aangename hitte ebde haar walging heel even weg. Toen zij het een paar maal omdraaide in haar handen opende het een rood, tandeloos mondje en begon te huilen. Plotseling stroomde er een straaltje warm vocht over Vaintè’s arm. Het aanvankelijk aangenaam warme gevoel werd onmiddellijk vervangen door een golf van walging.

Het was tè erg, tè weerzinwekkend. Ze smeet het wezentje zo hard ze kon tegen een rots. Het werd stil en zij liep naar het water om zich schoon te boenen. Over haar schouder riep ze naar Stallan: ‘Zo is het genoeg. Geef de anderen opdracht naar de boten terug te keren zodra ze zich ervan hebben overtuigd dat er geen overlevenden zijn.’

‘Het zal geschieden, Hoogste. Allemaal dood. Afgelopen.’

Is dat zo? dacht Vaintè, terwijl ze haar armen onder water dompelde. Is het hiermee afgelopen? In plaats van blijdschap om de overwinning, voelde zij zich wegzinken in een donkere depressie.

Het einde – of was dit nog maar het begin?

8

Enge ging dicht tegen de muur staan en leunde er tegenaan zodat zij de warmte van de verwarmer kon voelen. Hoewel de zon al op was, hield de stad toch nog wat van de nachtelijke kilte vast. Overal om haar heen begon de bonte verzameling planten en dieren van Alpèasak zich te roeren, maar dat was normaal zodat zij hier geen aandacht aan schonk. Onder haar voeten bevond zich het traliewerk van de vloer die op de dikke lagen gedroogde bladeren eronder rustte. Tussen de bladeren klonk het geritsel van grote kevers en de andere insecten die rommel opruimden en als zij goed had geluisterd had ze zelfs het geschuifel van een muis kunnen horen. Overal om haar heen was bedrijvigheid nu het leven, dat ’s nachts op een laag pitje stond, met het aanbreken van de dag weer op gang begon te komen. Hoog boven haar scheen de zon al op de bladeren van de grote boom, evenals op de vele andere planten die samen deze levende stad vormden. Nu werd er waterdamp onttrokken aan de stomata van deze bladeren, om vervangen te worden door water dat langzaam omhoog kwam door de vaten van de bomen, ranken, en kruipplanten, water dat in het levende systeem werd gebracht door de miljoenen haarwortels onder de grond. Naast Enge lag, zonder dat zij er erg in had, haar op de grond gegooide mantel aan de sapboom te zuigen.

Voor Enge was dit alles, de rijkdom van de met elkaar verstrengelde en van elkaar afhankelijke levensvormen om haar heen, zo vanzelfsprekend als de lucht die zij inademde. Zo nu en dan dacht ze er wel aan en ook aan alle morele implicaties ervan. Zo niet vandaag, na wat zij zojuist had gehoord. Opscheppen over het uitmoorden van een andere soort! Wat hunkerde ze ernaar met deze argeloze opscheppers te praten, hen de bedoeling van het leven uit te leggen, hen ertoe te dwingen de verschrikkelijke misdaad onder ogen te zien die zij hadden begaan. Het leven was het tegenwicht van de dood, zoals de zee het tegenwicht van de hemel was. Iemand die een ander levend wezen doodde – die doodde eigenlijk zichzelf.

Zij keek op toen een van de fargi, in verwarring gebracht door haar rang en niet zeker wetend hoe zij aangesproken diende te worden, een rukje aan haar geboeide handen gaf. De jonge fargi wist dat Enge een van de hoogsten was – en toch waren haar handen geboeid als die van een van de allerlaagsten. Bij gebrek aan woorden kon zij Enge alleen maar aanraken om haar aandacht te trekken.

‘De Eistaa wil dat u nu bij haar komt,’ zei de fargi.

Toen Enge binnenkwam zat Vaintè op haar plaats van macht, waarvan de zetel werd gevormd door de levende schors van de stads-boom. Op de tafel naast haar stonden geheugen-dieren en een van hen had het langwerpige uitsteeksel boven zijn samengeknepen oogjes in een huidplooi van de ugunkshaa, de geheugen-spreker, gestoken. De ugunkshaa sprak rustig terwijl zijn organische moleculelens tegelijkertijd flikkerend oplichtte waardoor de zwart-witte afbeelding zichtbaar werd van de Yilanè die het geheugendier oorspronkelijk had toegesproken. Toen Enge binnenkwam legde Vaintè de ugunkshaa het zwijgen op en pakte de stenen speerpunt op die naast het dier op tafel lag.

‘Kom hier,’ beval zij, en Enge gehoorzaamde. Vaintè klemde haar hand om de stenen speerpunt en hield hem omhoog; Enge verblikte of verbloosde niet. Vaintè greep haar bij de arm.

‘Jij kent geen angst,’ zei Vaintè. ‘Ook al zie je heel goed hoe scherp dit mes van steen is, even scherp als onze eigen vezelmessen.’

Zij sneed de banden door en Enge’s handen waren los. Enge wreef voorzichtig over haar huid, die geïrriteerd was door de boeien. ‘Bevrijd u ons allemaal?’ vroeg ze.

‘Vraag nu niet meteen teveel. Alleen jou – want ik heb je kennis nodig.’

‘Ik zal u niet helpen levende wezens te doden.’

‘Dat is ook niet nodig. Het doden is al achter de rug.’ Voorlopig, dacht ze bij zichzelf, wel beter wetend dan dit hardop uit te spreken. Zodra ze daadwerkelijk iets zei, gaf ze daarbij onmiddellijk al haar gedachten bloot. Niet alleen was het haar onmogelijk te liegen, maar het hele begrip leugen was haar vreemd. Het was absoluut onmogelijk een leugen te vertellen wanneer elke beweging van je lichaam een betekenis uitdrukte. De enige manier voor een Yilanè om haar gedachten voor zichzelf te houden was door er niets over te zeggen. Vaintè was uiterst bedreven in deze vorm van geheimhouding. Zij paste het nu ook toe want zij had Enge’s hulp nodig. ‘Het is tijd voor enig onderricht. Heb jij vroeger geen studie gemaakt van taalgebruik?’

‘U weet best dat dat zo is, bij Yilespei. Ik was haar eerste leerling.’

‘Inderdaad. Haar eerste en haar beste. Dat was voordat het rottingsproces je hersenen begon aan te tasten. Als ik het me goed herinner deed je allerlei rare dingen. Je bestudeerde de manier waarop jongelingen met elkaar communiceren en deed dat zelf ook wel eens om hun aandacht te trekken. Ik heb begrepen dat je zelfs de mannetjes wel eens afluisterde. Dat is me een raadsel. Waarom juist die domme creaturen? Wat valt daar in vredesnaam van te leren?’

‘Ze gebruiken een bepaalde manier van communiceren wanneer wij niet in de buurt zijn, een manier om dingen op een andere manier te zeggen…’

‘Daar heb ik het niet over. Ik bedoel, waarom zou je dat soort dingen moeten bestuderen? Wat maakt het uit hoe anderen met elkaar spreken?’

‘Dat maakt heel veel uit. Wij zijn taal, taal is ons. Zonder taal zijn wij stom en niets beter dan dieren. Het waren dit soort gedachten en studies die mij tot de grote Ugunenapsa en haar leer hebben gebracht.’

‘Je had er beter aan gedaan je taalstudie voort te zetten en jezelf niet zoveel problemen op je hals te halen. Diegenen onder ons die voorbestemd zijn om Yilanè te worden beginnen op een bepaald moment tijdens hun jeugd te spreken – dat is een feit, anders zouden jij en ik hier niet zijn. Maar kan een jong geléérd worden te spreken? Dat lijkt me zowel zinloos als weerzinwekkend. Maar is het mogelijk?’

‘Het is mogelijk,’ zei Enge. ‘Ik heb het zelf ook wel gedaan. Het is niet makkelijk, want de meeste jongeren willen niet luisteren, maar het kan wel. Ik gebruikte dezelfde trainingstechnieken die de boot-meesters gebruiken.’

‘Maar boten zijn bijna net zo stom als mantels. Ze kunnen nooit meer leren begrijpen dan een paar commando’s.’

‘De techniek blijft dezelfde.’

‘Goed.’ Vaintè wierp haar vanuit haar ooghoeken een sluwe blik toe en koos haar woorden zorgvuldig. ‘Jij bent dus in staat een dier te leren spreken en begrijpen?’

‘Nee, spreken niet. Begrijpen wel, ja, een paar eenvoudige commando’s als het brein groot genoeg is. Maar spreken vereist een stemorgaan en bepaalde delen van de hersenen die dieren niet bezitten.’

‘Maar ik heb dieren horen praten.’

‘Niet praten, alleen het herhalen van klankpatronen die zij hebben geleerd. Sommige vogels kunnen dat.’

‘Nee, ik bedoel echt praten. Met elkaar communiceren.’

‘Onmogelijk.’

‘Ik heb het over behaarde dieren. Smerige ustuzou.’

Enge begon te begrijpen waar Vaintè naartoe wilde en maakte een begrijpend gebaar. ‘Natuurlijk. Als die wezens over een zekere mate van intelligentie beschikken – en het feit dat zij primitieve werktuigen gebruiken doet dat wel vermoeden – dan is het inderdaad mogelijk dat zij met elkaar praten. Wat een buitengewoon interessante gedachte. Hebt u ze horen spreken?’

‘Jazeker. En als je wilt kan jij dat ook. We hebben er twee hier.’ Zij wenkte een passerende fargi. ‘Ga de jager Stallan voor me zoeken en breng haar onmiddellijk bij me.’

‘Hoe gaat het met de dieren?’ vroeg Vaintè, toen Stallan binnenkwam.

‘Ik heb ze laten wassen en ik heb hun verwondingen onderzocht. Een paar blauwe plekken, meer niet. Verder heb ik die smerige vacht van hun koppen laten verwijderen. De grootste is een vrouwtje en de kleinere een mannetje. Ze drinken water, maar hebben tot dusverre geweigerd iets te eten. Maar u moet wel goed uitkijken wanneer u te dicht bij hen in de buurt komt.’

‘Dat ben ik ook niet van plan,’ zei Vaintè, huiverend van afgrijzen. ‘Het is Enge hier die hen zal benaderen.’ Stallan wendde zich tot Enge.

‘Blijf hen te allen tijde recht in het gezicht kijken. Keer een wild dier nooit je rug toe. De kleinste bijt en ze hebben klauwen, dus heb ik hen voor de veiligheid maar geboeid.’

‘Ik zal precies doen wat je zegt.’

‘En dan nog iets,’ zei Stallan, terwijl ze een klein zakje uit haar harnas haalde en het openmaakte. ‘Tijdens het wassen van de beesten, trof ik dit aan een riempje om de hals van het mannetje aan.’ Ze legde een klein voorwerp op de tafel naast Vaintè.

Het was een soort lemmet, gemaakt van metaal. Er was aan één kant een gaatje in geboord en er stonden eenvoudige patronen op gekrast. Vaintè raakte het voorzichtig aan met haar duim.

‘Het is grondig schoongemaakt,’ zei Stallan. Vaintè pakte het op en bekeek het nauwkeurig.

‘De patronen komen me niet bekend voor, evenmin als het metaal,’ zei ze, niet blij met wat ze zag. ‘Hoe komen die dieren hieraan? Wie heeft die patronen erop gekrast? En het metaal, waar hebben ze dat vandaan? En ga me nu niet vertellen dat zij over een methode beschikken om metaal te laten groeien.’ Ze probeerde de rand tegen haar huid. ‘Helemaal niet scherp. Wat kan dit te betekenen hebben?’

Er kwam geen antwoord op deze verontrustende vragen – en dat had ze eigenlijk ook niet verwacht. Ze overhandigde het stukje metaal aan Enge. ‘Nog een mysterie voor jou om op te lossen wanneer je met die beesten hebt leren spreken.’ Enge bekeek het en gaf het weer terug.

‘Wanneer mag ik ze zien?’ vroeg ze.

‘Nu meteen,’ zei Vaintè. Ze gaf Stallan een teken. ‘Breng ons bij hen.’

Stallan ging hen voor door de gangen van de stad, naar een hoge, donkere doorgang. Nadat zij hen een teken had gegeven om stil te zijn, zwaaide ze een luik open dat in de muur zat. Vaintè en Enge keken naar binnen en zagen de ruimte die zich erachter bevond. Ze zagen dat deze was afgesloten door een enkele zware deur. Er waren geen andere openingen en de enige verlichting bestond uit het zwakke licht dat door een dik doorzichtig laken hoog boven hun hoofden scheen.

Op de vloer lagen twee weerzinwekkende kleine wezentjes. Kleine uitvoeringen van het verminkte lichaam waar Enge onder dwang naar had moeten kijken in de ambesed. Hun schedels waren kaal en zaten vol schrammen op de plekken waar hun vacht was verwijderd. Nu de vacht weg was en zij ontdaan waren van de stinkende lappen huid die om hen heen hadden gezeten, was het zichtbaar dat zij volledig bedekt waren met een weerzinwekkende, éénkleurige, bleke huid. De grootste, het vrouwtje, lag plat op de vloer en maakte een eentonig jammerend geluid. Het mannetje zat op zijn hurken naast het vrouwtje en stootte een verscheidenheid aan brommende klanken uit. Dit ging een hele tijd zo door, totdat het gejammer uiteindelijk ophield. Toen begon het vrouwtje ook andere geluiden te maken. Vaintè gaf Stallan een teken het luik te sluiten en weg te gaan.

‘Het zou een soort spreken kunnen zijn,’ zei Enge, onwillekeurig toch wel opgewonden. ‘Maar ze bewegen zich er haast niet bij wanneer ze geluiden maken en dat is wel erg verwarrend. Ik zal er een diepgaande studie van moeten maken. Het is een heel nieuw concept, een andere taal, de taal der ustuzou, een wezen dat heel anders is dan alle andere die wij tot nu toe hebben bestudeerd. Wat een geweldig opwindend idee.’

‘Inderdaad. Zo opwindend dat ik jou beveel hun manier van spreken te leren zodat jij met ze kunt converseren.’

Enge maakte een gebaar van onderwerping. ‘U kunt mij niet bevelen te denken, Eistaa. Zelfs uw grote macht strekt zich niet uit tot onder andermans schedeldak. Ik zal de spraak van deze dieren bestuderen, maar alleen omdat ik dat zelf wil.’

‘Je redenen interesseren me niet – zolang je maar doet wat ik zeg.’

‘Waarom wilt u hen leren begrijpen?’ vroeg Enge.

Teneinde niet al haar motieven te verraden, koos Vaintè haar woorden zorgvuldig. ‘Net als jij vind ik het een uitdagend idee dat een dier zou kunnen spreken. Geloof je niet dat ik in staat ben er intellectuele motieven op na te houden?’

‘Vergeef mij de negatieve gedachte, Vaintè. U was altijd al de eerste in onze efenburu. U was toen al een leidster omdat u dingen begreep die wij niet begrepen. Wanneer begin ik?’

‘Nu. Meteen. Hoe denk je het aan te pakken?’

‘Ik heb geen idee, want dit is nooit eerder gedaan. Ik zal eerst maar eens terug gaan naar het luik en naar de geluiden luisteren. Terwijl ik dat doe zal ik een plan bedenken.’

Vaintè liep stilletjes weg, bijzonder tevreden met wat zij bereikt had. Enge’s medewerking was absoluut noodzakelijk geweest, want als zij geweigerd had, zou zij gedwongen zijn geweest een boodschap naar Inegban te sturen en een hele tijd hebben moeten wachten tot er iemand gevonden was die de sprekende dieren kon komen bekijken. Als ze tenminste werkelijk spraken en niet zomaar geluiden maakten. Aangezien het mogelijk was dat er meer van die beesten in de buurt waren die een bedreiging voor hen konden vormen, wilde Vaintè zo snel mogelijk over deze informatie kunnen beschikken. Ze had die informatie nodig om de veiligheid van de stad te kunnen waarborgen.

In de eerste plaats moest ze zoveel mogelijk te weten zien te komen over die pelsdieren, uitvinden waar zij leefden en hoe zij leefden. Hoe zij zich voortplantten. Dat werd de eerste stap.

De tweede stap was hen uit te roeien. Allemaal. Hen volledig van de aarde weg te vagen. Want ondanks hun geringe intelligentie en primitieve stenen werktuigen waren het slechts ellendige dieren. Levensgevaarlijke dieren die de mannetjes en de jongen genadeloos hadden afgeslacht. Dat zou hun ondergang betekenen.

Enge stond, diep in gedachten verzonken, vanuit de duisternis de wezens te bestuderen. Als zij ook maar enig idee had gehad van Vaintè’s werkelijke motieven zou zij haar medewerking ongetwijfeld geweigerd hebben. En als ze even goed had nagedacht, had ze Vaintè’s verborgen bedoelingen wel kunnen raden. Maar dat had ze niet gedaan, omdat haar gedachten geheel in beslag werden genomen door dit fascinerende taalkundige probleem.

Zij bleef bijna een halve dag zwijgend staan observeren; ze luisterde en keek en trachtte er iets van te begrijpen. Uiteindelijk begreep ze nog steeds niets van wat ze had gehoord, maar er begon zich wel een idee te vormen van hoe ze het zou aanpakken. Zachtjes sloot ze het luik en ging op zoek naar Stallan.

‘Ik kan maar beter bij je blijven,’ zei de jager toen zij de deur ontgrendelde. ‘Ze kunnen heel gevaarlijk zijn.’

‘Heel eventjes dan. Zodra ze weer wat rustiger worden wil ik alleen met ze zijn. Maar dan kan je buiten blijven wachten. Als het nodig is zal ik je roepen.’

Toen Stallan de deur opende en zij naar binnen stapte ging er een onwillekeurige huivering door Enge’s rugkam. De scherpe stank van de beesten sloeg haar tegemoet. Het leek teveel op het betreden van een dierenhol. Maar haar verstand won het van de fysieke walging en toen de deur achter haar dichtviel rechtte zij vastberaden haar rug.

Kennep at halikaro, kennep at hargoro, ensi
naudinz ar san eret skarpa tharm senstar
et sano lawali.

Een jongen kan snelvoetig en sterk zijn – maar
hij is pas een jager als de tharm van een dier
aan zijn speerpunt kleeft.

9

‘Ze hebben eerst mijn moeder en toen mijn broer gedood, waar ik bijstond,’ zei Ysel. Ze was opgehouden met gillen en huilen, maar er druppelden nog steeds tranen over haar wangen. Ze veegde ze weg met de rug van haar hand en wreef vervolgens weer over haar geschoren hoofd.

‘Ze hebben iedereen gedood,’ zei Kerrick.

Sinds ze hem hier hadden gebracht had hij nog niet één keer gehuild. Misschien kwam het door de manier waarop het meisje tekeer ging, onophoudelijk jammerend en gillend. Zij was een jaar of vijf, zes ouder dan hij, maar ze krijste als een klein kind. Kerrick begreep het wel, hij wist dat het de gemakkelijkste weg was. Je hoefde er alleen maar aan toe te geven. Maar hij zou het niet doen. Een jager huilt niet – en hij had al een jacht meegemaakt. Samen met zijn vader, Amahast, de grootste jager. Nu dood, net als de rest van de sammad. De gedachte bezorgde hem een brok in zijn keel, maar hij slikte hem weer weg. Een jager huilt niet.

‘Zullen ze ons doden, Kerrick? Ze zullen ons toch zeker niet doden?’ vroeg ze.

‘Jawel.’

Ysel begon weer te jammeren, sloeg haar armen om hem heen en trok zijn lichaam dicht tegen zich aan. Dit was niet juist; alleen kleine kinderen raakten elkaar aan. Maar ook al wist hij dat het niet mocht, toch genoot hij van het gevoel van haar huid tegen de zijne. Haar borsten waren klein en stevig en hij vond het prettig ze aan te raken. Maar toen hij dit nogmaals deed duwde zij hem van zich af en begon nog harder te huilen. Hij stond op en liep vol walging weg. Zij was dom en hij mocht haar niet. Voordat ze hier samen naartoe waren gebracht had ze nog nooit met hem gesproken. Maar nu ze nog maar met z’n tweeën waren was het anders voor haar. Voor hem niet. Hij had liever gehad dat hij hier met een van zijn vrienden had gezeten. Maar die waren allemaal dood; die herinnering bezorgde hem een steek van angst. Niemand anders van de sammad was nog in leven. En zij waren de volgenden. Ysel scheen dat niet te begrijpen, zij kon maar niet geloven dat ze zich hier op geen enkele manier meer uit konden redden. Hij had de houten ruimte waarin zij zich bevonden keer op keer, centimeter voor centimeter onderzocht, maar er was hier niets dat zij als wapen konden gebruiken. En een manier om te ontsnappen was er al evenmin. De kalebassen waren te licht om zelfs maar een kind mee te verwonden. Laat staan een van de murgu die hen hier hadden gebracht. Hij pakte de met water gevulde kalebas en nam er een slok uit; zijn lege maag rammelde. Hij had honger – maar niet genoeg om van het vlees te eten dat zij hadden gebracht. Hij werd al kotsmisselijk als hij ernaar keek. Het was niet gekookt – maar het was ook niet rauw. Er was iets mee gedaan waardoor het aan het bot hing als gestolde gelei. Hij prikte erin met zijn vinger en huiverde. De deur kraakte en werd geopend.

Ysel duwde haar gezicht tegen de onderkant van de muur en gilde het uit, met haar ogen stijf dicht, om niet te hoeven zien wat er naar binnen kwam. Kerrick ging met zijn gezicht naar de deur staan, zijn vuisten gebald en leeg. Denkend aan zijn speer. Wat hij met hen zou doen als hij zijn speer maar had.

Ditmaal waren het twee van die murgubeesten. Misschien had hij ze al eerder gezien, misschien ook niet. Het maakte niets uit, ze leken allemaal op elkaar. Knobbelig, geschubd, met dikke staarten en vlekken van verschillende kleuren en die lelijke dingen die achter hun koppen vandaan staken. Murgu die liepen als mensen en voorwerpen vastgrepen met hun misvormde tweeduimige handen. Toen ze binnenkwamen deinsde Kerrick langzaam achteruit, totdat zijn schouders de muur raakten en hij niet verder kon. Ze staarden hem aan met uitdrukkingsloze ogen en opnieuw wenste hij dat hij zijn speer nu had. Een van de twee bewoog zijn ledematen en maakte tegelijkertijd miauwende geluiden. Het hout voelde hard aan tegen zijn schouders.

‘Hebben ze al iets gegeten?’ vroeg Enge. Stallan maakte een ontkennend gebaar en wees op de kalebas.

‘Dat is prima vlees, gefermenteerd en klaar om gegeten te worden. Zelf gebruiken ze vuur om hun vlees boven te branden voordat ze het eten, dus ik wist dat ze het niet rauw zouden lusten.’

‘Heb je hen al wat fruit voor laten zetten?’

‘Nee. Het zijn vleeseters.’

‘Misschien zijn het wel omnivoren. We weten maar zo weinig over hun gewoontes. Haal wat fruit.’

‘Ik kan jou hier niet alleen laten. Vaintè heeft mij persoonlijk opgedragen je te bewaken.’ De tegenstrijdige bevelen brachten een trilling van onbehagen teweeg in de gebaren van de jager.

‘Als het nodig is kan ik mezelf wel tegen die kleine beestjes verweren. Hebben ze al iemand aangevallen?’

‘Alleen toen we ze hier binnen brachten. Het mannetje is agressief. We hebben hem geslagen totdat hij ophield. Sindsdien heeft hij het niet meer gedaan.’

‘Er zal mij heus niets overkomen. Je hebt je instructies opgevolgd. Gehoorzaam nu de mijne.’

Stallan had geen keus. Ze ging weg, met tegenzin maar wel snel, en Enge bleef zwijgend staan, zoekend naar een manier om met deze wezens te kunnen communiceren. Het vrouwtje lag nog steeds met haar gezicht naar de muur en maakte weer dat hoge, schelle geluid. Het kleine mannetje was stil, ongetwijfeld net zo dom als alle mannen. Zij stak haar hand uit, pakte het vrouwtje bij haar schouder en gaf er een ruk aan zodat zij zich om zou draaien. De huid van het wezen voelde warm en niet onplezierig aan. Het jammerende geluid zwol aan – en plotseling ging er een steek van pijn door haar arm.

Enge brulde van pijn, haalde uit met haar arm en sloeg het mannetje tegen de grond. De tanden van het ding hadden haar huid doorboord en ze bloedde. Ze kromde haar klauwachtige vingers en siste van woede. Het wezen krabbelde bij haar vandaan en zij volgde het. Toen bleef ze staan. En voelde zich schuldig.

‘Het is onze schuld,’ zei ze, terwijl ze haar woede voelde wegebben. ‘Wij hebben de rest van jullie troep gedood. Ik kan je niet kwalijk nemen wat je zojuist deed.’ Zij wreef over haar pijnlijke arm en keek naar de heldere bloedvlek op haar hand. De deur ging open en Stallan kwam binnen met een kalebas vol oranje fruit.

‘Het mannetjesdier heeft me gebeten,’ zei Enge kalm. ‘Zijn ze giftig?’

Stallan wierp de kalebas neer en rende op haar af. Zij wierp een snelle blik op de wond en hief haar harde vuist om de ineengedoken jongen een klap te geven. Met een lichte aanraking hield Enge haar tegen.

‘Nee. Het was mijn eigen schuld. Zeg eens, wat denk je van deze beet?’

‘Ongevaarlijk mits hij goed wordt schoongemaakt. Als je nu met me meekomt zal ik hem meteen behandelen.’

‘Nee, ik wacht hier wel. Ik wil deze dieren niet het idee geven dat ik bang ben. Ik red me wel.’

Stallan maakte een afkeurende beweging, maar kon er niets aan veranderen. Zij haastte zich naar buiten en kwam even later terug met een houten kist. Eerst nam zij er een kalebas water uit waarmee zij de beet schoonmaakte en vervolgens trok ze de bedekking van een nefmakel en bracht deze aan op de wond. Enge’s vochtige huid bracht het slapende wezen tot leven en het kleefde zich vast aan haar vlees en begon zijn antiseptische vloeistoffen af te scheiden. Zodra ze hiermee klaar was nam Stallan twee geknoopte zwarte bollen uit de kist.

‘Ik ga de armen en benen van het mannetje vastbinden. Het is niet de eerste keer dat dat gebeurt. Dat beest is vals.’

Het kleine mannetje vocht om te ontsnappen, maar Stallan wierp hem op de vloer, zette haar knie in zijn rug en hield hem met één hand in bedwang. Met de andere hand pakte zij een van de boeien, wikkelde hem om de enkels van het beest en stak vervolgens de staart van de boei in zijn eigen bek. De boei maakte automatisch een slikbeweging, zodat zijn lichaam strak werd aangetrokken. Pas toen hij stevig was vastgebonden liet Stallan de jongen los.

‘Ik blijf hier om je te bewaken,’ zei zij. ‘Dat moet, want Vaintè heeft bevolen dat je beschermd moet worden. Ik heb mijn plicht al een keer verzaakt en toen raakte je gewond. Dat kan ik me niet nog een keer veroorloven.’

Enge ging er schoorvoetend mee akkoord en keek toen naar de kalebas en het fruit dat op de grond was gevallen. Zij wees op het liggende vrouwtje.

‘Ik zal die ronde-zoete-eetdingen pakken. Draai jij haar eens om zodat ze mij kan zien.’

Ysel schreeuwde hees toen de koude handen haar vastpakten, ruw optilden en haar met haar rug tegen de muur duwden. Zij kauwde op haar knokkels en snikte het uit terwijl de andere marag met zware passen op haar afkwam, bleef staan en haar een sinaasappel voorhield. Langzaam opende de marag haar mond zodat rijen puntige tanden zichtbaar werden. Zij zwaaide de sinaasappel heen en weer en maakte tegelijkertijd dierlijke krijsgeluiden en kraste met haar poten over de vloer. Ysel kon alleen maar kreunen van angst, zich niet bewust van het feit dat zij in het vlees van haar vingers had gebeten en het bloed langs haar kin droop.

‘Fruit,’ zei Enge. ‘Ronde, zoete, lekkere dingen die je kunt eten. Ze vullen je maag en je gaat je er beter van voelen. Van eten word je sterk. Doe nu wat ik zeg.’ Eerst klonk haar stem verleidelijk, daarna bevelend. ‘En nu pak je dit fruit en je eet het onmiddellijk op!’

Toen zag ze het bloed waar het wezen zichzelf had verwond en wendde vol afkeer haar gezicht af. Zij zette de kalebas met fruit op de grond en wenkte Stallan naar de deur te komen.

‘Ze hebben primitieve gereedschappen,’ zei Enge. ‘Je zei dat ze een soort onderkomens hadden en grote lastdieren, nietwaar?’ Stallan knikte. ‘Dan moeten ze toch over een zekere intelligentie beschikken.’

‘Dat wil nog niet zeggen dat ze kunnen spreken.’

‘Daar heb je gelijk in. Maar op dit moment moeten we maar even aannemen dat ze wel degelijk een taal hebben die ze gebruiken om met elkaar te communiceren. Ik kan me niet laten weerhouden door één enkele mislukking – kijk, het mannetje beweegt zich! Waarschijnlijk heeft hij het fruit geroken. Mannelijke reacties zijn primitiever, hij vindt zijn honger belangrijker dan onze mogelijke dreiging. Maar hij houdt ons in de gaten als een echt wild dier. Kijk!’ riep zij triomfantelijk uit. ‘Hij eet van het fruit. Een eerste succesje. Nu kunnen we hen tenminste te eten geven. En kijk nu toch eens, hij brengt wat fruit naar het vrouwtje. Onbaatzuchtigheid – dat moet wel op intelligentie wijzen.’

Stallan was nog niet overtuigd. ‘Wilde dieren voeden hun jongen ook. Ik heb ze ook wel zien samenwerken tijdens de jacht. Dat heb ik met eigen ogen gezien. Maar dat is nog geen bewijs.’

‘Misschien niet – maar ik laat me niet zo snel uit het veld slaan. Als boten eenvoudige commando’s kunnen begrijpen, dan moeten wezens zoals deze toch op z’n minst hetzelfde kunnen.’

‘En ben jij nu van plan ze dat op dezelfde manier te leren als de boten?’

‘Nee. Dat heb ik wel even overwogen, maar ik wil hier toch een beter communicatieniveau bereiken. Boten leren door middel van positieve en negatieve versterking van enkele commando’s. Een elektrische schok geeft aan dat ze iets verkeerd doen, terwijl een stukje voedsel succes beloont. Dat is prima voor het trainen van boten, maar ik wil deze dieren niet trainen. Ik wil met hen spreken, communiceren.’

‘Spreken is heel moeilijk. Velen van hen die uit zee komen leren het nooit.’

‘Je hebt gelijk, jageres, maar dat is een kwestie van hoe je het bekijkt. De jongeren hebben er dan misschien moeite mee te praten als volwassenen, maar je moet niet vergeten dat alle jongeren met elkaar praten zolang ze nog in zee leven.’

‘Leer deze beesten dan de kindertaal. Misschien slagen ze daar wel in.’

Enge glimlachte. ‘Het is al heel wat jaren geleden dat jij voor het laatst als kind hebt gesproken. Weet je nog wat dit betekent?’

Zij hief haar hand op en de groene handpalm werd eerst rood, toen weer groen en tegelijkertijd gaf zij een teken met haar vingers. Stallan glimlachte.

‘Inktvissen – heel veel.’

‘Ja, je weet het nog. Maar zie je nu ook hoe belangrijk de kleur van mijn hand is? Zonder die kleurveranderingen zou je niet begrepen hebben wat ik tegen je zei. Kunnen deze pelsdieren de kleur van hun handpalmen veranderen?’

‘Ik geloof het niet. Ik heb het ze in elk geval nooit zien doen. Hoewel hun lichamen wel rood en wit gekleurd zijn.’

‘Dat zou een belangrijk onderdeel van hun taal kunnen zijn…’

‘Als ze die hebben.’

‘Natuurlijk, als ze die hebben. Ik moet ze eerst maar eens goed gaan observeren wanneer ze die geluiden weer gaan maken. Maar het belangrijkste is dat zij leren spreken als Yilanè. Te beginnen met de allereenvoudigste uitdrukkingen. Ze moeten de volledigheid van communicatie onder de knie krijgen.’

Stallan maakte een gebaar dat onbegrip uitdrukte. ‘Ik weet niet wat dat betekent.’

‘Dan zal ik je een voorbeeld geven. Luister goed naar wat ik zeg. Klaar? Let op – Ik heb het warm. Begrijp je dat?’

‘Ja.’

‘Goed. Ik heb het warm, dat is een bewering. De volledigheid wordt duidelijk gemaakt door de vereniging van de onderdelen van die bewering. Nu zeg ik het nog eens, maar dan langzamer. Ik…heb… het… warm. Ik beweeg mijn duim op deze manier, kijk tegelijkertijd een beetje omhoog en zeg warm terwijl ik mijn staart een eindje optil. Dat alles bij elkaar, de hardop uitgesproken geluiden en de juiste bewegingen worden gecombineerd tot de volledige uitdrukking.’

‘Ik heb nooit zo over die dingen nagedacht – en ik merk dat ik er pijn in mijn hoofd van krijg.’

Enge lachte en gebaarde waardering voor deze poging tot humor. ‘Ik zou even slecht de weg weten in de jungle daarbuiten als jij in de jungle van de taal. Slechts weinigen maken er studie van, misschien omdat het zo ingewikkeld en moeilijk is. Ik geloof dat je, om het te begrijpen, allereerst in aanmerking moet nemen dat onze taal een recapitulatie is van onze fylogenie.’

‘Nu doet mijn hoofd pas écht pijn. En jij denkt dat dit soort beesten dat allemaal kunnen begrijpen – terwijl zelfs ik geen flauw idee heb waar je het over hebt?’ Stallan wees op de dieren, die nu rustig tegen de muur zaten, de lege kalebas tussen hen in en omgeven door vruchtenschillen.

‘Zoiets ingewikkelds was ik niet van plan. Wat ik bedoelde was dat de geschiedenis van onze taal gelijk opgaat met de ontwikkeling van ons leven. Wanneer we jong zijn en voor het eerst de zee in gaan, spreken we nog niet, maar we zoeken wel het gezelschap en de bescherming op van de anderen van onze efenburu die tegelijkertijd het water betreden. Terwijl onze intelligentie groeit zien wij ouderen met elkaar praten. Eenvoudige bewegingen van een hand of een been, een handpalm die van kleur verandert. We leren er steeds iets bij en wanneer we uit zee komen voegen we daar ook nog gesproken geluiden aan toe, net zolang totdat wij Yilanè worden in de volledigheid van onze communicatie. En dat brengt me weer bij bij mijn probleem hier. Hoe leer ik onze taal aan deze wezens die niet in onze levenscyclus delen? Of doen zij dat wel? Kennen ze na hun geboorte ook een aquatische periode?’

‘Mijn kennis van deze zaken is verre van volledig – en je moet niet vergeten dat deze ustuzousoort nieuw is voor ons. Maar ik betwijfel ten zeerste of zij ooit aquatisch zijn geweest. Ik heb enkele van de vaker voorkomende, kleinere dieren die in de jungle leven gevangen en gefokt en er zijn bepaalde dingen die zij gemeen schijnen te hebben. Ze zijn bijvoorbeeld voortdurend heel erg warm.’

‘Dat was me al opgevallen. Eigenaardig.’

‘Er zijn nog meer eigenaardigheden. Kijk maar eens naar dat mannetje daar. Je zult zien dat hij maar één enkele penis heeft die niet eens fatsoenlijk kan worden ingetrokken. Geen enkele van de verschillende soorten ustuzou die ik ooit heb gevangen heeft een normale dubbele penis. En dat niet alleen, maar ik heb hun paargewoontes bestudeerd en die zijn gewoonweg walgelijk!’

‘Wat bedoel je?’

‘Ik bedoel dat na de bevruchting van het ei de vrouwtjes de jongen dragen. En wanneer die geboren zijn blijven zij ze op hun lichaam dragen en voeden ze met zachte organen die op hun bovenlijf groeien. Kijk, je ziet ze daar ook op dat jonge vrouwtje.’

‘Hoogst ongebruikelijk. Dus jij gelooft dat de jongen aan land blijven? En dat ze niet de zee ingaan, zoals het hoort?’

‘Dat is juist. Het is een eigenschap die alle door mij bestudeerde ustuzousoorten gemeen hebben. Hun levenscyclus lijkt in alle opzichten van de onze te verschillen.’

‘Begrijp je dan nu wat we van jouw bevindingen kunnen leren? Als ze al over een eigen taal beschikken, kunnen ze die dus onmogelijk op dezelfde manier geleerd hebben als wij.’

Stallan maakte een instemmend gebaar. ‘Dat begrijp ik nu inderdaad en ik dank je voor je uitleg. Maar werpt dat niet een uiterst belangrijke vraag op? Als zij al een taal hebben – hoe leren ze die dan spreken?’

‘Dat is inderdaad de allerbelangrijkste vraag en ik moet trachten daar een antwoord op te vinden. Maar ik kan je wel vertellen dat ik er nu nog geen flauw vermoeden van heb.’

Enge keek naar de wilde dieren, hun gezichten kleverig van het sap van het fruit dat ze zojuist hadden verorberd; zij staarden terug. Hoe kon zij in vredesnaam een manier vinden om met hen te communiceren?

‘Laat me nu maar alleen, Stallan. Het mannetje is stevig geboeid, het vrouwtje vertoont geen tekenen van agressie. Als ik alleen ben hoeven ze alleen maar naar mij te kijken, zonder dat ze worden afgeleid.’

Stallan bleef een hele tijd over haar verzoek staan nadenken, alvorens schoorvoetend toe te stemmen. ‘Zoals je wilt. Ik ben het met je eens dat het gevaar nu niet zo groot meer is. Maar ik blijf buiten vlak voor de deur staan en ik zal hem een eindje open laten. Als ze je ook maar op de geringste wijze bedreigen, moet je me roepen.’

‘Dat zal ik doen. Ik beloof het je. En nu moet ik aan de slag.’

10

Het vestigen van deze nieuwe stad bracht veel werk met zich mee. Veel extra werk ook om de fouten goed te maken die de vroegere Eistaa Deeste, die nu dood was en dat was haar verdiende loon, gemaakt had, en dit alles vulde de dagen van Vaintè van het eerste ochtendgloren tot het invallen van de duisternis. Terwijl ze in slaap viel benijdde zij soms de nachtboten en andere wezens die ’s nachts wakker waren. Als ze elke dag wat langer wakker kon blijven, al was het maar heel kort, zou ze zoveel meer kunnen doen. Het was een onnatuurlijk idee, maar toch was het maar al te vaak het laatste waar zij aan dacht voordat ze in slaap viel. Natuurlijk hielden dergelijke gedachten haar niet uit haar slaap, want onrustig slapen was voor de Yilanè een fysieke onmogelijkheid. Wanneer zij haar ogen sloot sliep ze, een bewegingloze slaap die voor een buitenstaander verdacht veel weghad van de dood. Toch was deze slaap zo licht dat hij makkelijk verstoord werd door iets ongewoons. Gedurende de duistere uren van de nacht werd Vaintè vaak genoeg heel eventjes wakker van dierengeluiden. Dan deed ze haar ogen open en bleef even liggen luisteren. Wanneer er verder niets meer te horen viel, gingen haar ogen weer dicht en sliep ze weer verder.

Ze ontwaakte pas echt door het grauwe licht van de ochtendschemering. Vanochtend stapte ze, zoals altijd, vanuit haar warme bed op de grond, waarna ze er met haar teen een duwtje tegen gaf. Terwijl het bed begon te bewegen ging zij naar de plek waar een van de talloze stammen en takken van de levende stad uitstulpten in een kalebasachtige kom die gevuld was met water. Vaintè bracht haar lippen tot boven de holte en zoog het zoete water naar binnen totdat zij genoeg had gedronken. Achter haar maakte het bed trage, krampachtige bewegingen terwijl het zich tegen de muur oprolde tot een langwerpige bundel; zijn lichaam koelde af en zonk weg in een comateuze toestand totdat het weer nodig zou zijn.

Het had ’s nachts geregend en de vochtigheid van de geweven vloer voelde onaangenaam kil aan onder de zolen van Vaintè’s voeten toen ze een open plek overstak. Hierna bleef ze, onderweg naar de ambesed, beschutting zoeken; intussen voegde de ene fargi na de andere zich bij de stoet die haar volgde.

Elke ochtend, voordat het werk begon, liepen de projectleiders, net als alle andere burgers van de stad, naar de ambesed. Daar bleven ze dan vaak een poosje met elkaar staan praten. Deze grote, open plek in het hart van de stad was de spil waarom de diverse activiteiten draaiden. Vaintè ging naar haar lievelingsplekje aan de westkant, waar de zon het eerst kwam. Zij was in gedachten verzonken en sloeg geen acht op de burgers die opzij gingen om haar te laten passeren. Zij was de Eistaa, degene die altijd in één rechte lijn liep. De schors van de boom was al warm en zij leunde er genietend tegenaan, terwijl haar pupillen zich in de zonneschijn tot spleetjes vernauwden. Met een gevoel van grote tevredenheid keek zij toe hoe Alpèasak langzaam tot leven kwam. Dit bezorgde haar een ander soort warmte, die zelfs nog aangenamer was. Trots op haar positie, de allerhoogste positie, want dit was haar stad. Aan haar de taak om deze stad te laten groeien, eraan te bouwen, haar groter te maken en te scheppen uit een wildernis op deze vijandige kust. Ze zou haar uiterste best doen. Wanneer de koude wind over het verre Inegban zou razen, zou deze nieuwe stad gereed zijn. Dan zou haar volk hier komen wonen en haar eren om wat zij hier had bereikt. Altijd wanneer ze hieraan dacht, knaagde ergens in haar achterhoofd de irritante gedachte dat ze, vanaf de dag dat dit zou gebeuren, niet langer Eistaa zou zijn. Want samen met de anderen zou ook Malsas hier naartoe komen, Malsas, Eistaa van Inegban, en tevens voorbestemd om over deze nieuwe stad te heersen. Misschien. Vaintè hield dat woord geheim en sprak het nimmer hardop uit. Misschien. Er kon nog zoveel gebeuren voor die tijd. Malsas was niet zo jong meer, er was reeds een nieuwe, ambitieuze lichting onderweg naar de top en in de loop der tijd kon er natuurlijk van alles veranderen. Die hindernis zou Vaintè wel nemen als het eenmaal zover was. Voorlopig was het genoeg de nieuwe stad te bouwen – en goed te bouwen.

Etdeerg zag dat Vaintè naar haar keek en kwam onmiddellijk aangelopen.

‘Ben je er al achter wat voor beest onze voedseldieren heeft gedood?’ vroeg Vaintè.

‘Jazeker, Eistaa. Een grote ustuzou, zwart van kleur, met dodelijke klauwen en scherpe tanden – zo lang dat ze zelfs nog uit de bek van het beest steken wanneer de bek gesloten is. Stallan heeft vallen laten zetten in de buurt van het gat dat hij in de omheining had gemaakt. Daar hebben we hem vanmorgen dood in aangetroffen. De vallen hielden hem bij zijn poten beet zodat hij niet kon vluchten, terwijl een ander zich om zijn nek had gekronkeld en het beest heeft gewurgd.’

‘Hak zijn kop eraf. Wanneer de schedel schoon is breng je hem bij mij.’

Vaintè gebaarde dat zij kon vertrekken en wenkte tegelijkertijd Vanalpè bij zich. De biologe verliet het groepje waarmee zij stond te praten en kwam naar haar toe.

‘Vertel eens hoe het ervoor staat met het nieuwe strand,’ zei Vaintè.

‘Bijna klaar, Eistaa. De grond is vrijgemaakt, de doornenbarrière is al hoog en het koraal voor de kust groeit goed – in aanmerking genomen dat het er nog maar kort staat.’

‘Uitstekend. Dan kunnen wij ons gaan verheugen op nieuwe geboortes. Geboortes die de herinnering aan de doden op het oude strand voorgoed uit zullen wissen.’

Vanalpè knikte instemmend, maar gaf tevens uitdrukking aan een schuldbewust gevoel van twijfel. ‘Het strand is wel gereed – maar niet veilig.’

‘Nog steeds hetzelfde probleem?’

‘Binnenkort zijn we ervan af. Ik werk nauw samen met Stallan en wij zijn er nu van overtuigd dat de oplossing binnen handbereik ligt. De beesten zullen vernietigd worden.’

‘Dat móet. De mannetjes mogen geen gevaar lopen. Wat nu gebeurd is mag nooit meer gebeuren.’

Terwijl Vaintè met anderen sprak en geheel opging in de gigantische klus die het bouwen van de nieuwe stad was, verdween haar sombere bui langzaam. Het was al bijna middag toen Stallan arriveerde en zich, in de schaduw van het gebladerte, bij Vaintè voegde.

‘Ik breng u goed nieuws, Eistaa. Het zal nu niet lang meer duren voordat het strand veilig is.’

‘Als dat waar is is er een einde gekomen aan de schande van de stad.’

‘En aan de alligators. Wij hebben ontdekt waar zij broeden. Ik heb er fargi op uitgestuurd om alle eieren te verzamelen en alle jongen te vangen. Ze zijn verrukkelijk.’

‘Ik heb ze wel eens gegeten en ik ben het met je eens. Ga je ze samen met de andere vleeskuddes houden?’

‘Nee, daar zijn ze te bloeddorstig voor. Er worden speciale hokken voor ze gebouwd, in de buurt van de rivier.’

‘Mooi zo. Maar wat doe je met de volwassen dieren?’

‘De exemplaren die te groot zijn om te vangen worden afgemaakt. Het is zonde van het vlees, maar we hebben geen keus.’

‘Toon mij waar ze broeden. Ik wil het met eigen ogen zien.’ Vaintè had genoeg van de ambesed. Met het toenemen van de hitte werd iedereen om haar heen steeds lomer en ging in de schaduw liggen doezelen. Maar zij wilde niet rusten; ze had nog zoveel te doen.

Met een groepje fargi achter hen aan liepen ze langzaam in de richting van het strand. Zelfs onder de bomen was het heet en meer dan eens doken ze in de poelen die speciaal voor afkoelingsdoeleinden naast het pad waren gegraven. Het grootste gedeelte van het moeras waar ze doorheen liepen was nog niet ontgonnen. Het was een wirwar van dicht kreupelhout en planten, het stonk er smerig en het wemelde er van de kleine, bijtende insecten. Uiteindelijk maakte het moeras plaats voor een zandstrand, dat werd begrensd door dicht struikgewas. Er groeiden hoog gras en kleine palmen, evenals eigenaardige, platte planten die stuk voor stuk gewapend waren met enorme lange naalden. Dit land van Gendasi was wel een heel andere wereld dan die zij kenden. Er viel hier zoveel nieuws te zien. En te vrezen.

Voor hen lag de traag stromende, diepe rivier. De boten waren hier aan wal getrokken en werden net gevoederd door de fargi oppasser. Bloed droop uit hun kleine bekken terwijl de fargi er brokken rood vlees inpropte.

‘Alligatorvlees,’ zei Stallan. ‘Anders moeten we het toch maar weggooien. De boten zijn zo goed doorvoed dat ze volgens mij op het punt staan zich voort te planten.’

‘Honger ze dan maar weer een beetje uit. Ze moeten zodanig in conditie blijven dat ze elk moment uit kunnen varen.’

Langs de oevers van de rivier groeiden grote aantallen bomen. Het waren grijze bomen met enorme stammen, terwijl er vlakbij hoge groene bomen groeiden, bedekt met fijne naaldjes, evenals nog hogere rode bomen met wortels die alle kanten op kronkelden. Tussen de bomen in werd de bodem bedekt door een deken van paarse en witte bloemen, terwijl er boven hen, langs de boomtakken, nog meer planten groeiden. Grote, veelkleurige bloesems. Het oerwoud barstte van het leven. Vanuit de duisternis klonken vogelgeluiden en langs de boomstammen kropen roodgestreepte slakken.

‘Het is een vruchtbaar land,’ zei Vaintè.

‘Zo moet Entoban ook ooit geweest zijn,’ zei Stallan, de neusflappen wijd opengesperd om de lucht op te kunnen snuiven. ‘Voordat de steden zich begonnen uit te breiden en het hele land besloegen, van de ene oceaan tot aan de andere.’

‘Denk je echt dat het ook zo was?’ Vaintè deed haar best dit nieuwe idee te begrijpen. ‘Het is een moeilijk te bevatten gedachte. Men heeft altijd de neiging te denken dat de steden er sinds het ei der tijden geweest zijn.’

‘Ik heb hier al vaak met Vanalpè over gesproken. Zij heeft het me uitgelegd. Wat wij hier in dit nieuwe land van Gendasi zien, zou heel goed hetzelfde kunnen zijn als wat wij lang geleden in Entoban hadden kunnen aantreffen. Voordat de Yilanè steden begonnen te kweken.’

‘Dat is natuurlijk zo. Als wij onze steden kweken, moet er ooit een tijd geweest zijn waarin er maar één enkele stad bestond. Hetgeen weer leidt tot de verwarrende gedachte dat er ook een tijd geweest kan zijn waarin er helemaal geen steden bestonden. Zou dat mogelijk zijn?’

‘Ik weet het niet. Daarvoor moet u met Vanalpè praten, die zich al langer met dergelijke hersenbrekende ideeën bezighoudt.’

‘Je hebt gelijk. Ik zal het haar vragen.’ Op dat moment besefte zij dat de fargi te dicht bij hen waren komen lopen en met open monden liepen te zwoegen om het gesprek te kunnen volgen. Met een kort gebaar wees Vaintè hen terecht.

Zij naderden nu het broedgebied van de alligators, hoewel de oevers inmiddels vrijwel van deze grote beesten gezuiverd waren. De overlevenden waren op hun hoede en lieten zich in het water wegzinken toen de boten verschenen. De vrouwtjes vertrokken als laatsten, want wonderlijk genoeg gaven deze primitieve, domme beesten echt om hun eieren en hun jongen. Een eindje verderop lag een aantal boten op het strand, vlakbij de plek waar een werkploeg fargi in de zon stond te zwoegen. Zij legden hun eigen boten ernaast en Vaintè richtte zich tot de opzichtster, Zhekakot, die vanuit de beschutting van een hoge boom stond toe te kijken.

‘Vertel me over je werk,’ zei Vaintè.

‘Er worden grote vorderingen gemaakt, Eistaa. Er zijn al twee bootladingen eieren naar de stad gezonden. Wij proberen zoveel mogelijk jongen in onze netten te krijgen. Ze zijn heel dom en makkelijk te vangen.’

Zij boog zich over het hok naast haar, deed er een snelle greep in, kwam toen weer overeind en hield met gestrekte arm een baby-alligator aan zijn staart omhoog. Het beestje kronkelde en blies en probeerde haar met zijn scherpe tandjes te bereiken.

Vaintè knikte goedkeurend. ‘Goed zo, heel goed. Weer een dreiging minder en onze magen goed gevuld. Konden we voor al onze problemen maar zo’n prettige oplossing vinden.’ Zij wendde zich tot Stallan. ‘Zijn er nog meer broedplekken?’

‘Niet tussen deze plek en de stad. Wanneer we hier klaar zijn, werken we verder stroomopwaarts naar de moerassen toe. Het gaat veel tijd kosten, maar het moet nu eenmaal grondig gebeuren.’

‘Mooi zo. En nu gaan we nog even naar de nieuwe velden kijken, voordat we naar de stad terugkeren.’

‘Ik moet weer terug naar de andere jagers, Eistaa. Als u het niet erg vindt zal Zhekakot u de weg wijzen.’

‘Dat is goed,’ zei Vaintè.

Inmiddels was de wind volledig gaan liggen en was het heerlijk snikheet geworden. De boten gingen de rivier op en Vaintè zag dat de hemel een eigenaardige gele kleur had die zij nooit eerder had gezien. Zelfs het weer was heel anders in dit vreemde deel van de wereld. Terwijl zij weer stroomafwaarts voeren kwam de wind weer opzetten – maar hij was van richting veranderd en zij hadden hem nu in de rug. Vaintè draaide zich om en zag de donkere streep die zich aan de horizon gevormd had. Zij wees.

‘Zhekakot, wat betekent dat daar?’

‘Ik weet het niet. Een soort wolken. Ik heb iets dergelijks nooit eerder gezien.’

De zwarte wolken kwamen met ongelooflijke snelheid in hun richting. Het ene ogenblik waren zij niet meer dan een donkere vlek boven de bomen, maar daarna stegen ze op, kwamen steeds dichterbij en verduisterden de hemel. En zij brachten de wind met zich mee. De wind sloeg toe als een plotselinge vuistslag en een van de boten, die van opzij getroffen werd, sloeg om. Er klonken kreten, die abrupt afbraken toen de opvarenden in het woeste water weiden geworpen. De boot dook onder, kwam spetterend boven en slaagde erin weer overeind te komen, terwijl de Yilanè in het water alle kanten op zwommen om de wilde slagen van de boot te ontwijken. Zij leken geen van allen verwondingen te hebben opgelopen toen zij met moeite uit het woelige water werden getrokken en aan boord van de andere boten werden geholpen. Allen hadden de oceanen van hun jeugd reeds vele jaren achter zich en zwommen onhandig. Vaintè schreeuwde instructies terwijl een van de meer ondernemende fargi, verlangend naar een hogere rang, ook al betekende dit dat zij verwondingen moest riskeren, naar de nog steeds aangeslagen boot zwom en erin slaagde aan boord te klauteren. Zij sprak het dier streng toe, gaf het een trap op een gevoelige plek en slaagde er uiteindelijk in het weer onder controle te krijgen.

De wind joeg huilend om hen heen en dreigde ook de andere boten om te laten slaan. Inmiddels hadden alle Yilanè hun vliezen over hun ogen getrokken en hun neusflappen gesloten tegen de hevige regen. Toen klonk, zelfs hoorbaar boven de gierende wind, een enorm gekraak toen er in het bos een reusachtige boom omwaaide, een groot aantal kleinere met zich mee sleurend.

Vaintè’s stem kwam niet boven de wind uit, maar zij begrepen haar instructies om de boten bij de rivieroevers vandaag te houden, omdat zij anders de kans liepen onder nog meer vallende bomen verpletterd te worden.

De boten dansten wild op en neer op de hoge golven; de Yilanè kropen, in een poging warm te blijven in de koude slagregen, dicht tegen elkaar aan. Het leek een eeuwigheid te duren voordat de wind in vlagen begon te komen en uiteindelijk een beetje af begon te nemen. Het ergste leek voorbij.

‘Terug naar de stad!’ beval Vaintè. ‘Zo snel mogelijk.’

De ongelooflijke wind had een heel spoor door de jungle getrokken en zelfs de allergrootste bomen uit de grond gerukt. Hoe ernstig waren de vernielingen? Was de stad ook getroffen? Dat moest haast wel. En de bomen die de stad vormden waren nog jong en in de groei. Waren hun wortels stevig genoeg verankerd? Wat een schade kon er aangericht zijn! Het was een angstaanjagende gedachte, maar er viel niet aan te ontkomen. Terwijl zij haar boot een trap gaf om hem tot nog grotere snelheid aan te sporen, zag Vaintè een afschuwelijk visioen van verwoesting voor zich.

Stallan hield het vastgebonden dier bij de nek vast terwijl zij de boeien losmaakte die de schoppende ledematen in bedwang hielden. Vervolgens liet ze het in de kooi vallen. Het karweitje eiste haar aandacht zozeer op dat zij de weersomslag pas opmerkte toen ze weer overeind kwam. Haar neusflappen openden zich om de lucht op te snuiven. Wat ze rook kwam haar bekend voor – en ze wist dat er iets heel erg mis was. Zij had deel uitgemaakt van de allereerste verkenningsploeg die de oceaan was overgestoken naar Gendasi, op zoek naar een plek voor de nieuwe stad. Nadat zij hun keus hadden laten vallen op de kust van Alpèasak had zij bij het groepje gehoord dat achter was gebleven toen de uruketo was teruggekeerd naar Inegban. Ze waren gewapend en sterk en zich heel goed bewust van de gevaren die verborgen lagen in de jungle. Maar het was juist het onbekende gevaar dat hen bijna het leven had gekost, dat hun voedselvoorraden had vernietigd en hen voor de keus had gesteld om op jacht te gaan of om te komen van de honger. Het was een storm van wind en regen geweest, met een kracht die zij nooit eerder hadden meegemaakt.

En hij was op precies dezelfde manier begonnen, met een gele lucht en laaghangende, roerloze wolken. Stallan verzegelde de dierenkooi en riep zo hard ze kon: ‘Gevaar!’ De dichtstbijzijnde fargi draaiden zich allen bliksemsnel om, want het was een van de eerste woorden die zij geleerd hadden.

‘Jij daar, naar de ambesed en de rest, verspreiden. Ga het iedereen vertellen. Er is een zware storm op komst. Naar de stranden, open velden, het water – weg bij de bomen!’

Ze begonnen te rennen, maar niemand was sneller dan Stallan. Toen de eerste windvlagen kwamen, waren er al honderden Yilanè op de vlucht naar veilige open plekken. Toen sloeg de storm in al haar hevigheid toe en onttrokken de zware slagregens de stad geheel aan het gezicht.

Bij de oever van de rivier trof Stallan een groepje fargi aan die dicht bij elkaar waren gaan staan en zij kroop tussen hen in om aan de koude regen te ontsnappen. Zo bleven ze staan terwijl de storm over hen heen gierde en een aantal van de jongeren bliezen van angst totdat Stallan hen met scherpe stem het zwijgen oplegde. Het was Stallans autoriteit die hen ertoe dwong hier te wachten terwijl de storm om hen heen joeg, net zolang totdat hij weer ging liggen, waarna ze hen opdroeg terug te keren naar de stad.

Toen Vaintè’s vermoeide boot het met rommel bezaaide strand opgleed, stond Stallan haar al op te wachten. Lang voordat zij iets tegen elkaar konden zeggen, seinde ze al dat alles in orde was. Niet volmaakt, maar in orde.

‘Wat is de schade?’ riep Vaintè terwijl ze aan wal sprong.

‘Er zijn twee fargi omgekomen en…’

Vaintè legde haar met een boos gebaar het zwijgen op. ‘De stad, niet de burgers.’

‘Er is nog geen melding gemaakt van grote schades. Wel veel kleintjes, zoals afgerukte takken en enkele delen van de stad die zijn omgewaaid. Er zijn al fargi op uitgestuurd om de nieuwe velden en de kuddes te gaan inspecteren, maar die zijn nog niet terug.’

‘Minder erg dan ik gevreesd had. We gaan naar de ambesed, daar zal iedereen wel verslag komen doen.’

Zij baanden zich een weg door de stad en de schade was duidelijk zichtbaar. Op vele plaatsen was het levende dak omlaag gekomen en de straten waren bezaaid met de grote bladeren. In het voorbijgaan hoorden zij een klaaglijk geluid uit een voedselkooi komen en Stallan zag dat een van de herten in de grote paniek gedurende de storm een poot had gebroken. Eén enkele pijl uit haar immer aanwezige hèsotsan bracht het dier tot zwijgen.

‘Het is erg, maar niet zo erg als het had kunnen zijn,’ zei Vaintè. ‘Dit is een sterke, goed groeiende stad. Zal de storm nogmaals toeslaan?’

‘Waarschijnlijk niet – althans niet vóór volgend jaar. Het waait en het regent wel vaker, maar alleen in deze tijd van het jaar komen dit soort windstormen voor.’

‘Meer dan een jaar zullen we niet nodig hebben. Tegen die tijd is de schade gerepareerd en heeft Vanalpè ervoor gezorgd dat alle groeiende delen versterkt zijn. Deze nieuwe wereld is wreed en hard – maar wij kunnen even wreed en hard zijn.’

‘Het zal geschieden zoals u zegt, Eistaa,’ zei Stallan, en haar woorden waren geen gewone bevestiging, maar werden sterk gekleurd door de wetenschap dat Vaintè meende wat ze zei – en exact zou bereiken wat zij van plan was. Tegen elke prijs.

11

Alpèasak groeide en tegelijkertijd heelden haar wonden. Dagen achtereen hadden Vanalpè en haar assistentes door de stad geklauterd en zorgvuldig notitie genomen van de door de storm aangerichte schade. Met behulp van hormonen werd de nieuwe groei bespoedigd, net zolang totdat de dakbladeren opnieuw hun overlappende patronen verspreidden, terwijl extra boomstronken en luchtwortels de muren verstevigden. Maar simpel herbouwen was voor Vanalpè niet genoeg. Er kronkelden nu dikke ranken, stevig en elastisch, omhoog door de muren en over het dakgebladerte.

Niet alleen was de stad nu sterker, maar zij werd elke dag veiliger, nu de vrijgemaakte velden steeds verder de jungle in kwamen te liggen. Deze expansie, ook al leek hij nog zo willekeurig, gebeurde stil en efficiënt, zorgvuldig gepland.

Het gevaarlijkste werk, het uitzetten van de larven in de wildernis, werd uitgevoerd door de Dochters des Doods. Hoewel zij door gewapende fargi werden beschermd tegen de meeste wilde dieren, bestond er geen bescherming tegen kneuzingen en andere ongelukjes, zoals verwondingen door doornen – of beten van de slangen die daartussen verborgen zaten. Velen raakten gewond, waarvan sommigen ernstig en enkelen stierven. De stad trok zich, net als Vaintè, niets van hun lot aan. De stad kwam op de eerste plaats.

Wanneer de larven eenmaal waren uitgezet, was de jungle ten dode opgeschreven. De vraatzuchtige rupsen die eruit te voorschijn kwamen, waren speciaal voor dit doel gekweekt. Vogels en dieren vonden hun smaak bitter en vies; de rupsen vonden alles wat in de jungle groeide lekker. Blind en onverzadigbaar kropen zij tegen bomen op en dwars door het gras, waarbij zij alles wat op hun pad kwam vernietigden. Waar zij geweest waren, stonden nog slechts de geraamtes van bomen, terwijl de bodem bevuild was met hun uitwerpselen. Terwijl zij aten groeiden ze totdat deze weerzinwekkende, harige dieren zo lang waren als de arm van een Yilanè.

En vervolgens stierven ze, want de dood wachtte in hun genen, daar zorgvuldig in aangebracht om te voorkomen dat zij de hele wereld zouden verslinden. Ze gingen dood en rotten weg in het bed van hun eigen uitwerpselen. En zelfs hier bleek hoe vernuftig de opzet van Vanalpè en de andere genen-ingenieurs in elkaar stak. Netelwormen waren reeds bezig de weerzinwekkende massa om te zetten in vruchtbare aarde, hierbij geholpen door de bacteriën in hun darmenstelsel. Nog voordat de kevers de dode bomen hadden verslonden, was er al gras gezaaid en waren er doornhagen geplant. En zo was er weer een nieuw veld weggevreten uit de jungle, zodat deze weer verder verwijderd raakte van de stad en de zoveelste barrière werd opgeworpen tussen de stad en de gevaren van de wildernis.

Vaintè was blij met de gemaakte vorderingen. Wanneer zij dagelijks naar de ambesed ging, had ze altijd de zekerheid dat er geen problemen zouden rijzen die ze niet kon oplossen. Maar vanmorgen kreeg ze het gevoel dat er iets niet in orde was toen een fargi naar haar toe kwam rennen met een boodschap, anderen ruw opzij duwend om het belang van haar nieuws te benadrukken. ‘

Eistaa, de uruketo is terug. Ik zat in een vissersboot, ik heb het zelf gezien… ’

Vaintè legde het domme wezen met een kort gebaar het zwijgen op en wenkte haar assistentes. ‘We zullen hen opwachten op de kade. Ik wil zo snel mogelijk het nieuws uit Inegban horen. ’

Zij liep in plechtige stilte het pad af, haar vriendinnen en assistentes achter haar en een aantal fargi in de achterhoede.

Hoewel het nooit koud was in Alpèasak, was het rond deze tijd van het jaar erg klam en vochtig zodat zij, net als vele anderen, een mantel om zich heen gedrapeerd had om haar warm te houden en te beschermen tegen de miezerregen.

Het langzame uitbaggeren door de poten van eisekol die zowel van klauwen als zwemvliezen waren voorzien, had de rivier en de aangrenzende haven dieper gemaakt. De lading van de uruketo hoefde niet langer overgebracht te worden door boten, aangezien het reusachtige dier nu zelf bij de kade kon komen. Het kwam juist uit de oceaan te voorschijn toen Vaintè met haar gevolg bij de aanlegplaats arriveerde. De havenmeester gaf aanwijzingen aan de fargi die bezig waren verse vis op de onder water liggende rand te leggen om de uruketo te voederen. Het stompzinnige wezen ging er gretig op af en kwam op die manier automatisch in de juiste positie te liggen om vastgelegd te worden aan de kade. Vaintè keek tevreden hoe efficiënt dit alles gebeurde. Een goede stad was een efficiënte stad. Haar stad was een goede stad. Haar ogen gleden over de reusachtige, zwarte vorm, tot aan de vin waar Erefnais de operatie stond te leiden. Naast de bevelhebber stond Malsas.

Vaintè stond als aan de grond genageld toen ze haar zag, want ze had het bestaan van de andere Eistaa volledig uit haar gedachten gebannen. Maar nu kwam de herinnering en het besef plotseling weer tot haar en zond een steek van pijn door haar heen, die scherper was dan die van welk echt mes dan ook.

Malsas, Eistaa van Inegban. Voor wie deze stad werd gebouwd. Die, zodra de stad gereed was, haar mensen hier naartoe zou halen en Vaintè’s plaats in zou nemen. Malsas, rechtop en oplettend met een blik van zelfverzekerde autoriteit in haar ogen. Ze was niet ziek en ook niet oud. Zij zou Eistaa van Alpèasak worden.

Vaintè bleef als bevroren staan, opdat haar gedachten niet konden worden afgelezen aan haar bewegingen, toen Malsas, haar gevolg en assistenten uit de uruketo te voorschijn kwamen en op haar toe kwamen. Vaintè kon alleen maar hopen dat de formaliteiten haar ware gevoelens zouden maskeren.

‘Welkom in Gendasi, Eistaa, welkom in Alpèasak,’ zei Vaintè, haar welkomstwoorden emotioneel kleurend met blijdschap en dankbaarheid om de komst van de Eistaa.

‘Het is mij een genoegen in Alpèasak te zijn,’ antwoordde Malsas, al even formeel. Maar de laatste lettergreep van genoegen vereiste het openen van haar mond om haar tanden te ontbloten – en hierna duurde het enige seconden voordat zij haar mond weer sloot. Deze flauwe indicatie van ongenoegen was waarschuwing genoeg voor Vaintè en zou niet herhaald worden. Vaintè werd gerespecteerd voor het werk dat zij deed – maar zij kon makkelijk vervangen worden. Vaintè bande elke gedachte aan jaloezie en verraad uit haar geest en sloeg haar ogen even neer ten teken dat zij de waarschuwing begrepen had.

Deze korte uitwisseling was zo subtiel dat hij geheel aan de andere Yilanè voorbij ging. Zij hielden zich niet bezig met wat zich op dit niveau afspeelde. Met een afwerend gebaar stuurde Malsas de helpers en fargi nog verder weg, zodat wat zij tijdens hun wandeling naar de stad zouden bespreken niet afgeluisterd of afgekeken kon worden.

‘De afgelopen winter was koud en deze is nog kouder. Afgelopen zomer kwamen er geen jongelingen of fargi uit Soromset om toegelaten te worden tot Inegban. Toen het weer op zijn warmst was heb ik er een groep jagers op uit gestuurd om te zien hoe het de stad verging. De stad is dood, net als Ergetpe. Soromset bestaat niet meer. De bladeren van de stad zijn dood en kraaien pikken de botten kaal van de Yilanè die er leefden. Op de stranden en in de warme wateren van de door land ingesloten zee van Isegenet leefden de Yilanè in drie grote steden…’

Hier brak zij haar zin af en Vaintè maakte hem voor haar af.

‘Ergetpe is ten onder gegaan aan de koude. Met Soromset is hetzelfde gebeurd. Nu is alleen Inegban nog over.’

‘Alleen Inegban is nog over en elke winter komt de koude dichterbij. Onze kuddes worden steeds kleiner en het zal niet lang meer duren voordat er honger zal heersen.’

‘Alpèasak wacht.’

‘En dat moet ook – als de tijd daar is. Maar nu is er een grotere behoefte aan het uitbreiden van de velden en het vergroten van de kuddes. Wij op onze beurt moeten meer uruketo fokken, maar dat is een moeizaam karwei en wij zijn er eigenlijk te laat mee begonnen. Maar we hebben nu goede hoop dat het nieuwe ras goed zal aanslaan. Ze zijn kleiner dan het dier waarin ik ben gekomen, maar ontwikkelen zich veel sneller. We moeten er genoeg zien te fokken om de hele stad in één zomer te kunnen verhuizen. En toon mij nu maar eens wat ze hier aan zullen treffen wanneer ze in Alpèasak arriveren.’

‘Dan treffen ze dit aan,’ zei Vaintè, wijzend op de boomstammen en generfde muren en rastervloeren van de stad die zich naar alle kanten uitstrekten. Het was opgehouden met regenen, de zon brak door en glinsterde in de regendruppels op het gebladerte. Malsas maakte een waarderend gebaar. Vaintè wees met haar arm om zich heen.

‘Achter de stad – de velden. En die beginnen zich reeds te vullen met allerlei soorten dieren die zowel een lust voor het oog als voor de maag zijn.’

Vaintè gaf een aantal bewapende bewakers een teken hen voor te gaan door de weiden met grazende dieren, in de richting van de velden die het verst weg lagen. Dwars door de hoge, gebogen muur van dikke boomstammen en doornen zagen zij de reusachtige vormen van urukub die aan de rand van de jungle groene blaadjes liepen te eten, terwijl zij zelfs vanaf deze afstand het gerommel konden horen van de grote stenen in hun tweede magen die de immense hoeveelheden voedsel die zij verorberden vermaalden en hielpen verteren. Malsas bleef een tijdje in stille bewondering staan kijken, waarna zij zich omdraaide en weer naar de stad terug begon te lopen.

‘Je hebt goed gebouwd, Vaintè,’ zei ze toen hun gevolg hen weer kon verstaan. ‘Je hebt goed werk verricht.’

Vaintè’s gebaar van dankbare aanvaarding was vol oprechtheid achter de rituele bewegingen. De aanvaarding en prijzende woorden van de Eistaa waren een dermate grote eer dat er in haar hoofd onmogelijk plaats kon zijn voor gedachten aan afgunst en opstandigheid. Op dat moment zou zij Malsas onvoorwaardelijk gevolgd zijn naar een zekere dood. Onder het lopen lieten zij de anderen naderbij komen, om te luisteren en te leren, want dat was de enige manier om te leren en te onthouden. Pas toen zij door de opening in de Muur der Geschiedenis liepen, werden de onderwerpen van hun gesprek weer wat somberder, want de geschiedenis in die muur is die van de dood.

Tussen de cirkel van de ambesed en de cirkel van de geboorte-stranden stond de doornige Muur der Geschiedenis. Hierin waren alle symbolische wapens samengebracht die ooit van betekenis en belang waren geweest. Hadden de Yilanè ooit werkelijk met reuzekrabben, zoals de in de muur bewaard gebleven exemplaren, rondgezwaaid om de broedende mannetjes te beschermen? Men beweerde dat het echt waar was, maar sinds het ei der tijden kon niemand het meer met zekerheid zeggen. De scherpe netels en de doornen zelf werden in het verleden in elk geval op dezelfde wijze gebruikt als nu nog steeds gebeurde. Maar wat te denken van die schelpen met reuzeschorpioenen? Eigenlijk wist niemand het meer zeker – maar toch werden deze oude wapens zorgvuldig bewaard en bewonderd en waren met de grootste voorzichtigheid uit de muur van Inegban verwijderd en hier naartoe gebracht als een teken van continuïteit.

Aangezien de muur ook levende geschiedenis bevatte, waren bij de ingang, vlakbij de stranden, de gepreserveerde lichamen verweven van dode hèsotsan, met daarnaast de van slagtanden voorziene schedels van vijanden die zij gedood hadden.

Helemaal aan het eind bevond zich een schedel met een ronde bovenkant, met holle oogkassen en gebleekt door de zon. Hij werd omringd door speerpunten en scherpe stenen lemmetten. Malsas bleef ervoor staan en gebaarde nieuwsgierigheid en behoefte aan uitleg.

‘Een van de ustuzou die dit land bevuilen. Alle schedels die u hier ziet zijn van luizige, behaarde, warm-stinkende ustuzou die ons bedreigd hebben en die wij hebben gedood. Maar dit naamloze exemplaar was wel de ergste van allemaal. Met die stenen met scherpe randen hebben zij de misdaad begaan die erger is dan welke andere misdaad dan ook.’

‘Zij hebben de mannen en jongen vermoord.’ Malsas sprak de woorden uit met de kilte van de dood zelf.

‘Inderdaad. Wij hebben ze opgespoord en gedood.’

‘Natuurlijk. En hebben jullie nu geen last meer van ze?’

‘Nee. Ze zijn allemaal dood. Deze soort is niet inheems, maar kwam uit het noorden. Wij zijn ze gevolgd en hebben ze één voor één gedood.’

‘Dus de stranden zijn nu geheel veilig?’

‘In alle opzichten, met uitzondering van de koraalriffen. Maar die groeien snel en zodra ze hoog genoeg zijn zullen de eerste geboortes plaatsvinden. Dan zijn de geboortestranden aan alle kanten beveiligd.’ Vaintè streek met de klauwen van haar ene hand over de witte schedel. ‘In het bijzonder tegen deze kindermoordenaars. Van hen zullen wij nooit meer last hebben.’

12

Die middag werd er een speciale maaltijd opgediend, een officieel gebeuren om Malsas en haar staf welkom te heten. Dit soort gebeurtenissen kwam zo zelden voor dat de meeste jongere fargi er nooit een bijgewoond hadden; zij liepen dan ook de hele dag opgewonden tegen elkaar te praten, hoewel er maar weinigen echt luisterden. Dit was iets heel nieuws en ongebruikelijks voor hen. Hoewel de Yilanè wel van hun voedsel genoten en zich erop verheugden met een volle maag te kunnen gaan slapen, was het consumeren van het vlees zelf iets dat in afzondering gebeurde. Eén voor één overhandigden zij een groot blad aan een van de vleesbereiders en kregen daar een portie verrukkelijk gefermenteerd vlees op gepresenteerd dat zij vervolgens op een rustig plekje gingen verorberen. Dit was de manier waarop zij voedsel tot zich namen en zij konden zich niet voorstellen hoe het anders zou moeten. Er werd vandaag weinig werk verricht en de bewoners van de stad gingen allemaal naar de ambesed, waar zij stijf tegen de muren aangedrukt stonden of op de lagere takken van de palissade klommen om alles goed te kunnen zien.

Na hun inspectie van de stad en de velden, gingen Vaintè en Malsas op weg naar de ambesed. Daar maakte Malsas kennis met allen die verantwoordelijk waren voor de groei van Alpèasak, maar de meeste tijd bracht zij toch door met Vanalpè. Toen zij vond dat ze genoeg had gehoord stuurde Malsas iedereen weg en begon een gesprek met Vaintè.

‘De warmte van de zon en de groei van deze stad hebben de winter van achter mijn ogen weggenomen. Met dat nieuws zal ik terugkeren naar Inegban. Het zal de komende winter wat minder koud maken voor onze burgers daar. Erefnais heeft mij zojuist verteld dat de uruketo ingeladen en goed gevoed is en klaar ligt om te zwemmen. Wij zullen eerst eten en daarna vertrek ik.’

Vaintè maakte duidelijk hoe jammer zij het vond dat ze al zo snel weer weg moest. Malsas dankte haar, maar wuifde elke gedachte aan een langer verblijf weg.

‘Ik begrijp je gevoelens. Maar ik heb voldoende gezien om te weten dat het werk hier in goede handen is. De uruketo is traag: wij mogen geen dag meer verspillen. Laten wij eten. Je kent Alakensi, mijn eerste raadsvrouwe en efenselè. Zij zal je vandaag je vlees serveren.’

‘Ik voel mij hogelijk vereerd,’ zei Vaintè, terwijl zij haar best deed alleen maar aan het eervolle gebaar te denken en niet aan Alakensi, die zij nog van vroeger kende. Een gemeen, verraderlijk schepsel.

‘Mooi.’ Malsas wenkte Vanalpè. ‘Nu zullen wij eten. Alakensi, die in alle opzichten mijn rechterhand is, zal Vaintè haar vlees opdienen. En jij, Vanalpè, voor alles wat je gedaan hebt om deze stad te laten groeien en zo prachtig te ontwerpen, bent verkozen om mij te bedienen.’

Vanalpè was zo sprakeloos als een jongeling die net uit zee kwam en straalde met elke beweging van haar lichaam trots uit.

‘Voor deze speciale gelegenheid hebben wij twee vleessoorten,’ zei Vaintè. ‘Eén uit de oude wereld, en één uit de nieuwe.’

‘Oud en nieuw zullen in onze ingewanden versmelten tot één, net zoals Inegban zal versmelten met Alpèasak,’ zei Malsas.

Hierop klonken instemmende uitroepen van diegenen die het dichtst bij hen stonden, want zij had zo mooi gesproken en het idee was zo nieuw dat zij het door zouden vertellen aan de anderen en er nog een hele tijd over zouden blijven praten. Vaintè zei pas weer iets toen diegenen die het dichtst bij zaten, Malsas woorden hadden herhaald, zodat iedereen ze had kunnen horen.

‘Het vlees uit Entoban is urukub, gegroeid in het ei, voorzichtig naar deze kusten vervoerd, uitgebroed onder de zon van Gendasi en groot geworden met het groenvoer van Gendasi. Er zijn er nog meer, maar dit is de grootste en jullie hebben hem allemaal gezien toen jullie op weg naar het moeras langs de weilanden kwamen. Jullie hebben allemaal de gladheid van zijn huid bewonderd, zijn lange gebogen nek en zijn volle flanken. Jullie hebben hem gezien.’

Er ging een instemmend gemompel op, want zij hadden allemaal het kleine kopje aan het eind van die lange nek gezien, die hoog boven het water uitrees met een bek vol druipende groene vegetatie.

‘De eerste urukub die hier geslacht is, maar wel eentje die zo groot is dat iedereen die hier aanwezig is zich eraan tegoed kan doen. Vervolgens hebben wij voor Malsas en allen die met haar mee zijn gekomen uit Inegban een dier dat zij nooit eerder hebben gegeten, een soort hert met puntige hoeven dat alleen in deze streken voorkomt. Laat het eten nu beginnen.’

De twee die zouden bedienen haastten zich weg om even later terug te keren met de kalebassen vol vlees, die zij knielend aanboden aan de Eistaa aan wie zij waren toegewezen. Malsas nam er een lang bot uit met een klein zwart hoefje eraan vast. Het koude, zoete vlees hing los aan het bot en zij scheurde er een grote hap van af en hield het omhoog opdat iedereen het kon zien.

‘Urukub,’ riep zij uit en iedereen die haar kon verstaan bejubelde haar gevoel voor humor. Want het allerkleinste bot van een urukub was nog groter dan dit hele dier.

Vaintè was tevreden. De maaltijd verliep naar wens. Toen zij klaar waren en hun handen gewassen hadden in de kalebassen met water die hun bedienden hen voor hielden, was de ceremonie voorbij en begonnen de anderen te eten voordat het donker werd.

Nu er niemand meer naar hen zat te kijken of te luisteren, kon Malsas even vertrouwelijk met Vaintè spreken. Haar stem klonk zacht en de bewegingen van haar ledematen waren nauwelijks zichtbaar.

‘Alles wat hier vandaag gezegd is, was absoluut waar. Iedereen heeft hard gewerkt en jij nog het hardst van allemaal. Derhalve weet ik dat je de krachten van de Dochters des Doods die ik heb meegenomen goed kunt gebruiken.’

‘Ik heb ze gezien. Ik kan ze goed gebruiken.’

‘Gebruik ze tot ze er dood bij neervallen!’ Malsas’ sprak zo heftig dat haar tanden luid op elkaar klapten. ‘Er komen er steeds meer, als termieten die de basis onder onze stad wegvreten. Zie erop toe dat zij niet proberen deze stad ook op te eten.’

‘Het is ten enen male onmogelijk dat zoiets hier zou gebeuren. Ik heb voor hen allemaal genoeg zwaar en gevaarlijk werk. Daar zijn ze nu eenmaal voor.’

‘Dan zijn we het daar in elk geval over eens. Mooi. En nu wat jou betreft, hard werkende, nooit rustende Vaintè. Wat kan ik nog meer doen om je te helpen?’

‘Niets. Wij hebben hier alles wat we nodig hebben.’

‘Je spreekt niet over persoonlijke behoeften, maar ik weet dat je hulp kunt gebruiken. Derhalve is het mijn wens dat mijn rechterhand, zij die mij van allen het meest na staat, mijn efenselè Alakensi, zal worden toegevoegd aan jouw gevolg. Om je in alles terzijde te staan en je zorgen te delen.’

Vaintè stond zich niet toe zelfs maar de geringste beweging of het zachtste geluid te maken, want dat zou de golf van intense woede verraden die haar nu overviel. Maar zij hoefde niets te zeggen. Malsas keek haar recht in de ogen en beiden begrepen zij wat de ander dacht. Malsas permitteerde zichzelf slechts één klein spottend gebaartje, en draaide zich toen om teneinde haar gevolg voor te gaan naar de uruketo.

Had Vaintè op dat moment over een wapen beschikt, dan zou zij haar een dodelijke pijl in de rug hebben geschoten. Malsas moest dit al voor haar aankomst helemaal hebben uitgedacht. Zij had haar spionnen in Alpèasak die haar alles meldden wat hier gebeurde. Zij had geweten dat Vaintè niet veel zin had haar positie als Eistaa hier aan haar over te dragen. En daarom had zij de weerzinwekkende Alakensi hier mee naartoe genomen. Zij zou aan Vaintè’s zijde zitten kijken en spioneren – en alles wat hier gebeurde onmiddellijk doorvertellen. Haar aanwezigheid zou een constante herinnering vormen aan Vaintè’s onvermijdelijke lot. Zij zou met keihard werken deze stad bouwen – en als dat gebeurd was zou zij onderuit gehaald worden. Want vanaf die zwarte dag zou alles aan Malsas behoren. Nu realiseerde zij zich pas wat er gebeurd was; haar verleden was blootgelegd door haar toekomst. Dit had Malsas vanaf het allereerste begin zo gepland. Laat Vaintè maar werken en zwoegen en de stad bouwen – en met dat bouwproces haar eigen lot bezegelen.

Zonder dat zij er erg in had schraapte Vaintè met haar voet over de vloer en haar dikke, scherpe nagels trokken aan het hout. Néé! Zo zou het niet gaan. In het begin had zij alleen maar door middel van hard werken carrière willen maken en zich een leidinggevende functie willen veroveren. Maar dat was verleden tijd. Malsas zou hier nimmer heersen. Alakensi zou sterven; haar benoeming was tegelijkertijd haar doodvonnis geweest. De details waren nog niet helemaal duidelijk – maar de toekomst wel. Terwijl Inegban werd ingesloten door de winter, scheen de zon over Alpèasak. Daar heerste zwakheid, terwijl hier kracht groeide. Alpèasak was van haar – en niemand zou het haar ooit nog afnemen.

In haar woede liet Vaintè de anderen in de steek en liep de stad door met de grootst mogelijke omweg, waar zij alleen gezien werd door enkele fargi, die onmiddellijk op de vlucht sloegen voor de woede die zij met haar krachtige tred uitstraalde. Uit elke beweging van haar lichaam sprak de dood.

Hoog boven de haven bevond zich een, nu verlaten, uitkijkpost. Vaintè ging er naartoe en bleef daar in de steeds langer wordende schaduwen kijken hoe de uruketo werd ingeladen. De laatste lading die aan boord werd gebracht bestond uit de slappe lichamen van een aantal herten. Vanalpè had een verbeterde versie ontwikkeld van het gif dat normaal gesproken gebruikt werd om grote dieren te verdoven zodat zij vervoerd konden worden. Het nieuwe middel verdoofde niet – en doodde ook niet – maar bracht de dieren op het randje van de dood. Hun hartslag kon nog maar nauwelijks worden gevoeld en hun ademhaling werd enorm vertraagd. Op deze manier konden zij, zonder voedsel of water nodig te hebben, de oceaan oversteken naar Inegban om aldaar als voedsel te dienen voor de hongerige burgers. Het was Vaintè’s diepste wens, en zij sprak hem hardop uit hoewel niemand haar kon horen, dat dit middel ook nog eens op Malsas toegepast zou worden, zodat zij tot het eind der tijden dood maar toch niet dood zou zijn.

Toen de uruketo tegen zonsondergang vertrok, keerde Vaintè zwijgend en alleen terug door de invallende duisternis en viel, ondanks de woede die haar nog steeds beheerste, onmiddellijk in slaap.

De slaap bevrijdde haar geest van haar haat, maar de volgende ochtend sluimerde er toch nog een spoortje van in haar gedachten. Voor diegenen die haar zagen zitten in de ambesed leek zij net als anders. Maar één glimp van Alakensi aan de andere kant van de ambesed was al voldoende voor haar om haar gezicht strak van haat af te moeten wenden. Menigeen maakte kennis met haar slechte humeur. Ook Enge had de pech haar juist op dit moment te moeten benaderen.

‘Ik heb een klein verzoek, Eistaa,’ zei zij.

‘Afgewezen. Van jou en die half-dode wezens van je wil ik alleen werk zien.’

‘U bent nooit eerder zonder reden wreed geweest,’ zei Enge kalm. ‘Ik had begrepen dat voor de Eistaa alle burgers gelijk zijn.’

‘Precies. En ik heb besloten dat de Dochters des Doods niet langer burgers zijn. Jullie zijn werkdieren. Jullie zullen zwoegen tot de dood erop volgt; daar zijn jullie voor.’ Plotseling bracht de aanblik van Enge die voor haar stond haar iets in herinnering waaraan ze door de enorme werkdruk van de afgelopen tijd helemaal niet meer gedacht had.

‘Die ustuzou die je zou leren praten. Hoe gaat het daarmee? Je hebt er inmiddels al ruim de tijd voor gehad.’

‘Ik heb nog meer tijd nodig, daar kwam ik u nu juist om verzoeken. Meer tijd – of helemaal geen tijd.’

‘Verklaar je nader.’

‘Elke ochtend ga ik met de ustuzou aan de slag in de hoop dat dit de dag zal zijn dat het begrip doordringt. Elke avond verlaat ik hen weer met het sterke gevoel dat ik mijn tijd heb verspild. Het vrouwtje is wel intelligent – maar is het alleen de intelligentie van een elinou die hem ertoe aanzet de stad af te struinen op zoek naar muizen om te doden? De daden lijken wel intelligent, maar zijn dat geenszins.’

‘En het mannetje?’

‘Dom, net als alle mannetjes. Hij reageert niet eens wanneer hij geslagen wordt. Hij zit alleen maar zwijgend voor zich uit te staren. Maar het vrouwtje reageert, net als een elinou, op vriendelijkheid en is geen onaangenaam gezelschap. Maar in al die tijd heeft zij nog maar een paar zinnetjes geleerd, die ze meestal verkeerd en altijd slecht uitspreekt. Waarschijnlijk leert ze net zoals een boot leert en hebben de woorden geen enkele betekenis voor haar.’

‘Ik ben niet bepaald blij met dit nieuws,’ zei Vaintè, en dat was ze ook niet. Enge had al die tijd net zo goed op de velden kunnen werken; nu had zij haar krachten verspild. De redenen om te pogen met de ustuzou te communiceren waren niet langer van belang. De dieren waren verder geen bedreiging gebleken, terwijl ze genoeg andere moeilijkheden hadden. Maar ook al was het gevaar geweken, de intellectuele interesse was er nog steeds. Zij stelde haar vraag hardop.

‘Je hebt die beesten dus geen Yilanè kunnen leren – maar heb je jezelf dan wel hun taal kunnen aanleren?’

Met een krampachtige beweging van haar lichaam maakte Enge haar wanhoop en twijfel duidelijk. ‘Dat is nóg een vraag die ik niet kan beantwoorden. Eerst dacht ik dat zij ambenin waren, dingen zonder taal of spraak die onderling niet kunnen communiceren. Maar nu denk ik toch dat het ugunin zijn…’

‘Onmogelijk!’ Vaintè verwierp het idee onmiddellijk. ‘Hoe kan een levend wezen communiceren zonder in staat te zijn informatie te geven of te ontvangen? Jij komt alleen maar met raadsels – en geen antwoorden.’

‘Ik weet het en dat spijt me, maar ik zou niet weten hoe ik ze anders zou moeten noemen. Hun geluiden en bewegingen vertonen geen enkel vast patroon en ik heb werkelijk duizenden van hun bewegingen en klanken uit mijn hoofd geleerd. Ze hebben geen enkele betekenis. Het viel niet mee, want ze zijn zo bleek en ze bewegen maar zo weinig. Tenslotte begon ik echt te geloven – alleen maar in theorie natuurlijk – dat zij een ander communicatieniveau hebben waartoe wij nooit toegang zullen krijgen. Ik heb geen idee wat het zou kunnen zijn. Ik heb wel eens gehoord van een theorie van geestelijke straling, waarbij het ene brein zich direct tot het andere richt. Of misschien radiogolven. Als we een fysicus in de stad hadden zouden we daar misschien achter kunnen komen.’

Zij zweeg toen Vaintè uitdrukking gaf aan haar twijfel, wanhoop en ongeloof.

‘Jij houdt ook nooit op mij te verbazen, Enge. Deze stad is een eersteklas brein kwijtgeraakt op het moment dat jij je leven meende te moeten wijden aan die weerzinwekkende filosofie van jullie. Maar ik denk dat je experimenten en verwachtingen nu ten einde zijn. Ik zal eens naar die ustuzou gaan kijken en dan zal ik meteen besluiten wat ons te doen staat.’ Vaintè zag Stallan in de buurt staan en gaf haar een teken om mee te komen.

Zij liep voorop en Enge en Stallan volgden haar op de voet. Toen ze de gevangenisruimte naderden haastte Stallan zich vooruit om de ingang te openen. Vaintè liep met grote passen langs haar heen en keek neer op de jonge ustuzou, terwijl Stallan klaar stond voor het geval zij haar zouden willen aanvallen. Het vrouwtje zat op haar hurken, maar ze had haar lippen opgetrokken om haar tanden te ontbloten en Vaintè voelde zich kwaad worden om deze duidelijke bedreiging. Het kleine mannetje stond bleek, roerloos en zwijgend tegen de achterwand.

Vaintè riep Enge erbij. ‘Laat ze hun kunstjes doen,’ beval zij.

Toen Kerrick het gekraak hoorde van de grendel waarmee de deur was afgesloten, sprong hij, er zoals altijd van overtuigd dat zijn laatste uur geslagen had, overeind om met zijn rug tegen de muur te kunnen gaan staan. Ysel begon hem er al om uit te lachen.

‘Domme jongen,’ zei ze, terwijl zij aan de korstjes op haar kale hoofd krabde. ‘Nog steeds zo dom als een baby. De marag brengt ons voedsel en doet spelletjes met ons…’

‘Murgu brengen alleen de dood en op een dag zullen ze ons vermoorden.’

‘Stommeling.’ Ze gooide hem een fruitschilletje naar zijn hoofd en draaide zich glimlachend om naar degene die hen kwam bezoeken.

Het was een vreemde marag die als eerste zwaar stampend binnenkwam en haar glimlach verflauwde. Maar degene die zij al kende kwam er vlak achteraan, samen met de wrede marag en de glimlach keerde weer terug. Het was een dag als alle andere.

Ze was een lui en niet al te bijdehand meisje.

‘Spreek tegen mij,’ beval Vaintè, terwijl zij voor de ustuzou ging staan. En vervolgens met nadruk, langzaam en duidelijk alsof zij een jonge fargi aansprak: ‘Spreek… tegen… mij!’

‘Alstublieft, laat mij het eerst proberen,’ verzocht Enge onderdanig. ‘Ik krijg wel iets uit ze los.’

‘Dat had je gedroomd. Als dit wezen niet kan spreken, zetten we er nu meteen een punt achter. Er is al teveel tijd verloren gegaan.’ Zich opnieuw tot de vrouwelijke ustuzou wendend maakte Vaintè zich voor eens en voor altijd bijzonder duidelijk.

‘Dit is mijn persoonlijke en zeer dringende bevel. Je zult nu spreken, nu meteen en wel net zo goed als een Yilanè. Als je dat doet blijf je leven en groeien. Spraak betekent groei – spraak betekent leven – begrepen?’

Ysel begreep het – of was zich althans bewust van een gevoel van dreiging – en de angst, die zij al zo lang had weten te verdringen, keerde terug.

‘Alstublieft, ik vind het zo moeilijk om te spreken.’ Maar de Tanuwoorden ontlokten geen enkele reactie aan het reusachtige, lelijke wezen dat boven haar uit torende. Ze moest zich zien te herinneren wat zij geleerd had. Ze probeerde het zo goed mogelijk te doen en maakte ook een paar gebaren terwijl zij de woorden uitsprak.

‘Has leibe ènè uu…’

Vaintè wist niet wat zij hoorde. ‘Noem je dat spreken? Wat zegt ze? Ze bedoelt toch niet werkelijk: “De oude vrouw wordt lenig”?’

Ook Enge stond versteld. ‘Je zou er ook nog uit kunnen opmaken dat vrouwen die lenig worden zichtbaar verouderen.’

Terwijl Vaintè deze mogelijke interpretatie trachtte te bevatten voelde zij een grote woede in zich opwellen. Misschien zou zij, op een ander tijdstip, deze zielige poging als een indicatie beschouwd hebben dat de ustuzou haar best deed om het te leren. Zo niet vandaag. Niet na al die beledigingen van gisteren en de woedend makende aanwezigheid van Alakensi. Het was allemaal te veel – en dat terwijl ze nog een poging had gedaan beleefd te zijn tegen dit weerzinwekkende pelsdier. Zij bukte zich, greep het beest bij de voorpoten vast en tilde het op, waarna zij het heen en weer schudde en het stomme dier toebrulde dat het moest spreken.

Het ding probeerde het niet eens. In plaats daarvan sloot het de ogen en liet er water uitstromen. Daarna gooide het de kop in de nek, sperde de bek open en stootte een dierlijke kreet uit die Vaintè door merg en been ging.

Vaintè kon niet meer denken en was slechts vervuld van een blinde haat.

Zij boog zich voorover en liet haar lange rijen scherpe kegelvormige tanden in de hals van de ustuzou zinken, waarna zij hard doorbeet en het leven eruit scheurde.

Er spoot warm bloed in haar mond en de smaak ervan deed haar kokhalzen. Zij smeet het lichaam weg en spuwde het bloed uit. Stallan maakte zwijgend een goedkeurende beweging.

Er werd haar een kalebas met water voorgehouden en zij rukte hem uit Enge’s handen en spoelde haar mond, nog steeds spuwend en kokhalzend, waarna zij het restant over haar gezicht goot.

De blinde woede was verdwenen, ze kon weer denken en tevens de bevrediging voelen over wat zij zojuist had gedaan. Maar ze was nog niet klaar. De andere ustuzou leefde nog – en als die dood was zouden ze volledig uitgeroeid zijn. Zij draaide zich snel om, ging voor Kerrick staan en keek woedend op hem neer.

‘En nu jij, de allerlaatste,’ zei zij, en stak haar handen naar hem uit. Hij zat in de val. Er kwam beweging in zijn lichaam en hij sprak:

’… esekakurud – esekyilshan… elel leibeleibe…’

Aanvankelijk snapte ze er niet veel van en ze deed een stap naar voren. Toen bleef ze staan en bekeek het wezen wat nauwkeuriger. Zag ze daar een onhandige poging tot een onderdanige buiging? Maar waarom bewoog hij zich zo van de ene kant naar de andere? Ze begreep er niets van. Plotseling drong het tot haar door – het dier had natuurlijk geen staart en kon die dus ook niet naar behoren optillen. Maar als dat werkelijk een staart-lift was, deed hij wellicht een poging top-woede-ophouden en top-spraak-wil duidelijk te maken. De stukjes van de puzzel begonnen in elkaar te vallen en opeens riep Vaintè hardop uit: ‘Hoor je dat, Enge? Kijk – hij doet het weer.’

Onhandig, maar duidelijk genoeg om te kunnen verstaan, begon de ustuzou weer te spreken.

‘Ik heel veel niet willen sterven. Ik heel veel willen praten. Heel lang, heel moeilijk.’

‘Je hebt hem niet gedood,’ zei Enge, terwijl zij de kamer verlieten en Stallan de deur achter hen vergrendelde. ‘Maar met die andere had je geen enkel medelijden…’

‘Aan die andere hadden we niets. Het is nu jouw taak deze verder op te leiden, want misschien kan hij ons ooit nog eens van nut zijn. Wie weet hoeveel kuddes van die dieren er hier in de buurt nog rondzwerven. Maar jij zei toch dat hij nog nooit iets had gezegd?

‘Nog nooit. Hoogstwaarschijnlijk is hij intelligenter dan die andere was. Hij hield me wel altijd voortdurend in de gaten, maar zei nooit iets.’

‘Je bent een betere lerares dan je dacht, Enge.’ Nu ze tevreden was gesteld, was Vaintè erg grootmoedig. ‘Je enige fout was dat je de verkeerde ustuzou les gaf.’

13

Hoewel de hemel helder blauw was, waaide de fijne sneeuw krachtig door de bergpas. De bijtende noordenwind die door de bergen joeg nam het mee van de lager gelegen hellingen en zond het vervolgens in grote, ijzige vlagen door de pas.

Herilak worstelde tegen de storm in en leunde er bijna tegenaan bij de laatste paar strompelende stappen door de zware windvlagen. Hij werd gehinderd door zijn linker sneeuwschoen waarvan een stuk was afgebroken. Maar als hij stopte om hem te repareren zou hij dood zijn eer hij ermee klaar was. Dus strompelde hij verder, een grote man die nog forser leek door de dikke lagen bont die hij om zich heen had geslagen. Hij voelde hoe de helling begon te veranderen toen hij de pas betrad en er doorheen liep. Steeds opnieuw struikelde en viel hij, maar telkens wist hij weer op te staan, de sneeuw van zich af te schudden en door te wankelen. Terwijl hij langs de steile rotswand liep, waarvan de grauwe stenen uit de sneeuw omhoog staken en vrij gehouden werden door de wind, voelde hij die wind afnemen. Hij was er doorheen. Nog een paar stappen en hij was volledig uit de wind en in de beschutting van de rotsen. Met een zucht liet hij zich met zijn rug tegen een ruwe rots zakken, want de klim had zelfs zijn enorme krachten zeer op de proef gesteld.

Zijn buitenste wanten waren bedekt met een laag ijs en sneeuw en hij moest ze eerst flink tegen elkaar slaan voordat ze zacht genoeg waren om uit te trekken. Met zijn warme binnenste handschoen veegde hij de aangekoekte sneeuw uit zijn wenkbrauwen en wimpers en keek neer op de vallei onder hem.

Het was een beschutte plek waar nog enkele edelherten overwinterden; hij kon de donkere plekken van hun kuddes verderop in de vallei onderscheiden. Direct onder hem stond een groepje hoge bomen die beschutting boden aan het grasland langs de rivier. Een rivier die nooit bevroor op de plek van haar oorsprong, waar zij opwelde uit de grond. Het was een mooie plaats om te kamperen en te overwinteren en stond bekend als levrelag Amahast, de kampplaats van de sammad van Amahast. Amahast die getrouwd was met Aleth, de zuster van Herilak.

Maar de vallei lag er verlaten bij.

Herilak had dit al vernomen van een jager van zijn eigen sammad, die weer een jager had ontmoet van de sammad Ulfadan die hem had bezworen dat hij hier was geweest en absoluut de waarheid sprak. Herilak wist dat hij het met eigen ogen moest gaan zien. Hij had zijn speer, zijn boog en zijn pijlen gepakt, zijn lichaam dik ingesmeerd met ganzenvet en zich vervolgens goed ingepakt met zachte bevervellen, met de pelszijde tegen zijn lichaam en daar weer overheen de mantel van stug rendiervel. Met zijn sneeuwschoenen aan zijn zware bontlaarzen gebonden was hij klaar voor de winter. Hij nam niet veel bagage mee want hij moest snel vooruit kunnen en de tas over zijn schouder bevatte weinig meer dan een voorraadje gedroogd vlees en wat gemalen noten en bessen van ekkotaz.

Nu had hij gevonden waarnaar hij op zoek was en wat hij zag beviel hem niets. Terwijl hij zich bukte om de sneeuwschoen te repareren nam hij een hap sneeuw in zijn mond. Zo nu en dan, als om zichzelf aan de trieste waarheid te herinneren, keek hij op van zijn werk om naar de verlaten vallei onder zich te kijken. Er was nog steeds geen leven te bekennen.

Het was al middag toen hij eindelijk klaar was. Terwijl hij zat te bedenken wat hem nu te doen stond, kauwde hij op wat gedroogd vlees. Hij had geen keus. Toen hij klaar was met eten stond hij op, een grote man, zeker een kop groter dan de langste man in zijn sammad, veegde wat vet uit zijn lange baard en keek neer op de vallei in de richting die hij moest nemen. Zuidwaarts. Hij begon in die richting de helling af te dalen en eenmaal op weg keek hij niet één keer meer achterom naar de verlaten kampplaats.

Hij bleef de hele dag doorlopen en stopte pas toen de eerste sterren begonnen te schitteren in de duisternis. Hij rolde zich in zijn pelzen en bleef nog even naar de nachthemel liggen turen alvorens hij zijn ogen sloot. Toen kwam er plotseling een idee bij hem op en hij sloeg zijn ogen weer open en zocht tussen de vertrouwde patronen. De Mastodont die op de Jager afstormde die zijn speer in zijn hand hield.

De reeks sterren in de gordel van de Jager. Zag hij daar een nieuwe ster bij, vlak naast de middelste? Niet zo schitterend als de andere, maar net zo duidelijk in de koude helderheid van de winterhemel. Hij wist het niet zeker. Het moest wel de tharm van een sterke krijger zijn om op die ereplaats te mogen staan en de Jager nog sterker te mogen maken dan hij al was. Hij wist niet zeker of hij de ster daar al eerder gezien had. Terwijl hij hierover nadacht sloot hij zijn ogen weer en sliep in.

Op de middag van de derde dag, drie dagen lopen van de vroege ochtend tot het invallen van de duisternis, kwam Herilak tussen een groepje bomen vandaan aan de oever van een snelstromende rivier. De stroming was zo snel dat er in het midden nog een heel stuk open was. Hij liep geluidloos, zoals elke jager dat doet en verraste op een keer een kleine roedel herten, die zo snel wegsprongen tussen de bomen dat de sneeuw tussen hun poten opdwarrelde. Hij had er makkelijk eentje kunnen vangen – maar hij was nu niet op jacht. Niet op herten in elk geval. Terwijl hij zich een weg baande door het struikgewas bleef hij plotseling staan en bukte zich om naar de grond te kijken. Naar de strik van konijnendarm die tussen twee takken was gespannen.

Hierna zong hij tijdens het lopen en liet zijn speer tegen de lage takken tikken. Dit was iets nieuws dat begonnen was met de bevroren winters. In geen van de verhalen die de ouden vertelden werd melding gemaakt van deze noodzaak. Maar nu bestond die noodzaak wel degelijk. Tanu hadden andere Tanu gedood. De wereld was niet langer een plek van vrijheid, waar jagers geen angst hoefden te hebben voor andere jagers.

Het duurde niet lang voordat hij onder zijn voeten een pad kon voelen dat in de sneeuw gestampt was. Bij de eerstvolgende open plek in het bos bleef hij staan, stak zijn speer als een soort vaandel in een berg sneeuw en ging er op zijn hurken naast zitten. Hij hoefde niet lang te wachten.

Zo geluidloos als een rookpluim kwam er aan de andere kant van de open plek een jager te voorschijn. Hij had zijn speer geheven, maar liet hem zakken toen hij Herilak op de grond zag zitten. Herilak kwam langzaam overeind, terwijl de andere jager ook zijn speer in de sneeuw stak en naar voren kwam. Zij ontmoetten elkaar in het midden van de open plek.

‘Ik ben hier op jouw jachtgrond, maar ik ben niet op jacht,’ zei Herilak. ‘Dit is de plek waar de sammad van Ulfadan jaagt. Jij bent de samadar.’

Ulfadan knikte bevestigend. Zoals zijn naam al zei, had hij een lange, blonde baard die bijna tot aan zijn middel reikte. ‘En jij bent Herilak,’ zei hij. ‘Mijn nicht is getrouwd met Alkos, van jouw sammad.’ Hij bleef nog even over die verwantschap staan nadenken en wees toen met zijn hand over zijn schouder. ‘Laten we onze speren nemen en naar mijn tent gaan. Daar is het warmer dan in de sneeuw.’

Ze liepen zwijgend naast elkaar voort, want een jager kwettert nu eenmaal niet als een vogeltje wanneer hij op pad is. De rivier stroomde snel met hen mee, terwijl zij het pad langs de bevroren oever volgden. Zij bereikten de plek waar de rivier een ruime bocht maakte en in die bocht bevond zich het winterkamp van de sammad, twaalf grote, stevige tenten. In de weide achter de tenten groeven de mastodonten met hun slagtanden in de sneeuw om bij het droge gras te komen dat daaronder verborgen lag. Uit elke tent steeg een dunne rookpluim omhoog naar de wolkeloze hemel. Er klonken vrolijke kreten van kinderen die tussen de tenten een spelletje speelden. Het was een vredig tafereel dat Herilak heel vertrouwd was; het had zijn eigen sammad kunnen zijn. Ulfadan trok de leren flap opzij en ging hem voor in de duisternis van zijn tent.

Zij zaten zwijgend op de grond terwijl een oude vrouw uit de emmer van boomschors naast het vuur gesmolten sneeuw in houten kommen schonk, waarna ze er gedroogde kruiden in gooide om een smakelijk drankje te maken. De twee jagers verwarmden hun handen aan de kommen en nipten van de drank terwijl de vrouwen zich al kwebbelend in huiden wikkelden en een voor een de tent uitglipten.

‘En nu zal je eten,’ zei Ulfadan toen zij alleen waren.

‘De gastvrijheid van Ulfadan wordt bezongen in de tenten van de Tanu van de zee tot aan de bergen.’

De formele woorden waren niet geheel in overeenstemming met de grootte van de maaltijd, een paar stukjes gedroogde vis die zo te ruiken al erg oud was. De winter was lang en het voorjaar lag nog ver in het verschiet. Nog voor het aanbreken van de lente zou er honger geleden worden in de tenten.

Herilak dronk met luidruchtige waardering de laatste paar druppels van zijn drankje en slaagde er zelfs in een boer te produceren om te bewijzen hoe overvloedig de maaltijd was geweest. Hij wist dat hij nu geacht werd over de jacht te praten, over het weer en de wegtrekkende kuddes en pas veel later het doel van zijn bezoek ter sprake te brengen. Maar ook deze trage, tijdrovende gewoonte begon in onbruik te geraken.

‘De moeder van de vrouw van mijn eerste zoon is de vrouw van Amahast,’ zei Herilak. Ulfadan knikte bevestigend, want dit feit was hem bekend. Alle sammads in deze bergstreken waren op de een of andere manier met elkaar verbonden via huwelijken. ‘Ik heb de kampplaats van Amahasts sammad bezocht en die was verlaten.’ Ulfadan knikte opnieuw.

‘Zij zijn het afgelopen voorjaar naar het zuiden getrokken en toen zijn ze ook door dit dal gekomen. Wij hebben gezien dat de helft van hun mastodonten was gestorven. Het was een slechte winter.’

‘Het is bekend dat het tegenwoordig altijd een slechte winter is.’

Ulfadan bromde bevestigend. ‘Zij zijn daarna nooit teruggekeerd.’

Herilak dacht even na en volgde in gedachten de weg door de valleien naar de vlaktes en vervolgens in oostelijke richting naar de zee. ‘Dus ze zijn naar zee getrokken?’

‘Ze gaan tegenwoordig elk jaar naar het kamp bij de rivier aan zee.’

‘Maar dit jaar zijn ze niet teruggekeerd.’

Hierop klonk geen ander antwoord dan een zwijgende bevestiging. Er was iets gebeurd, maar zij wisten niet wat. Misschien had de sammad een ander winterkamp gevonden; er waren verscheidene sammads uitgestorven door de koude en hun kampen lagen er verlaten bij. Dat was een mogelijkheid. Maar de mogelijkheid dat er iets veel ergers was gebeurd, iets waarvan zij niets wisten, was vele malen groter.

‘De dagen zijn kort,’ zei Herilak, terwijl hij opstond. ‘En de weg is nog lang.’

Ulfadan stond eveneens op en greep, in een gebaar waaruit waardering sprak, de beide armen van de grote jager vast. ‘Het is in de winter een lange, eenzame weg naar de zee. Moge Ermanpadar je gedurende de hele weg begeleiden.’

Meer viel er niet te zeggen. Herilak trok zijn huiden weer dicht om zich heen en wees de punt van zijn speer wederom naar het zuiden. Pas toen hij de vlaktes had bereikt kon hij wat sneller reizen, want hier was de sneeuw hard en bevroren. Hier was de winter zijn enige vijand, want op dit door ijs ingesloten land was geen leven meer te bekennen. Tijdens de vele dagen die zijn tocht duurde zag hij slechts eenmaal een eland, en dat was een mager, zielig exemplaar dat achtervolgd werd door een kleine groep uitgehongerde langtanden. Hij zag ze over de vlakte in zijn richting komen. Hij bevond zich bij een klein heuveltje met een aantal kale bomen erop en daar bleef Herilak naast staan om te kijken.

De arme eland werd steeds zwakker en in zijn flanken zaten al grote, bloedende wonden. Toen hij de kleine helling bereikte bleef hij hijgend staan, te moe om nog verder te rennen, en draaide zich om. De uitgehongerde langtanden naderden hem van alle kanten en de geur van warm bloed in hun neusgaten deed hen elk gevaar uit het oog verliezen. Een van hen werd opgevangen door de messcherpe hoorns en weggeslingerd. Maar dit was nu precies de gelegenheid die de leider nodig had om de eland uit te schakelen door de kniepezen van zijn achterpoten stuk te bijten. Brullend viel het dier om en toen was het snel gebeurd. De leider, een groot, zwart beest met een volle krans van haar om zijn hals en op zijn borst, trok zich terug om de anderen eerst te laten eten. Er was genoeg voor allemaal.

Op dat moment werd hij zich plotseling bewust van de toekijkende ogen. Hij wist instinctief dat hij in de gaten gehouden werd. Grommend stond het dier op en keek langs de helling omhoog, recht in de ogen van Herilak. Toen dook het dier in elkaar en kwam tot halverwege de heuvel op, zo dichtbij dat Herilak het geel van zijn starende ogen kon zien.

Herilaks blik was al even standvastig. Hij verroerde zich niet, maar bracht zwijgend een onuitgesproken boodschap over. Zij zouden hun weg vervolgen en hij de zijne. Als hij werd aangevallen zou hij doden; de langtanden wisten wat speren konden aanrichten. De gele ogen keken hem strak aan en het dier moest hem begrepen hebben, want plotseling draaide het zich om en liep de heuvel weer af. Nu wilde het eten en de anderen maakten plaats voor hem. Maar voordat het zijn snuit in het warme vlees begroef keek het nog een keer omhoog naar de heuvel. Er was niets meer te zien onder de bomen. Het speer-dier was verdwenen. De langtand liet zijn kop weer zakken en begon te eten.

Een sneeuwstorm dwong Herilak ertoe zich twee volle dagen onder zijn huiden te verschuilen. De meeste tijd bracht hij door met slapen en hij probeerde niet te veel te eten teneinde zijn mondvoorraad te sparen. Maar het was eten of sterven van de kou. Toen de storm eindelijk ging liggen vervolgde hij zijn weg. Nog diezelfde dag had hij het geluk een vers konijnenspoor tegen te komen. Hij stak de speer onder de riem op zijn rug en legde een pijl op zijn boog. Die avond smulde hij bij zijn kampvuur van het verse vlees. Hij at zijn buik vol en later op de avond nog eens. Hij bleef laat op en zat al te knikkebollen toen hij het restant van het vlees boven de vlammen roosterde.

Zo ver naar het zuiden lag er minder sneeuw op de grond, maar de winterse vorst was net zo streng. Het bevroren gras van de rivieroever kraakte onder zijn voeten. Plotseling hoorde hij iets. Hij bleef staan, legde zijn hand tegen zijn oor en luisterde. Ja, in de verte klonk een geruis. Het geluid van een branding, van golven die op het strand sloegen. De zee.

Hij liep verder met zijn speer in de aanslag en ogen die alles zagen. Klaar om elk gevaar onder ogen te zien.

Maar het gevaar was reeds lang geweken. Onder een grijze winterhemel bereikte hij de weide waar de beenderen van de mastodonten lagen. Een koude wind, zo koud als de dood, blies door de hoge, gebogen ribben. De aasdieren hadden hun werk gedaan, gevolgd door kraaien en zeevogels die zich er ook nog ruim tegoed aan hadden kunnen doen. En het was daar, net even voorbij de mastodonten, dat hij het eerste tanu-skelet vond. Hij klemde zijn kaken op elkaar en zijn ogen vernauwden zich tot spleetjes toen hij besefte dat de rivieroever bezaaid was met skeletten. Het was een slachtplaats, een plek des doods.

Wat was hier gebeurd? Dood, allemaal dood, een hele sammad, dat was wel duidelijk. Skeletten van volwassenen en kinderen lagen waar zij neergevallen waren. Maar waardoor waren zij gedood? Welke vijand had hen overweldigd en afgeslacht? Een andere sammad? Onmogelijk, want die zouden wapens en tenten hebben meegenomen en de mastodonten hebben verjaagd in plaats van ze samen met hun eigenaars te vermoorden. De tenten waren er nog, de meeste ingepakt en op de travois geladen die naast de skeletten van de mastodonten lagen. Deze sammad had zijn zomerkamp opgebroken en had op het punt gestaan te vertrekken toen de dood hen had overvallen. Herilak zocht verder, totdat hij tussen de beenderen van het grootste skelet de glinstering van metaal zag. Eerbiedig tilde hij de beenderen op en raapte de rood-geroeste vorm van het mes van hemelmetaal op. Hij veegde het roest weg en bekeek de patronen op het metaal, patronen die hij maar al te goed kende. Zijn speer viel op de bevroren grond toen hij het mes met beide handen vastpakte en het huilend van verdriet ophief. Zijn ogen vulden zich met tranen en hij brulde het uit van pijn en woede.

Amahast, dood. De zuster van zijn vrouw, dood. Hun kinderen, de vrouwen, de grote jagers. Dood, allemaal dood. De sammad van Amahast bestond niet meer.

Herilak schudde de tranen uit zijn ogen en brulde van een blinde woede die de plaats innam van het verdriet. Nu moest hij de moordenaars vinden. Half gebukt keerde hij op zijn schreden terug en liep vervolgens weer naar de plek des onheils, op zoek naar iets, ook al wist hij niet wat. Maar wel zorgvuldig zoekend, zoals alleen een jager dat kan. De duisternis maakte een einde aan zijn speurtocht en hij bracht de nacht door naast de beenderen van Amahast, terwijl hij de hemel afzocht naar Amahasts tharm tussen de sterren. Hij was vast een van de helderste sterren.

De volgende morgen vond hij wat hij zocht. Eerst leek het gewoon een reepje gescheurd leer, zoals er zoveel lagen. Maar toen hij de bevroren zwarte randjes eraf scheurde, zag hij dat er botjes inzaten. Voorzichtig, om ze zoveel mogelijk intact te laten, plukte hij de leerachtige huid weg. Lang voordat hij klaar was, was het al duidelijk wat hij gevonden had, maar niettemin ging hij door tot alle kleine botjes bloot lagen.

Een lang, dun dier, met kleine, onbruikbare pootjes. Veel ribben, veel te veel ribben, en meer botten in de ruggengraat dan je voor mogelijk zou houden.

Een soort marag, dat kon niet missen, want hij was ze wel eerder tegengekomen. Maar het beest hoorde hier niet thuis, want zover van het warme zuiden konden murgu niet leven.

Zuiden? Wat betekende dat? Herilak ging staan en keek naar het westen, waar hij vandaan was gekomen. Daar waren geen murgu, dat was onmogelijk. Hij draaide zich langzaam om naar het noorden en zag in gedachten het koude ijs en de sneeuw die zich eindeloos uitstrekte. Daar leefden Paramutan, die heel veel op de Tanu leken, ook al spraken zij anders. Maar zij waren slechts met weinigen, kwamen zelden naar het zuiden en vochten tegen niets anders dan tegen de winter en niet tegen tanu of onder elkaar. En in oostelijke richting, tot aan de oceaan – daar was niets.

Maar vanuit het zuiden, het warme zuiden, konden murgu komen. Zij waren in staat dood en verderf te zaaien en weer te vertrekken. Het zuiden.

Herilak knielde in het bevroren zand en bestudeerde het marag-skelet tot in de kleinste details, waarbij hij alles dusdanig in zijn hoofd prentte dat hij het in het zand precies had kunnen natekenen en er nooit ook nog maar één enkel botje van zou vergeten.

Toen stond hij op en vertrapte de broze stukjes onder zijn voet. Hij draaide zich om en begon zonder één keer om te kijken aan de terugweg.

14

Kerrick zou nooit weten dat het uitsluitend zijn leeftijd was die hem zijn leven had gered. Niet dat Vaintè hem had gespaard omdat hij zo jong was; zij voelde zo’n intense afkeer voor ustuzou van alle leeftijden dat zij hen het liefst allemaal dood zou zien. Ysel was te oud geweest om nog natuurlijk te kunnen reageren op een nieuwe taal, met name eentje die zo ingewikkeld in elkaar zat als het Yilanè. Voor haar was Marbak de enige taal en vroeger zat ze altijd te giechelen met de andere vrouwen wanneer jagers uit de IJsbergen hun kamp bezochten en zo slecht spraken dat ze hen nauwelijks konden verstaan. Voor haar was dat gewoon een kwestie van domheid, want elke Tanu met enige intelligentie sprak natuurlijk Marbak. Daarom had zij ook geen enkele belangstelling getoond voor het leren van het Yilanè en had alleen een paar van die gekke geluidjes uit haar hoofd geleerd om de marag een plezier te doen en eten te krijgen. Soms dacht ze er zelfs aan lichaamsbewegingen bij de woorden te maken. Het was gewoon een stom spelletje – en die overtuiging had haar het leven gekost.

Kerrick zag het anders, hij beschouwde de taal niet als een apart gegeven: hij wilde gewoon begrijpen wat er gezegd werd en antwoord kunnen geven. Hij was nog jong genoeg om een nieuwe taal te leren zonder bewuste inspanning, eenvoudig door te luisteren en te kijken. Als hij er enig idee van had gehad dat de taal van de Yilanè duizenden begripsgebieden bevatte – die op meer dan honderdvijfentwintig miljard manieren konden worden gecombineerd – zou hij slechts zijn schouders hebben opgehaald. Die getallen zeiden hem toch niets, te meer daar hij niet verder kon tellen dan twintig, de jaren van een man, en zich bij grotere hoeveelheden ook niets kon voorstellen. Wat hij geleerd had, had hij zonder enige bewuste inspanning geleerd. Maar nu de lessen vorderden, begon Enge hem toch op bepaalde uitdrukkingen en manieren om iets te interpreteren te wijzen en liet hem slordige gebaren net zo lang herhalen tot hij ze correct kon uitvoeren.

Vanwege zijn onvermogen om delen van zijn huid van kleur te laten veranderen, leerde hij de zogenaamde schemerspraak. In het dichte oerwoud, of tijdens de ochtend- en avondschemering, communiceerden de Yilanè zonder kleurpatronen en drukten zich zodanig uit dat kleur niet noodzakelijk was.

Elke ochtend van hun gevangenschap had hij op het moment dat de deur openging verwacht gedood te zullen worden. Hij herinnerde zich de afslachting van zijn sammad maar al te goed, het doden van alles wat leefde, mannen, vrouwen en kinderen – zelfs de mastodonten. Op een dag zouden hij en Ysel ook gedood worden; dat kon niet anders. Wanneer de lelijke marag ’s morgens weer voedsel bracht in plaats van de dood, wist hij dat hun dood alleen maar weer een dag was uitgesteld. Vervolgens keek hij dag in, dag uit zwijgend toe, terwijl hij zijn best deed niet te lachen, hoe Ysel de ene stomme fout na de andere maakte. Maar hij bezat de trots van een jager. Hij weigerde haar of de marag te helpen, gaf geen antwoord wanneer er iets tegen hem gezegd werd en probeerde de klappen die daarop volgden zwijgend in ontvangst te nemen, zoals het een jager betaamde. Nadat er vele dagen verstreken waren kwam hij er achter dat hij sommige dingen kon verstaan die Enge tegen de andere marag zei, de marag die hij het meest haatte, die hem sloeg en vastbond. Hierna werd het nog belangrijker om zijn mond te houden, want nu moest hij zijn kennis verborgen houden.

En toen had Vaintè het meisje gedood. Het had hem niet bijzonder gespeten, want zij was een dom kind geweest en verdiende het zich bij de rest van de sammad te voegen. Pas toen Vaintè hem vastgreep, met het bloed van de moord nog vers op haar kaken, pas toen had de kracht van de jager hem verlaten. Hij was slechts één keer op jacht geweest en nog niet als jager geïnstalleerd, zo hield hij zichzelf later voor in een poging een verklaring te vinden voor het feit dat hij de dood door die scherpe, verschrikkelijke tanden niet gelaten had kunnen aanvaarden. De waarheid was dat hij op dat moment net zo bang was geweest als die keer dat zijn speer de marag uit het water had gehaald. Hij had gesproken uit pure doodsangst, zich nauwelijks bewust van wat hij deed en hij had goed genoeg gesproken om zijn leven te redden.

Kerrick was er nog steeds van overtuigd dat hij op een dag, wanneer de murgu genoeg van hem hadden, zou sterven. Maar die dag lag in de toekomst en voor het allereerst stond hij zich een sprankje hoop toe. Elke dag begreep hij meer en sprak hij beter. Sinds de dag dat ze hem hier hadden gebracht, was hij deze ruimte nog niet uit geweest. Op een dag zouden ze hem eruit laten, tenzij ze hem hier de rest van zijn leven opgesloten wilden houden, en die dag zou hij ontsnappen. De murgu waggelden, ze liepen niet en hij was ervan overtuigd dat hij sneller kon rennen dan zij – als ze tenminste konden rennen. Dat was zijn stiekeme hoop en daarom deed hij wat er van hem gevraagd werd en hoopte dat zijn opstandigheid vergeten was.

Elke dag begon op dezelfde manier. Stallan maakte de deur open en stampte naar binnen. Kerrick lette er zorgvuldig op zijn afkeer van het gewelddadige wezen te verbergen. Ook al verzette hij zich tegenwoordig niet meer, toch smeet de jager hem nog altijd op de vloer en zette pijnlijk een knie in zijn rug als zij de levende ketenen aan zijn polsen en enkels bevestigde. Vervolgens haalde Stallan een scherp lemmet over zijn hoofd om de haarstoppels te verwijderen, waarbij ze hem meestal enkele snijwonden bezorgde. Even later arriveerde Enge met het fruit en het ijzig koude vlees dat hij uiteindelijk met veel tegenzin was gaan eten. Vlees betekende kracht. Kerrick zei nooit iets tegen Stallan, tenzij het wezen hem sloeg en een antwoord van hem verlangde, hetgeen zelden voorkwam. Kerrick wist wel beter dan enig mededogen te verwachten van dit weerzinwekkende beest met het hese stemgeluid.

Maar met Enge was het iets heel anders. Met zijn scherpe jongens-blik had hij haar nauwlettend gadegeslagen en opgemerkt dat Enge heel anders reageerde dan de andere murgu. Zo had zij bijvoorbeeld pijn en verdriet getoond toen het meisje was vermoord. Stallan had er bijzonder van genoten en de daad toegejuicht. Heel af en toe arriveerden Stallan en Enge gezamenlijk. Kerrick leerde steeds beter spreken en toen hij zeker wist dat hij precies kon zeggen wat hij wilde, begon hij geduldig uit te zien naar het moment dat ’s ochtends de deur openging. Wanneer Stallan alleen binnenkwam zette hij alles meteen uit zijn hoofd en wachtte tot de volgende ochtend.

Zo ging het door tot de ochtend dat Enge samen met Stallan binnenkwam. Kerrick zei niets, maar hij hield zijn lichaam stijf zodat Stallan meer geweld moest toepassen dan anders om hem te boeien. Toen zijn armen naar voren werden gerukt en de kille boeien werden vastgemaakt begon hij te spreken.

‘Waarom doe je me zoveel pijn en bind je me vast? Ik kan toch niets terug doen.’

Stallans enige antwoord was een gebaar van walging en een klap tegen zijn hoofd. Vanuit zijn ooghoeken zag hij dat Enge stond te luisteren.

‘Ik kan zo moeilijk praten wanneer ik vastgebonden ben,’ zei hij.

‘Stallan,’ zei Enge, ‘wat hij zegt is waar.’

‘Hij heeft je al eens aangevallen, ben je dat alweer vergeten?’

‘Nee, maar dat was toen hij hier pas binnengebracht was. En weet je nog wel dat hij me pas beet toen hij dacht dat ik het vrouwtje kwaad wilde doen?’ Zij richtte zich tot Kerrick. ‘Zou je opnieuw proberen mij aan te vallen?’

‘Nooit. U bent mijn lerares. Ik weet dat u mij beloont met voedsel en mij geen kwaad zult doen als ik goed mijn best doe.’

‘Ik vind het een wonder dat een ustuzou kan spreken – maar het blijft een wild beest en moet dus geboeid worden,’ hield Stallan voet bij stuk. ‘Vaintè heeft hem onder mijn hoede geplaatst en ik moet me aan mijn opdracht houden.’

‘Natuurlijk moet je dat, maar je kunt toch wel een beetje soepeler zijn. Maak op z’n minst zijn benen los. Dan praat hij meteen wat makkelijker.’

Uiteindelijk gaf Stallan schoorvoetend toe en die dag deed Kerrick extra zijn best, wetend dat hij weer een klein stapje dichter bij de uitvoering van zijn geheime plan was.

Er was geen enkele manier om de dagen bij te houden en eigenlijk interesseerde het Kerrick ook niet zoveel hoeveel tijd er al was verstreken. Toen hij nog met zijn sammad in het noorden woonde, had er een duidelijk verschil bestaan tussen zomer en winter en was het voor de jacht van groot belang geweest te weten welke tijd van het jaar het was. Maar hier, in deze eindeloze hitte, deed het verstrijken van de tijd er niet toe. Soms kletterde de regen op de doorzichtige huid boven de kamer en andere keren werd de hemel verduisterd door wolken. Kerrick wist alleen dat er al een hele tijd verstreken was sinds Ysels dood, toen er op een keer een onderbreking plaatsvond in de dagelijkse sleur. Hun beider aandacht werd getrokken door het gerammel van het slot en toen de deur openzwaaide draaiden ze zich om. Kerrick was blij met de afwisseling, totdat hij zag dat het Vaintè was die binnenkwam.

Hoewel de murgu erg op elkaar leken, had hij geleerd de onderlinge verschillen op te merken. En Vaintè was iemand die hij nooit zou vergeten. Terwijl Vaintè met grote passen op hen toe kwam lopen maakte hij automatisch een gebaar van onderworpenheid en eerbied. Gelukkig bleek ze een goede bui te hebben.

‘Zo te zien heb je je best gedaan met je dierentraining, Enge. Buiten lopen genoeg stomme fargi rond die niet zo snel en duidelijk reageren als deze hier. Laat hem nog eens iets zeggen.’

‘U kunt zelf met hem praten.’

‘Echt waar? Ik geloof er niets van. Het is natuurlijk net zoiets als instructies geven aan een boot en hem iets terug te laten zeggen.’ Zij richtte zich tot Kerrick en zei duidelijk: ‘Naar links, boot, naar links.’

‘Ik ben geen boot, maar ik kan wel naar links.’

Langzaam liep hij de kamer door, terwijl Vaintè uitdrukking gaf aan zowel ongeloof als tevredenheid.

‘Kom hier voor me staan. Vertel me eens welke naam men je heeft gegeven.’

‘Kerrick.’

‘Dat betekent niets. Je bent een ustuzou dus kan je het niet goed uitspreken. Je moet het zo uitspreken: Ekerik.’

Het kwam niet bij Vaintè op dat zijn naam uitsluitend uit klanken kon bestaan. Zij voegde er de fysieke bepalingen aan toe zodat het geheel de betekenis kreeg van traag-dom. Het kon Kerrick niets schelen.

‘Ekerik,’ zei hij, en vervolgens nog eens, maar nu met de bepalingen: ‘Traag-dom.’

‘Het lijkt wel of ik met een fargi praat,’ zei Vaintè. ‘Moet je zien hoe onduidelijk hij Traag-dom zegt.’

‘Beter kan hij het niet,’ legde Enge uit. ‘Omdat hij geen staart heeft kan hij de beweging niet correct afmaken. Maar kijk eens, hij heeft zichzelf die draaiende beweging aangeleerd en dat komt al dicht in de buurt.’

‘Ik zal hem binnenkort nodig hebben. De uruketo heeft Zhekak meegenomen uit Inegban om samen te werken met Vanalpè. Zij is ijdel en dik – maar ze bezit het beste wetenschappelijke brein in Entoban. We moeten haar hier zien te houden, want we hebben haar nodig. Ik wil het haar zoveel mogelijk naar de zin maken. Jij moet ervoor zorgen dat deze ustuzou haar aandacht trekt. De aanblik van een sprekende ustuzou is een van de successen die ik wens te behalen.’

Kerrick toonde slechts eerbiedige aandacht toen zij zich tot hem wendde. In tegenstelling tot de Yilanè, voor wie het denken van een gedachte gelijk stond aan het uitspreken ervan – kon hij heel goed liegen. Vaintè nam hem met een kille blik van top tot teen op.

‘Hij ziet er smerig uit, hij moet gewassen worden.’

‘Hij wordt dagelijks gewassen. Dit is zijn natuurlijke kleur.’

‘Walgelijk. Net als zijn penis. Kun je er niet voor zorgen dat hij die terugtrekt in zijn buidel?’

‘Die heeft hij niet.’

‘Laat er dan een voor hem maken en aan zijn lijf bevestigen. Van dezelfde kleur als zijn huid zodat hij niet al te zeer opvalt. En waarom zitten er zoveel krassen op zijn schedel?’

‘Zijn pels wordt dagelijks afgeschoren. Daar heeft u zelf opdracht toe gegeven.’

‘Natuurlijk heb ik dat gedaan – maar ik heb niet gezegd dat hij zo toegetakeld dient te worden. Overleg met Vanalpè en geef haar opdracht een betere manier te verzinnen om hem van zijn pels te ontdoen. Doe dat nu meteen.’

Toen zij weggingen gaf Kerrick uiting aan zijn nederige dankbaarheid en eerbied. Pas toen ze weg waren en de deur weer op slot was, stond hij zichzelf toe rechtop te gaan staan en hardop te lachen. Het was een keiharde wereld, maar met zijn negen jaar leerde hij zich toch al aardig te handhaven.

Nog diezelfde dag kwam Vanalpè langs, binnengelaten door Stallan en gevolgd door haar gebruikelijke stoet assistenten en ambitieuze fargi. Zij waren met zovelen dat ze niet allemaal in de kleine ruimte konden en Vanalpè liet iedereen, met uitzondering van haar eerste assistente, buiten wachten. De assistente zette de vaten en bundels op de grond, terwijl Vanalpè om Kerrick heen liep en hem zorgvuldig bestudeerde.

‘Ik had nog nooit een levend exemplaar gezien,’ zei zij. ‘Maar ik ken het dier heel goed. Ik heb sectie verricht op die andere.’

Toen zij dit zei stond ze achter Kerricks rug, dus hoorde hij niet wat ze zei. En dat was maar goed ook, want de Yilanè uitdrukking voor sectie was het maar al te letterlijke: opensnijden-dood-vlees-om-te-leren.

‘Zeg Stallan, kan hij echt praten?’

‘Het is een dier.’ Stallan deelde niet in de algemene belangstelling voor de ustuzou en had hem het liefst dood gezien. Maar ze deed wat haar opgedragen werd en deed hem geen kwaad.

‘Spreek!’ beval Vanalpè.

‘Wat wilt u dat ik zeg?’

‘Geweldig,’ zei Vanalpè en verloor onmiddellijk elke belangstelling. ‘Wat heb je tot nu toe gebruikt om de pels te verwijderen?’

‘Een mes.’

‘Slordig. Je hebt het beest flink toegetakeld. Die dingen kun je beter gebruiken om vlees mee te snijden. Breng mij de unutakh,’ zei ze tegen haar assistente.

Het bruine, slakachtige dier werd uit de kruik in Vanalpè’s handpalm geschud. ‘Ik gebruik het vaak voor het prepareren van specimen. Het eet de pels maar niet de huid. Tot dusverre heb ik het alleen op dode specimen gebruikt. Laten we maar eens kijken hoe het op een levend exemplaar werkt.’

Stallan smeet Kerrick op de grond en zette haar knie in zijn rug. Intussen wrikte Vanalpè de opgerolde unutakh open en zette het diertje op Kerricks schedel. Hij huiverde bij de kille, slijmerige aanraking en de Yilanè keken geamuseerd toe. De unutakh kroop vochtig over zijn huid.

‘Uitstekend,’ zei Vanalpè. ‘De huid onaangetast, de pels verwijderd. En nu het volgende probleem. Hij heeft beslist een buidel nodig. Ik heb hier een stuk gelooide huid, vrijwel precies dezelfde kleur. Ik hoef het alleen maar op de goede plek te leggen en een beetje bij te snijden. Ik heb er aangepaste verbanden op aangebracht zodat het aan de huid kan hechten. Goed. Zet hem maar overeind.’

De tranen sprongen Kerrick in de ogen bij deze ruwe en vernederende aanpak, maar hij wist ze weg te slikken. De murgu zouden hem niet zien huilen. De kille slak kroop nog steeds over zijn schedel en zat nu op zijn ene oog. Toen hij weer wegkroop keek hij omlaag naar de kleine lendendoek die zij op hem aanbrachten. Hij had er geen last van. Hij dacht er al niet eens meer aan toen de slak langzaam over de wimpers van zijn andere oog begon te kruipen.

Nooit zou hij erachter komen dat de bedekkende buidel gemaakt was van de gepreserveerde en goed gelooide huid van Ysel, het meisje dat voor zijn ogen vermoord was.

15

‘Ik heb heel lang nagedacht over je status,’ zei Enge. ‘Ik ben tot de onvermijdelijke conclusie gekomen dat je het laagste van het laagste bent.’

‘Ik ben het laagste van het laagste,’ beaamde Kerrick, terwijl hij trachtte zich op haar spraak te concentreren en geen acht te slaan op de unutakh die klammig over zijn schedel kroop. Dit was pas de derde dag dat het dier bezig was het haar van zijn lichaam te verwijderen en hij vond het nog steeds weerzinwekkend. Hij verheugde zich er nu al op de slijmerige sporen van zijn lijf te kunnen wassen zodra het weer achter de rug was. Toch begon hij steeds meer respect voor het kleine diertje te krijgen. Toen hij het de vorige ochtend van zijn hoofd had losgetrokken, had het zich aan zijn vinger gehecht en het grootste deel van de nagel weggevreten. Nu kroop het naar zijn achterhoofd en kon hij met de rug van zijn hand zijn wenkbrauwen wimperloze ogen schoonvegen.

‘Heb ik je volledige aandacht?’ vroeg Enge.

‘Absoluut. Ik ben het laagste van het laagste.’

‘Maar zo spreek je dat niet uit. Je hebt het nooit goed geleerd. En nu moet je dat wel doen. Zeg mij na. Laagste van het laagste.’

Kerrick zag haar gebogen houding, met weggestopte staart en deed zijn best haar te imiteren.

‘Dat is al veel beter. Je moet oefenen. Want binnenkort zul je in het gezelschap verkeren van de allerhoogsten en zij zijn niet gewend taalkundige beledigingen te slikken.’

‘Hoe weet u dat ik het laagste van het laagste ben?’ vroeg Kerrick. Hij stelde de vraag op een manier alsof hij achterlijk was – terwijl hij zich in werkelijkheid zowel verveelde als ergerde aan hun gesprek.

‘Vaintè is de Eistaa en regeert hier in Alpèasak. Zij is de allerhoogste. Onder haar en oneindig ver boven jou en mij staan Stallan en Vanalpè en anderen die in de stad de bevelen uitdelen. Zij hebben weer hun helpers en natuurlijk de fargi die in hun dienst getraind worden. En ook al spreek jij inmiddels beter dan menige fargi, toch ben je lager dan zij, want zij zijn Yilanè en jij bent maar een ustuzou, een sprekend dier, maar niettemin een dier.’

Kerrick had geen enkele belangstelling voor de structuur van hun gecompliceerde verhoudingen van rang en privileges. Hij was alleen nieuwsgierig naar het woord dat hij nooit eerder gehoord had.

‘Wat zijn fargi?’

‘Dat zijn, nou ja, gewoon fargi.’

Zodra ze het gezegd had wist Enge hoe nietszeggend haar uitleg klonk. Zij bleef een hele tijd roerloos en rechtop zitten en deed haar uiterste best een definitie te verzinnen. Het was moeilijk duidelijk te maken want je stond er, evenmin als bij alle andere feiten des levens, nooit zo bij stil dat ze er waren. Je kon net zo goed vragen: Wat is de zon?

Het is de zon. Het feit dat ze bestaat is al definitie genoeg. Ze wist dat natuurkundigen haar vele bijzonderheden over de zon zouden kunnen vertellen, waarschijnlijk veel meer dan haar lief was. Maar als zij deze ustuzou zodanig op moest leiden dat hij in het openbaar kon verschijnen, moest hij alle gewone dingetjes weten die iedereen wist. En dus ook wat een fargi was. Om het hem uit te kunnen leggen moest ze bij het begin beginnen:

‘Wanneer de jongen de geboortestranden verlaten gaan ze de zee in. Vervolgens leven zij vele jaren in de oceaan, waar ze groeien en volwassen worden. Het is een heerlijke tijd voor ze want vissen zijn makkelijk te vangen en er zijn slechts weinig gevaren. Allen die op een bepaald tijdstip gezamenlijk de oceaan betreden behoren tot dezelfde efenburu. Zij zijn efenselè van elkaar en vormen een band die hun leven lang blijft bestaan. Uiteindelijk worden ze dus volwassen en komen het water uit om aan land te gaan leven. De mannetjes worden bijeen gedreven en naar de stad gebracht omdat zij te stom zijn om voor zichzelf op te komen. Nu breekt er een zware tijd aan want iedereen moet haar eigen weg in het leven zien te vinden. Er is voedsel in overvloed, maar dat geldt ook voor de gevaren. Het leven speelt zich af in de steden en daar gaan de jongelingen dan ook heen. Ze luisteren en leren en zij die leren spreken gaan deel uitmaken van de stad, maar wel op het laagste niveau. Zij zijn fargi. Jij bent nog lager dan zij.’

‘Dat begrijp ik allemaal wel, maar wat ik niet begrijp is wat je vertelde over de mannen. Zijn de fargi dan vrouwen?’

‘Natuurlijk.’

‘Maar jij bent toch een man…’

‘Nu moet je niet beledigend worden. Je hebt hier nog nooit een man gezien want die zitten allemaal veilig in de hanalè.’

Kerrick wist niet wat hij hoorde. Vrouwen – alle murgu waren vrouwen! Zelfs die weerzinwekkende Stallan. Maar ja, alles wat de murgu deden was ook zo vreemd. Alle Tanu konden spreken, zelfs de kinderen. Die murgu moesten wel ontzettend dom zijn. ‘Wat gebeurt er met diegenen die niet leren spreken?’ vroeg hij.

‘Dat gaat je niets aan. Onthoud alleen dat jij altijd nog lager bent dan de laagste fargi, een yileibe, dat wil zeggen dat zij slechts met de grootste moeite kan spreken.’

‘Ik ben het laagste van het laagste,’ herhaalde Kerrick en onderdrukte met moeite een gaap.

Even later werd hun les verstoord door het ontgrendelen van de deur. Kerrick ontspande zijn gelaatstrekken om de intense afkeer te verbergen die hij altijd voelde wanneer Stallan binnenkwam. Zij had een verzegelde kruik bij zich.

‘Het moment is aangebroken,’ zei Stallan. ‘Vaintè heeft de ustuzou bij zich ontboden. Ik heb dit meegebracht om het beest in bedwang te houden.’

Kerrick protesteerde niet toen Stallan de unutakh verwijderde en hem van top tot teen met water afschrobde. Zij leek niet erg ingenomen met het handboei-dier dat zijn polsen bijeen hield en verving hem door een vers exemplaar. Vervolgens haalde ze uit de kruik een lang, donker ding dat langzaam kronkelde toen zij het omhoog hield.

‘We willen geen problemen met deze ustuzou,’ zei Stallan, terwijl ze Kerrick naar zich toe trok, het dier om zijn hals legde en het met zijn bek aan zijn eigen lichaam vastmaakte teneinde een stevige lus te krijgen. ‘Zeg tegen hem dat hij je moet volgen,’ zei ze tegen Enge, nog steeds weigerend het feit te accepteren dat Kerrick meer was dan een getraind dier. In hun haat voor elkaar deden zij niet voor elkaar onder.

Kerrick trok zich er niets van aan; voor het eerst sinds zijn gevangenschap zou hij te zien krijgen wat er zich achter de deur bevond. Toen hij hier pas was had hij slechts vage herinneringen gehad aan pijn, bossen en bomen. Nu was hij op zijn hoede en klaar voor wat komen ging en deed hard zijn best om volgzaam en handelbaar te lijken. Enge duwde de deur wijd open en hij liep, met zijn handen gebonden voor zich, achter haar aan, met Stallan achter zich die zijn halsband stevig vasthield.

Voor hen strekte zich een flauw verlichte groene tunnel uit. Hij had een geweven vloer, net als de gevangenisruimte, alleen waren de muren minder massief. Ze waren gemaakt van allerlei gewassen, dunne en dikke boomstammen, klimranken, bloesemstruiken en vele vreemde planten die hij niet kende. Het dak werd gevormd door overhangende bladeren. De tunnel liep weer uit in meerdere gangen, waarin hij af en toe een snelle glimp opving van bewegende figuren. Even later bereikten zij een zonovergoten open plek. Na zijn lange gevangenschap knipperde hij met zijn ogen tegen het felle licht. Het licht deed pijn, maar toch keek hij met waterige ogen en probeerde alles in zich op te nemen.

Was dit nu heel Alpèasak? dacht hij. Wanneer Enge erover praatte stelde hij zich in gedachten altijd een reusachtig kamp voor met ontelbare tenten die zich uitstrekten tot zover zijn blik reikte. Hij had natuurlijk kunnen weten dat murgu niets van echte kampen wisten. Toch was deze wirwar van gangen en bomen erg groot. En overal waar hij keek zag hij nu murgu. Te veel van hen in één keer; het was alsof hij in een kuil vol van hen viel. Hij kreeg er kippenvel van toen zij zich om hem heen verdrongen om de ustuzou eens goed te kunnen bekijken en achter hem aanliepen wanneer hij voorbij kwam. Ze waren nog dom ook, want velen van hen konden nauwelijks spreken. Dat moesten de fargi zijn waarover Enge hem verteld had.

Plotseling kwam de gang uit op een open plek, veel groter dan die ze tot nu toe gezien hadden. Kerricks ogen begonnen aan het licht te wennen en hij zag overal groepjes Yilanè staan. Stallan riep een scherp bevel en de fargi gingen opzij om een pad voor hen open te laten. Ze liepen over de aangestampte aarden vloer naar de andere kant van de ruimte waar een klein groepje stond. Twee van hen waren erg belangrijk, want zelfs van deze afstand was de kruiperige houding van de anderen duidelijk te zien. Toen ze dichterbij kwamen, herkende Kerrick Vaintè; dat was er een die hij nooit zou vergeten. Naast de Eistaa hurkte een bijzonder dikke Yilanè, die zo strak in haar vel zat dat het leek of ze op springen stond. Vaintè gaf hen een teken te blijven staan en richtte zich tot de dikke die naast haar zat.

‘Daar heb je hem, Zhekak, een van de ustuzou die de misdaden hebben begaan waarover ik je verteld heb.’

‘Trek hem eens wat dichterbij,’ beval Zhekak met een ijl stemmetje, terwijl het vet de bewegingen van haar ledematen verdoezelde. ‘Hij ziet er niet al te gevaarlijk uit.’

‘Deze is nog jong. De volwassen exemplaren zijn reusachtig.’

‘Interessant. Laat me zijn tandstelsel eens zien.’

Terwijl Kerrick zich nog af stond te vragen wat dit nieuwe begrip betekende, greep Stallan zijn hoofd vast en rukte zijn kaken van elkaar, waarna ze hem naar voren sleurde zodat Zhekak in zijn mond kon kijken. Wat ze daar zag intrigeerde Zhekak blijkbaar.

‘Dit lijkt heel veel op de geconserveerde specimens van Vanalpè. Er valt hier veel belangwekkends te bestuderen. Ik voorzie dat Alpèasak ooit alle andere steden naar de kroon zal steken met haar kennis over de ustuzou en hun gebruiken.’

Vaintè straalde van genoegen. ‘En nu zal ik je nog iets vertellen over dit dier. Het kan praten.’

Zhekak viel bijna achterover van ongeloof, verbazing en bewondering en haar enorme lichaam kronkelde van de inspanning die het haar kostte om dit allemaal tegelijk uit te drukken.

‘Een demonstratie,’ beval Vaintè.

Stallan trok Kerrick wat dichterbij en Enge ging zo naast hem staan dat hij haar kon zien. ‘Vertel deze personen van hoge rang die je hier voor je ziet hoe je heet,’ zei ze.

‘Ik ben Kerrick, de laagste der laagsten.’

Zhekak gaf in ruime mate uiting aan haar waardering. ‘Een geweldig staaltje van training. Ik heb nooit eerder een dier gezien dat zijn eigen naam kon zeggen.’

‘Het gaat nog verder,’ zei Enge op eerbiedige toon, zonder corrigerend te klinken. ‘Het kan spreken alsof het zelf een Yilanè is. U kunt een gesprek met hem voeren, als u dat wilt.’

Zhekak was een en al opwinding en ongeloof. Even later leunde zij naar voren en begon heel langzaam en heel duidelijk te spreken.

‘Ik kan dit maar heel moeilijk geloven. Jij kunt vast niet echt praten.’

‘Jawel. Ik kan heel snel en heel duidelijk praten.’

‘Ze hebben je natuurlijk geleerd om dat te zeggen.’

‘Nee. Ik heb alles geleerd zoals een fargi leert.’

‘In de oceaan?’

‘Nee. Ik kan niet zwemmen. Ik heb leren spreken door naar Enge te luisteren.’

Zhekak keek niet naar Enge en haar woorden klonken vol minachting. ‘Het is wat moois. Vriendelijke woorden gesproken over iemand die zoveel problemen heeft veroorzaakt in het verre, lieflijke Inegban. Het is eigenlijk wel passend dat een primitief beest als dit lovende woorden spreekt over de Dochter des Doods.’ Zij wendde zich tot Vaintè. ‘Ik feliciteer je met het feit dat je iets hebt geschapen uit het niets, een stad uit de jungle, een spreker uit een ustuzou, een lerares uit een onsterfelijke. De toekomst van Alpèasak zal ongetwijfeld altijd warm zijn.’

Vaintè stuurde Enge en Kerrick met een handgebaar weg, terwijl zij Zhekak aan bleef kijken. ‘Die woorden zal ik nooit vergeten. Een nieuwe wereld betekent nieuwe dingen en wij doen ons best. En wilt u nu wat vlees gebruiken? We hebben hier enkele nieuwe variëteiten die u waarschijnlijk nog nooit hebt geproefd.’

Zhekak klikte enthousiast met haar kaken. ‘Dat was mij al ter ore gekomen en dat wil ik dan ook erg graag zelf proberen.’

Dikke marag, eet en ontplof.

Dat waren Kerricks gedachten, maar zijn onderdanige houding verraadde er niets van.

‘Breng hem terug naar zijn plek,’ zei Vaintè. Stallan rukte aan de halsband en trok Kerrick achter zich aan. Kerrick struikelde en viel bijna, maar klaagde niet. Zij verlieten de grote open ruimte en gingen de groene tunnels van de stad weer in. Enge sloeg een andere tunnel in en Kerrick keek behoedzaam om zich heen. Toen hij zag dat er bijna niemand meer in de buurt was, gaf Kerrick plotseling een kreet van pijn.

‘Help. Pijn. Dit ding om mijn nek… ik stik.’

Stallan draaide zich om en gaf Kerrick een klap tegen zijn hoofd omdat hij haar lastig viel. Maar ze wist dat ze dit dier in leven wilden houden. Ze zou de halsband wat losser moeten maken. Zij liet het lange eind vallen en reikte naar de kop van het dier.

Kerrick draaide zich om en rende weg, zich amper bewust van het woedende gebrul achter hem.

Ren, jongen, ren zo snel als je benen je dragen kunnen, sneller dan welke murgu ook. Plotseling zag hij er twee staan, twee niet-begrijpende fargi.

‘Opzij!’ riep hij – en ze deden het!

Domme, domme wezens. De halsband wapperde over zijn schouder en hij trok hem met zijn handen naar voren zodat hij er niet door belemmerd kon worden. Toen hij over een van de open plekken rende, wierp hij een blik over zijn schouder en zag dat hij Stallan al een heel eind achter zich had gelaten. Hij had gelijk, die beesten konden niet rennen.

Hij hield zijn snelheid wat in zodat hij makkelijker en soepeler kon rennen. Zo kon hij het de hele dag wel volhouden. Hij zoog zijn sterke longen vol en zijn voeten stampten op de vloer terwijl hij rende voor zijn leven.

Niemand kon hem tegenhouden. Wanneer hij in de verte groepjes murgu zag, sloeg hij een andere richting in. De fargi gingen opzij wanneer hij dat zei. Eén marag bleef staan en probeerde hem te grijpen, maar hij wist de onhandige poging te ontwijken en rende verder. Toen hij zich uiteindelijk helemaal alleen in een door bladeren overdekte ruimte bevond bleef hij even staan om op adem te komen – en een plan te verzinnen.

Hij bevond zich nog steeds midden in de stad. De zon scheen tussen de bladeren door en hij keek omhoog. Het was al laat in de middag, de zee moest achter hem liggen en het land vóór hem, in de richting van de ondergaande zon. Die kant moest hij dus uit.

De stad liep zonder duidelijke overgang uit in velden. Hij draafde inmiddels nog wel stevig door, maar rende alleen wanneer hij opgemerkt werd. De eerste hindernis die hij moest nemen was een dikke haag vol lange doornen. Zijn hart sloeg een slag over. Als hij hier gevonden werd zat hij in de val. Hij rende er snel langs, op zoek naar een opening, zich bewust van het feit dat twee murgu hem gezien hadden en hem nariepen. Ja, daar zag hij iets, dikke ranken die in lussen heen en weer liepen over het gat. Er moest een manier zijn om ze te openen, maar hij nam niet de moeite daarnaar te zoeken. In plaats daarvan liet hij zich plat voorover vallen en wrong zich onder de laagste ranken door. Een roedel kleine herten stond naar hem te kijken en vluchtte vervolgens in paniek door het hoge gras. Hij volgde hen, maar bleef rechtdoor rennen toen zij bij de eerstvolgende haag afsloegen. Nu hij eenmaal wist waarnaar hij zoeken moest, had hij de met ranken bedekte opening snel genoeg gevonden. Toen hij zich weer liet vallen om er onderdoor te glijden keek hij even achterom en zag aan de overkant van het veld een groepje murgu bezig met het openen van het eerste hek waar hij onderdoor was geglipt. Nu zouden ze hem nooit meer inhalen!

Toen bereikte hij het laatste veld. Het moest wel het laatste zijn, want even verderop zag hij de hoge, groene muur van het oerwoud oprijzen. Hij was al door kleine stukjes oerwoud gekomen, maar die waren omringd geweest door hagen en velden. De jungle achter deze haag was oneindig, donker en beangstigend. Maar welke gevaren er ook in scholen, het was allemaal niets vergeleken met de bedreigingen van de stad die hij nu achter zich liet. Hij gleed onder de ranken door het veld in en stond op – en zag de reusachtige wezens die naar hem stonden te kijken.

Hij werd bevangen door angst en bleef als aan de grond genageld staan. Groot waren ze, groter dan mammoets, murgu die regelrecht uit een vreselijke nachtmerrie leken te komen. Grijs, gerimpeld, met poten als boomstammen, grote, hoge schilden van been en hoorns op hun neuzen die regelrecht in zijn richting wezen. Kerricks hart bonkte zo heftig in zijn borst dat hij dacht dat het zou barsten.

Pas op dat moment zag hij dat ze niet op hem afkwamen. Kleine oogjes in gerimpelde kassen staarden omlaag en merkten hem nauwelijks op. De logge koppen bogen zich omlaag en de scherpe tanden rukten aan het gras. Langzaam, stapje voor stapje, liep hij om hen heen in de richting van de nog niet geheel dichtgegroeide haag vol grote openingen die toegang gaven tot het duistere woud.

Vrij! Hij was ontsnapt! Hij duwde een paar neerhangende ranken opzij en stapte op het koele leem van de junglebodem. Hij duwde de kleverige ranken nogmaals weg en nog eens.

Toen ontdekte hij dat ze zich aan zijn armen hadden gehecht en zich langzaam steeds strakker om hem heen wonden.

Het waren helemaal geen ranken, maar levende vallen. Hij rukte eraan, probeerde ze door te bijten, maar alles was tevergeefs. Hij was er zo dichtbij geweest, zo heel erg dichtbij. Terwijl hij zich om en om wentelde in hun kille omhelzing zag hij de murgu dwars door het veld op zich afkomen. Zo dichtbij.

Hij draaide zich weer om naar het woud en liet zijn lichaam slap hangen, zonder zich nog te verzetten. Hij was al bijna niet meer in staat te reageren toen de tweeduimige handen hem ruw vastgrepen. Hij keek omhoog naar de bomen en de vrijheid. Naar de beweging van het een of andere dier daarboven.

Heel even weken de bladeren boven zijn hoofd uiteen en ving hij een glimp op van een bebaard gezicht. Voor hij het wist was het alweer verdwenen. Toen werd hij weer teruggesleurd naar zijn gevangenis.

16

Vaintè leunde behaaglijk achterover op haar rustblok, diep in gedachten, haar lichaam strak en roerloos. Haar dienaren zaten zachtjes pratend om haar heen, op hun beurt weer omringd door de immer aanwezige fargi. Vaintè bevond zich op een eiland van stilte, want niemand zou het wagen de Eistaa in haar bewegingloze toestand te storen. Haar gedachten vormden de kracht waar de stad op dreef.

Maar op dat moment was haar enige gedachte er een van diepe haat; haar roerloosheid diende uitsluitend om dat feit te verbergen en vloeide niet voort uit diepzinnige overpeinzingen. Haar lichaam verkeerde in een toestand van volledige rust – met uitzondering van haar rechteroog dat langzaam bewoog en de drie ruggen volgden die zich van haar verwijderden. Vanalpè, haar onvervangbare assistente bij het doen groeien van deze stad, de wetenschapper Zhekak, die wel eens net zo belangrijk kon blijken te zijn. En bij hen Alakensi, het dodelijke blok aan haar been. Hoe goed had Malsas dit alles beraamd, welk een subtiele kwaadaardigheid. Nu het eerste belangrijke werk gedaan was, was Alakensi hier om erop toe te zien dat Malsas ervan zou profiteren. Zij zou observeren en onthouden – om vervolgens het leiderschap aan Malsas over te dragen zodra deze weer arriveerde. Daar ging ze, strooplikkend bij Zhekak en intussen alles afluisterend wat de twee wetenschappers samen bespraken.

De drie verdwenen uit het gezicht en Vaintè’s oog rolde terug en vestigde zich op Enge, die zachtjes aan was komen lopen en nu, gebogen in een houding van onderdanigheid, voor haar stond.

‘Laat me met rust,’ zei Vaintè kortaf. ‘Ik wil niemand spreken.’

‘Het gaat om een kwestie van het grootste belang. Ik smeek u mij aan te horen.’

‘Ga weg.’

‘U moet naar me luisteren. Stallan slaat de ustuzou. Ik ben bang dat ze hem zal doden.’

Nu had Enge Vaintè’s volledige aandacht en zij verlangde een onmiddellijke verklaring.

‘Het dier heeft geprobeerd te ontsnappen, maar is weer gevangen genomen. Stallan slaat hem verschrikkelijk.’

‘Dat wil ik niet. Zeg tegen haar dat ze op moet houden. Wacht – ik doe het zelf wel. Ik wil alles horen over die ontsnapping. Hoe is het gebeurd?’

‘Dat weet alleen Stallan. Zij heeft het tegen niemand verteld.’

‘Mij zal ze het wel vertellen,’ zei Vaintè, met een strenge autoriteit in haar gebaren.

Toen zij bij de gevangenisruimte aankwamen zagen ze dat de deur open stond en hoorden zij het doffe geluid van slagen en een gekreun van pijn. ‘Stop,’ beval Vaintè, terwijl zij in de deuropening bleef staan. Ze sprak het woord zo krachtig uit dat Stallan onmiddellijk ophield, haar arm nog geheven en de met bloed doordrenkte zweep nog in haar hand.

Aan haar voeten lag Kerrick te kronkelen van pijn, zijn rug een en al rauw, bloederig vlees, half bewusteloos geslagen.

‘Verzorg zijn wonden,’ beval Vaintè, en Enge haastte zich naar voren. ‘En jij, leg dat ding neer en geef me onmiddellijk een verklaring.’

Er sluimerde zo’n dodelijke lading in haar woorden dat zelfs de sterke, onbevreesde Stallan begon te beven. De zweep viel uit haar krachteloze vingers: zij had al haar wilskracht nodig om haar lichaam tot antwoorden te dwingen. Zij wist heel goed dat Vaintè maar enkele woorden hoefde te spreken om haar te verdoemen.

‘Het beest wist aan mij te ontsnappen en begon te rennen. Heel hard. Niemand kon hem inhalen. Wij volgden hem naar de velden en probeerden zo dicht mogelijk bij hem te blijven. Maar we kwamen nooit ver genoeg. Hij zou ontsnapt zijn, ware het niet dat hij verstrikt raakte in een van de vallen die rond de velden zijn gelegd om nachtelijke ustuzourovers tegen te houden.’

‘Dat heeft dus weinig gescheeld,’ zei Vaintè, neerkijkend op het kleine figuurtje. ‘Deze wilde dieren beschikken over onvermoede talenten.’ Haar woede begon weg te ebben en Stallan huiverde van opluchting. ‘Maar hoe kon hij ontsnappen?’

‘Dat weet ik niet, Eistaa. Of liever gezegd, ik weet wel wat er gebeurd is, maar ik kan het niet verklaren.’

‘Probeer het toch maar.’

‘Dat zal ik doen. Hij liep gehoorzaam naast me. Toen we een eindje gelopen hadden bleef hij staan en bracht zijn handen naar zijn halsband. Hij zei dat hij gewurgd werd en stikte. Dat was niet onmogelijk. Ik wilde de halsband pakken, maar voor ik hem kon aanraken rende de ustuzou weg. En hij stikte helemaal niet.’

‘Maar hij zei tegen je dat hij stikte.’

‘Inderdaad.’

Vaintè’s woede was nu geheel verdwenen en zij dacht diep na over wat de jager had verteld. ‘Hield je de riem dan niet vast?’

‘Die had ik even losgelaten toen ik de halsband wilde pakken. Het dier was bezig te stikken, hoe kon hij dan ontsnappen?’

‘Natuurlijk. Je deed het enige wat je kon doen. Maar hij stikte dus blijkbaar niet. Dat weet je zeker?’

‘Absoluut. Hij heeft een heel eind gerend en kon heel goed ademhalen. Toen we hem weer gevangen hadden heb ik meteen naar de halsband gekeken. Die zat nog precies eender als toen ik hem omdeed.’

‘Dit zijn onverklaarbare zaken,’ zei Vaintè, neerkijkend op de bewusteloze ustuzou. Enge stond over hem heen gebogen en waste het bloed van zijn borst en rug. Zijn ogen zagen bont en blauw en er zat ook bloed op zijn gezicht. Na Stallans behandeling viel het mee dat hij nog leefde. Het stond dus onomstotelijk vast dat de halsband hem niet had gewurgd. Maar toch had hij gezégd dat hij stikte. Dat was onmogelijk. En toch was het gebeurd.

Plotseling verstijfde Vaintè. Het was een gedachte, een onmogelijke gedachte, eentje die nooit zou zijn opgekomen bij een primitieve jager als Stallan. Vaintè hield het idee nog even in bedwang en zei kortaf: ‘Laat ons onmiddellijk alleen.’

Stallan haastte zich meteen naar buiten terwijl zij uitdrukking gaf aan haar opluchting en dankbaarheid. Ze wist dat haar leven voorlopig buiten gevaar was en was blij dat ze het hele voorval kon vergeten.

Dat gold niet voor Vaintè. Enge stond nog steeds met haar rug naar haar toe, dus kon zij de gedachte laten komen en hem van alle kanten bekijken, zonder bang te hoeven zijn dat iemand haar denkproces gadesloeg.

Het was gewoon een onmogelijke gedachte. Maar toch was het gebeurd. Een van de eerste dingen die zij had geleerd in wetenschap van het denken was dat wanneer alle andere verklaringen tekort schieten, de overblijvende verklaring, hoe onlogisch of schijnbaar onjuist dan ook, de enige mogelijke is.

-De ustuzou had gezegd dat de halsband hem wurgde.

-De halsband wurgde hem niet.

-De bewering van een feit was geen feit.

-De ustuzou had een feit verteld dat geen feit was.

In het Yilanè bestond geen woord of uitdrukking voor dit fenomeen dus moest zij er een verzinnen. Het was een leugen. De ustuzou had gelogen.

Een Yilanè kon niet liegen. Het enige wat zij kon doen om haar gedachten niet verraden was niet bewegen en een uitdrukkingsloos gezicht trekken. Een bewering was een gedachte en een gedachte was een bewering. Spreken was hetzelfde als denken.

Maar bij de ustuzou lag dat anders.

De ustuzou was in staat het ene te zeggen en iets heel anders te denken. Hij kon heel rustig en volgzaam lijken en dan opeens zeggen dat hij stikte – terwijl hij intussen alleen maar aan ontsnappen dacht. Hij kon liegen.

Dit wezen moest in leven gehouden worden, goed verzorgd en bewaakt – en er moest voorkomen worden dat hij weer zou ontsnappen. De toekomst was duister en vormloos en Vaintè wist niet hoe alles zou gaan. Maar wat ze wel absoluut zeker wist was dat de ustuzou haar toekomst was. Zij zou hem en zijn vermogen tot liegen gebruiken. Gebruiken om op te klimmen en de toppen van haar ambities te bereiken.

Maar nu moest ze elke gedachte aan dit onmogelijke talent uit haar gedachten bannen. Ze moest maatregelen nemen om te voorkomen dat anderen erachter kwamen. Ze zou elke discussie over de ontsnapping verbieden. Moest Stallan sterven? Even overwoog ze de mogelijkheid – maar verwierp hem toch weer. De jager was te waardevol. Stallan zou maar al te graag de haar opgelegde zwijgplicht handhaven, want ze wist vast nog wel hoe dicht ze op het randje van de dood had gebalanceerd door Vaintè’s woede. Toen ze zich weer helemaal in de hand had, trok Vaintè Enge’s aandacht.

‘Is het dier ernstig gewond?’

‘Dat kan ik zo nog niet zeggen. Hij heeft kneuzingen en snijwonden, maar misschien is dat wel alles. Kijk, hij beweegt, hij doet zijn ogen open.’

Kerrick keek versuft op naar de twee murgu die boven hem stonden. Hij was er niet in geslaagd te ontsnappen, hij had pijn en hij had gefaald. Maar zijn tijd kwam nog wel.

‘Vertel me eens wat je voelt,’ zei Vaintè, en hij verbaasde zich over de bezorgdheid in haar stem.

‘Ik heb pijn. Overal.’ Hij bewoog zijn armen en benen. ‘Meer niet. Ik heb overal pijn.’

‘Dat komt omdat je hebt geprobeerd te ontsnappen,’ zei Vaintè. ‘Toen Stallan je riem losliet heb je je kans gegrepen. Ik zal maatregelen treffen om te voorkomen dat zoiets nog eens kan gebeuren.’

Kerrick was niet te moe of te ellendig om op te merken dat Vaintè niet alles vertelde. Vaintè moest toch weten wat hij tegen Stallan had gezegd om haar zover te krijgen de riem los te laten. Enge had er geen erg in, maar hij wel degelijk. Hij verwonderde zich erover en vergat het vervolgens weer. Hij had ook zoveel pijn.

Een van Vanalpè’s leerlingen kwam binnen en verbond zijn wonden – daarna werd hij vele dagen lang helemaal alleen gelaten terwijl zijn wonden heelden. De leerling bracht hem elke ochtend zijn eten en keek dan meteen of de genezing al vorderde. Er waren geen taallessen meer en hij hoefde zich ook niet meer de attenties van de gevreesde Stallan te laten welgevallen. Zijn boeien waren verwijderd, maar de deur bleef voortdurend stevig op slot.

Toen de pijn minder werd, begon hij na te denken over zijn ontsnappingspoging – en wat er mis was gegaan. Een volgende keer zou hij zich niet op die manier in het nauw laten drijven. Hij zou de namaakranken vermijden, er overheen springen en het oerwoud in vluchten.

Had hij werkelijk dat baardige gezicht tussen de boombladeren gezien? Of was de wens hier de vader van de gedachte? Hij wist het niet zeker. Misschien had hij alleen heel graag gewild dat daar iemand zat. Het deed er ook niet toe. Hij had geen hulp nodig. Het enige wat hij nodig had was de kans om weg te lopen. De volgende keer hielden ze hem niet meer tegen.

De ene saaie dag na de andere ging voorbij totdat zijn wonden geheeld en de korstjes ervan af gevallen waren, waarna er witte littekens voor in de plaats verschenen. De leerlinge onderzocht hem nog steeds zorgvuldig wanneer ze hem ’s ochtends zijn maaltijd kwam brengen. Toen alle wonden op zijn schedel dicht waren, bracht zij de unutakh om de lange haarstoppels te verwijderen die er inmiddels weer gegroeid waren. Hij raakte opnieuw gewend aan de glibberige diensten van het kleine beestje. Wanneer de leerling bij hem was, was de deur altijd op slot en kon hij de onheilspellende aanwezigheid van Stallan aan de andere kant voelen. Hier lagen geen mogelijkheden tot ontsnapping. Maar ze zouden hem toch niet voor eeuwig in deze kamer houden.

Op de dag dat de leerlinge met opgewonden gebaren binnenkwam, wist hij dat er iets te gebeuren stond. Zij waste hem en inspecteerde zijn lichaam zorgvuldig. Daarna keek ze of zijn buidel wel netjes op zijn plaats zat, ging op haar hurken zitten en keek naar de deur. Kerrick wist dat het geen zin had te vragen wat er aan de hand was. Ze zei nooit iets tegen hem en beantwoordde ook geen vragen. Dus bleef hij rustig zitten en keek ook naar de deur.

Het was inderdaad een belangrijke dag. Toen de deur weer openging kwam Vaintè binnen, gevolgd door het waggelende vette lichaam van Zhekak. Zij werden gevolgd door fargi en dienaren die kruiken en vaten droegen.

‘Hij heeft één keer weten te ontsnappen,’ zei Vaintè. ‘Dus moeten we voorzorgsmaatregelen nemen zodat het niet nog eens kan gebeuren.’

‘Een interessant probleem, Eistaa, en het nadenken erover heeft mij vele aangename momenten bezorgd. Ik denk dat ik de oplossing gevonden heb, maar ik zal het u laten zien in plaats van het te vertellen, in de hoop dat u genoegen zult beleven aan de onthulling.’

‘Al het werk van Zhekak doet mij genoegen,’ zei Vaintè formeel, maar liet tevens een extra gevoel van tevredenheid doorschemeren.

Zhekak wenkte een fargi en nam de kruik van haar over.

‘Dit is iets heel nieuws,’ zei zij, terwijl ze er een eind flexibel materiaal uithaalde. Het was dun, donkerrood van kleur – en geweldig sterk. Zhekak demonstreerde dat het niet kon breken door twee fargi aan de uiteinden te laten trekken. Tot vermaak van alle aanwezigen stonden zij te rukken en te trekken en gleden daarbij telkens uit. Als uiteindelijke proef op de som nam zij een mes en sneed daarmee heen en weer over het strak getrokken materiaal. Toen het aan Vaintè werd overhandigd bekeek deze het nauwkeurig en zag dat het mes wat krassen had gemaakt op het glanzende oppervlak, maar meer niet. Zij gaf uiting aan haar bewondering – en verbazing.

‘Ik zal gaarne enige toelichting geven,’ zei Zhekak met een geweldig gevoel van eigenwaarde. ‘Een vezelmes is, zoals u weet, één enkele, langwerpige molecule. Het snijdt vanwege zijn kleine doorsnede en is vrijwel onbreekbaar door de kracht van de intermoleculaire verbindingen. Wat we hier dus hebben is een mes dat een voorwerp van gelijksoortig materiaal probeert door te snijden. Het flexibele koord is vervaardigd van vezels van moleculaire koolstof. Ze kunnen buigen, maar niet breken of doorgesneden worden.’

Vaintè straalde een en al goedkeuring uit. ‘Dus nu heb je een koord waar we het beest veilig mee vast kunnen binden. Dan nu de meest voor de hand liggende vragen. Hoe bevestig je het aan de ustuzou – en waar maak je het andere uiteinde aan vast?’

Zhekaks zachte lijf kronkelde van genoegen. ‘Eistaa, u begrijpt die dingen zo goed. Dit is de toekomstige halsband van de ustuzou.’

Een bediende kwam aan met een half doorzichtig, kwalachtig ding, met dezelfde lengte en omvang als haar arm. Het wrong zich log heen en weer toen Zhekak het om Kerricks nek drapeerde. Hij gruwde van het kille gevoel om zijn hals, maar waagde het niet om te protesteren. Zhekak deelde enkele korte bevelen uit. Een van haar dienaren smeerde de uiteinden van het dier in met een soort zalf en drukte ze tegen elkaar zodat er een dikke kraag om Kerricks nek gevormd werd.

‘Snel!’ beval Zhekak, ‘het afscheidingsproces begint al.’

Met uiterste voorzichtigheid legden zij het uiteinde van het koord in een lus om het dier heen en trokken het stevig aan zodat het diep wegzonk in het doorzichtige vlees, helemaal tot in het midden.

‘Kijk nu goed, Eistaa,’ riep Zhekak uit, ‘dan ziet u het proces beginnen.’

Het transparante vlees begon diep van binnen te verkleuren en rond het vreemde voorwerp in zijn kern te stollen.

‘Dit dier is een primitieve metaalafscheider,’ zei Zhekak. ‘Het zet moleculen van ijzer af in de buurt van de flexibele kern. Zo meteen wordt dat hard en sterk. We blijven het dier voeden totdat er een volledige metalen halsband om de nek van de ustuzou is gevormd. Een metalen halsband die te sterk is om te breken of door te snijden.’

‘Fantastisch. Maar wat bevestig je dan aan de andere kant?’

Zhekaks vleeskwabben wiebelden van plezier toen zij de kamer doorliep naar de toekijkende fargi en er eentje naar voren trok. Dit exemplaar was langer en breder dan de meesten; wanneer zij liep rolden de sterke spieren onder haar huid. Zhekak kneep met haar duimen in een van de gespierde armen, maar slaagde er niet in er een indruk in te maken.

‘Deze fargi heeft mij reeds vele jaren gediend en is de sterkste die ik ooit ben tegengekomen. Ze kan amper praten, maar doet nog steeds al het zware tilwerk in het laboratorium. Vanaf nu is zij de uwe, Eistaa, voor een veel belangrijker karwei.’ Zhekaks kleine oogjes, bijna geheel verscholen in vlezige huidplooien, keken om zich heen naar haar zwijgende, verwachtingsvolle publiek.

‘En dit zal haar werk zijn: ook om haar nek zal een halsband aangebracht worden – met de andere kant van de leiband er stevig in verankerd. De ustuzou en de fargi zullen de rest van hun leven met elkaar verbonden zijn als twee vruchten die aan dezelfde tak hangen!’

‘Jouw verstand is werkelijk onovertroffen,’ zei Vainté en alle dienaren en assistentes maakten instemmende gebaren. ‘Voor altijd, onverbrekelijk aan elkaar verbonden. Mij is verteld dat onze ustuzou erg hard kan rennen. Zeg eens, ustuzou, hoe ver denk je te komen met deze fargi in je kielzog?’

Hier was geen antwoord op mogelijk, dus zei Kerrick maar niets, terwijl alle anderen zich kostelijk amuseerden. Hij keek naar de stompzinnige gelaatstrekken van het wezen aan de andere zijde van de leiband en voelde niets anders dan brandende haat. Toen zag hij dat Vaintè hem nauwlettend op zat te nemen en zwijgend gaf hij uiting aan zijn gelatenheid en berusting. Zij keek goedkeurend.

‘Deze fargi heeft een nieuwe naam,’ zei Vainté, en iedereen werd stil. ‘Van nu af aan zal zij Inlènu heten, want haar machtige lichaam zal de gehele wereld tot een gevangenis maken voor de ustuzou. Weet je nu hoe je heet, sterke?’

‘Inlènu,’ zei zij diep tevreden, in de wetenschap dat de Eistaa zelf haar een naam had gegeven en dat zij voortaan de Eistaa zou dienen.

Kerricks gelaten houding was net zo vals als het plezier van de andere aanwezigen echt was. Hij stak langzaam zijn voet uit en liet zijn teen over het lange koord rollen dat op de grond lag en bedacht intussen al manieren om het kapot te krijgen.

Es mo tarril drepastar, er em so man drija.

Indien mijn broeder gewond is, ben ik het
die zal bloeden.

17

De avondhemel was zo rood als vuur achter de zwarte omtrekken van de bomen, terwijl boven de oceaan de eerste sterren waren verschenen, tharms van de allersterkste krijgers. Maar de vier mannen op het strand keken niet naar de sterren, maar naar de donkere muur van het oerwoud vóór hen, want zij vreesden de onzichtbare beesten die zich daarin verscholen hielden. Zij hurkten met hun rug tegen de houten zijkant van hun boot en ontleenden enige kracht aan de stevigheid ervan. Deze boot had hen hier gebracht en zou hen, zo hoopten zij innig, ook weer veilig wegvoeren van deze plek vol gevaren.

Ortnar kon niet langer zijn mond houden en sprak hardop uit wat zij allen dachten.

‘Er zouden daar best eens murgu kunnen zitten, klaar voor de aanval. We moeten hier eigenlijk niet blijven wachten.’ Hij kauwde gespannen op zijn lip en zijn fantasie vulde de duisternis met onzichtbare gevaren: hij was een magere, zenuwachtige man die zich snel zorgen maakte.

‘Herilak wilde dat we hier zouden wachten,’ zei Tellges, en dat was wat hem betreft reden genoeg. Hij was niet bang voor wat hij niet kon zien en volgde liever bevelen op dan dat hij ze uitdeelde. Hij was van plan geduldig te wachten tot de sammadar terugkwam.

‘Maar hij is al de hele dag weg. Hij kan wel dood zijn en opgegeten door de murgu.’ Ortnar werd volledig geobsedeerd door zijn eigen gruwelijke gedachten. ‘We hadden nooit zover naar het zuiden moeten komen. We zijn verschillende kuddes herten tegengekomen, we hadden kunnen jagen…’

‘We jagen wel wanneer we terug gaan,’ zei Serriak, enigszins aangestoken door Ortnars angst. ‘En houd nu je mond.’

‘Waarom? Omdat ik de waarheid spreek, daarom. Omdat Herilak wraak wil nemen moeten wij allen sterven. We hadden niet mee moeten gaan…’

‘Wees stil,’ zei Henver. ‘Ik zie iets bewegen op het strand.’

Zij doken in elkaar, speren in de aanslag en lieten ze pas weer opgelucht zakken toen Herilaks silhouet zich duidelijk tegen de hemel aftekende terwijl hij het duin beklom.

‘Je bent de hele dag weggebleven,’ zei Ortnar met een verwijtende klank in zijn stem, toen de sammadar naderbij kwam.

Herilak deed net of hij niets gehoord had, bleef voor hen staan en leunde vermoeid op zijn speer.

‘Breng me wat water,’ beval hij, ‘en luister naar wat ik te vertellen heb.’ Hij dronk gulzig, liet de kalebas toen in het zand vallen en liet zichzelf ernaast zakken. Toen hij begon te spreken klonk zijn stem laag en afstandelijk, terwijl hij eerst vertelde wat zij al wisten.

‘De sammad van Amahast is niet meer, iedereen is dood, jullie hebben hun beenderen langs de oever van de rivier zien liggen. Jullie zien Amahasts mes van hemelmetaal nu om mijn hals hangen en weten dat ik het tussen zijn beenderen vandaan heb geraapt. Wat ik op dat strand tussen al die skeletten heb aangetroffen doet mij geloven dat de dood vanuit het zuiden op hen af is gekomen. Ik heb jullie gekozen om mij te helpen die dood te vinden. Ik heb jullie gekozen omdat jullie sterke jagers zijn. We zijn nu in het zuiden, in het land van de murgu en we hebben er al veel gezien. Maar gisteren hebben we iets anders gevonden. We hebben sporen aangetroffen die niet door dieren gemaakt waren. Ik heb die sporen gevolgd om te zien waar ze vandaan kwamen. Ik zal jullie nu vertellen wat ik heb ontdekt.’

Er klonk iets in Herilaks stem dat hen allemaal deed zwijgen, zelfs Ortnar. De laatste zonnestralen kleurden Herilaks gezicht zo rood als bloed, een bloedmasker dat bij de woede hoorde die hem zijn lippen deed opkrullen en hem zijn kaken zo krampachtig op elkaar deed klemmen dat zijn woorden moeilijk verstaanbaar waren.

‘Ik heb de moordenaars gevonden. Die paden waren gemaakt door murgu, van een soort dat ik nooit eerder heb gezien. Er zit daar ergens een groot nest waar ze krioelen als mieren in een mierenhoop. Maar het zijn geen mieren – of Tanu – hoewel ze wel rechtop lopen, op twee benen, net als Tanu. Ze zijn anders dan de beesten die we tot dusverre kenden, een nieuw soort murgu. Zij bewegen zich voort over het water op de rug van wezens die eruit zien als boten en hun nest wordt beveiligd door een muur van doornen. En ze hebben wapens.’

‘Wat zeg je daar?’ Er klonk doodsangst in Ortnars stem, want Herilak sprak van nachtmerries die werkelijkheid werden. ‘Dat er murgu bestaan die lopen als Tanu? Die speren en bogen hebben en kunnen doden als Tanu? We moeten hier meteen weg, snel, voordat ze ons hier vinden…’

‘Zwijg,’ beval Herilak op strenge toon. ‘Je bent een jager, geen vrouw. Als je je angst toont, zullen de dieren waarop je jaagt dat merken en je uitlachen en zullen al je pijlen hun doel missen.’

Zelfs Ortnar wist dat dit waar was en hij beet op zijn lippen zodat hij niets meer zou zeggen. Als je over herten sprak, hoe ver ze ook van je verwijderd waren, zouden ze je horen en vluchten. En wat nog erger was, als een jager bang was zouden alle dieren dat weten en zouden zijn stenen pijlpunten nooit meer hun doel treffen. Ortnar voelde hoe de anderen zich van hem afwendden en wist dat hij te snel had gesproken en zonder erbij na te denken. Hij vluchtte in stilzwijgen.

‘Deze murgu lijken op Tanu, maar toch ook weer niet. Ik heb ze vanuit mijn schuilplaats de hele dag gadegeslagen en heb vele dingen gezien die ik niet begreep. Zo heb ik bijvoorbeeld een wapen gezien, dat geen speer en geen boog was. Het lijkt op een stok. Een van de murgu wees ermee naar voren en toen klonk er een hard geluid en zag ik een hert dood neervallen.’ Hij begon nu harder te praten, alsof hij hen uitdaagde hem niet te geloven, maar niemand zei een woord. ‘Dat heb ik gezien, hoewel ik het niet kan verklaren. Het stok-ding is een wapen en er zijn vele murgu en vele stokken. Zij zijn het geweest die de sammad van Amahast hebben uitgemoord.’

Het was Tellges die de lange stilte verbrak die hierop volgde. Hij geloofde wel wat Herilak hen had verteld, maar begreep het niet allemaal.

‘Deze murgu die doden met lawaai-stokken. Weet je zeker dat zij de sammad hebben aangevallen?’

‘Dat weet ik zeker.’ De strekking van zijn woorden maakte dat Herilaks stem weer somber en grimmig klonk. ‘Dat weet ik zeker omdat zij de Tanu kennen. En dat weet ik weer omdat ik hen een Tanujongen gevangen heb zien nemen. Ze kennen ons. En nu kennen wij hen ook.’

‘Wat moeten we nu doen, Herilak?’ vroeg Serriak.

‘We keren terug naar de sammad, want wij zijn maar met z’n vijven tegen zoveel murgu dat ik ze niet eens kan tellen. Maar we gaan niet met lege handen terug. De Tanu moeten gewaarschuwd worden voor dit gevaar en we moeten hen laten zien wat het gevaar is.’

‘En hoe pakken we dat aan?’ vroeg Ortnar, nog steeds met een angstige trilling in zijn stem.

‘Voordat ik ga slapen zal ik daarover nadenken en morgenochtend zullen jullie het horen. Nu gaan we allemaal slapen, want we hebben morgen veel te doen.’

Herilak had niet de gehele waarheid gesproken. Hij had al besloten wat hen te doen stond, maar hij wilde niet dat zij daar de hele nacht van wakker zouden liggen. Vooral Ortnar. Hij was een van de beste jagers – maar hij dacht teveel over de dingen na voordat ze gebeurden. Soms was het beter niet te denken, maar gewoon te handelen.

Bij zonsopgang werden ze wakker en Herilak gaf opdracht al hun bezittingen in de boot te laden en deze gereed te maken voor vertrek.

‘Op die manier kunnen we wanneer we terugkomen zonder verder oponthoud vertrekken,’ zei hij. ‘Want het is mogelijk dat we achtervolgd zullen worden.’ Hij glimlachte om de plotselinge angst op hun gezichten. ‘Het is maar een klein kansje. Als wij ons werk als jagers goed doen gebeurt het helemaal niet. Dit is wat we gaan doen. We gaan een klein groepje murgu zoeken die zich niet zo dicht bij de anderen bevinden. Dergelijke groepjes heb ik gisteren gezien. Ze waren ergens mee bezig. En als we ze gevonden hebben zullen we ze doden. Allemaal, in alle stilte. Als mijn broeder gewond is, ben ik het die zal bloeden. Als mijn broeder gedood is, zal ik op mijn beurt doden. We gaan.’

Herilak keek naar hun grimmige, zwijgende gezichten en zag dat ze zijn woorden stonden af te wegen. Wat hij had voorgesteld was iets geheel nieuws en gevaarlijks. Maar ze zouden op jacht gaan en murgu doden, de murgu die de gehele sammad van Amahast hadden overvallen en afgeslacht. Die vrouwen en kinderen hadden vermoord, de mastodonten, alles. Toen ze hieraan dachten groeide hun woede en waren zij bereid. Herilak knikte en nam zijn wapens op en zij namen de hunne op en volgden hem het oerwoud in.

Het was donker onder de bomen waar het dichte gebladerte de zonnestralen tegenhield, maar het pad was vaak betreden en makkelijk te volgen. Ze liepen in stilte en boven hun hoofden lieten bontgekleurde vogels hun kreten horen onder het bladerdak van het woud. Plotseling hief Herilak zijn hand en zij bleven doodstil staan. Hij keek omhoog en snoof, waarna hij zijn hoofd een beetje schuin hield om goed te kunnen luisteren. Nu hoorden zij allemaal het geluid, een vaag geknetter, zoals het geluid van brandende twijgjes, of golven op een kiezelstrand. Toen slopen ze verder, naar een plek waar het bos uitkwam op grazige weiden. Weiden vol beweging.

Een reusachtige kudde murgu strekte zich uit tot in de verte. Vierpotig, rond, stuk voor stuk tweemaal zo groot als een man, met kleine oogjes die op en neer rolden terwijl zij van het gras en de dennenappels stonden te eten. Een van hen ging op zijn achterpoten staan om een tak in zijn eend-achtige snavel te nemen. Hij had scherpe klauwen aan zijn kleine voorpoten en zo mogelijk nog scherpere aan zijn lange achterpoten. Herilak gaf een teken dat ze zich terug moesten trekken; ze moesten om de kudde heen zien te komen.

Het spoor voerde hen tussen de bomen vandaan naar een met laag struikgewas begroeide vlakte. De bodem werd hier zachter, het water kwam tijdens het lopen tussen hun tenen omhoog. De zon brandde op hun ruggen terwijl hier, op de open vlakte, zonder de schaduw van het woud, de vochtige hitte verstikkend was. Tegen de tijd dat Herilak een teken gaf om halt te houden liep het zweet in straaltjes van hun lichaam en liepen ze naar lucht te happen.

‘Daarginds, zien jullie dat?’ Hij sprak zo zachtjes dat ze hem nauwelijks konden verstaan. ‘Die open watervlakte. Daar heb ik hen gezien. Loop zo zacht mogelijk en zorg dat je niet gezien wordt.’

Zij bewogen zich als schaduwen. Geen grassprietje ritselde en geen blaadje bewoog om te verraden dat zij hier langs gekomen waren. Een voor een slopen zij naar de waterkant waar zij vanuit de duisternis ongezien de situatie in ogenschouw konden nemen. Een van de jagers hield onwillekeurig hoorbaar zijn adem in; Herilak wierp een boze blik in zijn richting.

Hoewel de sammadar hen had verteld wat hij had gezien, en zij hem vanzelfsprekend geloofden, was de werkelijkheid toch wel even iets heel anders. Zij konden slechts in stil afgrijzen toekijken hoe de twee vormen geluidloos door het water op hen af kwamen glijden. De eerste kwam heel dichtbij en gleed vlak voor de verborgen jagers langs.

Een boot – maar toch geen echte boot – want hij bewoog zonder roeiriemen. Aan de voorkant was hij versierd met een grote schelp. Nee, niet versierd, de schelp groeide daar en maakte deel uit van het levende wezen dat de boot in werkelijkheid was. En op zijn rug droeg hij andere wezens, murgu. Dit moesten de murgu zijn waarover Herilak hen had verteld. Maar zijn woorden hadden hen niet voorbereid op de walgelijke realiteit. Als mismaakte Tanu stonden zij recht overeind of hurkten, heel anders dan Tanu, achterover op hun dikke staarten. Sommigen hielden vreemde voorwerpen vast, terwijl anderen de lange donkere stokken bij zich hadden die Herilak hen had beschreven. De jagers keken als verlamd toe terwijl de wezens hen passeerden, op een afstand van niet meer dan een korte pijlvlucht. Een van hen maakte klakkende, grommende geluiden. Het hele tafereel was vreemd en afstotelijk.

Toen waren de donkere vormen hen voorbij; ze lagen een eind verderop langs de waterkant en de murgu klommen aan wal.

‘Jullie hebben het gezien,’ zei Herilak. ‘Precies zoals ik het jullie heb verteld. Gisteren deden ze hetzelfde en daarna gingen ze weer terug. Nu moeten jullie zonder gezien te worden verder sluipen en een plek langs de oever zoeken waar voldoende ruimte is om je boog te kunnen spannen. Leg je pijlen voor je op de grond. Wacht af en maak geen geluid. Wanneer ze terug komen zal ik jullie een teken geven. Kies je doelwit. Wacht. Span je boog, maar houd je pijl nog vast. Wacht. En wanneer ik het teken geef – dood je ze allemaal. Niet één mag er ontkomen om de anderen te waarschuwen. Is dat begrepen?’

Hij keek naar de grimmige, strakke gezichten en alle jagers knikten. Zwijgend namen zij hun posities in om daar vervolgens zwijgend en onbeweeglijk af te wachten. De zon stond al hoog aan de hemel, de hitte: was enorm, de insecten beten en hun monden waren droog van de dorst. Maar niemand verroerde zich. Ze wachtten.

De murgu deden vreemde, onbegrijpelijke dingen, terwijl ze tegelijkertijd harde, dierlijke klanken uitstootten. Ze stonden òf doodstil, òf wrongen zich in allerlei afzichtelijke bochten. Dit alles bleef zo ondraaglijk lang doorgaan.

Toen hield het net zo plotseling op als het begonnen was. De murgu laadden hun gebruiksvoorwerpen op de levende boten en gingen vervolgens zelf aan boord. Degenen met de dodende stokken, die blijkbaar als bewakers dienden, gingen als eerste. Zij duwden de boten af.

Het was zo heet dat de vogels zwegen en het enige geluid kwam van het kabbelende water rond de schelpboegen van de naderende wezens. Steeds dichter- en dichterbij kwamen ze, net zolang totdat de gekleurde details van hun geschubde huid weerzinwekkend duidelijk waren. Zij voeren dicht langs de oever, kwamen op gelijke hoogte met de verscholen jagers, passeerden…

‘Nú…’

Het gezang van boogpezen, het zoeven van pijlen. Een van de murgu gaf een schorre kreet, de enige die geluid maakte, maar werd onmiddellijk de mond gesnoerd toen een tweede pijl hem in de keel trof.

Ook in de donkere huid van de levende boten staken pijlen; zij verhieven zich uit het water, tolden in het rond en de lichamen van de dode murgu werden eruit gesmeten. Er klonk nog een luide plons toen Herilak het water indook en naar de plek van de slachting zwom. Toen hij terugkwam sleurde hij een van de lijken achter zich aan en werd door helpende handen uit het water getrokken.

Ze keerden de marag om, staarden in de nietsziende ogen en prikten er ongelovig met hun bogen in.

‘Goed gedaan,’ zei Herilak. ‘Ze zijn allemaal dood. We vertrekken onmiddellijk – en nemen dit mee.’ Hij hield een van de dodende stokken omhoog. ‘En dit kadaver nemen we ook mee.’

Ze staarden hem zwijgend en niet begrijpend aan. Herilaks verklarende glimlach was de glimlach van de dood.

‘Iedereen moet zien wat wij gezien hebben. De anderen moeten gewaarschuwd worden. We nemen dit lichaam mee in onze boot.

We roeien de hele dag en als het moet ook nog de hele nacht door. We moeten zo ver mogelijk van deze plek en de murgu vandaan zien te komen. En daarna, voordat deze marag teveel begint te stinken, villen we hem.’

‘Mooi,’ zei Tellges. ‘En de schedel halen we er ook af. De huid kunnen we roken en meenemen.’

‘Precies,’ zei Herilak. ‘Dan kan er geen enkele twijfel meer bestaan. Elke Tanu die de dingen onder ogen krijgt die wij mee zullen brengen, zal weten wat wij gezien hebben.’

18

Het model had een praktisch doel en was zelfs essentieel in het ontwerp van de stad. Maar zoals alles wat Yilanè was, moest ook dit een eigen functionele gestalt hebben, een volledigheid die ver uitsteeg boven de pure noodzakelijkheid ervan. Er had net zo goed een kaart gemaakt kunnen worden, net als de kaarten die gebruikt werden voor de navigatie van de uruketo. Maar daarbij werden kaarten alleen gebruikt vanwege ruimtegebrek. In dat speciale geval vereiste de noodzaak het gebruik van kaarten en het pragmatische antwoord daarop was het maken van kaarten. Aangezien een dergelijke beperking in de stad niet gold, werd er van Alpèasak een schaalmodel vervaardigd dat essentieel was voor toekomstige planning, maar ook mooi was om te zien.

Vaintè liep er langzaam omheen en was uitermate tevreden met wat ze zag. Het was een heel stuk verbeterd sinds Sòkain uit Inegban was overgekomen, samen met haar assistentes. Zij hadden de details vorm gegeven die door de landmeters in het veld alleen nog maar grof waren aangegeven. Nu werd het hart van de stad gevormd door kleine dwergboompjes die het piepkleine open plekje van de ambesed omringden. Toen Vaintè zich bukte om beter te kunnen zien, zag zij de gouden halve maan van de geboortestranden, met doornhaag en al.

Natuurlijk stond Alakensi weer achter haar, als een constante herinnering aan het feit dat Malsas uitvoerige rapporten zou ontvangen over al haar activiteiten en beslissingen; een zeurderige aanwezigheid die al haar plezier bedierf. De volgende in de rij was, zoals dat de laatste tijd steeds het geval was, Kerrick. Hij had nog meer belangstelling voor het model dan Vaintè, hoewel hij er zorgvuldig voor waakte dit niet te tonen. Dit was de eerste keer dat hij dit model te zien kreeg; hij was niet eens van het bestaan ervan op de hoogte geweest. Hij moest het bestuderen en proberen alles te onthouden. Wanneer hij dan weer uit de stad zou ontsnappen, zou hij precies weten waar hij naartoe moest. Telkens wanneer hij verder liep werd hij op de voet gevolgd door Inlènu, die een paar stappen achter hem stond en een lus vasthield van de leiband die hen samenbond. Kerrick was inmiddels al zo aan haar aanwezigheid gewend, dat hij over het algemeen niet eens meer merkte dat zij er was. Ze was gewoon een feit waaraan niet te ontsnappen viel, net zomin als aan de metalen kraag die om zijn hals lag. Wanneer hij bleef staan, bleef zij ook staan, met haar rug naar hem toe, zonder te luisteren naar wat er gezegd werd en verzonken in haar eigen rustige gedachten totdat een ruk aan de leiband haar weer tot leven wekte.

Er liep slechts een smal gangpad langs het model, zodat de immer gedienstige fargi wel gedwongen waren om buiten te blijven staan. Zij rekten zich uit om naar binnen te kunnen kijken, vertelden elkaar hoe prachtig het model was en bewonderden de afmetingen van het transparante plafond dat het zonlicht filterde tot een gouden gloed.

Vaintè was inmiddels bij de andere kant van het model aangekomen, waar Sòkain samen met haar assistentes zat te werken. Vaintè stond al bij hen voordat Sòkain zich van haar aanwezigheid bewust was.

‘Welkom, Eistaa, welkom,’ zei ze, terwijl zij tegelijkertijd haastig opstond, sprak, modder van haar knieën veegde en een bolvormig oranje wezen vasthield.

‘Laat je niet door mij van je werk houden,’ zei Vaintè.

‘Ik ben klaar. De overdracht van de maten is voltooid.’

‘En daar gebruik je dit dus voor,’ zei Vaintè, terwijl zij op het oranje dier wees. ‘Ik heb nooit eerder zo’n dier gezien.’

Sòkain hield Vaintè de oranje chiton voor. Afgezien van een klein bekje en dichte oogjes was er niets bijzonders aan het dier te zien, behalve dan een buisje erbovenop en een aantal holtes in de zijkant.

‘Leg uit,’ beval Vaintè, want als Eistaa kon zij geen enkel detail aangaande deze stad over het hoofd zien. Sòkain wees naar de grond waar het model werd vergroot en naar de kleine stukjes hout die erin waren gestoken.

‘Die stukjes hout corresponderen met de palen die wij tijdens het opmeten hebben gebruikt. Wanneer wij in het veld zijn plaats ik dit meetdier op een bepaalde plek in de grond en kijk door dit buisje naar een paal die zich weer op een bepaalde afstand daarvandaan bevindt. Wanneer ik dit gedaan heb druk ik in deze holtes om het instrument opdracht te geven de hoek en de afstand te onthouden. Vervolgens richt ik de buis op een andere paal en doe weer precies hetzelfde. Zo gebeurt dat keer op keer. Wanneer ik weer terugga naar het model geeft het instrument-dier ons de afstanden door tussen de palen en de hoeken ertussen – allemaal op de juiste schaalgrootte. Het resultaat is dit model.’

‘Uitstekend. Wat stellen deze bochtige groeven voor die je in de aarde hebt getrokken?’

‘Waterwegen, Eistaa. Aan deze kant van de stad hebben we grote moerassen aangetroffen. We zijn nu bezig de omvang ervan in kaart te brengen.’

Vaintè gaf uiting aan haar bezorgdheid. ‘We hebben heel veel velden nodig. Kunnen die moerassen worden drooggelegd?’

‘Dat denk ik niet. Maar Akasest, die de kwaliteit van het voedsel voor de kuddes heeft verbeterd, heeft ze ook bekeken en wij zijn nu plannen aan het maken om er omsloten ruimtes te creëren. Er zijn genoeg amfibische diersoorten, zoals de urukub, die in een dergelijke omgeving prima gedijen.’

‘Een bevredigende oplossing voor een optimaal gebruik van het landschap. Jullie inzet is prijzenswaardig.’

‘Wij doen niets liever dan Alpèasak dienen,’ zei Sòkain formeel, terwijl zij tegelijkertijd uitdrukking gaf aan haar grote persoonlijke genoegen.

Veel later zou Vaintè nog aan dit gesprek terugdenken, want het was de laatste keer dat zij de landmeter zou spreken.

Ze had, zoals altijd, weer een drukke dag. Naarmate de stad zich verder uitbreidde nam ook het werk toe – en daarmee de besluiten die er moesten worden genomen. Tegen de tijd dat de schaduwen langer werden, werd zij zich bewust van haar vermoeidheid en wuifde de gedienstige fargi weg, waarna zij Kerrick een teken gaf een drink-vrucht voor haar te halen. Er zat er een aan een sapboom die een eindje verderop stond en hij drukte op de groene bol totdat de zuignappen loslieten. Hij bracht hem naar Vaintè die hem openmaakte en het koele, zoete water dronk dat erin zat. Toen zij de vrucht liet zakken zag zij Stallan door de ambesed aan komen rennen, in haar haast fargi opzij duwend. Vaintè wist meteen dat er moeilijkheden waren, ze wist het zo zeker alsof de jager al hardop had gesproken.

‘Vertel op,’ beval Vaintè toen Stallan voor haar stond.

‘De ploeg landmeters, Sòkain en haar assistentes, ze zijn niet teruggekeerd – en het is al bijna avond.’

‘Zijn ze wel eens eerder zo laat geweest?’

‘Nee. Mijn orders zijn daar heel duidelijk over. Zij hebben een groepje gewapende bewakers bij zich die hen elke dag omstreeks deze tijd terug brengen.’

‘Dit is dus de eerste keer dat zij niet op het afgesproken tijdstip terug zijn?’

‘Ja.’

‘Wat kunnen we doen?’

‘We kunnen pas morgenochtend iets ondernemen.’

Vaintè werd overmand door een gevoel van rampspoed en alle andere aanwezigen deelden daarin. ‘Zorg dat er tegen zonsopgang een grote gewapende groep klaar staat voor vertrek. Ik zal hen persoonlijk aanvoeren.’

Vaintè was al wakker toen het eerste licht tussen de bomen door scheen. Er werden fargi op uit gestuurd om Kerrick te halen. Hij gaapte en rekte zich uit en volgde, nog niet helemaal wakker, de Eistaa. Vaintè had Alakensi niet laten wekken, maar ook zij ging mee, gretig als altijd naar nieuwtjes om aan Malsas te rapporteren. Toen zij bij de rivier aankwamen, waren Stallan en de gewapende bewakers al bezig om aan boord te gaan. Dit was niet Kerricks eerste tochtje in een boot, maar hij vond de dieren nog steeds fascinerend. Dit exemplaar was net gevoederd en de pootjes en staart van een baby alligator hingen nog uit zijn bek. Hij klom samen met de anderen aan boord. De kapitein bukte zich en schreeuwde een commando in de ooropening van de boot. Het vlees onder hun voeten begon ritmisch te pompen en water uit te spuiten. Onder de bloedrode ochtendhemel voer het kleine vaartuig de stroom op.

Stallan bevond zich in de voorste boot om de weg te wijzen. Aan beide zijden gleden de velden langzaam voorbij en de dieren die er graasden sloegen ofwel op de vlucht of stonden hen met een domme uitdrukking op hun koppen na te staren. Voorbij de drooggelegde velden bevonden zich zorgvuldig intact gehouden en omheinde moerasgebieden. Men had de grootste bomen, die met hun wortels stevig verankerd waren in de modder, laten staan en onderling verbonden door middel van een levende omheining, bestaande uit sterke, flexibele ranken die ter plekke gegroeid waren. Ze moesten zo sterk zijn omdat de urukub wiens terrein zij afbakenden de grootste dieren ter wereld waren. Hun immense lichamen zorgden ervoor dat er grote golven water door de omheining stroomden wanneer ze zich bewogen. Hun kleine koppen leken grotesk nietig aan het eind van hun lange nekken. Zij knabbelden aan de boomtoppen en staken hun koppen diep in het moeras, op zoek naar onderwaterplanten. Een van hun jongen, nu reeds groter dan een mastodont, gaf een schrille kreet en zwom luid plonzend weg toen de boten wat al te dichtbij kwamen. Kerrick was nog nooit in dit gedeelte van de stad geweest, dus prentte hij zich de koers die zij volgden zorgvuldig in.

Toen ze het laatste veld gepasseerd waren begon het onontgonnen moeras; Stallan voerde de kleine vloot een smal kanaal in. Aan alle kanten rezen hoge bomen op, met waterwortels die hoog boven de boten uitstaken. Er groeiden hier bloemen in overvloed en aan de takken boven hun hoofd hing wit mos. Stekende insecten stegen in wolken op en Kerrick sloeg naar de exemplaren die op hem kwamen zitten en begon spijt te krijgen dat hij mee was gegaan. Niet dat hij daar enige zeggenschap in had gehad.

Ze voeren nu langzamer en baanden zich een kronkelige weg door de steeds smaller wordende kanaaltjes, net zolang totdat Stallan uiteindelijk het teken gaf dat ze er waren.

‘Hier waren ze aan het werk,’ riep zij.

Toen Stallan uitgesproken was viel er een diepe stilte. Boven hun hoofd vloog een luid kwetterende vogel, maar verder was er geen enkel geluid te horen. En iets te zien was er al evenmin. De bewakers grepen hun wapens wat steviger vast en keken spiedend om zich heen. Niets. Het was Vaintè die de doodse stilte verbrak.

‘We moeten ze vinden. Laten we ons door deze kanalen verspreiden. Kijk goed uit.’

Kerrick had scherpe ogen en was de eerste die de beweging zag.

‘Daar!’ riep hij uit. ‘In dat kanaal daar. Ik zag iets bewegen.’

Onmiddellijk werd elk wapen in de door hem aangewezen richting gericht, tot Stallan het bevel gaf ze omhoog te richten.

‘Dadelijk schieten jullie nog per ongeluk op elkaar. Of op mij. Ik ga die kant op. Zorg dat je hèsotsan een andere richting op wijst.’

Haar boot gleed langzaam naar voren en Stallan stond met één voet op de schelp van het dier, terwijl zij voor zich uit tuurde in de dichtbegroeide duisternis.

‘Het is in orde,’ riep zij over haar schouder. ‘Het is een van onze eigen boten.’ Toen, na een lange stilte, voegde zij er somber aan toe: ‘Hij is leeg.’

De andere boot huiverde toen haar boot er tegenop botste en beefde nog erger toen Stallan aan boord sprong. Er was heel wat geschreeuw en een paar flinke schoppen voor nodig om de boot zover te krijgen zich van de oever los te maken. Toen ze de andere boten naderde zweeg Stallan – maar haar wijzende vinger zei genoeg.

Er zat iets vast in de dikke huid van de boot. Stallan trok het los en de boot rilde van pijn. Kerrick voelde zijn hart in zijn lichaam bonzen toen Stallan het voorwerp omhoog hield.

Een Tanu pijl!

Stallan doopte de pijl in de rivier om hem schoon te maken, leunde toen naar voren en gaf hem aan Vaintè. Deze draaide hem om en om in haar handen en las er de afschuwelijke boodschap in die haar haar gezette lichaam deed krommen van woede en afschuw. Toen zij opkeek naar Kerrick deinsde deze achteruit alsof hij een klap had gekregen.

‘Jij weet wat dit is, nietwaar? Ik weet ook wat het is. Het is een gebruiksvoorwerp van de ustuzou met een scherpe punt van steen. Er leven hier dus nog meer van die walgelijke ustuzou. We hebben ze niet allemaal gedood. Maar dat zullen we alsnog doen. We zullen ze allemaal doden, stuk voor stuk. We zullen ze vinden en afslachten. Dit land van Gendasi is groot, maar niet groot genoeg om al die ustuzou van jou te verbergen. Het zal een strijd worden tussen Yilanè en ustuzou – en het zullen de Yilanè zijn die als overwinnaars uit de strijd komen.’

Iedereen die haar hoorde maakte instemmende geluiden en Kerrick voelde een plotselinge angst opkomen dat hij als eerste gedood zou worden. Vaintè hief de pijl op om hem ver van zich af te werpen, maar toen liet zij hem weer zakken en werd stil. Vervolgens keek ze Kerrick met hernieuwde belangstelling aan.

De dood van Sòkain en de anderen was toch niet zinloos geweest, dacht ze. Zij bleef een tijd lang zwijgend en roerloos zitten, zonder Alakensi of een van de anderen te zien. In plaats daarvan keek ze in de verte naar iets dat alleen voor haar zichtbaar was. Zij wachtten geduldig af tot ze zich weer bewoog en begon te spreken.

‘Stallan, jij gaat zoeken totdat je er zeker van bent dat alle vermisten ook werkelijk verdwenen zijn. Zorg dat je voor de avond terug bent. Ik ga nu terug naar de stad. Daar wachten mijn plichten.’

De hele weg terug naar Alpèasak bleef zij roerloos en zwijgend zitten. Ze moest wel. Ze had haar plannen al helemaal klaar en als zij het nu waagde zich te verroeren zou iedereen ze duidelijk kunnen aflezen. Pas toen ze hadden afgemeerd en aan wal klommen verroerde ze zich weer. Haar ogen gleden even over Alakensi’s brede rug, aarzelden daar even en gleden verder.

Ze had wel degelijk een plan.

19

Er werd nooit meer een spoor van de groep landmeters gevonden. De pijl was het grimmige bewijs van hun lot. Vaintè ging alleen naar haar kamer waar zij de pijl opborg bij de andere ustuzouvoorwerpen die ze hadden buitgemaakt. Toen nam ze plaats op haar zetel van de macht en liet Stallan en Vanalpè bij zich roepen. Toen zij kwamen brachten ze tevens de alomtegenwoordige Alakensi met zich mee. Ook Kerrick kwam even om een hoekje kijken, maar ging er na een gebaar van haar meteen weer vandoor. Ze kon de aanwezigheid van een ustuzou op dit moment niet verdragen. Met z’n drieën overlegden ze lange tijd met Stallan over de veiligheid van de stad. Er zouden nog meer vallen worden gezet, meer bewakers worden aangesteld… en voorlopig zouden er geen landmeters meer op worden uitgestuurd. Hierna gebood zij hen te vertrekken en riep een van de fargi binnen die zij onlangs tot haar assistente had gepromoveerd, de fargi die het beste kon spreken.

‘Binnenkort komt de uruketo. Wanneer hij weer vertrekt wil ik dat je meegaat. Ik wil dat je naar Inegban gaat en daar Malsas opzoekt. Je vertelt haar wat ik jou nu zal vertellen. En je vertelt haar dat op exact dezelfde manier als ik het jou vertel. Heb je dat begrepen?’

‘Jazeker, Eistaa. Ik zal precies doen wat u zegt.’

‘Dit is de boodschap. Gegroet, Malsas, ik breng u een boodschap van Vaintè in Alpèasak. Het is een triest en van woede doortrokken bericht van het grootste belang. Er zijn enkele doden gevallen. Sòkain is dood. Zij en de andere Yilanè zijn vermoord door ustuzou, dezelfde soort ustuzou die de slachting op de geboortestranden hebben aangericht. Wij hebben hen niet gezien maar zijn er niettemin zeker van. We hebben een wapen gevonden van hout en steen, van hetzelfde soort dat zij gebruikten. Wij moeten deze ustuzou vinden en doden. Zij verschuilen zich in de wouden rond Alpèasak. Ze moeten gevonden en allemaal gedood worden. Wanneer de uruketo weer terugkeert naar Alpèasak vraag ik u vele fargi mee te zenden die goed kunnen schieten, en tevens hèsotsan en voorraden pijltjes. Ik vind het absoluut noodzakelijk dat dit gebeurt. Het lot van Alpèasak hangt af van de dood van de ustuzou.’

Toen zweeg Vaintè, terneergeslagen door de waarheid en de somberheid van haar eigen woorden, terwijl de fargi stond te wankelen op haar benen uit angst voor de verschrikkelijke boodschap die zij moest overbrengen. Maar Vaintè bezat de kracht haar duistere gevoelens opzij te schuiven en gebood de fargi de boodschap net zolang voor haar te herhalen totdat zij hem foutloos kon opzeggen.

De ochtend na het vertrek van de uruketo ging Vaintè naar haar kamer en liet Kerrick bij zich roepen. Er waren vele dagen verstreken sinds hij voor het laatst bij haar was geweest en hij benaderde haar met een zekere angst. Daar was echter geen reden toe. Vaintè had vele belangrijke zaken aan haar hoofd, dat zag hij in één oogopslag, en leek bijna blij hem te zien.

‘Inlènu,’ riep zij, en het grote wezen kwam gehoorzaam naar voren schuifelen. ‘Jij gaat in de deuropening staan en vult hem met je lichaam. Je stuurt iedereen weg, wie er ook komt. Begrepen?’

‘Ik stuur ze weg.’

‘Ja, maar je moet het heel duidelijk zeggen. Zó: Ga weg. Vaintè gebiedt het. Zeg het dan.’

‘Ga weg. Vaintè gebiedt het.’

‘Zo is het goed. Neem nu je post in.’

Inlènu was een goede bewaakster; haar onheilspellende aanwezigheid bracht heel wat geschuifel van wegrennende voeten teweeg. Vaintè wendde zich tot Kerrick en sprak als bevelende Eistaa.

‘En nu vertel je me alles over de ustuzou, jouw eigen soort ustuzou. Spreek.’

‘Ik begrijp niet wat de Eistaa bedoelt.’

Vaintè zag zijn angst en verwarring en besefte dat haar vraag te algemeen gesteld was. Ze moest wat specifieker zijn. ‘Wat is de naam van jouw ustuzoustad?’

‘Ustuzou hebben geen steden. Dit is de eerste stad die ik ooit heb gezien. Ustuzou wonen in…’ Hij zocht tevergeefs in zijn herinnering. Het was zo lang geleden dat hij Marbak had gesproken of gehoord dat de woorden niet wilden komen. Hij probeerde het met een beschrijving. ‘Zachte bouwsels, gemaakt van huiden die over palen worden gehangen. Je kunt ze uit elkaar halen en de palen worden voortgetrokken door… grote harige dieren.’

‘Waarom moeten ze uit elkaar worden gehaald? Waarom worden ze verplaatst?’

Kerrick haalde zijn schouders op en draaide zich in alle mogelijke bochten om de fragmenten van vervaagde herinneringen aan elkaar te passen. ‘Zo zijn de gewoontes. Op de ene plek ga je jagen en ergens anders ga je weer vissen. Zo zijn de gewoontes.’

Door verder vragen wist Vaintè nog enkele antwoorden uit hem los te krijgen. De ustuzou schenen in groepen te leven, zoals de groep die zij hadden uitgemoord en zo waren er nog meer groepen, maar de jongen had geen flauw idee hoeveel. Zijn herinneringen waren vaag en onzeker. Tenslotte had Vaintè genoeg van de ondervraging en maakte er met een enkel gebaar een einde aan. Nu kwam het belangrijkste. Zij zou gebruik maken van angst en beloning om deze ustuzou zo te trainen dat hij zou doen wat zij hem opdroeg. Haar houding veranderde en zij sprak nu weer als Eistaa, zij die de macht had over het leven van de stad en al haar inwoners.

‘Ik kan je op elk willekeurig moment doden of laten doden – dat weet je toch?’

‘Dat weet ik.’ Hij beefde van onderdanigheid, in verwarring gebracht door de veranderde toon in haar stem.

‘Ik kan je ook op laten klimmen, ervoor zorgen dat je geëerd wordt en niet altijd een ustuzou, de laagste der laagsten, hoeft te blijven. Dat zou je zeker wel graag willen? Naast mij te mogen zitten en anderen te bevelen? Dat kan ik voor je doen – maar dan moet jij eerst iets voor mij doen. Iets dat alleen jij maar kunt. Jij moet datgene voor mij doen dat alleen jij maar kunt.’

‘Ik zal alles doen wat u zegt, Eistaa, maar ik begrijp niet wat u bedoelt. Ik weet niet waar u het over heeft.’

‘Ik heb het over wat je doet wanneer je het ene zegt en het andere denkt. Wat je met Stallan hebt gedaan. Je vertelde haar dat je stikte en dat was helemaal niet zo.’

‘Ik weet niet wat u bedoelt,’ zei Kerrick, terwijl hij domheid, onwetendheid en onschuld uitstraalde. Vaintè gebaarde blijdschap.

‘Prachtig! Nu doe je het weer. Je spreekt over dingen die niet gebeurd zijn alsof ze wel gebeurd zijn. Geef het toe – of ik dood je ter plekke.’

Hij sidderde bij de abrupte omslag in Vaintè’s stemming, het gebaar voor doden met haar mond open, haar gezicht vlakbij het zijne, die rijen dodelijke tanden vlak voor hem. ‘Dat heb ik gedaan, ja. Ik geef het toe. Ik heb het gedaan om te kunnen ontsnappen.’

‘Heel goed.’ Zij leunde weer naar achteren en het gevaar was geweken. ‘Dat wat jij doet, en waartoe geen enkele Yilanè in staat is, dat zullen we liegen noemen. Ik weet dat je gelogen hebt en ik weet ook dat je mij in de toekomst ongetwijfeld ook nog wel eens zult voorliegen. Dat kan ik niet voorkomen – maar Inlènu zal ervoor zorgen dat je leugens je in elk geval niet in staat stellen om te ontsnappen. Nu we allebei weten dat je liegt, kunnen we dat liegen goed gaan gebruiken. Jij zult voor mij liegen. Dat ga je voor me doen.’

‘Ik doe alles wat de Eistaa mij opdraagt,’ zei Kerrick, die er niets van begreep, maar toch maar snel instemde.

‘Precies. Jij doet wat ik je zeg. En je zult hier nooit met anderen over spreken – want doe je dat wel, dan ben je dood. Dit is de leugen die je moet uitspreken en wel op een heel opgewonden toon. Je moet zeggen – Daar, in de bomen, een ustuzou, ik zag hem! Dat zijn de woorden. Herhaal ze nu.’

‘Daar in de bomen ik zag een ustuzou.’

‘Dat kan ermee door. Vergeet ze niet. En zeg ze alleen wanneer ik je dat opdraag. Ik zal er zo’n gebaar bij maken.’

Kerrick knikte vrolijk. Het was gemakkelijk genoeg, hoewel hij niet begreep wat de reden ervoor kon zijn. De dreigementen waren maar al te duidelijk, dus deed hij zijn best de woorden en het teken niet te vergeten en herhaalde ze nog even voor zichzelf toen hij terug liep door de stad.

Er waren vele dagen verstreken sinds Kerrick Enge voor het laatst had gezien. Hij dacht bijna nooit meer aan haar, want zijn pas verworven vrijheid nam al zijn tijd in beslag. Aanvankelijk durfde hij er niet zo goed alleen op uit en was hij zelfs blij met de aanwezigheid van de stompzinnige Inlènu, omdat die hem een bepaalde mate van veiligheid bood. Toen hij zijn kamer uiteindelijk dan toch verliet kwam hij er al snel achter hoe gelaagd de sociale structuur van de Yilanè was. Hij begreep al gauw dat zijn eigen positie ergens aan de top lag, aangezien hij vaak in het gezelschap van de Eistaa werd gezien en vlak bij haar zat. Voor de naamloze fargi was dit voldoende bewijs voor het feit dat hij ver boven hen verheven was en dit respect uitte zich, hoe primitief ook, in de manier waarop zij hem aanspraken.

Wanneer hij door de groene gangen liep zag hij hoe die fargi die intelligent en handig genoeg waren om hun taal meester te worden, snel in het stadsleven werden opgenomen. Zij werden bewakers, voedselbereiders, slachters, opzichters van werkploegen, landbouwers, een enorme hoeveelheid beroepen waar hij maar weinig vanaf wist. Met deze Yilanè sprak hij op neutrale wijze; hij zag ze als zijn gelijken, of ietsje lager, en dit werd zonder meer geaccepteerd.

Respectvol aanspreken reserveerde hij voor degenen die de leiders waren. Hun positie was duidelijk, hoewel het niet altijd even duidelijk was wat zij precies deden, omdat zij steevast gevolgd werden door dienaren en assistentes, die op hun beurt weer gevolgd werden door fargi die maar al te graag hun diensten aanboden, teneinde zo snel mogelijk een vaste status in de rangorde van de stad te veroveren.

Met zoveel te zien had Kerrick nauwelijks de tijd om Enge’s dagelijkse bezoekjes te missen. Hij had een paar maal naar haar gevraagd, maar de korte manier waarop zijn vraag terzijde werd geschoven maakte hem duidelijk dit onderwerp maar liever niet meer aan te snijden. Maar de reactie maakte hem wel nieuwsgierig. Wanneer Enge en Vaintè met elkaar spraken, deden ze dat altijd als gelijken. Dus waarom deze reactie bij het noemen van haar naam? Hij overwoog Vaintè te vragen waar zij was, maar besloot dit toch maar niet te doen. De Eistaa was maar al te duidelijk over het feit dat zij het was die gesprekken begon en beëindigde.

Door stom toeval liep hij Enge weer tegen het lijf. Hij was in de buurt van de ambesed, waaruit hij door Vaintè was weggezonden, toen er plotseling een opgewonden geroezemoes ontstond onder de fargi. Zij stelden elkaar vragen en haastten zich allemaal in dezelfde richting. Nieuwsgierig volgde hij hen en was net op tijd ter plaatse om te zien hoe vier Yilanè een vijfde droegen. In de drukte kon hij niet zo dichtbij komen en hij besloot niet de aandacht te trekken door hen te gebieden voor hem uit de weg te gaan. Hij wilde net weer weggaan toen de vier Yilanè langzaam terug kwamen lopen. Hun monden stonden open, ze waren vuil en hun poten zaten onder de rode modder. Toen zag Kerrick dat Enge een van hen was. Hij riep haar naam en zij draaide zich naar hem om. Ze keek afwachtend, maar zei zelf niets.

‘Waar heb jij gezeten?’ vroeg hij. ‘Ik heb je al zo lang niet gezien.’

‘Er is niet langer behoefte aan mijn kennis van de taal, daarom zijn onze lessen afgelopen. Ik werk nu in de nieuwe velden.’

‘Jij?’ Het woord werd vergezeld van verbazing, ongeloof en zelfs ontzetting.

‘Ik.’ De drie anderen waren samen met haar blijven staan en zij gaf hen een teken door te lopen, waarna zij Kerrick vroeg dit ook te doen. ‘Ik moet weer aan de slag.’

Zij draaide zich om en hij ging snel naast haar lopen. Hier was iets geheimzinnigs aan de hand en hij wilde dolgraag weten wat erachter stak, alleen wist hij niet hoe hij moest beginnen.

‘Degene die jullie net tussen jullie indroegen? Wat is er gebeurd?’

‘Een slangenbeet. Er zitten heel veel slangen waar wij werken.’

‘Waarom jij?’

Ze werden tijdens het lopen niet afgeluisterd; de voortsukkelende Inlènu telde niet mee. ‘Je spreekt met de Eistaa alsof jullie gelijken zijn. En toch doe je werk dat beter door de allerlaagste fargi gedaan kan worden. Waarom?’

‘Dat is niet zo gemakkelijk uit te leggen. En de Eistaa heeft mij verboden er met andere Yilanè over te spreken.’

Terwijl zij dit zei realiseerde Enge zich de dubbelzinnige betekenis van haar woorden. Kerrick was geen Yilanè. Zij wees naar Inlènu. ‘Zeg tegen die daar dat ze voor ons uitloopt, achter de drie anderen aan.’ Zodra dit gebeurd was richtte Enge zich tot Kerrick en begon tegen hem te praten met een intensiteit die Kerrick niet eerder van haar had gezien.

‘Ik ben hier, en die anderen zijn hier, omdat wij een sterke persoonlijke overtuiging hebben, waar zij die heersen het niet mee eens zijn. Ze hebben ons bevolen ons geloof af te zweren, maar dat kunnen wij niet. Want als je de waarheid eenmaal ontdekt hebt, kun je haar niet meer de rug toekeren.’

‘Over wat voor waarheid heb je het?’ vroeg Kerrick niet begrijpend.

‘De brandende, verontrustende waarheid dat de wereld en alles wat zich daarin bevindt meer bevat dan zo op het oog zichtbaar is. Denk jij wel eens aan die dingen?’

‘Nee,’ antwoordde hij geheel naar waarheid.

‘Dat zou je dan eens moeten doen. Maar je bent nog jong – en geen Yilanè. Ik heb me over je verbaasd sinds je voor het eerst begon te spreken en je hele bestaan is nog steeds een raadsel voor me. Je bent geen Yilanè en toch ben je niet zo’n beestachtige ustuzou, want je kunt spreken. Ik weet niet wat je bent of hoe je in het grote geheel der dingen past.’

Kerrick begon er een beetje spijt van te krijgen dat hij Enge gevonden had. Hij begreep maar weinig van wat zij zei. Maar nu ze eenmaal aan het woord was, ook al was het meer voor zichzelf dan voor hem, was ze niet meer te houden.

‘Ons geloof moet wel op waarheid berusten want het bezit een kracht die het begrip van de ongelovige te boven gaat. Het was Ugunenapsa die dit als eerste begreep; zij besteedde haar hele leven aan het leren beheersen van haar geest, en zich te dwingen de dingen te begrijpen. Om iets nieuws in de wereld te brengen waar nog niets geweest was. Ze sprak met anderen over haar geloof en zij lachten haar uit. Het nieuws van haar vreemde levenshouding kwam de Eistaa van haar stad ter ore en zij werd bij de Eistaa geroepen die haar gebood te spreken. En dat deed ze. Ze sprak van datgene dat wij allen in ons hebben maar dat niet zichtbaar is, datgene dat ons in staat stelt te spreken en ons onderscheidt van niet-denkende dieren. Dieren hebben het niet in zich en daarom kunnen zij niet spreken. Daarom is spreken de stem van datgene dat in ons is en datgene dat in ons is is het leven en de kennis van de dood. Dieren hebben geen kennis van leven of dood. Eerst zijn ze er en daarna niet meer. Maar de Yilanè weten beter – en jij nu ook. En dat is dan meteen het grote raadsel waarmee ik worstel. Wie ben jij? Wat ben je? Waar pas jij in het grote geheel?’

Enge wendde zich tot Kerrick en keek hem in zijn ogen alsof zij het antwoord op haar vraag daar wellicht kon vinden. Maar er was niets dat hij kon antwoorden en dat besefte zij heel goed.

‘Misschien zal je het op een dag weten,’ zei ze. ‘Nu ben je nog te jong. Ik betwijfel ten zeerste of je het wonder van het visioen van Ugunenapsa zou kunnen begrijpen, een visioen van een waarheid die zij aan anderen kon verklaren. En tevens het bewijs! Want zij haalde zich de woede op de hals van de Eistaa, die haar gebood haar valse geloof af te zweren en te leven zoals de Yilanè dat al sinds het ei der tijden hebben gedaan. Ugunenapsa weigerde en stelde daarmee haar geloof boven haar stad en de bevelen van haar Eistaa. De Eistaa zag haar ongehoorzaamheid, nam haar haar naam af en verbande haar uit de stad. Weet je wat dat betekent? Nee, dat kan je niet weten. Een Yilanè kan niet leven zonder haar stad en haar naam als ze die eenmaal verworven heeft. Weggaan staat gelijk aan sterven. Sinds het ei der tijden heeft elke Yilanè die zich van haar stad afkeerde een dodelijke verandering ondergaan. De afwijzing is zo sterk dat de Yilanè onmiddellijk instort, al snel het bewustzijn verliest en sterft. Zo is het altijd geweest.’

Nu werd Enge bevangen door een vreemde uitstraling, iets tussen verrukking en genot. Zij bleef staan, vatte Kerrick lichtjes bij beide armen en keek hem in de ogen, in een poging over te brengen wat zij voelde.

‘Maar Ugunenapsa stierf niet. Er was wel degelijk iets nieuws in de wereld en dat werd onomstotelijk bewezen. En sinds die dag is deze waarheid keer op keer bewezen. Ik ben weggezonden uit Inegban, weggezonden om te sterven – en ik ben niet gestorven. Wij zijn geen van allen gestorven en daarom zijn we hier. Ze noemen ons de Dochters des Doods, omdat wij volgens hen een pact met de dood hebben. Dat is niet waar. Wij noemen onszelf de Dochters van het Leven en dat is wel waar. Omdat wij blijven leven waar anderen sterven.’

Kerrick trok zich los uit haar koele, voorzichtige greep. Hij draaide zich om en loog: ‘Ik ben al te ver met je meegelopen. Ik mag eigenlijk niet in de velden komen.’ Hij gaf een ruk aan zijn leiband en vermeed haar intense blik. ‘Inlènu, we gaan terug.’

Enge bleef hen even zwijgend staan nakijken en liep toen terug naar de velden. Op dat moment keek Kerrick achterom en zag haar langzaam het stoffige pad afsloffen. Hij schudde niet begrijpend zijn hoofd en vroeg zich af waar ze het nu eigenlijk over had gehad. Toen zag hij een eindje verderop de sinaasappelbomen en trok Inlènu die kant op. Hij had een droge keel en de zon was heet en hij had de helft van wat Enge had gezegd niet begrepen. Hij kon niet weten dat haar geloof het eerste scheurtje vertegenwoordigde in de miljoenen jaren Yilanè homogeniteit. Yilanè zijn, betekende leven als een Yilanè. Iets anders was eenvoudig niet voorstelbaar. Tot nu.

Rond de hele stad, dus ook hier weer, stonden gewapende wachters, die nieuwsgierig toekeken toen hij de rijpe sinaasappelen uit de boom plukte. Deze wachters beveiligden de stad overdag, terwijl ’s nachts grotere en sterkere vallen werden geplaatst om te voorkomen dat iemand de stad binnen zou komen. Maar in de komende dagen zouden de wachters niets zien – terwijl de vallen alleen maar een uitgebreid assortiment dieren verzamelden. De moordende ustuzous kwamen niet meer terug.

Gedurende de tijd die het de uruketo kostte om de oceaan over te steken naar Inegban en weer terug te keren vonden er geen aanvallen op de stad meer plaats. Toen de uruketo arriveerde stonden Vaintè en haar gevolg al te wachten terwijl het grote beest aan land werd vastgelegd. Het was de kapitein, Erefnais, die als eerste aan wal kwam, voor Vaintè kwam staan en haar eerbiedig begroette.

‘Ik breng u een persoonlijke boodschap van Malsas, Eistaa, die bijzonder ontdaan is over de wandaden van de ustuzou. Ik heb een privéboodschap voor u, maar zij heeft mij tevens bevolen hardop te spreken over de noodzaak van waakzaamheid en kracht – en de vernietiging van de ustuzou. Voor dat doel heeft zij haar beste jagers gestuurd, met hèsotsan en pijlen en het vaste voornemen om de bedreiging volledig uit te roeien.’

‘Dan willen wij allemaal hetzelfde,’ zei Vaintè. ‘Loop met me mee want ik wil al het nieuws uit Inegban horen.’

Er was inderdaad nieuws en in de beslotenheid van Vaintè’s vertrekken deelde Erefnais haar dit mede, met Alakensi als enige andere toehoorder.

‘We hebben een zachte winter gehad. We hebben wat dieren verloren, maar het weer is beter geweest dan andere jaren. Dat is de zonnige zijde van wat ik u te vertellen heb. De donkere zijde is dat er zich een ramp heeft afgespeeld onder de uruketo. Meer dan de helft van alle uruketo zijn dood. Ze groeiden te snel, ze waren zwak. Er worden nu andere uruketo gefokt. Maar de burgers van Inegban komen deze zomer nog niet naar Alpèasak, noch de volgende, noch de daaropvolgende.’

‘Het zijn harde woorden die je brengt,’ zei Vainté en ook Alakensi gebaarde hoe droevig het nieuws haar stemde. ‘Reden te meer om alle ustuzou uit te roeien. Maar je moet terugkeren met berichten over onze groei om de bittere smaak van deze andere woorden uit je mond te nemen. Je moet het model nog zien. Alakensi, zorg ervoor dat een van de fargi Stallan gaat vertellen ons daar te ontmoeten.’

Alakensi vond het bepaald niet prettig gecommandeerd te worden als een fargi, maar verborg haar verbolgenheid en ging het bevel doorgeven. Toen zij bij het model aankwamen stond Stallan hen al op te wachten.

Alpèasak was sinds Sòkains dood niet meer gegroeid, maar de verdedigingswerken waren wel versterkt. Stallan wees op de volgroeide doornhagen en wachtposten waar tegenwoordig dag en nacht gewapende Yilanè aanwezig waren.

‘Wat kan een wachter nu ’s nachts uitrichten?’ vroeg Alakensi op haar pruilende toontje. Stallans antwoord was duidelijk en helder.

‘Heel weinig. Maar ze zijn beschermd, er zijn verwarmers en mantels zodat ze kunnen rusten. Bovendien hoeven ze zo niet elke dag de lange weg vanuit de stad en weer terug te lopen. Bij zonsopgang staan ze op wacht en wanneer de zon ondergaat nog steeds.’

‘Toch heb ik het gevoel dat we onze mogelijkheden nog niet ten volle benutten,’ zei Alakensi, nog niet geheel overtuigd.

Vaintè koos voor de gulden middenweg, hetgeen ongebruikelijk was want meestal negeerde zij Alakensi wanneer deze iets zei. ‘Misschien heeft Alakensi gelijk. We zullen het persoonlijk gaan bekijken, jij ook Erefnais, zodat je Malsas alles over onze verdedigingswerken kunt vertellen wanneer je terug gaat.’

Zij dwaalden in een slordige rij door de stad, met Stallan en Vaintè voorop en de anderen in volgorde van rang er achteraan. Kerrick liep, samen met de immer aanwezige Inlènu vlak achter de kapitein van de uruketo. Achter hem kwamen de dienaren en fargi. Vanwege de regen waren Vaintè en enkele anderen in mantels gewikkeld. Maar de regen was warm dus Kerrick droeg geen mantel, maar genoot van de druppels op zijn huid.

Hij nam zorgvuldig de weg in zich op die zij namen, dwars door de velden en de levende poorten. Op een dag zou hij hier alleen lopen. Hij wist nog niet hoe hij het zou aanpakken, maar doen zóu hij het.

Het groepje bomen bevond zich vlakbij het woud, aan de rand van het laatste veld. Toen ze dichterbij kwamen zagen ze dat het bosje werd omringd door ranken en doornstruiken, die slechts één enkele toegang tot de versterking openlieten. Stallan wees hen op de Yilanè met een hèsotsan, op een platform hoog boven hen. ‘Wanneer zij op wacht staan, komt er niemand langs,’ zei ze.

‘Het ziet er goed uit,’ zei Vaintè, terwijl ze zich tot Alakensi wendde en een schoorvoetend instemmend gebaar verkreeg op haar verzoek te zeggen wat zij ervan vond. Toen wilde ze langs het bosje heenlopen, maar Stallan verzocht haar te blijven staan.

‘Daar schuilt allerlei ongedierte. U kunt beter een paar bewakers vooruit sturen.’

‘Prima. Maar ik ben Eistaa en ga en sta waar ik wil in Alpèasak. Met mijn raadslieden. De rest van de groep mag je hier houden.’

Zij liepen pas verder toen een rij waakzame bewakers, wapens in de aanslag, behoedzaam voor hen uitliep. Aan de andere kant van het bosje wees Stallan hen op de vallen en andere verdedigingswerken.

‘Jullie hebben goed werk verricht,’ zei Vaintè. Alakensi stond op het punt er iets tegen in te brengen, maar Vaintè negeerde haar en richtte zich in plaats daarvan tot Erefnais. ‘Breng van dit alles verslag uit aan Malsas wanneer je terugkeert. Alpèasak wordt goed bewaakt en verkeert niet in gevaar.’

Zij draaide zich om en op een moment dat alleen Kerrick haar kon zien gaf zij hem het teken dat hij moest spreken – en versterkte het bevel toen hij haar met open mond stond aan te gapen. Toen begreep hij het plotseling.

‘Daar!’ riep hij luidkeels. ‘Daar in de bomen. Ik zie een ustuzou.’

Zijn woorden klonken zo dringend dat iedereen zich omdraaide om te kijken. Op dat moment, toen ieders aandacht op de bomen was gevestigd, liet Vaintè haar mantel op de grond vallen. Eronder hield zij de houten pijl, met de stenen punt.

Zij greep hem stevig in beide handen, draaide zich een slag om en stootte hem in Alakensi’s borst.

Kerrick was de enige die het zag, want hij was de enige die niet naar de bomen stond te kijken. Alakensi graaide met haar duimen naar de schacht; haar ogen stonden wijd open van afgrijzen en ze opende haar mond om iets te zeggen – toen zakte ze in elkaar en viel op de grond.

Op dat moment besefte Kerrick waartoe zijn leugen had gediend. En hij speelde er onmiddellijk op in.

‘Een ustuzou pijl, vanuit de bomen. Alakensi is geraakt!’

Vaintè deed een stap opzij, terwijl iedereen opgewonden om haar heen liep.

‘Een pijl uit de richting van de bomen,’ riep Inlènu; zij had de gewoonte alles te herhalen wat ze hoorde. Anderen zeiden hetzelfde en het was een voldongen feit. Het woord stond gelijk aan de daad, de daad aan het woord. Alakensi’s lichaam werd snel afgevoerd en Stallan en Erefnais brachten Vaintè in veiligheid.

Kerrick kwam als laatste. Hij keek nog eenmaal naar de muur van het oerwoud, zo dichtbij en toch zo oneindig ver weg, gaf toen een rukje aan de leiband die aan de kraag om zijn nek zat en Inlènu liep gehoorzaam achter hem aan.

20

Vaintè zonderde zich af in haar kamer, treurend om de dood van de trouwe Alakensi. Dat was wat Kerrick de ongeruste Yilanè vertelde toen hij naar buiten kwam. Zij wilde niemand zien. Met sombere blikken op hun gezicht vertrokken zij. Hij was ook zo’n geweldige leugenaar. Vol bewondering voor zijn talent keek Vaintè naar buiten en luisterde door een kleine opening tussen de bladeren; dit was het wapen dat zij zich altijd gewenst had. Ze zorgde ervoor nu geen anderen onder ogen te komen, want wanneer ze bewoog sprak uit elke spier van haar lichaam een gevoel van vreugde en overwinning. Maar niemand zag haar bewegen want ze verscheen pas lang nadat de uruketo vertrokken was weer in het openbaar. Tegen die tijd rouwde ze niet langer om de dode Alakensi, want zo ging dat niet bij de Yilanè. Wie of wat Alakensi ook was geweest, nu was zij niet meer. Haar dode lichaam was niet langer het hare en was verwijderd door de allerlaagste fargi wiens taak dat was. Vaintè verkeerde in een overwinningsroes. De levens van de levenden zouden voortduren – zouden meer dan voortduren, zouden, zoals zij al snel zouden ontdekken, tot grote bloei komen.

Vaintè vaardigde haar bevelen uit en liet allen die leiding gaven in de stad bij zich ontbieden. Kerrick bleef op een afstandje staan kijken, want hij had het gevoel dat er iets belangrijks stond te gebeuren. Hij leidde het af uit Vaintè’s houding. Ze verwelkomde ieder persoonlijk bij naam toen zij arriveerden, iets dat ze nooit eerder had gedaan.

‘Vanalpè, jij die uit een enkel zaadje deze stad hebt doen groeien, jij bent hier. Stallan, die ons beschermt tegen de verschrikkingen van deze wereld, jij bent er ook. Zhekak, wiens wetenschap ons allen dient, Akasest, die ons van voedsel voorziet, jullie zijn hier.’

En zo noemde ze ieder bij naam, totdat ze compleet waren, het kleine, belangrijke groepje leiders van Alpèasak. Zij luisterden in roerloos stilzwijgen toen Vaintè hen toesprak.

‘Sommigen van jullie zijn al vanaf de allereerste dag in deze stad, nog voordat de stad zelfs maar bestond, en sommigen zijn, net als ik, later gekomen. Maar nu werken jullie allemaal hard om Alpèasak eer te brengen en groot te laten worden. Jullie zullen allemaal wel weten wat ik voor verschrikkelijks aantrof op de dag dat ik hier arriveerde, de moord op de mannetjes en de jongen. De ustuzou die dit op hun geweten hadden hebben voor die misdaad geboet en zijn allemaal dood en iets dergelijks zal nooit meer voorkomen. Onze geboorte-stranden zijn veilig, bewaakt, warm – en leeg.’

Terwijl zij de woorden duidelijk en precies uitsprak ging er een golf van beweging door de toehoorders, alsof er een onzichtbare wind over hen heen waaide. Alleen Kerrick verroerde zich niet en stond, net zo zwijgend als de anderen, als bevroren op Vaintè’s volgende woorden te wachten.

‘Ja, jullie begrijpen het goed. Het is tijd. Het gulden zandstrand moet gevuld worden met vette, trage mannetjes. Dit is het juiste moment. We gaan beginnen.’

Nog niet eerder gedurende zijn verblijf in Alpèasak had Kerrick zoveel opwinding meegemaakt. Er werd luid gesproken en veel gelachen onder het lopen. Er werd ook sneller gelopen dan gewoonlijk en hij liep verbaasd achter de anderen aan terwijl ze de stad doorliepen naar de ingang van de hanalè, het afgesloten terrein waar de mannetjes leefden. Toen ze daar aankwamen ging de bewaakster, Ikemend, met uitvoerige welkomstgebaren voor hen opzij. Kerrick wilde er achteraan lopen, maar werd tegengehouden door de ijzeren kraag om zijn nek. Inlènu bleef zwijgend en roerloos als een rots staan terwijl hij aan het koord stond te rukken dat hen verbond. Achter zijn rug klonk een bons toen de deur werd gesloten en vergrendeld.

‘Wat is dit, wat gebeurt er? Vertel op, ik beveel het je,’ zei hij, bijzonder geërgerd.

Inlènu staarde hem met ronde, lege ogen aan. ‘Wij niet,’ zei zij en toen nog eens: ‘Wij niet.’ Meer kreeg hij niet uit haar. Hij bleef nog een tijdlang over dit vreemde voorval piekeren, maar na een poosje vergat hij het en deed het af als de zoveelste onverklaarbare gebeurtenis in deze stad met de vele geheimen.

Stukje bij beetje zette hij zijn verkenning van Alpèasak voort, want alles wekte zijn nieuwsgierigheid. Aangezien iedereen wist dat hij altijd zo dicht bij de Eistaa zat, legde niemand hem een strobreed in de weg. Hij ondernam geen pogingen de stad te verlaten, de bewakers en Inlènu zouden dat verhinderen, maar verder kwam hij overal. Dit was iets heel normaals voor hem, want de kinderen van de sammad hadden dat ook altijd gedaan. Hij begon zich echter steeds minder en minder van zijn vorige bestaan te herinneren; er was hier gewoon niets wat hem aan dat vroegere leven deed denken. Het duurde niet lang of hij had zich geheel aangepast aan het oceanische levensritme van de Yilanè.

Elke dag begon op dezelfde manier. Bij het eerste ochtendgloren ontwaakte de stad. Net als de anderen waste Kerrick zich, maar in tegenstelling tot hen had hij ’s ochtends dorst – en honger. De Yilanè aten maar eenmaal per dag, soms sloegen ze zelfs enkele dagen over, en dronken daar dan meteen wat bij. Bij hem was dat anders. Hij dronk altijd met volle teugen van de watervrucht, misschien wel in een onbewuste herinnering aan zijn korte bestaan als jager. Vervolgens at hij het fruit dat hij de avond tevoren apart had gehouden. Als hij andere belangrijke zaken aan zijn hoofd had, liet hij een fargi het fruit voor hem halen, maar als het even kon deed hij het zelf. De fargi, hoe zorgvuldig hij hen ook instrueerde, kwamen altijd en eeuwig terug met beschadigde, rottende vruchten. Voor hen was het allemaal één pot nat, voer voor de dieren – beesten die alles aten wat ze voorgezet kregen, ongeacht hoe het eruit zag. Het was zelfs zo dat de fargi, wanneer ze erbij waren wanneer hij at, ingespannen naar hem zaten te kijken en onderling met elkaar zaten te overleggen wat hij nu eigenlijk aan het doen was. De meer avontuurlijken onder hen proefden wel eens van het fruit – maar spuugden het meteen weer uit, hetgeen de anderen altijd hoogst amusant vonden. Eerst had Kerrick, geërgerd door hun voortdurende aanwezigheid, nog geprobeerd de fargi weg te sturen, maar ze bleven terugkomen. Tenslotte liet hij ze maar voor wat ze waren, merkte ze soms amper op en stuurde ze alleen weg wanneer er iets persoonlijks of belangrijks besproken moest worden.

Langzaamaan raakte hij in staat door de ogenschijnlijke wanorde in Alpèasak heen te kijken en de natuurlijke orde te zien die alles beheerste. Was hij bespiegelend van aard geweest, dan had hij het leven van de Yilanè in hun stad misschien vergeleken met dat van de mieren in hun eigen ondergrondse steden. Zo op het oog een zinloos heen en weer gedraaf, maar in werkelijkheid een taakverdeling met arbeiders die voedsel verzamelden, kindermeisjes die voor de jongen zorgden, bewapende en beklauwde bewakers die vijandelijke invallen verijdelden – en te midden van dit alles een koningin die een eindeloze levensstroom produceerde om het voortbestaan van de mierenstad te garanderen. Geen exacte analogie, maar wel eentje die heel dicht in de buurt kwam, ook al had hij er nooit zo over nagedacht. Maar hij was ook nog maar een jongen die zich aanpaste aan buitengewone omstandigheden, dus maakte hij, evenmin als de anderen, vergelijkingen en vertrapte hij zonder erbij na te denken de mieren onder zijn voeten.

Vaak ging hij ’s ochtends met de fargi mee die van een van de herders opdracht kregen fruit te gaan verzamelen in de bossen rond de stad. Dit was een prettig karweitje vóór de hitte van de middag en zijn groeiende lichaam had de beweging nodig. Meestal liep hij flink door en soms zette hij het ook wel eens op een rennen, met de zware tred van Inlènu achter zich aan denderend, zodat hij op een gegeven moment moest stoppen omdat zij het te warm kreeg en weigerde nog een stap te verzetten. Dan voelde hij zich buitengewoon superieur, want ook al gutste het zweet van zijn lichaam, hij wist dat hij nog heel lang door kon gaan, terwijl zelfs zo’n sterke Yilanè als Inlènu dat niet kon.

Rond de stad strekten kleine bosjes en groene velden zich uit in grote cirkels die voortdurend van samenstelling veranderden. Vanalpè’s assistentes en hun helpers ontwikkelden aan de lopende band nieuwe planten en bomen. Sommige van de nieuwe vruchten en groentes waren verrukkelijk, andere stonken verschrikkelijk en smaakten nog erger. Hij probeerde alles, want hij wist dat er altijd, nog voor ze geplant werden, onderzocht werd of ze giftig waren.

Die verscheidenheid aan planten was noodzakelijk om de nog grotere verscheidenheid aan dieren te voeden. Kerrick wist niets van het diepgewortelde conservatisme van de Yilanè, van hun miljoenen jaren oude cultuur, gebaseerd op verandering op de korte termijn, die de stabiliteit en continuïteit van het bestaan niet kon aantasten. De toekomst zou hetzelfde zijn als het verleden, onwankelbaar en onveranderlijk. Door middel van zorgvuldige genenmanipulatie werden nieuwe soorten aan de wereld toegevoegd; er werd er nooit een weggenomen. De bossen en oerwouden van Gendasi herbergden opwindende nieuwe planten en dieren die een constante bron van fascinatie betekenden voor Vanalpè en haar assistentes. De meeste van deze soorten waren Kerrick zo vertrouwd dat hij er geen belang in stelde. Wat hem fascineerde waren de grote, logge, koudbloedige beesten die hij vroeger murgu noemde; een Marbakwoord dat hij nu vergeten was, net als de rest van de taal.

Zoals Alpèasak voortkwam uit Inegban, zo bloeide het leven uit de oude wereld hier in de nieuwe op. Kerrick kon een halve dag zitten kijken hoe de driehoornige nenitesk met gedachteloze honger aan het gebladerte stonden te rukken. Hun gepantserde huid en de grote gepantserde platen voor hun schedels waren ontwikkeld om roofdieren af te weren die nu reeds miljoenen jaren uitgestorven waren, hoewel er misschien wel een klein aantal van hen bewaard was gebleven in een paar oudere steden in Entoban. In het brein van de gigantische dieren stonden de herinneringen van hun soort aan die bedreiging gegrift en soms draaiden zij zich plotseling om en wrikten grote klompen aarde los met hun hoorns wanneer ze een mogelijk gevaar meenden te bespeuren. Maar dat was een uitzondering; normaal gesproken rukten zij vredig aan het struikgewas en verorberden daar dagelijks enorme hoeveelheden van. Kerrick ontdekte dat hij heel dichtbij de immense dieren kon komen als hij zich langzaam voortbewoog, want zij zagen zijn kleine figuurtje niet als mogelijke bedreiging. Hun huid was heel erg gerimpeld, terwijl kleine, kleurige hagedissen heen en weer schoten over hun rug en in de huidplooien kropen om de parasieten op te eten die daar zaten. Op een dag waagde hij zich, ondanks Inlènu’s bezorgde rukjes aan het koord, dicht genoeg bij om zijn hand uit te steken en een van hen aan te raken op zijn koele, ruwe huid. Het effect was onverwacht, want hij zag meteen een beeld voor zich van een ander groot, grijs dier, Karu de mastodont, de slurf geheven om zand over zijn rug te gooien en met één helder oogje neerkijkend op Kerrick. Het visioen verdween weer even snel als het gekomen was en wat hij voor zich zag was de grijze muur van de huid van de nenitesk. Plotseling haatte hij het beest, een gevoelloze rots, onbeweeglijk en stom. Hij keerde het de rug toe en zou meteen zijn weggelopen, ware het niet dat het dier ergens door verstoord werd. Om de een of andere reden zag het de andere nenitesk voor een vijand aan en met donderend geweld dreunden de gigantische lichamen tegen elkaar aan en klonk het gekletter van gepantserde platen en hoorns. Kerrick keek geamuseerd toe hoe kleine boompjes verpletterd werden en de grond aan alle kanten werd omgewoeld, voordat zij hun belangstelling verloren en uiteen gingen.

Iets waar Kerrick niet van hield was de slachtplaats waar elke dag grote aantallen dieren werden gedood en geslacht. Het doden gebeurde snel en pijnloos; bij de ingang stond een bewaker die de dieren eenvoudig doodschoot wanneer ze langskwamen. Zodra ze neervielen werden ze de slachterij binnengesleept door grote, enorm sterke en stompzinnige beesten, die het blijkbaar niet kon schelen dat hun poten onder de bloedspetters kwamen te zitten. Want het was een bloederige aangelegenheid daarbinnen wanneer de nog warme karkassen geslacht werden en aan stukken werden gesneden, waarna ze in kuipen met enzymen werden gegooid. Hoewel Kerrick nu wel gewend was aan het gelei-achtige, half verteerde vlees, dacht hij er liever niet over na wat er allemaal mee gebeurd was voordat hij het voorgeschoteld kreeg.

De laboratoria waar Vanalpè, Zhekak en hun assistentes werkten gingen zijn verstand te boven en waren derhalve niet interessant. Kerrick kwam er slechts zelden. Hij vond het veel leuker om het ongelooflijk gedetailleerde stadsmodel te bekijken – of met de mannetjes te praten. Die ontdekte hij nadat hij was weggestuurd van de geboortestranden. Daar werden uitsluitend bewakers en verzorgers toegelaten. Van wat hij kon zien door de doornhaag rond de stranden zag het er allemaal ongelooflijk vervelend uit. Alleen maar dikke, vette mannetjes die in de zon lagen te luieren.

Maar de mannen in de hanalè waren anders. Inmiddels was hij de enorme schok wel vergeten die hij gevoeld had toen hij er achterkwam dat alle Yilanè die hij had ontmoet, zelfs angstaanjagende wezens als Stallan, vrouwen waren. Hij accepteerde dat, want zo was het nu eenmaal en de rollen van mannen en vrouwen bij de Tanu was hij al lang vergeten. Hij was gewoon nieuwsgierig naar een deel van de stad dat hij nog niet had gezien. Na verschillende keren te zijn weggestuurd bij de hanalè, ging hij Vaintè er eens naar vragen. Dit had haar geamuseerd, hoewel ze niet verteld had waarom. Zij had besloten dat er, aangezien hij van het mannelijk geslacht was, geen reden bestond om hem de toegang te weigeren. Maar Inlènu mocht niet naar binnen – en daarom werd ook hem de toegang ontzegd. Hij dacht hier lang over na en vond uiteindelijk een voor de hand liggende oplossing. Hij ging de deur door – die vervolgens achter hem gesloten werd, zodat Inlènu buiten bleef, met de onbreekbare band nog steeds tussen hen in.

Dit betekende dat hij niet veel verder kon komen dan vlak achter de deur, zodat hij niet de hele hanalè kon bekijken. Maar dat deed er niet toe. De mannetjes kwamen naar hem toe, dolgelukkig met deze nieuwigheid in hun beschermde en saaie bestaan.

Zo op het oog kon Kerrick de mannen en de vrouwen niet uit elkaar houden. Hij was jong genoeg dit niet van enig belang te achten en het was de nieuwsgierigheid van de mannetjes, toen het nieuwtje van zijn aanwezigheid er een beetje af was, die hem uiteindelijk deed beseffen wat nu precies het verschil was.

Hoewel de meeste mannetjes zo nu en dan wel met hem spraken of hem vragen stelden, was het Alipol die hem altijd onmiddellijk enthousiast kwam begroeten wanneer hij langskwam. Hoewel Ikemend het bevel voerde over het reilen en zeilen in de hanalè, was het Alipol die het binnen de hanalè voor het zeggen had. Hij was in Inegban uitgekozen voor deze verantwoordelijke leidersfunctie. Hij was een stuk ouder dan de meeste anderen, die uitsluitend waren geselecteerd vanwege, hun jeugd en goede gezondheid. Bovendien was Alipol een kunstenaar, iets waar Kerrick pas een hele tijd later achter kwam. Dit gebeurde tijdens een bezoekje waarbij Alipol niet verscheen en Kerrick een van de anderen bij zich moest roepen.

‘Alipol is zoals altijd bezig met zijn kunst,’ zei deze, en liep snel door. Kerrick begreep niet wat hij zei, de meeste mannetjes hadden een nog primitiever taalgebruik dan de fargi, maar wat hij had gezegd had te maken met schoonheid en het maken van dingen, nieuwe voorwerpen. Die dag kreeg hij Alipol niet te zien en tijdens zijn volgende bezoek gaf Kerrick blijk van zijn nieuwsgierigheid.

‘Kunst is heel belangrijk, misschien wel het allerbelangrijkste wat er is,’ zei Alipol. ‘Maar dat weten deze domme jonge mannetjes niet en die grove, ruwe vrouwen hebben er al helemaal geen idee van.’

Alipol en de andere mannen spraken altijd op deze manier over de vrouwen, met een mengeling van angst en respect die Kerrick niet kon begrijpen. Zij wilden het hem ook niet uitleggen, dus was hij al lang geleden opgehouden naar het waarom ervan te vragen.

‘Wil je me er alsjeblieft alles van vertellen?’ zei Kerrick, één en al nieuwsgierigheid en belangstelling, waardoor Alipol hem met enig wantrouwen bekeek.

‘Een zeldzame houding,’ zei hij, en nam toen een besluit. ‘Wacht hier, dan zal ik je laten zien wat ik doe.’ Hij liep weg, maar draaide zich nog even om. ‘Heb je wel eens een nenitesk gezien?’

Kerrick begreep niet wat dat ermee te maken had, maar bevestigde dat hij die grote dieren inderdaad al eens gezien had. Alipol ging weg en kwam even later terug met een voorwerp dat Kerrick een uiting van onverholen vreugde en bewondering ontlokte. Alipol op zijn beurt was ongelooflijk blij met Kerricks reactie. ‘Jij ziet wat anderen niet zien,’ zei hij eenvoudig. ‘Zij hebben geen ogen, zij begrijpen het niet.’

Alipol had zijn handen voor zich in elkaar geslagen en vormde met alle vier zijn duimen een soort kom. Hierop stond de prachtig gevormde beeltenis van een nenitesk, helder glanzend in het zonlicht en ogenschijnlijk geweven uit lichtstralen. De ogen waren glimmend rood, terwijl elke lijn van de staart en de hoorns, het grote schild en de stompe poten gevangen was in een stralende schittering. Toen Kerrick zich er naartoe boog zag hij dat het kleine dier gevormd was uit dunne draden van het een of andere glimmende materiaal, die tot dit prachtige voorwerp waren samengeweven. Hij stak er een onderzoekende vinger naar uit en merkte dat het hard aanvoelde.

‘Wat is het? Hoe maak je dat? Ik heb nog nooit zoiets gezien.’

‘Het is geweven uit zilver- en gouddraad. Twee metalen die nooit dof worden. De ogen zijn kleine edelstenen die ik heb meegenomen uit Inegban. Je kunt ze vinden in rivieren en in kleibanken en ik weet hoe je ze moet polijsten.’

Vervolgens toonde Alipol Kerrick andere dingen die hij had gemaakt: het waren stuk voor stuk wonderen. Kerrick kon deze kunst waarderen en hij wilde dolgraag zo’n voorwerp bezitten, maar durfde zijn wens niet te uiten omdat hij bang was dat het hun vriendschap zou verstoren.

Terwijl de stad groeide en bloeide restte er nog slechts één groot probleem. De ustuzou. Gedurende de regenmaanden, wanneer het koud was in het noorden, werd de stad bewaakt en omringd door verdedigingswerken. Zodra de warmte weer terugkeerde, voerde Stallan strooptochten aan langs de kust. Slechts éénmaal troffen ze een grote groep ustuzou aan: ze doodden iedereen die niet vluchtte. Andere keren werden kleine groepjes aangevallen en gedood en één keer keerden ze terug met een gewonde gevangene. Kerrick ging samen met de anderen het smerige, harige beest bekijken en kon zich er totaal niet mee identificeren. De ustuzou kwam niet meer bij bewustzijn en stierf al snel. Dit was de enige keer dat de steeds vaker voorkomende botsingen tussen Yilanè en ustuzou de regelmaat van het stadsleven verstoorden. Alle andere gevechten vonden op enige afstand van de stad plaats en waren alleen van belang voor Stallan en de haren.

Zonder de regelmaat der seizoenen was het verstrijken van de tijd in Alpèasak nauwelijks merkbaar. De stad groeide langzaam maar zeker, met dezelfde snelheid als andere levende wezens, dierlijk of plantaardig, en strekte zich uit tot in de bossen en oerwouden tot hij vanaf de rivier en de zee een enorm stuk het binnenland in reikte. Berichten uit Inegban waren even onwezenlijk als een niet-persoonlijk gevoelde weersgesteldheid, een niet-zelfmeegemaakte storm. De afgelopen winters waren zacht genoeg geweest, zodat sommigen hoopten dat er een einde was gekomen aan het koude weer, hoewel de geleerden die het weten konden volhielden dat deze toestand slechts van tijdelijke aard was. Zij praatten over lucht- en watertemperatuur die gemeten werden in het zomerstation in Teskhets en wezen op de steeds groter wordende aantallen uitgehongerde wilde ustuzou die van hun normale jachtgronden in het noorden zuidwaarts werden gedreven.

In Alpèasak was dergelijk nieuws natuurlijk uitermate interessant, maar het bleven verhalen over een ver, vreemd land. Er werden veel uruketo gefokt, dat was goed nieuws, en op een dag zou heel Inegban naar Alpèasak komen en dan zou de stad compleet zijn. Op een dag. In de tussentijd was hier genoeg te doen en was de zon altijd lekker warm.

Voor Kerrick was de wereld één eindeloze zomer. Zonder het invallen van de herfst keek hij ook niet uit naar winterse sneeuwbuien. Vanaf zijn bevoorrechte plaatsje vlakbij de Eistaa zag hij de stad groeien – en groeide zelf mee. Herinneringen aan het leven dat hij ooit geleid had vervaagden en verdwenen helemaal, met uitzondering van zo nu en dan wat verwarrende dromen. Naar lichaam mocht hij dan geen Yilanè zijn, naar geest was hij het wel en niemand waagde het in zijn bijzijn iets anders te beweren. Hij was niet langer een ustuzou. Hij was niet langer Ekerik. Wanneer Vaintè zijn naam riep, veranderde zij de manier waarop deze werd uitgesproken en iedereen deed haar dit na. Hij was niet langer Ekerik, traag en dom, maar Keririk, dichtbij de kern.

De nieuwe naam was ook wel nodig want hij groeide snel, eerst even lang als een Yilanè, maar daarna nog langer. Er groeide nu zoveel haar op zijn lichaam dat de unutakh doodging van het vele eten en inmiddels had hij een grotere, vraatzuchtiger unutakh gekregen. Maar zonder de koude winter om het einde van een jaar en een groene lente om het begin ervan aan te geven, was er geen enkele manier om het verstrijken van de tijd bij te houden.

Kerrick wist het niet, maar hij was vijftien jaar oud toen Vaintè hem op een dag bij zich liet komen.

‘Wanneer de uruketo morgenochtend vertrekt, reis ik mee naar Inegban.’

Kerrick toonde wat abstracte belangstelling en loog dat hij het jammer vond dat zij wegging. Inegban was niet meer dan een woord voor hem.

‘Er zijn grote veranderingen op til. De nieuwe uruketo zijn bijna volwassen en over één zomer, hooguit over twee, zal Inegban verlaten worden. Ze zijn daar zo bezig met hun angst voor de toekomst en alle veranderingen die de verhuizing met zich mee zal brengen dat ze geen oog hebben voor de echte problemen die wij hier hebben. Ze staan niet stil bij de ustuzou die ons hier bedreigen of de Dochters des Doods die onze krachten ondermijnen. Er staat mij een flink karwei te wachten en jij moet me helpen. Daarom ga je met mij mee naar Inegban.’

Nu was Kerricks belangstelling wel degelijk gewekt. Een reis in de uruketo, over de oceaan, naar een plek waar hij nog nooit geweest was. Hij was zowel opgewonden als bang en dat ontging Vaintè niet want hij was te opgewonden om te liegen.

‘Jij zult ieders aandacht trekken en wanneer ik die aandacht eenmaal heb zal ik hen ervan overtuigen wat er moet gebeuren.’ Ze keek hem peinzend aan. ‘Maar je bent veel te veel Yilanè geworden. We moeten ervoor zorgen dat iedereen weet dat je ooit ustuzou was en nog steeds bent.’

Ze liep naar de opening waar zij vele jaren eerder het kleine mes had neergelegd en haalde het te voorschijn. Zhekak had het bestudeerd, verklaard dat het een primitief gebruiksvoorwerp van meteoormetaal was en er een roestwerend laagje op aangebracht. Vaintè gaf het aan Etdeerg, haar eerste assistente en gaf haar opdracht het om zijn nek te hangen. Etdeerg bevestigde het met een stukje gedraaid gouddraad aan het glimmende metaal van zijn kraag, terwijl de fargi in de deuropening stonden te kijken en te luisteren.

‘Dat ziet er vreemd genoeg uit om hun aandacht te trekken,’ zei Vaintè, terwijl zij haar hand uitstak om het scherpe uiteinde van het gouddraad plat te drukken. Voor het eerst sinds jaren raakten haar vingers zijn huid aan en ze verbaasde zich over zijn warmte.

Kerrick keek zonder enige belangstelling naar het botte mes, het maakte totaal geen herinneringen bij hem los.

‘De ustuzou hullen zich in huiden, dat weet iedereen en toen jij hier werd gebracht had je er ook een om.’ Ze gaf een teken aan Etdeerg die een bundel opende en er een zachte hertenhuid uitschudde. De fargi begonnen vol afschuw te kakelen en zelfs Kerrick deinsde ervoor terug.

‘Houd daarmee op,’ beval Vaintè. ‘Dit is geen smerige, luizige lap. Deze huid is gereinigd en gesteriliseerd en dat zal in het vervolg dagelijks gebeuren. Etdeerg, verwijder die valse buidel en sla in plaats daarvan dit om hem heen.’

Toen stuurde Vaintè de fargi weg en liet Inlènu voor de deur gaan staan, want zij herinnerde zich waarom de buidel ooit gemaakt was.

Etdeerg verwijderde de buidel en probeerde Kerrick de huid aan te trekken, maar de sluitingen zaten helemaal verkeerd. Zij ging weg om ze te veranderen en Vaintè nam Kerrick belangstellend op. Hij was veranderd, gegroeid en zij staarde hem aan met een mengeling van bekoring en afschuw. Ze liep naar hem toe en stak haar hand naar hem omlaag en haar aanraking deed Kerrick huiveren. Vaintè begon te lachen.

‘Je bent een man, net als onze eigen mannen. Het is er maar één, in plaats van twee – maar je reageert net als zij!’

Kerrick voelde zich erg ongemakkelijk bij wat ze deed en hij probeerde terug te deinzen, maar zij trok hem met haar andere hand stevig naar zich toe.

Vaintè was opgewonden. Zoals alle vrouwelijke Yilanè was zij degene die het initiatief nam en Kerrick probeerde zich wel terug te trekken, maar reageerde, zoals elke man dat zou doen, onwillekeurig toch.

Kerrick had geen idee wat er met hem gebeurde en wat de vreemde gevoelens waren die hij onderging. Maar Vaintè wist precies wat ze deed. Zij was Eistaa, ze kon doen wat ze wilde. Met geoefende bewegingen wierp zij hem op de grond en besteeg hem, terwijl Etdeerg goedkeurend toekeek.

Haar huid was koud op de zijne, maar toch had hij het warm, ongewoon warm en toen gebeurde het. Hij had geen flauw benul wat het was, alleen maar dat dit het meest fantastische was wat hem ooit was overkomen.

21

‘Ik breng een eerbiedige boodschap van Erefnais,’ zei de fargi, langzaam en zorgvuldig sprekend, maar toch trillend van de inspanning om de boodschap correct over te brengen. ‘Het laden is voltooid. De uruketo ligt klaar voor vertrek.’

‘We gaan,’ kondigde Vaintè aan. Op haar teken kwamen Etdeerg en Kerrick naar voren. Zij keek om zich heen naar de verzamelde leiders van Alpèasak en sprak op hoogst officiële en formele wijze: ‘Tot mijn terugkeer is de stad van jullie. Zorg er goed voor. Jullie hebben mijn volledige vertrouwen.’

Dit gezegd hebbende nam zij afscheid en liep langzaam de stad door, op gepaste afstand gevolgd door Kerrick en Etdeerg.

Kerrick had reeds lang geleden geleerd zijn bewegingen onder controle te houden en leek dus even rustig als de anderen. Inwendig kolkte hij van tegenstrijdige gevoelens. Deze reis, hij verheugde zich erop, maar tegelijkertijd beangstigde zo’n grote verandering in zijn ordelijke bestaan hem. En gisteren, wat er gisteren was gebeurd met Vaintè, dat begreep hij ook nog steeds niet. Waar was dat alles-overweldigende gevoel vandaan gekomen? Zou het opnieuw gebeuren? Hij hoopte van wel. Maar wat was het?

Elke herinnering die hij had aan de hartstocht van de Tanu, aan het verschil tussen de seksen, aan de verboden grapjes die de oudere jongens elkaar toefluisterden, zelfs aan het aangename gevoel dat hij ooit ervaren had bij het aanraken van Ysels naakte lichaam, dat was allemaal verdwenen. Ondergesneeuwd en vergeten door de noodzaak om te overleven bij de Yilanè. De mannen in de hanalè spraken nooit over hun relatie met de vrouwen, of deden dat althans niet waar hij bij was. Inlènu wist niets van het onderwerp af. Zelf wist hij niets van seksualiteit, Yilanè of Tanu, en kon slechts gissen naar het hoe en waarom van dit spannende mysterie.

Toen zij de haven bereikten kleurde de ondergaande zon de hemel acluer hen rood. In gespannen afwachting van de reis sprongen de enteesenat op uit zee en plonsden in een kolkende massa van roodachtig schuim weer terug in het water. Kerrick ging als laatste aan boord, klom door de opening in de hoge vin omlaag en knipperde met zijn ogen in het schaars verlichte inwendige van de uruketo. Onder zijn voeten trilde de vloer en hij verloor zijn evenwicht en viel. De reis was begonnen.

Het nieuwtje was er voor Kerrick al snel af, want er was weinig te zien en niets te doen. Het grootste deel van de ruimte werd ingenomen door de dood-levende lichamen van herten en stalakel. De stalakel lagen op grote hopen, de korte voorpoten slap en de van hoorns voorziene kaken wijd open. Sommige herten hadden, hoewel ze zich niet bewogen, hun ogen open en dat was duidelijk zichtbaar in het licht van de luminescente plekken. Hij had het onaangename gevoel dat ze hem konden zien, dat ze zich beklaagden om hun toestand van verlamming. Dat kon natuurlijk niet, hij dichtte hen zijn eigen gevoelens toe. De afgesloten ruimte begon hem te benauwen en hij balde zijn vuisten in ongekende angst, nog verergerd door een storm waar maar geen einde aan leek te komen. De vin van de uruketo bleef gesloten en de atmosfeer binnen werd muf en smerig.

De duisternis maakte de Yilanè suf en slaperig. Er waren er telkens slechts één of twee die de wacht hadden. Hij probeerde een praatje te maken met de Yilanè die aan het roer stond, maar zij gaf geen antwoord; ze had uitsluitend aandacht voor het kompas.

Op het moment dat de hoge golven en de storm gingen liggen lag Kerrick net te slapen. Hij schrok wakker toen hij de kille, zilte lucht over zich heen voelde strijken. De Yilanè grepen naar hun mantels – maar voor hem waren de frisse lucht en het licht puur genot. Hij trok net zolang aan zijn leiband tot de trage Inlènu wakker werd en een mantel om zich heen geslagen had. Toen trok hij haar achter zich aan naar de opening in de vin. Hij klauterde vlug omhoog langs de ribbels en hees zich op tot hij naast Erefnais stond, die zich stijf in een grote mantel had gewikkeld. Inlènu bleef, voor zover de leiband haar dat toestond, beneden. Hij hield zich stevig vast aan de rand keek naar de groene golven die op hen af kwamen rollen en over de rug van de uruketo schuimden en lachte toen het zoute water in zijn gezicht spetterde. Het was zo anders, prachtig, opwindend. Zonnestralen schenen door de wolken en verlichtten de oneindige zee die zich naar alle kanten uitstrekte tot aan de horizon. Hij huiverde van de kou en sloeg zijn armen om zich heen, maar toch wilde hij hier niet weg. Erefnais draaide zich om, keek naar hem en vroeg zich af wat hij voelde.

‘Je hebt het koud. Ga naar beneden. Pak een mantel.’

‘Nee – ik vind het lekker zo. Nu begrijp ik pas waarom jij zo graag de zee oversteekt in een uruketo. Dit valt met niets te vergelijken.’

Erefnais vond het fijn dit te horen. ‘Er zijn er maar weinigen die er zo over denken. Als de zee mij nu werd afgenomen zou ik me heel vreemd voelen.’ In het woord vreemd klonken boventonen van verdriet en wanhoop, met een kleine toespeling naar dood. Het litteken op haar rug maakte het haar moeilijk dit allemaal precies uit te drukken, maar haar gevoelens waren zo krachtig dat de betekenis overduidelijk was.

Boven hun hoofden zweefde een vlucht zeevogels en Erefnais wees in hun richting.

‘We zijn nu niet ver meer van het vasteland verwijderd. Zie je daar, aan de horizon, die donkere lijn? Dat is de kust van Entoban.’

‘Ik heb die naam al zo vaak gehoord, maar de betekenis ervan nooit begrepen.’

‘Het is een grote landmassa, zo groot dat niemand er ooit nog helemaal omheen is gevaren omdat de zee naar het zuiden toe steeds kouder wordt. Dit is het land van de Yilanè, waar de ene stad zich uitstrekt tot aan de velden van de volgende stad.’

‘En is dat onze eindbestemming?’

Erefnais knikte. ‘Aan de noordkust. Via een doorgang die we Genaglè noemen naar de warme wateren van Ankanaal. En het is aan die stranden dat Inegban ligt.’

Bij het uitspreken van dat woord klonken gemengde boventonen van vreugde en pijn. ‘Wees maar blij dat het nu midden in de zomer is, want de afgelopen winter was de slechtste uit de geschiedenis van de stad. Gewassen gingen dood. Dieren stierven. Beesten uit het noorden plunderden de kuddes. En één keer viel er zelfs hard water uit de wolken, dat een poosje wit op de grond bleef liggen voordat het smolt.’

Hard water? De betekenis was duidelijk – maar wat was het? Voordat hij om uitleg kon vragen kreeg Kerrick een haarscherp visioen van besneeuwde bergen, een beeld dat echter gepaard ging aan een gevoel van verschrikkelijke angst. Hij wreef in zijn ogen – keek toen weer naar de zee en schudde de herinnering van zich af. Wat het ook was, hij schoot er niets mee op.

‘Ik heb het koud,’ zei hij, hetgeen slechts half gelogen was, ‘dus ik ga maar weer naar binnen, daar is het warm.’

Op een ochtend werd Kerrick wakker in de warme zon, een straal die naar binnen viel via de geopende vin. Snel klom hij naar boven, waar Vaintè en Etdeerg al stonden. Hij verwonderde zich over hun uiterlijk, maar aangezien ze er zelf niets over zeiden, hield hij ook zijn mond maar. Vaintè hield er niet van ondervraagd te worden. Hij bekeek haar vanuit zijn ooghoeken. Haar voorhoofd en de sterke hoeken van haar kaken waren rood geverfd met kleurstof, die kunstig was aangebracht in krullen en cirkels. Etdeerg had niets op haar gezicht, maar op haar armen waren zwarte ranken geschilderd, die uitliepen in bladpatronen op de rug van haar handen. Kerrick had nog nooit een Yilanè gezien die zich zo had versierd, maar slaagde erin zijn nieuwsgierigheid te bedwingen en keek in plaats daarvan naar de kust. De kustlijn gleed langzaam voorbij, de groen beboste heuvels duidelijk zichtbaar boven het blauw van de zee.

‘Inegban,’ zei Etdeerg, met een schat aan gemengde gevoelens achter dit enkele woord.

Inmiddels werden de bossen afgewisseld door grazige weiden, waar de donkere figuren van dieren op stonden te grazen. Nadat zij een landpunt gepasseerd hadden, strekte zich een grote haven voor hen uit. Langs deze kust lagen de stranden van Inegban.

Kerrick, die Alpèasak al één groot wonder vond, zag nu hoe een échte stad eruit zag en liet, tot groot genoegen van Vaintè en Etdeerg, zijn gevoelens blijken.

‘Zo zal Alpèasak er op een dag ook uitzien,’ zei Vaintè. ‘Maar dat maken wij niet meer mee, want Inegban groeit al sinds het ei der tijden.’

‘Alpèasak wordt groter,’ zei Etdeerg heel beslist. ‘En dat zal aan u te danken zijn, Vaintè. U hebt een hele nieuwe wereld tot uw beschikking om de stad in te bouwen.’

Vaintè gaf geen antwoord, maar ontkennen deed zij het evenmin.

Terwijl de uruketo de binnenhaven naderde klom Erefnais op de vin en riep haar bevelen omlaag. Het grote dier begon langzamer te zwemmen en bleef uiteindelijk in het heldere water liggen dobberen. De twee enteesenat zwommen vooruit en maakten toen een scherpe bocht alvorens de drijvende havenboom van grote houtblokken te bereiken. Ze hadden geen zin om al te dicht langs de prikkende tentakels van de kwallen te zwemmen die aan de houtblokken hingen. Zij wiegden heen en weer, in afwachting van het moment dat de havenboom geopend zou worden zodat ze bij hun beloning konden komen, de lekkere hapjes waar ze zo’n trek in hadden. Dit kon pas wanneer de uruketo in de haven weggedreven waren. Ze waren kleiner dan normaal, nog niet helemaal getraind en gehoorzaamden niet al te snel. Toen zij eenmaal veilig vastlagen trok een uruketo die een soort tuig omhad de havenboom open en schoten de enteesenat naar binnen. Hun eigen uruketo volgde in zijn eigen, wat rustiger tempo.

Kerrick kon slechts zwijgend toekijken. Het dokterrein was enorm – en stond toch vol met Yilanè die hen op stonden te wachten. Erachter rezen de stammen op van oeroude bomen, hun takken en bladeren zo hoog dat zij tot in de hemel leken te reiken. De weg die van het haventerrein de stad in voerde was breed genoeg om plaats te bieden aan een urukub. De enorme massa Yilanè week uiteen om de weg vrij te maken voor een kleine stoet. Voorop liepen vier fargi die een constructie droegen van sierlijk gebogen hout, bedekt met kleurige materialen. De functie ervan werd duidelijk toen de fargi het voorzichtig op de grond zetten en ernaast gingen zitten. Een hand duwde de voorhang opzij en een Yilanè, het gezicht met schitterend goud beschilderd, stapte eruit. Vaintè herkende haar onmiddellijk.

‘Gulumbu,’ zei zij, met zorgvuldig onderdrukte emoties waar slechts een geringe mate van haar afkeer doorheen schemerde. ‘Ik ken haar van vroeger. Dus zij is degene die nu aan Malsas’ zijde zit. We gaan naar haar toe.’

Zij waren al van boord gegaan en stonden op de kade te wachten toen Gulumbu langzaam naar hen toe kwam gelopen. Zij heette Vaintè nederig welkom, knikte Etdeerg toe – en keek ongeïnteresseerd over Kerrick heen.’

‘Welkom in Inegban,’ zei zij. ‘Welkom in uw geboortestad, Vaintè, nu bouwer van Alpèasak aan de andere kant van de stormachtige zee.’ Vaintè nam haar welkomstwoorden al even formeel in ontvangst.

‘En hoe gaat het met Malsas, Eistaa van onze stad?’

‘Zij heeft mij bevolen u welkom te heten en mee te nemen naar de ambesed waar zij op u wacht.’

Terwijl ze stonden te praten was de draagstoel weggebracht. Vaintè en Gulumbu liepen zij aan zij aan het hoofd van de stoet de stad in. Kerrick en Etdeerg liepen samen met de rest van het gevolg achter hen aan, zwijgend, want dit was een officiële gelegenheid.

Kerrick nam alles met grote ogen in zich op. De weg waarop zij liepen vertakte zich in vele andere brede voetpaden en overal stonden en liepen Yilanè – en niet alleen Yilanè. Tussen de menigte scharrelden ook kleine wezentjes met scherpe klauwen en kleurige schilden. In enkele van de grootste bomen die zij passeerden waren treden uitgehakt, die kronkelend omhoog voerden naar platforms vanwaar andere Yilanè, velen met beschilderde gezichten en lichamen, omlaag keken op de krioelende massa’s. Aan de voet van een van deze boomplatforms, groter dan de rest, stonden gewapende bewakers.

De Yilanè boven in de boom keken omlaag en zaten zo tegen elkaar te gebaren en te kwetteren dat het alleen mannetjes konden zijn.

Hij merkte hier niets van de toewijding aan het werk en de formele spreektrant van Alpèasak. Sommige Yilanè wezen hem onbeschoft na en spraken op ruwe toon over zijn eigenaardige verschijning.

Hij zag ook Yilanè van een soort dat hij nog niet eerder had gezien, soms maar half zo groot als de anderen. Zij bleven in groepjes bij elkaar staan en gingen onmiddellijk uit de weg wanneer er andere Yilanè langs kwamen. Zij spraken niet en keken slechts met zorgelijke blikken om zich heen. Kerrick raakte Etdeergs arm aan en wees met een vragende blik in hun richting.

‘Ninse,’ zei zij, minachting in elke beweging. ‘Yileibe.’

Zij die niet reageerden, de stommen. Dat kon Kerrick wel begrijpen. Blijkbaar konden zij niet spreken of verstaan wat er tegen hen gezegd werd. Geen wonder dat ze niet reageerden. Etdeerg wilde verder niets over hen kwijt en hij liet de kwestie maar even rusten, samen met alle andere vragen die hij zo graag wilde stellen.

De ambesed was zo groot dat de overkant verborgen ging achter de krioelende menigte. Maar deze week uiteen voor de stoet die tussen hen door liep naar de zonnige, meest gunstig gelegen muur, waar Malsas samen met haar raadslieden op een platform zat, waarover nog meer van die zachte stoffen gedrapeerd lagen. Zij zag er prachtig uit met gouden en zilveren beschilderingen op haar gezicht en armen en gouden krullen langs haar plompe, geribbelde lichaam. Zij zei juist iets tegen een dienaar en leek de stoet pas op te merken toen deze vlak voor haar stond, waarna zij nog nèt dat kleine ogenblikje extra wachtte om duidelijk te maken wie het hier voor het zeggen had. Toen draaide ze zich om, zag Vaintè en wenkte haar naar voren. Terwijl ze elkaar begroetten werd er een plaats naast Malsas voor haar vrijgemaakt.

Kerrick zat om zich heen te kijken en lette nauwelijks op wat er gezegd werd, zodat hij flink schrok toen twee Yilanè op hem afkwamen en zijn armen vastgrepen. Terwijl zij aan hem stonden te trekken keek hij angstig naar Vaintè – die hem een teken gaf zich niet te verzetten, maar met hen mee te gaan. Hij had weinig keus. Ze trokken hard aan hem, dus liet hij zich maar wegleiden met Inlènu als altijd plichtsgetrouw in zijn kielzog.

Vlakbij de ambesed bevond zich de toegangspoort tot een eigenaardig bouwwerk. Hij kon niet zien hoe groot het was, want het ging verscholen achter de stadsbomen. Maar tussen de stammen door waren panelen van doorschijnend chitine zichtbaar, die zich naar beide zijden uitstrekten. Voor hen bevond zich een solide ogende deur van hetzelfde materiaal, zonder handgrepen of openingen erin. Zonder zijn arm los te laten, stak een van de Yilanè zijn hand uit en kneep in een flexibele bol naast de deur. Even later werd de deur geopend en keek er een fargi naar buiten. Kerrick werd naar binnen geduwd en Inlènu kwam achter hem aan. Toen viel de deur achter hen dicht.

‘Deze kant op,’ zei de fargi, terwijl hij Inlènu aankeek en Kerrick negeerde. Hij draaide zich om en liep weg.

Het was allemaal heel vreemd. Een korte gang, gemaakt van hetzelfde chitineuze materiaal, voerde hen naar nog een deur. En nog een. De volgende ruimte was kleiner en hier bleef de fargi staan.

‘Oogmembraan laten zakken,’ zei ze tegen Inlènu, terwijl ze haar eigen doorzichtige derde ooglid over haar ogen liet glijden. Toen stak ze haar hand uit, met gespreide duimen en probeerde ze op Kerricks oogleden te leggen.

‘Ik heb je wel gehoord,’ zei hij, en sloeg haar hand weg. ‘Houd je smerige duimen bij je.’

De fargi schrok zich een ongeluk toen ze hem hoorde spreken en staarde hem met open mond aan. Het duurde even voor zij zich hersteld had. ‘Belangrijk dat ogen dicht zijn,’ zei ze tenslotte, sloot toen haar eigen oogleden weer en kneep in een rode bol die uit de muur groeide.

Kerrick had nog net genoeg tijd om zijn ogen dicht te doen voordat er een golf warm water van bovenaf over hen heen stroomde.

Nadat hij er wat van in zijn mond had gekregen en merkte dat het brandde en bitter smaakte, hield hij zijn lippen stijf op elkaar geklemd. Het sproeien hield op, maar op dat moment riep de fargi: ‘Ogen… dicht.’

In plaats van water werd er nu lucht over hen heen geblazen die het water op hun lichamen snel deed verdampen. Kerrick wachtte tot zijn huid helemaal droog was en deed toen voorzichtig één oog open. Het derde ooglid van de fargi was weer teruggegleden en toen zij zag dat hij zijn ogen open had duwde ze hen de laatste deur door en een lange, lage kamer binnen.

Voor Kerrick was het een compleet mysterie: hij had nog nooit zoiets gezien. Vloer, plafonds, muren, alles was gemaakt van hetzelfde harde materiaal. Het licht van de zon filterde door de doorschijnende panelen boven hun hoofd en wierp bewegende bladpatronen op de vloer. Tegen de muur aan de andere kant van de ruimte stond een verhoging van hetzelfde materiaal met een aantal volkomen onidentificeerbare voorwerpen erop uitgestald. Verschillende Yilanè hielden zich met deze dingen bezig en namen geen notitie van hun binnenkomst. De fargi verliet hen zonder iets te zeggen. Kerrick begreep er helemaal niets van. En Inlènu kon het, zoals gewoonlijk, absoluut niet schelen waar zij was of wat er met haar gebeurde. Zij keerde hem de rug toe en ging op haar dooie gemak op haar dikke staart zitten.

Op dat moment merkte een van de werkers hen op en trok op uiterst formele wijze de aandacht van een dikke, stevige Yilanè die een klein stukje materiaal zat te bestuderen alsof het van het allergrootste belang was. Zij draaide zich om, zag Kerrick staan en kwam met dreunende stappen op hem afgelopen. Een van haar ogen ontbrak, het ooglid was diep weggezonken en gerimpeld en het overgebleven oog puilde sterk uit, net alsof het probeerde het werk van twee te doen.

‘Kijk nu toch eens, kijk nu toch eens, Essag,’ riep zij luid. ‘Kijk nu toch eens wat wij van over zee toegestuurd krijgen.’

‘Heel eigenaardig, Ikemei,’ zei Essag beleefd. ‘Maar het doet je wel denken aan andere soorten ustuzou.’

‘Inderdaad, alleen is deze niet bedekt met een pels. Waarom hebben ze die lap om hem heen geslagen? Haal weg dat ding.’

Essag deed een stap naar voren en Kerrick sprak op zijn meest bevelende toon.

‘Raak mij niet aan. Ik wil het niet hebben.’

Essag deinsde achteruit, terwijl Ikemei een kreet van vreugde slaakte.

‘Hij kan praten – een ustuzou die kan praten. Nee, onmogelijk, dat zouden ze me wel verteld hebben. Ze hebben hem getraind om zinnetjes uit zijn hoofd te leren. Hoe heet je?’

‘Kerrick.’

‘Zie je wel? Goed getraind.’

Kerrick stond zich enorm op te winden over Ikemei’s misvatting.

‘Dat is niet waar,’ zei hij. ‘Ik kan net zo goed spreken als jij en heel wat beter dan de fargi die mij hier heeft gebracht.’

‘Dat kan ik maar moeilijk geloven,’ zei Ikemei. ‘Maar ik zal voorlopig even aannemen dat wat je zojuist zei van jezelf is en niet een van buiten geleerd lesje. Maar als je het inderdaad zelf bedacht hebt – dan kan je dus ook vragen beantwoorden.’

‘Inderdaad.’

‘Hoe ben je hier gekomen?’’

‘Ik ben hier naartoe gebracht door Vaintè, Eistaa van Alpèasak. Wij zijn in een uruketo de oceaan overgestoken.’

‘Dat is waar. Maar ook dit had je van tevoren uit je hoofd kunnen leren.’ Ikemei bleef even diep staan nadenken. ‘Maar er bestaan natuurlijk grenzen aan dingen die je uit het hoofd kunt leren. Wat zou ik je nu eens kunnen vragen wat je leraren nooit hebben kunnen weten? Ja. Vertel me eens wat er gebeurde voordat je hier binnenkwam?’

‘Eerst zijn we gewassen door bitter-smakend water. ’

Ikemei stampte enthousiast op de grond. ‘Geweldig. Jij bent echt een sprekend dier. Hoe is dat zo gekomen?’

‘Enge heeft mij alles geleerd. ’

‘Juist. Als iemand geschikt is voor die taak dan is zij dat wel. Maar nu houden we op met praten en ga jij precies doen wat ik zeg. Kom naar de werkbank. ’

Kerrick zag nu wat ze aan het doen waren, maar had geen idee waarom. Essag maakte met behulp van een soort kussentje de bal van zijn duim vochtig en vervolgens gaf Ikemei er plotseling met een scherp voorwerp een prik in. Het verbaasde Kerrick dat hij niets voelde, zelfs niet toen Ikemei grote druppels bloed uit zijn duim perste. Essag ving ze op in kleine bakjes die zichzelf sloten wanneer ze in de bovenkant kneep. Toen werd zijn arm plat op de werkbank gelegd en ingesmeerd met een ander kussentje, dat eerst verkoelde en vervolgens verdoofde.

‘Kijk daar!’ zei Ikemei, hoog boven zijn hoofd wijzend. Kerrick keek omhoog en zag niets. Toen hij weer terugkeek zag hij dat zij, terwijl hij afgeleid was, met een vezelmes een dun laagje huid van zijn arm had gesneden. Hij voelde geen enkele pijn. De kleine bloeddruppeltjes die omhoog kwamen werden bedekt door het zelfklevende verband van een nefmakel.

Kerrick kon zijn nieuwsgierigheid niet langer bedwingen. ‘Je hebt wat van mijn bloed en mijn huid weggenomen. Waarom?’

‘Een nieuwsgierige ustuzou,’ zei Ikemei, terwijl ze gebaarde dat hij plat op een lage bank moest gaan liggen. ‘De wonderen zijn de wereld nog niet uit. Als je het dan beslist weten wilt, ik onderzoek je lichaam. Die gekleurde platen daar zullen een chromatografisch onderzoek verrichten, terwijl die langwerpige kolommen en die transparante buizen andere geheimen zullen blootleggen van de stoffen waaruit jouw lichaam is samengesteld. Tevreden?’

Kerrick zweeg, hij begreep er helemaal niets van. Ikemei plaatste een lomp grauw diertje op zijn borst en kneep erin om het in werking te zetten.

‘En nu gaat dit ding ultrasone trillingen uitzenden, zodat wij je lichaam van binnen kunnen bekijken. Wanneer dit klaar is, weten we alles van je. Sta maar op. We zijn klaar. Een fargi zal je de terugweg wijzen. ’

Ikemei bleef staan kijken totdat de deur achter Kerrick en Inlènu gesloten werd. ‘Een dier dat kan praten. Nu begin ik toch ook zin te krijgen om naar Alpèasak te gaan. Ik heb gehoord dat daar verschillende interessante ustuzou levensvormen voorkomen. Ik verheug me er enorm op ze met eigen ogen te kunnen zien. Orders. ’

‘Ik luister, Ikemei,’ zei Essag.

‘Voer een volledige reeks seraproeven uit, alle metabolische tests en bezorg mij een compleet beeld van de biologie van dit schepsel. Daarna begint het echte werk.’

Ikemei keerde zich om naar de werkbank en zei, alsof het een gedachte gold die zojuist bij haar was opgekomen: ‘We moeten zoveel mogelijk te weten zien te komen over zijn metabolische processen. We hebben de opdracht gekregen parasieten of roofdieren te ontdekken die deze soort schade kunnen berokkenen.’ Terwijl ze dit zei kronkelde ze van afkeer en haar assistente voelde zich er al even ellendig bij. Nog voordat ze iets kon zeggen legde Ikemei haar het zwijgen op.

‘Ik weet wat je denkt en ben het met je eens. Wij creëren leven, wij vernietigen het niet. Maar deze ustuzou zijn een gevaarlijke bedreiging gaan vormen. Zij moeten verdreven worden. Dat is het, verdreven worden. Wanneer ze zien dat ze in gevaar verkeren zullen ze wegtrekken en de stad verder met rust laten. We zullen hen niet doden, alleen maar verdrijven.’

Ze sprak met alle oprechtheid die ze kon opbrengen. Toch deelden zij en Essag de angst dat er veel duisterder plannen werden gesmeed. Hun eerbied voor het leven, alle leven, streed met hun instinct tot overleven en hun spieren trokken krampachtig samen in dit zwijgende conflict.

22

Toen de grote deuren langzaam dicht vielen, begonnen de geluiden van de ambesed weg te sterven. Stilte vervulde de ruimte toen ze helemaal gesloten waren. De details van de deuren waren Vaintè eerder nauwelijks opgevallen, hoewel ze in het verleden heel vaak in deze ruimte was geweest. Nu werd haar aandacht erdoor getrokken. Ze waren prachtig gebeeldhouwd met een grote verscheidenheid van met elkaar verstrengelde planten en dieren, die op hun beurt waren ingelegd met glanzende metalen en edelstenen. Een van de vele luxe, aangename aspecten van deze oude stad, die door de hier wonende Yilanè al niet eens meer werden opgemerkt. Die zij zelf vroeger ook niet had opgemerkt. Wat een verschil was dit alles met het nog maar net volgroeide Alpèasak, waar nog bijna helemaal geen deuren waren – terwijl de enkele exemplaren die er al wel waren nog vochtig waren van het sap van hun groei. Daar was alles nog primitief en snel geplant, vers en groen, in schril contrast met deze zorgvuldig gecultiveerde oude stad. Het was brutaal van haar om hier te zijn. Hier stond zij, Eistaa van een stad midden in de wildernis, voor hen die heersten over het eeuwige Inegban.

Vaintè verwierp deze gedachtegang onmiddellijk weer. Nieuwheid was geen schande, ze hoefde zich niet inferieur te voelen in deze prachtige stad. Inegban, oud, rijk – maar onherroepelijk gedoemd. Deze bomen zouden sterven, kille mistflarden en dode bladeren zouden door de lege straten waaien, deze zware deuren zouden vallen onder de vuisten des tijds, zouden versplinteren en tot stof vergaan. De Yilanè van Inegban mochten nu dan minachtende opmerkingen maken over hoe primitief haar verre stad nog was – maar het zou wel hun redding betekenen. Vaintè koesterde die gedachte, speelde ermee en liet zich erdoor verwarmen. Alpèasak zou hun redding zijn – en zij was Alpèasak. Toen zij zich tot Malsas en haar raadslieden wendde stond ze kaarsrecht, met een trots die aan arrogantie grensde. Zij voelden dit en ten minste twee van hen maakten onrustige bewegingen. Lekmelik en Meipon, die haar al jarenlang goed kenden, kenden haar rang en verwachtten enige onderdanigheid. Ook Malsas was weinig enthousiast over dit gebrek aan respect. Toen zij sprak was haar houding streng en vragend.

‘Je lijkt zo blij, Vaintè, vertel ons eens waarom.’

‘Het doet mij genoegen weer in Inegban te zijn, te midden van alle gemakken van deze stad en te midden van de efenselè van mijn efenburu. Tevens doet het mij genoegen u mede te kunnen delen dat het werk dat mij is opgedragen goed vordert. Alpèasak groeit en bloeit, wij hebben uitgestrekte velden en veel dieren. Gendasi is een rijk en vruchtbaar land. Alpèasak zal groeien zoals geen enkele andere stad ooit gegroeid is.’

‘Toch bemerk ik een schaduw over je woorden,’ zei Malsas. ‘Een duidelijk gevoel van aarzeling en verdriet.’

‘U ziet ook alles, Eistaa,’ zei Vaintè. ‘Er is inderdaad een schaduw. De ustuzou en alle andere dieren van het land zijn talrijk en gevaarlijk. Wij konden de geboortestranden pas inrichten nadat we de alligators hadden uitgeroeid, dieren die veel weg hebben van de krokodillen die wij hier kennen, maar oneindig talrijker zijn. Er zijn ustuzou soorten die verrukkelijk smaken, u heeft ze zelf gegeten toen u onze stad met uw bezoek vereerde. Maar er zijn ook andere ustuzou, die op hun achterpoten lopen, als primitieve kopieën van Yilanè. Zij veroorzaken veel schade en vormen een voortdurende bedreiging.’

‘Ik begrijp het gevaar. Maar hoe komt het dat onze wapens geen vat op hen hebben? Als zij zo sterk zijn, is dat dan geen teken van jouw zwakte?’

Het was een openlijk dreigement dat Vaintè ogenblikkelijk weerlegde. ‘Was het alleen maar een kwestie van mijn zwakte. Dan zou ik onmiddellijk terugtreden en plaats maken voor iemand die sterker is. Maar kijk eens hoe die gevaarlijke beesten regelrecht doordringen in onze rangen en dood en verderf zaaien. Uw efenselè, de sterke Alakensi, de altijd zo waakzame Alakensi. Dode Alakensi. Zij zijn dan misschien niet met zovelen, maar zij beschikken over de sluwheid van de oerwoudustuzou. Zij zetten vallen. Sòkain en allen die haar vergezelden zijn aan zo’n val ten prooi gevallen. Als een fargi sterft, staan er altijd weer voldoende klaar om haar plaats in te nemen. Maar wie kan Alakensi of Sòkain vervangen? De ustuzou doden de dieren die wij eten, maar we kunnen altijd weer nieuwe fokken. Maar de ustuzou hebben ook een moordpartij aangericht op de geboorte-stranden. Wie kan de plaats innemen van al die mannetjes en die jongen?’

Meipon gaf een kreet bij de gedachte alleen al. Zij was erg oud en koesterde sentimentele gedachten omtrent de geboortestranden. Maar haar kreet sprak voor hen allen, zelfs Malsas, die gegrepen werd door diezelfde sterke gevoelens. Maar zij was te ervaren om zich door haar emoties te laten leiden.

‘Tot dusverre lijk je het gevaar aardig in de hand te houden. Je doet goed werk.’

‘Dat is waar – maar ik zou meer willen doen.’

Wat?’

‘Allereerst zou ik allen die hier aanwezig zijn graag wat meer informatie verschaffen over de ustuzou. En dan zou ik hen die informatie het liefst laten horen uit de mond van de gevangen ustuzou zelf.’

Malsas dacht hier even over na, maar gebaarde tenslotte haar toestemming. ‘Als dat dier over waardevolle informatie beschikt, zullen wij naar hem luisteren. Kan hij werkelijk spreken – antwoord geven op vragen?’

‘U zult het met eigen ogen zien, Eistaa.’

Waarschijnlijk had Kerrick vlakbij zitten wachten, want de boodschapper kwam al snel met hem terug. Inlènu ging met haar gezicht naar de gesloten deuren zitten, terwijl Kerrick zich, in zwijgende afwachting van hun bevelen, tot de vergadering richtte, als een van de laagsten tegenover de allerhoogsten.

‘Laat hem spreken,’ zei Malsas.

‘Vertel ons over de ustuzou,’ zei Vaintè. ‘Spreek zodat iedereen je kan verstaan.’

Toen zij dit zei wierp Kerrick haar een snelle zijdelingse blik toe. Die laatste woorden waren een teken. Nu moest hij de toehoorders de informatie verstrekken die zij hem zorgvuldig uit zijn hoofd had laten leren.

‘Er valt niet zoveel te vertellen. Wij jagen, wroeten in de grond naar insecten en planten. En doden Yilanè.’

Zijn woorden werden onmiddellijk gevolgd door een boos geroezemoes en geschuifel van lichamen.

‘Verklaar je nader wat betreft dat doden van Yilanè,’ gebood Malsas.

‘Het is een hele natuurlijke reactie. Ik heb begrepen dat Yilanè van nature een afschuw hebben ten opzichte van ustuzou. Ustuzou reageren op dezelfde manier op Yilanè. Maar omdat zij wrede wezens zijn, zijn zij er alleen maar op uit om te doden en te verwoesten. Hun enige doel in het leven is het doden van alle Yilanè. En dat zullen ze ook doen – tenzij ze zelf gedood worden.’

Terwijl Kerrick dit zei besefte hij hoe dom het klonk. Wie zou er nu zo’n overduidelijke, verzonnen leugen geloven? Maar het antwoord op deze vraag lag voor de hand; deze Yilanè zouden zijn leugen onmiddellijk geloven omdat ze zelf niet tot liegen in staat waren. Hij kromp ineen van angst bij het zien van de doodsdreiging in hun bewegingen en was blij toen hij de kamer werd uitgestuurd. Zodra de deur weer dicht was nam Malsas het woord.

‘De ustuzou moeten voor eens en voor altijd worden uitgeroeid. Ze moeten een voor een worden opgespoord en vernietigd. Opgejaagd en gedood zoals zij Alakensi doodden die altijd aan mijn zijde zat. Welnu, Vaintè, kun je ons vertellen hoe we dit moeten aanpakken?’

Vaintè paste goed op hen niet te laten merken dat zij een belangrijke tactische overwinning had behaald. Zij hield haar gedachten dus zorgvuldig bij de plannen die ze gemaakt had, ging eens goed op haar staart zitten en begon de stappen tot de overwinning op te sommen.

‘Ten eerste – moeten we meer bewapende fargi hebben. Daar kunnen we er nooit te veel van hebben. Zij bewaken de velden, patrouilleren over de junglepaden en houden de ustuzou op afstand.’

‘Daar zal voor gezorgd worden,’ zei Malsas. ‘Wij hebben de laatste tijd veel hèsotsan gefokt en fargi getraind in het gebruik van deze wapens. Wanneer je teruggaat kan je zoveel fargi meenemen als er in de uruketo gaan. Twee van de kleinere uruketo zijn inmiddels gereed voor een langere zeereis. Ook zij zullen fargi vervoeren. Wat nog meer?’

‘Wezens om te spioneren, wezens om te doden. Yilanè zijn geen junglemoordenaars, maar Yilanè-wetenschappers kunnen wel degelijk dieren fokken die daar uitstekend toe in staat zijn.’

‘Ook hier wordt reeds voor gezorgd,’ zei Lekmelik. ‘Er is al veel werk in die richting verricht. En nu we proeven hebben kunnen nemen met de weefsels van jullie ustuzou hebben we het eindstadium van onze onderzoekingen bijna bereikt. Ikemei, die de leiding heeft over het onderzoek, zit al te wachten tot zij binnen wordt geroepen. Zij zal nadere uitleg geven.’

‘Dan hebben we alles gedaan wat we kunnen doen,’ zei Vaintè, met haar hele lichaam uitdrukking gevend aan haar genoegen en dankbaarheid.

‘Inderdaad,’ zei Malsas, maar er school een licht ongenoegen achter haar woorden. ‘Er is een aanvang mee gemaakt, maar het is nog niet klaar. En het verstrijken van de tijd werkt tegen ons. Zij die zich om die dingen bekommeren zijn vroeg teruggekeerd uit Teskhets. Zij berichten over een koude zomer, een vroege herfst en vrezen voor een lange, strenge winter. Wij moeten dan wel voorzichtig verder gaan – maar wij móeten verder gaan.’

De nadrukkelijkheid van haar woorden, de bittere woede en de angst waren zo sterk dat de toehoorders terugdeinsden voor de golf van emoties. Enkele ogenblikken lang deelden zij in de angst, maar toen verbrak Malsas de stilte.

‘Laat Ikemei komen. Wij willen horen wat er tot nu toe is bereikt.’

Zij zouden de resultaten van het onderzoek niet alleen te horen krijgen, maar ook met eigen ogen zien. Ikemei kwam binnen, gevolgd door een stoet zwaar beladen fargi, die hun lasten snel neerzetten en weer weggingen. Ikemei trok het dekkleed van een kooi die groot genoeg was om ruimte te bieden aan een volwassen Yilanè.

‘De heerser van het luchtruim,’ zei zij trots, haar ene oog sterk uitpuilend. ‘Een bekwame, sterke en intelligente roofvogel.’

De grote vogel zette zijn veren overeind en draaide langzaam zijn kop om om hen aan te kijken. De kromme snavel was ervoor geschapen om vlees kapot te rijten en de lange vleugels om hoog, snel en onvermoeibaar te vliegen. Aan de tenen van de vogel zaten kromme, scherpe klauwen die gemaakt waren om te doden. Het dier vond het niet prettig aangestaard te worden. Het schudde zijn vleugels uit en krijste woedend. Ikemei wees op een langwerpig, donker voorwerp dat om een van de enkels van de vogel geklemd zat.

‘Dit beest is een neurologische beeldrecorder,’ zei zij. ‘Speciaal verbeterd voor dit doel. Zoals iedereen wel zal weten wordt een beeld van zijn oog gefixeerd op een membraan. Vervolgens slaan neuronen het beeld voor later gebruik op in microgangliën. Aangezien er enkele beelden worden opgeslagen, en geen herinneringen aan ingewikkelde reeksen van bewegingen, is het aantal beelden dat kan worden vastgelegd vrijwel ongelimiteerd.’

‘Beelden waarvan?’ vroeg Malsas kortaf, verveeld door het technische gepraat waarvan zij maar weinig begreep.

‘Beelden van wat wij maar willen vastleggen, Eistaa,’ zei Ikemei. ‘Deze vogel is bijna immuun voor koude – wanneer zij op zoek zijn naar prooi vliegen deze dieren op zeer grote hoogten. Derhalve heeft dit dier na de voltooiing van zijn training instructies gekregen om naar het noorden te vliegen. De training is bijzonder geslaagd te noemen. Normaal gesproken heeft deze vogel geen enkele belangstelling voor langtandige, carnivore ustuzou die in het hoge noorden leven. Zij vormen geen bedreiging en zijn te groot om aan te vallen en op te eten. Maar de vogel is goed getraind en weet dat hij beloond wordt als hij zijn instructies opvolgt. Deze is ver naar het noorden gevlogen. En hierop kunnen wij precies zien wat hij heeft gezien.’

Ikemei opende een van de bundels en nam er een stapeltje afdrukken uit. Ze waren grofkorrelig en zwart-wit, maar toch zeer indrukwekkend. Zij had ze van tevoren in de goede volgorde gelegd. Eerst een wit veld met zwarte stipjes erop. Dan de duikvlucht waarna de stippen vorm kregen en duidelijker werden. Vierpotige, met pels bedekte ustuzou. Een ervan groeide, vulde de hele afdruk en keek omhoog met grauwende kaken en uitstekende kromme tanden. Toen sprong hij opzij voor de dreiging van de aanvallende vogel. Deze laatste afdruk was de meest dramatische van allemaal, want de gevleugelde schaduw van de roofvogel viel over de langtand en de sneeuw. Toen Malsas erop uitgekeken was, nam Vaintè de afdrukken gretig van haar over. Terwijl zij ze doorkeek groeide haar opwinding.

‘En hij kan dus getraind worden om welk dier dan ook te vinden?’

‘Wat je maar wilt.’

‘Zelfs de ustuzou die ik heb meegebracht uit Alpèasak?’

‘Vooral die ustuzou. Hij zal hem zoeken, vinden en weer terugkeren. En waar hij geweest is kan makkelijk worden vastgesteld door van de afdrukken van zijn vlucht een kaart te maken.’

‘Dit is het wapen dat ik nodig heb! De ustuzou verplaatsen zich in kleine groepen, terwijl het land heel groot is. We hebben een keer een groepje gevonden en uitgeroeid. Nu kunnen we de andere ook opsporen…’

‘En op dezelfde wijze vernietigen,’ zei Malsas.

‘Dat zullen we. Ik verzeker u – dat zullen we.’

‘Ik ben tevreden. Vaintè, blijf hier. De anderen kunnen gaan.’

Malsas bleef roerloos en zwijgend zitten totdat de zware deuren achter hun ruggen dichtvielen. Pas toen kwam zij in beweging en toen zij zich tot Vaintè wendde gaf zij uiting aan haar bezorgdheid en niet geringe angst. De Eistaa van Inegban bezorgd en bang? Daar kon maar één reden voor zijn. Vaintè begreep het en terwijl zij het woord nam vormden haar bewegingen een echo van die van Malsas.

‘Het gaat om de Dochters des Doods, nietwaar?’

‘Inderdaad. Zij weigeren te sterven – en hun aantal groeit.’

‘In Alpèasak sterven zij al evenmin. Ja, in het begin, toen het werk nog zwaar was en de gevaren talrijk. Maar nu wij gegroeid zijn en zoveel voorspoed kennen is dat niet meer zo. Sommigen raken gewond en sterven. Maar niet genoeg.’

‘Wanneer je teruggaat moet je een paar van de zwaarste overtreders meenemen in de uruketo. Degenen die spreken in het openbaar en anderen bekeren.’

‘Dat zal ik doen. Maar elke misdadiger die ik meeneem betekent weer één bewapende fargi minder. In Alpèasak belemmeren deze onsterfelijken mij omdat ze mij niet willen helpen bij de vernietiging van de ustuzou. Het zijn lastposten.’

‘In Inegban ook.’

‘Ik zal ze meenemen. Maar alleen in de nieuwe, nog niet uitgeprobeerde uruketo.’

In Malsas’ teken van instemming scholen kleine boventonen van respect.

‘Je bent hard en gevaarlijk, Vaintè. Als de jonge uruketo er niet in slagen de oceaan over te steken, zal hun falen tevens een succes zijn.’

‘Zo denk ik er ook over.’

‘Goed. Voordat je naar Alpèasak terugkeert zullen we deze zaken nog eens doorspreken. En nu – ben ik moe. Het is een lange dag geweest.’

Vaintè trok zich uiterst formeel terug – maar zodra de deur achter haar dichtviel kostte het haar de grootste moeite haar verrukking te verbergen. Terwijl zij door de stad liep was ze vervuld van gedachten aan de toekomst en de bewegingen van haar lichaam weerspiegelden die gedachten. Nu was er niet alleen sprake van verrukking, maar ook de dood was aanwezig, zozeer zelfs, dat de fargi die zij passeerde snel voor haar uit de weg gingen. Ze had honger gekregen en ging naar de eerste de beste plek waar zij vlees kon krijgen. Er zaten al vele Yilanè te wachten, maar zij stuurde ze weg. Vaintè at flink, waste vervolgens het vlees van haar handen en ging naar haar kamers. Die waren zowel functioneel als comfortabel en tevens prachtig gedecoreerd met geweven stoffen met mooie patronen.

Op haar bevel maakten de fargi zich snel uit de voeten. Allemaal op één na, die zij bij zich wenkte.

‘Jij daar,’ gebood zij. ‘Ga mijn ustuzou met de aangelijnde nek zoeken en breng hem bij me.’

Het duurde even want de fargi had geen idee waar zij zoeken moest. Maar zij sprak met fargi die ze tegenkwam en die spraken weer met anderen en zo werd het bevel doorgegeven door de levende structuur van de stad tot het iemand bereikte die Kerrick zag.

Tegen de tijd dat hij arriveerde was Vaintè haar bevel alweer bijna vergeten, zo ging zij op in het maken van plannen voor de toekomst. Maar toen hij binnenkwam wist zij onmiddellijk alles weer.

‘Dit is een dag van successen geweest, een dag van mijn successen,’ zei ze. Ze sprak tot zichzelf en keek niet hoe hij reageerde. Inlènu ging op haar gemak op haar staart zitten, met haar gezicht naar het geweven materiaal aan de muur en genoot op haar eigen wezenloze manier van de patronen.

Vaintè trok Kerrick naast zich en rukte de pelzen weg die hij om zijn lichaam droeg. Ze lachte toen hij zich trachtte terug te trekken en wond zowel hem als zichzelf op.

Kerrick was niet bang meer voor wat er gebeurde. Daar voelde het veel te fijn voor. Toen het voorbij was en zij hem van zich af duwde, speet het hem om weg te gaan. Hij hoopte nu alweer dat dit nog vele, vele keren zou gebeuren.

23

De donder rommelde onheilspellend achter de donkere wolken, terwijl de stortregen het oceaanoppervlak geselde. De uruketo voer langzaam weg van de kust, met de twee kleinere uruketo in zijn kielzog. De enteesenat, blij om weer in de open zee te zijn, zwommen snel vooruit en doken op uit het water om vervolgens weer terug te duiken in de golven. Inegban werd steeds kleiner, totdat het nog maar een stipje was en vervolgens helemaal uit het gezicht verdween.

Het was geen gemakkelijke reis. Na de opwinding en onverwachte genoegens van Inegban, was de terugreis in de uruketo een voortdurende kwelling voor Kerrick. Het inwendige van de uruketo zat propvol en er waren zoveel fargi aan boord dat je geen stap kon zetten zonder op een van hen te gaan staan. De voedsel- en watervoorraad was krap en werd zorgvuldig gerantsoeneerd. De Yilanè deerde dit alles niet; zij werden gewoon loom en sliepen het grootste gedeelte van de tijd. Maar Kerrick niet. Hij voelde zich ingesloten, opgesloten, niet in staat om vrij te ademen. En ook in zijn slaap kon hij niet vluchten, want dan droomde hij dat hij stikte of verdronk en werd gillend en hevig transpirerend wakker. Hij kon niet vrij rondlopen en gedurende de hele reis slaagde hij er slechts twee keer in om via de vin naar boven te klimmen om zijn longen vol te zuigen met de versterkende zilte lucht.

Midden op zee kregen zij te maken met een storm, waardoor de vin zoveel dagen achtereen dicht bleef dat de muffe lucht niet meer geschikt was om in te ademen. Op het laatst moest de vin wel even geopend worden, een heel klein stukje maar, hetgeen echter meer dan genoeg was om samen met de frisse lucht een golf koud zeewater naar binnen te laten stromen. Vochtig en klam, eerst koud, daarna opnieuw warm. Kerrick leed in stilte.

Toen de storm eindelijk ging liggen en de vin weer open kon, wuifde Vaintè de anderen weg en klom helemaal alleen naar boven. De zee was nog steeds flink woelig en de witgetopte golven strekten zich in alle richtingen uit. Een verlaten zee. De twee kleine uruketo waren verdwenen: zij werden nooit meer teruggezien.

Aan Kerricks zeeziekte kwam pas een einde toen zij in de haven van Alpèasak lagen. De ziekte en de dagen zonder voedsel hadden hem zodanig verzwakt dat hij nauwelijks overeind kon komen. De gekooide roofvogel had bijna net zo erg onder de reis geleden als hij; zijn kop hing omlaag en hij gaf een zwakke kreet toen hij werd weggedragen. Kerrick ging als laatste aan land en moest door Inlènu en twee van de fargi door de vin omhooggetild worden.

Vaintè ademde de vochtige, warme lucht, zwaar van de geuren van de levende stad, diep in en voelde een intens genoegen nu zij de lethargie van de reis van zich af kon schudden. Zij ging de eerste de beste koeltank binnen die zij tegenkwam, waste het zout en het aangekoekte vuil van de binnenkant van de uruketo van zich af en stapte even later fit en verfrist de zonneschijn weer in.

Het was niet nodig de leiders van de stad bijeen te roepen, want zij zaten haar allemaal al op te wachten in de ambesed.

‘Gaat het goed met Alpèasak?’ vroeg ze en voelde zich zo mogelijk nog verfrister toen iedereen welzijn communiceerde. ‘Nog nieuws over de ustuzou, Stallan, dat ongedierte dat aan de randen van onze stad vreet?’

‘Lastpakken, meer niet. Er zijn wat slachtdieren gestolen en enkele zijn er gedurende de duistere uren geslacht, waarna het vlees nog voor het aanbreken van de dag werd meegenomen. Maar wij hebben een goede verdediging, dus ze kunnen niet veel schade aanrichten.’

‘De kleinste schade is al te veel. We moeten ze tegenhouden. En dat zullen we ook. Ik heb goed getrainde fargi meegebracht. De ustuzou zullen gevolgd worden en gedood.’

‘Ze zijn moeilijk op te sporen,’ zei Stallan aarzelend. ‘In het bos zijn ze net zo slim als dieren in het verbergen van hun sporen. En als er wel een spoor is, leidt dat vaak naar een hinderlaag. Op die manier zijn we al heel wat fargi kwijtgeraakt.’

‘Dat zal niet meer voorkomen,’ zei Vaintè, en gebaarde haar genoegen toen de roofvogel plotseling een kreet gaf, bijna alsof hij haar woorden kracht wilde bijzetten. Zijn kooi was naar voren gedragen en de vogel zat nu in de zonneschijn zijn veren glad te strijken.

‘Nadere uitleg volgt nog,’ zei Vaintè. ‘Dit vliegende wezen zal ons in staat stellen de plekken te vinden waar de ustuzou hun jongen en vrouwtjes verborgen houden. Maar eerst wil ik gedetailleerde verslagen van alles wat er tijdens mijn afwezigheid is voorgevallen.’

De roofvogel herstelde snel van de zeereis: Vaintè wachtte vol ongeduld op de volgende ustuzou strooptocht. Toen het bericht haar eindelijk bereikte, deelde zij snel haar bevelen uit en ging meteen naar de afgelegen weidegrond waar de overval had plaatsgevonden. Stallan was er al en wees vol walging naar de afgeslachte kadavers op het met bloed bevlekte gras.

‘Wat een verspilling. Ze hebben alleen de vlezige achterpoten maar meegenomen.’

‘Heel praktisch,’ zei Vaintè, slechts weinig emotie tonend. ‘Makkelijk te dragen, weinig afval. In welke richting zijn ze verdwenen?’

Stallan wees op het gat dat in de doornhaag was gemaakt en op het spoor dat onder de hoge bomen verdween.

‘In noordelijke richting, net als altijd. Een makkelijk te volgen spoor, hetgeen wil zeggen dat het juist de bedoeling is dat wij het zien. Het vlees is verdwenen en aan het eind van dat spoor wacht ons slechts de dood, vallen en hinderlagen.’

‘De vogel zal gaan waar wij niet kunnen komen,’ zei Vaintè, terwijl de roofvogel naar hen toe werd gedragen. Het gevangen dier krijste woedend en pikte aan de boeien om zijn poot. Hij zat niet meer in een kooi, maar op een houten stok bovenop een platform. Het platform stond op een aantal lange palen zodat de fargi die het droegen buiten het bereik bleven van de klauwen en de snavel. Op dat moment arriveerde ook Kerrick, zich afvragend waarom hij hier al zo vroeg werd ontboden.

‘Doe jullie werk,’ zei Vaintè tegen de vogel verzorgers.

Plotseling was Kerrick niet langer een toeschouwer, want harde duimen grepen hem vast en sleurden hem naar voren. De roofvogel raakte helemaal opgewonden bij de aanblik en stank van de bloederige karkassen en begon krijsend met zijn machtige vleugels te klapperen. Een van de verzorgers sneed een homp vlees uit de flank van een van de dode beesten en wierp het de vogel toe. Deze greep het rode vlees gretig met zijn vrije poot, drukte het met zijn klauwen tegen de stok en begon er bloederige repen af te scheuren. Pas toen hij klaar was gingen ze verder. Kerrick verzette zich terwijl hij naar voren werd geduwd, bijna binnen het bereik van die bebloede, kromme snavel.

‘Volg, zoek. Volg, zoek,’ riep de verzorger, steeds maar weer opnieuw, terwijl Kerrick nog wat dichterbij werd geschoven.

De roofvogel viel niet aan, maar draaide in plaats daarvan zijn kop om om Kerrick met één kille, grijze blik aan te kijken. Terwijl hem allerlei bevelen werden toegeschreeuwd staarde hij Kerrick onwrikbaar aan en pas toen de bevelen ophielden knipperde hij met zijn ogen en boog hij zijn kop.

‘Draai de stok om zodat hij in de richting van het spoor kijkt,’ beval de verzorger, waarna hij zijn hand achter de vogel bracht en bliksemsnel de boeien losmaakte.

De roofvogel schreeuwde, boog zijn poten – en verhief zich vervolgens met een machtig vleugelgeldapper de lucht in. Kerrick deinsde achteruit toen de vogel in zijn richting keek.

Hij was goed getraind. Hij verhief zich snel in de lucht, cirkelde nog een keer over hen heen – en zette toen koers in noordelijke richting.

‘Het is begonnen,’ zei Vaintè tevreden.

Maar haar enthousiasme ebde weg toen de ene dag na de andere verstreek – en de roofvogel maar niet terugkeerde. De bezorgde vogelverzorgers gingen haar uit de weg, net als iedereen die de woede in haar bewegingen opmerkte. Zolang Kerrick niet bij haar ontboden werd, bleef hij zover mogelijk bij haar uit de buurt. De hanalè was een prettig toevluchtsoord waar men hem niet zo gemakkelijk kon vinden; sinds hun terugkeer uit Inegban was hij er niet meer geweest.

Toen ze hem aan zag komen deed Ikemend de deur voor hem open. ‘Jij bent naar Inegban geweest,’ zei ze, met opgewonden bewegingen, haar woorden tegelijkertijd een vraag en een antwoord.

‘Ik had nog nooit zo’n stad gezien.’

‘Vertel me er alles van, want ik zal hem nooit meer met eigen ogen aanschouwen.’

Terwijl ze dit zei legde ze de leiband in een groef die in het hout van de deuropening was gemaakt en deed vervolgens de deur weer dicht. Kerrick wist wat zij wilde horen en vertelde haar van de wonderen van de stad, van de menigtes en de drukte – en niets over de honger en de strenge winters. Hij genoot van zijn bezoekjes aan de hanalè en verzekerde zich er op deze manier van dat Ikemend zich altijd op zijn komst zou blijven verheugen. Zij luisterde zo lang mogelijk naar hem en rende alleen af en toe weg wanneer dringende zaken haar aandacht vroegen. De mannetjes mochten Ikemend niet en ontliepen haar gezelschap. Zij waren op dit moment nergens te zien. Kerrick keek de lange, donkere gang in, in de richting van de binnenruimte die hij nooit te zien zou krijgen. Toen hij helemaal achterin iemand voorbij zag lopen riep hij: ‘Ik ben het, Kerrick. Ik zou graag even met je praten.’

Het mannetje aarzelde, liep toen door en bleef pas staan toen Kerrick hem opnieuw iets toeriep. ‘Ik ben naar Inegban geweest. Wil je misschien wat over de stad horen?’

Deze verleiding was te groot om te weerstaan. De Yilanè kwam langzaam naar voren, het licht in en Kerrick herkende hem. Het was Esetta, een humeurig wezen met wie hij een paar maal eerder gesproken had. Alle andere mannen bewonderden Esetta’s zangkunst, maar Kerrick vond het monotoon en een beetje vervelend. Hoewel hij dit nog nooit hardop gezegd had.

‘Inegban is een echte stad,’ zei Esetta, op de abrupte, ademloze manier waarop alle mannetjes spraken. ‘Daar konden wij hoog tussen de boombladeren zitten en alles zien wat er beneden, op de drukke voetpaden gebeurde. Daar zaten we niet voorgoed gevangen in een eindeloze verveling, zoals hier, met weinig anders te doen dan nadenken over het lot van de stranden. Vertel me eens…’

‘Dat zal ik doen. Maar laat eerst Alipol komen. Ik wil hem ook alles vertellen.’

‘Dat kan ik niet.’

‘Waarom niet?’

Esetta schepte een pervers genoegen in zijn antwoord. ‘Waarom ik dat niet kan? Je wilt weten waarom ik dat niet kan? Ik zal je vertellen waarom ik dat niet kan.’ Hij aarzelde even en bevochtigde met zijn tong zijn lippen alvorens te spreken.

‘Je kunt hem niet spreken omdat Alipol dood is.’

Kerrick was geschokt. Die forse Alipol, zo stevig als een boomstam. Het leek niet mogelijk.

‘Was hij ziek – een ongeluk?’

‘Erger nog. Hij is door geweld om het leven gekomen. Hij die al twee keer naar de stranden was geweest. En ze wisten het, die wrede beesten, ze wisten het, hij heeft het hen verteld, hen gesmeekt, hen de mooie dingen laten zien die hij maakte, maar ze lachten hem gewoon uit. Sommigen keerden zich af, maar die lelijke, met al die littekens en die ruwe stem, de aanvoerder van de jagers, zij vond zijn protesten opwindend en greep Alipol en smoorde zijn kreten met haar weerzinwekkende lichaam. Ze bleven er de hele dag, daar zorgde zij wel voor, de hele dag, ik heb het zelf gezien.’

Kerrick begreep dat zijn vriend iets verschrikkelijks was overkomen, maar hij wist niet wat. Esetta was hem even vergeten en wiegde met gesloten ogen heen en weer. Hij neuriede een soort klaagzang en begon vervolgens met schorre stem een lied te zingen dat overliep van angst en verdriet.

‘Jong ga ik, voor het eerst naar het strand,
en ik keer terug.

Een tweede maal ga ik, niet langer jong,
keer ik nog terug?

Maar geen derde, alsjeblieft geen derde keer,
want slechts weinigen keren terug.

Niet ik, niet ik. Want als ik ga, ik weet het zeker,
keer ik niet terug.’

Toen zweeg Esetta. Hij was vergeten dat Kerrick hem over Inegban zou vertellen, of misschien had hij geen zin meer in verhalen over die verre stad. Hij draaide zich om, zonder acht te slaan op Kerricks vragen, en slofte de gang weer in. Ook al riep Kerrick nog zo hard, er verscheen niemand meer. Tenslotte liet hij zichzelf maar uit en trok de deur achter zich in het slot. Wat had Esetta bedoeld? Waaraan was Alipol op het strand gestorven? Hij begreep er helemaal niets van. Inlènu zat met haar rug tegen een muur in het zonnetje te slapen en hij gaf een gemene ruk aan de riem totdat zij met een wezenloze blik naar hem opkeek, gaapte en langzaam overeind krabbelde.

24

De fargi kon niet wachten om haar boodschap over te brengen – een boodschap aan de Eistaa zelf – maar in haar ongeduld had zij te snel gelopen in de hitte. Toen ze de ambesed bereikte hing haar mond zover open en ademde zij zo snel dat spreken onmogelijk was. In een folterende besluiteloosheid wierp zij zich naar voren in de zon en deinsde weer terug in de schaduwen. Was er water in de buurt? In haar verwarring kon zij het zich niet meer herinneren. Geen van de fargi in haar nabijheid sloeg acht op haar bewegende vingers en het kleurenspel op haar handpalmen. Zij waren egoïstisch, dachten enkel aan zichzelf en staken geen hand uit om andere fargi te helpen. Ze werd boos en stond er niet bij stil dat zij in een dergelijke situatie precies hetzelfde zou hebben gedaan. Wanhopig keek ze in enkele nabijgelegen gangen en vond tenslotte een drinkvrucht. Ze zoog het koele water eruit en kneep de rest van de inhoud uit over haar armen en lichaam. Eindelijk werd haar ademhaling langzamer en waagde zij een poging tot spreken.

‘Eistaa… ik breng u een boodschap…’

Niet zoals het hoorde, maar verstaanbaar. Langzaam lopend, en ervoor zorgend dat ze in de schaduw bleef, liep zij om de ambesed heen en duwde zich een weg door de dicht op elkaar staande fargi naar de lege plek vlak voor de Eistaa. Daar aangekomen verstijfde haar lichaam in de houding van verwachting-aandacht, van laagste tot de allerhoogste.

Het was Vanalpè die haar na enige tijd opmerkte en Vaintè opmerkzaam maakte op het zwijgende figuurtje.

‘Spreek,’ gebood Vaintè.

De fargi rilde van angst en moest zich ertoe dwingen de zorgvuldig uit het hoofd geleerde woorden uit te spreken.

‘Eistaa, ik breng boodschap. Boodschap is van zij die roofvogel voedert. De vogel is teruggekeerd.’

‘Teruggekeerd!’ Vaintè was verrukt en de fargi kronkelde van vreugde, in al haar simpelheid gelovend dat die verrukking haar gold. Met een snelle beweging wenkte Vaintè een andere fargi. ‘Ga Stallan zoeken. Zij moet zich onmiddellijk bij mij melden.’ Toen wendde zij zich weer tot de fargi die de boodschap had gebracht.

‘Jij. Ga terug naar de vogelverzorgers. Blijf bij hen tot de afdrukken klaar zijn en kom mij dat dan vertellen. Herhaal.’

‘Teruggaan naar verzorgers. Blijven. Terug naar Eistaa wanneer klaar zijn de…’

‘Afdrukken, foto’s, landschappen.’ Vaintè zei het op drie verschillende manieren zodat het stomme wezen haar zou begrijpen. ‘Herhaal, akayil.’

Akayil, walging-van-spraak. De toekijkende fargi fluisterden elkaar de verschrikkelijke uitdrukking angstig toe en gingen de vertrekkende boodschapper snel uit de weg, alsof ze bang waren door haar besmet te worden.

‘Vanalpè, hoe lang gaat dat hele proces duren?’ vroeg Vaintè.

‘Om te beginnen is de informatie nu reeds beschikbaar. De geheugenvoorraad uit de gangliën van de vogel zijn inmiddels in een grotere geheugenbank opgeslagen. Dat heb ik zelf ook wel eens gedaan bij het opnemen van groeipatronen. De eerste beelden en de laatste beelden kunnen meteen bekeken worden – maar het meest tijdrovende karwei is het ordenen van de tussenliggende informatie.’

‘Ik begrijp niet wat je bedoelt.’

‘Ik kan erg slecht uitleggen, Eistaa. De vogel is vele dagen weggeweest. En al die tijd, of het nu dag was of nacht, is er om de paar seconden een beeld gememoriseerd. Het geheugendier kan geïnstrueerd worden alle zwarte beelden van de nacht te verwijderen, maar dan blijven er nog ontelbare over. Elk beeld moet apart op een scherm van zacht kristal worden gelegd, teneinde verwijderd of bewaard te worden. Dat zal vele dagen vergen.’

‘Dan zullen wij geduldig zijn en afwachten.’ Zij keek op en zag de gedrongen, gehavende figuur van Stallan aankomen en wenkte haar naderbij.

‘De vogel is teruggekeerd. Wij zullen nu al snel weten of de ustuzou gevonden zijn. Zijn we gereed om een aanval te ondernemen?’

‘Dat zijn we. De fargi schieten inmiddels prima en de hèsotsan zijn goed gevoed. Er zijn nieuwe pijlstruiken geplant, waar we al heel veel pijlen van hebben geoogst. De boten hebben zich flink voortgeplant en enkele jonge boten zijn al groot genoeg om dienst te doen.’

‘Breng ze in gereedheid. Laad voedsel en water in en kom dan weer bij me terug. Jij, Vanalpè, jouw ervaring met het afdrukken van beelden komt nu goed van pas. Ga onmiddellijk diegenen helpen die daar nu mee bezig zijn.’

De rest van die dag en ook de dag daarna hield Vaintè zich bezig met het besturen van de stad en zette elke gedachte aan de ustuzou uit haar hoofd. Maar telkens wanneer zij zich ontspande en er niemand in de buurt was om mee te praten, keerde de herinnering onmiddellijk terug. Waren de ustuzou gevonden? Als dat zo was moesten ze gedood worden, opgespoord en vernietigd. Haar neuskleppen werden wit van woede toen zij aan de ustuzou dacht. Wanneer zij zich zo voelde had ze geen trek in eten en ze was zo opvliegend dat één bange fargi doodbleef na op bruuske wijze door haar weggestuurd te zijn. Gelukkig voor het welzijn van de stad bereikte Vaintè op de derde dag het verlossende bericht.

‘De afdrukken zijn klaar, Eistaa,’ zei de fargi, en er voer een huivering van opluchting door allen die het hoorden. Toen Vaintè de ambesed verliet voegde zelfs Kerrick zich bij de grote groep volgelingen die achter haar aan liepen, net zo verlangend als de anderen om erachter te komen wat er gebeurd was.

‘Ze zijn gevonden,’ zei Vanalpè. ‘Er wordt een grote afbeelding van gemaakt die inmiddels bijna klaar is.’

Langzaam kwam het vel cellulose uit de mond van een beest te voorschijn. Met een vochtig, smakkend geluid trok Vanalpè het los en Vaintè pakte het meteen op. Het was nog vochtig en warm.

‘Ze zijn inderdaad gevonden,’ zei ze, en de blijdschap in haar bewegingen deed de afdruk in haar handen trillen. ‘Waar is Stallan?’

‘Hier, Eistaa,’ zei Stallan, terwijl zij de afbeeldingen waar zij naar had staan kijken weglegde.

‘Weet jij waar dit is?’

‘Nog niet.’ Stallan wees naar het midden van de foto. ‘Maar het is voldoende te weten dat deze rivier langs de plek in kwestie stroomt. Wij vallen aan vanaf het water. Ik ben nu bezig hun spoor te volgen, het is een weg die ik ken en het eerste gedeelte ervan staat al aangegeven op mijn kaarten. Met deze afbeeldingen zal ik hen volgen totdat ze deze plek bereiken. Kijk, hier hebben ze hun nest. De onderkomens van huiden, de grote dieren, alles hetzelfde als die eerste keer.’

‘En zij zullen vernietigd worden zoals wij ze ook die eerste keer vernietigd hebben.’ Zij wenkte Kerrick bij zich en tikte met haar duim op de afbeelding. ‘Weet je wat dit is?’

De zwarte en witte patronen zeiden hem niets; hij had nog nooit eerder zo’n afbeelding gezien. Hij nam het vel van haar aan en draaide het alle kanten op. Hij bekeek zelfs de achterkant voordat Vaintè het uit zijn handen rukte.

‘Je houdt je van de domme,’ zei Vaintè. ‘Je hebt deze wezens en bouwsels heus wel eens eerder gezien.’

‘Met alle respect, Eistaa,’ zei Vanalpè, op nederige en verontschuldigende wijze. ‘Maar de fargi reageren precies hetzelfde. Voordat zij getraind zijn om deze afbeeldingen te leren bekijken, zegt het ze allemaal niets.’

‘Ik begrijp het.’ Vaintè wierp de afdruk terzijde. ‘Maak de voorbereidingen af. We vertrekken zodra we weten waar die plek zich bevindt. En jij, Kerrick, gaat met ons mee.’

‘Dank u, Eistaa. Ik ben altijd blij u van dienst te kunnen zijn.’

Kerrick meende wat hij zei. Hij had geen idee waar ze naartoe gingen of wat ze daar gingen doen. Maar hij verheugde zich op het nieuwtje van een reis met de boten.

Zijn enthousiasme verdween al snel. Ze vertrokken tegen zonsopgang, voeren door tot het invallen van de schemering en sliepen aan land. Dit ging zo dag in dag uit, net zolang totdat hij de Yilanè hun vermogen om weg te zinken in een bijna geestloze toestand begon te benijden. In plaats daarvan keek hij naar de oever en probeerde zich voor te stellen wat er zich achter die muur van bomen achter de stranden zou bevinden.

Terwijl zij langzaam in noordelijke richting bewogen traden er veranderingen op in de kustlijn. Jungle maakte plaats voor bossen, toen voor moerassen en tenslotte voor laag struikgewas. Zij passeerden de monding van een grote rivier, maar gingen nog verder. Pas toen zij een grote baai binnenvoeren kwam er verandering in hun noordelijke koers. Vaintè en Stallan in de voorste boot veranderden van richting en voeren de baai in. Dit was iets nieuws en de slaperige fargi schrokken wakker. Toen zij vlakbij het riet langs de oever waren, schrokken zij de vogels op die daar zaten te eten en deden hen in grote vluchten die de hemel verduisterden opfladderen; het geluid van hun gesnater was oorverdovend. Toen de moerassen weer plaatsmaakten voor stranden gaf Vaintè een teken om aan land te gaan – hoewel de zon nog maar halverwege de hemel stond.

Net als de anderen, ging Kerrick zo dicht mogelijk bij Vaintè in de buurt staan om te horen wat er besloten werd. Stallan legde haar hand op een van de afbeeldingen.

‘Wij bevinden ons nu hier – en de ustuzou zijn hier, aan de oever van de rivier. Als we vandaag nog verder gaan bestaat de mogelijkheid dat wij opgemerkt worden. Het lijkt mij verstandig om de boten hier uit te laden en al het water en voedsel op het strand te leggen. Op die manier zijn we klaar om bij het eerste licht toe te slaan.’

Vaintè knikte goedkeurend. ‘We vallen aan vanaf het water, met het opkomen van het getijde, want ditmaal kunnen wij niet achter hen komen. Ze moeten allemaal gedood worden, behalve de paar exemplaren die Stallan volgens haar instructies gevangen moet nemen. Is dat begrepen? Herhaal.’

De groep leiders herhaalde de instructies terwijl de fargi hun uiterste best deden er iets van te begrijpen. Dit werd keer op keer herhaald, net zolang tot zelfs de allerstomste wist wat haar te doen stond. Kerrick wendde zich verveeld af, maar keerde snel weer terug toen Vaintè hem wenkte.

‘Jij blijft hier bij de voorraden en wacht tot wij terug komen. Ik wil niet dat je in het vuur van de strijd per ongeluk gedood wordt. Jouw werk komt later.’

Voordat Kerrick iets kon zeggen keerde zij zich om. Hij had geen enkele behoefte om getuige te zijn van een moordpartij, zelfs niet als het om ustuzou ging, en was dus blij met haar beslissing.

Tegen zonsopgang waren ze klaar voor vertrek. Kerrick zat aan de kant terwijl de anderen aan boord gingen, en keek toe hoe zij stilletjes in de ochtendmist verdwenen. Ook Inlènu keek hen na. Zij toonde niet de minste belangstelling, maar opende, zodra ze uit het zicht verdwenen waren, wel onmiddellijk een van de zakken met vlees.

‘Jij bent een walgelijke vreetzak,’ zei Kerrick. ‘Als je niet oppast groei je dicht.’

‘Goed eten,’ zei Inlènu. ‘Jij ook eten.’

Eigenlijk hield hij niet van het vlees dat gepreserveerd werd in blazen; het smaakte altijd een beetje muf. Maar hij knabbelde er wat van en dronk wat water. Hij wist dat hij Inlènu met geen mogelijkheid in beweging kon krijgen voordat zij zich flink tegoed had gedaan. Hij nam haar eens nauwkeurig op en realiseerde zich opeens dat wat hij zojuist gezegd had echt waar was; zij werd inderdaad dik, op haar hele lichaam lag een zachte vetlaag die de harde contouren van haar stevige spieren wat ronder maakte.

Hoewel hij inmiddels gewend was aan de constante aanwezigheid van anderen merkte hij dat hij nog steeds van de vrijheid kon genieten ook eens een keertje alleen te zijn. Inlènu telde niet mee. Toen de boten verdwenen waren daalde er een vredige stilte neer. Er waren wel geluiden, het briesje dat het hoge gras deed ruisen en de kleine golfjes die over het strand kabbelden. Maar er klonken geen stemmen, hij hoorde niet dat onophoudelijke gepraat van de ambesed.

Kerrick liep voorop toen ze op hun gemak een wandelingetje over het schone zandstrand gingen maken. Ze liepen door het boendergras en maakten vogels aan het schrikken die bijna van onder hun voeten vandaan opfladderden. Ze liepen totdat Inlènu begon te klagen en tot stilte gemaand moest worden. Toen zij de hoge, zwarte rotsrichel bereikten begon het net eb te worden. Er hingen lange draden zeewier aan de rotsen en net boven het water zaten grote klompen donkere schelpdieren in de rotsspleten.

‘Lekker,’ zei Inlènu luid smakkend. Tot aan haar knieën in de zee probeerde zij er een paar los te trekken, maar ze zaten te stevig aan de rotsen vast. Ze protesteerde niet toen Kerrick haar weer het water uit voerde en een vuistgrote steen zocht. Hij gebruikte de steen om een paar schaaldieren los te breken en Inlènu stopte ze meteen in haar mond en vermaalde ze met haar immense kaken. De stukken schelp spuwde ze in zee en het zachte vlees slikte ze innig tevreden door. Kerrick verzamelde er ook een paar voor zichzelf en gebruikte het metalen mes om zijn hals om ze open te maken. Ze aten tot ze niet meer konden.

Het was een prettige dag, de fijnste die hij zich kon herinneren. Maar Kerrick wilde wel terug zijn wanneer de anderen terugkwamen, dus wandelden ze vroeg in de middag weer naar de plek waar zij aan land waren gegaan. Ze moesten lang wachten. De zon ging alweer bijna onder voordat de boten weer verschenen.

Vaintè kwam als eerste aan land. Zij liep het strand over naar de voorraden, liet haar wapen in het zand vallen en scheurde een blaas vol vlees open. Terwijl zij er een groot stuk van afbeet keek zij naar Kerricks vragende houding. Voordat ze iets zei kauwde ze haar vlees en slikte het hongerig door.

‘Er is er niet één ontsnapt. De moordenaars zijn vermoord. Ze hebben hard teruggevochten en wij zijn fargi kwijtgeraakt, maar we hebben fargi genoeg. We hebben gedaan waarvoor we gekomen zijn. En nu moet jij je plicht vervullen.’

Zij riep een bevel en twee fargi droegen een stevig ingepakte bundel uit een van de boten en sleepten hem aan land. Eerst dacht Kerrick dat het een bundel huiden was. Toen begon het pakket te bewegen.

Toen de fargi het op het zand lieten vallen vielen de huiden open en keek Kerrick neer op een bebaard gezicht. Het haar van het wezen was doordrenkt met bloed en zijn ogen waren groot van doodsangst. Toen hij Kerrick zag deed hij zijn mond open en stootte vreemde, harde klanken uit.

‘De ustuzou spreekt,’ zei Vaintè. ‘Of doet althans wat bij die smerige beesten voor spreken doorgaat. Wat zegt hij, Kerrick? Ik gebied je te luisteren en me te vertellen wat hij zegt.’

De gedachte dat hij haar niet zou gehoorzamen kwam niet eens bij hem op. Wanneer de Eistaa sprak had iedereen maar te doen wat ze wilde. Maar Kerrick kon niet gehoorzamen en bewoog angstig.

Hij begreep die klanken niet. Ze zeiden hem niets, helemaal niets.

25

‘Zegt hij nu iets?’ drong Vaintè aan. ‘Vertel me wat hij zegt.’

‘Ik weet het niet,’ moest Kerrick toegeven. ‘Misschien wel. Ik begrijp er niets van. Helemaal niets.’

‘Dan zijn die geluiden die hij maakt – alleen maar geluiden.’

Vaintè was razend. Dit was een tegenvaller. Ze had Enge nooit moeten geloven toen die volhield dat deze smerige beesten echt met elkaar communiceerden. Ze had het toch bij het verkeerde eind gehad. Vaintè luchtte haar woede op de ustuzou; ze zette haar voet op zijn gezicht en draaide hem keihard heen en weer. Hij kreunde van pijn en gaf een luide schreeuw.

Kerrick hield zijn hoofd een beetje schuin en luisterde goed voordat hij iets zei. ‘Eistaa, wacht even – ik hoor iets.’

Zij deed een stap naar achteren en draaide zich, nog steeds kwaad, naar hem om. Voordat zij haar woede op hem kon richten begon hij vlug te praten.

‘U hebt het zelf gehoord, hij riep een aantal keren achter elkaar hetzelfde. En ik weet, dat wil zeggen ik dènk te weten wat hij zei.’

Hij zweeg en beet op zijn lip terwijl hij zijn geheugen afzocht naar lang vergeten herinneringen en woorden.

‘Marag, dat zei hij. Marag.’

‘Dat betekent toch niets.’

‘Jawel. Ik weet zeker van wel. Het lijkt op… het heeft ongeveer dezelfde betekenis als ustuzou.’

Nu begreep Vaintè er niets meer van. ‘Maar dat beest is immers zelf ustuzou.’

‘Dat bedoel ik niet. Voor deze hier zijn de Yilanè ustuzou.’

‘De bedoeling is me niet helemaal duidelijk en de gevolgtrekkingen bevallen me absoluut niet, maar ik kan wel ongeveer bedenken wat je ermee tracht te zeggen. Ga door met de ondervraging. Als je denkt dat deze ustuzou yileibe is en niet kan spreken zoeken we gewoon een andere voor je. Ga door.’

Maar dat kon Kerrick niet. De gevangene was inmiddels stil geworden. Toen Kerrick zich naar hem toeboog om hem aan te zetten tot praten, spuwde de ustuzou hem in zijn gezicht. Vaintè keek verstoord.

‘Ga je wassen,’ gebood zij, en gaf vervolgens een fargi de opdracht een van de andere ustuzou te gaan halen.

Kerrick merkte amper wat er gebeurde. Marag. Het woord wentelde zich keer op keer door zijn hoofd en bracht herinneringen boven, akelige herinneringen. Kreten in het oerwoud, iets angstaanjagends in zee. Murgu. Dat was meer dan één marag. Murgu, marag, murgu, marag…

Hij verstijfde en realiseerde zich dat Vaintè hem op boze toon iets toeriep.

‘Ben jij nu plotseling ook yilenin, net zomin tot spreken in staat als een fargi die net uit zee komt?’

‘Het spijt me. De gedachten, de geluiden die de ustuzou maakte, mijn gedachten…’

‘Interesseren mij niets. Praat nu met deze andere.’

Kerrick keek naar de grote, angstige blauwe ogen en de verwarde blonde haardos. Op het gezicht van het beest groeide geen haar en het lichaam onder de omslagen zag er gezwollen en anders dan anders uit. Het angstige wezen begon te jammeren toen Vaintè een van de houten speren met stenen punten oppakte die buitgemaakt waren op de ustuzou en ermee in de zij van de gevangene prikte.

‘Kijk me aan,’ zei Vaintè. ‘Dat is beter. Nu zal ik je laten zien wat er met je zal gebeuren als je je mond houdt, net als deze andere, en weigert om spreekgeluiden te maken.’

De baardige gevangene gaf een rauwe kreet toen Vaintè zich omdraaide en de speer in zijn vlees stootte, keer op keer, net zolang totdat hij stil was. De andere gevangene kreunde van afschuw en kronkelde zo hevig als de strakke windsels dat toestonden. Vaintè wierp de met bloed besmeurde speer terzijde.

‘Maak de ledematen van dit beest los en zorg dat het spreekt,’ gebood zij terwijl ze zich afwendde.

Dit was makkelijker gezegd dan gedaan. De gevangene jammerde en begon hard te huilen, te hoesten en tegelijkertijd slijm op te geven.

Kerrick boog zich naar voren en wachtte tot de ustuzou wat rustiger werd alvorens de enige woorden te zeggen die hij kende.

‘Marag. Murgu.’

Het antwoord kwam snel, zo snel dat hij er niets van verstond, hoewel hij het woord murgu herkende – en nog iets anders. Sammad. Ja, sammad, de sammad was uitgemoord. Dat betekenden die woorden. Alle leden van de sammad gedood door de murgu. Dat was het wat zij vertelde.

Zij. Plotseling lag het woord op zijn lippen. Vrouwelijk. Zij was linga, de andere, die nu dood was, hannas, mannelijk en vrouwelijk. Zelf was hij ook hannas.

Uiterst langzaam, met één woord, één uitdrukking tegelijk, begon alles weer bij hem boven te komen. Sommige woorden kon hij helemaal niet verstaan; de woordenschat van een achtjarig kind, de enige die hij ooit had gekend, was niet die van een volwassen vrouw.

‘Jullie maken geluiden tegen elkaar. Begrijpen jullie elkaar?’

Kerrick knipperde eens met zijn ogen, sprong overeind en bleef Vaintè even aan staan staren voordat de betekenis van haar vraag door de stroom van Marbakwoorden waar zijn hoofd nu van omliep, doordrong.

‘Ja, natuurlijk Eistaa, wij begrijpen elkaar. Het gaat langzaam – maar het gaat.’

‘Dan gaan we de goede kant op.’ De schaduwen waren al lang, de zon al achter de horizon verdwenen en Vaintè sloeg een mantel om. ‘Bind dat beest weer vast zodat het niet kan ontsnappen. Morgenochtend ga je hiermee verder. Zodra je je begrip van de taal hebt geperfectioneerd, heb ik een paar vragen voor je die je aan de ustuzou moet stellen. Vragen waarop ik een antwoord wil hebben. Als het beest weigert – herinner het dan maar aan het lot van de ander. Ik weet zeker dat dat een sterk argument is.’

Kerrick ging een mantel voor zichzelf halen en ging vervolgens weer naast de donkere vorm van de vrouw op het zand zitten. Zijn hoofd tolde van de woorden, klanken en namen.

De vrouw sprak enkele woorden – en hij besefte dat hij ze kon verstaan, ook al kon hij haar bewegingen niet waarnemen!

‘Ik krijg het koud.’

‘Jij kunt spreken in het donker – en ik begrijp wat je zegt.’

‘Koud.’

Natuurlijk. Marbak leek niet op Yilanè. Het was een taal die niet afhankelijk was van lichaamsbewegingen. Het ging om de klanken, uitsluitend om de klanken. Terwijl hij enkele van de bloeddoordrenkte huiden van de dode man afrolde en ze over de vrouw heen legde, dacht hij na over zijn ontdekking.

‘Wij kunnen samen praten – zelfs midden in de nacht,’ zei hij, zijn kleverige vingers aan het zand afvegend. Toen zij antwoordde klonk haar stem zacht, nog steeds angstig, maar toch ook wel nieuwsgierig.

‘Ik ben Ine van de sammad van Ohso. Wie ben jij?’

‘Kerrick.’

‘Jij bent ook een gevangene, je zit vast aan die marag. En jij kunt dus met hen spreken?’

‘Ja, natuurlijk. Wat deden jullie hier eigenlijk?’

‘Voedsel zoeken natuurlijk, dat is ook een rare vraag. We hadden nooit zo ver naar het zuiden moeten komen, maar afgelopen winter zijn velen van ons verhongerd. We konden niet anders.’ Ze keek naar zijn omtrekken tegen de avondhemel en voelde een enorme nieuwsgierigheid opkomen. ‘Wanneer hebben ze jou gevangen genomen, Kerrick?’

‘Wanneer?’ Dit was een moeilijk te beantwoorden vraag. ‘Dat moet vele zomers geleden zijn. Ik was nog heel klein…’

‘Ze zijn allemaal dood,’ zei ze, toen ze zich plotseling alles weer herinnerde, en ze begon te snikken. ‘De murgu hebben ze allemaal vermoord, behalve de paar die ze gevangen hebben genomen.’

Ze begon nog luider te snikken en plotseling voelde Kerrick pijn in zijn nek. Hij greep zijn halsband met beide handen vast terwijl hij omver werd getrokken. Het lawaai stoorde Inlènu in haar slaap en zij rolde erbij vandaan, waarbij ze Kerrick met zich mee trok. Hierna deed hij geen poging meer om verder te praten.

Hij werd de volgende ochtend pas laat wakker. Zijn hoofd voelde zwaar en zijn huid warm. Waarschijnlijk had hij de dag daarvoor te lang in de zon gezeten. Hij zocht een waterblaas en zat net gulzig te drinken toen Stallan op hem afkwam.

‘De Eistaa heeft me verteld dat je met die andere ustuzou praat,’ zei ze. Er school een geweldige afschuw in het concept van dierlijke communicatie dat zij gebruikte.

‘Ik ben Kerrick en mijn plaats is aan de zijde van de Eistaa. Jouw manier van praten is een belediging.’

‘Ik ben Stallan die ustuzou doodt voor de Eistaa. Het is geen belediging om jou aan te spreken als wat je bent.’

De jager was nog geheel vervuld van het doden van de vorige dag. Normaal gesproken was haar houding al net zo ruw als haar stemgeluid, maar toch niet zo venijnig als nu het geval was. Maar Kerrick voelde zich niet goed genoeg om met het ruwe wezen in de clinch te gaan. Vandaag niet. Zonder acht te slaan op haar superieure, minachtende bewegingen, keerde hij haar de rug toe en dwong haar op die manier hem te volgen terwijl hij naar de plek liep waar de gebonden vrouw lag.

‘Zeg iets,’ beval Stallan.

De vrouw huiverde bij het horen van Stallans stem en wierp Kerrick een angstige blik toe.

‘Ik heb dorst.’

‘Ik zal wat water halen.’

‘Het kronkelde en maakte geluid,’ zei Stallan. ‘En jouw geluiden klonken al even akelig. Wat betekende het?’

‘De ustuzou wil wat water hebben.’

‘Goed. Geef het maar wat. En daarna zal ik vragen stellen.’

Ine was bang van de marag die bij Kerrick stond. Ze staarde haar aan met een kille, nietszeggende uitdrukking op haar gezicht, bewoog haar ledematen en maakte geluiden. Kerrick vertaalde wat Stallan had gezegd.

‘Waar leven de andere Tanu?’ vroeg hij.

‘Waar? Wat bedoel je?’

‘Ik vraag het voor deze lelijke marag. Ze wil weten waar de andere sammads leven.’

‘In het westen, in de bergen. Dat weet je best.’

Stallan was niet tevreden met het antwoord. De ondervraging duurde voort. Ondanks zijn ontoereikende kennis van de taal kwam Kerrick er na enige tijd achter dat Ine vermeed om duidelijke antwoorden te geven.

‘Je vertelt me niet alles wat je weet,’ zei hij.

‘Natuurlijk niet. Deze marag wil weten waar de andere sammads zich bevinden omdat zij ze wil uitmoorden. Ik zeg niets. Ik ga nog liever dood. Wil jij dat beest vertellen waar ze zitten?’

‘Mij kan het niet schelen,’ antwoordde Kerrick naar waarheid. Hij was moe – en zijn hoofd deed pijn. Murgu konden ustuzou doden en ustuzou murgu, het zou hem een zorg zijn. Hij hoestte en hoestte toen nog eens, een zware, rauwe hoest. Toen hij zijn natte lippen afveegde zag hij dat er bloed in zijn speeksel zat.

‘Vraag het nog eens,’ zei Stallan.

‘Vraag het zelf maar,’ zei Kerrick, op zo’n beledigende toon dat Stallan blies van woede. ‘Ik wil wat water drinken. Mijn keel is kurkdroog.’

Hij slokte het water dorstig naar binnen en sloot toen een ogenblik zijn ogen.

Later merkte hij dat er iemand aan hem stond te trekken, maar het kostte hem teveel moeite zijn ogen open te doen. Na een poosje gingen ze weg en hij trok zijn benen tegen zijn borst en sloeg zijn armen er omheen. Rillend van de kou, ook al scheen de zon gloeiend op zijn lichaam, verloor hij het bewustzijn.

26

Hij was zich op een bepaalde manier bewust van het verstrijken van de tijd en voelde een constante pijn. Een pijn die al snel het belangrijkste gegeven in Kerricks leven werd, een overweldigende aanwezigheid die hem volkomen in beslag nam. Zo nu en dan verloor hij het bewustzijn en verwelkomde die periodes van absolute duisternis als een ontsnapping aan de koorts en de eindeloze pijn. Op een gegeven moment werd hij wakker van het geluid van iemand die zwakjes lag te roepen; het duurde even voordat hij besefte dat hij het zelf was.

De ergste momenten werden langzaam aan minder. Er waren nog steeds slechts korte periodes van volledig bewustzijn, maar de pijn die hij dan voelde was weggeëbd tot een dof vervelend gevoel. Zijn blik was wazig en de sterke, koele arm om zijn schouders, die hem ondersteunde opdat hij kon drinken, kon alleen maar die van Inlènu zijn.

Aan deze tijdloze periode kwam op een dag een einde toen hij wel bij bewustzijn was, maar niet in staat zich te bewegen. Het was niet dat hij plat werd gehouden of op de een of andere manier was vastgebonden, hij werd gewoon neergedrukt door een verschrikkelijke zwakte. Hij merkte dat hij zijn ogen nog kon bewegen, maar dat ze pijn deden wanneer hij dit deed en onwillekeurig begonnen te tranen. Inlènu zat op haar gemak naast hem, zwijgend en tevreden voor zich uit te staren. Met grote moeite slaagde hij erin een enkel woord uit te brengen, water, maar hij was niet in staat de bijbehorende bewegingen te maken die duidelijk moesten maken dat hij graag wilde dat hem wat water gebracht werd. Inlènu’s dichtstbijzijnde oog rolde in zijn richting terwijl zij over zijn bedoeling piekerde. Uiteindelijk werd deze, zelfs voor haar, duidelijk en kwam ze in beweging om hem de kalebas met water te brengen. Ze tilde hem op zodat hij kon drinken. Hij slurpte, begon te hoesten en viel uitgeput, maar volledig bij bewustzijn achterover. Hij zag iets bewegen bij de deur en even later zwom Akotolp zijn gezichtsveld binnen.

‘Hoorde ik hem spreken?’ vroeg zij, en Inlènu gebaarde bevestigend. ‘Uitstekend, uitstekend,’ zei de geleerde, terwijl zij zich over hem heen boog. Kerrick knipperde met zijn ogen toen haar vlezige gelaatstrekken, met bungelende halskwabben, als een opkomende maan in beeld kwam.

‘Je had dood moeten zijn,’ zei ze, niet zonder tevredenheid. ‘En je was ook zeker dood gegaan als ik er niet geweest was. Beweeg je hoofd om te laten zien hoe dankbaar je daarvoor bent.’

Kerrick slaagde erin zijn gezicht een beetje te bewegen en Akotolp nam zijn dank minzaam in ontvangst. ‘Een beangstigende ziekte, die door je hele lichaam heeft gewoed: die zweren op je lichaam zijn nog maar het minst ernstige symptoom ervan. De fargi weigerden je aan te raken – die waren te stom om te begrijpen dat een dergelijke infectie soortgebonden is – dus moest ik je zelf wel verzorgen. Verdraaid interessant. Als ik in het verleden al niet eerder met warmbloedige ustuzou had gewerkt, was je nu zeker dood geweest.’

Terwijl ze sprak, voornamelijk voor haar eigen genoegen, verschoonde Akotolp de verbanden op zijn lichaam. Dit was vrij pijnlijk, maar niet half zo erg als de pijn die hij eerder had gevoeld.

‘Enkele van de ustuzou die wij gevangen hebben genomen hadden dezelfde ziekte, maar in een mildere vorm. Antistoffen uit hun jeugd. Die had jij niet. Van de ziekste ustuzou heb ik al het bloed afgetapt, een serum gemaakt en dat bleek afdoende. Ziezo, klaar. En nu moet je iets eten.’

‘Hoe… lang…?’ wist Kerrick moeizaam uit te brengen.

‘Hoe lang het eten? Hoe lang de antistoffen? IJl je nog steeds?’

Kerrick slaagde erin de handbeweging te maken die een tijdsaanduiding uitdrukte. ‘Begrepen. Hoe lang ben je ziek geweest? Heel lang, ik heb het niet zo precies bijgehouden. Het is niet belangrijk. Drink dit nu maar, je hebt proteïne nodig, je bent een derde van je lichaamsgewicht kwijtgeraakt. Het is verrukkelijk vlees dat door middel van fermentatie vloeibaar en heel licht verteerbaar geworden is.’

Kerrick was te zwak om te protesteren, hoewel hij moest kokhalzen van het weerzinwekkende goedje alvorens er een paar slokken van naar binnen te werken. Daarna viel hij uitgeput in slaap. Maar dit was het keerpunt geweest. De ziekte was geweken, hij was aan de beterende hand. Afgezien van de dikke geleerde kreeg hij geen bezoek en had daar ook geen enkele behoefte aan. Herinneringen aan de Tanu met wie hij gesproken had tolden door zijn hoofd. Nee, geen Tanu, ustuzou, ontaarde warmvlezige moordenaars. Vlees van zijn vlees. Tanu. Dezelfde mensen, dezelfde wezens. Hij had een dubbele identiteit die hij niet thuis kon brengen en hij spande zich tot het uiterste in om er iets van te begrijpen. Natuurlijk was hij zelf Tanu, want hij was hier naartoe gebracht toen hij nog heel jong was. Maar dat was allemaal zo lang geleden gebeurd en er was sindsdien zoveel met hem gebeurd dat elke herinnering daaraan verdwenen was. Eigenlijk had hij alleen nog de herinnering aan de herinnering, alsof het iets was dat hem verteld was en dat hem niet persoonlijk was overkomen. Hoewel hij fysiek gezien geen Yilanè was, en ook nooit zou zijn, dacht, bewoog en sprak hij niettemin als een van hen. Maar zijn lichaam was nog steeds Tanu en in zijn dromen verkeerde hij onder zijn eigen mensen. Die dromen waren verwarrend, zelfs beangstigend en hij was blij dat hij zich er maar weinig van herinnerde wanneer hij wakker werd. Hij probeerde zich meer van de Tanu-woorden te herinneren, maar slaagde daar niet in, terwijl zelfs de woorden die hij hardop had uitgesproken hem ontglipten naarmate hij verder herstelde.

Met uitzondering van de eeuwige, zwijgende aanwezigheid van Inlènu werd hij volledig met rust gelaten. Akotolp was zijn enige bezoeker en daar verbaasde hij zich over.

‘Zijn ze nog steeds niet terug, al diegenen die op jacht waren naar de ustuzou?’ vroeg hij haar op een dag.

‘Jawel. Ze zijn al zeker twintig dagen terug.’

‘Maar ik zie niemand langs komen, zelfs geen fargi en er komt niemand anders bij me op bezoek dan u.’

‘Natuurlijk niet.’ Akotolp ging eens stevig op haar staart zitten, sloeg haar vier duimen in elkaar en liet ze comfortabel op de dikke vetrol op haar middenrif rusten. ‘Je weet maar heel weinig over de Yilanè, ongeveer zóveel, de ruimte tussen mijn duimen.’ Ze kneep haar duimen stevig tegen elkaar. ‘Je leeft in ons midden, maar weet helemaal niets.’

‘Ik ben niets, ik weet niets. U weet alles. Enige opheldering zou heel prettig zijn.’

Kerrick meende wat hij zei, het was niet louter beleefdheid. Hij leefde in een jungle van mysteries, een doolhof van onbeantwoorde vragen. Hij had het grootste deel van zijn leven doorgebracht in deze stad van geheimen. Sommige aspecten van het leven der Yilanè leken voor iedereen heel gewoon – en toch wilde niemand erover praten. Als vleierij en strooplikkerij dit dikke wezen een paar antwoorden konden ontlokken, was hij bereid zich daarvoor in de meest onmogelijke bochten te wringen.

‘Yilanè worden niet ziek. Ziektes vellen alleen de lagere dieren, zoals jij. Ik veronderstel dat er ooit ziektes hebben bestaan die ook ons aantastten. Maar die zijn reeds lang geleden geëlimineerd, net zoals de koorts die enkele van de eerste Yilanè heeft geveld die zich hier vestigden. Soms hebben verwondingen infecties tot gevolg, maar die worden snel bedwongen. Daarom weten die stomme fargi niet wat ze met jouw ziekte aanmoeten, ze begrijpen het niet en accepteren het niet en daarom negeren ze het – en jou. Zelf weet ik echter door mijn werk zoveel van alle verschillende levensvormen af dat ik immuun ben voor dergelijke dommigheden.’

Ze gaf een grote mate van zelfgenoegzaamheid te kennen en Kerrick haastte zich haar uitgebreid bij te vallen. ‘Uwe Hoogheid is werkelijk niets onbekend,’ voegde hij eraan toe. ‘Zou dit domme wezen een beroep mogen doen op uw intelligentie door u een vraag te stellen?’

Verveeld gebaarde Akotolp haar toestemming.

‘Komen er onder de mannen ook geen ziektes voor? In de hanalè werd mij verteld dat velen van hen op de stranden sterven.’

‘Mannetjes zijn dom en maken zich schuldig aan dom gebabbel. Het is Yilanè verboden over deze dingen te spreken.’

Akotolp keek Kerrick met één oog onderzoekend aan, terwijl het andere oog in de richting van Inlènu’s onverstoorbare rug rolde. Toen nam zij een besluit.

‘Eigenlijk kan het ook geen kwaad het jou te vertellen. Je bent geen Yilanè – en je bent van het mannelijk geslacht – dus moet je het maar weten. Ik zal het zo simpel mogelijk vertellen, want alleen iemand met mijn enorme kennis kan het werkelijk begrijpen. Ik zal je de intieme, gecompliceerde details van het voortplantingsproces vertellen. Ten eerste dien je je goed bewust te zijn van je eigen inferioriteit. Alle warmbloedige mannelijke wezens, jijzelf incluis, scheiden sperma af – en verder hebben jullie niets meer met het geboorteproces te maken. Dit gaat niet op voor onze superieure soort. Gedurende de gemeenschap wordt het bevruchte eitje in de mannelijke buidel gedeponeerd. Deze daad brengt bij de man een verandering in het metabolisme teweeg. Hij wordt loom, verbruikt weinig energie en wordt dik. De eieren komen uit, de jongen voeden zich in de bescherming van de buidel en worden sterk. Ze komen pas te voorschijn wanneer ze groot genoeg zijn om in zee te kunnen overleven. Een prachtig proces dat de superieure vrouwen de vrijheid biedt zich aan belangrijker taken te wijden.’

Akotolp smakte hongerig met haar lippen, pakte Kerricks nog halfvolle kalebas vloeibaar vlees en ledigde deze in één enkele teug. ‘In alle opzichten superieur.’ Ze boerde van genoegen. ‘Zijn de jongen eenmaal de zee in gegaan, dan is de rol van de man in het voortplantingsproces ten einde. Je zou kunnen zeggen dat het een beetje lijkt op de gewoontes van de mantis, een insectensoort waarvan het vrouwtje het mannetje tijdens de copulatie opeet. Het terugdraaien van de metabolische verandering in de man is niet efficiënt. Ongeveer de helft van de mannen overleeft het niet. Hoewel dit waarschijnlijk niet zo aangenaam is voor het mannetje, heeft het geen enkel effect op het voortbestaan van de soort. Je hebt geen idee waar ik het over heb, is het wel? Ik zie het aan de dierlijke, wezenloze blik in je ogen.’

Maar Kerrick begreep het maar al te goed. Een derde keer naar de stranden, een zekere dood, dacht Kerrick bij zichzelf.

Hardop zei hij: ‘Wat bent u toch wijs, Hoogheid. Ook al leefde ik al sinds het ei der tijden, dan nog zou ik maar een fractie weten van alles wat u weet.’

‘Natuurlijk,’ beaamde Akotolp. ‘De inferieure warmvlezige wezens zijn niet in staat tot grote metabolische veranderingen, hetgeen de reden is waarom ze maar met zo weinigen zijn en alleen aan de rand van de wereld kunnen overleven. In Entoban heb ik met dieren gewerkt die zich gedurende het droge seizoen ingraven in de modder van de drooggevallen bodems van meren. Op die manier overleven ze totdat het regenseizoen weer aanbreekt, hoe lang dat ook duurt.

Zelfs jij zult dus begrijpen dat veranderingen in het metabolisme zowel overleving als dood tot gevolg kunnen hebben.’

Plotseling vielen de stukjes van de puzzel op hun plaats en zonder erbij na te denken zei Kerrick hardop: ‘De Dochters van het Leven.’

‘De Dochters des Doods,’ zei Akotolp op uiterst beledigde toon. ‘Praat me niet van die creaturen. Zij dienen hun stad niet en hebben niet eens het fatsoen te sterven wanneer ze worden weggestuurd. Het zijn altijd de besten die sterven.’ Toen zij weer naar Kerrick keek sprak er een kille kwaadaardigheid uit haar gebaren. ‘Ikemei is dood, een groot geleerde. Jij hebt de eer gehad haar in Inegban te ontmoeten, toen ze monsters van jouw lichaamsweefsels nam. Dat is haar ondergang geweest. Een paar hooggeplaatste idioten wilden dat zij een biologische manier zou verzinnen om die ustuzou van jou te vernietigen. Dat kon en wilde zij niet doen, hoe hard ze het ook probeerde. En dus stierf ze. Geleerden zijn er om leven te behouden, niet om het te nemen. Zij stierf als een Yilanè, afgewezen door haar stad. Jij bent een gevoelloos mannetjesdier en nu wil ik niet meer met je praten.’

Ze waggelde weg, maar Kerrick had het amper in de gaten. Voor het eerst begon hij iets te begrijpen van wat er om hem heen gebeurde. Hij was zo dom geweest de wereld gewoon te accepteren zoals hij haar zag. Hij had geloofd dat wezens als de hèsotsan en de boten volkomen natuurlijk waren. Maar dat kon toch niet? De Yilanè hadden op de een of andere onbekende manier vorm gegeven aan hun vlees – en moesten hetzelfde hebben gedaan met elke plant en elk dier in de stad. Als de dikke Akotolp dat soort dingen kon, reikte haar kennis inderdaad verder dan hij ooit voor mogelijk had kunnen houden. Voor het eerst voelde hij oprecht respect voor haar – hij respecteerde wat ze wist en wat ze kon. Zijn ziekte, die had zij genezen. Zonder haar kennis was hij dood geweest. Toen viel hij in slaap en in zijn slaap droomde hij kreunend van vlees en allerlei dieren om hem heen die veranderden, en van zichzelf, hoe hij wegsmolt en ook veranderde.

Het duurde niet lang voor hij fit genoeg was om rechtop te zitten. Nog wat later slaagde hij erin om, steunend op Inlènu, enkele moeizame stappen te lopen. Stukje bij beetje keerden zijn krachten terug.

Zodra hij ertoe in staat was, verliet hij zijn kamer en ging met zijn rug tegen een bladermuur in de zon zitten. Toen duidelijk werd dat hij weer helemaal gezond was, mocht hij weer overal komen. De fargi kwamen aanrennen wanneer hij hen riep en brachten hem fruit, zoveel hij maar wilde, om de smaak van vloeibaar gemaakt rauw vlees uit zijn mond te spoelen.

Tenslotte was hij weer zover op krachten dat hij, met veel rustpauzes onderweg, weer helemaal naar de ambesed kon lopen. Voor zijn ziekte was dit een kort wandelingetje geweest. Nu was het een hele onderneming. Hij leunde zwaar op Inlènu en het zweet stroomde tappelings van zijn lichaam toen hij zijn doel eenmaal bereikt had. Hijgend liet hij zich tegen de muur van de ambesed vallen. Vaintè zag hem binnenkomen en riep hem bij zich. Hij krabbelde moeizaam overeind en liep wankelend naar haar toe. Zij keek naar zijn onvaste manier van lopen.

‘Je bent nog ziek,’ zei ze, en haar gebaren drukten bezorgdheid uit.

‘De ziekte is geweken, Eistaa. Maar de zwakheid blijft. Akotolp, zij met de oneindige kennis, heeft mij opgedragen veel vlees te eten zodat er weer wat vlees aan mijn lichaam komt, en mijn krachten terugkeren.’

‘Ik wil dat je precies doet wat zij zegt. Op onze weg naar het noorden werden wij vergezeld door de overwinning en we hebben alle ustuzou die we tegenkwamen vernietigd. Met uitzondering van de paar die we gevangen hebben genomen. Het was mijn wens dat jij met hen zou spreken om aan informatie te komen.’

‘Zoals de Eistaa wil,’ zei Kerrick. Hoewel hij sprak met een nederige eerbied, werd hij plotseling vervuld van een hevige opwinding: zijn gezicht liep rood aan en hij beefde. Hij wist dat hij walgde van die weerzinwekkende wezens en toch verheugde hij zich erop met hen te kunnen praten.

‘En met hen spreken zul je, maar niet met degenen die wij gevangen hadden genomen. Die zijn dood. Zorg dat je weer op krachten komt. Zodra de warme zon terugkeert naar het noorden, keren ook wij terug voor een nog grotere moordpartij.’

Kerrick maakte een gebaar van onderwerping, maar vroeg zich tegelijk af waarom hij opeens zo teleurgesteld was.

Hij had er op dit moment genoeg aan in de zon te liggen en de ziekte achter zich te laten terwijl zijn krachten langzaam terugkeerden. Vele dagen gingen voorbij voordat Akotolp hem bij zich liet ontbieden. De fargi ging hem voor naar een gedeelte van de stad dat hij nooit eerder bezocht had, tot zij aankwamen bij een gesloten paneel dat Kerrick bekend voorkwam. Aan de andere kant bevond zich een nog vochtige ruimte.

‘Een wateringang – net als die in Inegban!’

Inlènu kronkelde instemmend met haar dikke lichaam. ‘Doet pijn aan ogen.’

‘Houd ze dan ook dicht, dom wezen.’ Hij sloot snel zijn eigen ogen toen de warme vloeistof over hen heen begon te stromen.

Toen ze binnenkwamen keek Akotolp op van haar werk. Zij stak haar hand uit en kneep Kerricks huid tussen haar duimen.

‘Mooi zo. Je ribben zijn tenminste niet meer zichtbaar. Je moet ook aan lichaamsbeweging gaan doen. Dat is een bevel van de Eistaa. Zij wil zich ervan verzekeren dat je in staat zult zijn met de anderen naar het noorden te reizen.’

‘Ik luister en zal gehoorzamen.’ Terwijl hij sprak dwaalde Kerricks blik door de eigenaardige ruimte. Hij probeerde – maar slaagde er niet in – te begrijpen wat hij zag. ‘Ooit, in het verre Inegban, heb ik eens een plek als deze bezocht.’

‘Je bent wijs in je domheid. Het ene laboratorium is precies gelijk aan het andere.’

‘Wilt u mij vertellen wat u hier doet, o grote?’

Akotolp smakte met haar lippen en haar vette lichaam rilde van de kracht van haar gevoelens. ‘Jij vraagt mij je dat te vertellen, o wezen van oneindige achterlijkheid! Al had je tien levens te leven, dan nog zou je er niets van begrijpen. Sinds de Yilanè voor de allereerste maal uit zee kwamen hebben wij onze wetenschap gehad en die is sindsdien alleen maar gegroeid en gerijpt. Wetenschap is de kennis van het leven zelf, van inzicht in het leven, van inzicht in de cellen die alle leven vormen, van inzicht in die cellen naar de genen, van inzicht in de spiraal die zich daarin bevindt en die wij kunnen doorsnijden en verplaatsen en veranderen, net zolang totdat wij de meesters van alle leven zijn. Heb je ook maar één woord begrepen van wat ik heb gezegd, nederig stuk onderkruipsel?’

Terwijl hij sprak gebaarde Kerrick nederigheid en onderdanigheid. ‘Heel weinig, zij van ongekende kennis, maar genoeg om te weten dat u de meesteres van het leven bent.’

‘Dat is waar. Je bent tenminste intelligent genoeg om dat in te zien, ook al kun je het niet begrijpen. Kijk en verbaas je over dit dier.’ Akotolp duwde een van haar assistentes opzij en wees op een knobbelig en puntig veelkleurig dier dat naast een doorzichtig deel van de muur zat. De zon scheen recht op zijn zijde, waarin iets zat dat op een groot oog leek. Vreemd genoeg had hij bovenin zijn kop nog een oog. Akotolp wenkte Kerrick om dichterbij te komen en wiebelde van pret toen hij zag dat Kerrick daar weinig voor voelde.

‘Ben je bang?’

‘Die ogen…’

‘Ze kunnen niet eens zien, dom wezen. Hij is blind en gevoelloos en de ogen zijn zodanig aangepast dat wij er gebruik van kunnen maken. De lenzen breken het licht opdat wij het onzichtbare kunnen zien. Kijk hier maar eens, op deze transparante plaat, wat zie je?’

‘Een druppel water?’

‘Een verbazingwekkend observatievermogen. Kijk nu wat er gebeurt wanneer ik hem in de sanduu schuif.’ Akotolp duwde wat met haar duim tot er in de zijde van de sanduu een opening verscheen, waar zij vervolgens de plaat in schoof. Toen tuurde zij in het bovenste oog en voorzag, terwijl ze een beetje voor zich uit bromde, de sanduu met haar duim van instructies. Tevreden richtte zij zich op en wenkte Kerrick dichterbij.

‘Doe één oog dicht. Kijk met het andere hier naar binnen en vertel mij wat je ziet.’

Hij zag niets. Alleen maar een lichte plek. Hij knipperde met zijn ogen en bewoog zijn hoofd – en toen zag hij ze. Transparante diertjes met razendsnel bewegende voelsprietjes. Hij begreep er niets van en wendde zich tot Akotolp. ‘Ik zag iets, bewegende beestjes, wat waren dat?’

‘Dieren, minuscule dieren. Ze zitten in die druppel water en hun beeld wordt vergroot door de lenzen. Snap je waar ik het over heb?’

‘Nee.’

‘Precies. En je zult het nooit leren ook. Je intelligentie is gelijk aan die van die andere ustuzou daar achter je. Je kunt gaan.’

Kerrick draaide zich om en zijn mond viel open toen hij de roerloze, bebaarde Tanu in een nis in de muur zag staan. Toen realiseerde hij zich dat het slechts een opgezet dier was. Het zei hem niets en hij ging vlug weg.

Toch voelde hij zich op de terugweg op de een of andere manier niet zo op zijn gemak. De zon scheen warm op zijn schouders en Inlènu sukkelde geduldig achter hem aan. In gedachten en spraak was hij Yilanè. Maar zijn uiterlijk was dat van een ustuzou. Hetgeen betekende dat hij noch het één, noch het ander was en naarmate hij er langer over nadacht begon hem dit steeds meer te verontrusten. Hij was Yilanè, dat was hij en daar kon geen twijfel over bestaan.

Maar terwijl hij dit zichzelf keer op keer voorhield, knepen zijn vingers onbewust in zijn warme Tanuvlees.

27

‘Het moment van vertrek is aangebroken,’ zei Stallan. ‘Alles wat we moeten weten staat op deze afbeeldingen.’

‘Laat zien,’ zei Vaintè. Haar raadslieden en fargi verdrongen zich om het ook te kunnen zien, maar met een gebaar stuurde zij hen weg. Stallan gaf haar de afbeeldingen één voor één aan en gaf bij elk afzonderlijk een zorgvuldige uitleg.

‘Dit zijn de vroegste, van de hoge valleien waar de ustuzou gewoonlijk overwinteren. Maar deze afgelopen winter zijn de valleien bevroren gebleven. De dooi die ze voor de rest van het jaar leven had moeten schenken is uitgebleven. De ustuzou moesten dus naar het zuiden trekken op zoek naar voedsel.’

Zuidwaarts, zover mogelijk bij hun koude winter vandaan, dacht Vaintè, net zoals wij naar het zuiden vluchten voor de ijzige winters van Inegban. Meteen verwierp zij het weerzinwekkende idee weer. Er bestond geen verband tussen die twee feiten, er kon eenvoudig geen verband bestaan tussen Yilanè en ustuzou. Het was gewoon toeval. Wat wel van belang was, was dat die wezens dus naar het zuiden kwamen om voedsel te zoeken.

Hardop sprak ze: ‘Het zuiden – waar wij ze dus kunnen bereiken.’

‘U kunt heel duidelijk in de toekomst kijken, Eistaa. Als ze daar in het noorden blijven zullen ze omkomen van de honger. Maar blijven ze daar niet, dan zullen wij er zijn om hen op te wachten.’

‘Wanneer vertrekken we?’

‘Heel gauw. Kijk hier, en hier. De grote dieren die de palen en huiden voortslepen. Ze komen uit de heuvels naar beneden. Er is gras, maar het is nog grauw en dor na de winter. En dat witte, hier in die holtes, dat is hard water. Ze zullen nog verder naar het zuiden moeten komen.’

‘En dat zullen ze ook. Heb je alle voorbereidingen al getroffen?’

‘Jazeker. Voorraden ingeslagen, de boten goed gevoerd en ook de fargisoldaten staan klaar.’

‘Zorg dat dat zo blijft.’

Zij stuurde Stallan weg, zette elke gedachte aan de jager meteen uit haar hoofd en wijdde haar gedachten in plaats daarvan aan de op handen zijnde veldtocht. Ze zouden ditmaal ver het binnenland in trekken en de hele zomer wegblijven. Ze konden niet voldoende voedsel voor die hele periode meenemen – moest zij dus regelen dat ze tussentijds opnieuw werden bevoorraad? Of leven van wat het land hen te bieden had? Dit zou makkelijker zijn – en elk dier dat zij doodden en opaten was er weer eentje minder voor de ustuzou. Maar ze moesten ook een reserve hebben van geconserveerd vlees om niet al te veel tijd te verliezen op hun tocht. Aan alles moest gedacht worden. Er moesten ook gevangenen worden gemaakt. De toevallige bewegingen van de roofvogel zouden slechts een paar troepen ustuzou voor hen vinden. Maar het ondervragen van gevangenen zou hen van de ene troep naar de andere leiden, totdat ze uiteindelijk allemaal waren uitgeroeid. Op een wenk van haar kwam een fargi aangesneld.

‘Laat Kerrick bij me komen.’

Haar gedachten gingen weer naar de veldtocht, totdat zij zich bewust werd van zijn aanwezigheid.

‘Vertel me eens over je gezondheid,’ beval zij. ‘Je bent magerder dan vroeger.’

‘Dat ben ik inderdaad, maar de zwakte is geweken en de littekens van de zweren zijn geheeld. Elke dag dwing ik deze vadsige Inlènu samen met mij naar de velden te rennen. Zij valt af, ik kom aan.’

‘We trekken binnenkort naar het noorden. Jij zult ons vergezellen.’

‘De wens van de Eistaa is mijn bevel.’

Toen hij weer wegging drukte hij zich in uiterst formele bewoordingen uit, zonder enige emotie te tonen. Maar de gedachten achter dat onbewogen uiterlijk waren heel anders.

Hij verheugde zich erop om mee te gaan – maar was er tegelijkertijd ook bang voor. De meeste herinneringen aan de laatste reis naar het noorden gingen verborgen onder de pijn van zijn ziekte. Het was het gemakkelijkst geweest toen hij het allerziekst was, want toen was er alleen bewusteloosheid geweest, zonder enige herinnering aan wat er verder gebeurd was. Maar daarna waren de dagen gekomen dat hij wel bij bewustzijn was, de pijnen in zijn borst, de zweren die zijn hele lichaam bedekten. Hij wist dat hij moest eten, maar kon het niet. Hij was zich vagelijk bewust geweest van het wegteren van zijn lichaam, de nabijheid van de dood, maar was te zwak geweest om er iets tegen te doen. Pas toen zijn langzame en pijnlijke herstel had ingezet kon hij weer aan voedsel denken.

Maar dat was nu verleden tijd – en moest in het verleden blijven. Hoewel hij aan het eind van de dag nog steeds erg moe was, werd hij elke dag een klein beetje sterker. Het zou allemaal wel meevallen. Hij zou met hen meegaan en er zouden andere ustuzou zijn om mee te praten. Hij had zichzelf de afgelopen tijd niet toegestaan daaraan te denken, maar nu werd hij vervuld van een vreemde opwinding en hij verheugde zich heel erg op de expeditie. Hij zou weer met Tanu spreken – en ditmaal zou hij meer woorden kunnen onthouden. De opwinding die hij voelde wanneer hij eraan dacht met hen te kunnen spreken was onverklaarbaar en hij begon sneller te lopen, net zolang totdat Inlènu een geduldig protest liet horen.

Enkele dagen later vertrokken zij naar het noorden, eerder dan oorspronkelijk de bedoeling was, maar nu konden ze wat langzamer reizen. Vaintè wilde zien of ze onderweg in hun eigen behoefte aan vlees konden voorzien. De eerste dag voeren ze tot vroeg in de middag door, alvorens aan te leggen op een rotsachtig strand. Stallan ging onmiddellijk op weg met haar beste jagers, gevolgd door een groepje zenuwachtige fargi.

Ruim voor het invallen van de duisternis waren ze weer terug, de fargi beladen met de karkassen van herten. Kerrick keek vol opwinding toe hoe zij de herten zorgvuldig voor de Eistaa neerlegden.

‘Dit is goed, heel goed,’ zei deze tevreden. ‘Je doet je naam eer aan, Stallan, want als jager ken je je gelijke niet.’

Jager. Nog nooit eerder had Kerrick stilgestaan bij de betekenis van de naam. Jager. Het bos ingaan, over de vlakte sluipen en een prooi doden.

‘Ik zou ook graag willen jagen, Stallan,’ zei hij, bijna hardop denkend. Hij bukte zich om een hèsotsan op te rapen die vlakbij lag, maar Stallan schopte hem ruw weg met haar voet. De afwijzing was wreed en scherp.

‘Ustuzou worden gedood met hèsotsan en verder moeten ze er vanaf blijven.’

Kerrick kromp in elkaar. Hij had niet aan de wapens gedacht, alleen aan de jacht. Terwijl hij een antwoord trachtte te formuleren, nam Vaintè het woord.

‘Ben je zo kort van memorie, Stallan, dat je vergeten bent dat ik degene ben die hier de bevelen uitdeelt? Geef Kerrick je eigen wapen. Leg de ustuzou uit hoe het werkt.’

De kracht van het bevel deed Stallan verstijven. Vaintè handhaafde haar laatste gebiedende houding. Het was belangrijk dat alle Yilanè, zelfs van Stallans rang, eraan herinnerd werden dat alleen zij Eistaa was. En zij schepte er genoegen in deze twee tegen elkaar uit te spelen, want hun haat voor elkaar was heel groot.

Stallan kon niet anders dan gehoorzamen. De fargi drongen naar voren, zoals altijd wanneer er iets werd uitgelegd en intussen overhandigde Stallan schoorvoetend het wapen aan Kerrick.

‘Dit dier is een hèsotsan, speciaal ontwikkeld en gefokt om dienst te doen als wapen.’ Voorzichtig nam Kerrick het kille, donkere, langwerpige dier in zijn handen en volgde de wijzende duim. ‘Zolang ze jong zijn zijn ze nog mobiel, maar naarmate ze volgroeid raken verandert hun vorm. De poten worden rudimentair en de ruggengraat verstijft totdat het dier eruit ziet zoals deze. Hij moet gevoed worden anders gaat hij dood. Dit is de bek,’ ze wees op een opening met zwarte lippen, ‘niet te verwarren met deze opening waar de pijlen worden ingebracht. De pijlen worden van struiken geplukt en gedroogd – houd je hand stil!’

Stallan rukte het wapen uit Kerricks hand en hield het vast terwijl zij met de grootste moeite haar zelfbeheersing bewaarde. Het was uitsluitend de aanwezigheid van de Eistaa achter haar die dit mogelijk maakte. Waren ze alleen geweest dan had zij de ustuzou tegen de grond geslagen. Haar stem klonk nog heser dan normaal toen zij haar mond weer opendeed.

‘Dit is een dodelijk wapen. Om te doden knijp je met de ene hand in het lijf, hier waar je je hand had, en drukt hier met de duim van je andere hand tegen de achterkant.’

Er klonk een scherp krakend geluid en een pijl zoefde zonder enige schade aan te richten de zee in.

‘Hier gaan de pijlen in. Wanneer de hèsotsan de impuls ontvangt, produceert hij een kleine hoeveelheid afscheiding dat explodeert in stoom en de pijl met kracht uitstoot. Wanneer ze geladen worden is zo’n pijltje onschadelijk om aan te raken. Maar terwijl het door de projectielschacht schuift, passeert het een klier die een vergif afscheidt dat zo sterk is dat een onzichtbaar kleine druppel al genoeg is om een dier ter grootte van een nenitesk te doden.’

‘Je bent een uitstekende leraar,’ zei Vaintè, terwijl een licht geamuseerde klank een bijbetekenis aan haar woorden gaf. ‘Zo is het wel genoeg.’

Stallan wierp Kerrick de hèsotsan toe en draaide zich snel om. Maar niet snel genoeg om de brandende haat in haar bewegingen voor hem te verbergen. Kerrick gaf haar de volle laag terug. Hij vergat echter het hele incident toen hij bet wapen begon te bekijken, zich erop verheugend het tijdens de jacht te kunnen gebruiken. Maar hij was slim genoeg om ervoor te zorgen dat Stallan niet te dicht bij hem in de buurt kwam wanneer ze uit het zicht van de anderen waren. Met name tijdens de jacht kon hij maar beter zover mogelijk bij de jager vandaan blijven. De gifpijltjes konden hem net zo gemakkelijk treffen als enig ander dier.

Toen het de volgende dag tijd was om op jacht te gaan ging hij er ook met zijn wapen op uit, totdat hij gezien had welke kant Stallan en de anderen op gingen – en koos toen zelf de tegenovergestelde richting. Hij had weinig zin om het slachtoffer van een dodelijk ongeluk te worden.

Jagen viel niet mee met de onhandige Inlènu in zijn kielzog, maar hij probeerde er het beste van te maken. Hij boekte enkele succesjes en in de daaropvolgende dagen droeg Inlènu meer dan één hert terug naar het strand. Maar belangrijker dan de herten zelf was hoe hij zich voelde wanneer hij zijn prooi door het hoge gras besloop. Het was een oneindig prettig gevoel. Hij merkte het niet eens wanneer hij moe werd: hij had een geweldige eetlust en sliep als een roos. Terwijl ze langzaam in noordelijke richting optrokken ging het jagen door en elke dag merkte hij dat hij weer iets meer kon. Tegen de tijd dat ze de oceaan verlieten en de brede rivier opvoeren voelde hij zich sterker dan ooit tevoren. Slechts een paar dagen daarna voerden zij hun eerste strijd, hun eerste slachtpartij van die zomer.

Toen de anderen vertrokken bleef Kerrick op zijn gebruikelijke plekje in het kamp aan de oever van de rivier. De afbeeldingen van de roofvogel hadden aangetoond dat de ustuzou deze kant op kwamen, dus was er zorgvuldig een hinderlaag gelegd. Het ging Kerrick niet aan. Hij zat met gekruiste benen op de grond, duwde met zijn vingernagel de bek van de hèsotsan open en stopte er een stukje vlees in, intussen nadenkend over de volgende jacht. Inlènu maakte zoveel lawaai. Maar zij had in elk geval geleerd roerloos en stil te blijven staan wanneer ze stopten. De volgende keer dat zij een roedel herten vonden zou hij een omtrekkende beweging maken en voor de wind gaan liggen wachten totdat ze op de vlucht wilden slaan voor de andere jagers en naar hem toe zouden komen – in plaats van andersom. Dat was een goed plan.

Plotseling klonk ergens ver weg een kreet. Zelfs Inlènu kwam in beweging en keek om zich heen. Nog een kreet, luider nu en dichterbij. Kerrick sprong overeind, het wapen in beide handen, klaar om te vuren. En weer klonk de kreet, nu gevolgd door een zwaar gedreun.

Van de oever boven hen klonk een luid gebulder en er verscheen een grote kop. Lange, witte slagtanden, een opgeheven slurf, en weer die oorverdovende kreet.

‘Dood de ustuzou,’ smeekte Inlènu. ‘Dood hem dan!’

Kerrick hield de hèsotsan in een rechte lijn voor zijn ogen en keek erlangs in het donkere oog van het beest dat woest op hem neer stond te kijken.

‘Karu…’ zei hij, en vuurde niet. Inlènu kreunde van angst.

De mastodont hief zijn slurf omhoog en brulde opnieuw. Toen draaide hij zich om en verdween uit het gezicht.

Karu. Waarom had hij dat gezegd? Wat betekende het? Hij was geschrokken van het reusachtige dier – maar was absoluut niet bang geweest. Dat vreemde woord, Karu, maakte allerlei herinneringen bij hem wakker. Warm en vriendelijk. Zo koud als de dood. Hij beefde en duwde ze weg. De strijd speelde zich waarschijnlijk vlak in de buurt af. Het grote, harige beest was waarschijnlijk geschrokken en deze kant op gevlucht. Hij was blij dat hij hem niet gedood had.

‘De Eistaa verlangt de aanwezigheid van degene die Kerrick genoemd wordt,’ zei de fargi, terwijl zij langzaam aan kwam lopen langs de oever van de rivier. Zij was verwond door een scherp voorwerp en haar onderarm werd bedekt door een groot verband. Zij bloedde uit haar zij en er sijpelde bloed langs haar been.

‘Was jezelf,’ gebood Kerrick, waarna hij een ruk aan zijn halsband gaf, zodat Inlènu overeind krabbelde. De hèsotsan had zijn vlees op en tijdens het lopen streek hij de bek dicht; het dier had kleine, scherpe tandjes en kon lelijk bijten wanneer dit niet gebeurde.

Zij volgden de oever van de rivier en weken daar pas vanaf toen ze een platgetreden pad bereikten. Onderweg kwamen ze nog meer gewonde fargi tegen die in tegenovergestelde richting liepen. Sommige van hen waren blijven staan en anderen lagen uitgestrekt op de grond, te zwak om verder te gaan. Ze passeerden er eentje die onderweg was gestorven, ogen en mond wijd open. Het moest een hevige strijd geweest zijn.

Toen zag Kerrick zijn eerste dode Tanu. Ze lagen allemaal over elkaar heen, mannen en vrouwen en kleine kinderlijkjes. Een eindje verder een mastodont, dood tussen de gebroken palen, zijn lading kapot en her en der verspreid.

Kerrick was als verdoofd, met een gevoel – of gebrek aan gevoel – dat hem zwijgend voort deed wankelen. Dit waren ustuzou en die moesten gedood worden. Dit waren Tanu – waarom waren zij dood? Dit waren de weerzinwekkende ustuzou die een slachting hadden aangericht onder de Yilanè mannetjes en jongen op de stranden. Maar wat kon hem dat eigenlijk schelen? Hij was zelfs nog nooit in de buurt van de stranden geweest.

Een fargi, de speer die haar gedood had nog in haar lichaam, lag in een bloedige omhelzing over het lichaam van de jager die de speer geworpen had. De fargi was Yilanè en hij, Kerrick, was ook Yilanè.

Maar, nee, hij was Tanu. Was hij ook Tanu?

Die vraag kon niet beantwoord worden, maar hij kon hem evenmin vergeten. Toch moest hij het vergeten en onthouden dat hij ooit een jongen was geweest – maar dat die jongen nu dood was. Teneinde te kunnen overleven moest hij leven als Yilanè. Hij was Yilanè en niet zo’n smerige ustuzou.

Een fargi trok aan zijn arm en hij liep struikelend achter haar aan.

Dwars door de gelederen der doden; dode Tanu, mastodonten, Yilanè. Hij kon er niet naar kijken. Ze bereikten een groepje fargisoldaten die opzij gingen om Kerrick erdoor te laten. Daar stond Vaintè en uit elke beweging van haar lichaam sprak onverholen woede. Toen ze Kerrick zag wees ze geluidloos op het voorwerp dat voor haar op de grond lag. Het was een dierenhuid, slecht gelooid en een beetje vuil, slap en vormeloos, met uitzondering van het hoofd, dat opgevuld was.

Kerrick deinsde vol afgrijzen achteruit. Het was geen dier – maar een Yilanè en nog eentje die hij kende ook. Sòkain, de landmeter die gedood was door de ustuzou. Gedood, gevild en hier mee naartoe genomen.

‘Zie!’ Uit elke beweging van Vaintè’s lichaam, elke klank die zij uitte, sprak haat en een meedogenloze woede. ‘Zie wat deze beesten hebben uitgevoerd met iemand van zoveel intelligentie en beschaving. Ik wil deze kwestie tot op de bodem uitzoeken, wie van hen hiervoor verantwoordelijk is geweest, hoeveel erbij betrokken waren, waar we de daders kunnen vinden. Jij zult nu de ustuzou die wij daarginds gevangen houden ondervragen. We hebben hem tegen de grond moeten knuppelen. Het is best mogelijk dat hij de leider is. Laat hem bloeden en zorg dat hij je alles vertelt wat hij weet voordat ik hem dood. En schiet een beetje op. Wanneer ik terug kom wil ik alles weten. Enkelen van hen zijn aan de dood ontsnapt, maar Stallan achtervolgt hen met haar jagers en zal hen zeker afmaken.’

De Tanu lag op een open plek die omringd was door hoge bomen. Hij lag op de grond, armen en benen gebonden, terwijl een fargi hem met zijn eigen speer stond af te ranselen. ‘Laat hem lijden – maar dood hem niet,’ gebood Vaintè, waarna zij zich omdraaide naar een boodschapper die kwam aangerend.

Kerrick liep langzaam, bijna tegen zijn wil, naar de Tanu toe. Hij zag dat de jager groot was, langer dan hijzelf en dat zijn lange baard en haardos dik onder het bloed zaten. Het slaan ging door, maar de man gaf geen kik.

‘Houd daarmee op,’ beval Kerrick, de fargi een por met zijn wapen gevend om haar aandacht te trekken. ‘Uit de weg.’

‘Wat ben jij?’ vroeg de man schor, waarna hij hoestte en een mondvol bloed en stukken tand uitspuwde. ‘Ben jij een gevangene, met die halsband om? Maar je spreekt met hen. Waar is je haar? Wie ben je? Kan je praten?’

‘Ik… ik ben Kerrick.’

‘Een jongensnaam, niet de naam van een jager. Toch ben je volwassen…’

‘Ik stel hier de vragen. Zeg me je naam.’

‘Ik ben Herilak. Dit is mijn sammad. Was mijn sammad. Ze zijn allemaal dood, is het niet?’

‘Enkelen zijn gevlucht. Zij worden nu achtervolgd.’

‘Een jongensnaam.’ Zijn stem klonk nu wat vriendelijker. ‘Kom dichterbij, jongen die nu een man is. Laat me naar je kijken. Ook al is al je haar verdwenen, toch kan ik zien dat je het gezicht van een Tanu hebt.’

Herilak rolde zijn hoofd heen en weer, in een poging het bloed uit zijn ogen te schudden. Kerrick stak zijn hand uit en veegde ze voorzichtig schoon. Het was of hij zichzelf aanraakte, die warme huid. Huid zoals de zijne, vlees zoals het zijne. Kerrick beefde over zijn hele lichaam en zijn hand trilde in de greep van de een of andere ongekende sensatie.

‘Je maakte geluiden tegen ze,’ zei Herilak, ‘en je wiebelde net als zij heen en weer. Jij kunt dus met ze spreken, nietwaar?’

‘Je zult mijn vragen beantwoorden. Jij bent hier niet degene die de vragen stelt.’

Herilak trok zich er niets van aan, maar knikte begrijpend. ‘Ze willen jou gebruiken. Hoe lang ben je al bij ze?’

‘Ik weet het niet. Vele zomers… winters.’

‘En al die tijd hebben ze Tanu gedood, Kerrick. Wij doden hen ook wel, maar nooit genoeg. Ik heb eens een jongen gezien die gevangen gehouden werd door de murgu. Hebben ze veel gevangenen?’

‘Er zijn geen gevangenen. Alleen ikzelf…’ Kerrick zweeg, er kwam een lang vergeten herinnering bij hem op, een bebaard gezicht tussen de bomen.

‘Ze hebben jou gevangen genomen en grootgebracht, is het niet?’ vroeg Herilak bijna fluisterend. ‘Je kunt met hen spreken. Wij hebben je hulp nodig, de Tanu hebben je nodig…’

Zijn stem stokte toen hij opeens zag wat Kerrick om zijn nek had hangen. Toen hij verder sprak klonk zijn stem gesmoord.

‘Draai je eens om, jongen, draai je eens naar het licht. Om je nek – is dat van jou?’

‘Van mij?’ vroeg Kerrick, terwijl hij het koude metaal van het mes aanraakte. ‘Ik neem aan van wel. Ze hebben me verteld dat ik het om mijn hals droeg toen ze me vonden.’

Herilaks stem klonk ver weg, alsof ook hij diep in zijn herinneringen aan het verleden moest graven. ‘Hemelmetaal. Ik was een van degenen die het uit de hemel zag vallen. Daarna ben ik het gaan zoeken en heb ik het gevonden. Ik was erbij toen de messen werden gemaakt. Ze werden met platte stenen uit het brok metaal gezaagd, met hamers bewerkt en doorboord. En nu – voel eens onder mijn omslag, aan de voorkant, ja daar. Ja, je hebt het, haal het maar te voorschijn.’

Het metalen mes hing aan een leren riempje. Kerrick kon zijn ogen niet geloven. Het was identiek aan het zijne – alleen twee keer zo groot.

‘Ik heb gezien hoe ze gemaakt werden. Een grote voor een jager, een sammadar, een kleintje voor zijn zoon. De zoon, een jongensnaam, misschien wel Kerrick, ik weet het niet meer. Maar de vader… Iemand die mij heel nabij stond. Zijn naam was Amahast. Vele jaren later vond ik het mes van hemelmetaal terug – tussen de gebroken beenderen van zijn lichaam. De beenderen van Amahast.’

Kerrick stond als bevroren en in stil afgrijzen te luisteren toen de naam werd uitgesproken. Een naam die hij zich in zijn dromen had herinnerd, maar bij het ontwaken weer was vergeten.

‘Amahast!’

Amahast. De naam was als een sleutel die een stroom van herinneringen ontsloot die hem vervolgens overspoelden. Karu, zijn mastodont, die aan zijn zijde was gevallen. Zijn vader, Amahast, gedood, de hele sammad om hem heen, uitgemoord. De herinnering vervaagde en versmolt met het beeld van deze sammad die aan alle kanten dood om hen heen lag. De moordpartij, de jaren, de lange jaren die sindsdien verstreken waren. Langzaam drongen de woorden van de jager in zijn herinneringen door.

‘Dood hen, Kerrick, dood hen zoals zij ons allemaal gedood hebben.’

Kerrick draaide zich om en rende weg, met Inlènu struikelend achter zich aan, weg van de jager en zijn stem, weg van de herinneringen die hem overspoelden. Maar daaraan kon hij eenvoudig niet ontsnappen. Hij rende langs de fargisoldaten naar de top van een met gras begroeide heuvel die omlaag voerde naar de zee, liet zich op de grond vallen, sloeg zijn armen om zijn benen en staarde uit over de oceaan, zonder deze echter te zien.

In plaats daarvan zag hij Amahast, zijn vader, voor zich. En zijn sammad. Eerst nog onduidelijk, maar naarmate er meer herinneringen bovenkwamen steeds gedetailleerder. De herinneringen waren er nog, heel diep weggestopt en lang vergeten, maar ze lagen ergens verborgen. Zijn ogen vulden zich met de tranen van een kind, tranen die hij als kind nooit vergoten had, maar die nu vrijelijk over zijn wangen stroomden terwijl hij weer voor zich zag hoe zijn sammad werd uitgemoord, afgeslacht, precies zoals de sammad van Herilak vandaag vernietigd was. In zijn gedachten versmolten de twee taferelen en werden één. Teneinde al die jaren bij de Yilanè te kunnen overleven had hij dit allemaal moeten vergeten. Hij had het overleefd, hij was het vergeten.

Maar nu herinnerde hij zich alles weer en in die herinnering was hij twee mensen, de ustuzou die sprak als een Yilanè en de jongen die Tanu was.

Jongen? Hij staarde naar zijn handen, kromde zijn vingers. Hij was niet langer een jongen. In al die lange jaren was zijn lichaam gegroeid. Hij was een man, maar wist niets af van man-zijn. Even later kwam het besef dat zijn vader, de andere jagers, in zijn herinnering zo heel erg groot – maar… dan moest hij nu net zo groot zijn.

Plotseling sprong Kerrick overeind en brulde het uit van opstandigheid en woede. Wat was hij? Wie was hij? Wat gebeurde er met hem? Dwars door het geweld van zijn emoties heen werd hij zich bewust van een beweging aan zijn nek, alsof eraan getrokken werd. Knipperend met zijn ogen, draaide hij zich om en zag dat Inlènu zachtjes aan de halsband stond te trekken die hen verbond. Ze stond met grote ogen te kijken en haar trillende bewegingen gaven uitdrukking aan haar angst en bezorgdheid om zijn vreemde gedrag.

Hij wilde haar doden en hief het wapen dat hij in zijn hand hield al halfin de lucht. Marag, gilde hij, ‘marag’. Maar de woede verdween weer even snel als zij gekomen was en beschaamd liet hij het wapen weer zakken. Dit simpele wezen deed niemand kwaad, misschien was zij nog wel meer een gevangene dan hij.

‘Rustig maar, Inlènu.’ zei hij. ‘Er is niets aan de hand. Rustig maar.’

Gerustgesteld ging Inlènu op haar gemakje in de avondzon op haar staart zitten. Kerrick keek langs haar heen naar de open plek achter de bomen waar Herilak wachtte.

Maar waarop wachtte hij eigenlijk? Op een antwoord, natuurlijk. Op een vraag die Kerrick niet kon beantwoorden, hoewel zij maar al te duidelijk was.

Wat was hij? Qua fysiek was hij Tanu, een man met de gedachten van een jongen die niet als Tanu was opgegroeid. Dat was duidelijk en nu hij erover nadacht ook wel logisch. Die jongen was, om in leven te blijven, Yilanè geworden. Ook dat was logisch. Een Yilanè in zijn gedachten, maar aan de buitenkant een Tanu.

Dat was dus duidelijk. Wat niet duidelijk was, was wat er nu met hem zou gaan gebeuren. Als hij niets deed, zou zijn leven ongeveer net zo blijven als in de afgelopen jaren. Hij zou zijn hoge, veilige positie, vlak naast de Eistaa, behouden. Als een Yilanè van aanzien.

Maar was dat ook wat hij wilde? Was dat zijn toekomst? Hij had nooit eerder over deze zaken nagedacht, had er zelfs geen idee van gehad dat een dergelijke innerlijke tweestrijd kon bestaan. Hij haalde zijn schouders op, alsof hij zich van een onzichtbare last wilde ontdoen. Het was onmogelijk alles nu meteen onder ogen te zien. Hij moest er eerst eens rustig over nadenken. Voorlopig zou hij doen wat Vaintè hem had opgedragen, de ustuzou ondervragen. Later zou hij nog tijd genoeg hebben om over dit alles na te denken; nu deed zijn hoofd pijn.

Toen hij terugkwam was alles nog hetzelfde. Herilak lag gebonden op de grond en de drie fargi stonden in onvoorwaardelijke gehoorzaamheid de wacht te houden. Kerrick stond op de jager neer te kijken en probeerde iets te zeggen, maar de woorden wilden niet komen. Het was Herilak die de stilte verbrak.

‘Doe wat ik daarnet heb gezegd,’ fluisterde hij. ‘Dood de murgu, snijd mijn boeien los en ontsnap samen met mij. Naar de bergen, naar de wintersneeuw, de jacht, het vuur in de tent. Kom terug bij je eigen volk.’

Hoewel ze gefluisterd werden, galmden de woorden als donderslagen door zijn hoofd.

‘Nee!’ riep hij uit. ‘Houd je mond en geef antwoord op mijn vragen.’

‘Je bent verdwaald, jongen, verdwaald maar niet vergeten. Ze hebben geprobeerd je tot een van hen te maken, maar dat ben je niet. Je bent Tanu. Dit is je kans om terug te keren naar de sammad, Kerrick.’

Kerrick schreeuwde van woede en gebood Herilak te zwijgen, maar hij slaagde er niet in de stem of de woorden van de jager te overstemmen. Toch kon hij ook niet toegeven. Het was de fargi, degene die de speer van de jager nog in haar handen hield, die de beslissende zet deed. Zij begreep niet wat er gebeurde, maar zag wel dat er onenigheid was. Indachtig de bevelen van de Eistaa kwam zij naar voren om te helpen en stootte de stompe kant van de speer verschillende keren achtereen in Herilaks zij.

‘Nee!’ brulde Kerrick luidkeels in Tanu, ‘dat mag je niet doen!’

Het wapen in zijn hand ging bijna onwillekeurig af en de fargi zakte in elkaar en stierf. Nog steeds in de greep van zijn woede draaide hij zich om en vuurde op de volgende; haar mond viel ongelovig open terwijl ze op de grond viel. De derde was net bezig haar eigen wapen te richten toen ook zij ter aarde stortte. Hij bleef maar in de hèsotsan knijpen totdat de lijken van de fargi vol zaten met pijltjes. Toen was het wapen leeg en gooide hij het op de grond.

‘De speer, pak de speer,’ riep Herilak. ‘Snijd me los.’

Inlènu liep achter Kerrick aan terwijl hij naar de fargi strompelde en de speer uit haar dode handen rukte. Hij sneed eerst Herilaks enkels los en vervolgens zijn polsen.

‘Wat is dit? Wat is hier gebeurd?’ vroeg Vaintè boos.

Toen Kerrick zich bliksemsnel omdraaide zag hij haar boven zich uittorenen, met open mond en blikkerende tanden. En nu zag hij voor het allereerst weer het beeld voor zich van die tanden die de keel van een meisje openscheurden. Hij zag de rijen tanden boven zich wanneer zij bovenop hem zat en brulde van genot. Gedeeld genot, want het had hem ook niet onberoerd gelaten.

Genot en haat, hij voelde ze nu beide.

Ze zei iets dat hij niet verstond, een bevel waaraan hij niet kon gehoorzamen en intussen draaide zij zich om om een van de gevallen wapens op te rapen.

Het volgende wat hij deed was zoiets natuurlijks, zo gerechtvaardigd dat het geen enkele gedachte of inspanning vergde. De speer kwam omhoog en stootte naar voren, in Vaintè’s zij, diep in haar lichaam. Zij greep hem vast en rukte hem los. Bloed spoot te voorschijn terwijl zij in elkaar zakte en achterover viel.

‘Rennen,’ riep Herilak, die aan Kerricks schouder stond te trekken. ‘Kom met mij mee. Je kunt hier niet blijven na wat je gedaan hebt. Je moet meekomen. Dat is het enige wat je nu kunt doen.’

Hij nam Kerrick bij de hand en sleepte hem achter zich aan naar de donkere muur van het oerwoud achter de open plek. Kerrick verzette zich – toen rende hij struikelend achter hem aan, dwars door het struikgewas, de speer nog steeds, vergeten, in zijn hand geklemd. Met Inlènu protesterend in zijn kielzog.

Hun rennende voetstappen stierven weg terwijl ze tussen de bomen uit het gezicht verdwenen. Het was weer stil op de open plek.

Doodstil.

BOEK TWEE

1

De vlucht kraaien fladderde in grote cirkels op en kraste luidruchtig alvorens weer in de bomen te gaan zitten. Er stond weinig wind en de middag was heet en benauwd. Onder de bomen was het koeler, want de berken en eiken hadden zo’n dichtbegroeid bladerdak dat slechts kleine spikkeltjes zonlicht doordrongen tot op de grond. Een bewegend patroon van licht dat over de drie figuren speelde die zich in het zachte gras hadden uitgestrekt.

Zelfs Herilaks enorme krachten waren uitgeput; zijn wonden waren weer open gegaan en zijn haar en baard zaten onder het bloed, evenals zijn zij. Hij lag met gesloten ogen op zijn rug en haalde hortend en stotend adem.

Tegenover hem lag Inlènu, haar houding een onbewuste bespotting van de zijne, met haar mond wijd open om af te koelen na de ongewilde inspanning in de hitte.

Kerrick was niet zo uitgeput als zij en was zich dus zeer wel bewust van wat er gebeurde en waar zij zich bevonden. In de lage heuvels vlak voor de kust. Ze waren gevlucht en hadden net zo lang gerend tot Inlènu niet verder kon en toen zij eenmaal stil was blijven staan, was ook Herilak neergevallen. Tijdens het rennen was Kerricks paniek langzaam weggeëbd – maar was vervangen door een verschrikkelijke angst.

Wat had hij gedaan?

De vraag hield meteen het antwoord in. Hij wist wat hij had gedaan. Hij had de Eistaa vermoord. Nu zijn woede verdwenen was, begreep hij niet meer wat hem bezield had om zoiets krankzinnigs te doen. Met die enkele speerstoot had hij elke band verbroken die er tussen hem en de Yilanè bestond en had alle Yilanè tegen zich in het harnas gejaagd. Het leven dat hij gekend had was ten einde, was net zo dood als Vaintè zelf. Nu kon hij nooit meer terugkeren naar de geneugten van Alpèasak, naar het makkelijke leventje dat hij daar had gekend. Wat voor hem lag was een onbekende ledigheid, met als enige zekerheid die van de dood. Huiverend van angst draaide hij zich om, duwde een struik opzij en keek langs de helling naar beneden. Niets bewoog. Er was geen teken van een achtervolging. Nog niet – maar zij zouden hem beslist achtervolgen. De moordenaar van de Eistaa zouden ze niet ongestraft laten ontkomen.

Hij kon niet meer terug. Niet na wat hij had gedaan. Het verleden was dood. Een banneling was hij nu, een Yilanè onder ustuzou. Eenzamer dan hij ooit eerder geweest was. De stem onderbrak zijn gedachten en het duurde even voordat hij de woorden kon verstaan.

‘Je hebt het goed gedaan, Kerrick, een mooie, zuivere stoot. In één keer de aanvoerder gedood.’

Kerricks stem klonk toonloos van ellende. ‘Meer dan alleen aanvoerder. Leider, hoofd van de stad, sammadar van de stad.’

‘Nog beter.’

‘Beter? Haar dood zal mijn dood tot gevolg hebben!’

‘Haar? Was die lelijke marag een vrouw? Dat kan ik bijna niet geloven.’

‘Het zijn allemaal vrouwen. De mannen zitten veilig opgeborgen achter slot en grendel.’

Herilak kwam steunend op zijn ellebogen overeind en keek met een kille blik naar Inlènu. ‘En die daar, is dat ook een vrouwtje?’ vroeg hij.

‘Allemaal.’

‘Geef me die speer. Dan is er tenminste weer eentje minder.’

‘Nee!’

Kerrick griste de speer weg voordat Herilaks vingers hem konden vinden. ‘Niet Inlènu. Zij is ongevaarlijk en net zo goed een gevangene als ik. Haar mag je niet doden.’

‘Waarom niet? Waren het niet haar soortgenoten die mijn sammad hebben neergemaaid en afgeslacht? Geef me de speer. Ik zal haar doden en dan ben jij vrij. Hoe ver denk je te komen met haar achter je aan?’

‘Je raakt haar niet aan, begrepen?’

Kerrick stond zelf verbaasd over zijn warme gevoelens ten opzichte van Inlènu. Hiervoor had zij niets voor hem betekend. Hij had haar altijd alleen maar als hinderlijk ervaren. Maar nu was haar aanwezigheid op de een of andere manier geruststellend.

‘Als je haar niet wilt doden, gebruik dan in elk geval de scherpe kant van de speerpunt om jezelf van haar los te snijden.’

‘Deze band kan niet worden doorgesneden. Kijk maar, de stenen rand maakt er niet eens een kras in.’ Hij zaagde heen en weer over het gladde, harde oppervlak, maar er gebeurde niets. ‘Enkele leden van je sammad zijn ontsnapt.’ Misschien kon hij Herilak hiermee even van Inlènu afleiden. ‘Dat heb ik zelf gehoord. Ik heb ook gehoord dat ze achtervolgd werden.’

‘Weet je ook wie het waren? En hoeveel het er waren?’

‘Nee. Alleen dat er een paar gevlucht zijn.’

‘Nu moet ik goed nadenken. Wie het ook zijn, ze zullen in elk geval niet verder naar het zuiden gaan. Ze zullen wel begrijpen dat ze dat niet moeten doen. Waarschijnlijk gaan ze dezelfde weg terug die wij gekomen zijn. Ja, dat zullen ze vast doen. Dezelfde weg terug, naar het dichtstbijzijnde water, de rivier waar we gisteren overnacht hebben. En daar moeten wij dus ook naartoe.’ Hij keek naar Kerrick op. ‘Zijn we gevolgd?’

‘Ik heb goed opgelet. Ik geloof niet dat iemand ons heeft zien ontsnappen. Maar ze komen ongetwijfeld achter ons aan. Het zijn goede spoorzoekers. Na wat ik gedaan heb zullen ze me niet laten ontkomen.’

‘Je maakt je onnodig zorgen. Voorlopig zijn ze nog niet hier. Maar we zijn pas veilig wanneer we zover mogelijk bij het strand vandaan zijn. Als ze, zoals jij beweert, iets van spoorzoeken afweten, kunnen ze ons in deze heuvels nog gemakkelijk vinden.’ Hij trachtte overeind te komen, maar slaagde daar pas in toen Kerrick hem hielp. Hij wreef het gestolde bloed uit zijn ogen en keek om zich heen. ‘We gaan die kant op, door die vallei. Als we die in noordelijke richting volgen en daarna die heuvelrug oversteken, komen we op de plek bij de rivier uit waar we vannacht hebben,gekampeerd. Kom, we gaan.’

De rest van die middag kwamen ze maar langzaam vooruit, omdat ze zich aan moesten passen aan Herilaks lage tempo, maar ze bleven gestaag doorlopen, ook al was er geen teken van een eventuele achtervolging. Ze waren net bezig een met gras begroeide vallei over te steken toen Herilak plotseling bleef staan en zijn gezicht ophief om de lucht op te snuiven.

‘Herten,’ zei hij. ‘We hebben voedsel nodig. Ik geloof niet dat we gevolgd worden – maar ook al vergis ik me daarin, toch moeten we het risico nemen. Jij kunt ons vast wel een flinke reebok bezorgen, Kerrick.’

Kerrick keek naar de speer en woog hem in zijn hand. ‘Ik heb sinds mijn jongenstijd nooit meer een speer geworpen. Ik bezit de vaardigheid niet meer.’

‘Die komt vanzelf weer terug.’

‘Niet meteen vandaag. Jij bezit de vaardigheid, Herilak, maar heb je ook de kracht?’

Hij gaf hem de speer aan en Herilak greep hem vast.

‘De dag dat de kracht om te jagen mij ontbreekt ben ik dood. Ga naar de rivier, daar onder die bomen. Wacht daar tot ik terugkom.’

Herilak rechtte zijn rug terwijl hij de balans van de speer testte en toen liep hij snel en geluidloos weg. Kerrick draaide zich om en liep naar de rivier, waar hij zijn dorst leste en handenvol water over zijn stoffige lichaam plensde. Inlènu knielde neer en slurpte het water luidruchtig tussen haar puntige tanden door, waarna zij op haar gemak aan de oever ging zitten, met haar staart in het water.

Kerrick benijdde haar haar rust en haar eeuwige onverstoorbaarheid. Het moest wel heel prettig wezen om zo dom te zijn. Ze vroeg zich absoluut niet af wat ze hier deden en stond er niet bij stil wat er wellicht met haar kon gebeuren.

Kerrick wist wat hij had achtergelaten – maar de toekomst was één groot vraagteken. Dat moest hij leren accepteren: maar daar was het nu nog te vroeg voor. Hoe kon hij buiten de stad in leven blijven? Hij wist niets van dit primitieve bestaan. De herinneringen van een jongen hadden hem niet voorbereid op het leven als Tanu. Hij kon niet eens een speer werpen.

‘Er komt een Yilanè aan,’ zei Inlènu, en hij sprong geschrokken overeind. Stallan en haar jagers! Zijn laatste uur had geslagen. Hij deinsde achteruit voor het ritselende struikgewas – en haalde opgelucht adem toen Herilak eruit te voorschijn kwam met een reebok over zijn schouders. Hij liet het dier op de grond vallen en viel er zelf naast.

Kerrick draaide zich boos om om Inlènu een standje te geven – maar besefte toen opeens dat zij er ook niets aan kon doen. Voor Inlènu was iedereen die kon spreken Yilanè. Wat zij eigenlijk had willen zeggen, hoewel ze niet wist hoe ze zich uit moest drukken, was dat er iemand, een persoon, aankwam.

‘Ik heb murgu gezien,’ zei Herilak, en Kerricks angst keerde terug. ‘Ze liepen door een vallei even verderop en ze gingen terug, in de richting van de zee. Ik denk dat ze ons spoor bijster zijn. En nu gaan we eten.’

Herilak gebruikte de speer om het nog warme hert open te snijden en de ingewanden eruit te halen. Aangezien ze geen vuur hadden sneed hij eerst de lever eruit, verdeelde die en gaf Kerrick er een stuk van.

‘Ik heb nog geen honger,’ zei Kerrick, neerkijkend op het rauwe en bloederige stuk vlees.

‘Dat komt nog wel. Niet weggooien hoor.’

Inlènu vermeed het rechtstreeks naar hen te kijken, maar met haar ene oog volgde ze elke beweging die Herilak maakte. Hij was zich hiervan bewust en nadat hij zijn honger had gestild wees hij met een bloederige vinger in haar richting.

‘Eet dat ding ook vlees?’

Kerrick glimlachte om zijn vraag en gaf Inlènu in rappe bewoordingen opdracht haar mond open te doen. Ze deed wat hij zei door alleen haar kaak te bewegen. Herilak keek naar de rijen glinsterende, puntige tanden en gromde.

‘Die eet wel vlees. Moet ik haar voeren?’

‘Ja, graag.’

Herilak hakte een voorpoot af, stroopte het grootste deel van de huid eraf en gaf hem aan Kerrick.

‘Geef jij het maar. Die tanden bevallen me niets.’

‘Inlènu doet niets. Ze is gewoon een domme fargi.’

Inlènu klemde haar duimen om de hertenpoot en begon langzaam op het taaie vlees te kauwen, terwijl ze intussen onverstoorbaar in de verte bleef zitten staren.

‘Wat zei je dat ze was?’ vroeg Herilak.

‘Fargi. Dat is, ja, ik kan eigenlijk niet uitleggen wat het woord betekent. Zoiets als iemand die bezig is te leren spreken, maar er niet zo goed in is.’

‘Ben jij een fargi?’

‘Heel zeker niet!’

Kerrick voelde zich beledigd. ‘Ik ben Yilanè. Dat wil zeggen ook al ben ik Tanu, ik spreek als een Yilanè dus word ik als zodanig beschouwd. Werd ik als zodanig beschouwd.’

‘Hoe is dat allemaal zo gekomen? Weet je dat nog?’

‘Inmiddels wel. Maar ik was het een hele tijd vergeten.’

Zijn stem klonk haperend en de woorden kwamen soms moeilijk, toen hij voor de allereerste keer vertelde over wat er met de sammad Amahast gebeurd was. Hij beleefde opnieuw de moordpartij, de gevangenschap, de angst voor een zekere dood en de onverwachte gratie. Toen hield hij op, want de taal die hij nu sprak beschikte niet over woorden om de jaren te beschrijven die daarop volgden.

Ook Herilak zweeg. Hij kon zich wel enigszins voorstellen wat er met de jongen Kerrick gebeurd was, die had weten te overleven terwijl alle anderen waren gestorven. Een eenzame overlevende die zich op de een of andere manier had weten aan te passen aan de murgu. Die zich hun taal en hun manier van leven eigen had gemaakt. Hij leek inmiddels veel op hen, ook al was hij zich daar zelf niet van bewust. Hij bewoog terwijl hij praatte en bleef roerloos zitten wanneer hij uitgesproken was. Ze hadden iets met hem gedaan, hij had geen enkele haar op zijn lichaam. En hij droeg die buidel, die eruit zag als zijn eigen huid en de indruk wekte dat ze ook zijn mannelijkheid weggenomen hadden. Herilaks overpeinzingen werden onderbroken door een plotselinge plons.

Kerrick hoorde het ook en het bloed trok weg uit zijn gezicht. ‘Ze hebben ons gevonden. Ik ben dood.’

Herilak maande hem tot stilte en pakte zijn speer op. Hij stond op en keek stroomafwaarts. Er klonk nog meer geplons en het geluid van struiken die uit elkaar werden geduwd. Hij hief zijn speer hoog in de lucht toen hij de jager te voorschijn zag komen.

‘Het is Ortnar,’ zei hij, en riep de naam van de man.

Ortnar kromp ineen toen hij het geluid hoorde, maar kwam toen weer overeind en wuifde terug. Hij was vrijwel uitgeput en kwam zwaar op zijn speer leunend naar hen toe gelopen. Pas toen hij vlakbij was zag hij Inlènu. Hij hief zijn speer op om hem naar haar te werpen, maar Herilaks bevelende stem weerhield hem hiervan.

‘Stop. De marag is een gevangene. Ben je alleen?’

‘Ja, inmiddels wel.’ Hij liet zich op de grond vallen. Hij legde zijn boog en lege pijlkoker naast zich neer, maar hield zijn speer in zijn hand en keek woest naar Inlènu. ‘Tellges was bij me. We kwamen net terug van de jacht toen de murgu de sammad aanvielen. We hebben gevochten tot onze pijlen op waren. Ze kwamen op ons af met hun dodende stokken. We konden niets meer doen. Iedereen was al dood. Ik sleurde hem mee, maar hij bleef achter en kon niet snel genoeg vooruit komen. Zij volgden ons en hij draaide zich om om te vechten. Hij viel. Ik ben alleen verder gegaan. En vertel me nu eens wat dit voor beesten zijn.’

‘Ik ben geen beest, ik ben Tanu,’ zei Kerrick boos.

‘Zo’n Tanu heb ik nog nooit gezien. Zonder haar, zonder speer, vastgebonden aan die marag…’

‘Zwijg,’ beval Herilak. ‘Dit is Kerrick, zoon van Amahast. Zijn moeder was mijn zuster. Hij is een gevangene van de murgu geweest.’

Ortnar wreef met zijn vuist langs zijn mond. ‘Ik heb te haastig gesproken. Dit is een dag des doods geweest. Ik ben Ortnar en ik heet je welkom.’ Zijn gezicht kreeg een uitdrukking van grimmige humor. ‘Welkom in de inmiddels flink geslonken sammad van Herilak.’ Hij tuurde omhoog naar de verduisterende hemel. ‘Vanavond zullen er vele nieuwe sterren te zien zijn.’

De zon stond al laag en op deze grote hoogte koelde het snel af. Inlènu legde het afgekloven bot naast zich neer en keek Kerrick aan.

‘Nederig vragen, laag tot hoog, waar zijn de mantels?’

‘Er zijn geen mantels, Inlènu.’

‘Ik heb het koud.’

Kerrick rilde eveneens, maar niet van de kou. ‘Ik kan er niets aan doen, Inlènu, helemaal niets.’

2

Die nacht stierf Inlènu.

Kerrick werd ’s ochtends rillend van de kou wakker. Er lag een waas van dauwdruppels op het gras en boven de rivier hing een dichte mist. Toen hij naar Inlènu keek zag hij dat haar mond wijd open stond en haar ogen nietsziend omhoog staarden.

De kou, dacht hij. Ze is vannacht gestorven van de kou.

Toen zag hij de plas bloed onder haar hoofd. Er was een speer in haar keel gestoten, die haar tegelijkertijd het zwijgen had opgelegd en had gedood. Wie had deze wrede daad op zijn geweten? Herilak lag nog te slapen, maar Ortnar lag hem met een kille blik aan te kijken.

‘Jij hebt het gedaan!’ riep Kerrick uit, terwijl hij overeind sprong. ‘Jij hebt dit onschuldige wezen in haar slaap vermoord.’

‘Ik heb een marag gedood.’ Zijn stem klonk onbeschaamd. ‘Murgu doden is nooit verkeerd.’

Trillend van woede stak Kerrick zijn hand uit om Herilaks speer op te rapen. Maar hij kon hem niet optillen; de grote jager hield de schacht vast.

‘Het dier is dood,’ zei Herilak. ‘En dat is dat. Ze zou toch wel gauw doodgegaan zijn van de kou.’

Kerrick hield op met het rukken aan de speer en sprong plotseling op Ortnar af. Hij greep hem met beide handen bij de keel en drukte zijn duimen diep in de luchtpijp van de jager. Zijn eigen keel deed ook pijn, want de halsband sneed in zijn vlees. Hij had Inlènu’s logge gewicht achter zich aan gesleept, maar schonk er geen aandacht aan. Ortnar kronkelde in zijn greep en graaide naar zijn speer, maar Kerrick duwde de arm van de man met zijn knie tegen de grond en drukte er met zijn volle gewicht bovenop. Ortnar verzette zich nog zwakjes en klauwde met de nagels van zijn vrije hand aan Kerricks rug, maar in zijn kokende woede voelde Kerrick er niets van.

Als Herilak niet tussenbeide was gekomen, was Ortnar zeker dood geweest. Hij greep Kerricks polsen in zijn grote handen en trok ze uit elkaar. Ortnar hapte hijgend naar adem, kreunde toen en wreef over zijn beurse keel. Kerricks blinde woede verflauwde en zodra hij ophield met worstelen liet Herilak hem los.

‘Tanu doden geen Tanu,’ zei hij.

Kerrick wilde protesteren, maar hield bij nader inzien zijn mond. Het was nu eenmaal gebeurd. Inlènu was dood. Met het doden van haar moordenaar kwam hij geen stap verder. En Herilak had gelijk; de winter zou haar in elk geval het leven hebben gekost. Kerrick ging naast haar stille figuur zitten en keek naar het opkomen van de zon. Wat betekende ze ook eigenlijk voor hem? Ze was gewoon een domme fargi die hem altijd in de weg liep. Met haar dood was zijn laatste schakel met Alpèasak verbroken. Het zij zo. Hij was nu Tanu. Hij kon vergeten dat hij ooit Yilanè was geweest.

Toen merkte hij plotseling dat hij de flexibele halsband, die hem met Inlènu verbond, in zijn hand had. Hij was nog niet vrij. En deze band kon niet worden doorgesneden, dat wist hij. Onmiddellijk hierop volgde het besef dat er maar één manier bestond om zich ervan te bevrijden. Met een blik vol afgrijzen keek hij Herilak aan. De sammadar knikte begrijpend.

‘Ik zal doen wat gedaan moet worden. Keer je maar liever af, want het zal geen prettig gezicht zijn.’

Kerrick ging met zijn gezicht naar de rivier zitten, maar kon toch duidelijk horen wat er achter zijn rug gebeurde. Ortnar strompelde naar het water om zijn gezicht en nek af te spoelen en in een poging de geluiden te overstemmen riep Kerrick hem allerlei beledigingen toe.

Het was snel voorbij. Herilak veegde de nekring aan het gras af alvorens hem aan Kerrick te overhandigen. Kerrick liep vlug naar de rivier om hem keer op keer af te spoelen in het stromende water. Toen hij helemaal schoon was,nam hij hem in beide handen en liep stroomopwaarts bij de bewuste plek vandaan. Hij wilde niet zien wat daar nu nog lag.

Toen hij de jagers hoorde aankomen draaide hij zich vliegensvlug naar hen om; hij voelde er niets voor om van achteren te worden neergestoken.

‘Deze hier heeft je iets te zeggen,’ zei Herilak, terwijl hij Ortnar naar voren duwde. Het gezicht van de kleine jager straalde een en al haat uit en terwijl hij sprak raakte hij zijn beurse keel aan. Zijn stem klonk hees.

‘Het was misschien verkeerd van me om de marag te doden – maar ik heb er geen spijt van. De sammadar heeft mij opgedragen dit te zeggen. Wat gebeurd is, is gebeurd. Maar jij hebt geprobeerd mij te doden, vreemde man, en dat is iets dat ik niet licht vergeten zal. Maar jouw band met de marag was sterker dan ik besefte – en verder wil ik er niets meer van weten. Dus zeg ik nu uit vrije wil dat jouw rug mijn speerpunt niet behoeft te vrezen. Wat zeg jij ervan?’

De twee jagers keken Kerrick zwijgend aan en hij wist dat hij een besluit moest nemen. Nú. Inlènu was dood en daar viel niets meer aan te veranderen. Ook kon hij wel begrip opbrengen voor Ortnars kille haat na de vernietiging van zijn sammad. Juist hij moest de meest aangewezen persoon zijn om dat te kunnen begrijpen.

‘Jouw rug hoeft mijn speer niet te vrezen, Ortnar,’ zei hij.

‘Dan is deze kwestie daarmee afgedaan,’ zei Herilak, en het was een bevel. ‘We zullen er niet meer over spreken. Ortnar, jij draagt het hertenkarkas. Vanavond zullen we een vuur aanleggen en goed eten. Ga met Kerrick mee, je kent de weg. Loop door tot de middag. Dan zal ik me weer bij jullie voegen. Daar tussen die bomen vind je beschutting. Als de murgu ons achtervolgen zal ik dat snel genoeg weten.’

De twee mannen liepen een tijdje zwijgend naast elkaar voort. Het spoor was makkelijk te volgen, want de palen van de travois hadden diepe groeven getrokken in de bodem. Het spoor liep bijna de hele vallei door en vervolgens over de heuvelrug de volgende vallei in. Ortnar liep zwaar te hijgen onder zijn zware last en toen zij bij de traag stromende rivier in het diepste punt van de vallei aankwamen, riep hij Kerrick terug.

‘Eerst even wat water, vreemde-man, en dan kunnen we weer verder.’

Hij wierp het hert op de grond en dompelde zijn gezicht in het water, waarna hij happend naar adem weer bovenkwam.

‘Mijn naam is Kerrick, zoon van Amahast,’ zei Kerrick. ‘Is dat zo moeilijk te onthouden?’

‘Rustig maar, Kerrick. Mijn keel doet nog pijn van onze laatste krachtmeting. Ik wilde je niet beledigen, maar je ziet er echt vreemd uit. Je hebt alleen maar stoppels, in plaats van haren en een baard.’

‘Dat groeit wel aan.’ Kerrick wreef over de stoppels op zijn gezicht.

‘Ja, dat denk ik ook wel. Alleen ziet het er nu nog een beetje vreemd uit. Maar die ring om je nek. Waarom draag je die? Waarom snijd je hem er niet af?’

‘Hier, doe jij het maar.’ Kerrick gaf hem de ring die hij met zich meedroeg en keek glimlachend toe hoe Ortnar vruchteloos poogde de transparante halsband met de scherpe rand van zijn speerpunt door te zagen.

‘Het is glad en zacht – en toch kan ik het niet doorsnijden.’

‘De Yilanè kunnen heel veel wat wij niet kunnen. Als ik je zou vertellen hoe dit is gemaakt zou je me niet geloven.’

‘Ken jij hun geheimen? Ja, dat moet haast wel. Vertel me eens over die dodende stokken die ze hebben. Wij hebben er eens een buitgemaakt, maar we konden er niets mee uitrichten. Na een tijdje begon hij te stinken en toen we hem opensneden zagen we dat het een soort dood dier was.’

‘Het is een dier en het wordt een hèsotsan genoemd. Het is een speciaal soort dier. Wanneer ze jong zijn kunnen ze zich net als andere dieren gewoon voortbewegen. Maar wanneer ze groter worden, gaan ze eruit zien zoals het exemplaar dat jij hebt gezien. Ze moeten gevoerd worden. Er worden pijltjes in geschoven en wanneer je er dan op een bepaalde manier op drukt worden die pijltjes afgevuurd.’

Ortnars mond hing open en het was duidelijk dat hij zijn uiterste best deed het te begrijpen. ‘Maar hoe is dat mogelijk? Waar leven dat soort dieren dan?’

‘Nergens. Dat is het geheim van de murgu. Ik heb gezien wat ze kunnen, maar ik snap het zelf ook niet. Zij kunnen dieren allerlei vreemde dingen laten doen. Ze zijn in staat om dieren voor allerlei doeleinden te fokken. Het is heel moeilijk uit te leggen.’

‘En nog moeilijker te begrijpen. We moeten weer verder. Nu is het jouw beurt om het hert te dragen.’

‘Herilak heeft jou opdracht gegeven het te dragen.’

‘Dat is zo – maar jij gaat ook meehelpen het op te eten.’

Ortnar glimlachte terwijl hij dit zei en onwillekeurig glimlachte Kerrick terug. ‘Goed dan, geef maar hier. Maar je krijgt het straks weer terug. Hoorde ik Herilak zeggen dat we vanavond een vuur gaan aanleggen?’

De herinnering maakte dat het water hem plotseling in de mond liep. ‘Gebraden vlees – ik ben helemaal vergeten hoe dat smaakte.’

‘Eten de murgu dan al hun vlees rauw?’ vroeg Ortnar terwijl ze weer op weg gingen.

‘Nee. Of eigenlijk, ja en nee. Het wordt op de een of andere manier zacht gemaakt. Je raakt eraan gewend.’

‘Waarom braden ze het niet gewoon?’

‘Omdat…’ Plotseling bleef Kerrick verbaasd staan. ‘Omdat ze geen vuur maken. Daar heb ik nooit eerder bij stilgestaan. Ik veronderstel dat ze geen vuur nodig hebben omdat het waar zij leven altijd warm is. Soms, wanneer het ’s nachts wat afkoelt of op regenachtige dagen, wikkelen we – daar bestaat geen woord voor – warme dingen om ons heen.’

‘Huiden? Pelzen?’

‘Nee. Levende wezens die warm zijn.’

‘Klinkt afschuwelijk. Hoe meer ik over de murgu hoor, des te meer begin ik hen te verafschuwen. Ik begrijp niet hoe je met die beesten samen hebt kunnen leven.’

‘Ik had niet veel keus,’ zei Kerrick grimmig en liep vervolgens zwijgend verder.

Al snel nadat zij de plek hadden bereikt waar ze de nacht zouden doorbrengen, voegde Herilak zich weer bij hen.

‘Achter ons is het hele spoor verlaten. Ze zijn teruggegaan.’

‘Gebraden vlees!’ zei Ortnar, met zijn lippen smakkend. ‘Ik wilde alleen dat we het vuur mee hadden genomen.’

Deze woorden maakten een herinnering los die Kerrick al lang was vergeten. ‘Dat was vroeger mijn taak,’ zei hij. ‘Het vuur in de boeg van de boot brandende houden.’

‘Dat is jongenswerk,’ zei Herilak. ‘Als jager moet je je eigen vuur maken. Weet je hoe dat moet?’

Kerrick aarzelde. ‘Ik weet nog dat ik het wel eens heb zien doen. Maar ik weet niet meer hoe. Het is allemaal zo lang geleden.’

‘Kijk dan goed. Je bent nu Tanu en als je een jager wilt worden moet je die dingen weten.’

Het was een langdurig proces. Herilak brak een tak van een dode, verdorde boom en sneed daar zorgvuldig een afgerond stokje uit. Terwijl hij hiermee bezig was ging Ortnar wat verder het bos in en kwam terug met een handvol droog, vermolmd hout. Dit scheurde en stampte hij tot een fijn poeder. Toen Herilak tevreden was met de stok, schraapte hij een ander stuk hout plat en boorde er met de punt van zijn speer een ondiepe holte in.

Toen de voorbereidingen getroffen waren nam Herilak Ortnars boog en draaide de boogpees om de zorgvuldig gefabriceerde stok. Hij ging op de grond zitten, hield het eind hout stevig vast met zijn voeten, zette het puntige uiteinde van de stok in de holte in het hout en begon de boog heen en weer te trekken zodat het stokje begon te draaien. Ortnar stopte een beetje van het verpulverde hout in de holte terwijl Herilak de stok zo snel mogelijk heen en weer draaide. Een piepklein rookpluimpje kringelde omhoog, maar verdween toen weer. Herilak hijgde van inspanning en leunde achterover.

Toen hij het stokje opnieuw begon te draaien werd het kringeltje rook een klein vlammetje. Ze deden er nog wat verpulverd hout bij, bliezen voorzichtig en hielden opgewekt lachend hun handen er omheen om het groeiende vlammetje te beschermen. Ze stookten het vuur hoog op, gooiden er steeds meer hout op en lieten het vervolgens uitdoven tot een bed van gloeiend houtskool. Even later lag het vlees erin te roosteren en ademde Kerrick de braadlucht in die hij helemaal vergeten was.

Ze verbrandden hun vingers aan het gloeiend hete vlees, sneden er grote stukken af en aten en aten tot hun gezichten dropen van het vet en het zweet. Na even uitgerust te hebben aten ze weer verder. Kerrick kon zich niet heugen ooit zo lekker te hebben gegeten.

Die nacht sliepen ze met hun voeten vlakbij het ingedamde vuur, warm en tevreden en met een volle buik.

Midden in de nacht werd Kerrick wakker van Herilak, die nog wat hout op het vuur gooide. De sterren waren heldere lichtpuntjes aan de inktzwarte hemel, de sterrengroep van de Jager net even boven de oostelijke horizon. Voor het eerst sinds hun ontsnapping voelde Kerrick zich op zijn gemak, met de veilige aanwezigheid van de beide jagers naast zich. Ze waren niet achtervolgd. Ze hoefden niet meer bang te zijn voor de Yilanè.

Niet meer bang te zijn voor de Yilanè? Zou dat ooit nog eens mogelijk zijn? Hij wist als geen ander hoe meedogenloos hun vijand was. Hoe sterk. De roofvogels zouden uitvliegen en elke Tanu in elke vallei op het spoor komen; ze zouden nergens veilig zijn. De fargisoldaten zouden hen steeds opnieuw aanvallen, net zolang totdat alle Tanu dood waren. Er was geen ontsnapping mogelijk. Hij slaagde er niet eens in zich weg te laten zinken in een diepe, droomloze slaap.

Kerrick lag klaarwakker, overmand door het vooruitzicht van een zekere vernietiging van alle Tanu. Hij zag de hemel lichter worden in het oosten en de sterren een voor een verdwijnen. De nieuwe dag was aangebroken. De eerste dag van zijn nieuwe leven.

3

Na de lange wandeling van de vorige dag waren Kerricks voeten pijnlijk opgezet. Zittend op een groot rotsblok en kauwend op een stukje taai maar verrukkelijk vlees, baadde hij ze in het verkoelende water van de rivier. Hij had dan wel een harde eeltlaag onder zijn voetzolen, maar was er niet aan gewend op een rotsachtige ondergrond te lopen. Hij had al meerdere schaaf- en snijwondjes in zijn voeten en verheugde zich niet bepaald op de inspannende dag die voor hem lag. Herilak zag wat hij deed en wees op de gapende wond die dwars door het eelt onder Kerricks rechtervoet liep.

‘Daar moeten we iets aan doen.’

Hij en Ortnar droegen buigzame maar sterke madraps, vervaardigd uit twee stukken gelooid leer die zorgvuldig met stukken darm aan elkaar waren genaaid. Ze beschikten hier niet over het materiaal om zoiets ingewikkelds voor hem te maken – maar er waren voldoende andere ruwe materialen voorhanden. Herilak zocht stenen die zich goed lieten bewerken en sloeg er een paar kleine, scherpe flinters af. Op zijn aanwijzingen vilde Ortnar het hert, en schraapte in het stromende water de laatste restjes vlees van de huid. Vervolgens sneed Herilak er vierkante en langwerpige stukken uit, legde de grotere stukken om Kerricks voeten en bond ze met de dunne riempjes vast.

‘Zo moet het maar even,’ zei hij. ‘Tegen de tijd dat de huid hard begint te worden en begint te stinken zijn we hier al een heel eind vandaan.’ Kerrick raapte de rest van de hertenhuid op en zag dat die precies om zijn middel paste, waar hij hem op zijn plaats kon houden met een tak van het hertengewei. Hij schraapte de huid schoon, zoals hij het Ortnar had zien doen en deed vervolgens de buidel van zachte huid af die hij zoveel jaar gedragen had. Hij lag slap in zijn hand en de zuigers waarmee hij aan zijn lichaam bevestigd was geweest glansden vochtig. Met een plotseling gevoel van afgrijzen gooide hij het ding in de rivier. Dat leven lag voorgoed achter hem; hij was nu Tanu.

Maar toen hij terug liep struikelde hij over de ring die al die jaren om Inlènu’s nek had gezeten en die nog steeds verbonden was met de ring om zijn eigen nek. Hij hield hem in zijn handen en keek ernaar. Hij walgde ervan, zo glad en doorzichtig, zo solide en sterk. In een vlaag van woede smeet hij de ring op de rots die uit de rivier oprees, greep een andere steen en bleef er net zo lang op slaan tot zijn woede was weggeëbd. Er zat niet eens een krasje op.

Ortnar keek belangstellend toe. Hij stak zijn hand uit en streek ermee over het gladde oppervlak.

‘Breekt niet, krast niet. Sterker dan steen. Zoiets heb ik nog nooit gezien. Wordt het van water ook niet zachter?’

‘Nee, niets.’

‘Zelfs niet van heet water, kokend water?’

‘Dat heb ik nog nooit geprobeerd. Dat hadden we niet in de stad. Je kunt geen water koken zonder vuur…’

Zodra Kerrick de woorden had uitgesproken verstijfde hij. Hij keek neer op de ring en de buigzame halsband en verplaatste zijn blik toen langzaam naar het brandende vuur op het strand. Geen water, zelfs geen kokend water. Maar iets waar de Yilanè helemaal niets van af wisten.

Vuur.

Het was een mogelijkheid. De substantie was geen steen of metaal. Misschien zou het smelten, schroeien, of zachter worden. En wellicht zou het dan zwak genoeg zijn om door te snijden. Ortnar zag waar Kerrick naar keek en sloeg opgewonden zijn handen ineen.

‘Waarom niet? Misschien dat vuur er iets tegen uit kan richten. Je hebt zelf gezegd dat murgu geen vuur hebben.’

‘Inderdaad.’

‘Laat mij het proberen.’

Ortnar raapte de ring aan het andere uiteinde van de halsband op, liep ermee naar de rokende sintels van het vuur en duwde hem erin.

Er gebeurde niets. Kerrick keek somber toe hoe hij hem er weer uitnam en de as van het gladde oppervlak veegde. Nog net zo glad als altijd – maar hij brandde er wel zijn vingers aan. Ortnar stak zijn vingers in zijn mond en spuwde wat stukjes houtskool uit. Nog steeds vastbesloten porde hij met een stok in het vuur totdat het weer opvlamde. Toen de stok begon te branden hield hij hem tegen de ring.

Met een schreeuw liet hij de ring vallen toen deze plotseling knetterend en knallend vlam vatte.

Kerrick zag de vlam omhoogschieten, omringd door een steeds groter wordende zwarte rookwolk. De hele ring brandde al en het vuur schoot via de halsband omhoog in de richting van zijn gezicht.

Zonder erbij na te denken wierp hij zich naar achteren, weg van de verzengende hitte en viel met een plons in de rivier.

Toen hij hoestend en proestend weer opstond zag hij de rode striem over zijn arm en middenrif waar de brandende halsband zijn lichaam had geraakt. Hij eindigde op zijn borst. Met voorzichtige vingers raakte hij het stompje van de halsband aan die daar eveneens eindigde.

Hij was verdwenen. Deze verbinding die zijn leven had beheerst, deze beperking die al die lange jaren een deel van hem was geweest. Weg. Hij rechtte zijn rug en voelde niet eens de brandwonden. Het enige dat hij wist was dat er een enorme last van hem af was gevallen. Zijn laatste band met de Yilanè was verbroken.

Terwijl ze bezig waren hertenvet op hun brandwonden te smeren, wees Ortnar op het stukje halsband dat nog van de ring om Kerricks nek af hing.

‘Dat kunnen we er ook nog wel afbranden. Je zou in het water kunnen gaan liggen, met je gezicht zo’n klein stukje boven het oppervlak uit en dan zou ik met wat brandend hout…’

‘Volgens mij hebben we wel weer genoeg gedaan voor vandaag,’ zei Kerrick. ‘Laten we eerst maar eens wachten tot de brandwonden genezen zijn voordat we weer iets dergelijks proberen.’

Ortnar schopte de gloeiend hete metalen ring in het water. Toen hij was afgekoeld bekeek hij hem met grote belangstelling en wreef er met een steen over. ‘Het glanst als hemelmetaal. Ze moeten wel over grote vaardigheden beschikken, die murgu, dat ze dat zo om je nek hebben kunnen krijgen.’ Met tegenzin gaf hij de ring aan Kerrick terug toen deze er zijn hand naar uitstak.

‘Hij is door een van hun dieren op zijn plaats gemodelleerd,’ zei hij.

‘Ben je van plan hem te houden?’

Er klonk hoop in Ortnars stem en bijna had Kerrick hem de ring gegeven. Maar terwijl hij hem in zijn handen hield voelde hij dezelfde weerzin als toen hij laatst zijn buidel had afgedaan.

‘Nee. Het is Yilanè, murgu.’ Hij gooide het ding in de rivier, waar het meteen wegzonk. ‘Ik heb er nog een om mijn nek, dat lijkt me ruim voldoende.’

Ze waren klaar om te vertrekken, maar Herilak stond, leunend op zijn speer, in de richting te kijken van waaruit ze gekomen waren.

‘Als er nog meer van ons ontsnapt waren hadden ze hier inmiddels al moeten zijn,’ zei hij. ‘En wij zijn op de vlucht geslagen als een stel bange vrouwen. Laten we ons nu eerst maar eens rustig beraden over wat ons nu te doen staat. Vertel me eens, Kerrick, wat doen de murgu op dit moment?’

‘Ik begrijp het niet.’

‘Achtervolgen ze ons nog? Of zijn ze nog op het strand waar ze ons hebben aangevallen?’

‘Nee, ze zullen inmiddels wel weer vertrokken zijn. Ze waren op jacht naar vlees, want ze hadden maar heel weinig geconserveerd vlees bij zich. Het doel van de expeditie was om zover mogelijk naar het noorden te trekken, de sammad te vernietigen en vervolgens weer terug te keren. Ze hebben er niets aan om hier te blijven. Nu de Eistaa dood is hebben ze geen leider meer. Dat heeft vast al tot veel verwarring geleid en daarom zijn ze vast en zeker al weer teruggekeerd naar de stad.’

‘Dat geldt ongetwijfeld voor de meeste murgu. Maar denk je dat er niet een paar zijn achtergebleven om ons op te sporen?’

‘Dat zou kunnen. Het zou kunnen dat Stallan – nee, toch niet. Van alle murgu is zij degene die het dichtst in de buurt komt van plaatsvervangend aanvoerder. Hoogstwaarschijnlijk zal zij de terugtocht leiden.’

‘Dus je denkt dat ze allemaal vertrokken zijn?’

‘Ik ben er vrijwel zeker van.’

‘Mooi zo. Dan gaan we nu terug naar het strand.’

Bij deze woorden voelde Kerrick een steek van angst door zich heen gaan. ‘Maar misschien hebben ze wel een hinderlaag voor ons gelegd.’

‘Je hebt me zojuist verzekerd dat ze dat niet zouden doen.’

‘Wij zijn jagers,’ zei Ortnar. ‘We merken het heus wel wanneer ze er nog zijn.’

‘Maar we hebben toch geen enkele reden…’

‘Alle redenen van de wereld.’ Herilaks stem klonk vastberaden, hij had de leiding weer genomen. ‘We hebben twee speren, één boog zonder pijlen en verder niks. Wanneer het begint te sneeuwen gaan we dood. Alles wat we nodig hebben is daarginds. We gaan terug.’

Ze liepen snel, te snel naar Kerricks zin. Hij had het idee een zekere dood tegemoet te gaan. Tegen zonsondergang hadden ze de heuvels boven het strand bereikt en konden ze de oceaan voor zich zien liggen.

‘Ortnar, ga voorzichtig vooruit,’ beval Herilak. ‘Laat je niet zien en maak geen geluid. Kijk zorgvuldig uit naar sporen van murgu.’

Ortnar schudde zijn speer ten teken dat hij het begrepen had, draaide zich om en verdween geruisloos tussen de bomen. Herilak ging op zijn gemak in de schaduw zitten en viel prompt in slaap. Kerrick was te zeer van slag om iets anders te kunnen doen dan zich zorgen te maken, naar het strand te kijken en zijn angst de bossen te laten bevolken met sluipende Yilanè.

De zon was al achter de horizon verdwenen toen vanuit de vallei onder hen de roep van een vogel klonk. Herilak was meteen klaarwakker en zette zijn handen aan zijn mond om de roep te beantwoorden. Er klonk wat geritsel in het struikgewas en daar kwam Ortnar de heuvel oprennen.

‘Ze zijn allemaal weg,’ zei hij. ‘In de richting van waaruit ze gekomen zijn.’

‘Hoe kun je dat nu zeker weten?’ zei Kerrick. Ortnar wierp hem een minachtende blik toe.

‘Natuurlijk weet ik dat zeker. Ik heb geen verse sporen aangetroffen. Overal waar je keek zaten aasvogels – en die schrikken al van het minste geringste. En ik heb ook goed gezocht.’ Zijn vertrokken gezicht sprak boekdelen. Hij wees naar de pijlen die zijn koker nu vulden. ‘Alles wat we nodig hebben kunnen we daarginds vinden.’

‘Dan gaan we nu,’ kondigde Herilak aan.

Het was al ver na het invallen van de duisternis toen zij de plek van de moordpartij bereikten, maar het kille licht van de maan, die tussen half en vol stond, stelde hen in staat de weg te vinden. De kraaien en buizerds waren al verdwenen en nu verhulde de mantel der duisternis de ergste verschrikkingen van de slachting. Er hing al een sterke stank van ontbinding. Kerrick bleef op het strand naar de zee staan kijken, terwijl de anderen de spullen gingen zoeken die ze nodig hadden. Pas toen Herilak hem riep draaide hij zich met tegenzin om naar het slagveld.

‘Trek deze aan,’ zei de sammadar. ‘Ze hebben toebehoord aan een groot jager. Dat ze je maar veel geluk mogen brengen.’

Het waren beenkappen van bont, met stevige leren zolen, een kap, een gordel en andere zware kledingstukken. Te warm voor de zomer, maar wanneer het ging sneeuwen zouden ze het verschil kunnen betekenen tussen leven en dood. Een lange speer, een sterke boog, pijlen. Kerrick maakte een bundel van de dingen die hij nog niet zou dragen en legde die bij de andere bundels en manden die ze mee zouden nemen. Herilak had een paar van de dwarspalen van een van de grote mastodonttravois gehaald en een kleinere travois gemaakt die ze zelf konden trekken. Alles wat ze nodig hadden zat daar nu op vastgesjord.

‘We gaan,’ zei hij, zijn stem zo grimmig als de dood met de dood van de sammad aan alle kanten zo duidelijk zichtbaar om hen heen. ‘Wij zullen nooit vergeten wat de murgu hier hebben aangericht.’

Ze liepen door totdat de maan weer opkwam en namen om de beurt plaats tussen de palen van de travois, totdat ze uiteindelijk te moe waren om nog verder te gaan. Kerrick was nog steeds bang dat Yilanè jagers naar hem op zoek waren, maar hij was zo moe dat hij tijdens het piekeren in slaap viel en pas tegen zonsopgang weer wakker werd.

Herilak haalde een buidel met ekkotaz van de travois en zij aten handenvol van het verrukkelijke mengsel van gedroogde en gestampte bessen en noten. Kerrick was nog een jongen geweest toen hij dit voor het laatst had geproefd en allerlei herinneringen aan zijn kindertijd kwamen weer terug terwijl hij het van zijn vingers likte. Het was fijn een Tanu te zijn. Maar terwijl hij dit dacht begon hij aan zijn middel te krabben, steeds maar weer. Toen hij de pels terugsloeg zag hij de rode beten. Hij kreeg kippenvel toen het tot hem doordrong dat de dappere jager die vóór hem deze pelzen had gedragen geteisterd was geweest door vlooien. Opeens was het toch niet zo heel erg prettig meer een Tanu te zijn. Zijn rug deed pijn van het liggen op de harde grond en zijn spieren van de ongewone inspanningen – en of dat nog niet genoeg was kreeg hij opeens ook nog kramp in zijn buik. Het taaie, gebraden vlees was niet zo goed gevallen; hij haastte zich achter het dichtstbijzijnde bosje.

Gekweld door hevige krampen zag hij de vlo over zijn uitgetrokken kledingstukken kruipen. Hij kraakte hem tussen zijn vingernagels en veegde zijn vingers vol walging af aan het gras. Hij was vies, alles deed hem pijn, hij zat onder de vlooien en hij voelde zich ziek. Wat deed hij hier eigenlijk bij deze primitieve ustuzou? Waarom zat hij niet gewoon in Alpèasak? Daar had hij een prettig leventje gehad, rustig, dicht bij de Eistaa. Waarom kon hij eigenlijk niet meer terug? Vaintè was gedood door een speer – maar wie wist eigenlijk dat hij die speer geworpen had? Niemand had hem gezien. Waarom zou hij niet terug kunnen gaan?’

Hij waste zich grondig en liep een paar stappen stroomopwaarts om te drinken. Aan de kant stonden de twee jagers hun spullen weer vast te sjorren op de travois. Zij konden ook zonder hem verder trekken.

Maar wilde hij wel terug naar Alpèasak? Jarenlang had hij nagedacht hoe hij uit de stad moest ontsnappen – en nu was hij vrij. Was dat niet wat hij altijd gewild had? Dat was de wereld van de Yilanè, niet de zijne. Er was daar geen plaats voor hem.

Maar was er een plaats voor hem bij de Tanu?

Hij stond tot aan zijn knieën in het koude water, zijn handen tot vuisten gebald. Verloren. Hij hoorde noch in de ene, noch in de andere wereld thuis. Uitgestoten en eenzaam.

Herilak riep hem iets toe en zijn woorden onderbraken Kerricks sombere gedachten. Hij waadde naar de kant en trok langzaam zijn kledingstukken weer aan.

‘We vertrekken nu,’ zei Herilak.

‘Waar gaan jullie naartoe?’ vroeg Kerrick, nog steeds verscheurd door tegenstrijdige gevoelens.

‘Naar het westen. Op zoek naar andere jagers, zodat we samen met hen terug kunnen keren om murgu te doden.’

‘Ze zijn te sterk en te groot in aantal.’

‘Dan ga ik dood en zal mijn tharm zich bij de tharms van de andere jagers van mijn sammad voegen. Maar eerst zal ik hen gewroken hebben. Dat is een goede manier om te sterven.’

‘Er bestaan geen goede manieren om te sterven.’

Herilak keek hem zwijgend aan. Hij kon ergens wel begrip opbrengen voor Kerricks tegenstrijdige gevoelens. Al die jaren van gevangenschap moesten vreemde dingen hebben gedaan voor de jongen die nu een man was. Maar het was nu eenmaal gebeurd en kon niet meer ongedaan worden gemaakt. Er was geen weg terug. De weg vooruit zou wellicht zwaar zijn – maar het was de enige weg.

Herilak reikte naar zijn hals, tilde langzaam het leren riempje met het mes van hemelmetaal over zijn hoofd en stak het hem toe.

‘Dit is van je vader geweest. Jij bent zijn zoon, want je draagt het kleinere jongensmes dat tegelijk met dit mes vervaardigd is. Hang dit er maar naast. Draag het om herinnerd te worden aan zijn dood en de dood van je sammad. En aan degenen die hen vermoord hebben. Voel de haat in je hart en tevens de wetenschap dat je eens wraak zult nemen!’

Kerrick aarzelde, maar nam het mes tenslotte toch aan en klemde zijn vuist stijf om de harde vorm.

Hij kon niet meer terug naar Alpèasak. Nooit meer. Hij moest zichzelf leren alleen nog maar haat te voelen ten opzichte van de moordenaars van zijn volk. Hij hoopte dat hij daarin zou slagen.

Maar het enige wat hij nu voelde was een verschrikkelijke leegte.

4

De jacht verliep slecht. Ulfadan was al sinds zonsopgang op pad en had nog maar bitter weinig resultaat geboekt. Aan zijn gordel hing één enkel konijn. Het was jong en mager, met nauwelijks genoeg vlees aan zijn botten om één persoon te kunnen voeden. Hoe moest hij zijn hele sammad te eten geven? Hij bereikte de rand van het bos en bleef staan onder een grote eik om uit te kunnen kijken over het grasland voor hem. Hij durfde niet verder te gaan.

Hier leefden murgu. Van hier tot aan het eind van de wereld, als de wereld tenminste een einde had, leefden alleen die afschuwelijke, angstaanjagende wezens. Sommige waren goed te eten, hij had eens het vlees van de poot van een van de kleinere soorten geproefd, een murgusoort met snavels die in grote kuddes graasden. Maar voor de jager die naar hen op zoek ging lag de dood altijd op de loer. In het gras bevonden zich giftige murgu, slangen in alle soorten en maten, veelkleurig en dodelijk. Nog erger waren de gigantische dieren die brulden als de donder en die de grond deden trillen als bij een aardbeving. Zoals altijd wanneer hij aan murgu dacht voelden zijn vingers onwillekeurig aan de tand van een van die reuzen, die op zijn borst hing. Een enkele tand, bijna zo lang als zijn onderarm. Hij was jong en onbezonnen geweest toen hij hem had buitgemaakt en had zijn leven gewaagd om zijn moed te bewijzen. Vanuit het bos had hij de marag zien sterven en de weerzinwekkende aasdieren aan het kadaver zien rukken. Pas na het invallen van de duisternis had hij het gewaagd de beschutting van het bos te verlaten om deze ene tand uit die gapende bek los te wrikken. Toen waren de nachtmurgu verschenen en had hij zich uitsluitend door puur geluk nog in veiligheid weten te stellen. Het lange, witte litteken op zijn bovenbeen bewees dat hij niet ongeschonden uit de strijd was gekomen. Nee, buiten de bescherming van de bomen ging hij geen wild zoeken.

Toch moest de sammad eten. Maar het voedsel dat zij zochten en waarop zij jaagden werd schaarser en schaarser. De wereld was aan het veranderen en Ulfadan begreep niet hoe dat kwam. De alladjex zei altijd dat de wereld altijd hetzelfde was gebleven sinds Ermanpadar uit de modder van de rivierbedding de Tanu had geschapen. ’s Winters gingen ze naar de bergen waar de sneeuw hoog lag en de herten makkelijk te vangen waren. Wanneer de sneeuw in het voorjaar weer smolt volgden zij de kolkende stromen omlaag naar de rivier en soms naar de zee, waar de vissen opsprongen uit het water en waar lekkere dingen in de aarde groeiden. Nooit al te ver naar het zuiden echter, want daar wachtten hen alleen murgu en de dood. Maar de bergen en de donkere wouden in het noorden hadden hen altijd van alles voorzien wat zij nodig hadden.

Dit was echter niet meer zo. Nu de bergen in de greep waren van een oneindige winter, de kuddes herten uitgedund en de sneeuw tot ver in het voorjaar in de bossen bleef liggen, was er een eind gekomen aan hun onuitputtelijke voedselbronnen. Nu hadden ze nog wel te eten, in dit seizoen zat er genoeg vis in de rivier. Inmiddels hadden ze, zoals dat elk jaar gebeurde, in hun rivierkampement gezelschap gekregen van sammad Kellimans. Het bood hen de gelegenheid elkaar weer eens te zien en bij te praten en de jongemannen konden een vrouw zoeken. Nu was daar allemaal geen tijd voor want hoewel er genoeg vis te eten was, was er niet genoeg om de winter mee door te komen. En zonder deze voedselvoorraad zouden slechts weinigen van hen de lente zien aanbreken.

Er was geen ontsnapping mogelijk. Meer naar het oosten en het westen woonden andere sammads, al even hongerig als die van hem en Kellimans. Murgu in het zuiden, ijs in het noorden – en zij zaten daar precies tussenin. In de val. Ulfadans hoofd barstte bijna uit elkaar van dit probleem waarvoor geen oplossing bestond. In zijn ellende schreeuwde hij het uit als een gewond dier, waarna hij zich omdraaide om terug te gaan naar de sammad.

Vanaf de top van de met gras begroeide helling die omlaag voerde naar de rivier, leek er niets aan de hand. De donkere, kegelvormige, leren tenten strekten zich in een ongelijke rij uit langs de oever van de rivier. Tussen de tenten liepen allerlei figuurtjes heen en weer en er steeg rook op van de vuren. Ergens vlak bij hem in de buurt hief een van de gekluisterde mastodonten zijn slurf in de lucht en begon te brullen. Wat verderop langs de oever zag hij een paar vrouwen met hun in het vuur geharde stokken in de grond zitten wroeten om eetbare wortels op te graven. De wortels vormden nu goed voedsel. Maar wat zou er gebeuren wanneer de bodem weer bevroor? Hij wist heel goed wat er dan zou gebeuren en verwierp de gedachte onmiddellijk.

Naakte kinderen renden gillend door elkaar en plonsden in het water. Oude vrouwen zaten voor hun tenten in de zon manden te vlechten van wilgentakken en rietstengels. Terwijl hij langs de tenten liep keek Ulfadan strak en ondoorgrondelijk voor zich uit. Een van zijn jongere zoons kwam hem hevig opgewonden tegemoet met een belangrijke boodschap.

‘Er zijn drie jagers gekomen, van een andere sammad. Een van hen ziet er heel gek uit.’

‘Geef dit konijn aan je moeder. Vlug.’

De jagers zaten rond een vuur en namen om beurten trekjes uit een stenen pijp. Kellimans was aanwezig en Fraken de alladjex, oud en gerimpeld, maar enorm gerespecteerd vanwege zijn kennis en genezende krachten. Toen hij verscheen stonden de nieuwkomers op om hem te begroeten. Een van hen kende hij heel goed.

‘Ik groet je, Herilak.’

‘Ik groet je, Ulfadan. Dit is Ortnar van mijn sammad. Dit is Kerrick, zoon van Amahast, zoon van mijn zuster.’

‘Hebben jullie al iets te eten en te drinken gekregen?’

‘Wij hebben gegeten en gedronken. Ulfadans gastvrijheid wordt alom geroemd.’

Ulfadan voegde zich bij de kring om het vuur, nam de pijp toen die aan hem werd doorgegeven en inhaleerde de scherpe rook diep. Hij was nieuwsgierig naar de vreemde jager zonder haar, die eigenlijk dood had moeten zijn net als de rest van zijn sammad, maar dat niet was. Maar hij zou het nog wel te horen krijgen, alles op zijn tijd.

Andere jagers waren ook nieuwsgierig naar de nieuwkomers en kwamen in een cirkel om hen heen zitten, want zo ging dat bij de sammad.

Herilak was niet meer zo formeel als voorheen. Hij wachtte tot de pijp één keer langs was geweest en begon toen meteen al te spreken.

‘De winters zijn lang, dat weten we allemaal. Voedsel is schaars en dat weten we ook. Alle leden van mijn sammad zijn dood, op twee na.’

Nadat hij deze verschrikkelijke woorden had gesproken bleef het stil onder de jagers en onder de vrouwen die buiten de kring stonden te luisteren ging een luid geweeklaag op. Velen hadden familieleden die getrouwd waren met iemand van Herilaks sammad. Menigeen keek omhoog naar de oostelijke hemel waar juist de eerste sterren aan het firmament verschenen. Toen Herilak weer sprak was het doodstil om hem heen.

‘Het is bekend dat ik samen met mijn jagers ver naar het zuiden ben getrokken, tot daar waar geen sneeuw meer ligt en waar het ook ’s winters warm is, naar de plek waar alleen maar murgu wonen. Ik had het idee dat de murgu Amahast en zijn hele sammad gedood hadden. Mijn gedachte bleek juist te zijn want wij troffen daar murgu aan die rechtop lopen, net als mensen en over dodende stokken beschikken. Een van die dodende stokken had ik eerder al tussen de beenderen van sammad Amahast gevonden. We hebben de murgu die we aantroffen gedood en zijn weer teruggekeerd naar het noorden. Nu weten we dat de dood vanuit het zuiden kwam en we weten ook wat voor soort dood het was. Maar de afgelopen winter leden wij honger en zijn velen van ons gestorven. In de zomer was de jacht, zoals jullie weten, heel slecht. Dus nam ik vanwege de honger de sammad mee naar het zuiden, langs de kust. Ik leidde de jagers nog verder naar het zuiden omdat het daar zo goed jagen is. Wij kenden het gevaar. We wisten dat de murgu ons konden aanvallen, maar zonder voedsel waren we toch wel doodgegaan. We waren op onze hoede en er gebeurde niets. Pas toen we weer terug gingen overvielen ze ons. Ik ben hier. Ortnar is hier. De rest is dood. Bij ons is Kerrick, die de zoon is van Amahast, gevangen genomen door de murgu en nu eindelijk weer vrij. Hij weet veel van de gewoontes van de murgu.’

Er steeg een belangstellend gemompel op en diegenen die achteraan stonden te luisteren verdrongen zich om Kerrick goed te kunnen zien. Zij wezen elkaar op het ontbreken van zijn haar en de glimmende ring om zijn nek, en de messen van hemelmetaal die hij op zijn borst droeg. Hij staarde recht voor zich uit en zei niets. Toen iedereen weer stil was nam Kellimans het woord.

‘Dit zijn dagen des doods voor de Tanu. De winter doodt ons, de murgu doden ons, andere Tanu doden ons.’

‘Is het niet genoeg om gedood te worden door de murgu? Moeten wij nu ook nog elkaar gaan bevechten?’ vroeg Herilak.

‘Het zijn de lange winter en de korte zomer waartegen wij strijd moeten voeren,’ zei Ulfadan. ‘Wij zijn hier naartoe gekomen omdat alle herten uit de bergen verdwenen zijn. Maar toen we probeerden hier te jagen werden we verdreven door de boogschutters van vele sammads van over de bergen. We hebben nog maar weinig voedsel en wanneer de winter komt zullen wij verhongeren.’

Herilak schudde treurig zijn hoofd. ‘Dit is niet juist. De murgu zijn de vijand, niet de Tanu. Als we onder elkaar gaan vechten zijn we ten dode opgeschreven.’

Kellimans knikte instemmend toen Ulfadan het woord nam. ‘Ik denk er net zo over als jij, Herilak, maar het ligt niet aan ons, je moet eens met de andere sammads gaan praten. Als zij zich erbuiten hielden konden wij jagen en hoefden we niet te verhongeren. Ze komen in groten getale van over de bergen en zijn erg hongerig. Ze drijven ons terug en zo kunnen we niet jagen. Ze zouden ons het liefst dood zien.’

Met een afkappend handgebaar verwierp Herilak zijn woorden. ‘Nee, je hebt ongelijk. Zij zijn niet de oorzaak van jullie narigheid. Aan de overzijde van de bergen zal het wel even slecht jagen zijn, anders waren ze hier niet gekomen. De Tanu hebben twee vijanden. De winter waaraan maar geen einde wil komen – en de murgu. Die twee samen kunnen ons vernietigen. Tegen de winter kunnen we niets uitrichten. Maar we kunnen wel murgu doden.’

Anderen verhieven ook hun stemmen en mengden zich in het geschil, maar iedereen zweeg toen Fraken het woord nam. Zij respecteerden de kennis en genezende krachten van de oude man en hoopten dat hij hen een oplossing zou kunnen bieden voor hun problemen.

‘De murgu zijn als de bladeren van de bomen en al even talrijk. Jij zegt dat zij over dodende stokken beschikken. Hoe kunnen wij ons tegen dergelijke wezens verweren? En waarom zouden we? Als wij ons leven op het spel zetten om hen te bestrijden – wat winnen we daar dan mee? Het is voedsel en geen oorlog waar wij behoefte aan hebben.’

Toen hij uitgesproken was ging er een goedkeurend gemompel op. Alleen Herilak scheen het niet met hem eens te zijn.

‘Jullie hebben behoefte aan voedsel, ik aan wraak,’ zei hij grimmig. ‘We moeten een manier zien te vinden om de murgu in het zuiden te doden. Wanneer zij dood zijn zal het weer goed jagen zijn langs de kust.’

Hierna werd er heel wat gepraat en gediscussieerd, maar er werd geen besluit genomen. Uiteindelijk gaf Herilak Ortnar een teken en zij stonden op om weg te gaan. Kerrick keek hen na – maar aarzelde om hen te volgen. Zijn zucht naar wraak was minder groot dan de hunne. Als ze hem niet riepen hoefde hij misschien niet met hen mee te gaan. Hij zou hier bij het vuur kunnen blijven zitten en met de andere jagers praten. Misschien mocht hij zelfs wel voorgoed bij deze sammad blijven en op jacht gaan en de murgu vergeten.

Maar dat was geen oplossing. Hij wist wat de anderen hier niet wisten. Hij wist dat de Yilanè hem noch de rest van de Tanu zouden vergeten. Daar zat hun haat te diep voor. Zij zouden de roofvogels er weer op uit sturen om alle sammads te vinden en zouden niet rusten voordat ze die allemaal vernietigd hadden. Ulfadan en Kellimans en hun mensen waren alleen bang voor de winter en hun honger en de andere Tanu – terwijl de zekere moordenaars zich vlak achter de horizon bevonden.

Niemand merkte het toen Kerrick zijn speer opraapte en wegging. Hij vond zijn beide metgezellen bij hun eigen vuur en voegde zich bij hen. Herilak porde met een stok in het vuur en tuurde in de vlammen alsof hij daar een antwoord op zijn problemen kon vinden.

‘Wij zijn maar met z’n drieën,’ zei hij. ‘We kunnen niet alleen tegen de murgu vechten – maar als het moet zullen we het doen.’ Hij wendde zich tot Kerrick. ‘Jij weet veel van de murgu af en wij niet. Vertel ons over hen. Vertel ons hoe ze oorlog voeren.’

Kerrick wreef over zijn kin en dacht eerst even na voordat hij begon te praten. Langzaam en aarzelend. ‘Dat zal nog niet meevallen. Jullie zullen eerst moeten weten hoe hun steden werken en hoe ze bestuurd worden. Jullie moeten de fargi begrijpen en de Yilanè en hoe ze de dingen doen.’

‘Dan moet jij ons dat allemaal vertellen,’ zei Herilak.

Aanvankelijk vond Kerrick het moeilijk om in Tanu over dingen te praten waarover hij in die taal zelfs nog nooit had nagedacht. Hij moest nieuwe woorden verzinnen voor dingen die heel gewoon voor hem waren en nieuwe manieren om begrippen duidelijk te maken die deze jagers volslagen onbekend waren. Zij stelden hem duizend en één vragen over dingen die zij niet begrepen. Tenslotte hadden ze een vaag idee hoe de samenleving van de Yilanè werkte, hoewel ze niet goed begrepen waarom.

Herilak staarde zwijgend naar zijn gebalde vuisten die op zijn bovenbenen rustten en deed zijn best om te begrijpen wat hij zojuist allemaal had gehoord. Uiteindelijk kon hij niet anders dan zijn hoofd schudden.

‘Ik zal de murgu nooit begrijpen en ik denk dat ik er verder ook maar geen moeite meer voor zal doen. Het volstaat om te weten wat ze precies doen. De grote vogel vliegt hoog in de lucht om ons in de gaten te houden, gaat dan terug en vertelt hen waar een sammad zich bevindt opdat zij die kunnen overvallen. Heb ik dat goed begrepen?’

Kerrick wilde protesteren – veranderde toen van gedachten en knikte. De details waren niet belangrijk zolang ze maar enig idee hadden van wat de Yilanè deden. ‘Zodra ze weten waar een sammad zijn tenten heeft opgeslagen bereiden ze een aanval voor. Fargi met wapens gaan er in boten op uit. Ze duiken plotseling op uit zee en vernietigen alles wat ze tegenkomen, maar dat wisten jullie al.’

‘Maar je zei nog meer,’ zei Herilak. ‘Zei je niet dat ze de avond voor de aanval aan land overnachten?’

‘Ja, dat is hun gewoonte. Ze stoppen zo dicht mogelijk bij de bewuste plaats, brengen de nacht door en laten hun voedselvoorraden achter teneinde de volgende ochtend vroeg de aanval in te zetten.’

‘En doen ze het altijd op dezelfde manier?’

‘Altijd? Dat weet ik niet. Ik ben maar twee keer mee geweest. Maar, wacht eens even, dat doet er helemaal niet toe. Zoals zij denken, zoals zij de dingen aanpakken, denk ik inderdaad dat ze het altijd op dezelfde manier doen. Zolang iets succesvol is zullen ze er geen verandering in aanbrengen.’

‘Dan moeten we een manier verzinnen om die kennis aan te wenden om hen op hun beurt te vernietigen.’

‘En hoe doen we dat?’ vroeg Ortnar.

‘Dat weet ik nog niet. We moeten er net zolang over nadenken totdat we iets hebben verzonnen. Wij zijn jagers. Wij zijn goed in het besluipen van onze prooi. We zullen een manier verzinnen om de murgu te besluipen en te doden.’

Kerrick had al een tijdje niets gezegd. Hij was in gedachten verzonken en zag de vernietiging van de sammad voor zich zoals niemand anders dat kon. Ooit had hij op het strand gestaan toen de aanval was begonnen en hij voelde nog steeds de doodsangst die hem bevangen had toen hij de donkere vormen uit zee had zien oprijzen. Maar hij had ook een keer deel uitgemaakt van de aanvallers en was met hen mee gereisd vanuit Alpèasak. Hij had de voorbereidingen gadegeslagen, had naar de bevelen geluisterd en wist precies hoe alles in zijn werk was gegaan. Nu moest hij deze twee tegengestelde gezichtspunten combineren en een manier verzinnen om de zaken om te draaien.

‘We draaien het om!’ zei hij hardop. Toen ze naar hem opkeken riep hij het nog een keer. ‘We draaien het om! Maar om dat te kunnen doen hebben we Ulfadan en Kellimans en hun sammads nodig. We moeten het hen uitleggen en zorgen dat ze het begrijpen en ons helpen. En dan gaan we het volgende doen. We trekken met de sammads naar het zuiden en gaan daar op jacht. De jacht is daar goed en er zal voldoende te eten zijn. Maar zodra we naar het zuiden gaan zal onze aanwezigheid ongetwijfeld opgemerkt worden door de murgu, want zij zullen het te horen krijgen van de grote vogel. Maar wij zullen op onze hoede zijn en zodra we de grote vogel zien weten we wat er gaat gebeuren. Zodra we de vogel zien moeten we jagers op pad sturen om de stranden in de gaten te houden. Op die manier zullen we precies weten wanneer de aanval zal beginnen en kunnen we ons voorbereiden. In plaats van te vluchten zullen we vechten en hen doden.’

‘Dat is gevaarlijk,’ zei Herilak. ‘Als we de sammads meenemen stellen we ook de levens van de vrouwen en kinderen en allen die niet kunnen vechten in de waagschaal. We zullen met een beter plan voor de dag moeten komen, want zo’n risico zullen deze sammads nooit nemen. Denk nog eens na. Vertelde je niet nog iets wat heel erg belangrijk was, iets wat te maken had met de nacht? Dat de murgu zich niet graag ’s nachts verplaatsen?’

‘Volgens mij is het dat niet alleen. Hun lichamen zijn anders dan de onze. Ze moeten ’s nachts slapen, altijd. Zo zitten ze in elkaar.’

Plotseling sprong Herilak brullend van enthousiasme overeind. ‘Wij zitten ook zo in elkaar dat we ’s nachts slapen – maar dat hoeft niet per se, niet altijd. Dus gaan we het als volgt doen. We gaan met de jagers praten en overtuigen hen ervan dat ze vanwege de dreigende hongersnood naar het zuiden moeten gaan om te jagen. Op die manier zullen de sammads de komende winter in elk geval te eten hebben. Maar terwijl we daar op jacht zijn blijven we voortdurend op de uitkijk naar die grote vogel die met de murgu spreekt. Wanneer de vogel ons ziet zorgen we dat de jagers zich ergens verbergen vanwaar ze de stranden kunnen bespieden. Wanneer de murgu dan aanleggen voor de nacht weten we precies waar ze zitten. Terwijl het nog donker is komen we uit onze schuilplaats. Alleen de jagers. En dan sluipen we zo stil mogelijk naar het strand.’

Hij balde zijn vuisten en sloeg ze tegen elkaar. ‘En dan overvallen we hen in het holst van de nacht. We doorboren ze in hun slaap met onze speren, we verpletteren ze, we doden ze net zoals zij de onzen gedood hebben.’ Gloeiend van enthousiasme stond hij op en liep snel terug naar de kring van jagers. ‘We moeten het hun meteen vertellen. We moeten hen zien te overtuigen.’

Maar dat viel nog niet mee. Ortnar en Kerrick vielen hem bij en legden het plan steeds weer opnieuw uit. Hoe de murgu aanvielen en hoe ze verslagen konden worden. Ze vertelden het keer op keer en legden uit dat ze op jacht zouden gaan om voedsel voor de winter te bemachtigen. En tegelijk murgu zouden doden.

Ulfadan wist niet goed wat hij met dit alles aan moest, evenmin als de andere sammadar. Het idee was te nieuw – en te gevaarlijk.

‘Jullie vragen mij om al onze levens op het spel te zetten voor dit plan,’ zei Ulfadan. ‘Jullie vragen ons onze vrouwen en kinderen als lokaas te gebruiken voor een langtand zodat we hem kunnen doden. Dat is wel erg veel gevraagd.’

‘Aan de ene kant wel – maar misschien ook niet,’ zei Herilak. ‘Misschien hebben jullie gewoon geen andere keus. Zonder voedsel zullen slechts weinigen de winter overleven. En hier kunnen jullie niet jagen. Kom mee naar het zuiden, we weten in elk geval zeker dat het daar goed jagen is.’

‘We weten ook dat daar murgu zijn.’

‘Ja – maar ditmaal zullen we op onze hoede zijn. Als jullie dat liever willen, zullen we niet op de grote vogel wachten, maar meteen jagers op het strand verbergen. Dan kunnen zij ons onmiddellijk waarschuwen wanneer er iets aan de hand is. Wanneer de murgu op het strand arriveren weten we dat er een aanval ophanden is. Iedereen wordt gewaarschuwd zodat de tenten en alle bezittingen ’s nachts op travois geladen kunnen worden. De jongens kunnen de mastodonten het binnenland in voeren, weg van het strand, en de vrouwen en kleine kinderen meteen meenemen. Dan lopen zij in elk geval geen gevaar. Het is een risico, maar een risico dat jullie wel zullen moeten nemen. Het is óf dat, óf de komende winter verhongeren in de sneeuw. Zonder voedsel haalt niemand van jullie het voorjaar.’

‘Je spreekt harde woorden, Herilak,’ zei Kellimans boos.

‘Ik spreek slechts de waarheid, sammadar. De beslissing is aan jullie. Wij hebben gezegd wat we wilden zeggen. Nu laten we jullie alleen.’

Die avond werd er nog geen beslissing genomen, evenmin als de volgende avond of de avond daarop. Maar toen begon het te regenen, een zware regen die voortgejaagd werd door de koude noordenwind. De herfst begon dit jaar weer vroeg. De voedselvoorraden waren miniem en dat wisten ze allemaal. De drie vreemdelingen waren apart gaan zitten en waren zich ervan bewust dat mensen die langsliepen hen bezorgde blikken toewierpen. Veel jagers keken zelfs haatdragend omdat ze hen met deze moeilijke keus opzadelden.

Tenslotte kwamen zij tot de conclusie dat ze gewoon geen andere keus hadden. Er klonk veel geweeklaag onder de vrouwen toen de tenten werden afgebroken en op de travois werden geladen. Er heerste niet de gebruikelijke opwinding wanneer een trektocht begon. Het leek wel of ze hun dood tegemoet gingen. En misschien was dat ook wel zo. Terneergeslagen en nat vertrokken ze in een hevige stortregen in oostelijke richting.

5

In de opwinding van het opbreken van het kamp had Kerrick het te druk gehad om stil te staan bij alle gevaren die de toekomst mogelijk nog voor hem in petto had. Toen de rustige mastodonten voor de travois werden gespannen vervulden onverwachte herinneringen hem met gemengde gevoelens. Het was een prachtig gezicht toen de grote beesten voorover leunden in hun tuig en de krakende houten draagstellen langzaam maar zeker achter zich aan trokken. Ze waren hoog opgestapeld met tenten en bagage en daar bovenop de kinderen en baby’s. Toen de mars begon waren de jagers alvast vooruit gegaan om het dorre land af te stropen naar mogelijk wild. De sammad zou pas weer samenkomen wanneer vanavond het kamp werd opgeslagen en de jagers aangetrokken werden door de kampvuren en kookluchtjes.

De eerste paar dagen bestond er een grote angst voor wat ze tegemoet gingen, voor de dodelijke murgu die hen zouden besluipen. Maar de Tanu waren fatalisten, dat moest wel, want het leven was aan voortdurende veranderingen onderhevig. Zij waren altijd al overgeleverd geweest aan de genade van het weer, van het feit of er ergens al of niet voedsel te vinden was en of de jacht zou slagen of niet. Wat zij achterlieten was hongersnood en een zekere dood en dit ruilden zij in voor voedsel en de mogelijkheid van overleving. Het was geen slechte ruil en naarmate de dagen warmer werden en de jacht steeds beter ging werden zij steeds optimistischer.

Na de eerste paar dagen accepteerden zij Kerrick zelfs, hoewel de kinderen hem nog steeds nawezen vanwege de metalen ring om zijn nek en zijn kale hoofd en gezicht. Maar er groeiden al stoppels, op zijn schedel zelfs al een vingerlengte, alleen zijn baard was vlassig en dun. Hij was nog erg onhandig met de speer en van boogschieten bracht hij al helemaal niets terecht – maar hij maakte vorderingen. Hij begon het gevoel te krijgen dat de wereld een prima plek was om in te leven.

Dat wil zeggen, totdat ze de oceaan bereikten.

De eerste aanblik van het blauwe water vervulde Kerrick met zoveel vrees dat hij abrupt bleef staan. Niemand kon hem zien, want hij was een heel eind van de vallei afgedwaald waar de mastodonten met de travois liepen en op dit moment waren er ook geen andere jagers in de buurt. De angst ging vergezeld van de neiging zich om te draaien en weg te rennen. Hier kon slechts de dood op de loer liggen. Hoe kon dit handjevol jagers denken opgewassen te zijn tegen die hele horde fargisoldaten? Het enige wat hij wilde was weglopen, zich verstoppen, zijn toevlucht zoeken in de bergen. Nu verder gaan was zelfmoord.

Dit overweldigende gevoel moest het opnemen tegen het besef dat hij op dit moment onmogelijk weg kon gaan. Het was te laf om zelfs maar te overwegen. Hij had immers zelf meegeholpen om het plan te realiseren en had dus weinig of geen keus; hij moest nu doorzetten. Maar de angst bleef en hij kon zich er slechts met de allergrootste moeite toe dwingen een enkel schuifelend stapje voorwaarts te zetten. Daarna nog een en nog een, totdat hij weer liep, bang en ellendig – maar niettemin op weg.

Die avond sloegen ze vlak bij het strand hun tenten op. Nog voordat de travois waren afgeladen stonden de jongens al te vissen in de brakke lagune, met aardwormen aan hun benen vishaakjes. Het water wemelde van de hardalt, de kleine inktvissen met rugschild die maar al te graag in het aas hapten. Luid lachend kwamen ze een tijdje later met hun vangst terug. De dieren werden snel uit hun schalen gepeuterd, van hun ingewanden ontdaan en in plakken gesneden en even later hingen ze al boven de knetterende vuren. Hoewel taai en nogal sterk van smaak vormden ze een welkome afwisseling op het dagelijks dieet.

Kerrick spuwde een stukje hard kraakbeen uit en veegde zijn vingers af aan het gras, waarna hij opstond en zich uitrekte. Zou hij nog wat eten? Hij keek naar het vuur en zag toen vanuit zijn ooghoeken een beweging. Een zeevogel die door de lucht zweefde.

Néé. Hij keek omhoog naar de enorme spanwijdte van de vleugels, de witte borst die nu rood leek in de ondergaande zon en stond als bevroren. Hij was er al. Wat hij niet kon zien was het zwarte diertje met het nooit slapende oog dat vanaf de poot van de roofvogel op hen neerkeek – maar hij wist dat het er zat. Lager en lager vloog hij, in de richting van het kamp. Met grote moeite wist Kerrick het verlammende gevoel te doorbreken en haastte zich naar Herilak die bij het vuur zat.

‘Hij is hier,’ zei hij. ‘Hij vliegt vlak boven ons. Nu zullen ze weten waar wij zijn…’

Er klonk een paniek in Kerricks stem die Herilak wijselijk negeerde. Zijn eigen woorden klonken kalm en grimmig.

‘Heel goed. Alles verloopt precies volgens plan.’

Kerrick voelde zich een stuk minder zelfverzekerd. Hij probeerde niet omhoog te kijken naar de rondcirkelende vogel, want hij wist dat de afbeeldingen die het dier maakte uiterst zorgvuldig bestudeerd zouden worden. De Tanu mochten geen duidelijke belangstelling voor de vogel laten blijken en niet laten merken dat ze wisten waartoe hij diende. Pas toen hij een laatste trage cirkel had gemaakt en weer wegvloog draaide hij zich om om hem na te kijken. Nu bestond er geen twijfel meer aan dat ze aangevallen zouden worden.

Toen het eenmaal donker was en de jagers zich verzameld hadden om wat te roken en te praten, vertelde Kerrick hun wat hij gezien had en wat dat betekende. Nu ze eenmaal akkoord waren gegaan met het plan werd er niet meer geklaagd. Ze vroegen hem helemaal uit en bespraken toen de samenstelling van de groep verkenners die er de volgende ochtend in alle vroegte op uitgestuurd zou worden.

De volgende ochtend zetten de sammads koers naar het zuiden. Herilak liep voorop en voerde hen in een flauwe bocht weg van de kust. Kerrick herkende het terrein en wist dat zij de plek passeerden waar sammad Herilak vernietigd was. Het had geen zin de Tanu op zo’n akelige manier te herinneren aan het gevaar uit zee. Die avond kwamen ze weer bij het strand aan. Later, toen de jagers bij elkaar kwamen om te praten, werd besloten om Herilak tot hun sacripex te benoemen, hun aanvoerder in de strijd. Hij aanvaardde zijn aanstelling met een knikje en vaardigde zijn eerste bevelen uit.

‘Nu gaan Kerrick en Ortnar vooruit. Zij hebben de murgu gezien en weten dus waar ze naar uit moeten kijken. Ze lopen een eind de kust langs en houden vannacht de wacht op het strand. Twee andere jagers zullen hen vergezellen en ons komen waarschuwen zodra dat nodig is. Dat zullen ze van nu af aan elke avond doen. Bovendien blijven elke nacht nog een paar anderen wakker om de zee vlakbij onze tenten in de gaten te houden voor het geval dat er iets mis mocht gaan. Maar we moeten er met z’n allen voor zorgen dat er niets mis gaat.’

Op deze manier trokken zij nog vier dagen verder langs de kust, tot Kerrick op de vijfde dag tegen zonsopgang terug kwam rennen naar het kamp. De jagers hoorden zijn rennende voetstappen en grepen onmiddellijk hun wapens.

‘Er is niets aan de hand, de murgu zijn er nog niet. Maar ik heb de kust verkend en er is iets dat we kunnen doen.’ Hij wachtte tot de twee sammadars en Herilak er waren en verldaarde zich toen nader. ‘De jacht is nu voorspoedig en er zit hier veel vis in zee. Jullie moeten ermee instemmen vandaag het kamp niet op te breken, maar hier te blijven om te vissen, terwijl de jagers op jacht gaan naar vlees om te roken. Een eindje naar het zuiden bevinden zich steile rotskliffen, met daarachter een langgerekt stuk strand met een dicht berkenbos dat bijna tot aan de kustlijn reikt. De afstand is precies goed. Als de murgu komen, wannéér ze komen bedoel ik, zullen ze daar bij de rotskliffen geen plek kunnen vinden om aan land te gaan, dus kunnen we er zeker van zijn dat ze op het strand ten zuiden van het bos aan land komen.’

Herilak knikte instemmend. ‘Wanneer we aanvallen kunnen we hen dus vanuit de beschutting van de bomen ongezien naderen. Mooi. Zo zullen we het doen. Zijn we het daar allemaal mee eens?’

Er werd nog wel even over gesproken, maar niemand protesteerde. Kerrick ging weer terug naar de plek waar Ortnar en de twee andere jagers zich verscholen hadden om de zee in de gaten te houden.

Het lange wachten was begonnen. De volgende paar dagen vulden zij hun tijd met het bouwen van een berkenhouten onderkomen, diep in het bos. De nachten werden koeler en af en toe regende het. Maar overdag hielden twee van hen altijd de wacht op de heuvelrug boven de oceaan. Laat in de middag zorgden ze dat ze er alle vier waren, want dat was het gevaarlijkste tijdstip. Het was omstreeks die tijd, na vele, vele dagen wachten en kijken, van de ene volle maan tot de volgende, dat Herilak zich bij hen voegde op de heuvelrug.

‘Wat hebben jullie gezien?’ vroeg hij, terwijl hij naast hen onder de bomen kwam staan.

‘Niets. Alleen wat je daar zelf voor je ziet. De verlaten zee. Hetzelfde als altijd,’ zei Kerrick.

‘De jagers van de sammads hebben besloten dat ze nu voldoende vlees hebben. Ze zijn ons dankbaar dat we hen dit goede jachtgebied hebben laten zien. Ze staan klaar om te vertrekken.’

‘Dat is een goede beslissing,’ zei een van de andere twee jagers. ‘Wij voelen geen van allen veel voor die aanval op de murgu.’ Kerrick was het hartgrondig met hem eens en voelde zijn hoop weer opleven, maar hield wijselijk zijn mond.

‘Spreek voor jezelf,’ zei Herilak verbitterd. ‘Jazeker, het is een geslaagde tocht geweest. Er is nu voldoende voedsel om de winter mee door te komen, dus ik kan me wel voorstellen waarom ze zo graag weer terug willen. Met hun buiken goed gevuld kunnen ze hun honger vergeten en zich in plaats daarvan herinneren wat er op deze stranden met twee andere sammads is gebeurd. Dit wordt de laatste nacht. Ze willen morgenochtend meteen na zonsopgang vertrekken. Wij blijven hier en komen een dag later, voor het geval dat de murgu alsnog aanvallen.’

‘We zullen voortmaken,’ riep de tweede jager uit. ‘Nu krijgen ze ons niet meer te pakken.’

Herilak keerde de beide jagers vol minachting de rug toe. Ortnar was al net zo bitter als hij. ‘We hebben dit niet alleen gedaan om jullie buiken te vullen. We zijn hier gekomen om murgu te doden.’

‘We kunnen het niet alleen,’ zei Herilak.

Kerrick draaide zich om en keek uit over zee, zodat zij de opluchting op zijn gezicht niet zouden opmerken. Ze zouden nog wel protesteren, maar uiteindelijk zouden de sammads toch vertrekken. Er was niets meer dat hen hier hield en reden genoeg om weg te gaan. Er zou niet gevochten worden. Langs de stralend blauwe hemel dreven kleine witte wolkjes die grote, donkere schaduwen op het heldere water wierpen. Grote schaduwen. Bewegende schaduwen.

Hij bleef doodstil naar de schaduwen staan staren en zei niets tot hij er absoluut zeker van was. Zijn stem klonk gespannen en hij slaagde er niet in het trillen tegen te gaan.

‘Daar zijn ze. De murgu komen eraan.’

Het was zoals hij zei. De zwarte boten waren duidelijk zichtbaar nu ze uit de schaduwen te voorschijn kwamen. Zij bewogen zich in hoog tempo in noordelijke richting.

‘Stoppen ze hier niet?’

Herilak riep uit: ‘Varen ze meteen door om de sammads aan te vallen?’

‘We moeten hen waarschuwen – we hebben maar weinig tijd!’ zei Kerrick. Een van de jagers draaide zich om om de sammads te gaan waarschuwen, maar Herilak hield hem tegen.

‘Wacht. Wacht tot we het zeker weten.’

‘Nu komen ze toch in de richting van de kust!’ zei Ortnar. ‘Ze varen regelrecht op het strand onder ons af.’

De jagers lagen zwijgend toe te kijken en zagen vol afgrijzen de boten naderbij komen, wiegend op de lichte branding. Er klonken luide bevelen en de fargisoldaten sprongen uit de boten en waadden naar de kant. Toen ze ook nog voorraden aan land begonnen te brengen was er geen twijfel meer mogelijk – ze kwamen aan land.

‘Ga nu,’ fluisterde Herilak de beide jagers toe. ‘Jullie allebei. Neem allebei een andere route zodat in elk geval een van jullie de waarschuwing zal overbrengen. Zodra het donker is moeten de travois worden opgeladen en zoals afgesproken zo snel mogelijk met de vrouwen en kinderen landinwaarts trekken. Zeg dat ze doorreizen tot zonsopgang en zich dan in het bos verschuilen. Zodra de travois zijn opgeladen moeten alle jagers het kamp verlaten en hier naartoe komen. Ga nu!’ Het tafereel op het strand onder hen was Kerrick heel vertrouwd, maar geheel nieuw voor de beide jagers. Zij keken toe hoe de voorraden uit de boten werden gedragen en hoe de fargi, in hun mantels gewikkeld, zich te ruste legden voor de nacht. De leiders hadden zich wat verderop verzameld, maar Kerrick durfde niet dichterbij te sluipen om te zien wie het waren. Er was een grote kans dat Stallan het commando voerde en bij deze gedachte voelde hij iets van de haat die de twee anderen bezielde. Stallan die hem geslagen had, die hem haatte en die met haar ongewenste, ruwe attenties Alipol zo goed als vermoord had. Wat een genot zou het zijn om zijn speer dwars door dat beest heen te jagen!

Er stond geen maan aan de hemel, maar de sterren verlichtten het witte zandstrand helder genoeg en de donkere figuren die daar lagen te slapen waren duidelijk zichtbaar. Langzaam rezen er steeds meer sterren uit zee op totdat er eindelijk in het bos achter hen een zacht geritsel klonk.

De eerste jager kwam al op hen toe geslopen. Nog voor zonsopgang zouden alle jagers klaar staan voor de aanval.

6

Herilak had nu al dagen achtereen aan niets anders meer gedacht dan aan deze aanval en was er zo mee bezig geweest dat hij in gedachten al precies kon zien hoe alles zou gebeuren. Kerrick en Ortnar hadden hun instructies gekregen en wisten even goed als hijzelf wat er gebeuren moest. Herilak liet hen aan de rand van het bos achter, waar ze het strand in de gaten konden houden, en stuurde de eerste jagers die arriveerden terug door het bos naar een open plek. Hier konden zij uitrusten totdat alle jagers tenslotte aanwezig waren. Hij was de aanvoerder; zij wachtten vol verwachting op zijn bevelen.

‘Ulfadan, Kellimans,’ zei hij zacht. ‘Begeef je onder je jagers en vraag hun namen. Zodra je ervan overtuigd bent dat iedereen aanwezig is kom je mij dat vertellen.’

Ze spraken of verroerden zich niet terwijl ze wachtten, ze waren jagers. Ze zaten zwijgend op de grond, wapens binnen handbereik, wachtend op bevelen van de sacripex, Herilak, klaar voor de strijd. Pas toen men hem ervan verzekerd had dat alle jagers er waren vertelde Herilak wat hen te doen stond.

‘We moeten als één man toeslaan,’ zei hij. ‘We moeten zorgen dat we hen doden zonder zelf gedood te worden, want hun pijlen betekenen een onmiddellijke dood. Teneinde dit te bewerkstelligen zullen we ons in één enkele rij verspreiden, waarbij elke sammad de helft van het strand voor zijn rekening neemt. Vervolgens sluipen we stilletjes naar voren totdat we het gras boven het strand bereikt hebben. De wind waait vanuit zee, dus ze zullen ons niet ruiken wanneer we naderbij komen. Maar ze kunnen heel goed horen, dus moeten we ervoor zorgen dat er niets te horen is. Eenmaal daar aangekomen nemen jullie elk je eigen positie in en jullie sammadar zal controleren of iedereen op de juiste plek staat. Vervolgens blijven jullie staan waar je staat, zonder je te verroeren. Kijk naar het strand en wacht totdat jullie mij, Ulfadan en Kellimans op het strand zien verschijnen. Dat zal het teken zijn om naar voren te komen. Langzaam en geluidloos.

Daarna beginnen jullie met jullie speren murgu te doden en proberen zo min mogelijk geluid te maken.’

Herilak stak zijn speer uit en tikte er de dichtstbijzijnde jager mee onder zijn kin, terwijl alle anderen zich uitrekten om te kunnen zien wat hij deed.

‘Probeer waar mogelijk de murgu in de keel te steken, want dat is hun meest kwetsbare plek. Ze hebben heel veel ribben en in tegenstelling tot de dieren waarop wij jagen beslaan hun ribben de gehele voorkant van hun lichaam en houden niet vlak onder de borst op. Met een krachtige stoot kom je er wel doorheen, maar een slecht geplaatste stoot zal afketsen op het bot. Dus – de keel.’

Herilak wachtte even om dit tot iedereen door te laten dringen en ging toen verder.

‘Het zal niet lukken hen allemaal in stilte te doden. Zodra er alarm wordt geslagen beginnen we zo hard mogelijk te schreeuwen om verwarring te zaaien. Maar blijf intussen doorgaan met doden. Als ze vluchten, gebruik dan de bogen. Met pijlen houd je ze wel tegen. Aarzel niet, raak niet vermoeid, maar ga door met doden. We zijn pas met hen klaar wanneer ze allemaal dood zijn.’

Er waren geen vragen. Wat hen te doen stond was duidelijk genoeg. Als sommige van de jagers bang waren toonden ze dat in elk geval niet. Zij leefden van het doden en waren er bijzonder ervaren in.

Stil als schaduwen liepen ze tussen de bomen door, verlieten de duisternis van het bos en slopen al even geluidloos door het gras boven het strand. Kerrick stond nog op de uitkijk. Hij wendde zijn blik van de slapende fargi af en schrok toen hij de bewegende figuren zag naderen. Zij maakten niet het geringste geluid. Herilak sloop naar voren. Kerrick raakte zijn schouder aan en boog zich naar hem toe om hem iets in het oor te fluisteren.

‘De leiders moeten het eerst gedood worden. Dat wil ik graag zelf doen.’

Herilak knikte instemmend en sloop weer weg. Langzaam, stap voor stap, verwijderde Kerrick zich van de rand van de heuvelrug en ging naar de plek die hij eerder aangewezen had gekregen.

Vanuit de bomen klonk de roep van een nachtvogel en hij bleef stokstijf staan, wachtte even en liep toen verder. Het enige geluid was nu het geruis van de kleine golven die op het zand rolden. Afgezien daarvan was de nacht zo stil als de dood.

En de dood was onderweg.

Niemand was ongeduldig. Eenmaal in positie bewoog geen enkele jager zich en er klonk niet het geringste geluid dat hun aanwezigheid kon verraden. Hun blik rustte op het lichte grijs van het zandstrand, geduldig wachtend op het afgesproken teken.

De spanning bezorgde Kerrick een misselijk gevoel in zijn maag. Hij wist nu zeker dat het te lang duurde. Er was iets mis gegaan. Herilak en de sammadars hadden al lang op het strand moeten verschijnen. Als ze nog langer wachtten zou het licht worden en dan zouden zij degenen zijn die in de val zaten…

Hij wist dat zijn angst ongegrond was, maar dat maakte hem niet minder bang. Hij hield zijn vuisten zo stijf gebald dat ze er pijn van deden. Waar bleven ze? Wat was er aan de hand? Aan de hemel pakten de wolken zich samen en verduisterden de sterren. Zou hij de figuren nu nog wel kunnen zien wanneer ze kwamen?

Opeens waren ze er, zo geluidloos en plotseling dat het wel schaduwen leken. Bewegende schaduwen die al snel gezelschap kregen van andere schaduwen, net zolang totdat de donkere rij vaag zichtbare vormen zich over de gehele lengte van het strand uitstrekte.

Ze bleven Kerrick allemaal voor omdat zij zich snel konden voortbewegen in absolute stilte. Hij moest het op zijn gevoel doen, want hij was er niet in getraind zijn prooi stilletjes te besluipen. Hij lag al een heel eind achter toen de rij de eerste slapende fargi bereikte. Er klonken wat gesmoorde geluiden en toen niets meer.

Nu Kerrick het zachte zand onder zijn voeten kon voelen, kwam hij sneller vooruit. Hij rende naar voren en hief zijn eigen speer. Hij had bijna de berg voorraden bereikt die zijn plek markeerden en waarachter de Yilanè lagen te slapen, toen een vreselijke kreet van pijn de stilte van de nacht verscheurde.

Hij werd onmiddellijk gevolgd door meer gegil en geschreeuw en even later krioelde het strand van de bewegende vormen. Ook Kerrick begon te schreeuwen, sprong om de opgestapelde voorraden heen en stak de Yilanè neer die net op wilde staan.

Zij gaf een schorre gil toen de punt van de speer zich in haar vlees begroef en weer teruggetrokken werd. Hij stootte opnieuw toe, maar nu in haar keel.

Het was een schreeuwende, rennende, vallende, duistere slachtpartij in het holst van de nacht. De fargi waren meteen wakker, maar raakten in paniek en in absolute verwarring. Als zij al aan hun wapens dachten, dan nog konden zij ze in het donker niet vinden. Ze renden weg en zochten bescherming in de zee van hun jeugd. Maar zelfs daar was het niet veilig want terwijl ze ernaar toe renden werden er speren naar hen geworpen, terwijl scherpe pijlen achter diegenen aansuisden die de branding bereikten. Het was een genadeloze slachtpartij. De Tanu waren efficiënte moordenaars.

De fargi waren echter zo talrijk dat enkelen erin slaagden te ontsnappen. Zij bereikten de zee, plonsden in paniek tussen de lijken door, doken onder en zwommen naar de boten. De jagers waadden achter hen aan de golven in en hun bogen zaaiden dood en verderf totdat ze door hun voorraad pijlen heen waren.

Het doden hield pas op toen er niets meer te doden viel. De jagers liepen tussen de stapels lijken door, schopten ertegen en staken hun speren in elk lichaam dat nog geluid maakte of beweging vertoonde. Een voor een bleven ze staan, uitgeput en zwijgend – totdat een van de jagers een overwinningskreet slaakte. Iedereen viel hem bij, een huilende kreet die eerder dierlijk was dan Tanu, een kreet die over het water de overlevende fargi in de boten bereikte, die jammerend van angst bij elkaar kropen.

Het eerste ochtendgloren onthulde de gruwelijke details van de slachting. Kerrick keek vol afgrijzen om zich heen, terugdeinzend voor de doden die aan alle kanten door en over elkaar heen lagen. De aanblik leek de jagers niet in het minst te storen. Zij riepen elkaar vrolijk toe en schepten op over hun heldendaden terwijl zij tussen de lijken in de branding doorwaadden om hun pijlen eruit te trekken. Toen het nog lichter werd zag Kerrick dat zijn handen en armen onder het bloed zaten; hij liep een eind de zee langs, weg van de fargilijken en spoelde ze af in het water. Toen hij weer terugkwam stond Herilak hem jubelend op te wachten.

‘Het is gebeurd! We hebben wraak genomen op de murgu, we hebben ze neergemaaid, we hebben de sammads gewroken die zij vernietigd hebben. Iedereen heeft zijn best gedaan.’

Op zee vluchtten de boten in zuidelijke richting – de meeste leeg, of met hooguit een of twee fargi aan boord. De slachting was zeer doeltreffend geweest.

Kerrick voelde geen haat of angst meer, hij was uitgeput. Hij liet zich zwaar neervallen op de stapel blazen met geconserveerd vlees. Herilak schudde zijn speer in de richting van de vluchtende boten en riep hen achterna.

‘Ga terug en vertel de anderen wat hier vannacht is gebeurd. Vertel de rest van de murgu dat dit met hen allemaal zal gebeuren als ze zich ooit nog in het noorden wagen.’

Kerrick deelde niet in zijn onberedeneerde haat, want hij had te lang onder de Yilanè geleefd. Toen het nog wat lichter werd zag hij het gezicht van het dichtstbijzijnde lijk – en herkende het. Een jager die hij vaak in het gezelschap van Stallan had gezien. Hij voelde hoe hij begon te beven en moest zijn ogen afwenden van de gruwelijke aanblik van haar opengereten keel. Hij werd bevangen door een gevoel van diepe droefheid – hoewel hij niet precies wist waar hij om treurde. Toen Herilak zich weer omdraaide slaagde Kerrick er eindelijk in zichzelf wakker te schudden en vroeg: ‘Hebben we zelf verliezen geleden?’

‘Eén. Is dat geen geweldige overwinning? Ééntje maar – getroffen door zo’n giftig pijltje. De verrassing was volledig. We hebben gedaan waar we voor gekomen zijn.’

‘Maar we zijn hier nog niet klaar,’ zei Kerrick, in een poging praktisch te zijn en zijn emoties te vergeten. Hij tikte op de blaas waarop hij zat. ‘Hier zit vlees in. Zolang de blaas niet geopend wordt zal het vlees niet rotten. Ik heb het gegeten. Het smaakt smerig, maar is heel voedzaam.’

Herilak leunde op zijn speer en dacht na. ‘Dan hebben we niet alleen de overwinning behaald, maar ook levens gered. Hiermee zullen nog meer Tanu de komende winter overleven. Ik zal renners uitsturen naar de sammads zodat ze deze schatten hier op kunnen komen halen.’ Hij keek om zich heen naar het met lijken bezaaide strand. ‘Wat kunnen we nog meer gebruiken?’

Kerrick bukte zich, raapte een gevallen hèsotsan op en veegde het zand van het zwarte lichaam. Toen hij het op de verlaten zee richtte en er op de juiste manier op drukte klonk er een scherpe knal en verdween het pijltje in de golven. In gedachten verzonken kneep hij er nog eens in en het kleine bekje ging wijd open; hij streek het weer dicht en hield Herilak het wapen voor.

‘Verzamel alle dodende stokken. En de pijltjes. Ik zal jullie laten zien hoe die eruit zien. Wij kunnen deze dingen niet fokken, maar als ze goed gevoed worden kunnen ze enkele jaren oud worden. Het gif op de pijltjes zal net zo goed murgu doden als Tanu. Als we ze vanavond hadden gehad was geen enkele murgu hier levend vandaan gekomen. ’

Herilak sloeg hem enthousiast op de schouder. ‘Deze overwinning zal nog maar de eerste zijn van vele. Ik zal de sammads onmiddellijk laten halen. ’

Toen hij weer alleen was pakte Kerrick een van de drinkblazen en leste zijn dorst. Hij keek om zich heen naar de opgewonden jagers. Het was een overwinning, de allereerste voor de Tanu. Maar hij had het duistere vermoeden dat toekomstige overwinningen wel eens heel wat minder gemakkelijk zouden kunnen verlopen als deze. Hij keek naar het dichtstbijzijnde fargilijk, stond toen op en dwong zichzelf ertoe het hele strand af te gaan zoeken.

Het duurde een hele tijd voordat hij er zeker van was; hij waadde zelfs de branding in om alle lijken die daar dreven te bekijken en draaide ze een voor een met het gezicht naar boven. Toen hij klaar was liet hij zich vermoeid op het zand vallen.

Sommige Yilanè had hij herkend, waarvan de meesten jagers waren, en er was er zelfs een bij die botentrainer was geweest. Maar hij had vergeefs naar een bekend gezicht gezocht. Hij had het niet gevonden. Hij keek de kust langs, in de richting waarin de boten al enige tijd geleden verdwenen waren.

Op een ervan had Stallan zich bevonden, daar was hij van overtuigd. Zij had deze expeditie ongetwijfeld aangevoerd en moest dus in de duisternis ontsnapt zijn.

Op een dag zouden ze elkaar weer ontmoeten, dat wist Kerrick heel zeker. Deze nederlaag zou de Yilanè niet tegenhouden. Het zou hen eerder nog vastberadener maken. Dit was niet het eind van de strijd, maar nog slechts het begin. Waar het uiteindelijk op zou uitlopen – daarvan had Kerrick geen idee.

Het enige dat hij wist was dat er een strijd zou losbarsten zoals deze wereld nog nooit had gekend.

Een woeste strijd tussen twee rassen die slechts één ding gemeen hadden: hun absolute haat voor elkaar.

nu è aakburzhou
kaseiburak umuhesn
tsuntensi nu èkash

De ring van lichamen deed goede diensten
voordat wij de muur der doornen hadden:
de toekomst zal zijn weerstand niet verzwakken.

7

Terwijl de regen over de boten sloeg, lieten windvlagen ze heen en weer deinen op de golven. De grote druppels kletterden op hun natte huid en plensden in de oceaan die hen omringde. De donkere kust was nu uit zicht en achter hen lag de zee er verlaten bij. Zo te zien werden ze niet achtervolgd. Stallan keek in alle richtingen, beval haar boot toen halt te houden en seinde de andere boten toe hetzelfde te doen.

In het grijze ochtendlicht kwamen ze bij elkaar, zonder iets te zeggen en zochten troost in elkaars aanwezigheid. Zelfs de onbemande boten kwamen dicht tegen de bemande boten aanliggen, helemaal in de war omdat ze geen instructies kregen. Stallan keek met groeiende woede naar de overlevende fargi.

Zo weinig! Een door paniek overmand handjevol, alles wat resteerde van de grote strijdmacht waarmee zij naar het noorden was gekomen. Wat was er misgegaan?

Haar woede werd steeds groter: ze wist wat er mis was gegaan, maar toen ze daarover nadacht werd ze zo razend dat ze elke gedachte eraan voorlopig van zich af moest zetten. Het zou moeten wachten tot ze deze overlevenden veilig terug had gebracht naar Alpèasak; hier lag haar eerste verantwoordelijkheid.

‘Zijn er onder jullie nog gewonden?’ riep zij, zich tijdens het spreken omdraaiend opdat iedereen haar kon begrijpen. ‘Steek je hand op als je gewond bent.’

Stallan zag dat bijna de helft van de fargi gewond was. ‘We hebben geen verbandmiddelen, die zijn tegelijk met onze andere voorraden verloren gegaan. Als de wonden open zijn, spoel ze dan uit met zeewater. Iets anders hebben we niet. Kijk nu om je heen, zien jullie die onbemande boten? Die zullen ons al snel kwijtraken en wij kunnen het ons niet veroorloven er ook maar één te verliezen. Ik wil in elke boot op z’n minst één fargi. We zijn nu allemaal bij elkaar, dus laten we het overstappen maar meteen regelen.’

Sommige fargi waren nog zo in de war en in paniek dat ze niet goed na konden denken. Stallan liet haar eigen boot tussen de andere doorvaren en duwde en riep hen net zolang toe totdat zij gehoorzaamden.

‘Deze boot is niet leeg,’ riep een van de fargi uit. ‘Er ligt een dode fargi in.’

‘In de oceaan ermee, en met alle anderen die je wellicht nog vindt.’

‘Deze boot is gewond, er steken ustuzoupijlen uit.’

‘Niet aankomen – je doet er beter aan ze te laten zitten dan ze eruit te trekken.’

Stallan beschikte niet meer over voldoende fargi om er op elke boot een neer te zetten. Ze zag zich gedwongen de gewonde boten aan hun lot over te laten – die moesten maar zien dat ze mee konden komen. Zodra iedereen was overgestapt in de haar toegewezen boot gaf zij de uitgedunde vloot opdracht koers te zetten naar het zuiden.

Ze voeren de hele dag onafgebroken door. Stallan wilde zich niet eerder in de buurt van de kust wagen voordat de duisternis haar ertoe dwong. Het kon best dat er nog meer ustuzou op de loer lagen om hen aan te vallen. De in shocktoestand verkerende fargi lagen in doffe apathie in de boot en pas toen de zon achter de horizon was verdwenen gaf Stallan bevel om naar de kust te varen, naar de plek waar een rivier uitmondde in zee. De fargi beefden van dorst toen zij het verse water zagen, maar Stallan hield hen nog even in de boten totdat zij het binnenland had verkend. Pas toen stond ze hen toe aan land te gaan, telkens met een paar tegelijk, om hun dorst te lessen. Zij hield haar hèsotsan gereed en waakte over hen. Uit de stijve houding van haar lichaam bleek duidelijk de minachting die zij voor de stomme wezens voelde. Haar wapen was het enige waarover zij beschikten. De anderen waren eenvoudig in paniek geraakt en gevlucht en hadden hun wapens gewoon laten liggen.

‘Laagste tot hoogste,’ zei een van de fargi nadat zij haar dorst had gelest. ‘Waar is het eten?’

‘Niet hier in elk geval, jij van weinig spraak en nog minder hersenen. Morgen misschien. Ga terug naar je boot. Vanavond slapen we niet aan wal.’

Er waren geen mantels om gedurende de nacht hun lichaamstemperatuur op peil te houden, zodat alle fargi traag waren en niet in staat zich te bewegen, totdat de zon hen de volgende ochtend weer verwarmd had. Toen vervolgden ze hun terugtocht.

Toen er de derde dag nog geen tekenen van achtervolging waren, waagde Stallan het erop om aan land te gaan om te jagen. Als ze levend terug wilden keren hadden ze voedsel nodig. Zorgvuldig koos ze een plek uit waar de rivierdelta talloze moerassen en kleine eilandjes had gevormd. In die moerassen slaagde zij erin enkele veelkleurige dieren te besluipen die tussen het riet liepen te grazen. Voordat de kudde op de vlucht sloeg wist ze er twee te doden. Ze aten er goed van, hoewel zeer primitief, want bij gebrek aan snijwerktuigen moesten ze het vlees er met hun tanden afscheuren.

Gedurende de reis stierven twee van de gewonde fargi. Hun enige andere verliezen waren de stuurloze, gewonde boten die in de loop van de volgende nachten een voor een afdreven. Het was louter aan Stallans wilskracht en leidinggevende capaciteiten te danken dat de overlevenden bij elkaar bleven totdat zij uiteindelijk vertrouwde wateren bereikten. Het was al middag toen zij enkele vissersboten passeerden en om het voorgebergte heenvoeren dat uitliep in de haven van Alpèasak. Hun komst en hun uitgedunde rangen moesten opgemerkt zijn, want er stond geen welkomstcomité aan de haven toen zij aanlegden. Op één enkele figuur na was de kade verlaten. Het was Etdeerg die nu de functie van Eistaa vervulde. Toen Stallan uit de boot kwam, kwam zij zonder iets te zeggen naar voren. Het was Stallan die op uiterst formele wijze de stilte verbrak.

‘Toen wij op een dag aanlegden aan een strand werden wij gedurende de nacht aangevallen door de ustuzou. Zij kunnen goed uit de voeten in de duisternis. Wij konden ons nauwelijks verdedigen. Wat u hier voor u ziet zijn de enige overlevenden.’

Etdeerg keek met een kille blik naar de fargi die de boten naar hun kooien dirigeerden. ‘Dit is een ramp,’ zei ze. ‘En gebeurde dit voor of nadat je je eigen aanval op de ustuzou had uitgevoerd?’

‘Ervoor. We hebben bij deze expeditie niets gewonnen, maar alles verloren. Ik verwachtte geen aanval, dus ik had geen wachtposten neergezet. Het is mijn schuld. Als u mij nu opdraagt te sterven zal ik dat doen.’

Ademloos en zonder zich te verroeren wachtte Stallan af. De dood was maar één enkel, kort bevel van haar verwijderd. Ze keek onaangedaan naar de zee, maar een van haar ogen rolde terug naar Etdeerg.

‘Je zult leven,’ zei Etdeerg tenslotte. ‘Je hebt gefaald, maar Alpèasak heeft je nog nodig. Je zult nog niet sterven.’

Stallan gebaarde aanvaarding en dankbaarheid en haar opluchting was duidelijk zichtbaar.

‘Hoe heeft dit in vredesnaam kunnen gebeuren?’ vroeg Etdeerg. ‘Een dergelijke ramp gaat mijn begrip te boven.’

‘Het mijne niet,’ zei Stallan, met haat en woede in elke beweging van haar lichaam. ‘Het is mij maar al te duidelijk hoe het gegaan is.’

Plotseling ving zij vanuit haar ooghoeken een beweging op; ze zweeg en draaide zich om in de richting van de stad toen de draagstoel tussen de bomen vandaan werd gedragen. Vier grote fargi torsten het gewicht moeiteloos, terwijl de vadsige figuur van Akotolp achter hen aan waggelde. De fargi zetten de draagstoel voorzichtig op de grond en deden een stap terug. Akotolp kwam meteen, met open mond, aangesneld en boog zich over de figuur die daar lag.

‘U mag maar heel weinig bewegen of spreken, want er bestaat nog steeds gevaar.’

Vaintè gebaarde instemmend en wendde zich vervolgens tot Stallan. Ze had heel wat gewicht verloren, zoveel zelfs dat haar botten duidelijk zichtbaar waren onder haar huid. De speerwond was genezen en was nog slechts een rimpelig litteken, maar haar inwendige verwondingen waren zeer ernstig geweest. Toen zij naar Akotolp was gebracht had zij vele dagen in een verdoofde toestand verkeerd, waarbij al haar lichaamsfuncties vertraagd waren tot een fractie van normaal. Akotolp had de verwondingen behandeld, de infectie een halt toe geroepen, bloed toegediend en al het mogelijke gedaan om de Eistaa in leven te houden. Het was aan Akotolps enorme wetenschappelijke bekwaamheden, gecombineerd met Vaintè’s eigen wilskracht te danken dat zij het overleefd had. Etdeerg had het commando van haar overgenomen en was gedurende haar lange ziekteperiode als Eistaa opgetreden, maar binnenkort zou Vaintè al haar functies weer opnemen. Ook nu al sprak zij als Eistaa.

‘Vertel me wat er gebeurd is,’ gebood zij.

En dat deed Stallan. Zonder iets te verzwijgen en zo zorgvuldig en onpersoonlijk mogelijk vertelde zij tot in de kleinste details alles over de expeditie, de landing en het bloedbad, eindigend met haar vlucht naar Alpèasak. Toen zij was uitgesproken besloot ze met dezelfde woorden die zij tot Etdeerg had gesproken.

‘Het is mijn schuld. Als u mij nu opdraagt te sterven zal ik dat doen.’

Vaintè wuifde het voorstel weg, met een scherpe beweging die Akotolp ertoe bracht zich met een geschrokken gesis over haar heen te buigen.

‘Schuld of geen schuld, we hebben je nodig, Stallan. Jij leeft nog. We hebben je nodig om ons te wreken. Jij zult mijn arm zijn. Jij zult degene doden die dit op zijn geweten heeft. Het kan er maar één zijn.’

‘De Eistaa heeft gelijk. Op de beelden die de roofvogel ons bracht was geen tweede groep ustuzou te zien. Alles aan de groep ustuzou zag eruit zoals het hoorde. Maar dat was niet zo. Iemand wist van de roofvogel en heeft het initiatief genomen voor de nachtelijke overval. Iemand wist dat wij de nacht voor de aanval al aan land zouden gaan. Iemand wist dit alles.’

‘Kerrick!’

Er klonk dood in de naam, zoveel zelfs dat Akotolp protesteerde.

‘U zet uw leven op het spel, Eistaa, door op die manier te spreken. U bent nog niet voldoende hersteld voor dergelijke emoties.’

Vaintè leunde achterover tegen de zachte gordijnen en gebaarde dat ze het begrepen had. Alvorens verder te gaan rustte ze even uit.

‘Ik moet hier goed over nadenken. Wanneer we de ustuzou in de toekomst weer aanvallen, zullen we dat op een nieuwe, andere manier moeten doen. Onze informatie is gehalveerd, want nu kunnen we de beelden van de roofvogel nog maar voor de helft geloven. De daghelft. In de duisternis van de nacht kunnen de ustuzou zich dus ongezien voortbewegen.’ Ze wendde zich tot Akotolp. ‘Jij weet alles van die dingen af. Kunnen die foto’s ook ’s nachts gemaakt worden?’

Terwijl ze nadacht streek Akotolp over haar vette halskwabben. ‘Zoiets lijkt me niet onmogelijk. Er zijn bepaalde vogels die ’s nachts vliegen. Misschien kan ik iets doen.’

‘Begin daar dan onmiddellijk mee. Nog een vraag – bestaat er een manier om de afbeeldingen nog gedetailleerder te kunnen bekijken?’

‘De bedoeling van uw vraag ontgaat me, Eistaa.’

‘Luister goed. Als de ustuzou Kerrick de aanval heeft georganiseerd, moet hij zich bij de groep hebben bevonden. Dus moet hij ook op een van die afbeeldingen staan. Kunnen we daarachter komen?’

‘De vraag is duidelijk. Het is mogelijk om details zodanig op te blazen dat een heel klein detail vele malen groter wordt.’

‘Je hebt het gehoord Etdeerg. Zorg dat het gebeurt.’

Etdeerg seinde dat ze het bevel begrepen had en haastte zich weg. Vaintè richtte zich weer tot Stallan.

‘Voortaan vallen we op een andere manier aan. Tevens moeten er nachtelijke voorzorgsmaatregelen worden genomen. We moeten er nog maar eens goed over nadenken. Dit mag nooit meer gebeuren.’

‘We zullen heel veel extra fargi nodig hebben,’ zei Stallan.

‘Dat is een probleem waar al een oplossing voor is. Terwijl jij weg was hebben wij het fantastische nieuws ontvangen dat alles in gereedheid is. Inegban komt nog voor het eind van de zomer naar Alpèasak.’

Zowel Akotolp als Stallan lieten blijken hoezeer hen dit verheugde, net als Vaintè zelf. Als dit alles in de tijd vóór haar ongeluk gebeurd was, had Vaintè een meer formele manier moeten gebruiken om erover te spreken en er omheen moeten draaien. Toen was haar verlangen om Alpèasak te besturen haar enige en grootste ambitie in het leven. Haar haat voor Malsas was extreem groot geweest omdat de Eistaa van Inegban haar plaats als Eistaa van Alpèasak zou innemen zodra de twee steden verenigd werden.

Nu was ze blij met Malsas’ komst. De speerwond die haar zoveel duisternis, ziekte en pijn had bezorgd had alles veranderd. Zodra ze na haar verwonding weer een beetje bij bewustzijn was gekomen, had zij zich herinnerd wat er gebeurd was. Wat die ustuzou haar had aangedaan. De ustuzou wiens leven zij had gered, die zij had opgevoed en opgeleid om aan haar zijde te kunnen staan en haar te dienen. De ustuzou die haar dit alles had terugbetaald met een poging haar te doden. Die wrede daad zou niet onbestraft blijven. De gedachte aan Kerrick versterkte alleen maar haar vastberadenheid om de aarde te verlossen van de verderfelijke invloed van zijn soort. Alle Yilanè zouden er hetzelfde over denken wanneer zij hoorden wat er met de fargi gebeurd was die naar het noorden waren gezonden. Wanneer Inegban naar Alpèasak kwam zouden de Yilanè beseffen dat het leven hier heel anders was dan het leven dat zij altijd gekend hadden, een vredig leven in een vredige stad. Wanneer ook hun eigen levens en toekomst bedreigd werden door de ustuzou zou ze voldoende steun krijgen.

Op dat moment zou alle macht, wetenschap en energie van de Yilanè verenigd worden achter één enkele gedachte: Vernietig de ustuzou. Veeg elk spoor van hen van het aangezicht der aarde. Organiseer een kruistocht die hen zal uitroeien als de smerige, verderfelijke ziekte die zij in wezen waren.

Een kruistocht die maar één enkele aanvoerder kon hebben.

Eindelijk zag Vainté wat haar bestemming was.

8

Het was zo windstil onder de hoge bomen dat de kille mist er onbeweeglijk bleef hangen. De stilte werd slechts verbroken door het gedruppel van water van de bladeren en ergens ver weg de roep van een vogel. Een konijn wipte voorzichtig onder een struik vandaan en begon aan het volle gras op de open plek te knabbelen. Plotseling hield het op, ging met gespitste oren rechtop zitten en sprong toen geschrokken weg.

De zware, langzame voetstappen klonken als het geluid van de naderende donder. Ook kon nu het gekraak van de leren riemen gehoord worden en het luide geritsel van houten palen die over de bosgrond werden gesleept. Zich geruisloos voortbewegend kwamen vóór de rij mastodonten twee jagers aan de rand van de open plek te voorschijn. Met hun speren geheven keken zij behoedzaam om zich heen. Hoewel zij pelzen en beenkappen droegen, waren hun armen onbedekt en nat. Nu kwamen ook andere jagers tussen de bomen vandaan. Toen verscheen de eerste mastodont, een grote, bultige stier. Hij stak zijn slurf omhoog en brak een tak van een boom; onder het lopen propte hij de blaadjes in zijn bek en kauwde er tevreden op.

Een voor een kwamen de andere mastodonten uit het bos te voorschijn. De palen van de travois die zij voortsleepten trokken diepe voren in de zachte bosgrond. De vrouwen en grotere kinderen liepen tussen hen in, terwijl een andere groep jagers de rij sloot. De Tanu waren bezig met hun nimmer eindigende trektocht.

Het was al laat in de middag toen zij de plek bij de bocht van de rivier bereikten waar zij zouden kamperen. In de donkere schemering begon de eerste sneeuw al tussen de bomen omlaag te dwarrelen. Ulfadan keek naar het noorden en snoof de koude wind op.

‘Vroeg,’ zei hij. ‘Nog vroeger dan vorig jaar. De sneeuw zal hier in de vallei even hoog komen te liggen als in de bergen. Vanavond moeten we overleggen.’

Kellimans knikte bevestigend. Na het bloedbad onder de murgu was de beslissing om terug te keren naar deze laatste kampeerplaats eigenlijk zonder enig overleg en zonder er echt bij na te denken genomen. Toen zij de murguwapens en voorraden eenmaal hadden opgeladen hadden ze allemaal haast gehad om van het strand weg te komen, plotseling toch wel bang voor de mogelijkheid van een wraakactie van de murgu. Het had het meest voor de hand gelegen om op hun schreden terug te keren. Dit stelde ook de noodzaak om nog meer beslissingen te nemen uit totdat zij veilig en wel een eind bij de kust vandaan waren. Hun aloude levenspatroon was doorbroken; ze konden niet langer in de bergen overwinteren. Maar wat moesten ze dan doen? De vraag werd vaak genoeg gesteld – maar nooit beantwoord. Nu moesten ze het probleem dan toch onder ogen zien en tot overeenstemming zien te komen. Zodra de tenten waren opgezet en ze wat gegeten hadden, gingen ze rond het kampvuur zitten en begon de discussie.

In tegenstelling tot de Yilanè, die zich in steden hadden gevestigd en gewassen verbouwden, waren de Tanu jagers. Zij leidden een nomadisch bestaan zonder vaste woonstee, voortdurend onderweg, op zoek naar de plek waar het meeste wild zat, of waar het goed vissen was, of waar het fruit en de knollen van het seizoen gevonden konden worden. Zij maakten geen aanspraak op een enkel lapje grond want de hele aarde was hun thuis. Ook vormden zij geen grote sociale groepen zoals de Yilanè. Hun sammads bestonden uit kleine groepjes individuen die onderling voor hulp op elkaar waren aangewezen. Zo konden de oudere vrouwen de jonge meisjes laten zien waar zich de beste plekken bevonden om naar knollen te graven. Jongens leerden de fijne kneepjes van de jacht, terwijl alle jagers hun krachten konden bundelen om meer wild te bemachtigen dan ieder afzonderlijk.

Hun sammadar was geen leider die bevelen gaf, maar eerder de jager die de verstandigste plannen maakte, het meeste wild vond en ervoor zorgde dat de sammad voorspoed kende. Hij droeg geen tekenen van zijn rang en onderscheidde zich in niets van de andere jagers. Zijn beslissingen werden genomen met wederzijdse overeenstemming. Hij bezat niet de macht bevelen te geven waar de anderen het niet mee eens waren; een jager en zijn gezin konden stemmen met hun voeten en in het dichte woud verdwijnen om zich bij een andere sammad te voegen als ze niet tevreden waren over de sammadar.

Nu moesten er beslissingen worden genomen. Er werd nog meer hout op het vuur gegooid en de vlammen schoten hoog op, terwijl de kring jagers steeds groter werd. Ze lachten en riepen elkaar toe terwijl iedereen de beste plekjes vlakbij het vuur trachtte te bemachtigen, waar ze warm zouden zitten, zonder echter last te hebben van de rook. Hun magen waren goed gevuld, er was voedsel voor de winter en dat was voorlopig voldoende. Toch moesten er enkele belangrijke besluiten worden genomen. Er werd heel wat over en weer gepraat over wat er moest gebeuren, maar toen Ulfadan opstond en zich tot hen richtte werd het langzaam stil.

‘Ik heb velen van jullie horen zeggen dat zij hier willen overwinteren, op de plek die we kennen. De jacht is hier slecht, maar we hebben voldoende voedsel om het tot het voorjaar uit te zingen. Maar dat is niet waar we aan zouden moeten denken. Als we hier blijven, zullen de mastodonten het dan overleven? Is er genoeg gras, genoeg blad aan de bomen? Dat is de belangrijkste vraag die wij ons moeten stellen. Als wij deze winter doorkomen, maar zij niet, dan zullen ook wij sterven wanneer de tijd komt om weer verder te trekken, want dat kunnen we dan niet. Daarover moeten wij ons nu dus beraden.’

Nu barstte de discussie in alle ernst los, want het lot van de mastodonten had hen allemaal al lange tijd bezig gehouden. Diegenen die gehoord wensten te worden stonden op en richtten zich tot alle jagers en er werd nog maar weinig door elkaar heen gepraat. Herilak en Kerrick luisterden, maar zeiden zelf niets. Herilak was sacripex zolang er iets te vechten viel. Nu de strijd beslecht was, zat hij te midden van de anderen. Wat Kerrick betrof, die was al blij dat hij in hun kring werd toegelaten en niet buiten de kring bij de vrouwen en kinderen hoefde te zitten. Het was hem al genoeg hier te kunnen zitten luisteren.

Er werd wat over en weer gepraat over hun problemen, hier en daar werd geklaagd en een beetje opgeschept. Toen het gesprek op die manier verzandde riep Ulfadan Fraken erbij om hen advies te geven. De oude man werd zeer gerespecteerd vanwege zijn geheugen en kennis van de geneeskunst; hij was de alladjex die de geheimen van leven en dood kende. Misschien kon hij hen op het juiste spoor zetten. Fraken kwam naar het vuur, met de jongen-zonder-naam in zijn kielzog. Wanneer de jongen groot was en Fraken stierf, zou hij de naam van de oude man aannemen. Nu had hij geen naam, want hij was nog een leerling. Hij ging voor Fraken op de grond zitten en rommelde in een leren buidel, waaruit hij even later een donker balletje haalde dat hij voorzichtig bij het vuur op de grond legde. Fraken peuterde het balletje met twee stokjes open, totdat er kleine muizenbotjes zichtbaar werden. Fraken verzamelde en bewaarde deze balletjes die door uilen werden uitgebraakt, want uit de inhoud ervan kon hij de toekomst lezen.

‘Het zal een koude winter worden,’ riep hij uit. ‘Ik zie een reis.’ Zo ging hij nog even door en zijn publiek was zeer onder de indruk. Kerrick vond het weinig indrukwekkend. Iedereen kon hetzelfde hebben voorspeld – zonder die muizenbotjes. Hij hoorde geen antwoorden op hun vragen. Terwijl hij zat te luisteren besefte hij opeens dat er geen oplossing voor hun problemen bestond. Tenzij ze iets heel nieuws deden en al hun oude gebruiken veranderden. Toen hij dit uiteindelijk heel duidelijk voor zich zag en niemand anders erover leek te beginnen, stond hij verlegen op om het woord te nemen.

‘Ik heb alles gehoord wat hier gezegd is en heb telkens weer dezelfde dingen horen zeggen. De winter-waaraan-geen-einde-komt heeft de bergen bereikt. De herten hebben de bergen verlaten omdat de sneeuw het grootste gedeelte van het jaar blijft liggen en ze dus nergens kunnen grazen. Als er iemand is die dit niet gelooft en toch naar het noorden wenst te gaan, zou ik graag willen horen wat die jager te zeggen heeft.’

Er kwam geen antwoord, alleen dat van Ilgeth, een knorrige jager die bekend stond om zijn opvliegendheid. ‘Ga zitten,’ riep hij. ‘Dat weten we allemaal al, weinig-haar. Laat de jagers spreken.’

Kerrick was zich maar al te zeer bewust van zijn vlassige baardje en het haar op zijn hoofd dat nog niet eens tot over zijn oren kwam, dus voelde hij zich gegeneerd en wilde weer gaan zitten. Maar Herilak stond op, kwam naast hem staan en legde zijn hand op zijn arm opdat hij niet zou gaan zitten.

‘Deze jager wordt Kerrick genoemd en niet weinig-haar. Hoewel Ilgeth veel af zou moeten weten van weinig haar, aangezien hij zelf elk jaar weer meer huid dan haar boven zijn ogen heeft groeien.’

De anderen sloegen zich op de dijen van het lachen en Ilgeth kon niet anders dan met een gemelijke blik zijn mond houden. Toen Herilak nog sammadar was, had hij vaak humor gebruikt om anderen te overtuigen. Maar hij had nog meer te zeggen en wachtte tot het stil was.

‘Kerricks haar is uitsluitend van belang om ons eraan te herinneren dat het is verwijderd door de murgu die hem gevangen hebben gehouden. Wij mogen niet vergeten dat hij met hen kan spreken en hen ook verstaat. Onze buiken zijn gevuld omdat hij ons heeft laten zien hoe we de murgu konden doden. We wisten dat ze toe konden slaan in het gebied waar we hebben gejaagd. Hij heeft ons verteld hoe wijzelf als eerste konden aanvallen en we hebben er veel gedood. Wanneer Kerrick spreekt, zullen wij luisteren.’

Er steeg een instemmend gemompel op en dit gaf Kerrick de moed om door te gaan.

‘Dan zijn we het er dus allemaal over eens dat we niet naar het noorden kunnen. Naar het oosten toe is het land, tot aan de kust waar de murgu zitten, al net zo dor als hier. Daar is ook geen geschikte plek om te overwinteren. Evenmin als in het westen, waar het land misschien wel geschikt is, maar waar ons de toegang wordt versperd door Tanu. Nu stel ik de vraag: waarom gaan we niet naar het zuiden?’

Hier en daar werd verbijsterd gemompeld en er klonk zelfs wat gegrinnik, dat echter wegstierf toen Herilak een boze blik wierp. Men respecteerde hem ten zeerste om zijn bekwaamheid als oorlogsaanvoerder en ook om zijn lichaamskracht, dus zodra hij blijk gaf van zijn ongenoegen waagde niemand het meer te lachen. Het was Ulfadan die als eerste opstond en het woord nam.

‘Ik ben wel eens naar de rand van het bos gegaan dat in zuidelijke richting ligt en toen ik jong was heb ik me zelfs op het oneindige gras gewaagd. Dit heb ik er gevonden.’ Hij raakte even de lange tand aan die om zijn hals hing. ‘Ik was jong en onnozel genoeg om hier mijn leven voor te wagen. Er leven daar geen herten, alleen murgu die vechten en doden. Murgu zo groot als bomen. In het zuiden wacht ons slechts de dood. Daar kunnen wij niet naartoe.’

Er werden instemmende kreten geslaakt en Kerrick wachtte tot het stil was alvorens het woord weer te nemen.

‘Laat mij jullie wat meer vertellen over de murgu, want ik heb vele jaren achtereen ver in het zuiden geleefd, waar nooit sneeuw viel en waar het altijd warm was. In dat warme land leven grasetende murgu die in de bossen en de moerassen grazen. Hoewel ze er anders uitzien dan de herten en andere dieren waarop wij jacht maken, zijn ze wel degelijk eetbaar en hun vlees smaakt prima. Ik kan het weten, want ik heb het al die jaren gegeten.’

Nu bleef het stil. Zelfs de vrouwen staakten hun onderlinge gesprekken, de kinderen hielden op met spelen en iedereen luisterde naar Kerricks vreemde, beangstigende verhaal.

‘Wat Ulfadan jullie daarnet vertelde is waar. Er bestaan grote murgu die de kleinere soorten opeten. Ik heb ze gezien en ik heb zelfs nog vreemdere dingen gezien. Maar daar gaat het nu niet om. Waar het om gaat is het volgende: Hoe leven de murgu-die-lopen-als-Tanu daar? Hoe houden ze zich staande tussen al die moordzuchtige murgu? Zij eten net als wij het vlees van dieren. Waarom worden zij dan niet gedood door die murgu die zo groot zijn als bomen?’

Er waren vele redenen die hij op had kunnen sommen, maar die leken op dit moment geen van alle relevant. Er was slechts één ding relevant en hij was vastbesloten daar nu over te spreken en over niets anders dan dat.

‘Ze worden niet gedood, omdat de murgu-die-lopen-als-Tanu alles doden wat hen of hun vleesdieren bedreigt. En dat doden doen ze hiermee.’

Hij bukte zich, raapte de hèsotsan op die naast hem op de grond lag en hield hem hoog in de lucht. Het was inmiddels doodstil en iedereen keek naar wat hij in zijn handen had.

‘Hoe groot het beest ook is, hiermee kan je hem doden. Een murgu waarvoor jullie al je speren en al je pijlen nodig zouden hebben, valt dood neer wanneer een enkel pijltje uit dit wapen even in zijn vel prikt.’

‘Ik heb het met eigen ogen gezien,’ onderbrak Herilak hem, met een bittere klank in zijn stem. ‘Ik heb de murgu met deze dodende stokken uit zee zien komen en mijn hele sammad eraan ten prooi zien vallen. Ik heb de allergrootste mastodont zien vallen toen de dodende stok knalde. Kerrick spreekt de waarheid.’

‘En nu hebben we heel veel van deze dingen,’ zei Kerrick. ‘Heel veel, en nog pijlen ook. Ik weet hoe deze dodelijke wezens verzorgd dienen te worden en dat kan ik jullie ook leren. Als jullie naar het zuiden gaan zullen jullie een prima jachtgebied aantreffen en goed voer voor de mastodonten. En deze dingen’ – hij hield het wapen hoog boven zijn hoofd zodat iedereen het goed kon zien – ‘betekenen een zekere dood voor de murgu.’

Hierna werd er opgewonden gepraat en veel gediscussieerd, maar een besluit werd er niet genomen. Kerrick had die dag maar weinig gegeten en toen hij Herilak zag vertrekken liep hij achter hem aan. Ze gingen naar het vuur waar de vrouwen vlees braadden aan groene takken en kinathee aan het zetten waren. Merrith, de vrouw van Ulfadan, zag dat ze gingen zitten en bracht hen wat te eten. Zij had nog maar een paar tanden in haar mond, maar ze was breed en erg sterk en de jongere vrouwen deden alles wat ze zei.

‘Ik hoop dat de dodende stokken ons net zo gehoorzamen als jou, anders liggen onze beenderen straks in het zuiden.’ Haar stem klonk zwaar en hees, bijna als die van een jager. Ze zei precies wat ze op haar hart had.

‘Denk je dan dat we naar het zuiden zullen gaan?’ vroeg Herilak, moeizaam pratend met een mond vol vlees.

‘Ze zullen er wel de hele nacht over blijven praten, maar uiteindelijk zullen ze de beslissing toch nemen. Ze praten te veel. We gaan naar het zuiden omdat we nergens anders naartoe kunnen.’ Ze keek Kerrick met onverholen nieuwsgierigheid aan. ‘Vertel me eens over de murgu die jou gevangen hebben gehouden. Hebben ze grote tenten? Gebruiken ze mastodonten – of reusachtige murgu om hun travois te trekken?’

Kerrick glimlachte bij het idee alleen al, maar probeerde het toch uit te leggen. ‘Ze leven niet in tenten, maar kweken speciale bomen om in te kunnen slapen.’

Merrith lachte hardop. ‘Jij probeert me maar wat wijs te maken. Hoe kan je nu een boom op een travois achter een mastodont laden wanneer je naar een andere plek trekt?’

De rest van de vrouwen rond het vuur keken toe en luisterden mee en er werd heel wat gegiecheld.

‘Toch is het zo – ze blijven namelijk altijd op dezelfde plek, dus ze hoeven hun slaap bomen niet te verplaatsen.’

‘Nu weet ik zeker dat je het maar verzint. Als ze altijd op dezelfde plek zouden blijven wonen, zouden ze na een tijdje jagen alle dieren uit de omgeving gedood hebben. Ze zouden al het fruit opeten en verhongeren. Wat een gek verhaal!’

‘Het is de waarheid,’ zei Herilak. ‘Zo leven ze. Ik ben er geweest en ik heb het zelf gezien, maar begrijpen deed ik het niet. Ze hoeven niet op jacht te gaan, want ze houden al hun dieren op één plek bij elkaar zodat ze niet kunnen ontsnappen en wanneer ze honger hebben doden ze er eentje. Zo gaat het toch?’ vroeg hij aan Kerrick.

Merrith had haar schouders al opgehaald om zulke rare verhaaltjes en was naar haar vuur terug gegaan, maar de andere vrouwen bleven met grote ogen zitten luisteren. Waar of niet, het waren mooie verhalen.

‘Dat is nog niet alles,’ zei Kerrick. ‘Er gebeurt heel veel en andere murgu doen weer andere dingen. Sommige murgu ontginnen de grond en bouwen hekken zodat de dieren niet weg kunnen. En dan zijn er nog de bewakers die tijdens het broedseizoen voor de mannetjes zorgen zodat de jongen veilig geboren kunnen worden. Sommigen verbouwen voedsel voor de dieren, anderen slachten diezelfde dieren wanneer dat nodig is. Weer anderen vissen. Het zit allemaal heel ingewikkeld in elkaar.’

‘Zorgen de mannen voor de baby’s?’ vroeg een van de vrouwen met een zachte, nasale stem. De oudere vrouw naast haar gaf haar een tik.

‘Houd toch je mond, Armun,’ zei ze.

‘Het is een goede vraag,’ zei Kerrick, terwijl hij probeerde te zien wie de vraag gesteld had, maar zij hield haar gezicht afgewend en haar haar hing ervoor. ‘De murgu leggen eieren en de mannetjes broeden die eieren uit. Zodra de jongen uit hun eieren komen gaan ze de zee in. Ze verzorgen hun baby’s niet zoals wij dat doen.’

‘Het zijn smerige beesten en we moeten ze allemaal doden!’ riep Merrith, die al die tijd had zitten luisteren. ‘Het geeft geen pas dat vrouwen naar dit soort verhalen luisteren.’

Op haar bevel verwijderden de vrouwen zich en de twee mannen aten zwijgend verder. Herilak likte de laatste restjes vlees van zijn vingers en legde zijn hand toen op Kerricks arm.

‘Je moet mij nog veel meer vertellen, want ik wil alles over die beesten weten. Ik ben niet zoals die vrouw – ik geloof elk woord dat je zegt. Vergeet niet dat ik ook hun gevangene ben geweest. Niet zo erg lang – maar lang genoeg. Als jij voorop gaat, zal ik je volgen, Kerrick. Het enige wat een jager nodig heeft zijn een sterke arm en een snelle boog. Maar de Tanu hebben ook kennis nodig. Wij zijn Tanu omdat we steen en hout kunnen bewerken en de levenswijze van alle dieren waarop wij jacht maken kennen. Maar nu maken we jacht op murgu en jij bent de enige met de kennis die we nodig hebben. Jij bent de enige die ons de juiste weg kan wijzen.’

Op die manier had Kerrick het nog niet bekeken, maar hij moest toegeven dat Herilak gelijk had. Kennis kon een machtig wapen zijn. Hij bezat die kennis en Herilak respecteerde dat. Dit was een grote eer van een jager zo wijs en sterk als Herilak. Kerrick voelde iets van trots. Voor het allereerst begon hij te geloven dat hij hier toch geen complete buitenstaander was.

9

Merrith had gelijk gehad; na tot diep in de nacht vergaderd te hebben, hadden de jagers met grote tegenzin besloten dat ze naar het zuiden moesten trekken om gras te zoeken voor de mastodonten. Nu dit besluit eenmaal genomen was, belandden ze bij het volgende probleem. Hoe moesten ze dit aanpakken?

Het was net na zonsopgang toen Herilak uit hun tent te voorschijn kwam. Hij stond het vuur wat op te stoken toen Ulfadan en Kellimans naar hem toe kwamen. De twee sammadars begroetten hem formeel en kwamen naast hem zitten bij het vuur. Herilak schonk drie houten kommen vol kinathee en wachtte tot zij zouden zeggen wat ze op hun hart hadden. Achter hem gluurde Ortnar even uit de tent, maar trok zijn hoofd snel weer naar binnen.

‘Je zou toch denken dat ze na gisteravond genoeg zouden hebben van al dat gepraat, maar ze zijn nog steeds bezig,’ zei hij tegen Kerrick. ‘Ik zie het probleem helemaal niet. Murgu doden, dat is het enige wat ons te doen staat.’

Kerrick kwam overeind in zijn slaapzak en huiverde toen hij de koude lucht voelde. Snel trok hij zijn leren hemd over zijn hoofd, streek met zijn vingers door zijn korte haar, gaapte en begon zich uitgebreid te krabben. Door de open tentflap zag hij dat de drie jagers nog steeds zaten te praten. Hij was het met Ortnar eens; ze hadden gisteravond toch zeker wel genoeg gepraat?

Maar dit laatste gesprek was onvermijdelijk. Herilak stond op, kwam naar de tent en riep zijn naam.

‘We hebben je nodig, Kerrick. Kom bij ons zitten.’

Kerrick ging naast hen bij het vuur zitten en nam een slok van het hete, bittere brouwsel, terwijl Herilak hem vertelde wat er besloten was.

‘De sammads zullen naar het zuiden trekken omdat ze geen andere keus hebben. Ze weten echter niet wat ze moeten doen wanneer we de murgu bereiken. Maar één ding is zeker, de murgu moeten gedood worden en daarom moet er een oorlogsaanvoerder zijn. Ze hebben mij als sacripex gevraagd.’

Kerrick knikte goedkeurend. ‘En zo hoort het ook. Jij hebt ons naar de overwinning gevoerd toen wij de murgu op het strand hebben gedood.’

‘Een aanval is één ding en ik weet heel goed hoe ik die moet leiden. Maar nu zijn we meer van plan dan een enkele aanval. We zijn van plan het bos te verlaten en naar het zuiden te trekken, naar de grasvlakten waar alleen maar murgu leven. Allerlei soorten murgu. Vervolgens moeten we die murgu dan doden met de dodende stokken. Nu zal ik je vertellen waar het om gaat. Ik weet maar heel weinig van murgu en helemaal niets van die dodende stokken. Maar jij wel, Kerrick. Daarom heb ik gezegd dat jij sacripex moet worden.’

Kerrick wist niet wat hij moest antwoorden. Dit kwam te onverwacht. In gedachten bekeek hij het van alle kanten en antwoordde toen aarzelend: ‘Jullie stellen veel vertrouwen in mij, maar ik denk niet dat ik genoeg weet om sacripex te kunnen zijn. Ja, ik weet veel van de murgu, maar heel weinig van jagen en doden. Herilak heeft reeds bewezen een goed leider te zijn.’

Ze zeiden geen van drieën iets en wachtten tot hij verder zou gaan. De sammads deden een beroep op hem om hen aan te voeren en hij kon niet weigeren. Ortnar had gehoord wat er gezegd was, was de tent uit gekomen en voegde zich bij de wachtende jagers. Zij wilden dat hij hen aan zou voeren, maar hij bezat daar de bekwaamheden niet voor. Wat kon hij doen? Wat zouden de Yilanè doen in deze situatie? Hij had zichzelf deze vraag nog niet gesteld of er begon al een antwoord te dagen.

‘Laat me jullie vertellen hoe de murgu dit soort dingen regelen,’ zei hij. ‘In hun steden hebben ze een sammadar die in alles nummer één is. Onder deze sammadar staat een sammadar van de jagers, eentje voor de kuddedieren en anderen voor al het andere werk in de stad. Waarom regelen wij het ook niet op die manier? Herilak wordt sacripex, zoals jullie hem al hadden gevraagd. Ik zal onder hem staan en hem van advies dienen over de gewoontes van de murgu. Maar hij zal degene zijn die de belangrijke beslissingen neemt.’

‘Hier moeten we eerst over nadenken,’ zei Ulfadan. ‘Het is iets heel nieuws.’

‘Dit zijn nieuwe tijden,’ zei Kellimans. ‘We doen wat Kerrick zegt.’

‘Ja, dat doen we,’ zei Herilak, ‘alleen zal ik degene zijn die onder hem staat. Kerrick zal ons over de murgu vertellen en wat er moet gebeuren om hen op te sporen en te doden. Hij zal de margalus zijn, de murgu-raadsman.’

Ulfadan knikte instemmend en stond op. ‘Het zij zo.’

‘Ik ben het er ook mee eens,’ zei Kellimans. ‘We zullen het de jagers van de sammad vertellen en als iedereen het ermee eens is vertrekken we naar het zuiden zodra de margalus dat zegt.’

Toen ze weg waren wendde Herilak zich tot Kerrick. ‘Wat is het eerste wat wij moeten doen, margalus?’ vroeg hij.

Terwijl de twee jagers zaten te wachten trok Kerrick aan zijn dunne baard. Het antwoord op deze vraag lag voor de hand en hij hoopte dat alle andere problemen net zo gemakkelijk op te lossen zouden zijn.

‘Om murgu te kunnen doden moeten jullie eerst weten hoe de dodende stokken werken. Daar beginnen we dus mee.’

Herilak en Ortnar waren zoals altijd gewapend met speren en bogen, maar Kerrick legde de zijne weg en nam in plaats daarvan een hèsotsan en een voorraadje pijlen ter hand. Hij nam hen mee naar een open plek langs de rivier, een eind bij de tenten vandaan. Ingeklemd tussen enkele rotsblokken, daar achtergelaten door het hoge water van het voorjaar, lag de stam van een dode boom.

‘Daar zullen we op schieten,’ zei Kerrick. ‘Als er iemand aankomt kunnen we dat goed zien. Deze pijltjes zijn dodelijk en ik wil geen ongelukken.’

De jagers legden hun speren en bogen weg en kwamen langzaam naar voren toen Kerrick hen de hèsotsan aanreikte.

‘Hij is nog niet gevaarlijk, want ik heb er nog geen pijltjes ingedaan. Ik zal jullie eerst laten zien hoe je dit diertje moet voeren en verzorgen. Daarna zal ik de pijltjes er in stoppen en zullen we de boom als schietschijf gebruiken.’

De jagers waren gewend aan het werken met gereedschappen en gebruiksvoorwerpen en vergaten al snel dat het wapen een levend wezen was. Toen Kerrick het eerste pijltje afvuurde, deed de knal hen geschrokken opspringen. Toen renden ze naar de boom en zagen dat de pijl erin stak.

‘Kun je er net zo ver mee schieten als met een boog?’ vroeg Herilak. Kerrick dacht hier even over na en schudde toen van nee. ‘Ik denk van niet – maar het doet er niet veel toe. Als de murgu ons aanvallen zal het niet nodig zijn vanaf een afstand te doden. Wanneer een marag met deze pijltjes geraakt wordt treedt het gif vrijwel onmiddellijk in werking. Eerst valt hij neer, dan verstijft hij en vervolgens gaat hij dood. Nu moeten jullie de dodende stokken leren gebruiken.’

Net toen hij het wapen aan Herilak wilde geven zag hij een beweging in de lucht. Een vogel, een grote vogel.

‘Pak je bogen, snel,’ zei hij. ‘Daar vliegt de roofvogel die met de murgu kan spreken. Hij mag niet terugkeren. We moeten hem doden.’

De jagers stelden geen vragen maar grepen hun bogen en legden er pijlen op. Ze wachtten tot de vogel een diepe duikvlucht maakte. Terwijl hij met wijd uitgespreide vleugels over hen heen zweefde lieten zij allebei tegelijk hun pijlen wegzoeven. De goed gerichte pijlen boorden zich beiden in het lichaam van de roofvogel.

Deze stortte onder het slaken van een enkele kreet naar beneden en in de rivier.

‘Kijk uit dat hij niet wegdrijft,’ riep Kerrick.

Hij bleef even staan om de hèsotsan voorzichtig op de grond te leggen en nog voordat hij weer overeind kon komen waren de beide anderen al in het water gedoken. Ortnar was een uitstekend zwemmer en hij was als eerste bij de dode vogel, greep hem bij een van de vleugels en draaide hem rond in het water. Maar hij was te groot om alleen naar de kant te krijgen en hij moest wachten tot Herilak hem kon helpen het dier uit het water te slepen. Druipend kwamen zij uit de rivier, de enorme vogel achter zich aan slepend en lieten hem daar op het zand vallen.

‘Kijk daar,’ zei Kerrick, ‘aan zijn poot, dat zwarte diertje.’

De vogel was dood, maar het diertje niet. Het had zijn klauwen om de poot van de vogel geklemd. Het ding had geen uiterlijke kenmerken, met uitzondering van een bobbel in zijn zij. Herilak ging op zijn hurken zitten om het beestje van dichtbij te bekijken – maar sprong achteruit toen het oog zich opende en naar hem keek, waarna het zich weer langzaam sloot. Hij wilde zijn speer pakken, maar Kerrick hield hem tegen.

‘Daar hebben we nog tijd genoeg voor. Eerst moeten we dit aan de andere jagers laten zien, het oog dat naar ons kijkt en de vogel die het met zich mee draagt. Dit zijn de dieren die de murgu vertellen waar wij zitten. Als de jagers ze eenmaal gezien hebben zullen zij ze altijd weer herkennen. Zodra er zo’n vogel verschijnt moet hij gedood worden. Zolang de murgu niet weten waar wij zijn kunnen ze ons ook niet aanvallen.’

‘Je hebt gelijk, margalus,’ zei Herilak vol ontzag. ‘Jij bent degene die alles van deze wezens af weet.’

Herilak had de titel in alle oprechtheid gebruikt. Hij had het op zo’n natuurlijke manier gezegd dat Kerrick zich plotseling voelde overlopen van trots. Misschien kon hij dan wel niet zo goed jagen als zij en misten zijn pijlen meestal hun doel, maar hij wist alles van de murgu en zij niet. Als hij dan geen respect kon afdwingen met zijn kwaliteiten als jager, dan maar hiermee. Zij tilden de vogel op en droegen hem terug naar het kamp.

De roofvogel zelf was al een wonder, want niemand had ooit eerder zo’n grote vogel gezien. Ze trokken zijn vleugels wijd uit elkaar en maten de lengte ervan door middel van voetstappen. De jagers bewonderden de manier waarop de pijlen hun doel hadden getroffen; ze staken allebei in de borst van de vogel. De kinderen verdrongen zich om het dier en probeerden hem aan te raken, maar werden weggeduwd. Een van de vrouwen bukte zich en prikte met haar vinger in het zwarte diertje aan de vogelpoot – en begon te gillen toen het oog haar aankeek. Toen wilde natuurlijk iedereen dit zien gebeuren. Herilak bukte zich en sneed de pijlen uit de dode vogel. Terwijl ze samen wegliepen gaf hij Ortnar zijn pijl terug.

‘Laten we nu maar eens gaan leren de dodende stok net zo goed te hanteren als de boog,’ zei hij.

Tegen de avond voelden de beide jagers zich net zo op hun gemak met het wapen als Kerrick. Ortnar voerde het dier een stukje gedroogd vlees uit zijn buidel en streek vervolgens zijn bek dicht.

‘Hiermee zullen we nooit op herten kunnen jagen,’ zei hij. ‘Hij is moeilijk te richten en de pijlen reiken niet ver genoeg.’

‘Herten kunnen we gemakkelijk genoeg met onze speer of boog doden,’ zei Herilak. ‘Deze dingen hebben we nodig voor de murgu wanneer we naar het zuiden gaan.’

‘Voordat we op weg gaan wil ik dat alle jagers ze leren gebruiken,’ zei Kerrick. ‘Eerder vertrekken we niet.’

Nadat ze zich in de rivier gewassen hadden lokten allerlei kook-geuren hen terug naar de tenten. Het was een heldere avond en de sterren schitterden boven het flakkerende licht van de vuren. Merrith serveerde vlees en Fraken de alladjex was er ook. De oude man bezocht elke avond een andere vuurplaats en dan spraken de mensen met hem over de dingen die alleen hij wist. Nu keek hij achterdochtig naar Kerrick, die dingen leek te weten die hij zelf niet wist. Herilak zag zijn blik en leidde de aandacht van de oude man af.

‘Ik heb vannacht gedroomd dat ik samen met andere mensen op mastodonten jaagde,’ zei Herilak. Fraken knikte en smakte al luisterend met zijn lippen boven de warme thee. ‘Hoe was dat mogelijk? Ik heb maar één keer op mastodonten gejaagd en toen was ik nog heel jong.’

‘Ditmaal was je niet zelf op jacht,’ zei de oude man. ‘Het was je tharm.’ Het bleef stil rond het vuur en iedereen luisterde vol ontzag. ‘Wanneer wij sterven verlaat de tharm het lichaam, maar hij gaat ook wel eens weg terwijl wij slapen. Jouw tharm heeft je even verlaten om op jacht te gaan, dat is er gebeurd. Daarom mag een jager ook nooit wakker worden gemaakt wanneer hij in diepe slaap is, want misschien is zijn tharm wel weg en als hij dan wakker wordt zal hij sterven omdat de tharm het lichaam verlaat wanneer wij sterven. En dan is het voor eeuwig. Als de jager die sterft heel sterk is geweest zal zijn tharm zich bij de anderen voegen tussen de sterren.’

Toen hij weer sprak klonk zijn stem zwaar en hees.

‘Maar wee de jager die een onruststoker is geweest en een slecht leven heeft geleid, want zulke jagers bestaan. Wanneer zo’n jager sterft zal zijn tharm bij hem in de buurt blijven en anderen last bezorgen. Maar dat gebeurt niet met een sterke jager. Zijn tharm zal voor het oog van allen tussen de sterren verschijnen. De tharm van een groot jager keert in dromen wel terug om anderen te helpen of te waarschuwen voor dreigend gevaar.’

Kerrick luisterde, maar zei niets. Nu herinnerde hij zich hoe de oude Ogatyr dit soort verhalen vertelde toen hij een kleine jongen was. Hij herinnerde zich hoe hij soms lag te beven van angst wanneer hij probeerde te slapen, uit angst dat de tharm van een ander in de buurt zou zijn. Maar nu – het waren gewoon verhaaltjes. De Yilanè zouden gelachen hebben om al die tharms en sterren. Voor hen was de dood gewoon het einde van het leven en daar was niets geheimzinnigs aan. Zij wisten dat de sterren zich zo ver weg bevonden dat ze onmogelijk enig effect konden hebben op de gebeurtenissen hier op aarde. Hij herinnerde zich hoe Zhekak hem eens over de sterren had verteld, over hoe heet ze waren, hoe koud de maan was en hoezeer de planeten op de Aarde leken. Dat was de werkelijkheid; dit waren maar verhaaltjes. Maar toen Kerrick om zich heen keek zag hij slechts ontzag en geloof op de gezichten van de anderen en besloot dat dit niet het juiste moment was om over dit soort dingen te beginnen.

Toen Fraken naar het volgende vuur ging werd hij door velen op de voet gevolgd, zodat er nog maar enkele jagers bleven zitten. Zij keken geen van allen op toen een meisje met een handvol veren in haar hand naar hen toe kwam. Haar naam was Farlan, wist Kerrick nog, de oudste dochter van Kellimans. Zij was lang en sterk en haar dikke haar hing in een vlecht op haar rug. Toen zij langsliep en haar lichaam even het zijne raakte voelde Kerrick iets dat hij niet thuis kon brengen en hij ging onrustig verzitten. Zij liep om het vuur heen en ging naast Ortnar zitten.

‘Dit zijn de veren van de grote vogel die je hebt gedood,’ zei ze. Ortnar knikte bevestigend, maar keurde haar nauwelijks een blik waardig.

‘Ze zouden op je mantel kunnen worden genaaid zodat anderen kunnen zien hoe vaardig je bent met pijl en boog.’ Ze aarzelde even. ‘Ik zou ze er voor je op kunnen naaien.’

Hier moest Ortnar een tijdje over nadenken, maar toen stemde hij blijkbaar toe.

‘Ik zal je de mantel laten zien.’ Hij ging haar voor, de duisternis in en zij volgde hem.

De jagers leken er geen notitie van te nemen, maar een van hen keek toevallig in Kerricks richting; hij glimlachte en knipoogde. Pas toen het paar uit het gezicht was verdwenen begonnen de jagers tegen elkaar te fluisteren; een van hen lachte hardop.

Er was iets aan de hand, iets belangrijks, dat wist Kerrick zeker, maar niemand vertelde hem wat het was. Hij zei maar niets want hij schaamde zich te zeer over zijn eigen domheid om het te durven vragen.

Toen Kerrick terugkwam was Ortnar niet in hun tent en ’s morgens zag hij dat alle bezittingen van de jager verdwenen waren.

‘Waar is Ortnar?’ vroeg hij.

‘Die slaapt in een andere tent,’ was het enige wat Herilak antwoordde en hij leek er weinig voor te voelen nog meer te zeggen.

Kerrick begon zich te realiseren dat er in het leven van de Tanu, net als in dat van de Yilanè, dingen gebeurden waarover niet gesproken werd. Maar hij was Tanu, hij hoorde het te weten. Hij moest er achter zien te komen, maar wist nog niet hóe. Daar moest hij eerst nog eens over nadenken.

De drukte rond het opbreken van het kamp deden hem Ortnars geheimzinnige gedrag voorlopig echter vergeten.

Ze waren op weg naar het zuiden, het onbekende tegemoet.

10

Ulfadan, die dit gebied goed kende, leidde de stoet in een gestadig tempo zuidwaarts, door de bossen. Pas toen het bos dunner begon te worden en hij de open grasvlakte vóór zich kon zien, gaf hij het teken tot stoppen en draafde naar achteren, naar Kerrick, om verslag uit te brengen.

‘De open vlakte ligt voor ons en we hebben aan de rand van het bos halt gehouden, zoals je had gezegd, margalus.’

‘Mooi,’ zei Kerrick. ‘Herilak en ik hebben erover nagedacht wat we moeten doen wanneer we de vlakte opgaan en murgu tegenkomen. Wanneer we in ganzenpas lopen zoals we altijd doen, zullen we te allen tijde bloot staan aan aanvallen van opzij, waar we geen bescherming hebben. In het bos móet de ene mastodont wel achter de andere aanlopen omdat er tussen de bomen simpelweg geen plaats is voor meerdere tegelijk. Maar als er geen bomen zijn kunnen we het eens anders aanpakken. We hebben het volgende besloten.’

De jagers verdrongen zich om Kerrick heen en keken toe hoe hij zich bukte en met een stok een cirkel in het zand trok.

‘Zo zullen we het doen,’ zei hij. ‘De mastodonten lopen zij aan zij, in een groep. Herilak zal voor hen uitgaan met een groepje jagers, want hij is de sacripex en zal elke strijd met de murgu aanvoeren. Maar we kunnen ook van opzij worden aangevallen – en zelfs van achteren – dus moeten we voortdurend op onze hoede zijn. Jij, Kellimans, loopt met de jagers van jouw sammad aan de linkerzijde, en voor Ulfadan geldt hetzelfde ter rechterzijde. Ik kom achteraan met andere jagers. Wij zullen allemaal bewapend zijn met zowel dodende stokken als speren en bogen. Op die manier, met jagers aan alle kanten, zullen wij in staat zijn de sammads in het midden te beschermen…’

Hij werd in de rede gevallen door een alarmkreet van een van de jongens die het bos in de gaten hielden. De jagers draaiden zich om, hun wapens al in hun handen. Tussen de bomen stond plotseling de roerloze figuur van een vreemde jager naar hen te kijken. Hij behoorde tot een van de sammads aan de overzij de van de bergen, dat konden ze zien aan de berkenbasten kniekappen die hij onder zijn knieën droeg. Het was Herilak die naar hem toe liep om hem te begroeten. Toen hij dichterbij kwam bukte de jager zich en legde zijn speer op de grond. Herilak deed hetzelfde, draaide zich toen om en riep de anderen erbij.

‘Hij zegt iets, maar ik versta er weinig van.’

‘Newasfar praat wel met hem,’ zei Ulfadan. ‘Hij heeft aan de overzijde van de bergen gejaagd en weet hoe zij spreken.’

Newasfar liet zijn eigen speer achter en ging, terwijl de anderen toekeken, met de vreemdeling staan praten. Even later vertaalde hij wat er was gezegd.

‘Hij is een sammadar en hij heet Har-Havola. Hij zegt dat de mastodonten van zijn sammad dood zijn gegaan van de kou en dat ze ze hebben moeten opeten om zelf in leven te blijven. Nu hebben ze niets meer te eten en wanneer de sneeuw komt zullen ze sterven. Hij heeft gehoord dat we hier veel voedsel hebben en vraagt of hij er wat van kan krijgen.’

‘Nee,’ zei Herilak zonder aarzelen. De andere jagers knikten instemmend. Har-Havola deed een stap naar achteren, want dit was een van de weinige woorden die hij wel kende. Hij keek om zich heen naar de uitdrukkingsloze gezichten, leek iets te willen zeggen, maar realiseerde zich toen blijkbaar dat het toch geen zin had. Hij bukte zich om zijn speer weer op te rapen en wilde zich net omdraaien, toen Kerrick iets riep.

‘Wacht even. Newasfar, zeg hem dat hij nog niet weg moet gaan. Vraag hem uit hoeveel jagers zijn sammad bestaat.’

‘Wij kunnen geen voedsel missen,’ zei Herilak. ‘Hij moet weggaan.’

‘Ik spreek nu als margalus. Luister naar wat ik te zeggen heb.’ Herilak knikte en zweeg. ‘Op dit moment hebben we meer voedsel dan we op kunnen. We hebben zowel vlees van de jacht als het vlees wat we hebben buitgemaakt op de murgu. Wanneer we de grasvlakte in trekken kunnen we weer jagen en hebben we dus nog meer vlees. Maar er zullen ook murgu zijn waartegen we ons moeten verdedigen.

Hoe meer jagers we hebben om tegen hen te vechten, des te minder risico we lopen. Ik stel voor hen te vragen zich bij ons te voegen, want wij kunnen hun speren goed gebruiken.’

Herilak dacht hier even over na en knikte vervolgens instemmend.

‘Wat de margalus zegt is waar. We zullen nu vele jagers nodig hebben, want we moeten ook gedurende de nacht de wacht houden. Ik ben het met de margalus eens – laat ze maar met ons mee komen. Praat met hem, Newasfar, vertel hem wat wij doen en wat de gevaren zijn. Vertel hem dat als zijn jagers zich aan onze zijde willen scharen, zijn hele sammad te eten zal hebben.’

Toen Har-Havola dit hoorde rechtte hij zijn rug en klopte zich op de borst. Ze hadden Newasfar niet nodig om zijn woorden te vertalen. De Tanu van de overzijde van de bergen waren grote jagers en strijders. Ze zouden meegaan.

Toen draaide hij zich om naar de bomen en riep een bevel. Een rij angstige vrouwen, hun kinderen tegen zich aangeklemd, kwam tussen de bomen vandaan. Zij werden gevolgd door de jagers. Allen waren sterk vermagerd en aarzelden geen moment om het voedsel aan te nemen dat hen werd aangeboden. Zodra iedereen gegeten had zou de stoet zich weer in beweging zetten en de vlakte op trekken.

Terwijl de mastodonten in een groepje bijeen werden gedreven sprak Herilak de sammadars toe.

‘Nu we over meer jagers beschikken hebben we ook meer zekerheid. Kerrick kan zich met zijn jagers bij mij voegen in de voorste groep. Har-Havola sluit met zijn jagers de gelederen, want achteraan is het minder gevaarlijk en zij hebben geen dodende stokken. Zodra de jagers zich hebben opgesteld gaan we.’

De grazige vlakte strekte zich in een serie glooiende, lage heuvels tot aan de horizon voor hen uit. Hier en daar stonden een paar bomen, maar het grootste deel van de vlakte was begroeid met gras. Een kudde dieren, te ver van hen verwijderd om ze te kunnen identificeren, sloeg voor hen op de vlucht en verdween al snel uit het gezicht. Verder bewoog er niets: de vlakte bood een bedrieglijk vredige aanblik. Ulfadan wist wel beter; terwijl hij om zich heen keek raakten zijn vingers even de grote tand aan die om zijn nek hing. Alle jagers klemden hun wapens stevig vast, zich er heel goed van bewust dat ze hier niet thuishoorden. Zelfs de mastodonten leken de spanning te voelen; ze trompetterden en zwaaiden hun grote koppen heen en weer.

Aanvankelijk waren de dieren in de verte niet meer dan donkere vlekjes die te voorschijn kwamen uit een ondiepe vallei. Maar ze bewogen zich snel voort en al gauw werd het gedonder van hun poten hoorbaar, terwijl er meer en meer te voorschijn kwamen, regelrecht op de Tanu af. Op een teken van Herilak bleven de mastodonten staan en kwamen de jagers snel naar voren om een buffer te vormen tussen dit onbekende gevaar en de sammads. Inmiddels waren de beesten van de kudde duidelijk zichtbaar, maar ze zagen er vreemd uit met hun lange nekken en poten. De aanvoerders zwenkten uit toen ze de Tanu zagen en galoppeerden voor de rest langs, met hun poten grote stofwolken opwerpend. Het was vanuit dit stof dat de murgu toesloegen.

Het waren er meerdere, grote, slechts vaag zichtbare wezens die bezig waren de vluchtende kudde te achtervolgen. Plotseling sprongen ze te voorschijn. De dichtstbijzijnde zag de vormen van de mastodonten, gilde luidkeels, draaide zich om en viel aan.

Kerrick hief zijn wapen en vuurde het keer op keer af in de richting van de aanstormende figuur. De marag verhief zich schreeuwend in de lucht en stortte, toen het gif begon te werken, in het gras aan hun voeten. Zo dichtbij dat het uitpuilende oog van het beest zich vlak voor Kerrick bevond en hem woedend aan leek te staren. Het beest trapte nog één keer krampachtig om zich heen, toen viel de bek open en klonk er een haperend gebrul. Terwijl het dier stierf konden de jagers de rottende stank van de adem ruiken.

De mastodonten brulden nu van angst, verhieven zich op hun achterpoten en dreigden de travois en allen die zich daarbij in de buurt bevonden te verpletteren. Een paar jagers renden naar hen toe om ze te kalmeren, terwijl de rest nog met hun wapens in de aanslag klaar stond om zich te verdedigen.

Maar het gevaar was geweken. De kudde verdween in de verte, nog steeds op de hielen gezeten door de reusachtige carnivoren. Kerrick liep behoedzaam naar het exemplaar dat hij had gedood. Het lag er roerloos bij, een berg dood vlees met de afmetingen van een mastodont. Een reusachtig beest, geschapen om te verscheuren en te doden, de achterpoten lang en gespierd, de kaken gevuld met rijen puntige tanden.

‘Is het vlees van dit wezen eetbaar?’ vroeg een van de jagers aan Kerrick.

‘Ik weet het niet. Ik heb er nog nooit zo eentje gezien. Maar het is een vleeseter en de murgu eten alleen het vlees van dieren die gras en bladeren eten.’

‘Laten we maar verder gaan,’ zei Herilak. ‘Wij doen hetzelfde. We laten dit beest liggen.’

De Tanu aten alleen het vlees van carnivoren wanneer ze omkwamen van de honger; de smaak was sterk en vies en ze hielden er niet van. Op dit moment hadden ze genoeg voedsel en voelden er niets voor om in dat afschuwelijke beest te gaan snijden. Ze liepen snel door. De mastodonten rolden met hun ogen en brulden van angst toen ze het dode dier passeerden. Zowel Tanu als mastodonten wilden zo snel mogelijk van deze plek weg.

De vlakte wemelde van het leven. Donkere wezens die duidelijk geen vogels waren, vlogen boven hun hoofden. Grote vormen wentelden zich in het ondiepe meer, waar ze dan ook in een grote bocht omheen trokken. Kleinere murgu, slechts af en toe vluchtig zichtbaar, renden voor hen weg, het hoge gras in. Hoewel ze op hun hoede bleven en hun wapens gereed hielden, werden ze niet meer aangevallen. De dag verstreek zonder verdere schermutselingen. Toen ze halt hielden om de dieren bij een stroompje te laten drinken, begonnen de schaduwen al lang te worden. Herilak wees naar een nabijgelegen heuveltje met een klein, dicht begroeid bos op de top.

‘Daar zullen we overnachten. De bomen bieden ons beschutting en er is water in de buurt.’

Kerrick keek omhoog naar het bos; hij was er niet gerust op. ‘We weten niet wat zich daar eventueel verborgen houdt,’ zei hij. ‘Kunnen we niet beter hier op de vlakte blijven, waar we alles aan zien komen?’

‘We weten nu dat deze vlakte overdag wemelt van de murgu – maar we weten niet wat hier ’s nachts allemaal rondloopt. Tussen die bomen kunnen we ons verschuilen.’

‘Dan moeten we ons er wel eerst van vergewissen dat wij de enigen zijn die zich daar verschuilen. Laat enkele van onze beste jagers er eerst eens een kijkje gaan nemen, voordat het straks te donker is om nog iets te kunnen zien.’

De jagers gingen uiterst behoedzaam te werk, maar de bomen bleken geen schuilplaats te bieden aan gevaarlijke elementen. Kleine murgu, hun staarten hoog in de lucht, renden voor hen weg. Er klonk een luid gefladder en gekrijs toen ze een paar vogels stoorden die zich hoog in de bomen tegoed zaten te doen aan vruchten. Verder was dit bos verlaten. Het was een prima plek om halt te houden.

Zodra de mastodonten van hun lasten bevrijd waren werden ze rustig en begonnen meteen aan de groene blaadjes te trekken. De jongens brachten het vuur, dat vervoerd werd in met klei beklede manden en even later waren de tenten opgezet. Toen de duisternis inviel werden er wachtposten rond het kamp opgesteld; gedurende de nacht zouden zij afgelost worden.

‘Meer kunnen we niet doen,’ zei Herilak. ‘We hebben onze eerste dag overleefd.’

‘Laten we hopen dat we nu de nacht ook nog overleven,’ zei Kerrick, bezorgd om zich heen kijkend. ‘Ik hoop dat het geen vergissing was om hier naartoe te komen.’

‘Je maakt je veel te druk om dingen die toch niet meer veranderd kunnen worden. Het besluit is genomen. Er restte ons geen andere keus.’

Herilak had gelijk, dacht Kerrick, ik maak me teveel zorgen. Maar hij is al eerder sammadar en sacripex geweest en weet hoe hij leiding moet geven. Voor mij is dit allemaal nieuw.

Nadat ze gegeten hadden viel hij al snel in slaap en werd pas wakker toen Herilak zijn schouder aanraakte. Het was een donkere nacht, maar de sterren van de Jager waren al van de westelijke hemel verdwenen en zouden al snel gevolgd worden door de Mastodont: straks zou de zon opkomen.

‘Er is vannacht helemaal niets bij ons in de buurt gekomen,’ zei Herilak, ‘hoewel er hier in de buurt toch genoeg dieren zitten. Misschien bevalt onze geur hen niet.’

De donkere vormen van andere jagers bewogen zich onder de bomen toen de wachtposten werden afgelost. Kerrick stond bovenaan de helling en keek omlaag naar de donkere contouren van het riviertje.

‘We hebben daar dieren zien drinken,’ zei Herilak, ‘maar we konden met geen mogelijkheid zien wat het waren.’

‘Dat doet er ook niet toe, zolang ze ons maar met rust laten.’

Ze wachtten zwijgend tot de naderende zonsopgang de hemel in het oosten begon te kleuren.

‘Een dag en een nacht en we leven nog steeds,’ zei Herilak. ‘Men zegt wel eens dat een trektocht die goed begint ook goed zal eindigen. Moge dat ook nu het geval zijn.’

11

De langzame opmars naar het zuiden ging ook die dag weer verder en ook de volgende dag en de dag daarop. De jagers namen nog steeds voorzorgsmaatregelen door de sammads overdag te flankeren en ’s nachts de wacht te houden, maar ze liepen al wat minder omzichtig en sliepen ’s avonds onbezorgd in. De vlakte krioelde van het leven, maar de meeste dieren waren murgu herbivoren die een flink eind uit de buurt van de sammads en de mastodonten bleven. Ook waren er roofdieren en veel van de grotere carnivoren ondernamen soms pogingen om hen aan te vallen. De jagers doodden de exemplaren die te dicht in de buurt kwamen en toen de andere dit in de gaten kregen lieten ze de Tanu met rust. Maar de jagers wisten heel goed dat ze zonder de wapens die ze buit hadden gemaakt allang dood waren geweest. Nu konden de sammads echter verder en verder de vlakte in trekken.

De richting die ze aanhielden hield hen op veilige afstand van de moerassen langs de rivier en de grote wezens die daarin leefden. Ook het dichte bos vermeden zij zoveel mogelijk, want als ze daar doorheen trokken werden ze gedwongen achter elkaar aan te lopen, hetgeen het veel moeilijker maakte de stoet te beschermen.

Ondanks de immer aanwezige gevaren verheugden de jagers zich elke ochtend weer op wat de nieuwe dag brengen zou, terwijl ze elke avond tot heel laat rond de kampvuren zaten om te praten over wat ze die dag weer allemaal gezien hadden. Voor hen was de wereld om hen heen een essentieel onderdeel van hun leven. Onder normale omstandigheden kenden ze elk dier in het bos, elke vogel in de bomen; ze kenden hun gewoontes en wisten precies hoe er het beste jacht op gemaakt kon worden.

Maar nu hadden ze een hele nieuwe wereld ontdekt. Toen de tocht was begonnen waren ze door een grensgebied getrokken, waar ze wat herten en andere bekende dieren hadden gezien, maar ook verscheidene soorten murgu. Van het ene moment op het andere was daar verandering in gekomen en waren de dieren die zij kenden en waarop zij hun hele leven al hadden gejaagd verdwenen. Er waren hooguit wat vogels die hen enigszins bekend voorkwamen, terwijl de vissen in de rivier er ogenschijnlijk hetzelfde uitzagen. Verder waren het murgu, zoveel verschillende soorten murgu dat ze eigenlijk niet meer onder die ene noemer waren onder te brengen. Ze leefden onder de grond en in het gras, kleine hagedissen en slangen, terwijl dieren van allerlei kleuren en afmetingen in het golvende gras liepen te grazen. Vooral wanneer ze zo’n kudde passeerden waren de jagers erg op hun hoede, want heel vaak werden die gevolgd door troepen verslindende carnivoren.

Op een keer zagen ze hoe een stel aasvogels aan het rottende kadaver van een groot, onbekend beest zaten te rukken; aasvogels zo groot als de roofvogel die hen ooit had bespied. Het waren lelijke vogels met donkerrode veren en hele lange staarten. Toen de jagers ze op kleine afstand passeerden sprongen ze op en neer op hun lange poten en openden hun bekken om hen woedend toe te sissen. Het waren efficiënte aaseters want in plaats van gewone snavels waren ze voorzien van kaken met scherpe tanden.

Het land was vruchtbaar en het wild zo overvloedig dat het in groten getale gevallen zou zijn als ze tijd hadden gehad om op jacht te gaan. Het weer zelf was gewoon ongelooflijk. Toen ze aan deze trektocht waren begonnen waren de bladeren al van de bomen gevallen en was de nachtvorst al een voorbode geweest van de naderende winter. Maar nu waren de seizoenen omgekeerd en leken ze terug te gaan naar de warme tijd. Zelfs ’s nachts was het niet koud, terwijl zij overdag hun lederen kledingstukken uittrokken en net als ’s zomers naakt rondliepen.

Op een dag kwamen ze bij de plaats waar de grote rivier die ze tot nu toe gevolgd hadden gezelschap kreeg van een nog grotere rivier. Hoewel het nog vroeg in de middag was liet Herilak de stoet halt houden en riep Kerrick en de andere sammadars bij zich.

‘Dit is een goede plek om ons kamp op te slaan. Dat steile pad dat naar de rivier daar beneden leidt kunnen we gebruiken om onze dieren te drenken. Bovendien zal het ons ’s nachts rugdekking geven en het is makkelijk te bewaken. De mastodonten hebben hier volop te grazen en in die bossen daarginds kunnen we brandhout vinden voor onze vuren.’

‘Het is nog vroeg,’ zei Ulfadan. ‘Waarom stoppen we nu al?’

‘Dat is de reden waarom ik jullie bij elkaar heb geroepen. Toen we aan deze tocht begonnen, hebben we alleen besloten dat we naar het zuiden zouden gaan. Dat hebben we nu gedaan. En nu wordt het tijd om te beslissen waar we ons winterkamp gaan opslaan. Laten we daar nu over nadenken.’

‘We hebben vandaag een grote kudde murgu met eendesnavels gezien,’ zei Kellimans. ‘Daar zou ik er wel eens eentje van willen proeven.’

‘Mijn werphand jeukt al,’ zei Ulfadan, terwijl hij met samengeknepen ogen in de verte tuurde. ‘We hebben al zo lang niet gejaagd.’

‘Dan stel ik voor om hier te blijven.’ Herilak keek om zich heen en de jagers knikten instemmend.

‘Ik denk aan de murgu-die-lopen-als-mensen,’ zei Kerrick. ‘Die mogen we niet vergeten.’

Ulfadan snoof. ‘We hebben niet één van die grote vogels gezien. Ze kunnen dus nooit weten dat wij hier zijn.’

‘Maar wij kunnen natuurlijk nooit zeker weten wat zij wel of niet weten. Ze hebben sammad Amahast ook beslopen en overvallen en toen hadden ze nog niet van die vogels. Waar we ook zijn, wat we ook doen, we mogen nooit vergeten dat zij er ook nog zijn.’

‘Wat vind je er dan zelf van, margalus?’ vroeg Herilak.

‘Jullie zijn de jagers. Als jullie het willen, blijven we hier. Maar dan moet er dag en nacht een wachtpost op deze plek staan om de rivier in de gaten te houden. Zien jullie hoe breed de rivier hier al is? Waarschijnlijk mondt ze ergens ten zuiden van hier uit in zee. Als de murgu weten dat dit onze kampplaats is zullen ze mogelijk via de oceaan en de rivier hier naartoe komen.’

‘De margalus heeft gelijk,’ zei Herilak. ‘Zolang we hier zijn zullen we die voorzorgsmaatregel in acht nemen.’

Ulfadan keek fronsend de kale helling af. ‘Wij hebben ons kamp altijd tussen de bomen opgeslagen. Het is hier te open.’

Kerrick dacht aan de stad Alpèasak die ook aan een rivier lag, maar goed beveiligd was.

‘Er is iets dat de murgu altijd doen. Zij laten sterke bomen en doornstruiken om hun kamp groeien om het te beschermen. Wij kunnen geen bomen laten groeien, maar we kunnen wel doornstruiken kappen en ze naast elkaar opstapelen. Het zal de kleinere dieren buiten het kamp houden – en alles wat groot genoeg is om er doorheen te breken kunnen we doden.’

‘Dat hebben we nog nooit gedaan,’ protesteerde Keilimans.

‘We zijn ook nog nooit zover naar het zuiden gekomen,’ zei Herilak. ‘We zullen doen wat de margalus zegt.’

Hoewel ze niet van plan waren geweest langer dan een dag of twee op deze plek te blijven, gingen er vele dagen voorbij en waren ze nog steeds niet weg. Er zat vis in de rivier en er viel voldoende te jagen, meer zelfs dan ze ooit eerder hadden meegemaakt. De vogelbekdieren waren zo talrijk dat ze soms de overkant van de kudde niet eens konden zien. Ze waren erg snel – maar ook heel erg dom. Als er een groepje jagers verscheen, sloegen ze plotseling op de vlucht. Als deze tactiek goed werd uitgevoerd zaten de andere jagers ze ergens op te wachten met hun speren en bogen in de aanslag. En de dieren waren niet alleen snel en dom – ze waren ook bijzonder smakelijk.

Het jagen was geweldig, de mastodonten hadden ruimschoots te grazen, het was een goede plek om te overwinteren – als dit warme weer tenminste winter genoemd kon worden. Maar aan de seizoenen viel niet te ontsnappen; de dagen waren kort en de sterrengroepen verplaatsten zich gestadig langs de nachtelijke hemel. De muur van doornstruiken werd versterkt en zo, zonder dat er nu echt een besluit werd genomen, kwam het dat ze op deze plaats waar twee rivieren samenkwamen bleven.

De vrouwen waren al net zo blij als de jagers, blij dat de lange tocht ten einde was. Lopen, afladen, koken, opladen, lopen, het was niets dan hard werken geweest, zonder tijd te hebben voor ook maar iets anders. Nu de tenten eenmaal stevig op hun plaats stonden en alles was uitgepakt, kwam daar eindelijk verandering in. Er waren hier wortels om uit te graven en een bruinachtig-gele knol die zij nooit eerder gezien hadden. Deze bleek, na gebakken te zijn in gloeiende sintels, een verrukkelijk zoete smaak te hebben.

Er was veel te doen en veel om over te praten. Aanvankelijk had sammad Har-Havola zich afzijdig gehouden van de anderen omdat zij een andere taal spraken en beseften dat zij vreemdelingen waren. Maar wanneer ze voedsel aan het verzamelen waren ontmoetten de vrouwen van alle sammads elkaar en na een tijdje kwamen ze erachter dat ze heel goed met elkaar konden praten, want de andere taal leek heel veel op Marbak. Eerst maakten de kinderen onderling ruzie, totdat de nieuwelingen het Marbak onder de knie kregen, waarna hun gekibbel tot het verleden behoorde. Zelfs de ongehuwde vrouwen waren blij, want nu waren er meer jonge jagers die hen het hof konden maken. Nooit eerder was een winterkamp zo groot geweest. Drie complete sammads op één kampplaats maakte het leven druk en interessant.

Zelfs Armun vond hier een bepaalde rust, nu ze op kon gaan in het grote aantal vrouwen. Ze woonde nog maar drie winters bij sammad Ulfadan en ze hadden haar stuk voor stuk verdriet gebracht. In de sammad die ze verlaten hadden had een grote winterhongersnood geheerst, zo erg zelfs dat haar moeder, Shesil, te zwak was gebleven om haar eerste winter bij de nieuwe sammad door te komen. Dit betekende dat er, wanneer haar vader op jacht ging, niemand was om haar te beschermen. De jongens lachten haar uit en ze moest uitkijken dat ze in hun aanwezigheid niets zei, want de jonge meisjes waren al even erg. Toen Brond, haar vader, tijdens de tweede winter niet was teruggekeerd van de jacht kon zij de anderen niet langer uit de weg gaan. Aangezien ze sterk was en goed kon werken had Merrith, de vrouw van de sammadar, haar bij haar vuur laten eten, maar ondernam geen enkele poging om haar tegen de voortdurende plagerijen in bescherming te nemen. Wanneer ze boos was deed ze er zelf ook aan mee, door samen met de anderen ‘eekhoorntje’ tegen haar te roepen.

Volgens haar moeder had Armun er al sinds haar geboorte zo uitgezien. Shesil had het zichzelf altijd kwalijk genomen dat zij in een periode van grote honger een eekhoorn had gedood en opgegeten, terwijl iedereen toch wist dat het vrouwen verboden was om te jagen. Dit was er de oorzaak van dat haar dochter geboren was met de voortanden van een eekhoorn, een heel eind uit elkaar, en ook nog met de gespleten bovenlip van een eekhoorn. En niet alleen haar lip was gespleten, ook in het bot van haar gehemelte daarachter zat een opening. Vanwege die opening had ze als baby niet goed kunnen drinken en had veel gehoest en gehuild. En toen ze begon te praten had haar stem een gekke klank gehad. Geen wonder dat de andere kinderen haar uitlachten.

En ze lachten haar nog steeds uit, hoewel ze wel uitkeken dat ze niet te dicht bij haar in de buurt stonden. Zij was nu een sterke jonge vrouw met lange benen. En ze bezat nog steeds dezelfde opvliegendheid die als kind haar enige wapen was geweest. Zelfs de grootste jongens durfden haar alleen vanaf een veilige afstand uit te lachen, want ze had een stevige vuist en wist hem te gebruiken. Blauwe ogen en bloedneuzen waren haar specialiteit en zelfs de allerdomsten kregen al snel door dat ze deze duivelin met het eekhoorngezichtje beter met rust konden laten.

Eenzaam en zonder vrienden groeide zij op. Wanneer ze door het kamp liep hield ze meestal het bovenste stukje van haar zacht lederen omslag voor de onderkant van haar gezicht. Ze had lang haar en ook dat gebruikte ze vaak om haar gezicht te verbergen.

Zolang ze maar niets zei werd ze wel geduld door de andere jonge vrouwen. Armun luisterde naar hen, bekeek de jonge jagers door hun ogen en hoorde hun opgewonden geroddel aan. Farlan was de oudste van hun groepje geweest en toen Ortnar zich bij hun sammad voegde was zij er als de kippen bij geweest, ook al kende ze hem nog maar zo kort. Het was gebruikelijk de jongens van de andere sammads te leren kennen wanneer ze eenmaal per jaar bij elkaar kwamen. Dat was altijd de gewoonte geweest. Maar alles was nu aan het veranderen en Farlan was de eerste die handig van deze veranderingen gebruik had weten te maken. Hoewel de andere jonge vrouwen lelijke dingen zeiden over haar brutaliteit, was zij degene die nu een eigen tent en een eigen jager had – en die hadden zij niet.

Armun was niet jaloers op de anderen, alleen kwaad. Zij kende de vlakten en de bossen beter dan welk ander meisje dan ook; haar moeder had haar goed opgeleid. Zij kwam altijd terug met een volle mand, terwijl de andere jonge vrouwen zich beklaagden over de onvruchtbaarheid van het land. Ze werkte hard, kookte goed en deed alles wat haar in de ogen van elke jonge jager begerenswaardig zou moeten maken. Toch ging ze hen maar liever uit de weg, want ze wist dat ze haar toch alleen maar uit zouden lachen, net als alle anderen; de gedachte alleen al maakte haar woedend. Wanneer ze haar gezicht zagen lachten ze, wanneer ze iets zei lachten ze. Dus zei ze maar niets en hield zich afzijdig.

Dat probeerde ze althans. Maar aangezien ze bij Merriths vuurplaats at, moest ze doen wat de oudere vrouw haar opdroeg. Ze bracht hout, sneed vlees en schroeide haar handen wanneer ze het omdraaide boven het vuur. Merrith zag erop toe dat er elke avond, wanneer de jagers hongerig en vermoeid terugkeerden van de jacht, een goede maaltijd op hen wachtte. Maar Armun wilde niet dat ze haar uitlachten, dus vond ze altijd wel iets anders te doen wanneer zij rond het vuur zaten.

Hoewel het niet sneeuwde begon het hartje winter wel te regenen. Het was vervelend, maar ze hadden het niet koud en dit ongemak was verre te verkiezen boven bevroren bossen en een dik pak sneeuw. De manier van jagen veranderde, want de grote kuddes vogelbekdieren waren naar een andere plek op de onmetelijke vlakte getrokken. Gelukkig zaten er in het heuvelachtige bosgebied in het oosten nog voldoende murgu om op te jagen, dus drongen groepen jagers steeds verder en verder de heuvels in. Dit was niet geheel zonder gevaar.

Het was al geruime tijd donker toen de jagers terugkeerden. De dagen waren al erg kort, dus dit was niet zo ongebruikelijk; soms bleven jagers zelfs wel eens een nacht weg. Maar ditmaal was er iets aan de hand want de terugkerende jagers begonnen luid te roepen toen ze het kamp in zicht kregen en hun jammerkreten trokken ieders aandacht. Een aantal andere jagers ging hen tegemoet toen ze ook nog om hulp begonnen te roepen. Toen ze dichterbij de vuren kwamen kon iedereen zien dat twee van de jagers werden meegedragen op draagbaren, gemaakt van stokken en takken. Herilak liep voorop, met een vermoeide, grimmige blik op zijn gezicht.

‘We zaten achter van die hardlopers met scherpe tenen aan, maar onder de bomen zat een klauw-marag verborgen. Hij viel aan en voordat we hem konden doden had hij dit al gedaan.’ De eerste draagbaar werd op de grond gezet. ‘Het is Ulfadan. Hij is dood.’

Merrith begon te gillen toen ze dit hoorde en rende naar voren.

Toen ze de pelzen weghaalde die over Ulfadans gezicht lagen begon ze verschrikkelijk te jammeren en aan haar haren te rukken.

Herilak keek om zich heen tot hij Fraken in het oog kreeg. Hij riep hem erbij. ‘We hebben je geneeskunst nodig. De marag is bovenop Kerrick gevallen en heeft zijn been gebroken.’

‘Ik heb sterke stokken en leren riemen nodig. Je moet me helpen.’

‘Ik zal het hout halen.’ Herilak keek op en zag Armun vlakbij staan. ‘Ga wat zacht leer halen,’ gebood hij. ‘Vlug.’

Kerrick beet op zijn lippen, maar kon een zacht gekreun niet onderdrukken toen ze hem van de draagbaar tilden en bij het vuur op de grond legden; de gebroken stukken bot sneden in zijn been. Toen Fraken het been aanraakte sneed er weer een felle pijn doorheen.

‘Herilak, houd zijn schouders recht terwijl ik aan het been trek,’ zei Fraken, waarna hij zich bukte en Kerricks voet pakte. De oude man had dit wel eens eerder gedaan en rukte en draaide net zolang totdat de twee stukken bot weer tegen elkaar zaten. De pijn trok Kerrick in een duistere bewusteloosheid.

‘En nu de stokken om het bot op zijn plaats te houden,’ zei Fraken, terwijl hij ze stevig vastbond met repen zacht leer. Het werk was snel gedaan. ‘Leg hem in de tent en dek hem toe met pelzen, want hij moet warm gehouden worden. Jij, meisje, help eens mee.’

Toen Kerrick weer bij bewustzijn kwam was hij zich scherp bewust van de kloppende pijn in zijn been. Het deed nog steeds pijn, maar veel minder dan eerst. Hij duwde zichzelf op zijn ellebogen overeind en zag in het schijnsel van de vlammen buiten de stukken hout die aan zijn been waren gebonden. De huid was niet kapot; dit zou mooi genezen. Achter hem bewoog iemand zich in de duisternis. ‘Wie is daar?’ riep hij.

‘Armun,’ zei zij, met tegenzin.

Met een diepe zucht liet hij zich weer achterover zakken. ‘Ga eens wat water voor me halen, Armun. Heel veel water.’

Ze haastte zich naar buiten, een vluchtig figuurtje dat snel verdwenen was. Armun? Die naam kende hij niet. Had hij haar al eens ontmoet? Het deed er ook niet toe. De kloppende pijn in zijn been deed denken aan een zere kies. Zijn keel was zo droog dat hij ervan begon te hoesten. Water had hij nodig, een grote kom koel water.

12

Kerrick sliep onrustig door tot zonsopgang, toen het pijnlijk kloppende been hem voor de zoveelste keer wakker maakte. Toen hij zijn hoofd omdraaide, zag hij vlak naast zich de kom met water staan. Hij stak zijn hand onder de pelzen uit, pakte de kom en dronk hem gulzig tot op de bodem leeg. Het meisje dook achter hem op en haalde de kom bij hem weg. Hij zag niet wie zij was, want haar haar viel over haar gezicht. Hoe heette ze ook al weer? Ze had het hem verteld.

‘Armun?’

‘Ja. Wil je nog meer water?’

‘Water. En iets te eten.’

Hij had gisteravond niet gegeten omdat hij geen trek had gehad. Maar nu had hij honger. Het meisje haastte zich, met haar rug naar hem toegekeerd, naar buiten. Hij had nog steeds haar gezicht niet gezien en kon haar absoluut niet plaatsen. Maar ze had een prettige stem. De manier waarop ze een beetje door haar neus praatte kwam hem enigszins bekend voor. Wat deed dat been pijn wanneer hij probeerde te gaan verliggen. Bekend? Waarom? Het bleef hem dwars zitten totdat hij zich plotseling realiseerde dat het iets weg had van de klanken die de Yilanè maakten. Armun. Hij zei het hardop, met dezelfde nasale klank en herhaalde het nog eens. Hij had al zo lang geen Yilanè gesproken dat er onwillekeurig allerlei herinneringen aan Alpèasak naar boven kwamen.

Toen zij terugkwam met het water bracht ze hem meteen wat gerookt vlees op een gevlochten dienblad. Ze bukte zich om alles naast hem neer te zetten. Met haar handen vol kon ze haar gezicht niet bedekken en toen ze zich voorover boog bekeek hij haar nauwlettend. Hij keek haar recht in de ogen en zij wendde zo snel mogelijk haar gezicht af, haar vuisten gebald in afwachting van het lachen – dat helemaal niet kwam. Armun begreep er niets van. Ze keek in verwonderd stilzwijgen toe hoe hij het vlees hongerig verorberde. Als ze geweten had wat hij dacht zou ze het niet geloofd hebben.

Nee, dacht Kerrick, ik heb haar nog nooit gezien. Ik vraag me af waarom niet? Ik zou me haar zeker herinnerd hebben. Zou ze wel weten waar haar stem me aan doet denken? Ik kan het haar beter niet vertellen, ze zou het vast niet leuk vinden vergeleken te worden met een marag. Maar haar stem heeft wel degelijk een Yilanèklank. En dat niet alleen, ook haar mond heeft iets van een Yilanè. Misschien ligt het aan die gespleten bovenlip. Een vertrouwd gezicht. Inlènu’s gezicht had er een beetje zo uitgezien, alleen breder natuurlijk, en dikker.

Armun ging achter Kerrick zitten en wist niet wat ze van hem moest denken. Waarschijnlijk werd hij verscheurd door pijn, want anders zou hij haar al uitgelachen hebben of haar vragen hebben gesteld over haar gezicht. De jongens waren altijd nieuwsgierig geweest en hadden haar nooit met rust gelaten. Op een keer hadden ze haar met z’n vijven tussen de bomen getrokken toen ze alleen door het bos liep. Ze had gevochten en geschopt, maar ze hadden haar tegen de grond geduwd en net zolang lachend tegen haar lippen en neus geduwd tot zij in tranen uitbarstte. Het had geen pijn gedaan, ze voelde zich alleen verschrikkelijk vernederd. Ze was zo anders dan de andere meisjes. Ze hadden niet eens haar kleren opgetild om haar te bekijken, zoals ze dat wel bij de andere jonge meisjes deden wanneer ze die alleen in het bos troffen. Ze hadden alleen maar aan haar gezicht gezeten. Ze was gewoon een grappig diertje voor hen geweest. Haar gedachten waren zo ver weg en verbitterd dat het even duurde voor ze besefte dat Kerrick zich op zijn zij had gerold en naar haar lag te kijken. Snel trok ze haar haar voor haar gezicht.

‘Daarom herkende ik je dus niet,’ zei hij tevreden. ‘Je trekt de hele tijd je haar zo naar voren, dat heb ik je al eerder zien doen.’

Ze zette zich schrap in afwachting van het lachen. In plaats daarvan kreunde hij, ging moeizaam zitten en sloeg de pelzen weer om zich heen omdat de ochtend vochtig en nevelig was. ‘Ben jij Ulfadans dochter? Ik heb je bij zijn vuur gezien.’

‘Nee, mijn vader en moeder zijn dood. Maar ik mag Merrith helpen.’

‘De marag viel bovenop Ulfadan en wierp hem tegen de grond. We wierpen onze speren, maar het was al te laat. Ulfadans rug was gebroken. Het was een grote marag. Met één zwiep van zijn staart heeft hij mijn been gebroken. We hadden meer dodende stokken bij ons moeten hebben, want alleen daarmee konden we het lelijke beest uiteindelijk neerleggen.’

Hem viel niets te verwijten. Hij had juist opdracht gegeven dat elk jachtgezelschap een jager bij zich moest hebben met een dodende stok om dit soort incidenten te voorkomen. Maar tussen de bomen hadden ze aan één niet genoeg gehad. Voortaan zouden ze op z’n minst twee hèsotsan bij zich moeten hebben.

Maar elke gedachte aan jagen en murgu verdween onmiddellijk toen Armun zich over hem heenboog. Haar haar streek over zijn gezicht toen ze zich bukte om de lege waterkom op te pakken; hij rook dat verrukkelijke vrouwenluchtje van haar. Hij was nog nooit zo dicht bij een meisje geweest en het liet hem niet onberoerd. Onwillekeurig kwam de herinnering bij hem op aan Vaintè, bovenop hem, heel dicht tegen hem aan. Hij wilde er niet aan denken, hij walgde ervan en probeerde de gedachte meteen te verdringen.

Maar de herinnering bleef hem kwellen, want wat hij toen had ervaren leek heel veel op wat hij nu voelde; diezelfde opwinding. Toen Armun zich opnieuw bukte om het dienblad te pakken, legde hij zijn hand op haar blote arm. Die was warm, niet koel. Zacht. Toen Armun zijn hand op haar huid voelde bleef ze bevend staan, zonder te weten wat ze nu moest doen. Zonder erbij na te denken draaide ze zich naar hem om zodat haar gezicht zich vlakbij het zijne bevond. Hij lachte niet en wendde evenmin zijn blik af. Toen werd de stilte verbroken door stemmen van buiten, die dichterbij kwamen.

‘Hoe gaat het met Kerrick?’ Het was Herilak die dit vroeg.

‘Ik wilde juist naar hem toe gaan,’ antwoordde Fraken.

Het vreemde moment was ten einde. Kerrick liet zijn hand zakken en Armun haastte zich weg met het dienblad. Fraken kwam de tent binnen, zijn oude ogen knipperend tegen de duisternis, en Herilak volgde hem op de voet. Fraken trok aan de repen leer die Kerricks been stevig op het houten raamwerk hielden en knikte opgewekt.

‘Dat ziet er uitstekend uit. Het been zal weer helemaal genezen. Als je last hebt van deze riempjes moet je er maar wat droog gras onder stoppen. En nu ga ik Ulfadan bezingen.’

Kerrick had er graag bij willen zijn wanneer de oude man ging zingen. Hoe meer jagers meezongen, des te gelukkiger Ulfadans tharm zou worden. Wanneer het zingen was afgelopen zou Ulfadans ontzielde lichaam in zacht leer worden gewikkeld en in een hoge boom worden vastgebonden om te drogen in de wind. Het lichaam deed er niet meer toe als de tharm van de jager het eenmaal verlaten had. Toch zou het niet gepast zijn om het voor de aasdieren te laten liggen.

‘Ik had er graag bij willen zijn,’ zei Kerrick.

‘Dat begrijp ik,’ zei Herilak. ‘Maar het is niet goed je been te veel te belasten.’

Toen ze weg waren kwam Armun uit het achterste gedeelte van de tent naar voren, maar bleef toen toch aarzelend staan. Toen hij zich naar haar toekeerde wilde ze vlug haar haar pakken – maar liet haar hand zakken omdat hij nog steeds niet begon te lachen toen hij naar haar keek. Het was gebeurd en ze dacht er maar niet verder bij na. Maar ze was er nog niet aan gewend om zo aangekeken te worden.

‘Ik heb je horen praten over je gevangenschap bij de murgu.’ Ze sprak snel, in een poging haar verwarring te verbergen. ‘Was je niet bang, zo helemaal alleen?’

‘Bang? In het begin wel, ja. Maar ik was niet alleen, ze hadden ook een meisje gevangen genomen, alleen weet ik niet meer hoe ze heette. Maar haar hebben ze vermoord.’ De gebeurtenis stond hem nog duidelijk voor ogen en de emoties waren nog net zo heftig. Hoe de met bloed bespatte marag zich naar hem had omgedraaid. Vaintè. ‘Ja, ik was bang, heel erg bang. Ik had mijn mond moeten houden, maar begon toch tegen de murgu te praten. Als ik niets gezegd had tegen degene die me vasthield was ik ook vermoord. Ik was zo bang dat ik het deed. Maar eigenlijk had ik het niet mogen doen.’

‘Waarom had je moeten zwijgen als je met spreken je leven kon redden?’

Ja, waarom eigenlijk? Hij was toen nog geen jager, die de dood dapper onder ogen moet zien. Hij was nog maar een kind geweest, de enige overlevende van zijn sammad. Het was geen schande geweest om zijn mond open te doen, realiseerde hij zich nu. Het had hem zijn leven gered en hem uiteindelijk hier gebracht, hier bij Armun die hem begreep.

‘Daar was ook eigenlijk helemaal geen reden toe,’ zei hij glimlachend. ‘Ik geloof dat ik op dat moment ophield met bang zijn. Toen ze eenmaal met me konden praten wilden ze me in leven houden. Zo nu en dan hadden ze me zelfs nodig.’

‘Ik vind dat je de moed had van een jager, ook al was je nog maar een jongetje.’

Hij wist niet waarom, maar haar woorden maakten hem week. Om de een of andere reden had hij het gevoel dat hij elk moment in tranen uit kon barsten. Hij moest zich van haar afwenden. Tranen, nu, hij, een jager? Zonder reden? Of misschien juist wel met een heel goede reden, want het waren de ingehouden tranen van dat kleine jongetje dat helemaal alleen werd vastgehouden door de murgu. Maar dat was nu allemaal lang geleden, hij was niet klein meer en ook geen jongetje. Hij keek weer naar Armun en nam zonder erbij na te denken haar hand in de zijne. Zij trok haar hand niet terug.

Kerrick voelde zich verward door wat hij voelde, want hij wist niet wat het betekende en kon de sterke, onbekende gevoelens die hem bevingen alleen relateren aan wat er die paar keer gebeurd was toen hij alleen was met Vaintè. Hij wilde helemaal niet aan Vaintè of de Yilanè denken. Zonder het te beseffen kneep hij hard in haar hand, zodat hij haar pijn deed, maar zij trok hem niet terug. Het leek of hij overspoeld werd door de warmte van een onzichtbare zon. Er gebeurde iets belangrijks met hem, maar hij wist niet wat.

Armun wel, die wist precies wat er gebeurde. Zij had vaak genoeg naar de jonge vrouwen zitten luisteren en ook naar de oudere vrouwen, die al kinderen hadden, wanneer ze over hun ervaringen spraken, over wat er ’s nachts gebeurde, wanneer ze alleen met een jager in een tent lagen. Ze wist wat er nu gebeurde en gaf zich over aan de gevoelens die haar overweldigden. Temeer omdat zij dit nooit had durven hopen en er dus geen enkele verwachting van had. Was het nu maar nacht en waren ze maar alleen! De vrouwen waren zeer duidelijk en beeldend geweest over hoe het in z’n werk ging. Alleen was het nu klaarlichte dag en geen nacht. Maar het was zo rustig. En ze zat veel te dicht bij hem. Toen zij haar hand wegtrok liet Kerrick haar los en stond zij op. Ze wendde zich af van de blik in zijn ogen.

Armun liep de tent uit en keek om zich heen. Er was niemand te zien; zelfs de kleine kinderen waren verdwenen. Wat had dat te betekenen?

Het zingen, natuurlijk, en toen ze zich dit realiseerde begon ze te beven. Ulfadan was een sammadar geweest. Iedereen zou aanwezig zijn bij het zingen, alle sammads, iedereen. Zij was alleen met Kerrick.

Met zorgvuldige, weloverwogen bewegingen draaide ze zich om en ging de tent weer binnen. Met zekere handen trok ze de riemen van de tentflap dicht.

Al even zelfverzekerd opende ze de veters van haar eigen kleding, knielde neer, tilde de vachten op en kroop eronder.

Haar figuurtje rees, vaag zichtbaar in de duisternis van de gesloten tent, boven hem op. Hij kon niet veel bewegen vanwege zijn been. Maar hij had er ook geen behoefte aan en was het been al snel helemaal vergeten. Haar lichaam was zacht, onverwacht warm en haar haren vielen in een stille streling over zijn gezicht. Toen hij zijn armen om haar heensloeg bleek haar warme lichaam wonderwel bij het zijne aan te sluiten. Herinneringen aan een kil lichaam begonnen weg te zakken. Ze kwam dichter- en dichterbij. Ze had geen harde ribben, alleen maar een warm lijf, rond en stevig, dat zich met onverwacht genot tegen zijn borst drukte. Hij trok haar dicht tegen zich aan en met haar lippen tegen zijn oor maakte ze klanken zonder woorden.

Buiten deed een stralende ochtendzon de mist wegtrekken en nam de kilte uit de lucht.

Binnen in de tent, onder de warme vachten, deed de hitte van hun lichamen de herinneringen aan een kouder, harder lichaam wegsmelten. Verdrong herinneringen aan een ander leven, een ander bestaan en bracht daarvoor in de plaats een tedere werkelijkheid van oneindig grotere waarde.

entapsosop
oshkerotoshker
hespeleiaa

Alle levensvormen zijn veranderlijk want
DNA kent geen einde in de tijd.

13

Alpèasak bruiste van het leven, krioelde en gonsde van de vroege ochtend tot de late avond. Waar ooit slechts enkele fargi door de brede lanen van de stad tussen de bomen hadden gelopen, paradeerden nu Yilanè te voet, hooggeplaatste Yilanè in draagstoelen, fargi alleen en in groepjes, beladen met zware lasten, zelfs goed bewaakte groepen mannetjes, die zwijgend en met grote ronde ogen om zich heen keken naar de voortdurende zee van beweging. De haven was enorm uitgebreid, maar nog steeds niet groot genoeg om plaats te bieden aan alle nieuwkomers, zodat de donkere vormen van de uruketo in de rivier moesten blijven liggen, waar zij dobberend tegen de oever op hun beurt moesten wachten. Eenmaal aangemeerd werden ze uitgeladen door krioelende massa’s fargi, die opzij werden geduwd door de Yilanè passagiers die haast niet konden wachten om na hun lange zeereis weer voet aan land te zetten.

Met opwinding en trots in elke strakgespannen lijn van haar lichaam, keek Vaintè neer op al die bedrijvigheid. Haar stad, de vervulling van haar ambities en krachtsinspanningen. Eindelijk was Inegban naar Alpèasak gekomen. De eenwording van de beide steden bracht een opwinding met zich mee die onweerstaanbaar was. Het jonge en primitieve van Alpèasak werd nu getemperd door de ouderdom en wijsheid van Inegban. Deze eenwording had een amalgaam geproduceerd dat verre superieur leek aan elk van de twee afzonderlijk. Het leek of de wereld opnieuw was geboren, het ei der tijden zojuist was uitgekomen; alles was mogelijk, alles was vol nieuwe belofte.

Er lag één schaduw over dit zonnige heden en deze stralende toekomst, maar die zette Vaintè van zich af om zich op een later tijdstip mee bezig te houden. Op dit moment wilde ze zich alleen maar koesteren in de zon van haar welbehagen, zich verwarmen op de stranden van het succes. Haar duimen klemden zich stevig om de dikke tak van de balustrade, terwijl haar opwinding zo groot was dat ze zonder het te beseffen haar gewicht van de ene voet op de andere verplaatste in een eenzame overwinningsmars.

De stem leek van ver weg te komen en Vaintè draaide zich met tegenzin om naar Malsas die bij haar op het hoge platform was komen staan. Maar Vaintè’s blijdschap was zo groot dat er ruimte genoeg was voor de ander om het samen met haar te ervaren.

‘Zie, Eistaa,’sprak Vaintè, met trots in elke beweging die ze maakte. ‘Het is volbracht. De winter zal niet naar Inegban komen, in plaats daarvan is Inegban naar de nooit eindigende zomer gekomen, zo warm en weldadig als alle zomers in het hart van Entoban. Van nu af aan zal onze stad voor eeuwig groeien en bloeien.’

‘Zo is het, Vaintè. Toen wij nog niet bij elkaar waren klopten onze harten nog niet als één en waren onze steden anders en van elkaar gescheiden. Nu zijn wij één. Ik denk, net als jij, dat onze kracht nu grenzeloos is en dat we alles kunnen wat we willen. En dat zullen we ook. Wil je niet nog eens overwegen naast mij te komen zitten en met mij samen te werken? Stallan is immers net zo goed in staat de fargi aan te voeren en de vloek van de ustuzou uit het noorden te verdrijven?’

‘Misschien kan ze dat inderdaad, misschien wel. Maar ik wéét dat ik het kan en ik zal het doen ook.’ Vaintè trok in een snel gebaar haar duim tussen haar ogen omlaag. ‘Ik word verscheurd. Nu mijn gezondheid is teruggekeerd is de haat die mij zozeer vervulde afgenomen – maar is er nog wel degelijk. Een harde bal van haat die ik in me voel. Stallan zal best in staat zijn de ustuzou te verpletteren. Maar ik moet het zelf doen om deze steen van haat in mijn lichaam te kunnen vernietigen. Wanneer ze allemaal dood zijn, wanneer het wezen dat ik gekoesterd en grootgebracht heb dood is, pas dan zal die steen oplossen en verdwijnen. Dan zal ik weer volledig zijn en gereed om aan uw zijde te zitten en te doen wat mij bevolen wordt. Maar eerst moet ik dat andere volbrengen!’

Malsas gaf haar met duidelijke tegenzin toestemming. ‘Ik heb je nodig, maar niet wanneer je zo gedreven bent als nu. Verpletter de ustuzou en verpletter die steen die je in je draagt. Alpèasak heeft nog haar hele toekomst voor zich.’

Vaintè seinde haar dankbaarheid en waardering. ‘Wij zijn nu bezig een strijdmacht te formeren en zodra het in het noorden wat warmer wordt zijn wij gereed om aan te vallen. Dezelfde koude die ons uit Inegban heeft verjaagd, drijft ook hen naar het zuiden. Maar hier is de winterkoude onze bondgenoot. De ustuzou moeten nu ergens jagen waar wij ze gemakkelijk kunnen bereiken; ze worden in de gaten gehouden. Wanneer het juiste ogenblik is aangebroken zullen ze sterven. We zullen hen vernietigen en vervolgens naar het noorden gaan om ook de rest te verslaan. Dit doen we net zolang totdat ze allemaal dood zijn.’

‘Ben je niet van plan de boten te gebruiken? Hoorde ik je daar zeggen dat je over land wil aanvallen?’

‘Ze zullen ons vanuit het water verwachten. Ze weten niet dat we nu over uruktop en zelfs een paar tarakest beschikken. Het was Vanalpè die van het bestaan van deze wezens afwist en naar Entoban is gegaan, naar de verre stad Mesekei, diep in het binnenland, waar deze dieren worden gebruikt. Ze heeft daar verteld van de ustuzou die ons bedreigen en kreeg de beste fokdieren mee. De uruktop zijn in minder dan een jaar volwassen. De jongen zijn nu groot, sterk en klaar voor de strijd. De tarakast zijn groter en hebben meer tijd nodig om volwassen te worden, dus heeft Vanalpè alleen een paar onvolgroeide exemplaren meegenomen, maar zelfs die zullen we goed kunnen gebruiken. Wanneer we nu aanvallen doen we dat over land. De ustuzou die aan mij ontsnapt is, is nu hun leider en bevindt zich bij de groep in het zuiden. Ik heb hem op afbeeldingen gezien. Hij zal als eerste sterven. Wanneer hij er eenmaal niet meer is zal de rest geen probleem meer zijn.’

Vaintè keek in de toekomst, maakte plannen voor haar wraak en zag alleen de vreselijke dood die zij voor deze gehate ustuzou in petto had. Terwijl haar gedachten steeds somberder werden, gebeurde hetzelfde met de hemel boven haar, waar een grote wolk voor de zon was gedreven. Toen de schaduw op hun huid viel, viel hij tevens over hun gedachten, want er was iets dat nog zorgwekkender was dan de ustuzou. Zo ging het altijd, want hoe licht en helder een dag ook mag beginnen, ze eindigt altijd weer in de duisternis van de nacht. In deze stad van licht bevond zich een duisternis waaraan zij altijd moesten denken wanneer ze zagen wat ze nu zagen.

Onder hen liep een rij Yilanè, met een touw om hun middel aan elkaar vastgebonden, langzaam voorbij. De voorste keek om zich heen en toen omhoog; haar kalme blik werd op de een of andere manier naar de twee figuren die van bovenaf stonden toe te kijken toegetrokken. De afstand was niet zo groot, dus herkende zij hen, herkende zij Vaintè. Haar hand maakte een snel gebaar van warme herkenning, van de ene efenselè tot de andere, toen was zij voorbij.

‘Uit mijn eigen efenburu,’ zei Vaintè bitter. ‘Dat is een last die ik nooit af zal kunnen leggen.’

‘Jij kunt er niets aan doen,’ zei Malsas. ‘In mijn efenburu zitten ook Dochters des Doods. Het is een ziekte die ons allen aantast.’

‘Het is een ziekte waar wellicht genezing voor is. Ik durf er nu niet meer over te zeggen; het is altijd mogelijk dat we worden afgeluisterd. Maar ik kan wel zeggen dat er misschien hoop is.’

Het was niet direct Enge’s bedoeling geweest haar efenselè zo openlijk te begroeten, ze had het onwillekeurig gedaan, en terwijl ze het deed besefte ze haar vergissing. Vaintè zou er op elk ander moment ook al niet blij mee zijn geweest. Maar nu, in het bijzijn van de Eistaa, was het een regelrechte belediging. Zo had Enge het niet bedoeld. Het was een vergissing geweest, maar geen opzettelijke.

De stoet had halt gehouden voor de vergrendelde poort en wachtte tot die open zou gaan, wachtte om vrijgelaten te worden. Vrijgelaten te worden in de gevangenis, maar voor hen betekende dat juist vrijheid. Hier waren zij één, hier stond het hen vrij de waarheid te geloven – en wat nog belangrijker was – de waarheid te spreken.

In gezelschap van de andere Dochters van het Leven, voelde Enge zich niet langer gebonden aan de belofte niet met andere Yilanè over haar geloof te praten – want hier hadden ze allemaal hetzelfde geloof. Toen Inegban naar Alpèasak was gekomen, was de niet bepaald welkome last van gelovigen ook meegekomen. Ze waren met zovelen dat deze plek speciaal voor hen was gecreëerd, ommuurd en bewaakt zodat hun intellectuele vergif zich niet kon verspreiden. Waar zij het, achter deze muren, onder elkaar over hadden, was voor de heersers daarbuiten niet van belang. Zolang hun verraderlijke ideeën maar achter de scherpe doornen van deze muren bleven.

Efenatè kwam op Enge toegesneld, haar kleine figuurtje rillend van het nieuws. ‘Het is Peleinè,’ zei ze. ‘Ze praat met ons en beantwoordt onze vragen.’

‘Ik kom eraan,’ zei Enge, maar de stijfheid van haar lichaam kon nauwelijks haar bezorgdheid verhullen. Voor haar was de leer van Ugunenapsa altijd volmaakt helder geweest, een zonnestraal in de duistere jungle van zorgen. Maar haar leer werd niet door iedereen hetzelfde bekeken en stond open voor interpretaties en discussie. En zo hoorde het ook want Ugunenapsa leerde onder andere de vrijheid van de macht van de geest om alles te kunnen begrijpen en niet alleen de macht van leven en dood. Hoewel Enge het met deze vrijheid eens was, was ze toch niet blij met sommige interpretaties van Ugunenapsa’s woorden en van al die interpretaties stoorden die van Peleinè haar het meest.

Peleinè stond op een boven de aarde uitgegroeide wortel van de grote boom, zodat allen die zich om haar heen hadden verzameld konden begrijpen wat ze zei. Enge bleef achterin de menigte staan en ging net als de anderen op haar staart zitten om te luisteren. Peleinè maakte gebruik van de nieuwe manier van discussiëren die de laatste tijd heel populair was en vertelde hen door middel van vragen en antwoorden wat zij duidelijk wilde maken.

‘“Ugunenapsa”, vroeg de fargi, nog nat van de zee, “Ugunenapsa, wat onderscheidt mij van de inktvissen in de oceaan?” Toen antwoordde Ugunenapsa: “Het verschil, mijn dochter, is dat jij weet van de dood, terwijl de inktvissen in de zee slechts het leven kennen.”

“Maar als ik de dood ken, hoe kan ik dan het leven kennen?” Het antwoord dat Ugunenapsa toen gaf was zo eenvoudig en zo helder dat het, ook al was het in het ei der tijden gezegd, ook morgen en de morgen van morgen nog helder zou klinken. Het antwoord was datgene wat ons kracht schenkt, want de dood kennende, kennen wij ook de grenzen van het leven en derhalve leven wij waar anderen zouden sterven. Dat is de kracht van ons geloof, dat is het geloof dat onze kracht is.

‘Toen vroeg de fargi, nog nat van de zee, in al haar simpelheid: “Maar de inktvis die ik eet, breng ik die niet de dood?” En zij kreeg als antwoord: “Nee, de inktvis schenkt jou leven met zijn vlees en aangezien hij de dood niet kent kan hij niet sterven.”’

Er ging een goedkeurend gemompel op onder de toehoorders en ook Enge zelf was ontroerd door de helderheid en schoonheid van de gedachte en vergat even alle bedenkingen die zij ten opzichte van de spreekster had. Enthousiast in haar verlangen naar kennis, riep een van de Yilanè vanuit de luisterende menigte:

‘Wijze Peleinè, en als die inktvis nu eens zo groot was dat hij een bedreiging vormde voor uw leven en zo afschuwelijk smaakte dat u hem niet kon eten? Wat zou u dan doen? Zou u blijven staan om verslonden te worden, of zou u hem toch doden, ook al wist u dat u hem niet kon eten?’

Peleinè erkende de moeilijkheid van het probleem. ‘Hier moeten wij Ugenenapsa’s gedachten dus zeer nauwkeurig bestuderen. Zij sprak van het ding in ons binnenste dat onzichtbaar is en dat ons in staat stelt te spreken en ons onderscheidt van de niet denkende dieren. Het beschermen van dit onzichtbare ding is de moeite waard, dus is ook het doden van de inktvis met het doel het onzichtbare ding te beschermen de moeite waard. Wij zijn de Dochters van het Leven en moeten het leven beschermen.’

‘En als die inktvis nu eens kon praten, wat dan?’ riep iemand, en aangezien dit de vraag was die hen allemaal het meest bezighield, deed iedereen er het stilzwijgen toe en lette goed op. Toen Peleinè het woord nam luisterden ze allemaal.

‘Voor Ugunenapsa bestond hierop geen antwoord, want zij kende geen pratende inktvissen.’ Peleinè lichtte haar antwoord nog wat verder toe. ‘En sprekende ustuzou waren er al evenmin. Derhalve moeten wij diep in Ugunenapsa’s woorden graven om erachter te komen wat zij nu precies bedoelde. Geeft het spreken op zich al aan dat er sprake is van kennis van leven en dood? Of kan een ustuzou spreken en toch de dood niet kennen? Als dat laatste het geval is, zouden we die sprekende ustuzou mogen doden om ons eigen leven te beschermen, want wij kennen het verschil wel, alleen weten wij niet of de ustuzou zich ervan bewust is. Dit is een beslissing die we moeten nemen.’

‘Maar we kunnen niet beslissen,’ riep Enge geërgerd. ‘We kunnen pas beslissen wanneer we het zeker weten, want als we het niet zeker weten doen we iets dat tegen alles indruist wat Ugunenapsa ons heeft geleerd.’

Peleinè keerde zich in haar richting en seinde dat zij het met haar eens was, maar toch haar bedenkingen had. ‘Enge spreekt de waarheid, maar verwoordt tevens het probleem. Wij moeten rekening houden met de mogelijkheid dat de ustuzou wellicht toch van leven en dood weten. Dit moet worden afgewogen tegen het feit dat wij in elk geval wel degelijk van leven en dood weten. Aan de ene kant twijfel, aan de andere kant zekerheid. Aangezien leven hetgene is waar wij de grootste waarde aan hechten, kan ik toch niet anders dan zeggen dat wij de zekerheid moeten vasthouden en de twijfel overboord moeten gooien. Een andere mogelijkheid is er niet.’

Er werden nog meer vragen gesteld, maar Enge hoorde ze niet, wilde ze ook niet horen. Zij kon zich niet onttrekken aan de stellige overtuiging dat Peleinè het bij het verkeerde eind had, maar zag dit ook niet duidelijk genoeg om het als een zekerheid onder woorden te brengen. Ze moest er eerst nog eens over nadenken. Ze zocht een stil plekje, een eind bij de anderen vandaan en richtte al haar aandacht naar binnen.

Zij ging zo in haar gedachten op dat ze niet eens de bewakers zag die zich tussen de menigte begaven om werkploegen uit te zoeken. Noch hoorde zij de geërgerde geluiden toen hun lerares, Peleinè, een van de geselecteerden bleek te zijn, alsof zij hetzelfde was als alle anderen. De werkploegen werden gekozen, aan elkaar vastgeketend en weggeleid.

Zij die met Peleinè meegingen werden niet vastgebonden, zoals de anderen, omdat zij in kleinere groepjes werden meegenomen voor ander werk. Niemand merkte dat Peleinè uiteindelijk alleen overbleef. Ook de bewakers werden weggestuurd door een hoge Yilanè, die Peleinè via een lange omweg rond de stad naar een deur leidde die voor haar geopend werd. Peleinè voelde zich slecht op haar gemak, want dit was al eens eerder gebeurd en ze was het nog steeds niet met zichzelf eens of ze nu wel juist handelde. Maar totdat zij daar een besluit over had genomen kon ze niet protesteren of weigeren hier naartoe te komen. Schoorvoetend ging ze naar binnen en sloot de deur achter zich. Er was slechts één andere Yilanè in de kamer aanwezig.

‘Wij moeten eens even samen praten,’ zei Vaintè.

Peleinè stond met gebogen hoofd en zonder iets te zien naar haar handen te staren en friemelde zenuwachtig haar duimen in en uit elkaar. ‘Ik heb het gevoel dat ik iets verkeerds doe,’ zei ze tenslotte. ‘Ik hoor hier niet te zijn. Ik hoor niet met u te praten.’

‘Je hebt geen enkele reden om dat te denken. Ik wil alleen maar horen wat je te zeggen hebt. Is het niet de plicht van een Dochter van het Leven om met anderen over haar geloof te spreken en ook hen het licht te doen zien?’

‘Inderdaad. Hebt u het licht al gezien, Vaintè? Noemt u mij een Dochter van het Leven in plaats van een Dochter des Doods omdat u hetzelfde gelooft als ik?’

‘Nog niet. Je moet eerst nog eens wat langer met me praten en met overtuigender argumenten komen voordat ik me bij jullie aansluit.’

Peleinè rechtte haar rug, argwaan in elke beweging van haar lichaam. ‘Maar als u niet gelooft wat wij geloven – waarom hebt u mij dan nodig? Beschouwt u mij als een zaaister van tweedracht in de gelederen van de Dochters? Soms denk ik zelf ook wel eens dat ik dat ben en vraag ik me af waarheen het proces van zorgvuldige analyse van onze leer mij voert.’

‘Het voert je naar de waarheid. Het overtuigt je ervan dat de ustuzou die ons doden het verdienen om zelf ook gedood te worden. Wij verdedigen onze stranden en doden de wezens die een bedreiging vormen voor ons bestaan. Ik vraag je niet je geloof af te zweren. Ik vraag je alleen ons te helpen in deze rechtvaardige oorlog. Als je dat doet zal iedereen daar voordeel van hebben. Onze stad zal gered worden. De Eistaa zal jullie ketenen verwijderen en jullie zullen weer burgeressen van deze stad zijn. Jullie geloof zal als wettig erkend worden omdat het het bestaan van Alpèasak niet zal bedreigen. Zelf zal je de ware leider zijn van de Dochters van het Leven en in de voetsporen van Ugunenapsa treden.’

Peleinè seinde verwarring en ongerustheid. ‘Maar ik heb nog mijn twijfels. Als de ustuzou kunnen spreken zijn ze zich wellicht ook bewust van het bestaan van de dood en kennen ze dus ook de betekenis van het leven. Als dit het geval is kan ik onmogelijk meewerken aan hun uitroeiing.’

Toen kwam Vaintè naar haar toe, zo dichtbij dat hun handen elkaar bijna raakten, en sprak vol vuur: ‘Het zijn beesten. Eén van hen heeft spreken geleerd, net zoals boten leren om bevelen op te volgen. Ééntje maar. De anderen grommen als dieren in het oerwoud. En die ene die heeft leren spreken als een Yilanè, is bezig om Yilanè te doden. Ze zijn een ziekte waaraan wij ten onder gaan. Ze moeten vernietigd worden, allemaal. En jij zult ons daarbij helpen. Jij zult de Dochters des Doods uit de duisternis van de dood voeren en zij zullen ware Dochters van het Leven worden. Dat zal je doen. Dat móet je doen.’

Terwijl ze dit zei raakte ze zachtjes Peleinè’s duimen aan, met het gebaar dat alleen gebruikt werd door efenselè onder elkaar. Peleinè aanvaardde deze omhelzing van iemand met zo’n hoge rang in dankbaarheid en besefte dat zij een zelfde rang zou kunnen krijgen als ze deed wat haar opgedragen werd.

‘U hebt gelijk, Vaintè, helemaal gelijk. Het zal gebeuren zoals u zegt. De Dochters van het Leven hebben al te lang in afzondering geleefd van hun stad. We moeten weer terugkeren en weer deel gaan nemen aan het leven. Maar we mogen niet afdwalen van de goede weg.’

‘Dat zal niet gebeuren. Jullie kunnen geloven wat je gelooft en niemand zal jullie daarvan weerhouden. De weg die jullie moeten gaan is duidelijk en jij zult de anderen aanvoeren op het pad naar de overwinning.’

14

Het was Harls eerste boog en hij was er ontzettend trots op. Hij was met zijn oom, Nadris, naar het bos gegaan om de juiste boomsoort te zoeken die ze nodig hadden, één met een dunne bast en sterk, buigzaam hout. Nadris had het dunne, jonge boompje uitgezocht, maar Harl had het zelf omgehakt, net zolang op het veerkrachtige, groene stammetje inhakkend totdat het om was. Toen had hij, op de zorgvuldige aanwijzingen van Nadris, de bast eraf geschrapt om het witte hout eronder bloot te liggen. Maar daarna had hij moeten wachten – en wachten was het vervelendste van alles. Nadris had het eind hout hoog bovenin zijn tent gehangen om te drogen en had het daar dagenlang laten hangen, totdat het helemaal klaar was. Toen het bewerken begon was Harl gaan zitten kijken terwijl Nadris het systematisch met een stenen mes begon af te schrapen. De uiteinden van de boog werden zodanig afgeschraapt dat ze spits toeliepen en kregen vervolgens een inkeping voor de boogpees die gevlochten was uit de lange, sterke haren van de staart van een mastodont. Zelfs met de boogpees op z’n plaats was Nadris nog niet tevreden – hij had de pees aangespannen, hem er weer afgehaald en was het hout weer opnieuw gaan bewerken. Maar uiteindelijk was ook dat gebeurd. Dit was Harls boog, dus had hij het recht er de eerste pijl mee te schieten. En dat had hij dan ook gedaan. Hij had de boog zover mogelijk gespannen en de pijl weg laten suizen. De pijl vloog prachtig, kaarsrecht en had zich met een bevredigende plof in een boomstam geboord.

Dit was de langste en gelukkigste dag van Harls leven. Hij had nu een boog, zou er goed mee leren omgaan en zou dan binnenkort mee op jacht mogen. Dit was zijn eerste en belangrijkste stap op het pad dat hem van zijn kindertijd weg zou voeren en hem op een dag de wereld van de jagers binnen zou leiden.

Hoewel zijn arm pijn deed en zijn vingers onder de blaren zaten, wist hij niet van ophouden. Het was zijn boog, zijn grote dag. Hij wilde ermee alleen zijn, was van de andere jongens weggeglipt en was naar het kleine bos vlakbij het kamp gegaan. De hele dag lang had hij tussen de bomen door geslopen, struiken beslopen en onschuldige graspollen – in werkelijkheid herten die alleen hij kon zien – met zijn pijlen doorboord.

Toen het donker werd had hij met tegenzin zijn boog op zijn rug gehangen en was weer op weg gegaan naar het kamp. Hij had honger en verheugde zich op het vlees dat hem wachtte. Op een dag zou hij zijn eigen vlees bij elkaar jagen. Pijl opzetten, boog spannen, zoeff, raak, dood. Op een dag.

Boven zijn hoofd ritselde er iets in een boom en hij bleef roerloos staan. Daar zat iets, een donkere vorm die scherp stond afgetekend tegen de grijze lucht. Het bewoog en maakte weer dat ritselende geluid. Een grote vogel.

Dit was al te verleidelijk. Misschien zou hij in het donker zijn pijl kwijtraken, maar hij had hem zelfgemaakt en kon er nog meer maken. Raakte hij de vogel echter, dan had hij zijn eerste prooi gedood. Zijn eerste dag met de boog en meteen zijn eerste prooi geveld. De andere jongens zouden hem met heel andere ogen bekijken wanneer hij met zijn trofee langs de tenten zou lopen.

Langzaam en stilletjes legde hij een pijl op zijn boog, spande hem en tuurde langs de pijl naar de donkere vorm daar boven hem. Toen liet hij los.

Er klonk een kreet van pijn – toen tuimelde de vogel van zijn tak omlaag. Hij belandde op de grote tak boven Harls hoofd en bleef daar roerloos hangen, beklemd tussen de kleinere twijgjes. Hij ging op zijn tenen staan, kon er met de punt van zijn boog net bij en duwde en porde net zolang totdat de vogel op de grond viel. Zijn pijl stak uit het vogellijf en de ronde, nietsziende ogen van het dier staarden hem aan. Harl deinsde achteruit en bleef verstijfd van angst staan.

Een uil. Hij had een uil gedood.

Waarom had hij ook niet eerst even nagedacht? Hij kreunde hardop van afgrijzen. Hij had het kunnen weten, geen enkele andere vogel zou zich in het donker nog roeren. Een verboden vogel en hij had hem gedood. De vorige avond nog had de oude Fraken zo’n harig balletje dat door een uil was uitgebraakt opengemaakt, met zijn vingers tussen de kleine botjes zitten porren en de toekomst en het welslagen van de jacht afgelezen aan de manier waarop de botjes door elkaar lagen. En terwijl Fraken dit had gedaan had hij over uilen gesproken, de enige vogels die ’s nachts vliegen, de vogels die de tharms van dode jagers door de duisternis de weg wijzen naar de hemel.

Een uil mag nooit gedood worden.

En nu had Harl er een gedood.

Misschien kon hij hem begraven, zodat niemand het ooit te weten zou komen. Hij begon wild met zijn handen in de grond te graven, maar hield toen weer op. Het had geen zin. De uil wist het en de andere uilen ook. Zij zouden het onthouden. En op een dag zou zijn eigen tharm geen uil hebben als gids, want dieren vergaten nooit. Nooit. Met tranen in zijn ogen bukte hij zich over de dode vogel en trok zijn pijl eruit. Toen bukte hij zich nog wat dieper en bekeek het dier nog eens goed.

Armun zat bij het vuur toen de jongen kwam aanrennen. Hij bleef voor haar staan wachten totdat zij hem op zou merken, maar zij had daar geen haast mee en porde eerst nog wat in de vlammen. Ze was nu Kerricks vrouw en voelde zich bij die gedachte weer vervuld van een gevoel van warme tevredenheid. Kerricks vrouw. De jongens durfden haar niet meer uit te lachen of na te wijzen en zij hoefde haar gezicht niet meer te bedekken.

‘Wat is er?’ vroeg ze. Ze deed haar best om streng te klinken, maar glimlachte onwillekeurig toch, want ze was te gelukkig om iets anders voor te wenden.

‘Dit is de tent van de margalus,’ zei Harl met trillende stem. ‘Kan ik hem spreken?’

Kerrick had hun stemmen al gehoord. Hij stond langzaam op, want hoewel zijn gebroken been goed geheeld was deed het nog steeds pijn als hij zijn volle gewicht erop liet rusten, en kwam de tent uit. Harl keek hem aan. Het gezicht van de jongen was bleek en weggetrokken en er zaten vegen op zijn wangen, alsof hij tranen had weggeboend.

‘U bent de margalus en ik heb gehoord dat u alles afweet van murgu.’

‘Wat wil je van me?’

‘Dat u met mij mee komt, alstublieft, het is belangrijk. Ik moet u iets laten zien.’

Kerrick wist dat hier allerlei beesten zaten. Waarschijnlijk had de jongen iets gevonden dat hij niet kende. Hij wilde hem al wegsturen, maar veranderde toch van gedachten. Misschien was het iets gevaarlijks; hij kon maar beter even gaan kijken. Kerrick knikte en liep achter de jongen aan. Zodra ze ver genoeg bij het vuur vandaan waren, zodat Armun hen niet meer kon horen, bleef de jongen staan.

‘Ik heb een uil gedood,’ zei hij met trillende stem. Eerst begreep Kerrick niet wat hij bedoelde, toen herinnerde hij zich de verhalen van Fraken en wist meteen waarom de jongen zo bang was. Hij moest een manier verzinnen om hem gerust te stellen, zonder Frakens geloof en verhalen geweld aan te doen.

‘Het is niet goed om een uil te doden,’ zei hij. ‘Maar zo erg is het nu ook weer niet…’

‘Daar gaat het niet om. Er is nog iets anders.’

Harl bukte zich en trok de uil aan een van de lange vleugels onder een struik vandaan, waarna hij hem optilde zodat het licht van de dichtstbijzijnde vuren erop viel.

‘Dit is de reden waarom ik naar u toe ben gekomen,’ zei Harl, terwijl hij op de zwarte bobbel aan de poot van de uil wees.

Kerrick bukte zich om het beter te kunnen zien. Het licht van het vuur weerkaatste een snelle schittering toen het diertje zijn oog opende en meteen weer sloot.

Kerrick kwam langzaam overeind, stak zijn hand uit en nam de uil uit de handen van de jongen. ‘Je hebt juist gehandeld,’ zei hij. ‘Het is verkeerd om uilen te doden, maar dit is geen gewone uil. Dit is een marag-uil. Je hebt er goed aan gedaan hem te doden en naar mij te komen. Ga nu snel de jager Herilak zoeken en zeg hem dat hij onmiddellijk naar mijn tent moet komen. Vertel hem maar wat er aan de poot van de uil zit.’

Toen hij hoorde wat de jongen had gevonden kwam Har-Havola ook mee, evenals Sorli die Ulfadan als sammadar had opgevolgd. Ze keken naar de dode vogel en naar de levende marag die zijn zwarte klauwtjes om de poot van de uil had geklemd. Sorli huiverde toen het grote oog zich opende, hem even aanstaarde en zich vervolgens weer sloot.

‘Wat heeft dit alles te betekenen?’ vroeg Herilak.

‘Het betekent dat de murgu weten dat wij hier zijn,’ zei Kerrick. ‘Ze sturen geen roofvogels meer om ons te bespieden, want daar keren er te weinig van terug. De uil vliegt ’s nachts en kan dan ook goed zien.’ Hij tikte het zwarte beest met zijn vingertop aan en zijn kille huid rilde even en was toen weer stil. ‘Deze marag kan ook in het donker zien. Hij heeft ons gezien en het aan de murgu doorgegeven. Misschien heeft hij ons al heel vaak gezien.’

‘En dat zou misschien kunnen betekenen dat de murgu al onderweg zijn,’ zei Herilak, zijn stem zo kil als de dood.

Kerrick schudde grimmig zijn hoofd. ‘Niet misschien, maar zeer zeker. Zo ver zuidelijk is het zelfs in deze tijd van het jaar voor hen nog warm genoeg. Ze hebben ons gezocht en dit dier heeft hen verteld waar wij ons kamp hebben opgeslagen. Ze willen wraak, dat is een ding wat zeker is.’

‘Wat moeten we doen?’ vroeg Har-Havola, omhoog kijkend naar de door sterren verlichte hemel. ‘Kunnen we naar het noorden trekken? Het is nog geen voorjaar.’

‘Misschien hebben we wel geen andere keus, voorjaar of geen voorjaar,’ zei Kerrick. ‘Daar zullen we een beslissing over moeten nemen. In de tussentijd moeten we weten of we inderdaad zullen worden aangevallen. We sturen jagers in zuidelijke richting de rivier langs, en wel diegenen onder ons die de beste hardlopers zijn. Zij moeten op één en misschien wel twee dagen gaans van dit kamp de rivier in de gaten gaan houden. Zodra ze murguboten zien moeten ze ons komen waarschuwen.’

‘Sigurnath en Peremandu,’ zei Har-Havola. ‘Dat zijn de snelste jagers van mijn sammad. Ze hebben in de bergen herten achterna gezeten en renden even snel als de herten zelf.’

‘Ze vertrekken, zodra het licht wordt,’ zei Herilak.

‘Een paar van mijn jagers zijn nog niet teruggekeerd,’ zei Sorli. ‘Ze zijn ver weg gegaan en overnachten buiten het kamp. We kunnen hier niet weg voordat zij terug zijn.’

Kerrick staarde in de vlammen alsof hij daar een antwoord hoopte te vinden. ‘Dat zullen we doen, maar langer kunnen we in elk geval niet wachten. Zodra jouw jagers terug zijn trekken we naar het noorden.’

‘Het vriest er nog, we kunnen er niet jagen,’ protesteerde Har-Havola.

‘We hebben voedsel genoeg,’ zei Kerrick. ‘We hebben ons eigen vlees en het vlees in de blazen die we op de murgu hebben buitgemaakt. Daarmee overleven we het wel. Als we hier blijven zullen ze ons aanvallen. Ik voel het, ik weet het zeker.’ Hij wees naar de dode uil en het levende dier dat aan zijn poot geklemd zat. ‘Ze houden ons in de gaten. Ze weten waar we zijn. Ze komen ons doden. Ik ken ze, ik weet hoe ze denken. Als we hier blijven zijn we ten dode opgeschreven.’

Die nacht kwam er weinig van slapen en zodra het licht werd was Kerrick erbij om Sigurnath en Peremandu uitgeleide te doen. Ze waren allebei groot en sterk en droegen berkenbasten beenkappen als bescherming tegen het kreupelhout.

‘Laat de speren achter zodat ze jullie niet zullen hinderen,’ zei Kerrick. ‘Neem gedroogd vlees en ekkotaz mee, maar voor niet langer dan drie dagen. De speren zullen jullie niet nodig hebben, want jullie gaan niet jagen. Jullie gaan de wacht houden. Neem wel jullie bogen en een hèsotsan mee. Zorg op je tocht dat je de rivier altijd kunt blijven zien, ook als jullie daarvoor een omweg moeten maken. Loop tot het donker is en overnacht aan de rivier. Als we jullie niet eerder hebben teruggehaald komen jullie op de derde dag terug, want langer blijven we hier niet. Blijf in de tussentijd onafgebroken de rivier in de gaten houden – maar maak onmiddellijk dat je wegkomt zodra je de murgu ziet. In dat geval komen jullie ons zo snel mogelijk waarschuwen.’

De twee jagers draafden er met een gemakkelijk, gelijkmatig doch hoog tempo vandoor. De hemel was bewolkt en het was een koele dag, hetgeen hen het rennen behoorlijk vergemakkelijkte. Ze renden langs de oever van de brede rivier, plonsden waar nodig door de ondiepe gedeelten, of klommen tegen de hoge oevers op. Zonder het water ook maar even uit het oog te verliezen. De rivier bleef er verlaten bij liggen. Toen de zon hoog aan de hemel stond hielden ze, badend in het zweet, halt en dronken gulzig uit een klein stroompje dat in een watervalletje over een rotspartij viel en een eind lager in de rivier terecht kwam. Ze verfristen hun gezichten in de waterspetters en aten wat gerookt vlees. Ze pauzeerden niet te lang.

’s Middags bereikten ze een plek waar de rivier een grote lus in de vlakte maakte. Ze stonden op een heuveltje en konden precies zien waar de stroming naar binnen boog en daarna weer terug.

‘Het is korter om die bocht hier af te snijden,’ zei Sigurnath. Peremandu keek ernaar en veegde met de rug van zijn hand het zweet van zijn voorhoofd.

‘Het is wel korter – alleen kunnen we het water dan niet meer zien. Ze zouden zonder dat wij het in de gaten hebben langs kunnen komen. We moeten bij de rivier blijven.’

Terwijl ze in zuidelijke richting stonden te turen zagen ze aan de horizon plotseling een wolk opbollen, die steeds groter werd. Ze begrepen er niets van, want zo’n wolk hadden ze nooit eerder gezien.

‘Wat is dat?’ vroeg Sigurnath.

‘Stof,’ zei Peremandu, want hij stond bekend om zijn scherpe blik. ‘Een grote stofwolk. Misschien is het wel een grote kudde vogelbekdieren.’

‘Zolang ik daarop jaag heb ik nog nooit zoiets gezien. Het is te groot, te breed – en het wordt nog steeds groter.’

Ze keken hoe de stofwolk steeds naderbij kwam, totdat ze de dieren zagen die ervoor renden. Het was inderdaad een uitzonderlijk grote kudde. Sommige liepen voor de kudde uit en Peremandu hield zijn hand boven zijn ogen om ze beter te kunnen zien.

‘Het zijn murgu!’ riep hij plotseling vol afgrijzen. ‘Murgu met dodende stokken. Rennen!’

Ze renden terug langs de oever van de rivier, duidelijk zichtbaar in het kniehoge gras. Achter hen klonken scherpe kreten, het gedreun van zware voetstappen en even later korte, knallende geluiden.

Sigurnath hief zijn armen op, viel en Peremandu ving nog net een korte glimp op van het pijltje dat plotseling uit zijn nek stak.

Op de immense vlakte was geen ontsnapping mogelijk. Sigurnath week uit naar links en de aarde brokkelde af onder zijn voeten. Hij viel van de hoge oever, draaide zich in zijn val om en plonsde in het water.

De twee grote beesten bleven aan de rand van de oever staan en de twee Yilanè ruiters klommen uit hun hoge zadels om naar beneden te kijken in de modderige rivier. Er was niets te zien. Ze bleven nog een hele tijd roerloos staan kijken. Toen draaide de eerste zich om en liep terug naar de tarakast.

‘Breng verslag uit aan Vaintè,’ zei hij. ‘Vertel haar dat we twee ustuzou zijn tegengekomen. Ze zijn allebei dood. De rest weet niet dat wij eraan komen. We zullen hen precies volgens plan overrompelen.’

15

Kerrick werd gewekt door kreten uit de verte en bleef even voor zich uit liggen staren in de duisternis van de tent. Ook Armun was in haar slaap gestoord en mompelde iets onduidelijks terwijl ze haar warme lichaam tegen het zijne drukte. De kreten klonken nu luider: Kerrick maakte zich van haar los en graaide tussen de andere pelzen zijn kledingstukken bij elkaar.

Toen hij de tentflap opengooide zag hij het groepje jagers naar hem toe komen rennen. Ze droegen toortsen en twee van hen sjouwden een donkere vorm tussen zich in. Het was een andere jager, slap en bewegingloos. Herilak rende voor de anderen uit.

‘Ze komen eraan,’ riep hij uit, en Kerrick voelde hoe zijn nekharen overeind gingen staan.

‘Het is Peremandu,’ zei Herilak. ‘Hij heeft de hele dag en een groot deel van de nacht gerend.’

Peremandu was bij bewustzijn, maar volledig uitgeput. Ze droegen hem naar Kerrick, waarbij zijn tenen door het stof sleepten, en zetten hem daar voorzichtig op de grond. In het flakkerende toortslicht zag zijn huid er bleek uit en hij had donkere kringen om zijn ogen.

‘Komen…’ zei hij schor. ‘Achter mij… Sigurnath, dood.’

‘Staan er bewakers bij de rivier?’ vroeg Kerrick, maar Peremandu schudde zwakjes met zijn hoofd toen hij zijn woorden hoorde.

‘Niet over water. Land.’

‘Vlug,’ zei Herilak tegen de jagers die Peremandu hadden gedragen. ‘Maak iedereen wakker en laat de sammadars hier naartoe komen.’

Armun kwam de tent uit, boog zich over Peremandu heen en zette een kom water aan zijn mond. Hij dronk hem gulzig leeg. Nu leek het spreken hem wat makkelijker af te gaan.

‘We hielden de rivier in de gaten – maar ze kwamen over land. Eerst een enorme stofwolk; zo’n grote hadden we nog nooit gezien. Het waren murgu, ontelbaar veel, met grote poten, heel snel. Op hun rug zaten murgu met dodende stokken. In de voorhoede liepen weer andere murgu, nog groter en sneller. Toen wij wegrenden zagen ze ons. Sigurnath werd gedood. Ik dook de rivier in en hield zo lang mogelijk mijn adem in. Ik liet me onder water met de stroom meedrijven. Toen ik weer bovenkwam waren ze verdwenen. Ik ben heel lang in het water gebleven.’

Terwijl hij zat te praten kwamen de sammadars eraan en steeds meer jagers verzamelden zich stilletjes om hen heen om te luisteren. Het toortslicht scheen flakkerend op hun grimmige gezichten.

‘Toen ik uit het water kwam waren ze weg. In de verte kon ik hun stofwolken nog zien. Ze verplaatsten zich heel snel. Ik volgde hun spoor, zo breed als een rivier, door het platgetrapte gras. Overal lagen uitwerpselen van de murgu. Ik bleef het spoor volgen totdat de zon onderging en ik kon zien dat ze halt hadden gehouden bij de rivier. Toen stopte ik ook en probeerde niet dichterbij te komen. De margalus had verteld dat ze niet van de nacht houden en zich in het donker niet verplaatsen. Met dat idee in mijn achterhoofd wachtte ik tot de zon helemaal onder was gegaan. Zodra het donker was ben ik met een wijde boog om hen heen gelopen en ik heb hen niet meer gezien. Ik rende zonder uit te rusten en nu ben ik hier. Sigurnath is dood.’

Hij liet zich op de grond vallen, weer helemaal uitgeput door de grote inspanning die het praten hem kostte. Zijn verhaal deed de toehoorders de schrik om het hart slaan, want zij wisten nu allemaal dat de dood nabij was.

‘Ze zullen beslist aanvallen,’ zei Kerrick. ‘Meteen na zonsopgang. Ze weten precies waar we zijn. Dat soort dingen plannen ze uiterst zorgvuldig. Ze overnachten hoogstwaarschijnlijk net ver genoeg weg om niet gezien te worden, maar dicht genoeg bij om morgen meteen toe te slaan.’

‘We moeten ons verdedigen,’ zei Herilak.

‘Nee! We kunnen hier niet blijven!’ Kerrick sprak de woorden snel, bijna zonder erbij na te denken; ze werden hem door een sterke emotie ingegeven.

‘Als we weggaan vallen ze ons onderweg aan,’ zei Herilak. ‘Dan zijn we weerloos en kunnen ze ons op de vlucht doden. Het is beter om hier te blijven en ons te verweren.’

‘Laat mij uitspreken,’ zei Kerrick. ‘Als we hier blijven spelen we hen precies in de kaart. Ze zijn juist van plan ons hier te overrompelen. Je kunt er zeker van zijn dat de aanval tot in alle details is uitgewerkt en dat ze erop uit zijn om ons volledig te vernietigen. We moeten goed nadenken wat voor ons de beste manier is om te overleven. Die beesten die zij berijden, daar heb ik nog nooit van gehoord. Dat zegt niets. Zij beschikken over onuitputtelijke hulpbronnen. Er zijn daar ontelbare vreemde diersoorten, murgu waar wij ons niet eens een voorstelling van kunnen maken. Maar nu weten we dat ze eraan komen, we zijn gewaarschuwd.’ Hij keek om zich heen. ‘We hebben deze plek voor ons kamp gekozen omdat er water in de buurt was en we ons tegen een aanval vanaf de rivier konden verdedigen. Komen ze ook over het water? Heb je ook boten gezien?’

‘Geen enkele,’ zei Peremandu. ‘De rivier was verlaten. Ze zijn met zovelen dat ze geen hulp nodig hebben. Ze zijn even talrijk als de vogels wanneer die in de herfst naar het zuiden vliegen. Als bladeren aan een boom, ontelbaar.’

‘Onze doornhaag zal gewoon onder de voet gelopen worden,’ zei Kerrick. ‘En wij ook. We moeten hier onmiddellijk weg. Naar het noorden. We kunnen hier onmogelijk blijven.’

Het gemompel stierf weg. Niemand wilde iets zeggen, want dit alles was te ongewoon, te nieuw. Ze keken hulpzoekend naar hun leiders. De sammadars keken naar Herilak. De beslissing was aan hem. Hij keek al net zo grimmig als zij, grimmiger nog – want nu lag de verantwoordelijkheid geheel bij hem. Hij keek hen een voor een aan, rechtte toen zijn rug en stampte met de achterkant van zijn speer op de grond.

‘We gaan. De margalus heeft gelijk. Als we hier blijven wacht ons een zekere dood. En als het dan toch op vechten aankomt, laat het dan op een plaats van onze keuze zijn. De nacht is nog maar voor de helft verstreken. We moeten de resterende uren van duisternis zo goed mogelijk benutten. Breek de tenten…’

‘Nee,’ viel Kerrick hem in de rede. ‘Dat zou een vergissing zijn – om meerdere redenen. Het kost tijd en tijd is iets wat we niet hebben. En als we de tenten meenemen zijn de travois zwaar beladen en dat betekent alleen maar dat we langzamer vooruit komen. We nemen onze wapens, voedsel en kleding mee – meer niet.’

De vrouwen stonden ook te luisteren en een van hen begon te jammeren over dit verlies.

‘We kunnen nieuwe tenten maken,’ zei Kerrick. ‘We kunnen geen nieuwe levens maken. Bepak de travois met de dingen die ik heb genoemd. De baby’s en kleine kinderen kunnen er ook op zitten. Laat de tenten staan. De murgu zullen niet weten dat ze leeg zijn. Ze zullen aanvallen en al hun pijlen opmaken en dat zal ze tijd kosten. Wij hebben alle tijd nodig die we kunnen krijgen. Dat is wat jullie moeten doen.’

‘Doe wat de margalus beveelt,’ zei Herilak, wijzend met zijn speer. ‘Aan de slag.’

De mastodonten protesteerden trompetterend tegen het feit dat zij in hun slaap gestoord werden, maar na een paar harde tikken tegen hun gevoelige mondhoeken kwamen ze uiteindelijk toch in beweging. De kampvuren voor de tenten werden opgerakeld en de travois werden snel achter de mastodonten gespannen. Kerrick liet het opladen aan Armun over en haastte zich het kamp uit, naar de voorhoede van de zich reeds vormende colonne, waar Herilak al stond te wachten.

Herilak wees naar het noorden.

‘Zoals je je zult herinneren, begint het land daarginds weer te stijgen. De heuvels zijn bebost en moeilijk begaanbaar, want op sommige plaatsen steken de rotsen van de bergen door de grond omhoog. Daar moeten we zien te komen voordat ze ons inhalen, want daar kunnen we ons zodanig verschansen dat we ons kunnen verdedigen.’

Voordat ze helemaal klaar waren stond de maan al aan de hemel en was het ochtendgloren weer heel wat dichterbij gekomen. Ze liepen achter elkaar aan en de mastodonten protesteerden toen ze, door de jagers die naast ze renden, tot een sukkeldrafje werden gedreven. De mannen hadden nu al een hele tijd in dit gebied gejaagd en kenden het op hun duimpje. De sammads namen de snelste en gemakkelijkste weg naar het noorden.

Toen de dageraad haar eerste grauwe licht over het landschap verspreidde, had de colonne zich over een grotere lengte verspreid. Er werd niet meer gedraafd, maar er zat nog wel degelijk beweging in. De mastodonten waren inmiddels te moe om te protesteren en sjokten gestadig voort, de ene grote poot voor de andere zettend en zo maar door. De jagers liepen voortdurend achterom te kijken, hoewel daar niets te zien viel. Nog niet.

Er ging nog een lange, lange tijd voorbij voordat Herilak het teken gaf om halt te houden.

‘Drinken rust wat,’zei hij, terwijl hij achterom keek, in afwachting van de rest van de vermoeide stoet. Hij wenkte Peremandu. ‘Jij weet hoe ver de murgu van ons kamp verwijderd waren. Denk je dat ze het nu intussen bereikt hebben?’

Peremandu keek naar het zuiden en zijn ogen vernauwden zich tot spleetjes terwijl hij nadacht. Hij knikte met tegenzin. ‘Ik had er langer voor nodig, maar zij zijn sneller. Ze zullen er nu wel zijn.’

‘En zullen nu dus al snel achter ons aan komen,’ zei Herilak grimmig. Hij draaide zich om naar het oosten en wees naar de heuvels aan de voet van het gebergte. ‘Daar. Daar moeten we een plek zoeken om ons te verschansen. We gaan weer.’

Even later begon het land te stijgen en de vermoeide mastodonten gingen steeds langzamer lopen en moesten aangespoord worden om verder te gaan. Het pad dat zij volgden voerde hen een vallei in, waar zich een riviertje doorheen kronkelde. Een van de jagers die alvast vooruit was gegaan om het terrein te verkennen kwam terug gedraafd naar Herilak.

‘De vallei wordt steeds steiler en het zal steeds moeilijker worden om er nog uit te komen.’

Ze gingen de helling op en toen ze boven aan waren gekomen, wees Herilak naar de nog steilere, met rotsen bezaaide heuvel vóór hen, die oprees naar beboste hoogtes.

‘Dat is precies wat we nodig hebben. Als we hen daar op gaan liggen wachten kunnen ze ons niet in de rug aanvallen en worden ze gedwongen om deze helling op te komen. Op het moment dat ze dat doen hebben ze geen enkele dekking, terwijl wij verscholen zitten tussen de bomen. Daar zullen wij ons verschansen.’

Kerrick, die net aan kwam hobbelen, hoorde zijn woorden aan met een gevoel van opluchting. Zijn been klopte pijnlijk na de vermoeiende tocht en elke stap was een gruwelijke marteling. Maar hij had nu geen tijd om aan zichzelf te denken. ‘Dat is een goed plan,’ zei hij. ‘De dieren zijn uitgeput en kunnen niet veel verder meer. We moeten ze nog wat dieper het bos in brengen, waar ze kunnen drinken en rusten. De vrouwen ook. We moeten allemaal uitrusten, want zodra het donker is moeten we weer verder. Als de murgu zo talrijk zijn als Peremandu ons heeft verteld, kunnen we ze onmogelijk allemaal doden. Dan moet het genoeg zijn om ze tegen te houden. Wat vind jij ervan, Herilak?’

‘Ik vind dat die gedachte zo hard is als steen, maar hij is ook waar. We zullen aan de rand van het bos de aanval afwachten. De mastodonten gaan dieper het bos in. Har-Havola, ik wil een paar goede hardlopers van jouw stam om nu het nog licht is een weg door het bos en het gebied daarachter te zoeken. We zullen vechten. Zodra het donker is gaan we verder.’

De laatste achterblijvers waren nog bezig de helling te beklimmen toen een van de jagers een waarschuwing riep en naar het westen wees, naar de groeiende stofwolk die achter de eerste heuvel aan de voet van het gebergte oprees. De aanblik ervan zette de laatsten van hen aan om op te schieten.

Er waaide een frisse bries, die de kale takken boven hun hoofd deed ritselen. Kerrick zat naast Herilak op het zachte gras, met de middagzon warm op hun gezichten, zorgvuldig zijn hèsotsan met pijltjes te vullen. De stofwolk was nog dichterbij gekomen. Herilak stond op en gaf de jagers een teken dekking te zoeken.

‘Verberg je,’ beval hij. ‘Druk de dodende stokken pas in wanneer ik dat zeg – ook al komen ze nog zo dichtbij. Dan dood je ze. Dood ze totdat ze zich hoog hebben opgestapeld en niet langs hun eigen doden kunnen komen. Trek je pas terug wanneer het sein daarvoor gegeven wordt. Daarna doe je het, maar slechts met enkelen tegelijk. Verschuil je achter de bomen. Laat de anderen voorbij gaan. Ik wil overal jagers zien die vanuit hun schuilplaats murgu doden. Laat ze net zo goed tussen de bomen sterven als op de helling.

Onthoud goed dat wij de enige buffer vormen tussen de murgu en de sammads. Laat ze er niet door.’

De murgu waren nu vlakbij en de stofwolk dwarrelde op uit de laatste vallei die de sammads hadden beklommen. Kerrick strekte zich in zijn volle lengte uit achter de stam van de hoge boom en liet de hèsotsan op een gevallen tak rusten. Het gras op de helling wuifde toen het briesje er overheen waaide. Een paar vogels fladderden op uit het gras en vlogen omhoog. Het gerommel in de verte kwam steeds naderbij.

Plotseling verscheen bovenaan de heuvelrug een rij donkere figuren in zicht, die zich langzaam maar zeker in hun richting voortbewoog. Kerrick verroerde zich niet en drukte zich tegen de grond, zich bewust van het snelle bonzen van zijn hart.

De rijdieren waren groot en leken een beetje op epetruk, zoals ze daar voortstapten op hun brede achterpoten en met hun zware staarten over het gras achter zich zwiepten. Elk van hen had een Yilanè ruiter op zijn nek zitten. Nu bleven ze staan en keken langs de helling omhoog naar de bomen. Ze bleven staan wachten en intussen werd het gedender steeds luider.

Kerrick hield zijn adem in toen de kam van de heuvel plotseling verduisterd werd door rennende figuren, lage beesten met veel te veel poten. Ook zij bleven staan en toen ze zich omdraaiden zag hij fargisoldaten op hun rug zitten. Aan elke kant vier poten, acht in totaal. Kleine koppen op dikke nekken. Speciaal gefokt om bereden te worden en fargi te dragen, ontelbaar veel fargi. Ze stonden elkaar gewoon te verdringen en opzij te duwen – en gingen toen weer op weg.

De wind kwam uit hun richting en voerde de kreten van de Yilanè, het geroffel van de poten, de schelle kreten van de beesten en hun zurige, dierlijke stank met zich mee.

Dichter- en dichterbij kwamen ze, hoog boven alles uittorenend, langs het pad, regelrecht op het handjevol jagers af dat zich onder de bomen verscholen hield. Elk detail van hun gevlekte huid was nu duidelijk zichtbaar, de fargi die hun wapens vastklemden en met hun ogen tegen het stof knipperden, de Yilanè op hun grotere rijdieren in de voorhoede.

Herilaks hoge kreet klonk zwakjes, vergeleken met het luide gedonder van de aanvallers.

De eerste dodende stokken werden afgevuurd.

16

Kerrick vuurde op de dichtstbijzijnde Yilanè, miste, maar raakte wel haar rijdier. Het dier verhief zich op zijn achterpoten – en stortte toen zwaar ter aarde. De berijdster kwam ongedeerd op de grond terecht en richtte haar hèsotsan. Kerricks volgende pijltje trof haar in de nek en zij zeeg ineen op het gras.

Het was een bloedbad. De eerste rij aanvallers viel door het onafgebroken vuren van de hèsotsan van onder de bomen. Veel van de logge, achtpotige beesten werden geraakt en stortten neer, waardoor de fargi van hun ruggen tuimelden. De enkeling die toch nog naar voren kwam werd al gedood voordat zij de bomen bereikt had. De overlevenden probeerden zich terug te trekken, maar kwamen in aanvaring met de ruiters die er nog aan kwamen. De pijlen verdwenen in de krioelende massa en de lichamen stapelden zich steeds hoger op. Uiteindelijk kwamen de aanvallers tot stilstand omdat de doden hen de weg versperden. De lucht was vervuld van de gepijnigde kreten van gewonde fargi die verpletterd waren onder hun gevallen rijdieren.

Er werden bevelen geschreeuwd door bereden Yilanè die zich in de achterhoede hadden verzameld. Onder hun leiding krabbelden de fargi overeind om dekking te zoeken en terug te vuren. Kerrick liet zijn eigen wapen zakken om te luisteren en begreep wel iets van wat er gezegd werd. Een van de ruiters maakte zich los uit de groep aanvallers, riep om aandacht en deelde bevelen uit. Kerrick hief zijn hèsotsan maar zag dat zij zorgvuldig buiten schootsafstand bleef. Allen konden haar stem, die orde probeerde te scheppen in de chaos, nu duidelijk horen. Ook Kerrick.

Hij verstijfde. Hij sperde zijn ogen wijd open, balde zijn vuisten en spande al zijn spieren. Die stem. Hij kende die stem.

Maar Vaintè was dood, hij had haar zelf gedood. De speer diep in haar lichaam gestoken. Ze was dood.

Toch was het onmiskenbaar haar stem; luid en bevelend.

Kerrick sprong overeind en probeerde haar wat beter te kunnen zien, maar zij stond met haar rug naar hem toe. Net toen ze zich weer omdraaide, kreeg hij een harde duw in zijn rug en werd op de grond gegooid en terug gesleept in het struikgewas. In het gebladerte om hen heen hoorde hij pijlen ritselen. Herilak liet hem los en zocht zelf ook dekking.

‘Zij was het,’ zei Kerrick, met een gespannen klank in zijn stem. ‘De marag die ik heb gedood, de sammadar van alle murgu. Maar ik heb haar gedood, daar was je zelf bij.’

‘Ik heb je een marag zien steken. Ze zijn niet zo gemakkelijk te doden.’

Ze leefde nog. Er bestond geen twijfel aan. Ze leefde nog. Kerrick schudde zijn hoofd en hief zijn hèsotsan. Hij had nu geen tijd om erover na te denken. Tenzij hij haar opnieuw kon doden. Ze leefde nog. Hij dwong zich weer alleen aan de strijd te denken.

Tot dusverre hadden de aanvallers nog maar weinig pijlen afgeschoten, zo plotseling en overweldigend hadden de Tanu toegeslagen. Maar nu zochten zij dekking achter de lichamen van hun doden en begonnen terug te schieten; de bladeren ritselden onder het geweld van talloze pijlen.

‘Laat je niet zien!’ riep Herilak. ‘Houd je hoofd omlaag en wacht tot ze aanvallen.’

De Yilanè die de eerste aanval hadden overleefd hielden hun gigantische tarakast nu veilig achter de grote massa uruktop en fargi. Er klonken luide kreten toen zij het bevel gaven de aanval in te zetten. Schoorvoetend richtten de fargi zich op, renden naar voren en stierven. De aanval was al afgeslagen voor hij goed en wel begonnen was.

‘We hebben ze teruggedreven,’ zei Herilak, innig tevreden, terwijl hij omlaag keek langs de met lijken bezaaide helling. ‘We houden ze wel tegen.’

‘Maar niet voor lang,’ zei Kerrick, naar beneden wijzend. ‘Wanneer ze vanuit zee aanvallen gebruiken ze een formatie die ze de uitgestrekte-armen noemen. Ze verspreiden zich naar twee kanten en vallen dan van achteren aan. Volgens mij zijn ze daar nu mee bezig.’

‘We houden ze wel tegen.’

‘Eventjes misschien. Maar ik ken hun strategie. Ze zullen over een steeds breder en breder front aanvallen, net zolang totdat ze om onze flanken heen zijn. We moeten op alles voorbedacht zijn.’

Kerrick had gelijk. De fargi klommen van hun achtpotige uruktop en verspreidden zich langzaam over de hele breedte van de heuvel. Ze sneuvelden in groten getale, maar er werden gewoon weer nieuwe fargi achteraan gestuurd. Het was een enorm bloedbad, maar dat kon de Yilanè aanvoerders kennelijk weinig schelen. Steeds meer fargi rukten op. Ze verschansten zich achter hun doden, en sommigen slaagden er zelfs in de bosrand te bereiken alvorens ter aarde te storten.

Het was al ver in de middag toen de eerste fargi de beschutting van de bomen bereikte. Anderen voegden zich bij haar en de Tanu moesten zich terugtrekken.

Nu begon een andere, maar even dodelijke strijd. Slechts weinigen van de fargi hadden enige ervaring met bossen. Zodra zij hun dekking verlieten werden zij meestal meteen neergeschoten. Toch bleven ze oprukken. De strijd kende geen voorhoedes meer, zowel jagers als opgejaagden krioelden in de duisternis onder de bomen.

Kerrick trok zich samen met de anderen terug, de pijn in zijn been was vrijwel verdwenen, en probeerde zoveel mogelijk bomen tussen zichzelf en de fargi te houden. Maar toen hij zich oprichtte klonk er een scherpe knal en boorde een pijl zich in de boomstam vlak naast zijn gezicht. Hij draaide zich om, met zijn speer in zijn linkerhand geklemd, en stootte hem in de fargi die hem van achteren had beslopen, waarna hij het wapen weer lostrok en dieper het bos in rende.

De vlucht begon opnieuw. Gefluisterde commando’s spoorden de mastodonten aan over de vluchtroute, terwijl de jagers zich achter hen verzamelden en hen rugdekking gaven. Maar er werden nog andere, scherpere commando’s door het bos geroepen en Kerrick bleef staan. Met zijn hand aan zijn oor luisterde hij zorgvuldig. Toen draaide hij zich om en rende terug om Herilak te zoeken.

‘Ze trekken zich terug,’ zei Kerrick. ‘Ik kan niet alles verstaan wat ze zeggen, omdat ik ze niet kan zien, maar stukjes en beetjes ervan kon ik wel opvangen.’

‘Trekken ze zich terug omdat ze verslagen zijn?’

‘Nee.’ Kerrick keek omhoog naar de donkere hemel boven de bomen. ‘Het is bijna avond. Ze gaan zich op de vlakte hergroeperen. Morgenochtend vallen ze weer aan.’

‘Dan zijn wij al heel ver weg. Laten we nu maar snel terug gaan naar de sammads.’

‘Eerst staat ons nog één ding te doen. We moeten het bos doorzoeken en zoveel mogelijk dodende stokken verzamelen. Daarna kunnen we vertrekken.’

‘Je hebt gelijk. Dodende stokken en meer pijlen. We hebben er te veel afgevuurd.’

Tegen de tijd dat ze de wapens bij elkaar gezocht hadden, was de duisternis reeds ingevallen. Kerrick bleef nog even achter. Hij stond langs de helling naar beneden te kijken totdat Herilak hem riep. Hij wenkte de grote jager.

‘Laat de anderen maar terug gaan met de wapens. Ik wil samen met jou het kamp van de murgu besluipen. Ze houden niet van het donker. Misschien kunnen we daar gebruik van maken.’

‘Een nachtelijke overval?’

‘Dat moeten we nu juist gaan onderzoeken.’

Ze liepen langzaam, hun wapens in de aanslag, maar de vijand was van de helling verdwenen. Ze waren echter niet erg ver gegaan: hun kamp was duidelijk zichtbaar op de met gras begroeide hellingen een eind verderop. Een grote hoeveelheid donkere lichamen, stil en roerloos.

De twee jagers namen uiterste behoedzaamheid in acht. Ze bukten zich laag in het gras toen zij het kamp naderden en slopen vervolgens zonder enig geluid te maken naar voren, hun wapens in de hand. Toen zij het Yilanèkamp tot op schootsafstand genaderd hadden, hield Herilak Kerrick tegen door een hand op zijn schouder te leggen.

‘Dit gaat veel te gemakkelijk,’ fluisterde hij in zijn oor. ‘Hebben ze geen wachtposten staan of iets dergelijks?’

‘Ik weet het niet. Ze slapen de hele nacht door. Maar we moeten er achter zien te komen.’

Ze waren nog geen paar meter verder toen Kerricks vingers iets voelden, een stok of een stengel of zoiets, verborgen onder het gras.

Het bewoog traag tussen zijn vingers.

‘Wegwezen!’ riep hij tegen Herilak, toen in de duisternis vóór hen iets opgloeide. Een zwak licht dat snel helderder en helderder werd, net zolang totdat ze alles duidelijk konden zien. En konden worden gezien. Ze hoorden het knallen van wapens en de dodelijke pijlen boorden zich overal om hen heen in het gras. Ze kropen zo snel als ze konden buiten schootsafstand, krabbelden toen overeind en renden de welkome duisternis tegemoet. Struikelend en vallend renden ze hijgend verder en bleven pas staan toen ze de top van de heuvel bereikt hadden.

Achter hen doofden de lichten en keerde de duisternis terug. De Yilanè hadden veel geleerd van het bloedbad op het strand. Zo’n nachtelijke aanval zou hen geen tweede keer overkomen.

Toen Kerrick en Herilak de sammads bereikten waren de gevonden pijlen en hèsotsan al op de travois geladen. En zo begonnen ze opnieuw aan hun tocht. Onder het lopen sprak Herilak met de sammadars.

Vier jagers waren niet teruggekeerd uit de strijd in het bos.

Ze vorderden langzaam, veel te langzaam om aan de aanval te ontsnappen die morgen zeker zou komen. Ze waren allemaal erg moe na twee nachten reizen en te weinig slaap. De mastodonten protesteerden luidkeels toen ze voort werden gedreven.

Toch trokken de sammads verder, want ze hadden geen andere keus. Als ze bleven zouden ze zeker sterven.

De bodem was ruw, rotsachtig en de weg voerde grotendeels bergopwaarts. Ze vorderden steeds langzamer en langzamer en nog ruim voor zonsopgang kwam de stoet tot stilstand. Sorli kwam Herilak de boodschap brengen.

‘Het zijn de dieren. Ze weigeren verder te gaan, ook al prikken we hen met speren.’

‘Dan houden we hier halt,’ zei Herilak vermoeid. ‘Rust uit en slaap wat. Zodra de zon opkomt moeten we verder naar onze volgende stopplaats.’

Tegen de ochtend kwam er een kille wind opzetten en zij kropen rillend uit hun slaapvachten. Ze waren ontmoedigd en nog steeds uitgeput. Het enige wat hen voortdreef was de wetenschap dat de vijand hen op de hielen zat. Armun liep zwijgend naast Kerrick voort. Er viel op dit moment niet veel te zeggen. Het was genoeg om de ene voet voor de andere te zetten en de onwillige mastodonten aan te sporen.

Naast het pad stond een jager, op zijn speer geleund, te wachten tot Kerrick voorbij zou komen.

‘Een boodschap van de sacripex,’ zei hij. ‘Het is zijn wens dat je je bij hem voegt in de voorhoede.’

Met grote krachtsinspanning, zonder acht te slaan op de kloppende pijn in zijn been, ging Kerrick in looppas de stoet langs, langs de travois en de voortmarcherende sammads. De kleine kinderen liepen nu zelf en de baby’s werden gedragen door hun moeders of oudere kinderen. Zelfs gedeeltelijk ontdaan van hun zware lading liepen de mastodonten te strompelen van uitputting. Ze zouden het niet lang meer uithouden.

Toen Kerrick aan kwam sjokken wees Herilak naar de heuvels in de verte.

‘Ze hebben daar een beboste heuvelrug gevonden,’ zei hij. ‘Net zoiets als de plek waar we de murgu gisteren hebben tegengehouden.’

‘Niet… goed genoeg,’ hijgde Kerrick moeizaam. ‘De vijand is te talrijk. Ze zullen weer een omtrekkende beweging maken en ons terugdringen.’

‘Misschien hebben ze hun lesje geleerd. Zelfs murgu zijn niet achterlijk. Ze kijken wel uit. Ze weten dat ze gedood worden als ze aanvallen.’

Kerrick schudde zijn hoofd. ‘Misschien dat dat opgaat voor Tanu. Als die anderen zien sterven, worden ze zelf ook wel bang. Maar zo werkt dat niet bij murgu. Ik ken hen maar al te goed. De Yilanè die op die grote beesten rijden, die zullen er wel voor zorgen dat ze in de achterhoede blijven. Zij kijken wel uit. Maar ze zullen de fargi opdragen om aan te vallen, net als gisteren.’

‘En als ze weigeren?’

‘Dat kunnen ze niet. Daar zijn ze niet toe in staat. Als ze een bevel begrijpen moeten ze gehoorzamen. Zo is het nu eenmaal. Ze zullen zeker aanvallen.’

‘Murgu,’ zei Herilak, terwijl hij zijn lippen optrok en zijn tanden ontblootte. ‘Wat moeten we dan doen?’

‘Wat kunnen we anders doen dan verder gaan?’ vroeg Kerrick hulpeloos, zijn mond wijd open en zijn huid asgrauw van uitputting. ‘Als we hier in het open veld blijven staan worden we afgeslacht. We moeten verder. Misschien kunnen we een heuvel vinden die we kunnen verdedigen.’

‘Een heuvel kan omsingeld worden. Dan zullen we zeker sterven.’

Het pad dat ze volgden voerde nu steil omhoog. Ze hadden al hun energie nodig om naar boven te klauteren. Toen zij de top van de heuvel bereikten moesten ze stoppen. Kerrick boog zich, gekweld door heftige krampen, voorover. Achter hen ploeterde de trage stoet de helling op. Kerrick kwam hijgend overeind en keek voor zich uit, via de helling die zij nog moesten beklimmen naar de heuvels daarachter. Toen sperde hij zijn ogen wijd open en bleef roerloos staan.

‘Herilak,’ riep hij. ‘Kijk, daar, verderop, bovenop die hogere heuvels. Zie je dat?’

Herilak schermde zijn ogen af en keek. Toen haalde hij zijn schouders op en draaide zich om. ‘Sneeuw. De winter houdt daar blijkbaar nog flink stand.’

‘Begrijp je het dan niet? De murgu kunnen niet tegen de kou. De dieren die zij berijden zetten geen stap in die sneeuw. Ze kunnen ons daar niet volgen!’

Herilak keek weer naar boven – maar ditmaal scheen er weer een sprankje hoop in zijn ogen. ‘De sneeuw is niet zo heel ver weg. We kunnen er vandaag nog komen – als we nu doorzetten.’ Hij riep de jagers die voorop liepen en deelde nieuwe instructies uit. Toen ging hij tevreden brommend op de grond zitten.

‘De sammads gaan verder. Maar een aantal van ons moet achterblijven om de murgu die ons achtervolgen te vertragen.’

Er was weer hoop en een nieuwe kans om te overleven stak de sammads een hart onder de riem. Zelfs de mastodonten voelden de opwinding, hieven hun slurven in de lucht en trompetterden. De jagers keken hoe de stoet rechtsomkeert maakte en aan de beklimming van de hoge heuvels begon; toen gingen zij de anderen achterna.

Nu zouden ze de murgu opjagen zoals ze dat met elk levensgevaarlijk dier zouden doen. De sammads waren al enige tijd buiten hun gezichtsveld toen Herilak de jagers aan de bovenkant van de vallei halt liet houden. Tussen de losse stenen waarmee de helling bedekt was lagen grote rotsblokken.

‘Hier zullen we hen tegenhouden. We laten ze vlakbij komen en dan schieten we om te doden. We doden hun aanvoerders, drijven de rest terug en maken hun wapens en pijlen buit. Wat zullen zij dan doen, margalus?’

‘Hetzelfde als gisteren,’ zei Kerrick. ‘Ze houden het gevecht hier in de voorhoede op gang en sturen tegelijkertijd fargi om de heuvel heen om ons van opzij en van achteren aan te vallen.’

‘En dat is nu precies wat we van ze willen. Net voordat de val zich sluit trekken wij ons terug…’

‘En zetten vallen voor hen! En nog eens en nóg eens,’ riep Sorli uit.’

‘Precies,’ zei Herilak, en er sprak geen sprankje humor uit zijn kille glimlach.

Ze zochten allemaal een plekje achter de rotsblokken, aan beide zijden van de vallei. Velen van hen, onder wie Kerrick, sliepen zodra ze gingen liggen. Maar Herilak, de sacripex, bleef klaarwakker en op zijn hoede. Hij hield het pad in de gaten van achter de twee platte rotsblokken die hij met veel moeite naar een goede plek had gesleept.

Toen de eerste verkenners verschenen gaf hij de boodschap door naar achteren om de slapende mannen wakker te maken. Even later denderden de zware uruktop de vallei binnen. In de voorhoede reden Yilanè op tarakast. Ze kwamen de heuvel op, langs de onzichtbare Tanu en hadden de top al bereikt voordat de tragere uruktop ook in de val waren gelopen.

Zodra het teken gegeven werd begon het vuren.

Het was een vreselijk bloedbad, nog veel erger dan de vorige dag. De jagers vuurden en vuurden en gilden intussen van puur enthousiasme. De Yilanè boven hen werden neergehaald en de lichamen van hun gigantische rijdieren vielen en gleden langzaam omlaag in de dodelijke chaos. De uruktop stierven. De fargi die op hun rug zaten stierven. Diegenen die trachtten te vluchten werden neergeschoten. De voorste gelederen werden geheel vernietigd en de vijand trok zich terug om zich opnieuw te groeperen. De jagers zetten de achtervolging in, dekking zoekend tussen de gevallenen en gebruikten de wapens van de doden tegen de levenden.

Pas toen de wachtpost bovenaan de heuvel zijn waarschuwing schreeuwde bliezen ze de aftocht en renden de vallei in, ver buiten het bereik van de vijandelijke wapens. Ze volgden de sporen die de travois in de bodem hadden getrokken, steeds hoger en hoger de heuvels in.

Tot twee keer toe lokten ze de murgu nog in een hinderlaag. Tot twee keer toe lieten ze hen in de val lopen, doodden er velen en namen hen hun wapens af. En vluchtten weer verder. Terwijl ze nog steeds het spoor van de travois volgden stond de zon al laag aan de hemel.

‘Zo kunnen we niet veel langer meer doorgaan,’ zei Kerrick, wankelend van uitputting en pijn.

‘We zullen wel moeten. We hebben geen andere keus,’ zei Herilak grimmig, terwijl hij koppig de ene voet voor de andere bleef zetten. Zelfs zijn sterke lichaam begon de inspanning nu wel te voelen. Hij kon nog wel even verder, maar hij wist dat sommige anderen daar straks niet meer toe in staat zouden zijn. Een ijzige wind blies hem in zijn gezicht. Hij gleed uit, hervond zijn evenwicht en keek omlaag.

Herilaks overwinningskreet doorbrak de uitputting die Kerrick in zijn greep hield en verdoofde. Knipperend met zijn ogen keek hij op en toen volgde zijn blik Herilaks vinger die naar de grond wees.

Het pad was modderig, omgewoeld en bovenop de diep weggezakte voetafdrukken lag een enorme hoop mastodontuitwerpselen. Hij begreep niet waar Herilak zich zo druk om maakte. Maar toen zag hij de witte vlekjes in de modder en nog meer wits op de grond eromheen.

Sneeuw.

Het strekte zich uit over de hele helling die nog voor hen lag. De sporen die de sammads erin hadden gemaakt waren duidelijk zichtbaar. Sneeuw. Kerrick rende struikelend naar een hoop sneeuw langs het pad, greep handenvol van het koude witte spul en gooide het hoog in de lucht terwijl de anderen stonden te lachen en te juichen.

Bovenaan de heuvel bleven ze even staan, tot aan hun knieën in de sneeuw. Ze keken omlaag naar de eerste van de Yilanè verkenners. Toen ze de wit besneeuwde helling bereikten hielden zij hun rijdieren onmiddellijk in.

Achter hen kwam de hele horde vijanden eveneens tot stilstand. Ze krioelden door elkaar terwijl de Yilanèruiters bij elkaar kwamen, overlegden en weer uiteen gingen.

Toen kwamen ze weer in beweging. Niet voorwaarts, maar terug, langs de helling naar beneden. Langzaam maar zeker, totdat ze geheel uit het gezicht verdwenen waren.

17

Het ijs dat de rivier had bedekt was gebroken, had zich opgestapeld in grote hopen, totdat ook die op hun beurt in de vorm van grote drijvende ijsvelden waren weggespoeld naar zee. Hoewel de lente was aangebroken lag er op beschutte plekken nog steeds ijs langs de waterkant en sneeuw in de holtes van de oever. Maar op de vlakte, waar de rivier een grote lus maakte, stond al een roedel herten te grazen van de dunne sprietjes vers, geelgroen gras. Ze keken op; hun oren gingen heen en weer en ze staken hun neus snuffelend in de lucht. Er was iets dat hen verontrustte want ze verdwenen met lange, sierlijke sprongen tussen de bomen.

Herilak stond in de schaduw van de hoge sempervirens, rook de pittige geur van de naalden en keek naar de kampplaats die zij de afgelopen herfst hadden achtergelaten. De ijzige greep van de winter was verbroken; het voorjaar was dit jaar vroeger begonnen dan andere jaren. Misschien was er een eind gekomen aan de ijswinters. Misschien. Achter hem in het bos hoorde hij het gekraak van leren riemen en het korte getrompetter van een mastodont. De dieren kenden het landschap, ze wisten precies waar ze waren; de reis was ten einde.

De jagers kwamen geruisloos tussen de bomen vandaan. Kerrick was een van hen. Nu konden ze ophouden met trekken, hun kamp opslaan op deze vertrouwde plek en onderkomens bouwen van kreupelhout. Eens een poosje op één plek blijven. Met de winter net achter de rug konden ze de gedachte aan de volgende winter weer even van zich afzetten. Kerrick keek omhoog naar de witte vogel die overvloog. Een doodgewone vogel.

Misschien. Donkere herinneringen verdrongen zich om de zonnige dag te verduisteren. De Yilanè waren er nog en zouden er altijd zijn, een bedreigende aanwezigheid, als een soort storm die eeuwig op het punt staat om los te breken. Wat de Tanu nu ook deden, wat ze ook wilden doen, alles zou altijd beïnvloed blijven worden door die dodelijke aanwezigheid in het zuiden. Zijn gedachten werden onderbroken door het harde, triomfantelijke getrompetter van een mastodont. Genoeg. De zorgen kwamen later wel weer. Nu was het tijd om het kamp op te slaan, grote vuren aan te leggen en vers vlees te braden. Tijd om uit te rusten.

Die avond kwamen ze rond het vuur bij elkaar, Kerrick, Herilak, de oude Fraken en de sammadars. Ze hadden hun buik vol gegeten en waren tevreden. Sorli stookte het vuur wat op zodat kleine vonkjes opsprongen, nog even opgloeiden en verdwenen in de duisternis. Van achter de bomen kwam een volle maan op en de nacht was doodstil. Sorli haalde een gloeiende tak uit het vuur, blies erop tot hij goed brandde en stak hem toen in de stenen kop van de pijp. Hij inhaleerde diep, blies een grijze rookwolk uit en gaf de pijp vervolgens door aan Har-Havola die er ook op zijn gemak een flinke haal van nam. Zij waren nu een sammad van sammads en niemand lachte meer om de manier waarop hij en de anderen van de overzijde van de bergen sprak. Niet na de winter die ze zojuist gezamenlijk hadden doorgebracht, niet na hun strijd tegen de murgu. Drie van zijn jonge jagers hadden al vrouwen uit de andere sammads. Dat was de weg naar de vrede.

‘Fraken,’ riep Herilak. ‘Vertel ons over de strijd. Vertel ons over de dode murgu.’

Fraken schudde zijn hoofd en wendde vermoeidheid voor, maar toen ze hem allemaal begonnen te smeken en hij zag dat ook anderen bij het vuur kwamen zitten, liet hij zich toch overhalen. Hij begon een beetje nasaal voor zich uit te neuriën, terwijl hij op de maat heen en weer wiegde, en begon toen op zangerige toon de geschiedenis van de afgelopen winter te verhalen.

Hoewel ze er allemaal bij waren geweest en deel hadden genomen aan de gebeurtenissen waarover hij sprak – klonk het toch beter zoals hij het vertelde. Elke keer werd het verhaal mooier. De ontsnapping nóg uitputtender, de vrouwen nòg sterker, de jagers nòg moediger. Het vechten ongelooflijk.

‘… kwamen keer op keer de heuvel weer op en keer op keer boden de jagers hen het hoofd en bleven hen maar doden en doden. Net zolang totdat elke jager omringd was door zulke hoge stapels lijken dat hij er niet meer overheen kon kijken. Elke jager doodde zoveel murgu als er grassprieten groeien op een berghelling. Elke jager reeg wel vijf murgu tegelijk aan zijn speer. Sterk waren de jagers die dag en hoog waren de stapels lichamen.’

Ze luisterden en knikten en zwollen van trots over hun eigen daden. De pijp ging van hand tot hand. Fraken bezong het verhaal van hun overwinningen in steeds wisselende toonhoogten en intussen kwamen ook de vrouwen en kleine kinderen om het vuur zitten om aandachtig te luisteren. Zelfs toen hij uitgezongen was bleef het stil; iedereen had zijn eigen herinneringen. Het was ook iets om goed te onthouden, iets heel belangrijks.

Het vuur was bijna uitgegaan; Kerrick gooide er nog wat brandhout op en ging toen duizelig weer zitten. De rook uit de pijp was sterk en hij was er niet aan gewend. Fraken sloeg zijn bontvachten om en ging vermoeid naar zijn tent. Ook de sammads verdwenen langzamerhand naar hun eigen tenten en op een gegeven moment zag Kerrick dat er nog maar een paar jagers waren overgebleven. Herilak zat in het vuur te staren en Har-Havola zat knikkebollend naast hem. Herilak keek op naar Kerrick.

‘Nu zijn ze gelukkig,’ zei hij. ‘Rustig. Het is wel goed voor ze dat ze zich een poosje zo kunnen voelen. Laat hen deze winter eerst maar eens vergeten voordat we aan de volgende gaan denken. En laat hen de murgu met de dodende stokken ook maar even vergeten.’

Toen zei hij een hele tijd niets alvorens hij zich weer tot Kerrick richtte. ‘We hebben er heel veel gedood. Misschien vergeten ze ons nu wel. En laten ze ons met rust.’

Kerrick wilde wel met hem meepraten, maar kon het niet. Hij schudde droevig zijn hoofd en Herilak zuchtte.

‘Ze zullen weer terugkomen,’ zei Kerrick. ‘Ik ken de murgu. Ze haten ons net zo hevig als wij hen. Als je kon, zou je ze dan allemaal uitroeien?’

‘Onmiddellijk. Met alle soorten van genoegen.’

‘Zo denken zij er nu ook over.’

‘Maar wat moeten we dan doen? De zomer zal niet lang duren. Misschien hebben we een voorspoedige jacht, misschien ook niet. Maar dan breekt de volgende winter alweer aan en wat moeten we dan doen? Als we naar de oostkust gaan om te jagen, zullen de murgu ons daar vinden. Gaan we weer naar het zuiden, nou ja, we weten allemaal wat er in het zuiden gebeurd is. En in het noorden blijft het vriezen.’

‘De bergen,’ zei Har-Havola, gewekt door hun stemmen. ‘We moeten de bergen over trekken.’

‘Maar jouw sammad komt van over de bergen,’ zei Herilak. ‘En jullie zijn hier naartoe gekomen vanwege de jacht.’

Har-Havola schudde zijn hoofd. ‘Dat is jullie benaming voor mijn sammad, “van de andere zijde van de bergen”. Maar wat jullie als bergen beschouwen, zijn in werkelijkheid niet meer dan heuveltjes. Daarachter beginnen de echte bergen pas. Tot in de hemel reikende bergtoppen, bedekt met eeuwige sneeuw. Dat zijn pas bergen.’

‘Ik heb er wel van gehoord,’ zei Herilak. ‘Ik heb gehoord dat je ze niet kunt oversteken en dat iedereen die het probeert de dood vindt.’

‘Dat is mogelijk. Als je de hoge passen niet kent, kan de winter je insluiten en dan vries je dood. Maar Munan, een jager van mijn sammad, is de bergen overgestoken.’

‘De murgu kennen die bergen niet,’ zei Kerrick, met nieuwe hoop in zijn stem. ‘Ik heb ze er nooit over gehoord. Wat ligt erachter?’

‘Volgens Munan ligt er een woestijn. Weinig gras, heel weinig regen. Hij zegt dat hij twee dagen in de woestijn heeft gelopen en toen terug moest keren omdat hij geen water meer had.’

‘Ja, daar zouden we naartoe kunnen gaan,’ zei Kerrick, hardop nadenkend. Herilak snoof.

‘Ja, de ijsbergen oversteken om om te komen in de kale woestijn. Dan nog liever de murgu. Die kunnen we tenminste nog doden.’

‘Murgu doden ons,’ zei Kerrick boos. ‘Wij doden er een paar en dan komen er gewoon nog meer, want ze zijn even talrijk als waterdruppels in de zee. Uiteindelijk zullen we er allemaal aan gaan. Maar woestijnen moeten ergens ophouden. We kunnen water meenemen en een manier zoeken om de woestijn te doorkruisen. Het lijkt me op z’n minst de moeite waard erover na te denken.’

‘Ja,’ beaamde Herilak. ‘Het is inderdaad iets waar we wat meer over te weten moeten zien te komen. Har-Havola, laat de jager die naar de naam Munan luistert bij ons komen, opdat hij ons alles over de bergen kan vertellen.’

Munan was een grote jager, met langwerpige littekens op zijn wangen gekrast, zoals dat gebruikelijk was bij zijn sammad en de andere sammads van over de bergen. Hij nam een trekje van de pijp toen die hem werd aangeboden en luisterde naar hun vragen.

‘Wij waren met z’n drieën,’ zei hij. ‘Alle drie erg jong. Het was iets dat je doet wanneer je jong bent om te bewijzen dat je een goede jager zult worden. Dan moet je iets doen om je kracht te bewijzen.’ Hij raakte de littekens op zijn jukbeenderen aan. ‘Pas wanneer je je erg sterk of moedig hebt getoond krijg je deze, ten teken dat je een jager bent.’

Har-Havola knikte bevestigend. Zijn eigen littekens leken wit in het licht van de vlammen.

‘We gingen met z’n drieën en keerden met z’n tweeën terug. We vertrokken aan het begin van de zomer en beklommen de hoge passen. Er was een oude jager in mijn sammad die de passen kende, die wist welke we moesten nemen en met behulp van zijn aanwijzingen kwamen we er doorheen. Hij had ons verteld waar we op moesten letten. Het viel niet mee en in de hoogste passen lag de sneeuw heel erg hoog, maar uiteindelijk waren we er doorheen. We hielden voortdurend de richting aan waarin de zon ondergaat. Aan de andere kant van de bergen bevinden zich heuvels waar je goed kunt jagen. Maar achter die heuvels begint de woestijn. We zijn de woestijn wel ingetrokken, maar er was geen water. We dronken de waterzakken leeg die we bij ons hadden en toen zijn we terug gegaan.’

‘Maar er zat dus wel wild?’ vroeg Kerrick. Munan knikte.

‘Ja, in de bergen regent het wel en ’s winters sneeuwt het er. De heuvels vlak achter de bergen blijven groen. Maar daarachter begint de woestijn.’

‘Zou je die hoge passen weer kunnen vinden?’ vroeg Kerrick. Munan knikte. ‘Dan zouden we eerst een groepje verkenners uit kunnen sturen om de weg naar de heuvels aan de andere zijde te zoeken. En hebben ze dat eenmaal gedaan, dan kunnen ze terug komen om de sammads er naartoe te leiden. Als alles tenminste is zoals jij zegt.’

‘De zomers zijn te kort,’ zei Herilak, ‘en de murgu veel te dichtbij. Als er één gaat – dan gaan we allemaal. En volgens mij moesten we het maar doen.’

Ze bleven er de hele avond over zitten praten en de volgende avond en de avond daarop. Niemand had veel zin om hartje zomer ijsbergen te gaan beklimmen; de winter zou toch al gauw genoeg weer aanbreken zonder dat ze zich er vrijwillig in zouden storten. Maar iedereen wist dat er iets moest gebeuren. Er zat hier wel wat wild, dus ze hadden een kleine hoeveelheid vers vlees. Er groeiden ook wortels om uit te graven en planten en zaden om te verzamelen, maar daarmee zouden ze de winter niet doorkomen. Hun tenten en andere waardevolle bezittingen waren ze kwijt. Het enige wat ze nog hadden was het vlees dat ze op de murgu hadden buitgemaakt. Dat zat nog steeds in de blazen verpakt. Niemand vond het erg lekker en zolang er nog iets anders te eten was werd het niet aangeraakt. Maar het zou hen in leven houden.

Herilak keek toe en wachtte geduldig terwijl iedereen jaagde en zoveel at als hij wilde. De vrouwen bewerkten de paar hertenhuiden die ze hadden en zodra ze er genoeg bij elkaar hadden zouden er weer tenten zijn. De mastodonten graasden er goed van en het duurde niet lang voordat hun gerimpelde huid weer helemaal strak stond. Herilak keek toe en wachtte. Wachtte tot iedereen goed doorvoed was en de kinderen sterk genoeg. Hij keek elke avond naar de hemel en keek hoe de donkere maan steeds voller werd en tenslotte weer af begon te nemen. Toen de maan weer donker was vulde hij de stenen pijp met geurige boomschors en riep de jagers bij elkaar rond het vuur.

Toen ze allemaal gerookt hadden stond hij op en vertelde hen wat er sinds hun terugkeer naar de lus in de rivier allemaal in zijn gedachten was omgegaan.

‘Over een tijdje wordt het weer winter, net als altijd, en we kunnen hier beter niet gaan zitten afwachten tot hij komt. We moeten ergens naartoe waar veel wild zit en geen murgu. Ik stel voor dat we de hoge bergen oversteken, naar de groene heuvels die erachter liggen. Als we nu gaan is het nog zomer en kunnen we nog door de hoge passen komen. Volgens Munan is dit het enige tijdstip waarop dat mogelijk is. Als we nu gaan kunnen we zonder veel bagage reizen, net als toen we op de vlucht waren voor de murgu. Als we nu gaan hoeven we ons geen zorgen te maken om voedsel, want we kunnen het murguvlees eten. Als we nu gaan zijn we nog voor het invallen van de winter in de groene heuvels aan de overkant van de bergen. Ik stel voor dat we nu de travois opladen en naar het westen trekken.’

Niemand wilde weg; niemand kon een reden verzinnen om te blijven. Als ze moesten kiezen tussen het ijs en de murgu lag de keuze voor de hand. Ze bleven er tot diep in de nacht over zitten praten, maar konden geen andere mogelijkheid verzinnen. De bergen dus.

De volgende ochtend werden de travois in elkaar gezet en oude leren riemen vervangen door nieuwe. Kleine jongens gingen in het bos op zoek naar de kleine, compacte balletjes van haren en botjes die de uilen uitbraakten en Fraken maakte ze open en las de voortekenen.

‘Niet vandaag, maar morgen,’zei hij. ‘Bij het eerste ochtendgloren, dat is het beste tijdstip om te vertrekken. Wanneer de zon dan achter de heuvels vandaan komt zal zij ons hier niet aantreffen. Dan moeten we weg zijn.’

Die avond, na het eten, zat Kerrick bij het vuur grassprietjes aan de lange doornen van een bessenstruik te binden. De voorraad pijlen voor de hèsotsan begon op te raken en de speciale bomen waaraan de pijlen groeiden waren hier niet te vinden. Maar dat hoefde ook niet. Elk stukje materiaal van dezelfde afmetingen volstond. De pijltjes die zij maakten werkten even goed, zelfs beter als ze goed gemaakt waren. Kerrick beet het knoopje met zijn tanden af. Op een gegeven moment kwam Armun langs. Zij gooide de voedselresten in het vuur en begon vervolgens hun weinige bezittingen in bundels te pakken. Ze zei niets en plotseling realiseerde Kerrick zich dat zij de laatste tijd weer, net als vroeger, haar haar voor haar gezicht hield.

Toen ze voor hem langs liep greep hij haar pols vast en trok haar naast zich op de grond, maar toch wendde zij zich van hem af. Pas toen hij haar kin in zijn handen nam en haar gezicht naar zich toekeerde zag hij de tranen in haar ogen.

‘Heb je jezelf pijn gedaan? Wat is er aan de hand?’ vroeg hij verbaasd.

Ze schudde haar hoofd en wilde niets zeggen, maar hij was zo bezorgd dat hij haar dwong te zeggen wat eraan scheelde. Tenslotte wendde ze haar gezicht af, hield haar haren voor haar gezicht en vertelde het hem.

‘Er komt een baby. In het voorjaar.’

In zijn opwinding vergat Kerrick haar tranen en zijn bezorgdheid en trok haar luid lachend naar zich toe. Hij wist inmiddels hoe het met baby’s zat, had ze geboren zien worden en had de trots gezien die de ouders dan voelden. Hij begreep absoluut niet waarom Armun nu huilde en niet dol was van vreugde. Ze wilde het hem niet vertellen en bleef zich net als vroeger van hem afwenden. Eerst maakte hij zich zorgen, maar toen werd hij boos om haar zwijgzaamheid en schudde haar net zolang door elkaar totdat ze nog harder begon te huilen. Even later schaamde hij zich voor wat hij gedaan had, veegde haar tranen weg en sloeg zijn armen om haar heen. Toen ze wat rustiger was geworden, begreep ze dat ze het hem toch zou moeten vertellen. Ze maakte zich los uit zijn omhelzing en wees op haar eigen gezicht.

‘De baby wordt vast een meisje dat sprekend op mij lijkt,’ zei ze, terwijl ze haar vinger op haar gespleten bovenlip legde.

‘Dat lijkt me geweldig, want je bent erg mooi.’

Nu kon ze een glimlach toch niet onderdrukken. ‘Alleen in jouw ogen,’ zei ze. ‘Toen ik klein was wezen ze me na en lachten me uit en daarom heb ik nooit zo vrolijk kunnen zijn als andere kinderen.’

‘Nu lacht niemand je toch meer uit.’

‘Nee. Omdat jij er nu bent. Maar de kinderen zullen onze dochter uitlachen.’

‘Helemaal niet. Onze dochter zou ook wel eens een zoon kunnen zijn en op mij lijken. Hadden je vader of je moeder ook zo’n lip en mond als de jouwe?’

‘Nee.’

‘Waarom zou onze baby die dan wel hebben? En dan ben je nog steeds de enige die er zo uitziet en ik ben maar wat blij met een vrouw met zo’n gezichtje. Huil nu maar niet meer.’

‘Ik mag eigenlijk helemaal niet huilen.’ Ze droogde haar ogen. ‘En ik zou je ook niet lastig mogen vallen met mijn zorgen. Je moet sterk zijn wanneer we morgen naar de bergen vertrekken. Zal er echt voldoende wild zijn aan de andere kant?’

‘Natuurlijk. Munan zegt het en hij is er geweest.’

‘Zullen er ook… murgu zijn? Murgu met dodende stokken?’

‘Nee. Die laten we hier achter. Wij gaan ergens naartoe waar zij zelfs nog nooit geweest zijn.’

Hij vertelde haar niets over de duistere gedachte waarvan hij nog niemand deelgenoot had gemaakt. Vaintè leefde nog. Zij zou nooit rusten, nooit ophouden met zoeken, niet voordat hij en alle Tanu dood waren.

Ze konden vluchten, maar, zo zeker als de dag gevolgd werd door de nacht, zou zij hen blijven achtervolgen.

18

Op de vijfde dag begon het land te stijgen; de westenwind was koel en droog. De jagers van sammad Har-Havola snoven de lucht op en lachten, want dit was een gedeelte van de wereld dat zij op hun duimpje kenden. Ze praatten opgewonden met elkaar, wezen elkaar op bekende oriëntatiepunten en haastten zich voor de sammads en hun voortploeterende mastodonten uit. Herilak deelde niet in hun enthousiasme, want hij zag overal aanwijzingen voor een slechte jacht. Een paar keer zag hij dat andere Tanu ook deze kant op waren gekomen en één keer vond hij zelfs de overblijfselen van een kampvuur waarvan de as nog warm was. De jagers zelf kreeg hij niet te zien; die hielden zich blijkbaar verre van deze grote, zwaar bewapende groep.

Het pad dat zij volgden voerde hen steeds verder en verder de heuvels in en elke volgende heuvel was weer hoger dan de vorige. De dagen waren warm, de zon heet, maar ’s avonds waren ze blij dat ze onder hun vachten konden kruipen. Op een ochtend slaakte Har-Havola een opgewekte kreet en wees naar de plek waar de opkomende zon in aanraking kwam met de hoge witte pieken aan de horizon. Dat waren de met eeuwige sneeuw bedekte bergen die zij over moesten steken.

Het pad dat zij volgden bracht hen elke dag hoger en hoger, net zolang totdat de bergen die voor hen lagen een barrière vormden die zich naar twee kanten tot in de verte uitstrekte. Ze zagen er ontoegankelijk en indrukwekkend uit. Pas toen de sammads dichterbij kwamen zagen ze dat er een rivierdal kronkelend de bergen in voerde. Het koude, donkere water stroomde snel. Zij volgden de bochtige rivier totdat de lage heuvels uit het gezicht verdwenen waren. Nu veranderde het landschap; er groeiden minder bomen en de meeste daarvan waren sempervirens.

Op een middag bewoog er iets op de berghelling boven hen en toen zij omhoog keken zagen ze nog net de witte, gehoornde dieren wegspringen. Een ervan bleef op een rotsrichel staan om naar beneden te kijken, maar een pijl van Herilaks boog trof het dier en deed het van de steile rotswand omlaag vallen. De vacht was krullerig en zacht en toen ze die avond het vlees bereidden, bleek het heel vet en lekker te zijn. Har-Havola likte voldaan het laatste beetje vet van zijn vingers.

‘Tot nu toe had ik nog maar één keer vlees van een berggeit gegeten. Heerlijk. Maar moeilijk te pakken te krijgen. Ze leven hoog in de bergen. En nu moeten we aan voer voor de mastodonten en hout voor onze vuren denken.’

‘Waarom?’ vroeg Herilak.

‘We komen steeds hoger. Nog even en er zijn geen bomen meer en daarna zal zelfs het gras dun en schaars worden. En het zal heel, heel koud zijn.’

‘Dan moeten we alles meenemen wat we nodig hebben,’ zei Herilak. ‘Zonder de tenten zijn de travois niet zo zwaar beladen. We kunnen hout hakken en meenemen. En jonge takken met bladeren voor de dieren. Die mogen niet omkomen van de honger. Zal er wel water zijn?’

‘Nee, maar dat geeft niet want er is genoeg sneeuw om te smelten. Dat kan wel.’

Hoewel het overdag nog warm was, merkten ze ’s ochtends bij het ontwaken dat de grond bevroren was, terwijl de mastodonten duidelijk lieten merken het niet naar hun zin te hebben. Hun adem steeg in witte wolkjes op in de kille lucht. Hoewel sommigen wel klaagden over de ijle lucht en de oude Fraken gierend ademhaalde en niet kon lopen, zodat hij op een van de travois mee moest rijden, werd Kerrick vervuld met een gevoel van geluk dat volledig nieuw voor hem was. Hij genoot van de zuivere lucht, de stilte van de bergen en de grimmige naaktheid van hemel en rotsen. Zo heel anders dan de vochtige hitte van het zuiden, het zweet en de insecten. De Yilanè konden wat hem betreft hun moerassen en oneindige zomers houden. Zij waren erop ingesteld. Zij zouden het leven hier ondraaglijk vinden. Dit was hun wereld niet – konden ze het dan niet gewoon aan de Tanu laten? Hoewel hij altijd naar de lucht keek zag Kerrick geen grote roofvogels of andere vogels die hun aanwezigheid eventueel konden opmerken. Misschien kwamen de Yilanè hen niet meer achterna. Misschien waren ze nu eindelijk van hen verlost.

‘Dat daar is de hoogste pas,’ zei Munan op een middag, terwijl hij in de verte wees. ‘Waar je die wolken ziet, waar het sneeuwt. Ik herinner me nu weer hoe de wolken daar vanuit het westen op komen zetten, zodat het daar vaker wèl sneeuwt dan niet. ’

‘We kunnen niet wachten tot het ophoudt met sneeuwen, ‘zei Herilak. ‘We hebben nog maar weinig hout en voer voor de dieren over. We moeten verder. ’

Het kostte hen een lange dag van moeizaam ploeteren om de top van de pas te bereiken. De sneeuw lag hier heel hoog en de mastodonten zakten door de harde bevroren bovenlaag heen en zonken er diep in weg. Het was voor iedereen een ware uitputtingsslag en ze vorderden slechts stapje voor stapje. Tegen het vallen van de avond bevonden de sammads zich nog steeds op de berghelling en waren gedwongen er een slapeloze nacht op door te brengen, terwijl de dieren in de duisternis stonden te jammeren van ellende. Niet in staat om vuren aan te leggen, konden zij niet meer doen dan zich in vachten wikkelen en rillend wachten tot het weer licht werd. Bij het eerste ochtendgloren gingen ze weer op weg, in de wetenschap dat hen een ijzige dood wachtte als ze dat niet deden.

Eenmaal over de bergkam heen werd het voortgaan nog moeilijker, want nu moesten ze langs de steile, bevroren helling af zien te dalen. Maar ze moesten wel verder. Het voedsel was op en de mastodonten zouden nog een nacht in de sneeuw beslist niet overleven. Dus gingen ze door en baanden zich op de tast een weg door de wolken die langs de helling op hen toe kwamen rollen. ’s Middags bereikten ze een stuk helling met losliggende stenen en rotsblokken en kwamen erachter dat deze nog moeilijker begaanbaar was dan de sneeuw. Het was al bijna avond toen ze eindelijk door de wolken heenbraken en de warmte van de ondergaande zon weer op hun gezichten voelden. In de diepte strekten de valleien zich voor hen uit en heel in de verte zagen ze een spoor van groene vegetatie.

De duisternis viel in, maar ze stopten slechts lang genoeg om een vuur aan te leggen en toortsen aan te steken. In het flakkerende schijnsel van de toortsen strompelden de uitgeputte sammads verder. Pas toen ze merkten dat de grond onder hun voeten zachter begon te worden, realiseerden ze zich dat de beproeving ten einde was. Toen hielden ze halt, op een helling naast een stromende beek van smeltwater, waar de bodem hier en daar begroeid was met graspollen. Volledig aan het eind van hun latijn lieten ze zich op de grond vallen, terwijl de mastodonten hoog trompetterden en met hun slurven grote pollen gras uit de grond trokken. Die avond smaakte zelfs het geconserveerde vlees van de murgu prima.

Het ergste was achter de rug; de afdaling door de valleien bleek heel wat gemakkelijker dan de beklimming was geweest. Het duurde dan ook niet lang voor ze zich weer tussen de bomen bevonden, waar de mastodonten zich tegoed deden aan de groene bladeren. De jagers waren opgewekt. Zij hadden die dag de verse uitwerpselen van berggeiten ontdekt en namen zich ’s ochtends voor, voor vers vlees te zullen zorgen. Maar de geiten waren heel erg op hun hoede en waren al verdwenen voordat de jagers binnen schootsafstand kwamen. De volgende dag slaagden ze erin een roedel kleine herten te besluipen die op een weide tussen de bomen stond te grazen en wisten er twee te doden voordat de rest op de vlucht sloeg. Maar er waren hier niet alleen herten om te eten; de dennenbomen waren van een soort dat zij niet kenden en in de dennenappels zaten zoete nootjes. De bergen lagen achter hen en de toekomst zag er rooskleurig uit.

De volgende dag eindigde de stroom die zij volgden in een rotsachtige poel. In de modder eromheen troffen zij de sporen aan van vele dieren. De poel zelf kwam nergens op uit. Waarschijnlijk stroomde het water onder de grond verder; dat hadden ze wel vaker meegemaakt.

‘Hier houden we halt,’ zei Herilak. ‘Hier is voldoende water, gras voor de dieren en, als we het tenminste goed hebben gezien, wild om op te jagen. Dit is wat we zullen doen. De sammads blijven hier en de jagers gaan op vers vlees uit. Er zijn bessen en ook wortels om uit te graven. We zullen geen honger hoeven lijden. Ik ga verder met Munan, die hier al eerder geweest is, om de omgeving te verkennen. Kerrick gaat met ons mee.’

‘We moeten waterzakken meenemen,’ zei Munan. ‘Er is hierna niet veel water meer en in de woestijn al helemaal niet.’

‘Dat zullen we doen,’ zei Herilak.

Het landschap begon meteen al te veranderen toen de drie jagers lager in de heuvels kwamen. Er waren hier minder bomen, het gras was droog en er groeiden steeds meer van die stekelige, gevaarlijk uitziende planten. Naarmate de bodem vlakker begon te worden werd het gras schaarser en liepen ze vaak over kiezelstenen en zandpartijen. Alle planten waren hier stekelig en uitgedroogd en stonden een heel eind uit elkaar. De lucht was droog en er stond geen zuchtje wind. Af en toe schoot er een hagedis voor hen weg. Verder bewoog er niets.

‘Het is een lange, zware dag geweest,’ zei Herilak. ‘Laten we hier maar overnachten, de ene plek is toch precies hetzelfde als de andere. Is dit de woestijn waar je het over had?’

Munan knikte. ‘Liet ziet er overal zo’n beetje hetzelfde uit als hier. De ene keer wat meer zand, de andere keer juist kiezels en rotsen. Afgezien van al die stekelplanten groeit er niets. En er is geen water.’

‘Morgenochtend gaan we verder. Ergens moet hij toch ophouden.’

De woestijn was heet en droog en ondanks wat Herilak gezegd had leek er geen eind aan te komen. Ze liepen vier dagen, van zonsopgang tot zonsondergang en rustten alleen midden op de dag, wanneer de zon hoog aan de hemel stond en het te heet was om te lopen. Tegen het einde van de vierde dag waren de bergen niet meer dan een grijze streep aan de horizon achter hen. Vóór hen strekte de woestijn zich onveranderlijk uit. Tegen zonsondergang stond Herilak op een laag heuveltje en hield zijn hand boven zijn ogen om in westelijke richting te kijken.

‘Nog precies hetzelfde,’ zei hij. ‘Geen heuvels of bergen, nergens iets groens. Alleen maar woestijn.’

Kerrick hield een waterzak omhoog. ‘Dit is de laatste.’

‘Ik weet het. Morgen gaan we terug. Verder dan tot hier kunnen we niet komen. We hebben nu ook al geen water meer voor de laatste dag. Maar wanneer we de heuvels weer bereiken kunnen we weer genoeg drinken.’

‘En wat doen we nu verder?’ vroeg Kerrick, terwijl hij wat droge twijgjes opstapelde om een vuur aan te leggen.

‘Daar moeten we over nadenken. Als de jacht voorspoedig is geweest kunnen we misschien wel in de heuvels blijven. We zullen wel zien.’

Toen het donker was hoorden ze vlakbij het krassen van een uil.

Kerrick, plotseling klaarwakker, voelde een rilling over zijn ruglopen. Hij vermande zich; het was immers maar een uil. Die leefden hier in de woestijn en aten hagedissen. Gewoon een uil.

De Yilanè konden onmogelijk weten waar ze waren en konden hen niet gevolgd zijn door de besneeuwde bergpassen. Ze waren veilig.

Toch droomde hij die nacht van Alpèasak, waar hij zich weer tussen de rennende fargi bevond. Inlènu liep weer aan het andere uiteinde van de halsband. Hij kreunde in zijn slaap, maar werd niet wakker en wist niet dat hij zijn vingers om de metalen ring om zijn hals geklemd had.

Toen Kerrick de volgende ochtend wakker werd stond de droom hem nog duidelijk voor de geest en rustte als een zware last op hem. Het was maar een droom, bleef hij zich voorhouden, maar onder het lopen bleef het gevoel van naderende rampspoed hem achtervolgen.

Hun terugreis verliep voorspoedig. Nu hun voedsel en water op was hoefden ze minder te dragen en konden zich sneller door de droge woestijn en vervolgens over de grazige hellingen van de heuvels aan de voet van het gebergte voortbewegen. Het was al laat in de middag toen ze de laatste helling hadden beklommen. Hun monden waren droog en ze verheugden zich op het water dat hen wachtte. Het pad dat zij volgden voerde door dicht struikgewas dat ritselde toen zij er doorheen liepen. Herilak liep voorop, maar toen hij zag dat de anderen achterop raakten bleef hij even op hen staan wachten.

Terwijl hij dit deed zoefde de pijl langs hem heen en boorde zich in de grond.

Hij sprong opzij en schreeuwde tegelijkertijd een waarschuwing. Liggend achter een boomstam trok hij een pijl uit zijn koker en legde hem op zijn boog. Vanaf de helling boven hem klonk een stem.

‘Herilak, ben jij dat? Riep jij daar?’

‘Wie is daar?’

‘Sorli. Wees op je hoede. Er schuilt gevaar in het bos.’

Herilak keek voorzichtig om zich heen, maar zag niets. Wat voor gevaar? Hij waagde het er niet op om nog een keer te roepen. Daar verscheen Kerrick tussen de bomen, heel behoedzaam. Herilak wenkte hem en gebaarde hem het pad te blijven volgen. Toen ook Munan hem gepasseerd was volgde hij hen, geruisloos en op zijn hoede.

Sorli stond hen al op te wachten, aan het zicht onttrokken door een paar grote rotsblokken. Ook andere jagers van zijn sammad lagen, van beneden af onzichtbaar, vanaf de helling naar beneden te turen. Sorli liet hen voorbijgaan en liep vervolgens achter hen aan. Eenmaal over de heuvelrug heen nam hij de pijl van zijn boog.

‘Ik hoorde het struikgewas ritselen en zag je daar lopen, alleen wist ik niet dat jij het was, daarom schoot ik die pijl af. Ik dacht dat het de anderen waren. Ze hebben ons vanmorgen in alle vroegte overvallen. De jagers die de wacht hielden zijn gedood, maar wisten nog wel een waarschuwingskreet te slaken. Ze hebben ook een van de mastodonten gedood, misschien voor het vlees, maar we hebben ze verdreven voordat ze er verder iets mee konden uitrichten.’

‘Wie waren het?’

‘Geen Tanu.’

‘Murgu!’ Kerrick hoorde de doodsangst in zijn eigen stem toen hij het woord uitsprak. Niet hier, nee, laat ze alsjeblieft niet hier zijn!

‘Geen murgu. Maar ook geen Tanu zoals wij Tanu kennen. We hebben er een gedood, dus jullie zullen het zelf kunnen zien. Ze hadden speren, maar geen bogen. Zodra we pijlen begonnen af te schieten sloegen ze op de vlucht.’

Ze volgden het pad, tot Sorli bleef staan en op een dood lichaam wees.

Het lichaam lag nog waar het gevallen was, met het gezicht omlaag in het struikgewas. Er zat een gapend gat in de rug, waar de pijl die de fatale wond had toegebracht eruit gesneden was. De huid van de dode was donkerder dan de hunne en het lange haar zwart in plaats van blond. Herilak bukte zich om het lijk om te draaien en schoof met de achterkant van zijn speer de dierenhuid opzij die als kleding diende.

‘Een jager. Afgezien van die huid en dat haar zou hij een Tanu kunnen zijn.’

Kerrick boog zich over het lichaam heen en trok een ooglid omhoog; een dof zwart oog staarde nietsziend in zijn eigen blauwe ogen. Ook Munan kwam het lichaam bekijken en spuwde toen vol afkeer op de grond.

‘Harwan,’ zei hij. ‘Toen ik klein was was ik altijd bang voor de verhalen die er verteld werden over de zwarte mannen van de overzij de van de bergen, die ’s nachts kinderen kwamen stelen en baby’s opaten. Ze werden Harwan genoemd en moesten erg woest en afschrikwekkend zijn. Sommigen beweerden dat de verhalen op waarheid berustten. Anderen lachten erom.’

‘Nu weet je het,’ zei Sorli. ‘Ze waren dus waar. En dan is er nog iets. Kijk hier eens naar.’

Hij ging hen voor, een eindje de heuvel op, naar de donkere vorm die daar onder de bomen op de grond lag. Herilak keek ernaar en bromde van verwondering. ‘Een langtand, een van de grootste die ik ooit heb gezien.’

Hij was gigantisch, bijna de helft langer dan een man. Het dier had in de dood zijn bek wijd open en de twee lange tanden die het zijn naam gaven staken eruit; groot, scherp en dodelijk.

‘Deze kwam met de donkere Tanu mee – en ze hadden er nog meer bij zich. Ze liepen als mastodonten met hen mee en vielen op commando aan.’

Dit alles beviel Herilak allerminst. ‘Dit is gevaarlijk. Gewapende Tanu en deze dieren. Waar kwamen ze vandaan?’

‘Vanuit het noorden – en dat was ook de richting waarin ze vluchtten. Misschien was het een jachtexpeditie.’

Herilak keek naar het noorden en schudde zijn hoofd. ‘Dan is die richting dus voor ons afgesloten. Evenals de weg naar het westen. We weten niet hoeveel van die donkere Tanu er zijn, of hoeveel langtanden ze hebben. We willen niet met hen vechten. Dan staat ons nu dus nog maar één richting open.’

‘Het zuiden,’ zei Kerrick. ‘Zuidwaarts door deze heuvels. Maar daar kunnen we weer murgu tegenkomen.’

‘We kunnen er van alles tegenkomen,’ zei Herilak met een grimmige blik op zijn gezicht. ‘Het doet er niet toe. We moeten wel. Misschien houdt de woestijn daar wel op, misschien zit er veel wild. En laten we nu wat fris water gaan drinken. Zet vannacht wachtposten neer. We vertrekken zodra de zon opkomt.’

19

Een kind had kunnen zien dat de sammads hier langs waren gekomen, zo duidelijk stonden hun sporen afgetekend in de zachte bodem. De groeven die de palen van de travois hadden getrokken, de grote poot-afdrukken van de mastodonten, hun grote hopen uitwerpselen. Herilak deed geen enkele poging deze sporen uit te wissen – maar verschillende jagers hielden zich verscholen, sommigen zelfs op twee dagen loopafstand van de sammads, om zich ervan te vergewissen dat ze niet gevolgd werden. De dagen verstreken en niets wees erop dat de donkere Tanu of hun langtanden hen achterna kwamen. Desondanks zorgde Herilak er toch voor dat de sammads dag en nacht bewaakt werden.

Aangezien alle valleien en heuvelruggen omlaag voerden vanuit de hoge bergen, om na enige tijd langzaam over te gaan in de dorre vlakte, daalden ze via de heuvels af naar de vlakte zelf. In plaats van zich een weg te banen over de heuvelruggen, vervolgden zij hun tocht langs de rand van de woestijn. Een aantal jagers ging vooruit om de dalen af te speuren naar water. Wanneer zij ’s avonds hun kamp opsloegen, werden de mastodonten omhoog gebracht, naar de vallei, om te drinken en gras en boombladeren te eten.

En zo vervolgden zij hun tocht. In de lage heuvels en op de vlakte zat weinig wild. Het grasland aan de voet van de heuvels begon zich steeds verder en verder uit te strekken in wat eerst alleen maar kurkdroge woestijn was en werd hier en daar doorsneden door droge rivierbeddingen. Maar er was geen water op de vlakte en nauwelijks of geen dierlijk leven. Ze konden niet anders dan verder trekken.

Pas toen de maan tot tweemaal toe vol was geworden en weer af was genomen bereikten zij de rivier. Het water moest wel vanuit de hoge bergen komen want de stroming was hier heel sterk en het stroomdal dat het water in de bodem had uitgesleten heel erg diep. Ze bleven bij de rand staan en zagen het water schuimend en kolkend over de rotsen onder hen stromen.

‘Op deze plek kunnen we de rivier onmogelijk oversteken,’ zei Kerrick. Herilak knikte en keek stroomafwaarts.

‘Misschien kunnen we de rivier beter helemaal niet oversteken – maar haar in plaats daarvan volgen. Met al dit water moet er toch ergens een eind aan die woestijn komen. Waar de woestijn ophoudt zullen we wild vinden. We hebben trouwens geen andere keus, want zelfs het vlees van de murgu raakt ééns op. We moeten een plek vinden waar we voedsel kunnen verzamelen en waar we kunnen jagen.’

Toen sprak hij de gedachte uit die hij altijd in zijn achterhoofd had. ‘En die plek moeten we vinden voordat het winter wordt.’

Ze volgden de rivier die zich dwars door de vlakte naar een rij heuvels kronkelde. Op vele plaatsen was de oever afgebrokkeld, zodat ze hun mastodonten konden drenken. En op enkele van deze plekken troffen ze zelfs sporen van herten aan. En nog iets anders. Munan was de eerste die het ter sprake bracht. Hij kwam naar Herilak en Kerrick toe die bij hun kampvuur zaten en ging met zijn rug naar de heuvels bij hen zitten.

‘Ik jaag al vele jaren,’ zei hij. ‘En het is me slechts éénmaal gebeurd dat ik zelf werd opgejaagd. Ik zal jullie vertellen hoe dat kwam. Het gebeurde in de hoge heuvels die jullie bergen noemen en ik was edelherten op het spoor. Het spoor was nog vers en het was vroeg in de ochtend. Ik liep zo geruisloos mogelijk, maar toch voelde ik dat er iets niet in de haak was. Toen wist ik wat het was. Ik werd zelf gevolgd, in het oog gehouden. Ik voelde ogen in mijn rug priemen. Toen ik dit besefte, draaide ik me bliksemsnel om – en daar stond hij, op de rotsrichel boven mij. Een langtand. Niet dicht genoeg bij om me te bespringen – nog net niet. Waarschijnlijk had hij mijn sporen gevolgd – zoals ik de sporen van het edelhert volgde. Hij keek me recht in de ogen en toen was hij verdwenen.’

Herilak knikte. ‘Dieren weten wanneer je naar ze kijkt. Ik stond een keer naar een paar langtanden te kijken en toen draaiden ze zich om omdat ze mijn blik voelden. Een jager weet soms ook wanneer er ogen op hem gericht zijn.’

‘Op dit moment zijn er ook ogen op ons gericht,’ zei Munan kalm, terwijl hij het vuur opporde. ‘Draai je niet om, maar ga hout halen en kijk dan naar de heuvel waar ik met mijn rug naartoe zit. Daar zit iets of iemand naar ons te kijken, ik weet het zeker.’

‘Ga hout halen, Kerrick,’ zei Herilak. ‘Jij hebt goede ogen.’

Kerrick stond langzaam op, deed een paar stappen en kwam terug met wat takken die hij in de vlammen gooide.

‘Ik weet het niet zeker,’ zei hij. Vlak onder de top van de heuvel bevindt zich een rotsrichel en daaronder zie ik een zwarte schaduw. Misschien zit het dier daar.’

‘Vanavond zetten we extra wachtposten neer,’ zei Herilak. ‘Dit is vreemd terrein. Er kan hier van alles zitten. Zelfs murgu.’

Die nacht werd er geen alarm geslagen. Nog voordat het licht werd kwam Herilak Kerrick wakker maken en even later voegde ook Munan zich bij hen. Dit hadden zij de avond tevoren afgesproken. Zij gingen alle drie een andere kant op, geruisloos als de schaduwen die hen omringden, en naderden de rotsrichel van links, rechts en van beneden. Toen de zon opkwam hadden ze hun van tevoren afgesproken posities ingenomen.

Toen Herilak een vogelroep nadeed bewogen ze zich langzaam naar elkaar toe. Vlak voor de richel ontmoetten ze elkaar, hun wapens in de aanslag, maar er was niets te zien. Toch was er iets geweest. Kerrick wees. ‘Het gras is platgetrapt en gebroken. We zijn inderdaad in de gaten gehouden.’

‘Verspreiden. Kijk uit naar sporen,’ zei Herilak.

Het was Munan die de afdruk vond. ‘Hier, in het zand. Een voetafdruk.’

Zij bukten zich en keken. Zonder iets te zeggen, want er bestond geen enkele twijfel over het wezen waar deze afdruk van afkomstig was.

‘Tanu,’ zei Herilak, terwijl hij overeind kwam en in noordelijke richting keek. ‘Denken jullie dat de donkere Tanu ons zover gevolgd hebben?’

‘Dat zou niet gemakkelijk zijn geweest,’ zei Kerrick. ‘En als het zo was, hadden ze ons in de heuvels moeten passeren om vóór ons uit te komen. Deze afdruk is van andere Tanu. Ik weet het zeker.’

‘Tanu achter ons, Tanu vóór ons.’ Herilak trok een lelijk gezicht. ‘Moeten we dan per se tegen hen vechten om hier te kunnen jagen?’

‘Deze Tanu heeft niet gevochten – alleen gekeken,’ zei Kerrick. ‘Tanu doden toch niet per definitie andere Tanu. Dat is pas begonnen met de koude winters. En waar we nu zijn, zo ver in het zuiden, zijn de winters nog niet zo streng.’

‘Wat doen we nu?’ vroeg Munan.

‘Naar hen uitkijken en proberen met hen in contact te komen,’ zei Kerrick. ‘Misschien zijn ze wel bang voor ons.’

‘Ik ben bang voor hen,’ zei Munan. ‘Bang voor een speer in mijn rug.’

‘Dan zijn we dus allebei bang voor de ander,’ zei Kerrick. ‘Zolang we bij elkaar blijven, met heel veel speren en bogen, zijn deze nieuwe Tanu waarschijnlijk te bang om dichterbij te komen. Als ik nu alleen verder ga, met alleen mijn speer bij me, kom ik ze misschien wel tegen.’

‘Dat is gevaarlijk,’ zei Herilak.

‘Het hele leven is gevaarlijk. Er zitten daar ergens Tanu, je ziet de voetafdrukken voor je. Als we niet proberen op een vreedzame manier met hen in contact te komen, rest ons maar één andere keuze. En willen we dat?’

‘Nee,’ zei Herilak. ‘Er vallen al genoeg doden zonder dat we elkaar ook nog eens uit gaan moorden. We blijven vandaag in dit kamp. Geef me je boog en je pijlen. Waag je niet te ver de heuvels in. Als er tegen de middag nog niets gebeurd is, kom je terug. Heb je dat goed begrepen?’

Kerrick knikte en gaf zijn wapens zwijgend af. Hij bleef nog even staan kijken hoe de twee jagers dezelfde weg terug liepen die zij gekomen waren, de heuvel af in de richting van de tenten, waarna hij zich omdraaide en langzaam de helling begon te beklimmen.

De bodem was hier hard en rotsachtig zodat degene die de voetstap had gemaakt geen andere had achtergelaten – en zelf liet hij evenmin sporen achter die anderen konden volgen. Kerrick klom naar de eerstvolgende heuvelrug en keek om naar de tenten die zich nu een heel eind onder hem bevonden. Dit was een goede plek om te wachten. Aan alle kanten open en niemand kon hem hier ongezien besluipen. En als hij onverhoopt moest vluchten, had hij een goede vluchtweg. Met zijn speer op zijn knieën ging hij zitten, zijn gezicht naar de vallei, alert en op zijn hoede.

Het was stil in de heuvels en niets bewoog, met uitzondering van de mieren voor hem in het zand. Zij worstelden met een vele malen grotere, dode kever en probeerden hem naar hun nest te slepen. Kerrick keek naar de mieren – en keek vanuit zijn ooghoeken tevens om zich heen.

Er kriebelde iets in zijn nek en hij sloeg ernaar, maar er zat niets. Toch voelde hij iets, niet eens een echte kriebel, maar toch iéts. Toen herinnerde hij zich Munans beschrijving van wat hij had gevoeld en herkende het. Iemand zat naar hem te kijken.

Langzaam stond hij op, draaide zich om en keek langs de helling omhoog naar een groepje bomen dat daar stond. Er was niemand te zien. Er groeiden wel wat struiken op de helling, maar die waren heel dun en konden niet als schuilplaats dienen. Als hij echt in de gaten werd gehouden, moest dat van achter die bomen gebeuren. Hij keek er weer naar en wachtte, maar er gebeurde niets. Als de verborgen toeschouwer bang was zou hij zelf het initiatief moeten nemen. Op het moment dat hij zijn speer neer wilde leggen besefte hij dat hij zijn hand er stijf omheen klemde. Zijn enige bescherming. Hij wilde hem niet achterlaten. Toch zou dat wel moeten als hij de onzichtbare toeschouwer – of toeschouwers – wilde laten merken dat hij in vrede kwam. Met behulp van al zijn wilskracht en een vastberadenheid die hij niet echt voelde, smeet hij de speer weg. Nog steeds bewoog er niets onder de bomen.

Kerrick schoof eerst zijn ene voet en toen de andere naar voren. Zijn keel was kurkdroog en zijn hartslag bonsde luid in zijn oren toen hij langzaam in de richting van de bomen liep. Toen hij ze tot op ongeveer een speerworp afstand genaderd was, bleef hij staan, niet in staat zich ertoe te zetten nog dichterbij te komen. Zo was het genoeg. Nu waren degenen die zich daar verscholen hielden aan de beurt. Langzaam hief hij zijn handen omhoog, de palmen naar buiten gekeerd, en riep: ‘Ik heb geen wapens. Ik kom in vrede.’

Geen reactie. Maar zag hij daar iets bewegen in de schaduwen onder de bomen? Hij wist het niet zeker. Hij deed een stap naar achteren en riep nog eens.

Een beweging in de schaduwen. Een silhouet. Daar stond iemand. Kerrick deed nog een stap naar achteren en de figuur kwam naar hem ioe, het zonlicht in.

Kerricks eerste reactie was angst. Hij wankelde naar achteren, maar wist een neiging om zich om te draaien en weg te rennen te onderdrukken.

De jager had zwart haar, een donkere huid en geen baard. Maar zijn handen waren leeg, net als die van Kerrick. Ook droeg hij geen huiden, zoals de jager die ze gedood hadden. Er was iets wits om zijn hoofd gebonden en hij droeg een witte lendendoek. Niet grauw-wit, maar spierwit.

‘Ik wil met je praten,’ riep Kerrick, terwijl hij langzaam een stap voorwaarts deed.

Hierop draaide de andere figuur zich om en wilde weer terugrennen naar de beschutting van de bomen. Toen Kerrick dit zag bleef hij staan. De ander herstelde zich en zelfs vanaf deze grote afstand zag Kerrick dat de man stond te trillen van angst. Zodra hij dit besefte liet Kerrick zich langzaam in het gras zakken, zijn handen nog steeds geheven in een gebaar van vrede.

‘Ik zal je geen kwaad doen,’ riep hij. ‘Kom bij me zitten, dan kunnen we praten.’

Vervolgens bleef Kerrick doodstil zitten. Toen zijn armen moe werden, liet hij ze langzaam zakken en legde ze met de palmen naar boven op zijn dijen. Hij neuriede wat voor zich uit, keek omhoog naar de lucht, om zich heen naar de verlaten heuvels, maar zorgde ervoor geen plotselinge bewegingen te maken die de vreemdeling af konden schrikken.

De andere jager deed een aarzelende stap naar voren en daarna nog een. Kerrick glimlachte en knikte, zonder zijn handen te bewegen. Met één bevende stap tegelijk kwam de ander naar voren, totdat hij minder dan tien passen van Kerrick verwijderd was. Toen liet hij zich op de grond zakken, ging, net als Kerrick, met gekruiste benen zitten en keek hem met grote angstogen aan. Nu zag Kerrick dat dit geen jongeman was. Zijn huid was gerimpeld en er liepen grijze strepen door zijn zwarte haar. Kerrick glimlachte, maar verroerde zich verder niet. Het gezicht van de man bewoog en Kerrick zag zijn keel werken, maar er kwam niets anders uit dan een schor geluidje. Hij slikte en was eindelijk in staat om te spreken. Er volgde een ware woordenstroom.

Kerrick verstond er geen woord van. Hij glimlachte en knikte geruststellend en intussen praatte de ander maar door. Hij had een diepe stem en de woorden bevatten veel sisklanken. Toen hield hij plotseling op met praten, bukte zich en boog zijn hoofd naar voren.

Kerrick stond voor een raadsel. Hij wachtte tot de jager weer opkeek en zei toen: ‘Ik kan je niet verstaan. Begrijp je wat ik zeg? Wil je weten hoe ik heet?’

Hij raakte zijn borst aan. ‘Kerrick. Kerrick.’ Geen reactie. De ander zat hem slechts met open mond aan te kijken, zijn ogen rond en wit afstekend tegen zijn donkere huid. Pas toen Kerrick zijn mond hield knikte hij weer. Hij zei nog iets, stond toen op en liep terug naar de bomen. Een andere jager kwam uit de schaduwen te voorschijn en overhandigde hem iets. Achter hem stonden nog meer figuren, zag Kerrick, en hij trok zijn benen onder zich, klaar om er vandoor te gaan. Toen geen van hen naar voren kwam ontspande hij zich een beetje. Maar toen de eerste terugkwam bleef hij de bomen in de gaten houden. De anderen bleven waar ze waren.

Ditmaal kwam de jager dichterbij alvorens hij ging zitten. Kerrick zag dat hij een soort donkere kom bij zich had, die gevuld was met water. Hij pakte de kom in beide handen op en dronk, waarna hij zich zover mogelijk naar voren boog en hem tussen hen in op de grond zette.

Jagers die samen drinken zijn bezig iets te delen, dacht Kerrick. Het is een vreedzame daad. Hoopte hij. Hij hield de ander goed in het oog terwijl hij de kom oppakte, er wat uit dronk en hem weer terug zette op het gras.

De ander pakte de kom weer op en goot het resterende water naast zich op de grond. Toen tikte hij tegen de kom en zei één woord.

‘Waliskis.’

Vervolgens gaf hij de kom weer aan Kerrick. Kerrick begreep niet wat de bedoeling was, maar knikte en glimlachte geruststellend. Hij bekeek de kom van dichtbij en zag dat hij gemaakt was van een donkerbruine substantie die hij niet kon thuisbrengen; toen keek hij nog eens wat beter. Grof en bruin, maar vlak onder de bovenrand versierd met een zwart patroon. Hij draaide hem om in zijn handen – en ontdekte dat er aan de andere kant een grotere zwarte afbeelding op stond.

Het was een mooi uitgevoerd, duidelijk, zwart silhouet. Het was geen toevallige vlek of een eenvoudig, steeds terugkerend patroon. Het was de afbeelding van een dier. De slagtanden waren duidelijk zichtbaar, evenals de slurf. Het was een mastodont. ‘Waliskis,’ zei de ander. ‘Waliskis.’

20

Kerrick draaide de kom om en om in zijn handen en legde zijn hand op de afbeelding van de mastodont. De ander knikte en glimlachte en herhaalde steeds maar weer het woord ‘waliskis’. Maar wat betekende het? Hadden deze Tanu ook mastodonten? Als ze niet met elkaar konden praten zou hij daar zeker niet achter komen. Nu trok de ander zachtjes aan de kom totdat Kerrick hem losliet, waarna hij zich omdraaide en ermee terug liep naar de bomen.

Toen hij terugkwam was de kom gevuld met een soort gekookte korrels, klonterig en wit. De jager schepte er een beetje uit met zijn hand en at het op, waarna hij de kom op de grond zette. Kerrick volgde zijn voorbeeld; het smaakte best lekker. Zodra hij een hap had genomen draaide de ander zich om en haastte zich weer naar de bomen. Kerrick wachtte, maar hij kwam niet meer terug.

Hun ontmoeting was blijkbaar afgelopen. Toen Kerrick riep kwam er niemand te voorschijn en toen hij langzaam het veld overstak om tussen de bomen te gaan kijken, bleek er niemand meer te zijn. De ontmoeting was verwarrend geweest – maar ook bemoedigend. De donkere jager had geen wapens meegebracht, maar water en voedsel. Kerrick pakte de kom en zijn speer op en keerde terug naar het kamp. De jagers die de wacht hielden zagen hem al van verre aankomen en even later kwam Herilak de heuvel oprennen om hem te begroeten. Hij proefde het voedsel, zei dat het goed smaakte – maar begreep er al even weinig van als Kerrick.

De sammads verzamelden zich om hem heen om te luisteren wat hij te vertellen had en hij moest het verhaal keer op keer herhalen. Iedereen wilde het nieuwe voedsel proeven en de kom was al snel leeg. Ook voor de kom zelf had iedereen grote belangstelling. Herilak draaide hem om en om en tikte ertegen met zijn knokkels.

‘Hij is zo hard als steen – maar te licht voor steen. En deze mastodont is al even hard. Ik begrijp er niets van.’

Zelfs Fraken waagde zich niet aan speculaties. Voor hem was dit alles net zo nieuw. Uiteindelijk moest Kerrick zelf een beslissing nemen.

‘Morgenochtend ga ik terug, net als vandaag en dan neem ik wat vlees mee in deze kom. Misschien bedoelden ze dat ze voedsel met ons willen delen.’

‘Misschien was het hun bedoeling dat jij de mastodonten ermee zou voeren,’ opperde Sorli.

‘We weten het eenvoudig niet,’ zei Kerrick. ‘Ik ga hen morgen wat vlees brengen. Maar niet in deze kom. Ik zal ze een van die gevlochten dienbladen brengen, die met patronen versierd zijn.’

Voordat het donker werd nam Armun het allerbeste dienblad, eentje dat ze zelf gevlochten had en spoelde het goed schoon in de rivier. ‘Het is gevaarlijk om terug te gaan,’ zei ze. ‘Iemand anders kan nu toch gaan?’

‘Nee, die jagers kennen mij nu. En ik heb het gevoel dat er geen gevaar meer is. Die nieuwe Tanu jagen hier en als we hier willen blijven zullen we vrede met hen moeten sluiten. We kunnen nergens anders naartoe. En nu gaan we eten, maar bewaar de beste stukken vlees, zodat ik die morgen mee kan nemen.’

Toen Kerrick de volgende ochtend op de bergweide vlak onder het groepje bomen verscheen, was er niemand te zien. Maar toen hij zijn speer neerlegde en met het gevlochten blad het gras overliep, verscheen er een bekende figuur onder de bomen. Kerrick ging zitten en zette het blad voor zich neer. Ditmaal kwam de ander zonder angst naar voren en ging ook in het gras zitten. Kerrick at een stukje vlees, duwde het blad toen naar voren en keek toe hoe de jager ook een stuk nam en het met smaak verorberde. Toen draaide hij zich om en riep iets. Uit het kleine bos kwamen vijf jagers te voorschijn, allemaal met zwart haar, zonder baarden en hetzelfde gekleed als de eerste.

Nu was het Kerricks beurt om bang te zijn. Hij sprong overeind en deinsde achteruit. Twee van de nieuwkomers hadden speren bij zich. Ze bleven staan en keken hem verbaasd aan. Kerrick wees naar hen en maakte een beweging alsof hij een speer wierp. De eerste jager begreep wat hij bedoelde en riep de anderen iets toe wat blijkbaar een bevel was, want voordat zij verder liepen legden ze hun speren in het gras.

Kerrick bleef, met zijn armen over elkaar gevouwen, zitten wachten en deed zijn best geen angst te tonen. Het zag er allemaal vreedzaam genoeg uit – maar voor hetzelfde geld hielden ze messen onder hun witte lendendoeken verborgen. Ze zouden niet eens messen nodig hebben, want met z’n zessen konden ze hem gemakkelijk overmeesteren en doden als ze dat wilden. Dat risico moest hij maar nemen. Het was dat of zich omdraaien en het op een lopen zetten.

Toen ze dichterbij kwamen zag Kerrick dat twee van hen korte knotsen bij zich hadden. Hij wees ernaar en maakte knuppelende bewegingen. Ze bleven staan en zeiden iets tegen elkaar, maar het duurde even voordat ze doorhadden wat hij bedoelde. Blijkbaar waren de stukken hout geen knuppels. Een van hen liep terug naar de speren en Kerrick stond al klaar om te vluchten. Maar hij wilde alleen maar het gebruik van de houten gereedschappen demonstreren. Hij nam een van de stukken hout in zijn hand en zette de achterkant van zijn speer in een daarvoor bestemde inkeping. Toen, terwijl de speer op zijn arm rustte en door zijn vingers op z’n plaats werd gehouden, boog hij zich ver naar achteren en wierp de speer hoog in de lucht. Hij vloog weg en boorde zich een eind verder diep in de grond. Kerrick begreep niet hoe het instrument werkte, maar de speer kwam er wel een heel eind verder mee dan normaal. Kerrick bleef rustig zitten toen de jager het stuk hout naast de speer liet vallen en zich weer bij de anderen voegde.

Ze kwamen om hem heen staan en praatten met opgewonden, hoge stemmen, al net zo in Kerrick geïnteresseerd als hij in hen. Ze staken voorzichtig hun vingers uit om de twee messen van hemelmetaal aan te raken die aan de ring om zijn nek hingen en raakten ook vol verbazing de ring zelf aan. Kerrick bekeek hun leren lendendoeken wat nauwkeuriger en zag dat ze helemaal niet van leer waren. Toen hij de haarband aanraakte die een van hen om zijn hoofd droeg, deed de jager hem af en gaf hem aan Kerrick. Hij was zo zacht als bont en toen hij hem van heel dichtbij bekeek zag hij dat hij geweven was als een mand, hoewel het materiaal waarvan hij gemaakt was zo fijn was als haar. Hij wilde hem terug geven, maar de jager duwde hem weg en wees naar Kerricks hoofd. Toen hij hem over zijn haar trok begonnen ze allemaal te lachen en goedkeurende geluiden te maken.

Iedereen leek heel tevreden met dit eerste contact. Ze spraken op mompelende toon met elkaar en leken tot het een of andere besluit te komen. De nieuwkomers draaiden zich om en liepen terug in de richting van het kleine bos. De eerste jager trok aan Kerricks arm en wees naar de anderen. Zijn bedoeling was duidelijk; ze wilden dat hij met hen meeging. Wat moest hij doen? Misschien was dit alles slechts een list geweest om hem gevangen te nemen en te doden. Maar ze gedroegen zich heel gewoon en de twee speerwerpers raapten zelfs in het voorbijgaan hun speren weer op zonder ook maar één keer achterom te kijken.

Dit gaf voor Kerrick de doorslag. Als dit een soort val was waren ze niet naar hun speren gelopen; dan hadden er maar al te gemakkelijk andere gewapende jagers tussen de bomen verscholen kunnen zitten. Hij moest net doen of hij geloofde dat ze geen kwaad in de zin hadden. Hij mocht hen niet tonen dat hij bang was. Maar zijn eigen speer liet hij hier niet achter. Hij wees ernaar en wilde er naartoe lopen. De eerste jager rende al voor hem uit en raapte de speer voor hem op. Toen hij ermee terug kwam draven voelde Kerrick weer even een steek van angst. Maar de jager gaf de speer alleen maar aan Kerrick en draaide hem toen weer de rug toe om de anderen te volgen. De spanning begon een beetje te zakken; misschien waren ze wel echt zo vreedzaam als ze hem wilden doen geloven. Hij haalde een keer diep adem; er was maar één manier om daar achter te komen. Aan de rand van het kleine bos bleven ze staan en keken achterom in zijn richting.

Kerrick ademde langzaam uit en liep toen achter hen aan.

Hun pad voerde hen over de heuvel heen en aan de andere kant omlaag. Hier bevond zich een ravijn en Kerrick begreep dat dit was uitgesleten door de rivier die zij hadden gevolgd en die tussen de heuvels door kronkelde. Ze volgden een pad in de richting van de rivier, totdat ze tenslotte langs de oever liepen.

Na elke bocht rezen de rotswanden hoger op en stroomde de rivier woester. Ze liepen over een smal paadje van rotsen en zand dat in de lente ongetwijfeld onder water zou staan. Gedeelten van de rotswand waren hier afgebrokkeld en het water stroomde klotsend over gigantische rotsblokken in de rivier, waardoor een dichte nevel van fijne waterdeeltjes werd opgeworpen. Ze moesten over een nog groter neergestort rotsblok klimmen, dat het diepe ravijn waarschijnlijk helemaal vulde, want de rivier bulderde hier over en tussen de rotsen door, hoog opspattend tegen de verticale rotswand aan de overzijde. De beklimming werd steeds moeilijker. Kerrick keek omhoog – en bleef als verstijfd staan.

Donkerharige, met speren bewapende jagers stonden van bovenaf op hem neer te kijken. Hij riep naar de jagers die voor hem uit klommen en wees naar boven. Ze keken omhoog en begrepen hem, want met een luid geroepen bevel stuurden ze de andere mannen weg. Toen klom Kerrick verder naar de top en bleef daar hijgend staan. Hij keek omlaag naar de weg die zij gekomen waren.

De opgehoopte rotsblokken gingen over in de donkere rivier, ver in de diepte. Hoge rotskliffen rezen aan beide zijden vanuit de rivier omhoog. Deze natuurlijke barrière kon met gemak verdedigd worden door de bewapende jagers die opzij waren gegaan om hem erdoor te laten. Het was een volmaakte verdedigingspositie – maar wat viel er te verdedigen? Zijn angst maakte plaats voor nieuwsgierigheid toen hij aan de binnenzijde van de barrière naar beneden klauterde en zich achter de anderen aan haastte.

Tijdens het lopen veranderde het landschap. De rotswanden weken terug en aan weerszijden van de rivier verschenen zandheuvels, met hier en daar wat vegetatie en kleine boompjes. Even later werd het land vlakker en groener, met lage struiken die zich uitstrekten in regelmatige rijen. Kerrick verbaasde zich over die regelmatigheid, totdat zij een groepje mannen passeerden dat bij een van die rijen aan het graven was.

Nu had hij twee dingen om zich over te verbazen: de rijen struiken waren met opzet op die manier geplant. En er waren jagers aan het werk tussen de planten, terwijl dat vrouwenarbeid was. Het was allemaal hoogst ongebruikelijk. Maar de Yilanè hadden ook velden geplant buiten hun stad; er was geen enkele reden waarom Tanu dat niet zouden kunnen doen en waarom mannen er niet evengoed op konden werken als vrouwen. Met zijn blik volgde hij de groene rijen tot aan de stenen wand van de vallei in de verte en omhoog naar de donkere openingen in de rotsen.

Toen passeerden ze een groepje vrouwen, die allemaal omslagen droegen van dat zachte, witte materiaal. Zij wezen naar hem en stonden met hoge stemmetjes tegen elkaar te kwetteren. Kerrick wist dat hij bang zou moeten zijn in deze vallei, bij deze donkere mensen, maar hij was het niet. Als ze hem hadden willen doden, hadden ze dat al veel eerder gedaan. Wellicht verkeerde hij nog steeds in gevaar, maar zijn nieuwsgierigheid won het van zijn angst. Een eindje verderop zag hij de rook van kampvuren en rennende kinderen – plotseling drong het tot hem door wat hij zag en hij bleef stokstijf staan.

‘Een stad!’ zei hij hardop. ‘Een Tanu stad, geen Yilanè stad.’

De jagers die hij volgde bleven ook staan en wachtten terwijl hij om zich heen keek. Houten palen, zo te zien hele boomstammen, met inkepingen erin, voerden naar de openingen hoog in de rotswand. Blijkbaar kon je tegen die palen opklimmen want hij zag daarboven gezichten die op hem neerkeken. Er heerste een grote bedrijvigheid, net als in een Yilanè stad, en overal vonden activiteiten plaats die hij niet begreep. Toen zag hij dat de jager die hij het eerst ontmoet had hem naar een langwerpige, donkere opening aan de voet van de rotswand stond te wenken. Kerrick volgde hem naar binnen en keek omhoog naar de stenen achterwand die schuin omhoog liep. Hij knipperde met zijn ogen tegen het halfduister, na het felle zonlicht van buiten, amper in staat om iets te kunnen onderscheiden. De jager wees op de rotswand boven hen.

‘Waliskis,’ zei hij, hetzelfde woord dat hij gebruikt had toen hij naar de kom met water had gewezen.

Kerrick keek omhoog naar de lijnen op de rots en begon iets te begrijpen van wat de jager hem duidelijk trachtte te maken.

Daar stonden de figuren van dieren, in kleur afgebeeld op de stenen wand. De meeste herkende hij als herten. Op een ereplaats, boven alle andere dieren en bijna levensgroot, stond een mastodont.

‘Waliskis,’ zei de jager opnieuw en boog zijn hoofd naar de afbeelding van het grote dier. ‘Waliskis.’

Kerrick knikte, zonder echter de betekenis van de schildering te beseffen. Het was een goede gelijkenis, net als de zwarte mastodont op de kom. Alle afbeeldingen waren uiterst realistisch. Hij stak zijn hand uit en raakte een hert aan, terwijl hij tegelijkertijd hardop het woord ‘hert’ uitsprak. De donkerharige jager toonde geen enkele belangstelling. In plaats daarvan liep hij de zonneschijn weer in en wenkte Kerrick om hem te volgen.

Kerrick wilde blijven staan om al die fascinerende drukte te kunnen bekijken, maar de ander voerde hem haastig naar een van de palen met inkepingen die tegen de rotswand aan stond. Hij klauterde naar de rotsrichel en wachtte daar op Kerrick. Het was een gemakkelijke klim. Achter de richel bevond zich een donkere opening met een soort ruimte erachter. Ze moesten zich bukken om naar binnen te kunnen. Op de stenen vloer stonden potten en andere spullen en achterin lag een grote stapel huiden. De in het wit geklede jager zei iets en kreeg antwoord van een zachte stem die onder de huiden en vachten vandaan kwam.

Toen Kerrick wat beter keek zag hij dat daar iemand lag, een klein figuurtje waarvan alleen het hoofd zichtbaar was. Een gegroefd en gerimpeld gezicht. De lippen bewogen in de tandeloze mond en daar klonk opnieuw de fluisterende stem.

‘Waar kom je vandaan? Wie ben je?’

21

Toen zijn ogen aan de duisternis in de ruimte gewend waren, zag Kerrick dat de huid van de oude, hoewel donker van ouderdom, net zo licht was als de zijne en de ogen net zo blauw. Het haar, dat ooit misschien blond was geweest, was nu grijs en dun. Toen de zachte stem weer sprak luisterde hij goed en kon de meeste woorden goed verstaan. Het was geen Marbak zoals hij het kende, maar meer zoals het gesproken werd door Har-Havola’s sammad van de overzijde van de bergen.

‘Je naam, je naam,’ klonk het opnieuw.

‘Ik ben Kerrick. Ik kom van de overzijde van de bergen.’

‘Ik wist het, ja, ik wist het wel, met dat blonde haar. Kom eens wat dichterbij zodat Haunita je beter zien kan. Ja, jij bent een Tanu. Zie je nu wel, Sanone, ik had je toch gezegd dat ik nog steeds kon spreken zoals zij?’

Er klonk een zwak, kakelend lachje.

Toen begonnen Kerrick en Haunita te praten, terwijl Sanone, want zo heette de donkere jager, luisterde en af en toe goedkeurend knikte, hoewel hij er geen woord van verstond. Het verbaasde Kerrick niet in het minst dat Haunita een vrouw was die als jong meisje door jagers gevangen genomen was. Niet alles wat zij zei was duidelijk en ze had de neiging af te dwalen. Vaak viel ze onder het praten in slaap. Eenmaal begon ze, toen ze wakker werd, Sesek tegen hem te spreken, de taal van de Sasku, zoals deze donkerharige mensen zich noemden, en werd boos toen hij geen antwoord gaf. Toen riep ze om voedsel en Kerrick at met haar mee. Het was al laat in de middag toen Kerrick een eind maakte aan het gesprek.

‘Zeg tegen Sanone dat ik terug moet naar mijn sammad. Maar ik kom morgen terug. Vertel hem dat maar.’

Op dat moment viel Haunita weer mompelend en snurkend in slaap en was niet meer wakker te krijgen. Maar Sanone scheen toch begrepen te hebben wat Kerrick bedoelde, want hij liep met hem mee naar de rotsbarrière en riep iets tegen de twee speerwerpers die daar op wacht stonden.

Eenmaal over de barrière heen legde Kerrick bijna de hele weg naar het kamp aan de rivier rennend af, want hij wilde nog voor het invallen van de duisternis bij de tenten zijn. Waarschijnlijk had Herilak zich zorgen gemaakt vanwege zijn lange afwezigheid, want hij werd in de heuvels al opgewacht door jagers, die onmiddellijk opgewonden vragen begonnen te stellen. Maar hij wachtte totdat hij bij de tenten was en wat koel water had gedronken voordat hij begon te vertellen. Herilak, Fraken en de sammadars zaten het dichtst bij hem en de rest van de sammads in een kring daar omheen.

‘Allereerst moeten jullie dit weten,’ zei Kerrick. ‘Die donkere Tanu noemen zich Sasku. Ze zijn niet van plan ons aan te vallen of te verdrijven. Ze willen ons juist helpen en voedsel geven, en ik denk dat dat vanwege de mastodonten is.’

Er ging een verbaasd geroezemoes op en hij wachtte tot het weer stil was.

‘Dit alles verbaast mij al evenzeer als jullie, want ik begrijp het ook nog niet helemaal. Er leeft een oude vrouw bij hen die spreekt op een manier die ik wel kan verstaan, alleen is wat ze zegt niet altijd even duidelijk. De Sasku hebben geen mastodonten. Maar ze kennen ze wel, kijk maar naar de mastodont op deze kom hier en ze hebben in een van hun grotten ook nog een grote afbeelding van een mastodont en andere dieren. Ook daarvan begrijp ik de bedoeling niet helemaal, maar op de een of andere manier zijn mastodonten heel erg belangrijk voor hen, ook al hebben ze ze zelf niet. Ze hebben de onze gezien en ook dat de mastodonten ons gehoorzamen en daarom zullen ze ons helpen waar ze kunnen. Ze hebben geen kwaad in de zin. En ze hebben heel veel belangrijke zaken zoals aparte voedselvoorraden voor de winter, kommen zoals deze hier en te veel om op te noemen. Morgenochtend ga ik weer terug, samen met Herilak. We zullen met hun sammadars praten. Ik weet niet precies wat er gaat gebeuren, maar één ding is zeker: we hebben een veilige plek gevonden om te overwinteren.’

Het was meer dan een toevluchtsoord om de winter door te komen; het beloofde een veilige haven te zijn voor de stormen van de wereld die hen overspoeld hadden. De Yilanè waren hier nog nooit geweest – de Sasku hadden zelfs nog nooit van hen gehoord en ze begrepen weinig van wat de jagers allemaal overkomen was, omdat de oude vrouw telkens wegdoezelde of al die ingewikkelde dingen vergat te vertalen. Wat wel belangrijk was, was dat ze de nieuwkomers graag dicht bij zich in de buurt wilden hebben. Dit had iets te maken met de Harwan, de donkere jagers uit het noorden, die hen veel overlast bezorgden met hun rooftochten. De barrière in de rivier was oorspronkelijk veroorzaakt door een natuurlijke landverschuiving, maar de Sasku waren jarenlang bezig geweest er met behulp van hefbomen keien en rotsblokken bovenop te storten, totdat het uiteindelijk de massieve barrière was geworden die nu de toegang tot de vallei vanuit noordelijke richting versperde. Achter de wand van opeengestapelde rotsblokken verbreedde de vallei zich tussen de steile wanden en omvatte zowel beboste heuvels als vlakke weidegrond. Verder naar het zuiden liepen de hoge rotswanden weer naar elkaar toe en vernauwden de vrije doorgang van het water, zodat de rivier hier heel smal en woest werd, vol met stroomversnellingen waar geen boot doorheen kon komen. Ondanks deze hindernissen veroorzaakten de Harwan toch veel moeilijkheden. Ze kwamen de vallei binnen op plaatsen waar de rotswand wat lager was, zodat de Sasku daar te allen tijde de wacht moesten houden. Als de sammads hier in de buurt bleven zou dat allemaal niet gebeuren, want dan zouden de Harwan wel op veilige afstand blijven. De Sasku wilden hen dan met alle genoegen van voedsel voorzien. Het was een regeling waar iedereen blij mee was.

De sammads bleven in hun tenten aan de rivier, want zowel hier als in het beboste hoogland was genoeg te grazen voor de dieren. Veel wild zat er niet en zonder de Sasku zou het een hongerige winter geworden zijn. Zij waren erg vrijgevig met hun voedsel, want ze schenen over grote voorraden te beschikken; alles verbouwd op hun velden langs de rivier. Ze wilden er niets voor terug hebben, hoewel ze wel altijd blij waren met wat vers vlees na een geslaagde jacht. En als ze er al iets voor wilden hebben, was het alleen het voorrecht de mastodonten te mogen zien, dicht bij hen te kunnen zijn en, de allergrootste gunst, hun gerimpelde, harige huid aan te mogen raken.

Kerrick was zo mogelijk nog opgetogener dan zij, want hij vond alle aspecten van het leven van de Sasku uitermate fascinerend. De andere jagers stelden absoluut geen belang in de Sasku en lachten zelfs om de mannen die net als vrouwen in de grond wroetten. Kerrick begreep de Sasku beter, zag de relatie tussen hun werk op de velden en de grazende dieren van de Yilanè, begreep de veiligheid die gegarandeerd werd door een voedselvoorraad die er niet op eigen houtje vandoor ging zodra het zomerseizoen voorbij was. Aangezien er meer jagers waren dan wild, waren de jagers van de sammads blij dat hij zoveel tijd bij de Sasku doorbracht. Hij bracht menige avond in de grotten door en nam uiteindelijk Armun en al hun pelzen en bezittingen mee. Ze werden hartelijk verwelkomd en de vrouwen en kinderen verdrongen zich vol bewondering om haar heen en raakten aarzelend haar schouderlange, blonde haar aan.

Armun bleek de taal van de Sasku erg snel op te pikken. Kerrick bracht vaak een bezoekje aan de oude vrouw, Haunita en leerde van haar Sasku woorden en de manier waarop zij spraken. Hij gaf alles weer door aan Armun en zij probeerde wanneer hij weg was haar kennis uit op de andere vrouwen. Ze lachten en hielden hun handen voor hun mond wanneer zij iets zei, en zij glimlachte omdat ze wel wist dat ze er niets kwaads mee bedoelden. Wanneer ze uiteindelijk begrepen wat zij hen trachtte te vertellen, spraken ze de woorden op de juiste manier voor haar uit, steeds maar weer opnieuw, alsof ze een klein kind was, en zij zei hen alles na. Binnen korte tijd was zij degene die Kerrick de taal leerde en was hij niet langer afhankelijk van de oude vrouw en haar seniele kuren.

Terwijl Armun haar uiterste best deed de nieuwe taal onder de knie te krijgen, wijdde Kerrick al zijn tijd aan het bestuderen van de fascinerende bezigheden en vaardigheden van de Sasku. Hij ontdekte dat de harde kommen in werkelijkheid vervaardigd waren uit zachte klei, waarvan zich een dunne laag op een bepaalde berghelling bevond. De klei werd terwijl ze nog nat was in de gewenste vorm gekneed en vervolgens in een ontzaglijk hete oven gezet om te drogen, een oven die gemaakt was van stenen en diezelfde klei. Er brandde dag en nacht een vuur onder en de hitte bracht een verandering teweeg die de zachte klei tot steen maakte.

Nog interessanter waren de vezels die zij gebruikten voor touwen en koorden en waarvan zij stoffen weefden om kleding van te maken. Ze kwamen van een kleine, groene plant die charadis heette. De zaden waren niet alleen lekker om te eten, maar wanneer ze gemalen en geperst werden kwam er een olie vrij die geschikt was voor vele doeleinden. Het meest waardevol waren echter de stengels van de plant.

De charadisstengels werden in ondiepe vijvers gelegd, waarna er zware keien bovenop werden gelegd om ze onder water te houden. Na een bepaalde tijd werden de natte stengels uit het water gehaald, in de zon te drogen gelegd en op stenen platgeslagen. Speciale houten werktuigen met tanden werden gebruikt om de vezels te ontwarren en te scheiden en vervolgens werden deze dan weer door de vrouwen in lange slierten gevlochten en gesponnen. Hiervan konden koorden en touwen gemaakt worden, die tot netten geknoopt werden om vissen of dieren mee te vangen. Het mooiste vond hij hoe de dunne draden op houten raamwerken gespannen werden, heel veel tegelijk en vlak naast elkaar. Vervolgens weefden de vrouwen er andere draden tussendoor, heen en weer, om de witte stof te maken die Armun zo hevig bewonderde. Het duurde niet lang voordat zij haar huiden en pelzen aflegde en zich net als de andere vrouwen in de zachte charadisstof kleedde.

Armun was heel gelukkig bij de Sasku, gelukkiger dan zij ooit in haar leven geweest was. Haar baby zou binnenkort geboren worden en ze was dankbaar dat ze hier warm en comfortabel kon wonen en de winter niet door hoefde te brengen in een tochtige tent. Ze had er, gezien haar omvang, geen enkele behoefte aan om voor de geboorte de barrière over te klimmen en terug te gaan naar de sammads. Maar dat was niet de belangrijkste reden. Haar sammad was hier en Kerrick was haar sammadar. Wat haar betrof was haar leven pas begonnen op het moment dat hij haar voor het eerst had aangekeken en niet in lachen was uitgebarsten. De Sasku lachten haar al evenmin uit. Haar gespleten lip viel hen niet eens op, vol bewondering als zij waren voor haar blanke huid en haar haar dat zo licht was als charadis. En zo noemden ze het ook, want het was echt bijna net zo wit als de stof zelf. Ze voelde zich hier thuis, sprak hun taal inmiddels met groot gemak en leerde spinnen en de gewassen bereiden die hier verbouwd werden. De baby zou hier geboren worden.

Kerrick probeerde haar niet van haar besluit af te brengen en was er eerder blij mee. De schone stenen grotten, de zachte luxe van de geweven stoffen was oneindig superieur aan de tochtige tenten en de vachten die altijd vergeven waren van het ongedierte. Het leven bij de Sasku leek in veel opzichten op het bedrijvige leven in een Yilanèstad, hoewel hij die vergelijking niet vaak bewust maakte. Hij dacht liever helemaal niet aan de Yilanè en wanneer hij het toevallig wel deed verdrong hij die gedachte zo snel mogelijk. De bergen en de woestijn vormden een natuurlijke barrière: de Yilanè zouden hen hier nooit vinden. En zo hoorde het ook. Hij had nu verantwoordelijkheden en die hadden voorrang boven alles. De aanstaande geboorte was het belangrijkste. Hoewel dat alleen voor hem en Armun gold. Een andere geboorte was voor de Sasku van veel groter belang en ze konden dan ook over niets anders meer praten.

De mastodontkoe Dooha was ook zwanger. Dit zou haar vierde kalf worden, dus vonden zijzelf en de sammads het al heel gewoon.

Voor de Sasku lag dat anders. Kerrick begon iets te begrijpen van hun eerbied voor de mastodonten. Ze wisten veel dingen van de wereld die de Tanu niet wisten, vooral over de geesten van dieren en stenen, over wat er zich aan gene zijde van de hemel bevond, waar de wereld vandaan kwam en hoe de toekomst eruit zou zien. Ze hadden speciale mensen, de zogenaamde mandukto’s, die zich uitsluitend met dit soort zaken bezighielden. Sanone was hun leider, zoals de mandukto’s de leiders waren van de rest van de Sasku. Zijn macht leek in veel opzichten op die van een eistaa bij de Yilanè. Dus toen hij Kerrick op een dag bij zich liet roepen, ging deze onmiddellijk naar de grot. Sanone zat voor de afbeelding van de mastodont en gaf Kerrick een teken naast hem te komen zitten.

‘Jij hebt heel lang moeten reizen voordat je deze vallei bereikte,’ zei Sanone. Net als de Tanu namen de Sasku er ruim de tijd voor om tot de kern van de zaak te komen. ‘En je hebt gevochten met de murgu-die-lopen-als-mensen. Wij hebben nog nooit zulke murgu gezien, dus moet je me alles over ze vertellen.’

Kerrick had hem al heel vaak over de Yilanè verteld, maar, in de wetenschap dat dit ongetwijfeld slechts een aanloopje was naar het eigenlijke doel van dit gesprek, deed hij het nog maar eens.

‘Zoveel doden, wat een beesten!’ Sanone beefde helemaal toen hij aan de gruweldaden van de Yilanè dacht. ‘En ze hebben dus niet alleen Tanu, maar ook mastodonten gedood?’

Toen hij dit zei klonk er onverholen afgrijzen in zijn stem.

‘Inderdaad.’

‘Je weet inmiddels iets van onze eerbied voor mastodonten. Je hebt de schildering hier boven mijn hoofd gezien. Nu zal ik je vertellen waarom deze grote dieren zo in ere gehouden worden. Om dit te kunnen begrijpen moet je eerst weten hoe de wereld is ontstaan. Het was de schepper, Kadair, die de wereld zoals wij haar nu kennen gemaakt heeft. Hij liet het water stromen, de regen vallen en de gewassen groeien. Hij heeft alles gemaakt. Toen hij de wereld schiep bestond deze uit onvruchtbaar, massief rotsgesteente. Toen nam hij de gedaante aan van een mastodont. Toen de mastodont-die-Kadair-was met zijn poten stampte, opende de rots zich en werd de vallei gevormd. De slurf van de mastodont sproeide water en de rivier begon te stromen. Uit de mest van de mastodont groeide gras en de wereld werd vruchtbaar. Zo begon de wereld. Toen Kadair wegging bleef de mastodont achter om ons er altijd aan te blijven herinneren wat hij gedaan had. En daarom vereren wij de mastodont. Nu begrijp je het dus.’

‘Inderdaad en ik vind het een eer om deze dingen te horen.’

‘Het is ons een eer om je hier te hebben. Want jij leidt de mensen die de mastodonten hoeden en jij hebt hen hier naartoe gebracht. Daar zijn we je dankbaar voor. De mandukto’s zijn gisteravond bijeengekomen om hierover te spreken en daarna hebben we de hele nacht naar de sterren zitten kijken. We hebben voortekenen gezien, de hemel stond in brand en het vuur trok sporen die allemaal in deze richting wezen.

Die dingen hebben een betekenis. Wij weten dat ze betekenen dat Kadair de sammads hier heeft gebracht met een speciale verborgen bedoeling. Gisteravond is die bedoeling ons duidelijk geworden. Jullie zijn naar deze plek geleid opdat wij getuige kunnen zijn van de geboorte van het mastodontkalf.’

Nu boog Sanone zich naar voren en zijn stem klonk gespannen. ‘Kan de koe hier naartoe gebracht worden? Het is belangrijk dat het kalf hier geboren wordt, in het bijzijn van de mandukto’s. Ik kan je niet vertellen waarom dat van belang is, want dat is een geheim waarover wij niet mogen spreken. Ik kan je verzekeren dat je prachtige geschenken krijgt als je dit wilt toestaan. Doe je het?’

Kerrick respecteerde hun geloof, hoewel hij het niet begreep, dus koos hij zijn woorden zeer zorgvuldig. ‘Ik zou meteen ja zeggen, maar ik kan daar niet over beslissen. De sammadar van wie de koe Dooha is moet dat beslissen. Ik zal met hem praten en hem vertellen hoe belangrijk het is.’

‘Het is van het allergrootste belang, ook al kun je niet begrijpen waarom. Ga naar die sammadar toe. Ik zal mandukto’s met je meesturen, met geschenken om blijk te geven van onze goede bedoelingen.’

Toen hij terugkwam sliep Armun. Kerrick maakte zo min mogelijk geluid om haar niet wakker te maken. Hij bond zijn beenkappen met dikke zolen om en vertrok. Beneden stond Sanone op hem te wachten. Hij had twee van de jongere mandukto’s bij zich, die diep gebukt gingen onder het gewicht van de gevlochten manden op hun rug.

‘Zij zullen je vergezellen,’ zei Sanone. ‘Zodra je met de sammadar gesproken hebt, kun je hen vertellen of het verzoek is ingewilligd. Zij haasten zich dan met het nieuws terug.’

Kerrick was blij met de lichaamsbeweging; het was een tijd geleden sinds hij voor het laatst naar het kamp was geweest. Bij de rotsbarrière zag hij dat de rivier hoog stond; de sneeuw was aan het smelten. Eenmaal over de barrière heen zette hij er flink de pas in, maar moest even later toch op de zwaar bepakte mandukto’s wachten. De zon was warm en de lentebuien hadden het gras groen gekleurd. Tegen de hellingen bloeiden blauwe bloemen. Hij plukte een lange stengel zoet gras en kauwde erop terwijl hij op de mandukto’s wachtte.

Ze liepen verder, door het kleine bos en de weide waar hij Sanone voor het eerst ontmoet had. Van hier kon hij de rivier zien en de kampplaats ernaast.

Die was leeg en verlaten.

De sammads waren verdwenen.

22

Kerrick was verbaasd over het verdwijnen van de sammads, zelfs een beetje verontrust, maar het effect op de beide mandukto’s was ronduit verbijsterend. Zij lieten zich op hun knieën vallen en begonnen meelijwekkend te jammeren. Hun ellende was zo hevig dat zij niet naar Kerrick luisterden toen hij iets zei en hij moest hen aanstoten om hun aandacht te trekken.

‘We zullen ze volgen en dan vinden we ze wel. Ze kunnen nooit ver weg zijn.’

‘Maar ze zijn weg, misschien wel vernietigd, weggevaagd van het aangezicht der aarde, de mastodonten dood,’ kreunde de jongste.

‘Welnee. De Tanu van de sammads zijn niet aan één plaats gebonden zoals de Sasku. Zij hebben geen velden en rotswoningen. Zij moeten altijd rondtrekken om aan voedsel te komen, op zoek naar een beter jachtterrein. Ze zijn de hele winter al in hun kamp gebleven. Ze kunnen nooit ver weg zijn, anders waren ze mij dat wel komen vertellen. Kom, dan gaan we hen zoeken.’

Zoals altijd, waren de sporen van een sammad die op weg was makkelijk te volgen. De diepe voren in de grond wezen eerst in noordelijke richting, maar zwenkten daarna naar het westen, de lage heuvels in. Ze waren nog niet zo lang op weg toen Kerrick een eind verderop de dunne rookpluimen al zag en hij maakte de opgeluchte mandukto’s hierop opmerkzaam. De groeven en sporen voerden weer terug naar de rivier, naar een plek waar de hoge oever was afgebrokkeld en vertrapt. De mandukto’s, wiens aanvankelijke angst verdween door de opwinding van het zien van de mastodonten, haastten zich voorwaarts. Een paar kinderen zagen hen aankomen en renden alvast vooruit met het nieuws. Herilak kwam hen tegemoet om hen te begroeten en keek lachend naar Kerricks witte kledij.

‘In de zomer beter dan pelzen – maar in een echte winter zou je erin doodvriezen. Kom bij ons zitten, dan roken we een pijp en kun je me over de gebeurtenissen in de vallei vertellen.’

‘Dat zal ik doen. Maar eerst moet je Sorli laten halen. Deze Sasku hebben geschenken voor hem – en een verzoek.’

Sorli werd erbij gehaald en glimlachte vergenoegd bij het zien van de gebakken cakejes van gemalen meel, de zoete, verse wortels en zelfs een kleine hoeveelheid van de zeldzame en hogelijk gewaardeerde honing. De mandukto’s keken gespannen toe hoe hij de inhoud van de manden bekeek en waren opgelucht toen ze hem zagen glimlachen.

‘Dit zal goed smaken na de winter. Maar waarom brengen ze al deze geschenken mee voor mijn sammad?’

‘Dat zal ik je vertellen,’ zei Kerrick op ernstige toon, terwijl hij op de geschenken en de mandukto’s wees. ‘Maar je mag niet lachen om wat ik je ga vertellen, want dit is voor deze mensen een zeer serieuze aangelegenheid. Denk maar aan al het voedsel wat ze ons tot nu toe hebben gegeven en nog zullen geven. Je weet toch dat ze een grote eerbied hebben voor mastodonten?’

‘Dat weet ik. Ik begrijp het niet, maar het zal wel belangrijk zijn.’

‘Heel erg belangrijk. Zonder onze mastodonten hadden ze ons waarschijnlijk helemaal niet geholpen. Nu hebben ze een verzoek. Ze vragen jouw toestemming om de koe Dooha naar de vallei te brengen opdat haar kalf daar geboren kan worden. Zij hebben toegezegd haar in de tijd rond de geboorte te voeden en te verzorgen. Vind je dat goed?’

‘Willen ze haar houden? Want dat kan ik niet toestaan.’

‘Ze zullen haar niet houden. Ze blijft alleen maar totdat haar kalf geboren is.’

‘In dat geval vind ik het best. Het maakt mij niet uit waar het kalf geboren wordt.’

‘Maar je moet het een beetje belangrijk laten klinken. Ze luisteren heel goed.’

Sorli draaide zich langzaam om naar de twee mandukto’s en hief zijn handen omhoog met de palmen naar buiten. ‘Het zal geschieden zoals jullie willen. Ik zal Dooha zelf komen brengen, vandaag nog.’

Kerrick herhaalde zijn woorden in de taal van de Sasku en de mandukto’s maakten een eerbiedige buiging.

‘Dank deze sammadar namens ons,’ zei de oudste mandukto. ‘Zeg hem dat wij hem eeuwige dank verschuldigd zijn. Nu moeten wij terugkeren met het goede nieuws.’

Sorli keek hen hoofdschuddend na. ‘Ik begrijp het niet – en ik zal ook niet proberen het te begrijpen. We zullen hun voedsel eten en verder geen vragen stellen.’

Toen was het feest en alle sammads deelden in het verse voedsel. Kerrick, die de hele winter al zo gegeten had, raakte het voedsel van de Sasku niet aan, maar kauwde in plaats daarvan tevreden op een stuk taai gerookt vlees. Toen ze klaar waren werd de stenen pijp aangestoken en doorgegeven en Kerrick nam er dankbaar een trekje van.

‘Is dit een betere plek dan de vorige?’ vroeg hij.

‘Voorlopig wel,’ zei Herilak. ‘De dieren kunnen hier beter grazen, maar de jacht is hier al even slecht. We zijn al een paar keer helemaal tot bij de bergen geweest voordat we wild vonden en dat is gevaarlijk, want de donkere Tanu jagen daar ook.’

‘Wat zijn jullie nu dan van plan? De jacht mag dan niet zo voorspoedig zijn – maar van de Sasku krijgen we al het voedsel dat we nodig hebben.’

‘Dat is goed voor één winter – maar niet voor een leven lang. De Tanu leven van de jacht, niet van bedelen. Misschien valt er in het zuiden meer te jagen, maar we hebben ontdekt dat we dan onderweg kale, droge heuvels tegenkomen waar moeilijk doorheen valt te komen. Maar misschien moesten we het toch maar proberen.’

‘Ik heb het met de Sasku over die heuvels gehad. Er zijn daar wel een paar valleien waar veel wild zit. Maar de Kargu, dat is hun naam voor de donkere mensen, leven daar. Dus die weg is afgesloten. Hebben jullie het westen al verkend?’

‘We zijn een keer vijf dagen de woestijn in getrokken, maar toen moesten we terug. Het was nog steeds woestijn en er groeide niets anders dan stekelplanten.’

‘Ook daarover heb ik met de Sasku gesproken. Zij beweren dat er aan de andere kant, als je althans in staat bent die te bereiken, volop bossen zijn. Maar wat belangrijker is, volgens mij kennen ze de weg door de woestijn.’

‘Dan moet je hen daar maar eens naar vragen, Als we de woestijn kunnen doorkruisen en een plek kunnen vinden waar het goed jagen is en waar geen murgu leven, dan is de wereld weer net zoals vroeger, voor de komst van de koude en de murgu.’ Tijdens het spreken liet Herilak zijn hoofd zakken en staarde, zonder iets te zien, in het gedoofde vuur.

‘Denk maar niet aan de murgu,’ zei Kerrick. ‘Die vinden ons hier niet.’

‘Ik kan ze maar niet uit mijn gedachten zetten. In mijn dromen wandel ik nog samen met mijn eigen sammad. Ik zie en hoor iedereen, de jagers, de vrouwen en kinderen, de grote mastodonten die de travois voorttrokken. We lachen en eten vers vlees. Dan word ik wakker en zijn ze allemaal dood, witte beenderen in het zand. Wanneer ik zulke dromen heb zijn al deze andere sammads vreemden voor me en wil ik heel ver weg gaan. Dan wil ik naar het oosten, weer terug over de bergen, om de murgu te zoeken en er zoveel te doden als ik kan, voordat ik zelf ook sterf. Misschien dat ik dan vrede zal vinden tussen de sterren. Mijn tharm zal niet dromen en dan zal er een einde komen aan al die pijnlijke herinneringen.’

De grote jager hield zijn vuisten stijf gebald, maar zijn vingers omsloten slechts ledige lucht, want de vijand die hij bevocht was even onzichtbaar als zijn gedachten. Kerrick begreep hem, want zijn haat voor de Yilanè was even groot geweest. Maar nu, met Armun, zijn kind op komst, was het leven bij de Sasku bevredigender dan hij ooit had kunnen wensen. Hij kon de Yilanè niet vergeten, maar zij behoorden tot het verleden en hij wilde alleen in het heden leven.

‘Kom met me mee naar de Sasku,’ zei hij. ‘Dan zullen we met de mandukto’s praten. Zij weten heel veel en als er een manier is om de woestijn te doorkruisen zullen zij die zeker kennen. Als de sammads mochten besluiten inderdaad naar het westen te trekken zullen jullie zowel de barrière van de woestijn als die van de bergen achter je hebben. Die hindernissen kunnen de murgu nooit allebei nemen. Dus dan kun je ze voorgoed vergeten.’

‘Dat zou ik wel willen. Meer dan wat ook ter wereld zou ik hen overdag uit mijn gedachten en ’s nachts uit mijn dromen willen bannen. Ja, laten we met de donkere mensen gaan praten.’

Herilak was niet zoals de andere jagers die de Sasku uitlachten omdat ze op de velden werkten, sterke mannen die als vrouwen in de aarde wroetten in plaats van hun prooi te besluipen zoals het echte jagers betaamde. Hij had het voedsel gegeten dat hier verbouwd werd en was daardoor de winter goed doorgekomen. Toen Kerrick hem toonde hoe de planten werden verbouwd en opgeslagen luisterde hij aandachtig.

Hij zag hoe de tagaso werd gedroogd, met de gepluimde, gele aren nog aan de stengels, opgehangen aan houten raamwerken. Er waren ook ratten en muizen, die flink dik zouden zijn geworden van deze voedselvoorraad, ware het niet dat de bansernnilla hun aantal regelmatig uitdunde. Deze zacht glanzende dieren, met hun lange neuzen, vaak met de jongen op de rug van hun moeder, hun kleine staartjes om haar grote staart geslagen, beslopen het ongedierte in de duisternis, doodden ze en vraten ze op.

Ze bleven even staan om naar de vrouwen te kijken die de gedroogde korrels van de aren schraapten en ze tussen twee stenen fijnmaalden. Dit meel werd vermengd met water en voor het vuur verhit. Herilak at wat van de cakejes, die nog zo warm waren dat hij zijn vingers eraan brandde, doopte ze in honing en beet in de hete pepers die zijn ogen aangenaam deden tranen.

‘Dit is heerlijk eten,’ zei hij.

‘En altijd in overvloed. Ze planten het, oogsten het en slaan het op.’

‘Ik heb het gezien. Ik heb ook gezien dat, terwijl zij afhankelijk zijn van de groene velden, de velden ook afhankelijk zijn van hen. Ze zijn gedwongen om hier altijd te blijven. Dat is niet voor iedereen weggelegd. Als ik mijn tent niet op zou kunnen rollen en op weg gaan geloof ik niet dat ik nog het gevoel zou hebben dat het leven het waard is om geleefd te worden.’

‘Misschien denken zij van jou wel hetzelfde. Misschien zouden zij het missen om elke avond terug te keren naar hetzelfde vuur en elke ochtend dezelfde velden te kunnen zien.’

Herilak dacht hier even over na en knikte. ‘Ja, dat is mogelijk. Jij bent altijd degene die de dingen van een andere kant bekijkt, Kerrick. Misschien komt dat wel doordat je zoveel jaar bij de murgu hebt geleefd.’

Hij zweeg toen hij iemand Kerricks naam hoorde roepen. Een van de Saskuvrouwen kwam op hen toegesneld en riep hen op schelle toon iets toe. Kerrick keek bezorgd. ‘De baby is geboren,’ zei hij.

Hij rende weg en Herilak wandelde wat langzamer achter hem aan. Kerrick maakte zich zorgen omdat Armun de laatste tijd zo onrustig was geweest. Ze huilde elke dag en al haar vroegere angsten waren weer terug. De baby zou een meisje zijn en op haar lijken en zou net als zij worden uitgelachen en geplaagd. Kerrick slaagde er niet in haar op andere gedachten te brengen; alleen de geboorte zelf zou haar van haar duistere gedachten kunnen verlossen. Hem was verteld dat de vrouwen hier erg veel van deze dingen afwisten. Terwijl hij de van inkepingen voorziene boomstam beklom naar hun verblijf hoopte hij van harte dat dit werkelijk het geval was.

Eén blik op haar gezicht zei hem al voldoende. Alles was in orde.

‘Kijk eens,’ zei ze, terwijl ze de witte doeken opensloeg waarin het kind gewikkeld was. ‘Kijk eens. Een jongen die zijn vader trots gaat maken. Net zo knap en net zo sterk.’

Kerrick, die geen enkele ervaring had met pasgeborenen, vond hem maar rimpelig, kaal en rood en zag totaal geen gelijkenis, maar hij was zo verstandig zijn mening voor zich te houden.

‘Hoe zal hij heten?’ vroeg Armun.

‘Voorlopig mag je hem noemen zoals je zelf wilt. Wanneer hij groot is zal hij een echte jagersnaam krijgen.’

‘Dan noemen we hem Arnhweet, want ik wil dat hij net zo sterk wordt als die vogel en net zo mooi en net zo vrij.’

‘Een goede naam,’ zei Kerrick. ‘Want de Arnhweet is ook een goede jager met heel scherpe ogen. Alleen een Arnhweet kan roerloos in de lucht hangen en zich dan plotseling op zijn prooi laten vallen. Wanneer hij zijn leven met zo’n naam begint, zal Arnhweet zeker een groot jager worden.’

Toen Kerrick hem riep kwam Herilak met groot gemak de ladder op naar de ruimte bovenin de rots. Hij ging naar binnen en zag dat Armun, omringd door een groepje bewonderende vrouwen, de baby lag te voeden. Kerrick stond er trots naast. De vrouwen brachten haar eten, kruiken water, alles wat ze maar wilde. Herilak knikte goedkeurend.

‘Kijk eens naar de kracht in die handjes,’ zei hij. ‘Moet je zien hoe ze al kunnen grijpen en hoe de spieren in die sterke armpjes al werken. Dat wordt een groot jager.’

Ook bewonderde Herilak de luxe inrichting van de grot. De potten van gebakken klei, die water en voedsel bevatten, de geweven matten en de zachte stoffen. Kerrick pakte een prachtig bewerkt houten kistje van een richel en liet het hem zien.

‘Nog een van de geheimen van de Sasku. Ik zal het je laten zien. Als je dit hebt hoef je nooit meer vuur aan te maken met behulp van stokjes of vuur mee te nemen.’

Herilak keek verbaasd hoe Kerrick eerst een stuk donkere steen uit het kistje haalde en daarna een gepolijste steen met krassen erop. Vervolgens nam hij wat verpulverd hout tussen duim en wijsvinger. Met een snelle beweging sloeg hij de ene steen tegen de andere – en een vonkje sloeg over in het hout. Hij hoefde er alleen maar op te blazen en het vatte vlam. Herilak nam de twee stukken steen in zijn hand en keek er vol verbazing naar.

‘In deze steen zit vuur gevangen,’ zei hij, ‘en die andere steen haalt dat eruit. De Sasku hebben inderdaad vreemde en machtige geheimen.’

Kerrick zette het kistje zorgvuldig weer weg. Herilak liep naar de rotsrichel voor de ingang en keek naar de bedrijvigheid beneden en toen Kerrick zich bij hem voegde wees hij ernaar en vroeg Kerrick hem er alles over te vertellen. Herilak luisterde aandachtig toen Kerrick hem uitlegde hoe het spinnen en het weven in z’n werk ging en hem liet zien waar de rookoven zich bevond, de oven waar de potten werden gehard.

‘En daar, die rode dingen op die rekken, dat zijn de pepers waarvan jij tranen in je ogen kreeg. Ze worden eerst gedroogd en daarna verpulverd. In die bakken zitten zoete wortels en verschillende soorten pompoenen. Gebakken zijn ze erg lekker en van de pitten wordt weer meel gemaakt. Er is hier altijd voldoende te eten, niemand heeft hier ooit honger.’

Herilak zag zijn opgewekte enthousiasme. ‘Ben je van plan om hier te blijven?’ vroeg hij.

Kerrick haalde zijn schouders op. ‘Dat weet ik nog niet. Het is een heel vertrouwd gevoel voor mij om hier te wonen, want ik heb jarenlang in de stad van de Yilanè geleefd. Er is hier geen honger en de winters zijn warm.’

‘Je zoon zal als een vrouw in de aarde wroeten, in plaats van op herten jagen.’

‘Dat hoeft niet. De Sasku jagen ook op herten en daar zijn ze, met behulp van hun speerwerpers, best goed in.’

Herilak zei niets meer, maar zijn gevoelens waren af te lezen aan de manier waarop hij zijn hoofd hield toen hij om zich heen keek. Dit was allemaal heel erg interessant en prima voor hen die hier geboren waren, maar geenszins vergelijkbaar met het leven van een jager. Kerrick had geen zin om met hem te redetwisten. Hij keek van Herilak naar de Sasku die op de velden bezig waren en kon beiden begrijpen – zoals hij ook de Yilanè had kunnen begrijpen. Het was niet de eerste keer dat hij het gevoel had nergens bij te horen in het leven – hij was noch jager, noch landbouwer, noch Ter, noch marag. Ze gingen weer naar binnen en toen hij naar Armun keek, die hun zoon in haar armen hield, wist hij opeens dat hij nu een basis had, een eigen sammad, ook al was die nog zo klein. Armun zag de blik op zijn gezicht en glimlachte naar hem. Een van de vrouwen kwam naar de grotingang en fluisterde hem iets toe.

‘Er is hier een mandukto die je wil spreken.’

De mandukto stond in de ingang – zijn ogen stonden groot en hij beefde. ‘Wat Sanone had voorspeld is gebeurd. De mastodont is geboren – net als jouw zoon. Sanone wil je spreken.’

‘Ga naar hem toe en zeg hem dat ik eraan kom met Herilak.’ Hij draaide zich om naar de grote jager. ‘Eerst gaan we even kijken wat Sanone wil en daarna gaan we met de mandukto’s praten om erachter te komen of er echt een manier is om de woestijn te doorkruisen.’

Kerrick wist waar hij Sanone op dit tijdstip kon vinden, want de middagzon wierp haar stralen schuin de vallei in en scheen in de grot aan de voet van de rotswand waar zij de rotsschilderingen verlichtten. Net als Fraken, wist ook Sanone heel veel en kon daar van de vroege ochtend tot de late avond over vertellen. Maar Sanone deelde deze kennis met de andere mandukto’s, met name de jongere. Hij vertelde op zangerige toon en zij herhaalden wat hij had gezegd en leerden zijn woorden op die manier uit hun hoofd. Kerrick mocht ook luisteren en wist dat dit een grote eer was, want normaal gesproken mochten alleen andere mandukto’s horen wat er gezegd werd.

Toen ze de grot naderden zag Kerrick dat Sanone met gekruiste benen voor de schildering van de grote mastodont zat, terwijl drie jongere mandukto’s aandachtig naar hem zaten te luisteren.

‘We wachten hier totdat hij klaar is,’ zei Kerrick. ‘Hij vertelt de anderen over Kadair.’

‘Wat is dat?’

‘Niet wàt, maar wie. Ze spreken hier niet over Ermanpadar en weten niet hoe hij uit de modder van de rivier de Tanu heeft geschapen. In plaats daarvan hebben zij het over Kadair die in de gedaante van een mastodont alleen over de aarde wandelde. Hij was zo eenzaam dat hij zo hard met zijn voeten op de zwarte rotsen stampte dat zij openscheurden en de eerste Sasku eruit te voorschijn kwamen.’

‘Geloven ze dat werkelijk?’

‘Ja, daar geloven ze heel sterk in. Het betekent heel veel voor hen. Ze weten ook heel veel andere dingen over geesten in de rotsen en in het water, die allemaal gemaakt zijn door Kadair. Alles is door hem gemaakt.’

‘Nu begrijp ik waarom ze ons zo gastvrij ontvingen en ons al dat voedsel gaven. We hebben hen mastodonten gebracht. Hebben ze zelf geen mastodonten?’

‘Nee. Ze kennen ze alleen van de schilderingen. Zij geloven dat er een belangrijke reden is waarom wij hen de mastodonten hebben gebracht. Nu het kalf geboren is, weten ze misschien wat die reden is. Ik begrijp het ook niet allemaal, maar het is wel erg belangrijk. De jongeren gaan weg, nu kunnen we Sanone spreken.’

Sanone kwam hen al glimlachend tegemoet om hen te begroeten. ‘Het mastodontkalf is geboren. Wisten jullie dat al? En ik heb zojuist gehoord dat jouw kind ook is geboren. Dat is van zeer groot belang.’ Hij aarzelde even. ‘Heeft je zoon al een naam?’

‘Ja. Hij heet Arnhweet, hetgeen in onze taal havik betekent.’

Sanone aarzelde en boog zijn hoofd toen hij begon te spreken.

‘Er is een reden voor deze twee geboortes op dezelfde dag, net zoals er voor alles wat in deze wereld gebeurt een reden is. Jullie hebben de mastodonten hier gebracht en daar is een reden voor. Jouw zoon is op dezelfde dag geboren als het kalf en ook daarvoor is een reden. Je hebt hem Arnhweet genoemd en de reden daarvoor ken je zelf het beste. Dit is ons verzoek. Wij zouden graag zien dat het kalf dezelfde naam krijgt als jouw zoon. Dit is heel belangrijk voor ons. Denk je dat de sammadar dat goed zal vinden?’

Kerrick lachte niet om het eigenaardige verzoek, want hij wist hoe serieus Sanone en de anderen hun geloof namen. ‘Het zal geschieden. Ik weet zeker dat de sammadar het goed zal vinden.’

‘Wij zullen geschenken sturen om de sammadar gunstig te stemmen en hem over te halen ons verzoek in te willigen.’

‘Hij zal het zeker inwilligen. Nu heb ik ook een verzoek. Dit is Herilak, die het volk van de waliskis in tijden van oorlog aanvoert.’

‘Vertel hem dat hij hier welkom is, want zijn overwinningen hebben de waliskis tot ons gebracht. Wij wisten al dat hij zou komen. De mandukto’s zullen bijeenkomen en dan zullen wij de porro drinken die speciaal voor deze gelegenheid is bereid.’

Herilak begreep er niets van toen Kerrick hem vertelde wat er gezegd was. ‘Wisten ze al dat ik zou komen? Hoe kan dat nu?’

‘Ik weet niet hoe ze het doen, maar ik weet wel dat ze heel wat beter in de toekomst kunnen kijken dan die oude Fraken met zijn uilenbraaksel. Er zijn zoveel dingen die ik nog niet van hen begrijp.’

De mandukto’s kwamen zwijgend bij elkaar en brachten grote, afgedekte potten mee. Ze waren prachtig gemaakt en op elk van de potten stond een zwarte mastodont afgebeeld. De drinkkommen waren op dezelfde manier versierd. Sanone zelf doopte elke kom in de schuimende bruine vloeistof en overhandigde de eerste aan Herilak. Kerrick nam een slokje uit zijn kom en vond de porro bitter, maar toch eigenaardig aangenaam smaken. Hij dronk de kom in één keer leeg, net als de anderen, en liet hem nog eens volschenken.

Al snel voelde hij een vreemde duizeligheid in zijn hoofd, dat heel licht begon aan te voelen. Aan Herilaks gezichtsuitdrukking zag hij dat de jager hetzelfde voelde.

‘Dit is het water van Kadair,’ zei Sanone met monotone stem. ‘Door dit water komt Kadair tot ons en toont ons dat hij toekijkt en luistert.’

Kerrick begon te beseffen dat Kadair machtiger was dan hij had vermoed.

‘Kadair leidde het volk van de waliskis hier naartoe, dat weten we allemaal. Toen het kalf werd geboren, werd ook het kind van Kerrick geboren, zodat Kerrick hen een naam kon geven. Nu komt de leider van het volk van de waliskis ons vragen hem de weg door de woestijn naar het westen te wijzen.’

Toen Kerrick dit vertaalde werden Herilaks ogen groot van ontzag. Deze mensen konden werkelijk de toekomst voorspellen. Hij luisterde aandachtig toen Sanone verder sprak en wachtte tot Kerrick hem zou vertellen wat er gezegd werd.

‘Het volk van de waliskis gaat ons weer verlaten, want hun taak is volbracht. De verpersoonlijking van Kadair op aarde is hier. Het kalf Arnwheet is hier en zal bij ons blijven. Zo zal het geschieden.’

Herilak deed geen enkele poging hem tegen te spreken. Hij geloofde nu dat Sanone in de toekomst kon kijken en dat alles wat hij voorspelde ook werkelijk zou gebeuren. Kerrick voelde zijn duizeligheid een beetje wegtrekken en hoopte dat Sorli het verlies van het kalf even kalm op zou nemen. Maar het bleef een goede ruil, want zij waren de hele winter door de Sasku gevoed.

Sanone wees naar een jonge mandukto en riep hem naar voren.

‘Dit is Meskawino die heel sterk is en jullie de weg zal wijzen door de woestijn. Ik zal hem het geheim van de waterpoelen in de kale wildernis vertellen en hij zal het onthouden. Ik zal hem vertellen op welke voortekenen hij moet letten en hij zal het onthouden. Er is niemand meer in leven die de woestijn ooit is doorgetrokken, maar wij hebben de weg onthouden.’

Kerrick wist dat de sammads zouden vertrekken. Maar zou hij met hen meegaan? Voor hen was de beslissing eenvoudig genoeg – voor hem niet. Wat zou de toekomst brengen? Hij overwoog Sanone ernaar te vragen, maar was bijna bang om het antwoord te horen. Zijn kom werd nog eens bijgevuld met porro en hij dronk gulzig.

23

Dit was de vallei van de Sasku. Een brede, vruchtbare vallei die zich uitstrekte tussen de beschermende rotswanden, hoog en ontoegankelijk. In den beginne was hier alleen maar massieve rots geweest, maar dat was op de eerste dag na de geboorte van de wereld door Kadair gespleten. Zo werd het althans geleerd. Nenne geloofde het, want het bewijs lag hier voor hem. Wie anders dan Kadair kon de kracht hebben gehad om massief rotsgesteente te splijten als was het zachte modder? Kadair die de aarde en de rotsen uit elkaar had getrokken en vervolgens de rivierbedding in de bodem van de vallei had uitgeschraapt en vol had laten lopen met zoet water. Het was allemaal overduidelijk. Nenne zat in de schaduw van de rotsrichel en dacht over deze dingen na, want hij luisterde altijd heel aandachtig en onthield alles wanneer Sanone over dergelijke zaken sprak. Terwijl hij hun vallei bewaakte werd hij vervuld van deze gedachten.

Alleen Kadair kon in één ogenblik de rotsen splijten, maar het was ook waar dat zelfs de hardste steen in de loop der tijden afsleet. De wanden van de vallei waren hier op enkele plekken ingestort, zodat er een helling van rotsblokken en steengruis was ontstaan die beklommen kon worden. De Sasku namen deze route wanneer ze de vallei verlieten om op jacht te gaan. En daarom zat Nenne de helling nu ook te bewaken, want waar zij konden gaan, konden anderen binnenkomen. In de heuvels achter de vallei jaagden de Kargu.

Nenne zag een snelle beweging tussen de rotsen, maar het was meteen weer verdwenen. Een dier misschien, of een vogel. Maar misschien ook niet. De Sasku vielen de Kargu niet lastig, zolang ze maar op een afstand bleven. Ze stonden hen zelfs toe in vrede de vallei binnen te komen om hun vlees te ruilen voor stof of potten. Maar ze moesten in de gaten worden gehouden, want ze gaven de voorkeur aan stelen boven handel drijven. En ze stonken. Ze leefden als dieren in de open lucht en stonden eigenlijk dichter bij de dieren dan bij de Sasku, ook al waren ze de kunst van het spreken wel machtig.

Maar ze spraken niet zo goed en hun pelzen stonken al net zo erg als zijzelf. Nenne zag opnieuw iets bewegen en sprong overeind, met zijn speer in zijn hand.

Er bewoog daar iets, iets groots, tussen de grote rotsblokken. Nenne zette zijn speer op zijn speer-werper en legde hem op zijn arm.

Nu zag hij de Kargu te voorschijn komen. Hij moest wel erg moe zijn, want hij bleef regelmatig staan om uit te rusten. Nenne bleef, zonder zich te verroeren, staan kijken, totdat hij er zeker van was dat de Kargu alleen was. De plek waar hij op wacht stond was speciaal uitgekozen omdat hij uitzicht bood over het hele pad dat langs de helling omhoog voerde. Iedereen die de vallei betrad moest deze plek passeren. Zodra hij zich ervan overtuigd had dat de Kargu niet werd gevolgd door anderen, liet Nenne zich geruisloos achter de richel zakken.

Hij hoorde het geluid van vallend gesteente en het trage gestamp van rennende voeten. De jager liep tussen de hoge, stenen pilaren door die als schildwachten bovenaan het pad stonden. Zodra hij er doorheen was sprong Nenne te voorschijn en stootte de stompe kant van zijn speer hard in de rug van de indringer. De Kargu slaakte een schorre kreet en viel neer. Nenne ging op zijn pols staan en schopte de speer van de ander weg, waarna hij de punt van zijn eigen speer in de smerige huiden duwde die de buik van de Kargu bedekten.

‘Voor jouw soort is deze vallei verboden toegang.’

Een prik van de speerpunt zette de boodschap kracht bij. De Kargu keek woedend naar hem op, de donkere ogen omlijst door zijn vuile baard en haar.

‘Ik doorheen gaan… naar heuvels achter,’ zei hij met gesmoorde stem.

‘Jij gaat terug. Of je blijft hier voorgoed.’

‘Sneller doorheen gaan. Naar andere sammads.’

‘Je bent hier gekomen om te stelen en anders niet. Jouw soort komt onze vallei niet door, dat zou je toch moeten weten. Waarom probeer je het nu dan toch?’

Met tegenzin en grote moeite vertelde de Kargu hem waarom.

De porro was op en Kerrick was blij toe. Er waren vreemde dingen gebeurd met zijn hoofd. En hij wist niet zeker of dat nu goede of slechte dingen waren. Hij stond op, rekte zich uit en liep de grot met de schilderingen uit. Buiten stond Herilak al op hem te wachten. Zij keken toe hoe Sanone de mandukto’s in een plechtige optocht naar het pasgeboren mastodontkalf voerde dat op een bed van stro lag. Ze zongen en Sanone smeerde rode kleurstof op het kleine slurfje van het dier. Zijn moeder leek zich geen zorgen te maken over al die aandacht; zij kauwde kalmpjes op een groene tak. Kerrick wilde net iets zeggen toen zijn aandacht werd getrokken door een paar figuren die langs de oever van de rivier aan kwamen lopen. Een van hen, met donker haar en gekleed in huiden, kon alleen maar een Kargu zijn en hij vroeg zich af wat die hier deed. Hij wist dat de jagers soms handel kwamen drijven, maar deze kwam met lege handen; de Sasku die achter hem liep droeg twee speren. Met een ervan prikte hij de Kargu in de rug en wees in de richting van Sanone.

‘Wat is dat?’ vroeg Herilak. ‘Wat gebeurt er?’

‘Ik weet het niet. Laat me even luisteren.’

‘Deze hier is de vallei binnengedrongen,’ zei Nenne. ‘Ik heb hem bij u gebracht, Sanone, opdat u kunt horen wat hij te zeggen heeft.’ Hij gaf nog een por met zijn speer. ‘Zeg op. Wat je mij hebt verteld.’

De Kargu keek met een gemelijke blik om zich heen en veegde met een smerige hand het zweet van zijn gezicht, waarmee hij zich alleen maar vuiler maakte.

‘Ik was in de heuvels, op jacht, alleen,’ zei hij met tegenzin. ‘Hele nacht bij waterput. Herten kwamen niet. Ging vanmorgen terug naar kamp. Allemaal dood.’

Kerrick werd bevangen door een kil voorgevoel en Sanone vroeg: ‘Dood? Je sammad? Wat is er met hen gebeurd?’

‘Dood. Arderidh de sammadar, geen hoofd.’ Hij maakte een kort gebaar met zijn vinger dwars over zijn keel. ‘Allemaal dood. Geen speer, geen pijl. Alleen deze.’

Hij zocht even tussen zijn huiden en haalde een opgevouwen lapje leer te voorschijn dat hij langzaam openmaakte. Kerrick wist al van tevoren wat hij te zien zou krijgen.

Klein, scherp, met een veertje eraan.

Pijltjes uit een hèsotsan.

‘Ze zijn ons gevolgd! Ze zijn hier!’

Herilak bulderde de woorden luidkeels uit, een machtige kreet van pijn. Zijn vuist schoot uit en trof de Kargu zo hard op zijn arm dat hij het uitgilde. De pijlen vielen op de grond en Herilak vermorzelde ze onder zijn voeten.

De Sasku keken verbijsterd toe. Ze begrepen er niets van en Sanone keek Kerrick vragend aan. Maar Kerrick voelde diezelfde mengeling van blinde woede en angst als Herilak. Hij haalde bevend adem en dwong zich de woorden uit te spreken.

‘Zij zijn het. Uit het zuiden. De murgu. De murgu-die-lopen-als-Tanu. Ze komen eraan.’

‘Zijn dat de murgu waarover je me verteld hebt? Waarvoor jullie gevlucht zijn?’

‘Dat zijn ze. Murgu van een soort die je nog nooit gezien hebt en die je niet voor mogelijk zou houden. Ze praten en lopen en bouwen steden en doden Tanu. Ze hebben mijn sammad uitgemoord, ze hebben Herilaks sammad uitgemoord. Elke jager, elke vrouw, elk kind. Elke mastodont. Dood.’

Bij deze laatste woorden knikte Sanone begrijpend. Sinds Kerrick hem van de murgu verteld had, had hij veel over deze kwestie nagedacht. Hij had er nog niet eerder over gesproken, omdat hij er nog niet zeker van was geweest. Die zekerheid had hij nu, want het was verteld, en hij kende de vertellingen en hij wist dat er maar één wezen was dat het zou wagen een mastodont te doden.

‘Karognis…’ zei hij, met een stem zo vol afkeer dat degenen die het dichtst bij hem stonden huiverend terugdeinsden. ‘De Karognis is los en bevindt zich hier in de buurt.’

Kerrick luisterde maar half, want wat Sanone zei interesseerde hem nu niet. ‘Wat doen we, Herilak? Vluchten we opnieuw?’

‘Als we nu weer vluchten, zullen ze ons gewoon weer volgen. Nu begrijp ik de betekenis van mijn dromen. Dit is de dag die ik heb zien aankomen. Ik zal met hen vechten en dan zal ik sterven. Maar het zal de dood van een groot krijger zijn, want vele murgu zullen mèt mij sterven.’

‘Nee,’ zei Kerrick, zijn stem zo scherp als een zweepslag. ‘Dat zou prima zijn als jij maar alleen was en graag wilde sterven. Maar jij bent de sacripex. Wil je dat de jagers en de sammads ook sterven? Ben je vergeten dat de murgu zo talrijk zijn als zandkorrels op het strand? In een gevecht van man tot man kunnen we alleen maar verliezen. Dus vertel me nu eens: ben jij de sacripex die ons aan zal voeren in de strijd – of ben je de jager Herilak die helemaal alleen tegen de murgu wil optrekken en sterven?’

De jager was een kop groter dan Kerrick en stond op hem neer te kijken, terwijl zijn handen zich openden en sloten – handen die hem in één tel konden doden. Maar Kerrick was net zo kwaad als hij en staarde kil en zwijgend terug, in afwachting van een antwoord.

‘Dat zijn harde woorden, Kerrick. Niemand waagt het om zo tegen Herilak te spreken.’

‘Ik spreek als margalus tot de sacripex. Tot de jager Herilak zou ik anders spreken, want zijn pijn is de mijne.’ Zijn stem klonk nu zachter. ‘De keus is aan jou, grote Herilak, en niemand kan de beslissing voor je nemen.’

Herilak staarde zwijgend naar de grond, zijn vuisten zo stevig gebald dat zijn knokkels wit zagen. Toen knikte hij langzaam en toen hij sprak klonk er begrip en respect in zijn woorden.

‘En zo onderwees de zoon de vader. Jij herinnert mij eraan dat ik jou ooit een beslissing heb opgedrongen en jij luisterde naar me en verliet de murgu en werd weer een Tanujager. Als jij dat kon, moet ik mijn plicht als sacripex doen en vergeten wat ik in mijn dromen heb gezien. Maar jij bent margalus. Jij moet ons vertellen wat de murgu van plan zijn.’

Het incident was voorbij en vergeten. Nu moesten er beslissingen worden genomen. Kerrick keek naar de Kargu jager, maar keek, diep in gedachten als hij was, dwars door hem heen en zag in plaats van hem de Yilanè en de fargi die hier naartoe waren gekomen. Hij probeerde te zien wat ze deden en hoe ze het deden. De Kargu schuifelde ongemakkelijk heen en weer onder zijn nietsziende blik en er verstreken lange momenten alvorens Kerrick iets tegen hem zei.

‘Jij bent een jager. Je hebt je sammad dood aangetroffen. Wat voor sporen heb je gevonden?’

‘Vele sporen, van beesten ik niet ken. Kwamen uit zuiden, gaan terug zuiden.’

Plotseling voelde Kerrick een sprankje hoop. Hij wendde zich tot Herilak en vertaalde de woorden van de Kargu. Intussen deed hij zijn best de betekenis te ontdekken achter de bewegingen van de Yilanè.

‘Als ze terug zijn gegaan, moeten ze dus deel hebben uitgemaakt van een groter geheel. Een kleine groep fargi zou nooit zo ver zijn gegaan, dat is onmogelijk. Ze hebben hun vogels en weten dus waar we zijn voordat ze aanvallen. Ze wisten ook waar de Kargu hun kamp hadden opgeslagen, dus vielen ze snel aan en richtten een bloedbad aan. Dat betekent dat ze weten waar de sammads zijn. En ze weten ook alles van de Sasku en deze vallei.’

Sanone onderbrak hem in zijn gepeins en bracht hem weer terug naar het heden.

‘Wat gebeurt er? Ik begrijp hier helemaal niets van.’

‘Ik heb je verteld over de murgu-die-lopen-als-Tanu,’ zei Kerrick. ‘Zij komen hier naartoe, vanuit het zuiden, en waarschijnlijk in groten getale. Het enige wat ze willen is ons doden. Ze beschikken over manieren om er, ruim voordat ze aanvallen, achter te komen waar wij ons bevinden.’

‘Zullen ze ons ook aanvallen? Wat denk je dat ze zullen doen?’

Het was Sanone die het vroeg, maar het klonk als een echo van Herilaks vraag.

‘Ze zijn ongetwijfeld op de hoogte van het bestaan van deze vallei. Ze zullen iedereen hier doden omdat jullie Tanu zijn.’

Zouden ze dat werkelijk doen? dacht Kerrick. Ja, natuurlijk. Ze zouden eerst de sammads in het kamp aanvallen en daarna hier naartoe komen. Maar wanneer? Ze moesten met een grote boog om de vallei heentrekken en waren daar wellicht op dit moment mee bezig. Maar zouden ze nu al toeslaan, vanmiddag nog? Het was een verschrikkelijke gedachte dat de sammads op dit moment misschien werden aangevallen en uitgemoord. Nee, zo dachten de Yilanè niet. Zoek de prooi, overnacht niet te ver uit de buurt en val de volgende ochtend aan. Zo hadden ze het in het verleden altijd gedaan en ze hadden er altijd succes mee gehad, dus zouden ze in deze tactiek geen verandering brengen. Hij wendde zich snel tot Herilak.

‘De murgu zullen de sammads in het kamp morgenochtend vroeg aanvallen, daarvan ben ik overtuigd. Morgenochtend of op z’n laatst overmorgen.’

‘Dan ga ik hen nu waarschuwen. De sammads moeten meteen vertrekken.’

Hij draaide zich om en rende weg, maar Kerrick riep hem achterna: ‘Waar wil je dan naartoe? Waarheen kan je vluchten waar zij je niet zullen volgen?’

Herilak draaide zich om en keek naar Kerrick met zijn onaangename feiten.

‘Waar naartoe? Naar het noorden, dat lijkt me het beste, naar de sneeuw. Daar kunnen ze ons niet volgen.’

‘Ze zijn veel te dichtbij. Ze zullen je in de heuvels inhalen.’

‘Waar kunnen we dan naartoe?’

Waar? Toen Herilak hem de woorden toeriep zag Kerrick het antwoord opeens duidelijk voor zich. Hij wees naar de grond.

‘Hier. Achter de rotsbarrière, in deze vallei zonder uitgang. Laat de murgu ons maar achterna komen. Laat hen maar oog in oog komen met onze dodende stokken en pijlen en speren. Laat hun pijlen de harde rotsen maar raken in plaats van ons. Wij zullen hen hier opwachten. We laten ze er niet door. Ze zullen denken dat ze ons hier in de val hebben gejaagd – maar wij zullen hen in de val hebben. Wij hebben hier voedsel en water en goede speren.

Laat ze maar aanvallen en sterven. Ik denk dat de tijd van vluchten ten einde is.’ Hij draaide zich om naar Sanone, want hun overleving hing nu van hem af. ‘De beslissing is aan jou, Sanone. De sammads kunnen naar het noorden gaan – of we kunnen naar deze vallei komen en hier de aanval van de murgu afwachten. Als je ons binnenlaat zet je het leven van al je mensen op het spel. Maar het kan ook zijn dat ze niet aanvallen…’

‘Ze zullen aanvallen,’ zei Sanone op kalme toon. ‘De toekomst is mij nu even duidelijk als het verleden. Wij hebben in deze vallei geleefd en onze krachten verzameld, in afwachting van de terugkeer van de mastodonten. Jullie hebben ze hier gebracht, opdat wij ze kunnen verdedigen. In de mastodonten berust de macht van Kadair. Buiten de vallei zoekt de Karognis een manier om die macht te vernietigen. Jullie kennen de Karognis niet, maar wij wel. Zoals Kadair het licht is en de zon, zo is de Karognis de nacht en de duisternis. Zoals Kadair ons heeft geschapen, zo tracht de Karognis ons te vernietigen. Wij weten van het bestaan van de Karognis, wij wisten dat hij ooit zou komen en nu kennen wij de gedaante die hij heeft aangenomen. Die murgu zijn meer dan je denkt – maar ook minder. Ze zijn sterk – maar zij zijn de Karognis op Aarde en voeren oorlog tegen Kadair en zijn volk. Daarom zijn jullie tot ons gekomen, daarom is het mastodontkind Arnhweet geboren. Hij is de vleesgeworden Kadair. Wij zijn hier om ervoor te zorgen dat de Karognis tot staan wordt gebracht. Haal je mensen binnen, allemaal, snel. De strijd gaat beginnen.’

24

‘Wat een lelijke wezens zijn dit,’ zei Vaintè. ‘En deze is zo mogelijk nog lelijker dan de rest.’

Ze stak een voet uit en draaide met haar klauwen het afgehouwen hoofd om. Er zat stof en zand op het gezicht, in het haar en vastgekoekt in het opgedroogde bloed aan de hals.

‘Heel anders ook,’ zei Stallan, met haar hèsotsan een por tegen het hoofd gevend. ‘Kijk eens hoe donker die vacht is. Dit is een nieuw soort ustuzou. Alle anderen hadden een witte huid en witte vachten. Deze is helemaal donker. Maar deze wezens hadden ook stokken met scherpe stenen eraan en droegen stukken smerige vacht om hun lichaam.’

‘Ustuzou,’ zei Vaintè vastberaden. ‘Ustuzou die gedood moeten worden.’

Met een beweging van haar arm gaf ze Stallan een teken dat ze kon gaan en keek vervolgens om zich heen naar de georganiseerde bedrijvigheid van de fargi. De zon stond nog een heel eind boven de horizon, zoals altijd tegenwoordig wanneer ze halt hielden voor de nacht, want er moesten heel wat voorbereidingen worden getroffen. Terwijl de uruktop afgeladen en gevoederd werden spreidden andere fargi de gevoelige ranken in kringen rond de kampplaats uit. Nu zou niets hen in het donker kunnen benaderen zonder opgemerkt te worden. Er waren inmiddels licht-dieren gefokt die veel meer licht gaven en ook enigszins konden waarnemen zodat ze naar de plek wezen waar de verstoring had plaatsgevonden en die in een oogverblindend licht baadden. Nog interessanter waren de bundels melikkasei die de fargi zorgvuldig achter de ranken uitrolden. Een nieuwe ontwikkeling, lichtgevoelige planten die bij daglicht ongevaarlijk waren. Zodra het donker werd schoten er echter giftige doornen uit hun schuilplaats te voorschijn, de dood in hun scherpe punten klaar voor elk wezen dat hen gedurende de nacht per ongeluk zou beroeren. Ze trokken zich pas weer terug wanneer het licht werd.

Een gedrongen Yilanè kwam langzaam op Vaintè toe. Okotsei, traag en lelijk van ouderdom – maar in het bezit van een ongeëvenaard brein. Het was Okotsei die de wezens had ontwikkeld die bij het licht van de sterren konden zien en beelden konden vastleggen. Sindsdien was zij bezig het proces te perfectioneren, zodat zij haar vliegende dieren nu dag en nacht in de lucht had – en de beelden die zij terugbrachten waren vrijwel meteen na aankomst beschikbaar. Zodra zij Vaintè’s aandacht had stak Okotsei haar een handvol platte vellen toe.

‘Wat is dit?’ vroeg Vaintè.

‘Waar u om hebt gevraagd, Eistaa. Deze zijn vanmorgen meteen na zonsopgang genomen.’

Vaintè pakte de foto’s van haar aan en nam ze zorgvuldig door. Er was niets veranderd. Langgerekte schaduwen strekten zich uit van de huidkegels bij de rivier en de mastodonten in het veld er vlakbij. Niets veranderd. De vrees die haar drie dagen eerder om het hart was geslagen toen de kampplaats plotseling verlaten bleek, was ongegrond gebleken. De wilden waren niet gevlucht, maar slechts van de ene plek naar de andere getrokken. Ze waren nergens door opgeschrokken: de aanwezigheid van haar enorme legermacht was tot nog toe onopgemerkt gebleven.

‘Laat me deze plek nog eens zien op een grotere afbeelding,’ zei ze.

De vogels vlogen ’s nachts en overdag, laag over de grond en hoog in de lucht. Er was voor de ustuzou geen ontsnapping meer mogelijk. Deze nieuwe foto, genomen door een hoogvliegende roofvogel, toonde brede stukken rivier, het rivierdal en grote delen van de omgeving. Okotsei tikte erop met haar duim.

‘Dit is de plek waar we gisteren hebben overnacht. Dit is het ustuzounest dat vernietigd is en waar dat hoofd daar op de grond vandaan komt.’ Haar duim verplaatste zich. ‘Wij bevinden ons nu hier. De ustuzou die u zoekt bevinden zich hier, bij de rivier.’

‘Weet je zeker dat dat degenen zijn die ik zoek?’

‘Het enige dat ik zeker weet is dat zij de enige groep ustuzou aan deze kant van de sneeuw-bergen zijn die mastodonten bij zich hebben. Er zitten hier nog wel meer groepen ustuzou, hier en hier. En nog een grotere groep in deze vallei bij de rivier. En verder naar het noorden, op deze afbeelding niet meer te zien, zitten er nog meer. Maar dit is de enige plek waar mastodonten zijn, verder nergens. Aan de overzijde van de bergen, ja, daar zijn vele groepen zoals deze. Maar aan deze kant – alleen deze.’

‘Goed zo. Breng deze naar Stallan zodat zij de aanval van morgenochtend kan voorbereiden.’

De fargi wiens taak dit was bracht Vaintè het avondvlees en zij was zich er nauwelijks van bewust dat zij het aanpakte en opat, zó ging zij in haar plannen op. Haar gedachten waren bij de vele inspanningen die haar en de fargisoldaten op deze plek hadden gebracht. Voor de zoveelste keer liep ze alle onderdelen nog eens door om zich ervan te verzekeren dat al het werk gedaan was en ze geen enkel detail over het hoofd had gezien. Alles was zoals het behoorde te zijn. Morgenochtend zouden ze de aanval inzetten. Voor de zon weer onder was zou Kerrick dood zijn – of in haar handen. Liever in haar handen, haar duimen openden en sloten zich bij de gedachte alleen al; veel liever in haar handen.

Ze deed haar best haar emoties niet te laten meespelen, maar ze had genoeg van logica en brandde van haat. Hoeveel afbeeldingen had ze nu al bekeken? Ontelbare. De ene groep ustuzou leek sprekend op de andere en de wezens zelf waren nauwelijks uit elkaar te houden. Toch wist ze zeker dat degene die ze zocht op geen van de eerdere afbeeldingen stond van de groepen die ten oosten van de bergen leefden. Pas toen ze de afbeelding had bekeken waarop de mastodonten te zien waren, de enige mastodonten ten westen van de bergen, had ze het gevoel gekregen dat ze hem eindelijk gevonden had. Morgen zou ze zekerheid hebben.

Toen het donker werd viel ze in slaap – evenals alle andere Yilanè. Beschermd door hun zorgvuldig aangebrachte verdedigingsmiddelen. Er werd die nacht geen alarm geslagen en ze konden ongestoord slapen. Zodra het licht begon te worden stonden de fargi op en begonnen de voorbereidingen te treffen voor de tocht en de strijd van die dag. De zon gaf nog weinig warmte en Vaintè hield de warme slaapmantel dicht om zich heen geslagen toen Stallan zich bij haar voegde en zij samen naar de voorbereidingen keken. Het organisatievermogen van de Yilanè deed alles soepel verlopen en de groepen en groepsleiders zetten zich efficiënt aan de hun toegewezen taak. Water, vlees en andere voorraden werden op de speciaal gefokte enorme uruktop geladen. Haar plezier in de operatie werd bedorven toen Vaintè zag dat Peleinè om haar aandacht vroeg.

‘Vaintè, ik wilde u graag even spreken.’

‘Vanavond, wanneer we het karwei van vandaag achter de rug hebben. Nu heb ik het veel te druk.’

‘Vanavond kan het te laat zijn want misschien kunnen we het werk dat u van ons verlangt niet uitvoeren.’

Vaintè verroerde zich niet en zweeg, maar met één kil oog nam zij Peleinè vorsend op, hoewel deze te zeer in de war was om iets te merken van haar ongenoegen.

‘Ik wilde dat het anders was, maar er wordt veel gepraat door de Dochters onder elkaar en velen van hen maken zich grote zorgen. Ze beginnen het gevoel te krijgen dat er een vergissing is gemaakt.’

‘Een vergissing? Je hebt me er zelf van verzekerd dat jullie niet langer Dochters des Doods genoemd wilden worden en voortaan in alle opzichten Dochters van het Leven zouden zijn. Ware burgers van Alpèasak, met achterlating van al jullie dwalingen, klaar om jullie stad te helpen en te dienen. Om die reden heb ik ervoor gezorgd dat jouw volgelingen geheel in ere hersteld werden en jou een positie aan mijn zijde gegeven. Het is nu te laat om nog van vergissingen te spreken.’

‘Laat mij uitspreken, machtige Vaintè.’ In een onbewust zorgelijk gebaar verstrengelde Peleinè haar duimen en ook de kleur van haar handpalmen verraadde hoe ongelukkig zij zich voelde. ‘Het spreken over bepaalde zaken en het nemen van beslissingen is één ding, maar het ten uitvoer brengen ervan is iets heel anders. Wij zijn uit vrije wil met u meegekomen en zijn samen met u de oceaan, het land en de rivieren overgestoken omdat wij het met u eens waren. Wij waren het ermee eens dat de ustuzou roofdieren zijn die gedood moeten worden, zoals ook slachtdieren geslacht worden.’

‘Inderdaad.’

‘Dat was voordat we de dieren in kwestie gezien hadden. Twee van de Dochters maakten deel uit van de expeditie die gisteren het ustuzoukamp heeft gevonden.’

‘Dat weet ik. Ik heb ze er zelf naartoe gestuurd.’ Om ze bloed te laten ruiken, dacht ze – zo noemde Stallan dat. Bloed laten ruiken. Stallan deed dat altijd met fargi die jagers wilden worden. Veel van hen konden niet zo gemakkelijk doden omdat ze te lang in de stad hadden geleefd, te lang bij de zee vandaan waren geweest, te ver van hun oorsprong om nog snel en efficiënt te kunnen doden. Een doder denkt niet na; een doder reageert. Deze Dochters des Doods dachten te veel na. Het hielp om hen bloed te laten ruiken.

Peleinè had moeite om uit haar woorden te komen. Vaintè wachtte met nauwelijks verholen ongeduld af.

‘Ze hadden niet moeten gaan,’ zei Peleinè tenslotte, haar bedoeling gedempt door onnodige bewegingen van haar ledematen.

‘Waag je het om de juistheid van mijn bevelen in twijfel te trekken?’ Vaintè’s kam stond recht overeind, trillend van woede.

‘Ze zijn dood, Vaintè. Allebei dood.’

‘Dat is onmogelijk. Er werd maar heel weinig tegenstand geboden, er is niemand gewond geraakt.’

‘Deze twee zijn inderdaad teruggekeerd. Ze hebben ons over het ustuzoukamp verteld en zeiden dat het veel weg had van een kleine stad. De ustuzou beschikten over allerlei gebruiksvoorwerpen en schreeuwden van pijn toen ze stierven. Zij hadden beiden hun hèsotsan gebruikt en ermee gedood. Toen ze erover zaten te vertellen zei iemand dat ze nu Dochters des Doods waren, geen Dochters van het Leven, en zij beaamden dat ze inderdaad levende wezens hadden gedood. Dus stierven ze. Ze stierven alsof de Eistaa hun namen had afgenomen en hen uit de stad had verbannen. Zo zijn ze gestorven. Nu wij dit weten, weten we dat we er verkeerd aan hebben gedaan om hier naartoe te komen. Het doden van ustuzou brengt dood en geen leven. We kunnen u niet langer helpen, Vaintè. We kunnen niet voor u doden.’

Nu hield Peleinè op met haar nerveuze bewegingen, want ze had gezegd wat ze wilde zeggen. De beslissing was genomen. Nee, niet genomen, hen opgedrongen. Wat er nu verder zou gebeuren hing van Vaintè af.

Vaintè stond net zo roerloos in gedachten als Peleinè in afwachting van haar beslissing. Ze stonden volkomen bewegingloos tegenover elkaar, met starende ogen, de voeten enigszins naar buiten gespreid. Zwijgend.

Dit was oproer, dacht Vaintè, en er moest onmiddellijk een eind aan worden gemaakt. Maar op hetzelfde ogenblik realiseerde zij zich dat er geen eind aan kon worden gemaakt, dat deze rebelse figuren ongetwijfeld zouden weigeren om ooit de wapens nog op te nemen. De dood was nu haar vijand. Deze dwaze vrouwen hadden twee van hen zien sterven en geloofden dat het hun ook zou overkomen. Nou, daar hadden ze dan gelijk in. Sterven zouden ze zeker. Ze zouden dan wel niet vechten, maar daarom zouden ze nog wel sterven. In deze oorlog was geen plaats voor verraders. Ze zouden hun verdiende loon krijgen.

‘Je kunt gaan,’ zei ze. ‘Ga naar je Dochters des Doods en vertel hun dat ze hun stad te schande hebben gemaakt. Hun hèsotsan zullen hen afgenomen worden. Ze zullen werken – maar er zal niet van hen verlangd worden dat ze doden.’

Peleinè maakte een gebaar van dankbaarheid terwijl ze zich snel omdraaide en zich weghaastte. Ze had beter nog even kunnen blijven luisteren, want Vaintè was nog niet helemaal uitgesproken.

‘Er zal niet van hen verlangd worden dat ze doden. Maar wel dat ze sterven.’ Ze riep haar tarakast bij zich en liet de fargi die hem naar haar toe bracht bukken zodat ze haar als opstapje kon gebruiken om haar rijdier te beklimmen. Ze liet het dier keren en reed vervolgens in volle vaart langs de fargi en de uruktop naar de voorhoede van de optrekkende colonne waar zij het leger aan zou voeren.

Fargisoldaten op snelle tarakast verspreidden zich vóór het leger, terwijl anderen aan weerszijden ervan reden en de flanken bewaakten. Stallan had zoals altijd de foto’s goed bestudeerd en wees de weg. Het was een gemakkelijke rit naar de voorgenomen stopplaats bij de rivier en Vaintè gaf net het sein tot stoppen toen een van de verkenners haastig naar haar toe kwam.

‘Weg,’ zei de verkenner eenvoudig en in de betekenis van dat ene woord zaten tevens de begrippen voor grote groep en ustuzou vervat.

‘Ze zullen hun stopplek wel weer hebben verplaatst,’ zei Vaintè, met hoop-hierop in haar bewegingen.

‘Misschien,’ zei de verkenner. ‘Ik heb hun spoor gevolgd tot aan de stopplek waar ze al eerder waren geweest. Het spoor liep langs de rivier en vervolgens het rivierdal in en toen ben ik teruggekeerd om dit aan u te melden.’

‘En ze zijn niet een andere weg ingeslagen of op hun schreden teruggekeerd of anderszins ontsnapt?’ vroeg Stallan, een en al aandacht in de voorover gebogen houding van haar lichaam.

‘Onmogelijk. Ik heb hen gevolgd totdat de rotswanden hoog oprezen en er geen andere weg meer mogelijk was.’

‘In de val!’ riep Stallan triomfantelijk uit, terwijl ze haar rijdier vlakbij dat van Vaintè bracht om haar een afbeelding te laten zien. ‘Kijk hier, sarn’enoto, dit is de val waar zij in zijn gelopen. De vallei is breed maar de wanden zijn hoog en er is maar één enkele ingang langs de rivier. Aan deze kant komt de rivier er weer uit, over rotsen en via stroomversnellingen. Ze kunnen er aan geen enkele kant meer uit.’

Sarn’enoto, een oude titel uit een halfvergeten verleden, nu nieuw leven ingeblazen. Een aanvoerder in een gewapend conflict – door iedereen gehoorzaamd. Nu moest zij denken als zo’n aanvoerder. Ze hield de afbeelding omhoog en raakte hem aan met haar duim. ‘Hier, aan deze kant, heb je me zelf een weg laten zien naar beneden, de vallei in.’

‘Een weg die kan worden afgesloten. We kunnen er een legertje op uit sturen om die uitgang te blokkeren en dan kunnen we de grote strijdmacht hier houden voor de aanval.’

‘Zo zullen we het doen. Geef het bevel. Op deze andere afbeeldingen zie ik nog meer ustuzou in de vallei.’

‘Des te meer ustuzou zullen er in de vallei de dood vinden,’ was Stallans gevatte antwoord, terwijl zij haar scherpe klauwen in haar tarakast zette zodat deze steigerde en blies van de pijn. Ze hield hem met gemak in bedwang, liet hem keren en stormde er vandoor.

De zon was net over haar hoogste punt heen toen Okotsei Vaintè de laatste foto’s, nog helemaal warm en vochtig, kwam brengen. Ze bestudeerde ze nauwkeurig en gaf ze toen één voor één aan Stallan die naast haar stond.

‘Alles is in gereedheid,’ zei Stallan toen ze ook de laatste bekeken had. ‘Er is geen ontsnapping meer mogelijk.’ Ze drukte haar duimen samen en de afbeeldingen verkreukelden en scheurden. ‘Het rotspad wordt bewaakt en is afgesloten. Wij wachten op uw bevelen, sarn’enoto.’

25

‘Een snelle aanval langs de rivier,’ zei Vaintè. ‘Eerst een onverwachte beweging over de rotsbarrière om alle ustuzou te doden die zich daar eventueel verborgen houden. En vervolgens de vallei in. Stuur de fargi naar voren, maar voer hen niet zelf aan. Er bestaat een mogelijkheid dat de ustuzou van onze bedoelingen op de hoogte zijn. Als dat het geval is zullen we alleen die eerste aanvallers kwijtraken. Begin.’

De samengestroomde fargi rukten op langs de oever van de rivier. Er was zo weinig plaats om zich door de nauwe opening te dringen dat sommigen van hen door het water moesten waden. Vaintè keek hen na, ging op haar gemak op haar staart zitten en wachtte met onbewogen geduld de afloop af. Achter haar stegen de resterende fargi af en begonnen de voorraden af te laden. Ze waren nog maar net klaar toen Stallan vermoeid de vallei uit kwam en langzaam op de zwijgende Vaintè toe kwam lopen.

‘Ze hadden zich verdekt opgesteld,’ zei Stallan. ‘Wij schoten, maar konden niet zien of we iemand raakten. De voorhoede sneuvelde, zoals u al had voorspeld. Wij namen zoveel mogelijk hèsotsan van de doden mee voordat we ons terugtrokken uit de schermutseling. Ik heb een verdedigingslinie buiten het bereik van hun wapens geformeerd en ben toen meteen hier naartoe gekomen.’

Vaintè leek niet in het minst verrast door dit ongunstige verslag.

‘Ze wisten dat we eraan kwamen. Daarom zijn ze dus de vallei in gegaan. Ik zal zelf eens een kijkje gaan nemen.’

Stallan baande zich een weg door de krioelende fargi en beval hen plaats te maken voor hun sarn’enoto. Achter hen slingerde de rivier om de rotswand heen en het was op deze plek dat Stallan de verdedigingslinie had opgesteld. Ontelbare fargi zaten, met hun wapens in de aanslag, achter de rotsen, terwijl anderen bezig waren om loopgraven te graven in het zachte zand. Stallan hief haar hèsotsan en wees ermee in de richting van de bocht.

‘Nu moeten we voorzichtig zijn. Ik ga eerst.’

Ze liepen langzaam verder en bleven toen staan. Stallan wenkte Vaintè bij zich. ‘Van hier kunt u de barrière zien.’

Vaintè kwam voorzichtig naar voren en zag de eerste lichamen. Er lagen er nog veel meer aan de voet van de rotsen, terwijl enkelen nog een eindje omhoog waren geklommen alvorens ze waren gedood. De rivier slingerde zich om de rotsen heen en kolkte bruisend door de smalle doorgang. Ook daar lagen fargilichamen, sommige half in het water. Bovenop de barrière waren snelle bewegingen zichtbaar. De vijand lag op de loer. Alvorens zich terug te trekken keek Vaintè omhoog naar de zon, die nog hoog aan de hemel stond.

‘We vallen opnieuw aan. Als ik het me goed herinner, kunnen de hèsotsan ook onder water overleven.’

‘Inderdaad. Hun neusflappen sluiten zich zodra ze ondergedompeld worden.’

‘Dat dacht ik al. We gaan het volgende doen. We zetten de aanval in op de barrière en we houden niet op wanneer er een paar fargi gedood worden.’

‘Dat zal niet meevallen. Het betekent voor velen een zekere dood.’

‘Niets is gemakkelijk, Stallan, anders zouden we allemaal eistaa zijn zonder fargi om ons te dienen. Wist je al dat de Dochters des Doods weigeren om te vechten?’

‘Ik heb hen hun wapens al afgenomen.’

‘Mooi zo. Maar ze kunnen ons nog steeds van dienst zijn. Zij zullen de aanval op de barrière leiden.’

Terwijl de betekenis tot Stallan doordrong, trok zij langzaam haar lippen op zodat er rijen scherpe tanden zichtbaar werden. Hiermee toonde zij zowel hoe scherp zij deze beslissing vond als haar grote waardering ervoor.

‘U bent in alles de eerste en de wijste, grote Vaintè. Hun lichamen zullen zoveel dodelijke pijlen opvangen dat de fargisoldaten erdoor kunnen. U bent de enige die deze manier had kunnen verzinnen om zoveel mogelijk profijt te hebben van die lastige creaturen. Wat u beveelt zal gebeuren. De ustuzou en de Dochters des Doods zullen gezamenlijk sterven. Welk een passende lotgenoten!’

‘Maar de aanval houdt nog meer in dan dat. Misschien kunnen we hen op die manier verrassen, maar we zouden zware verliezen lijden. Terwijl deze aanval aan de gang is, wil ik dat fargisoldaten door die opening zwemmen. Zo kunnen zij de vijand in de rug aanvallen en hen doden en afleiden. Vervolgens komen wij met een grote overmacht over de barrière en vernietigen de rest.’

De vliegen zwermden al boven de gevallen lichamen aan de voet van de rotswand, verder bewoog er niets en hun gezoem klonk luid in de stilte. Kerrick nam een handvol pijltjes en begon ze één voor één in de hèsotsan te duwen.

‘Ze zijn gevlucht,’ zei Sanone, behoedzaam over de rand heen kijkend.

‘Het gevecht is nog niet eens begonnen,’ zei Kerrick. ‘Ze hebben alleen onze kracht even op de proef gesteld. Ze komen wel weer terug.’ Hij wendde zich tot Sanone en verstijfde. ‘Verroer je niet! Blijf doodstil zitten!’

Hij stak een vaste hand uit en plukte het pijltje uit Sanones hoofddoek. ‘Als dit door de stof heen was gegaan was je dood geweest.’

Sanone keek kalm naar het dodelijke stukje doorn en blad. ‘Onze stof bezit onvermoede kwaliteiten. Het houdt geen speer tegen – maar behoedt ons wel tegen dit murgugif. Misschien kunnen we overleven door ons er dik mee in te pakken.’

Kerrick wierp het pijltje weg. ‘Daarom zitten we ook zo veilig achter deze rotsblokken. Pas wanneer de pijlen om ons heen vliegen als bladeren in de herfst verkeren we in groot gevaar.’

Hij draaide zich om naar de jagers die languit op de rotsbarrière lagen. Ze waren allemaal bewapend met hèsotsan en hadden daar al goed gebruik van gemaakt, zodat ze hun eigen speren en pijlen tot dusverre hadden gespaard. De met speren bewapende Sasku lagen achter de barrière, klaar om bij te springen als dat nodig mocht zijn. Het enige wat ze nu konden doen was wachten.

Herilak stond bovenop de rotswand en was de eerste die de aanvallers zag naderen.

‘Daar komen ze weer,’ riep hij, waarna hij zich achter de rotsen verborg.

‘Verspil geen pijlen,’ beval Kerrick. ‘Laat hen ditmaal dichterbij komen voordat je begint te schieten.’

Hij wist dat dit de enige juiste methode was. Toen de eerste aanval begon had iemand zijn hèsotsan veel te vroeg afgevuurd, terwijl de murgu nog buiten schootsafstand waren, en toen was iedereen begonnen te schieten. Dit was verspilling: ze hadden een flinke voorraad pijltjes, maar de hèsotsan raakten vermoeid en reageerden niet meer snel genoeg wanneer ze te veel gebruikt werden. Deze keer zouden de verdedigers wachten tot de fargi de rotsen begonnen te beklimmen.

Ze kwamen al dichterbij – en plotseling besefte Kerrick dat de voorhoede onbewapend was. Wat betekende dat? Was het een list? Het maakte niet uit, het maakte het juist makkelijker om ze te doden.

‘Vuur, nú!’ riep hij uit, terwijl hij zijn hèsotsan indrukte en een dodelijk pijltje in de huid van de dichtstbijzijnde vijand schoot. De Tanu schreeuwden en schoten, maar de vijand blééf komen. Af en toe klonk er een gil, maar de meesten stierven in stilte. Het waren juist de verdedigers die zoveel lawaai maakten, zo erg zelfs dat Kerrick aanvankelijk niet eens de stem hoorde roepen. Toen verstond hij plotseling wat er geroepen werd.

‘De rivier, daar, in het water!’

Kerrick draaide zich om, keek en deinsde terug. Donkere plekken in het snelstromende water, steeds meer en meer. Sommige werden al naar de oever gespoeld. Yilanè, die meezwommen met de stroming, langwerpige, donkere voorwerpen in hun handen, hèsotsan, en ze kwamen aan land…

‘Speren, pijlen, dood ze in het water!’

Boven alle andere geluiden uit klonk de machtige stem van Herilak, die van de barrière afsprong. ‘Kerrick, blijf daar met de dodende stokken. Nu gaan ze ons met man en macht aanvallen. Houd ze tegen!’

Kerrick slaagde erin zijn blik van het schouwspel weg te rukken en zag dat Herilak de plannen van de vijand goed doorzien had. Achter de ongewapende aanvallers, inmiddels opeengestapeld in bergen doden, kwamen steeds meer fargisoldaten te voorschijn, die al vurend optrokken.

‘Laat ze er niet door!’ riep Kerrick. ‘Blijf hier en blijf schieten.’ Hij schoot zelf ook en nog eens en nog eens en de fargi was al zo dichtbij dat hij plotseling zijn pijltje uit haar keel zag steken, waarna haar ogen groot werden en zij achterover de helling af tuimelde.

Nu begonnen de levenden over de doden te klimmen en gebruikten hen als dekking terwijl ze hun hèsotsan afbleven vuren. Het was niet langer een eenzijdige strijd. Een van de jagers werd geraakt en toen nog een. Kerricks hèsotsan kronkelde in zijn hand toen hij er nogmaals in kneep en het kostte hem enkele kostbare ogenblikken om te beseffen dat zijn pijlen op waren. En er was geen tijd om opnieuw te laden. Hij greep zijn speer en stootte hem omhoog naar de fargi die naar de top was geklauterd. Schreeuwend van pijn stortte zij achterover.

Zij was de laatste, de aanval was voorlopig afgeslagen. Hijgend liet hij zich met zijn rug tegen de rotswand vallen en dwong zijn vingers soepel te bewegen terwijl hij nieuwe pijltjes in zijn hèsotsan schoof. Ook de anderen waren bij gebrek aan doelwitten opgehouden met vuren; hij wierp even een snelle blik op de rivier.

Een groot aantal fargi had de oever bereikt, maar ze waren wel dood. Evenals enkele verdedigers, want het was werkelijk op het kantje geweest. In het ondiepe water lag de donkere figuur van een Sasku in een groteske omhelzing dwars over het lijk van een Yilanè. Andere lijken, doorzeefd met pijlen, dreven weg op de stroom. Sanone riep iets en Kerrick draaide zich naar hem om en zag hem bovenop de rotsbarrière staan en zijn hand boven zijn ogen houden om ze af te schermen van de zon.

‘Ze hebben zich teruggetrokken,’ riep hij uit. ‘De aanval is gestopt. We hebben gewonnen!’

Gewonnen, dacht Kerrick, om zich heen kijkend naar de doden van de Tanu. Wat hebben we gewonnen? We hebben een paar fargi gedood in een wereld die krioelt van de fargi. Sommigen van ons hebben de dood gevonden en ze zullen net zolang blijven aanvallen totdat we allemaal dood zijn. We hebben hen tegengehouden, maar we hebben er niets bij gewonnen. Ook al slaan we hun aanval ditmaal af, ze komen toch weer terug. Zij haten ons net zo erg als wij hen. Waar we ons ook verbergen, ze kunnen ons overal vinden, dus kunnen we ons niet meer verbergen. Waar we ook naartoe vluchten, ze zullen ons overal volgen, dus kunnen we niet vluchten.

Niet ons, realiseerde hij zich toen plotseling. Mij. Als het hen er alleen maar om ging Tanu te doden, dan bevonden zich er daar genoeg van aan de overzijde van de bergen. De roofvogels en nachtvogels konden alles en iedereen zien. Toch was deze grote strijdmacht hier naartoe gekomen en had zich als een ver geworpen speer direct op deze vallei gestort. Waarom? Omdat hij hier was; het was een beangstigende gedachte. Vaintè, die móest het wel zijn, zinnend op wraak.

Wat kon hij doen? Waar kon hij heenvluchten? Hoe konden ze zich verdedigen?

Woedend vermande hij zich, sprong overeind en riep, terwijl hij zijn hèsotsan boven zijn hoofd heen en weer zwaaide: ‘Het lukt je nooit, Vaintè, het lukt je nooit ons allemaal te doden. Je kunt het wel proberen, maar het lukt je toch niet. Dit is ons land en je kunt niet zomaar met die koude wezens van je de oceaan over komen varen om ons te verdrijven. Je zult hier niet winnen en zodra we je dat duidelijk hebben gemaakt zal je met je staart tussen je benen met een handjevol overlevenden naar huis moeten kruipen. En dan kom je natuurlijk weer terug…’

Kerrick besefte dat Sanone verbijsterd naar hem stond te kijken, zonder een woord te verstaan van wat hij zei. Hij werd wat rustiger, maar zijn woede bleef. Hij keek de mandukto met een wrang glimlachje aan en sprak verder in Sasku.

‘Je hebt ze vandaag voor het eerst gezien. Hoe vond je ze? Vond je het leuk je mensen vermoord te zien worden door murgu? We moeten ze vernietigen – voor eens en voor altijd.’

Toen zweeg Kerrick. Hij haalde zwaar adem. Hij keek naar de hoog opgestapelde doden, het handjevol levenden. Konden de Yilanè worden tegengehouden? En zo ja – hoe?

Er was maar één antwoord mogelijk. Ze konden niet meer vluchten en zich verstoppen.

De strijd moest verplaatst worden naar het terrein van de vijand. Dat was het antwoord, een duidelijk en onontkoombaar antwoord.

Sanone keek Kerrick verbaasd aan toen deze weer begon te praten. Of nee, praten deed hij niet, want de klanken die hij nu uitstootte had hij nog nooit eerder gehoord. En terwijl hij sprak bewoog hij zijn lichaam, gooide zijn hoofd in zijn nek en schudde met zijn armen alsof hij een aanval van het een of ander kreeg.

Kerrick zag de uitdrukking op Sanones gezicht en realiseerde zich dat hij in het Yilanè had gesproken, want hij dacht nu aan de Yilanè – maar ook als een Yilanè. Op koele wijze analyseerde hij wat hen te doen stond, bekeek de feiten van alle kanten en kwam vervolgens tot een conclusie. Toen hij weer verder sprak was het in Sasku, duidelijk en zorgvuldig.

‘Wij zullen de oorlog naar de murgu brengen. We gaan hen opzoeken in hun stad ver in het zuiden. Daar zullen we hen vinden en daar zullen we hen allemaal doden. Zodra de plek die zij Alpèasak noemen verdwenen is, zijn zij dat ook. Ik ken die stad en ik weet hoe ik haar kan vernietigen. Dat is wat we zullen doen.’ Hij draaide zich om en riep in Marbak Herilak, die aan de waterkant stond.

‘De wens die je in je droom hebt gezien zal in vervulling gaan, Herilak. We gaan weg, naar het zuiden, en jij zult sacripex zijn van alle Tanu die met ons meegaan. De murgu zullen sterven en jij zult ons aanvoeren. Ik weet nu wat ons te doen staat en ook hoe we het aan moeten pakken om ze allemaal te vernietigen. Wat zeg je ervan, grote jager? Wil je ons aanvoeren?’

Herilak hoorde de zelfverzekerde klank in Kerricks stem en wist dat hij dit niet gezegd zou hebben als hij niet zeker van zijn zaak was geweest. Herilak kreeg weer nieuwe hoop en zijn woordeloze brul was antwoord genoeg.

‘Daar komen ze weer,’ riep Sanone uit.

De strijd begon opnieuw en elke gedachte aan de toekomst ging verloren in de dreiging van het moment.

26

De opmars van de Yilanè liep stuk op de ondoordringbare muur van verdedigers. De fargi sneuvelden. De geest leek hen te hebben verlaten en de aanval werd niet doorgezet. Het was de laatste aanval van die dag, want tegen de tijd dat de paar overlevenden zich hadden teruggetrokken stond de zon al laag aan de hemel, verscholen achter de wolken.

Kerrick zette elke gedachte aan nog komende veldslagen van zich af totdat de strijd van vandaag geleverd was. Hij stond bovenop de rotsbarrière naar de kraaien en buizerds te kijken die al aan het ongekende feestmaal begonnen waren. Het zou weldra donker zijn. Er zouden geen aanvallen meer volgen, want de Yilanè gingen nu hun kamp opzetten en voorzorgsmaatregelen ter verdediging ervan treffen. Kon hij maar zien wat ze deden. Misschien kon hij iets verzinnen om ze ook na het invallen van de duisternis dwars te zitten. Misschien konden ze hen verhinderen een goede nachtrust te genieten en zich voor te bereiden op de volgende dag. Ze waren vandaag wel erg dicht in de buurt van een overwinning gekomen, dat mocht niet meer gebeuren. De prooi moest nu maar eens jager worden.

‘We moeten méér doen dan hier hun aanvallen liggen afwachten,’ zei hij tegen Herilak, toen de grote jager zich bij hem had gevoegd. Herilak knikte ernstig.

‘Ik moet hen volgen,’ zei Kerrick.

‘Wij zullen hen volgen.’

‘Goed – maar we mogen ze niet tot in de dood volgen. Er is vandaag iets gebeurd. Er kwam een pijltje in Sanones hoofdband terecht, maar het drong niet door de gedraaide stof heen. Ze zijn anders dan gewone pijlen of speren, ze zijn licht en komen niet erg ver.’

‘Maar ze zijn even dodelijk. Daar is maar één krasje voor nodig.’

‘Hun dodelijkheid is wel duidelijk.’ Hij maakte een gebaar in de richting van de her en der verspreid liggende lijken en de aasvogels. ‘Ik voel er weinig voor hun voorbeeld te volgen wanneer we achter de murgu aan gaan. Maar wat denk je ervan om onszelf in lange lappen stof te wikkelen, zo dik dat de pijltjes er niet doorheen kunnen? Het is niet mijn bedoeling de vijand openlijk tegemoet te treden. We hoeven hen alleen maar dicht genoeg te benaderen om hen te kunnen observeren.’

Kerrick sprak met Sanone die onmiddellijk begreep wat hij bedoelde en er twee mandukto’s op uit stuurde om de stof te gaan halen. Hij wikkelde Kerrick zelf in de lappen, maakte er plooien in en drapeerde het dik genoeg om hem heen om elk pijltje tegen te houden. Vervolgens vouwde hij een wat smallere reep en wond het om Kerricks hoofd en nek totdat er nog slechts een klein spleetje onbedekt was waar hij doorheen kon kijken. Herilak nam een los pijltje en prikte ermee in de windsels, maar hij slaagde er niet in tot Kerricks huid door te dringen.

‘Dit is een wonder,’ zei hij. ‘Zeg tegen hem dat hij mij ook zo inpakt. En dan zullen we eens een kijkje gaan nemen bij de murgu.’

De windsels waren warm – maar draaglijk nu de zon zo laag stond. Kerrick voelde het zweet op zijn voorhoofd, maar de stof absorbeerde het zodat het niet in zijn ogen liep. Hij ging voorop toen ze langs de andere kant van de barrière afdaalden.

De enige manier om de begane grond te bereiken was door over de opeengestapelde lijken heen te klimmen, die op een akelige manier bewogen onder hun gewicht. Kerrick negeerde de nietsziende ogen en opengesperde monden en liep voorzichtig verder totdat ze eindelijk de grond hadden bereikt. Hij draaide zich om en riep de toeschouwers bovenaan de helling toe: ‘Alle murgu hier zijn dood. Wacht tot we die bocht daar om zijn. Daarna kunnen jullie naar beneden komen en alle dodende stokken verzamelen die ze hebben achtergelaten. Ze hebben er zoveel mogelijk meegenomen, maar er liggen er hier nog genoeg die wij goed kunnen gebruiken.’

De Yilanè hadden inderdaad wachtposten uitgezet. Toen de in het wit geklede jagers behoedzaam om de bocht in de rotswand heen liepen, klonken er drie scherpe explosies. Zij renden naar voren terwijl er nog meer pijlen werden afgevuurd en begonnen zelf ook op de fargi tussen de rotsen te schieten. Twee van hen stierven onmiddellijk, terwijl de derde overeind sprong en wegrende; Herilaks pijl trof haar in de rug en zij viel. Toen plukte hij voorzichtig een pijltje uit de lappen die Kerricks borst bedekten en gooide het weg. ‘Deze windsels zijn wel erg warm – maar we leven nog.’

Voordat ze verder gingen trok Kerrick twee pijltjes uit de windsels van de grote jager. ‘Ik ken deze Yilanè,’ zei Kerrick, neerkijkend op het derde lichaam. ‘Zij is een jager die altijd bij Stallan in de buurt is. Dus moet Stallan hier ook zijn, en Vaintè ook.’ Bij de gedachte op die twee te kunnen schieten, klemden zijn handen zich stevig om de hèsotsan.

‘Wanneer we terugkomen zullen we hun dodende stokken meenemen,’ zei Herilak, terwijl hij, met zijn wapen in de aanslag, verder liep.

Toen ze de waterkant hadden beklommen naar de open vlakte, konden ze het kamp van de Yilanè zien liggen, duidelijk zichtbaar op de kale vlakte vóór hen. Er stonden grote aantallen rijdieren, evenals bergen voorraden. En fargi, veel meer dan die hen vandaag hadden aangevallen. Kerrick schrok van hun aantal en probeerde eraan te blijven denken dat de aanval was afgeslagen. Als ze opnieuw kwamen – zouden ze hen opnieuw afslaan. Als Vaintè al haar fargi dan zo graag wilde zien sterven, dan zouden de Tanu haar daar maar al te graag mee van dienst zijn.

Buiten de cirkel stonden nog meer wachtposten, maar de zon was inmiddels ondergegaan en ze gingen net weg en betraden de verdedigingscirkel door een opening die de zwoegende fargi nog niet dicht hadden gemaakt.

‘Alarmsignalen en vallen,’ zei Kerrick. ‘Zie je waar ze ze in het gras hebben gelegd? Die beesten met die lange poten achter de versperring hebben waarschijnlijk dat licht gemaakt dat de hele nacht op ons geschenen heeft.’

‘Ze zijn nu allemaal binnen en bezig om die laatste opening te dichten.’

‘Mooi. En nu zullen we eens zien hoe dicht we ze kunnen naderen. Nu het donker is zullen ze niet meer te voorschijn komen. Ik wil precies zien wat voor maatregelen ze hebben getroffen.’

Herilak aarzelde een beetje om dit grote murguleger en de snelle rijdieren die vele malen sneller konden lopen dan een jager, tegemoet te treden. Maar Kerrick liep meteen verder. Hij kende de Yilanè goed en wist dat ze ’s nachts de bescherming van hun verdedigingswerken niet zouden verlaten. Toen ze de buitenste cirkel bereikten was het nog licht genoeg om te zien hoe de doorns langzaam overeind begonnen te komen.

‘Giftig, daar kun je zeker van zijn,’zei Kerrick. ‘En van deze afstand kunnen pijlen die van binnenuit worden afgeschoten ons wellicht raken. Verder gaan we niet.’

‘Waarom schieten ze niet op ons?’ vroeg Herilak, terwijl hij naar de murgu met dodende stokken keek, die net aan de andere kant van de barricade stonden. Ze stonden met stoïcijnse blikken naar de twee jagers te kijken. Achter hen bevonden zich nog veel meer fargi; ze zaten te eten of lagen wat te slapen, maar trokken zich niets aan van de vijand buiten de cirkel.

‘Ze hebben geen opdracht gekregen om te schieten,’ zei Kerrick. ‘De fargi denken niet zelf, dus zullen ze nooit iets doen zonder er opdracht toe te hebben gekregen. Ik neem aan dat hen verteld is dat ze moeten schieten wanneer de alarmlichten aangaan. En dat doen ze dan.’ Vlak bij hen bevond zich een laag heuveltje en hij wees ernaar. ‘Nu zullen we te weten komen wat voor soort welkom ze ons bereid hebben. Zelfs als de pijlen ons hier kunnen bereiken zal dit heuveltje ons enige bescherming kunnen bieden.’

Kerrick schopte tegen de grond totdat hij een grote kluit aarde had losgewrikt, met de lange grassprieten er nog in. Hij greep de sprieten vast en slingerde de kluit boven zijn hoofd. ‘Bukken,’ riep hij, terwijl hij losliet.

De kluit vloog hoog door de lucht en kwam midden tussen de verdedigingswerken terecht. Op het moment dat hij neerkwam verdween de schemering in een felle lichtgloed en vanuit de cirkel klonk het geluid van vele hèsotsan die tegelijk werden afgeschoten: de lucht boven hen ruiste van de ontelbare pijltjes. Ze hielden zich tegen de grond gedrukt, terwijl er nog steeds pijlen werden afgevuurd en overal stemmen klonken. Al snel werd het weer stil en nog even later doofden de lichten. Toen pas durfden ze op te staan en om zich heen te kijken, hun ogen nog verblind door het felle licht. Het was nog licht genoeg om de schachten van de grote pijlen te kunnen zien die in de grond staken.

‘Iets nieuws,’ zei Kerrick. ‘Deze zijn groter dan ik ooit eerder gezien heb – en kijk eens hoever ze gekomen zijn. Twee maal zo ver als onze dodende stokken. Waarschijnlijk hebben ze sterkere dodende stokken gefokt en ze geleerd om te schieten zodra de alarmranken aangeraakt worden. Raak de ranken aan en de lichten schijnen op die plek en deze dingen worden afgevuurd. Zelfs met deze windsels die wij dragen zou ik me een stuk veiliger voelen als we wat verder bij ze uit de buurt waren.’

Ze trokken zich snel terug, tot voorbij de piekwaar de verste pijlen waren neergekomen. Toen draaiden zij zich om naar de donkere, stille massa van het vijandelijke kamp. Kerrick baadde inmiddels in het zweet en langzaam wond hij een deel van de lappen van zich af, terwijl hij diep de koele avondlucht inademde. Hij keek en dacht diep na.

‘Zeg eens, Herilak, jij bent een goed boogschutter. Zou jij van hier dat kamp kunnen bereiken?’

Herilak wond de stof van zijn hoofd en droogde zijn kletsnatte gezicht ermee af. Hij keek naar de heuvel die ze zojuist hadden verlaten en naar de ranken en de lichtdieren daarachter.

‘Dat is niet zo makkelijk. Met een goed schot zou ik de pijl wel zo ver kunnen schieten, maar om van deze afstand dan ook nog een bepaald doel te raken…’

‘Je hoeft geen doel te raken, als je er maar mee over de verdedigingslinie komt. En de Sasku, met hun speer-werpers – ik denk dat die ook wel zover kunnen komen.’

‘Je maakt goede plannen, margalus,’ zei Herilak lachend. ‘De murgu zitten daar opeengepakt als zaden in een peul. Het is bijna onmogelijk om niets te raken met een speer of een pijl.’

‘In plaats van lekker te slapen denk ik dat de murgu vannacht andere dingen aan hun hoofd zullen hebben! Laten we deze plek markeren zodat we hem weer kunnen vinden wanneer we terugkomen.’

‘Met bogen en speren!’

Herilak had gelijk gehad. Een pijl die tot zijn volle lengte werd uitgetrokken en hoog gericht werd, vloog een heel eind over de lichten heen en vond een doelwit in het kamp. Er klonk een ijle kreet van pijn en de jagers sloegen elkaar brullend van het lachen op de schouders. Ze werden pas stil toen Sanone een speer in zijn werper zette en ze keken toe hoe hij ver naar achteren leunde – en hem door de duisternis liet suizen. Een dier schreeuwde en ze wisten dat ook zijn speerpunt doel had getroffen. Plotseling werden zij verblind door een fel licht en ze doken in elkaar om de regen van pijlen te ontwijken die op hen afkwam. Ze kwamen geen van alle ver genoeg. De eenzijdige, nachtelijke strijd was begonnen.

Ondanks wat Kerrick hen verteld had, konden de anderen niet echt geloven dat de vijand rustig zou blijven liggen en zou sterven zonder zich tegen hun overvallers te verweren; ze stonden klaar om te vluchten zodra dat zou gebeuren. Maar er gebeurde niets. Ze zagen alleen wat flikkerende lichten en beweging in het kamp toen de fargi zich probeerden terug te trekken voor de speren en pijlen.

Hun voorraad hiervan was echter niet onuitputtelijk en Herilak gaf al snel opdracht het schieten te staken. De lichten doofden, de murgu vielen weer in slaap – en de pijlenregen begon weer.

En zo ging het de hele nacht door en halverwege werden de vermoeide jagers afgelost door uitgeruste. Kerrick en Herilak sliepen wat, werden weer wakker en gaven de jagers bij het eerste ochtendgloren opdracht terug te keren naar de stenen barricade.

Daar bleven ze de hele dag op de aanval zitten wachten. Enkelen hielden de wacht terwijl de anderen sliepen. De ochtend verstreek en er kwam geen aanval. Toen er tegen de middag nog geen murgu te bekennen waren, werd Herilak bestookt door vrijwilligers die een kijkje wilden gaan nemen bij de vijandelijke linies. Hij wees hen allemaal af. Ze hadden er niets aan om nog meer mensen te verliezen. Toen de schemering inviel – en er nog steeds geen teken van een aanval te bespeuren viel – lieten hij en Kerrick zich nogmaals in lappen stof wikkelen. Ze liepen voorzichtig, hun wapens in de aanslag, maar er lagen ditmaal geen vijanden op de loer. Nog steeds even behoedzaam slopen zij de rivieroever op en brachten hun ingezwachtelde gezichten boven de rand uit, terwijl ze door de smalle spleet in de stof gluurden.

De vlakte was verlaten.

De vijand was even snel verdwenen als hij gekomen was. Hun sporen en de uitwerpselen van hun rijdieren wezen in de richting van de horizon.

‘Ze zijn weg. We hebben hen verslagen!’ brulde Herilak, terwijl hij triomfantelijk zijn vuisten schudde.

‘Niet verslagen,’ zei Kerrick, plotseling duizelig van vermoeidheid. Hij ging met gekruiste benen op de grond zitten, trok de verstikkende stof van zijn gezicht en keek naar de sporen. ‘Ze zijn hier verslagen, teruggedrongen. Maar het zijn net giftige doornen. We snijden ze op één plek af en ze komen ergens anders twee keer zo sterk weer terug.’

‘Dan zullen we deze doornen nu voor eens en voor altijd uitroeien. We trekken ze met wortel en al uit zodat ze nooit meer terug kunnen komen.’

Kerrick knikte ernstig. ‘Dat moeten we inderdaad doen. En ik weet precies hoe we het kunnen aanpakken. We zullen de sammads en de mandukto’s van de Sasku bijeen roepen. Het wordt hoog tijd om de Yilanè te vernietigen, net zoals zij geprobeerd hebben ons te doden en uit te roeien. We gaan de strijd verplaatsen naar hun eigen terrein.’

27

De twee jongens, hevig transpirerend door de nabijheid van de vlammen, gooiden telkens wanneer het dreigde uit te gaan droge takken op het vuur. De vlammen laaiden hoog op en baadden de grot in een flakkerend gouden licht zodat het telkens net leek alsof de geschilderde dieren bewogen. Sanone was er nog niet, maar de andere mandukto’s zaten onder de schildering van de mastodont, zoals hun goed recht was. Kerrick, Herilak en de andere sammadars zaten allemaal aan dezelfde kant van het vuur.

Aan de andere kant van de vlammen zaten de jagers, met de andere leden van de sammads achter zich. Sanone had hier met grote aarzeling toestemming toe gegeven, aangezien het bij de Sasku gebruikelijk was dat de mandukto’s alle beslissingen namen en hij vond het moeilijk te begrijpen dat de sammadars niet diezelfde macht hadden. Uiteindelijk was er een compromis bereikt waarbij de leiders aan de ene kant en de sammads aan de andere kant zaten. De Sasku wisten niet precies wat ze van deze ongewone situatie moesten denken en slechts enkelen van hen kwamen vanuit het donker wat dichterbij en gluurden nieuwsgierig mee over de schouders van degenen die voor hen zaten. Zij vielen ten prooi aan gemengde gevoelens van vreugde en angst, toen ze in de duisternis een mastodont hoorden trompetteren. Toen hoorden ze het gestamp van zware poten en zagen toortsen naderbij komen en donkere figuren bewegen.

De mastodonten kwamen in de cirkel van licht, de grote koe Dooha werd geleid door Sanone en een van de Tanu jongens zat hoog op haar nek om haar de goede richting uit te sturen. Maar de Sasku keken niet naar haar, maar naar het pasgeboren jong aan haar zijde. Sanone stak zijn hand uit en raakte het slurfje van het diertje aan en vanuit de duisternis steeg een vreugdevol geroezemoes op. Toen voegde hij zich bij de anderen rond het vuur.

Armun zat vlak achter de jagers en de baby, lekker warm in de hertenleren draagzak op haar rug, murmelde af en toe wat in zijn slaap.

Toen stond Kerrick op om te spreken en stierf het geroezemoes weg. Ze bedekte haar gezicht met haar handen zodat de anderen haar trotse glimlach niet zouden zien. Hij zag er zo groot en sterk uit, zoals hij daar stond in het licht van de vlammen, zijn lange haar samengebonden met een lap charadis en zijn baard die nu helemaal volgroeid was. Toen het helemaal stil was draaide hij zich om zodat allen hem konden zien terwijl hij sprak.

‘Gisteren hebben we murgu gedood. Vandaag hebben we ze begraven, dus jullie weten allemaal precies hoeveel er gedood zijn in het gevecht. We hebben er heel veel gedood en de paar overlevenden zijn inmiddels gevlucht. Ze zullen niet terugkomen, voorlopig nog niet.’

Deze woorden werden gevolgd door kreten van bijval van de jagers en toen hij zijn woorden in de taal van de Sasku vertaald had klonk vanuit de duisternis een snel tromgeroffel en het rammelen van hun kalebasratels. Kerrick wachtte tot het weer helemaal stil was alvorens weer het woord te nemen.

‘Ze zullen nu niet meteen terugkomen – maar dat ze terugkomen staat vast. Ze zullen sterker terugkomen en uitgerust met betere wapens. Ze komen altijd weer terug. Keer op keer, net zolang totdat wij allemaal dood zijn. Dat is de waarheid en dat mogen we nooit vergeten. Al was het alleen maar om diegenen van ons die al gestorven zijn.’

Er heerste nu een grimmige stilte en Herilaks stem klonk al even grimmig toen hij het woord nam.

‘Dit is inderdaad de waarheid,’ zei hij, met een donkere, verbitterde stem. ‘Kerrick kan het weten want zijn sammad was de eerste die de murgu vernietigden. Hij was de enige overlevende, hij werd als enige gevangen genomen door de murgu en leerde in gevangenschap hun taal te spreken. Hij kent hun gewoontes, dus luister goed wanneer hij over de murgu spreekt. Luister ook goed wanneer ik over de dood spreek, want ik zit hier en Ortnar zit hier – en alle andere leden van onze sammad zijn dood. Alle jagers, alle vrouwen en kinderen, alle mastodonten, vermoord door de murgu.’

De toehoorders voelden mee met zijn pijn en Sanone keek omhoog naar de mastodont boven hem en fluisterde stille gebeden ter herinnering aan al die grote dieren terwijl hij naar Kerricks snelle vertaling luisterde.

‘Wij kunnen niet vluchten, want er bestaat geen plek waar zij ons niet kunnen vinden,’ zei Kerrick. ‘De sammads die hier aanwezig zijn hebben eerst op het strand van de grote oceaan met hen gevochten, toen op de vlakten van de vogelbekdieren en daarna weer in deze vallei nadat wij de hoge bergen waren overgestoken om aan de murgu te ontsnappen. Nu is voor ons het moment aangebroken om op te houden met vluchten. We weten nu dat ze ons altijd weer zullen vinden. Ik zal jullie vertellen wat ons te doen staat.’

Kerrick zweeg even om op adem te komen, keek naar hun verwachtingsvolle gezichten, en sprak verder.

‘Wij moeten de strijd naar hun eigen terrein verplaatsen, naar hun stad gaan – en die verwoesten.’

Er klonken ongelovige kreten, vermengd met goedkeurende uitroepen. De Sasku wilden weten wat er gezegd was en Kerrick vertaalde alles voor hen. Toen klonk Har-Havola’s stem boven alle anderen uit en iedereen werd stil en luisterde.

‘Hoe is dat mogelijk? Hoe kunnen wij het opnemen tegen de legers van de murgu? Hoe kunnen we een hele stad verwoesten? Dit zijn allemaal dingen die ik niet begrijp.’

‘Luister dan goed,’ zei Kerrick. ‘Dit is hoe we het kunnen doen. Herilak kent alle paden die naar de stad Alpèasak leiden, want hij is er met zijn jagers zelf geweest en heeft er murgu gedood – en is nog levend teruggekomen ook. Dat gaat hij opnieuw doen. Alleen zal hij deze keer niet een handjevol jagers aanvoeren, maar heel veel jagers. Hij zal hen heimelijk door het oerwoud leiden zodat de murgulegers hen niet vinden, hoe goed ze ook zoeken. Hij zal de jagers naar Alpèasak brengen en vervolgens zal ik hen laten zien hoe ze de stad en alle murgu die er leven kunnen vernietigen. Ik zal jullie nu vertellen hoe dat kan en ik zal jullie nu zelfs laten zien hoe dat kan.’ Hij richtte zich tot de mandukto’s en vertaalde wat hij zojuist had verteld, opdat ook zij alles konden volgen.

Het was doodstil. Niemand verroerde zich. Alle ogen waren op hem gericht toen hij naar voren kwam. Ergens begon een baby zachtjes te huilen, maar werd onmiddellijk weer gesust. Met een paar stappen stond Kerrick bij het vuur. Hij pakte een droge tak, stak die in de vlammen en porde ermee in de gloeiende sintels totdat er een wolk van kleine vonkjes opsteeg. Toen haalde hij de tak er weer uit, knetterend en gloeiend, en hield hem hoog in de lucht.

‘Dit is wat we zullen doen – wij zullen vuur brengen naar hun stad van bomen, waar nooit eerder vuur is geweest. De murgu gebruiken geen vuur en weten niet welk een vernietigende werking het kan hebben. Dat zullen wij hen nu gaan laten zien. We zullen Alpèasak in brand steken, verwoesten, met de grond gelijk maken, samen met alle murgu die zich erin bevinden en niets anders achterlaten dan as!’

Zijn woorden gingen verloren in hun wilde kreten van enthousiasme.

Herilak kwam bij hem staan, stak ook een brandende tak in de lucht en gaf luidkeels blijk van zijn instemming, hoewel zijn stem onverstaanbaar was in het tumult. De andere sammadars deden hetzelfde terwijl Kerrick zijn woorden vertaalde voor de mandukto’s. Toen hij het begrepen had wachtte Sanone even tot het weer stil was alvorens met grote stappen naar het vuur te lopen.

‘Het is Kadair die deze vallei voor ons geschapen heeft en ons hier naartoe heeft gebracht toen er nog niets anders was dan duisternis. Toen maakte hij de sterren voor ons zodat de hemel niet leeg zou zijn en de maan om ons pad te verlichten. Maar het was nog steeds te donker voor de planten om te groeien, dus zette hij ook de zon aan de hemel, en zo is het sindsdien altijd gebleven. Wij leven in deze vallei omdat wij kinderen zijn van Kadair.’ Hij keek langzaam om zich heen naar de zwijgende toeschouwers, vulde zijn longen – en schreeuwde toen één enkel woord uit.

‘Karognis.’

De Saskuvrouwen bedekten hun gezichten en de mannen begonnen luid te kreunen alsof ze pijn hadden; de Tanu keken belangstellend toe, ook al begrepen ze er niets van. Sanone begon heen en weer te lopen voor het vuur en toen hij weer sprak klonk zijn stem luid en gebiedend.

‘Karognis kwam in de gedaante van deze wezens die we murgu noemen en zij werden verslagen. De overlevenden zijn gevlucht. Maar dat is niet genoeg. Zolang zij leven leeft Karognis en zolang de dreiging van zijn bestaan nog aanwezig is, zijn wij niet veilig. Daarom is Kadair tot ons gekomen in de gedaante van deze jonge mastodont, om ons te tonen hoe wij Karognis kunnen verslaan. Het volk van de mastodonten wil de murgu gaan vernietigen.’ Plotseling bukte hij zich, pakte een brandende tak en zwaaide die hoog boven zijn hoofd. ‘Wij gaan met jullie mee. Karognis zal vernietigd worden! Wij zullen samen met jullie strijden. De moordenaars van de heilige dieren zullen omkomen in de vlammen.’

Zijn gebaar was genoeg, zijn toehoorders behoefden zijn woorden niet eens te kunnen verstaan om luidkeels blijk te geven van hun instemming. De toekomst was beslist. Toen wilde plotseling iedereen praten en er werd geroepen en geschreeuwd. Het werd pas weer rustig toen Herilak hen luidkeels tot stilte maande.

‘Zo is het genoeg! We weten nu wat we willen doen, maar nu wil ik van Kerrick horen hóe we het precies gaan doen. Ik weet dat hij hier lang over na heeft gedacht. Laat hem spreken.’

‘Ik zal jullie vertellen hoe we het gaan doen,’ zei Kerrick. ‘Zodra de sneeuw in de bergpassen begint te smelten trekken we met alle sammads de bergen weer over. Mogelijk zien de murgu ons dan en anders zullen ze ons zeker opmerken wanneer we aan de andere kant aankomen. Ze moeten dus sammads zien die op trektocht zijn, compleet met vrouwen en kinderen, en geen oprukkend Tanuleger. We moeten ze om de tuin leiden. Op weg naar het westen zullen we andere sammads tegenkomen, daarna zullen we uit elkaar gaan en weer bij elkaar komen om hen in verwarring te brengen. In de ogen van de murgu zien wij er allemaal hetzelfde uit, dus zullen ze ons spoor zeker bijster raken. Pas wanneer dit gebeurd is trekken we naar de oceaankust, waar we gaan jagen en vissen. Zij zullen dat zien en ze zullen erover nadenken – en ze zullen tot de conclusie komen dat het een val is.’

Kerrick had hier lang over nagedacht en geprobeerd in de huid van de Yilanè te kruipen en te denken zoals zij. Of liever gezegd, zoals Vaintè zou denken, want hij wist dat zij nog steeds, meedogenloos, aanwezig was en de fargi tegen hen aan zou blijven voeren zolang ze leefde. Natuurlijk zou ze een val vermoeden en proberen de val tegen hen te keren. Er bestonden vele manieren waarop ze dat kon doen – maar het kon hem niet schelen wat ze deed. De sammads zouden er niet meer zijn wanneer zij toesloeg.

‘Het doet er niet toe wat de murgu denken,’ zei hij. ‘Want de sammads verlaten de kust voordat de vijand ons kan bereiken. Ze blijven net lang genoeg om voedsel voor de winter in te slaan. Dat zal hen niet moeilijk vallen, want er zullen meer dan genoeg jagers zijn en slechts weinigen om de voorraden op te eten. Want wanneer we weer terugkeren door de heuvels zullen onze wegen zich scheiden. De sammads trekken door naar de bergen, naar de sneeuw om zich in veiligheid te stellen.

Maar de murgu-jagers zullen naar het zuiden gaan. Snel. We zullen wel wat voedsel meenemen – maar de rest jagen we onderweg bij elkaar. Herilak kent de weg door de heuvels, want hij is daar al twee keer geweest. We zullen ons door de bossen voortbewegen zoals alleen jagers dat kunnen en misschien zullen we niet worden opgemerkt. Maar de murgu hebben vele ogen en we kunnen nauwelijks hopen geheel aan hun aandacht te ontsnappen. Maar dat geeft niet. Ze zullen er niet in slagen ons tegen te houden. Zij hebben slechts een handjevol jagers die iets van het bos en de jacht afweten en wij zijn met velen. Als ze ons weten te vinden, zijn ze ten dode opgeschreven. Als ze de fargi in legers op ons afsturen, zullen ze met hele legers tegelijk sterven. Dan verdwijnen wij in de bossen en wachten daar tot de tijd rijp is. Wanneer de droge wind blaast, vlak voor de winterregens, zullen we toeslaan. We zullen hen verbranden en vernietigen. Dat is wat we zullen doen.’

Het was dus beslist. Als er al mensen waren die het er niet mee eens waren dan hielden zij wijselijk hun mond, want iedereen die iets zei wilde meedoen. Ze wilden terugvechten.

Toen het vuur begon te doven en er niets meer te bepraten viel verlieten zij de vergaderplaats en gingen naar hun tenten en grotten. Armun kwam naast Kerrick lopen ‘Moet je dit nu werkelijk doen?’ vroeg zij, en in haar stem klonk door dat zij het antwoord al wist, zo sterk zelfs dat Kerrick niet eens antwoord gaf. ‘Wees niet te dapper, Kerrick. Ik wil niet leven in een wereld zonder jou.’

‘En ik niet in een wereld zonder jou. Maar dit moet gebeuren. Dat beest Vaintè zal mij net zolang blijven achtervolgen totdat één van ons dood is. Ik breng de oorlog naar Alpèasak om er zeker van te zijn dat zij degene is die sterft. Wanneer zij dood is, de stad verbrand en de Yilanè vernietigd, zullen wij in vrede kunnen leven. Eerder niet. Dat moet je goed begrijpen. Ik heb gewoon geen andere keus.’

28

Al sinds haar terugkomst in Alpèasak was het Vaintè duidelijk gemaakt dat zij niet langer in de gunst was bij Malsas. En de reden daarvoor lag natuurlijk voor de hand. Vaintè was de eerste sarn’enoto die de stad ooit gekend had en op een gegeven moment was haar macht zelfs groter dan die van de Eistaa zelf. Malsas had dit goedgekeurd en had tevens alle voorbereidingen die Vaintè getroffen had goedgekeurd. Vaintè was pas uit de gunst geraakt na haar terugkeer uit het westen.

Tot op dat moment had zij alle hulpbronnen van de stad en zelfs die van het verre continent aan de andere kant van de oceaan, tot haar beschikking gehad. De vloot van uruketo die de burgers van Inegban naar Alpèasak had gebracht, was vele malen met goede berichten naar de steden van Entoban gereisd. Berichten over die hele nieuwe wereld aan de overkant van de westelijke zee en over de stad Alpèasak die daar nu verrezen was. Alpèasak, dat zich in die onbekende wildernis steeds verder uitbreidde, kon de steden van Entoban helpen door hen te bevrijden van hun overtollige fargi die de straten van die steden bevolkten en het voedsel van die steden opaten. De Eistaa van deze steden waren maar al te blij zich van al die ongewenste fargi te kunnen ontdoen en kwamen graag tegemoet aan kleine verzoeken op het gebied van dieren en planten die Alpèasak goed kon gebruiken.

Intussen kwam er naast het schaalmodel van Alpèasak ook een van Gendasi zelf te staan. Aanvankelijk was alleen de kust ten noorden van Alpèasak goed bekend en voorzien van details, terwijl er van de binnenlanden nog nauwelijks iets te zien was. Hier begon geleidelijk aan verandering in te komen naarmate de roofvogels en andere vogels meer en meer afbeeldingen van het vasteland afleverden. Bekwame Yilanè vertaalden de vlakke beelden in bergen en rivieren, valleien en bossen, totdat het schaalmodel tot in de kleinste details was ingevuld. Ten westen van Alpèasak lag een warme zee met een groene kustlijn.

Brede rivieren mondden erin uit vanuit een land van overvloed, met rijkdommen die zomaar voor het grijpen lagen. Het enige nadeel waren natuurlijk de ustuzou.

Hun aanwezigheid in een overigens volmaakt landschap was een grote ergernis. Ze zaten bijna allemaal in het noorden en de verblijfplaatsen van hun bendes werden nauwlettend bijgehouden op de schaalmodellen. De bendes waren in een dunne, onderbroken lijn verspreid van de oceaan tot aan de hoge bergen, net ten zuiden van het ijs en de sneeuw. Te zijner tijd zouden ze opgespoord en vernietigd worden. Toen een aantal van hen naar het zuiden was gekomen had Vaintè haar fargi op de nieuwe uruktop en tarakast meegenomen, hen opgespoord, gedood en de overlevenden teruggedreven naar het land van ijs. Met elke nieuwe overwinning was Vaintè’s ster verder gestegen. Er was wel een enorme blunder voor nodig om ervoor te zorgen dat zij weer uit de gratie raakte.

Toen er in het westen nog meer ustuzou ontdekt werden, die op hun gemak afzwierven van het besneeuwde noorden, wist Vaintè meteen dat zij vernietigd dienden te worden. De afstand was groot, maar haar zucht naar wraak nog groter. Er waren veel uruketo voor nodig om de grote aantallen fargi en rijdieren naar hun bestemming aan de kust te vervoeren. Tegen het eind van de winter had Vaintè een leger aangevoerd zoals de wereld niet eerder had gekend. Ze waren goed bevoorraad en uitgerust met sterke verdedigingsmiddelen het binnenland in getrokken. Ze kenden de verblijfplaats van alle ustuzou en de bendes moesten stuk voor stuk overweldigd en vernietigd worden. Dit zou het begin van het einde zijn voor de ustuzou.

Toen was het verslagen leger teruggekeerd.

Berichten over wat er was gebeurd hadden de stad lang voordat de eerste fargi aan land kwamen al bereikt. Toen Vaintè haar verslag had uitgebracht aan de raadsvergadering, was Malsas niet aanwezig geweest. De afwezigheid van de Eistaa zei al genoeg. De raadsvergadering luisterde koeltjes naar haar uitleg, maakte de balans op van haar verliezen en stuurde haar vervolgens weg als de eerste de beste gewone fargi.

Na het kwijtraken van haar machtspositie had Vaintè de ambesed, waar de Yilanè dagelijks bijeen kwamen, waar de Eistaa zat, het middelpunt van de stad, niet meer bezocht. Zij bleef weg, eenzaam en ogenschijnlijk vergeten, en wachtte op een boodschap die maar niet kwam. Zij was uit de gratie en niemand kwam bij haar in de buurt omdat niemand in haar lot wilde delen.

Er waren al heel wat dagen verstreken voordat zij haar eerste bezoeker kreeg, een bezoeker echter die zij liever niet gezien had. Maar een ontmoeting met een efenselè kon nu eenmaal nooit vermeden worden.

‘Ik had kunnen weten dat jij het was,’ zei Vaintè grimmig. ‘De enige die het aandurft in mijn gezelschap gezien te worden, een Dochter des Doods.’

‘Ik wil graag iets zeggen, efenselè,’ zei Enge. ‘Ik heb heel veel over die laatste onderneming gehoord en het stemt mij allemaal erg triest.’

‘Zelf ben ik er ook niet zo blij mee, efenselè. Toen ik hier wegging was ik sarn’enoto. Nu zit ik hier in mijn eentje te wachten op een bericht dat nooit komt – en ik weet niet eens of ik nog sarn’enoto ben of wellicht iets nog lagers dan een fargi.’

‘Ik ben hier niet om je ellende nog te vergroten. Hoewel diegenen die naar de top van de hoogste golf zwemmen…’

‘Alleen maar weg kunnen zinken in het diepste dal. Bewaar je simpele filosofietjes maar voor die vriendinnen van je. Ik weet precies welke onbenulligheden jullie stichter Farneksei allemaal heeft uitgekraamd en ik wijs ze te enen male af.’

‘Ik blijf maar heel even. Ik wil alleen dat je me de waarheid vertelt achter al die gefluisterde verhalen…’

Vaintè legde haar met een paar snelle hakbewegingen van haar duimen het zwijgen op. ‘Het interesseert me geen zier wat die stomme fargi tegen elkaar vertellen en ik wens me ook niet bezig te houden met hun onnozele geraaskal.’

‘Dan zullen we het alleen over de feiten hebben.’ Enge’s bewegingen waren grimmig, onverzoenlijk en onontkoombaar. ‘Over een feit dat wij beiden kennen. Peleinè verdeelde de gelederen van de Dochters met haar twijfels en haar argumenten. Zij wist velen ervan te overtuigen dat jij voor een rechtvaardige zaak streed en die verblinde zielen gingen jouw leger versterken. Ze zijn met je meegegaan op je moordzuchtige expeditie. En ze zijn nooit teruggekeerd.’

‘Natuurlijk niet.’ Vaintè maakte slechts minimale bewegingen bij het spreken, om zo min mogelijk informatie prijs te geven en hield zich zodra ze uitgesproken was roerloos stil. ‘Ze zijn dood.’

‘Jij hebt ze vermoord.’

‘De ustuzou hebben ze vermoord.’

‘Jij hebt ze zonder wapens op de ustuzou afgestuurd – ze hadden het onmogelijk kunnen overleven.’

‘Ik heb iedereen op de ustuzou afgestuurd, alleen verkozen zij het om zonder wapens te gaan.’

‘Waarom deden ze dat? Leg me dat eens uit.’ Enge boog zich in gespannen afwachting naar voren. Vaintè leunde naar achteren.

‘Ik heb verkozen je dat niet te vertellen,’ zei ze, opnieuw met een absoluut minimum aan communicatie. ‘Laat me met rust.’

‘Niet voordat je antwoord hebt gegeven op mijn vraag. Ik heb hier lang over nagedacht en ben tot de onvermijdelijke conclusie gekomen dat de reden voor hun daden van vitaal belang is voor ons bestaan. Peleinè en ik verschilden van mening over de interpretatie van Ugunenapsa’s leer. Peleinè en haar volgelingen besloten dat jij voor een rechtvaardige zaak streed en zijn met je meegegaan. Nu zijn ze dood. Waarom?’

‘Je zult van mij geen antwoord krijgen waarmee je je destructieve filosofie verder kunt onderbouwen. Ga nu.’

Er was nog geen scheurtje te bekennen in Vaintè’s muur van grimmige roerloosheid – maar Enge was even vastberaden en vastbesloten in haar aanval.

‘Toen ze hier vertrokken droegen ze wapens, maar ze stierven met lege handen. Je zegt dat dit hun eigen keuze was. Jouw keuze was die van een moordenaar, een slachter in het abattoir die hen de dood in stuurde.’ Vaintè was niet ongevoelig voor deze rake beledigingen; er ging een rilling door haar heen, maar ze zei nog steeds niets. Enge ging onbarmhartig door.

‘Nu vraag ik je – waarom besloten ze daartoe? Wat gebeurde er om hen weer van mening te doen veranderen over het dragen van wapens? Er is iets gebeurd. Jij weet wat het was. Je moet het me vertellen.’

‘Nooit!’

‘Je doet het wèl!’

Enge sprong naar voren en greep Vaintè’s armen tussen haar krachtige duimen, haar mond wijd open van woede. Toen zag Enge de bijna onmerkbare beweging van vreugde en liet Vaintè onmiddellijk los, duwde haar van zich af en deinsde achteruit.

‘Je zou wel graag willen dat ik geweld gebruikte, nietwaar?’ vroeg ze, hijgend van de inspanning die het haar kostte om haar gewelddadige gevoelens te onderdrukken. ‘Je zou wel graag zien dat ik mijn geloof verloochende en me zou verlagen tot jouw niveau van desperate gewelddadigheid. Maar hoezeer je me ook uitdaagt, zo diep zal ik niet zinken. Ik zal me niet schuldig maken aan jouw misselijke, dierlijke verdorvenheid.’

Nu werd Vaintè’s terughoudendheid in één klap weggevaagd door een vlaag van woede, die meteen uiting gaf aan al haar onderdrukte gevoelens sinds ze bij haar terugkeer uit de gratie was geraakt.

‘Je zult je er niet schuldig aan maken – je hèbt je er al schuldig aan gemaakt! Deze plekken op mijn huid waar je je duimen diep in mijn vlees hebt gedrukt en waar je nagels me tot bloedens toe hebben opengehaald. Die gekoesterde superioriteit van je is al net zo hol en leeg als jijzelf. Jij wordt net zo kwaad als ik – en je bent evenzeer tot doden in staat als ik.’

‘Nee,’ zei Enge, die inmiddels weer gekalmeerd was. ‘Dat zal ik nooit doen, zo diep zal ik nooit zinken.’

‘Nooit! Reken maar dat je het zult doen, net als die anderen. Net als de volgelingen van Peleinè. Ze gebruikten maar al te vrolijk hun hèsotsan om die smerige ustuzou te doden. Op dat moment waren zij echte Yilanè, in plaats van zeurderige, verachtelijke buitenbeentjes.’

‘Ze hebben gedood – en zijn zelf gestorven,’ zei Enge op zachte toon.

‘Ja, ze zijn gestorven. Ze konden, net zomin als jij, het feit onder ogen zien dat ze niet anders, niets beter waren dan de rest van ons…’

Toen zweeg Vaintè en besefte plotseling dat ze in haar woede al Enge’s vragen had beantwoord en haar had bevestigd in haar imbeciele geloof.

Nu zij de waarheid kende verdween Enge’s woede als sneeuw voor de zon. ‘Dank je, efenselè, dank je. Je hebt mij en de Dochters van het Leven vandaag een enorme dienst bewezen. Je hebt ons getoond dat we ons op het juiste pad bevinden en dat we door moeten gaan zonder af te dwalen. Alleen op die manier kunnen wij tot de waarheid komen waar Ugunenapsa van sprak. Zij die doodden, stierven omdat ze gedood hadden. De anderen zagen dat en gaven er de voorkeur aan niet op diezelfde manier te sterven. Dat is wat er gebeurd is, nietwaar?’

Vaintè sprak nu in kille woede. ‘Dat is wat er gebeurd is – maar niet om de redenen die jij eraan geeft. Ze zijn niet gestorven omdat ze beter waren, omdat ze op de een of andere manier superieur waren aan de andere Yilanè – zij stierven omdat ze precies hetzelfde waren. Zij meenden te kunnen ontsnappen aan de dood door verbanning uit de stad, naamloos en dood. Ze vergisten zich. Ze zijn op dezelfde manier gestorven. Jullie zijn niet beter dan de rest – jullie zijn eerder nog minder.’

Zwijgend en in gedachten verzonken, draaide Enge zich om en ging weg. In de deuropening bleef ze nog even staan en keek om. ‘Bedankt, efenselè,’ zei ze. ‘Bedankt voor het onthullen van deze immense waarheid. Ik betreur het dat zovelen moesten sterven om haar te onthullen, maar misschien is dat wel de enige manier geweest om ons dit duidelijk te kunnen maken. Misschien heb zelfs jij, in je zucht naar de dood, meegeholpen om ons het leven te brengen. Dank je.’

Vaintè blies van woede en was in staat geweest Enge’s keel open te scheuren als ze niet net op dat moment vertrokken was. Dit, gevoegd bij haar onzekere positie, was meer dan ze verdragen kon. Er moest iets gebeuren. Zou ze naar de ambesed gaan en zich tot de Eistaa richten? Nee, dat kon ze niet riskeren, want van een vernedering in het openbaar zou ze zich wellicht nooit meer herstellen. Wat dan? Was er dan niemand wiens hulp ze kon inroepen? Ja, er was er één. Eén persoon die net als zij de overtuiging was toegedaan dat niets belangrijker was dan het doden van ustuzou. Ze liep naar buiten, wenkte een passerende fargi en gaf haar instructies.

De dag verstreek en er kwam niemand. Uiteindelijk verviel Vaintè van ongeduldig ijsberen in een roerloze ledigheid, een geestloze, gedachteloze stilte. Haar sombere stemming ging zo ver dat het haar moeite kostte er weer uit te klimmen en in beweging te komen toen ze zich uiteindelijk realiseerde dat er iemand voor haar stond.

‘Stallan, jij bent het.’

‘Je hebt me laten roepen.’

‘Ja. Je bent me niet uit eigen vrije wil op komen zoeken.’

‘Nee. Iemand had me kunnen zien en dan was Malsas het te weten gekomen. Ik heb weinig behoefte aan dergelijke aandacht van de Eistaa.’

‘Ik dacht dat je mij diende en nu blijk je meer waarde te hechten aan je eigen geschubde hachje?’

Stallan stond wijdbeens voor haar en gaf geen duimbreed toe. ‘Nee, Vaintè, ik hecht grotere waarde aan mijn werk. Het is mijn werk om ustuzou te doden. Wanneer jij leidt, zal ik je volgen. Naar het noorden vluchten de smerige onderkruipsels. We zouden ze moeten vertrappen. Wanneer jij niet leidt, wacht ik af.’

Vaintè’s kwaadaardige humor kwam weer een beetje terug. ‘Bespeur ik daar een kleine terechtwijzing, dappere Stallan? Een kleine hint dat ik mijn energie beter had kunnen aanwenden door de slager uit te hangen en de dichtstbijzijnde ustuzou af te slachten? Dat ik geen grote expeditie had moeten organiseren om één enkele, ellendige ustuzou op te sporen en te doden?’

‘Dat is voor je eigen rekening, Vaintè. Ik heb niets gezegd. Maar ik moet er wel bij zeggen dat ik je verlangen om de strot van die ene ustuzou open te rijten wel degelijk deel.’

‘Maar niet genoeg om hem overal te blijven achtervolgen?’

Vaintè liep nerveus heen en weer door haar verblijf, kronkelend van woede, terwijl haar klauwen diep in de matten op de vloer groeven. ‘Ik vertel dit aan jou en aan jou alleen, Stallan. Misschien was deze laatste aanval een vergissing. Maar niemand wist van te voren hoe het af zou lopen en we lieten ons allemaal meeslepen door ons enthousiasme. Zelfs zij die nu niet meer tegen mij wenst te spreken.’ Plotseling draaide zij zich om en wees met haar duim op Stallan.

‘Dus vertel mij nu eens, trouwe Stallan. Hoe komt het dat je al die tijd mijn gezelschap hebt weten te vermijden – en dat je nu toch hier bent?’

‘De verliezen zijn vergeten. De meeste doden waren immers maar fargi. Er wordt alleen nog maar gesproken over de Yilanè die in het bos door de ustuzou zijn gedood en over de dode mannetjes op het strand. Ik heb ervoor gezorgd dat een groot aantal van de afbeeldingen die de vogels meebrengen verspreid worden, zodat alle Yilanè de ustuzou met eigen ogen kunnen zien en zich kwaad kunnen maken. Ze vragen zich af waarom er geen ustuzou meer gedood worden.’

Vaintè kraaide van plezier.

‘Trouwe Stallan, ik heb je onrecht aangedaan. Terwijl ik me hier overgaf aan sombere woede, deed jij het enige dat een eind kan maken aan mijn gedwongen afzondering. Je hebt ze aan de ustuzou herinnerd. Je hebt ze laten zien wat de ustuzou hebben gedaan en opnieuw zullen doen. Ergens daarbuiten, in de wildernis, zitten ustuzou die nodig gedood moeten worden. Maar het zal nu niet lang meer duren voordat ik weer benaderd zal worden, Stallan, want ze zullen zich herinneren dat het afmaken van ustuzou iets is waar ik heel erg goed in ben. We hebben fouten gemaakt – en er lering uit getrokken. Van nu af aan zal het uitsluitend een rustige, efficiënte slachting zijn. Zoals vruchten van een boom worden geplukt om aan de dieren te voeren, zo zullen wij deze ustuzou plukken. Net zolang totdat de boom helemaal leeg is en Gendasi alleen nog maar bewoond zal worden door Yilanè.’

‘Daar sta ik helemaal achter, Vaintè. Al sinds ik mijn eerste ustuzou heb gezien, heb ik het gevoel gehad dat één van beiden moet wijken, ustuzou of Yilanè.’

‘Zo is het. Dat is onze bestemming en dat is wat er moet gebeuren. Ooit zal de dag aanbreken dat de schedel van de allerlaatste ustuzou aan de doornen van de Muur der Herinneringen gehangen zal worden.’

Stallan sprak zacht en oprecht: ‘En het zullen jouw handen zijn die hem daar ophangen, Vaintè. Die van jou en van niemand anders.’

29

Vaintè maakte er een gewoonte van elke avond vlak voor zonsondergang het schaalmodel van Gendasi te bezoeken. Tegen die tijd waren de bouwers verdwenen, omdat hun werk er voor die dag weer op zat, en had zij de enorme, schemerig verlichte ruimte helemaal voor zichzelf. Ze bestudeerde alle eventuele veranderingen van die dag en keek of de vogels nog interessant materiaal hadden binnengebracht. Het was nu zomer en de dieren, de ustuzou incluis, trokken van de ene naar de andere plek. Ze zag de verschillende groepen ustuzou samenkomen en weer uit elkaar gaan totdat ze ze niet langer uit elkaar kon houden. Aangezien ze geen gezag meer had, kon ze geen vluchten laten uitvoeren en moest het dus maar zien te doen met de informatie die ze uit de afbeeldingen kon opmaken.

Op een avond, toen ze daar ook weer was, kwam Stallan met een aantal nieuwe foto’s die ze wilde vergelijken met de gegevens die ze al hadden. Gretig nam Vaintè de afbeeldingen van haar aan en bestudeerde ze zo goed mogelijk in het schemerige licht. Hoewel ze het nooit met zoveel woorden hadden afgesproken kwam Stallan, sinds zij ontdekt had dat Vaintè hier elke dag op hetzelfde tijdstip was, meestal zelf de nieuwe afbeeldingen van de bewegingen van de ustuzou brengen. Zo kwam het dat Vaintè evenveel wist over de wezens die zij had gezworen te zullen doden als alle anderen.

Wanneer er nieuwe afbeeldingen kwamen van de vallei-ustuzou in het zuiden bekeek ze die altijd extra nauwkeurig; het verbaasde haar niet toen op een dag bleek dat alle tenten en grote dieren verdwenen waren. Kerrick wachtte haar terugkeer niet af. Hij was weg. Maar hij zou wel weer ergens opduiken, daarvan was ze overtuigd.

Die hele lange zomer lang bestudeerde ze het model, hield zich afzijdig – en wachtte. Ze volgde de bewegingen van de verschillende bendes ustuzou en zag dat een van de grotere groepen in oostelijke richting trok. Toen deze groep uiteindelijk werkelijk de bescherming van de bergen verliet en de oceaankust naderde, wachtte ze af en zei niets. Toen zij hun kamp opsloegen op een plek die ze vanuit zee makkelijk zouden kunnen aanvallen, bleef ze nog steeds wachten. Haar geduld werd danig op de proef gesteld. Stallan bracht haar verslag uit van de groeiende onrust onder de Yilanè, nu de ustuzou zo dichtbij waren en hun woede omdat er niets aan gedaan werd. Malsas moest dit ook te horen krijgen, zou de afbeeldingen ook zien en zou toch uiteindelijk iets moeten doen. Zij was nu degene die onder druk stond, niet Vaintè, en dit feit stelde Vaintè in staat haar ongeduld te beheersen. Hoewel het haar niet licht viel. Maar ze had weinig te verliezen. Toen de fargi haar kwamen halen verborg zij haar vreugde achter een roerloze onaangedaanheid.

‘Een boodschap, Vaintè, van de Eistaa.’

‘Spreek.’

‘Of u nu meteen naar de ambesed kunt komen.’

‘Ga maar terug. Ik kom eraan.’

Vaintè had al vaak over dit moment nagedacht en overwogen hoeveel tijd ze tussen de boodschap en haar vertrek zou laten verstrijken. Niet lang; het had geen zin Malsas onnodig kwaad te maken. Ook had ze overwogen formele armversieringen te dragen, maar uiteindelijk besloten dit maar niet te doen. Ze kon maar beter niet te zeer opvallen. Dus deed ze alleen een paar druppels geurige olie op haar handpalmen, wreef haar kam ermee in totdat hij een beetje glansde en gebruikte de rest op haar onderarmen en de rug van haar handen. Nu was ze klaar. Zonder zich te haasten ging ze naar buiten, maar ze nam wel de kortste weg naar de ambesed. Daar, in het hart van de stad, had zij ooit als Eistaa gezeten. Nu keerde ze terug – als wat? Als boeteling, smekeling? Nee, dat nooit, ze zou liever sterven dan om een gunst te vragen. Ze had zich voorbereid om bevelen te ontvangen, om Alpèasak te dienen, meer niet. Deze beslissing bleek uit elke beweging van haar lichaam.

De ambesed was uitgebreid nu heel Inegban de gelederen van de Yilanè van Alpèasak was komen versterken. Ze stonden in groepjes te praten of liepen op hun gemak van het ene groepje naar het andere. Ze waren zich bewust van haar aanwezigheid, gingen onopvallend uit de weg om haar te laten passeren, maar niemand keek haar aan of begroette haar. Ze was er wel – maar ook weer niet, totdat ze met Malsas had gesproken.

De groep rond de Eistaa week voor haar uiteen. Ze wendden voor haar niet te zien en deden als bij toeval een paar stappen opzij. Ze negeerde deze verkapte beledigingen en liep onaangedaan door tot ze voor Malsas stond. Stallan stond aan de zijde van de Eistaa. De jageres keek naar Vaintè en haar handpalmen kleurden in herkenning. Vaintè retourneerde de groet en nam zich in stilte voor dit heldhaftige blijk van herkenning, terwijl alle anderen zich van haar hadden afgekeerd, niet te vergeten. Ze bleef voor Malsas staan en wachtte zwijgend af totdat één oog in haar richting bewoog.

‘Ik ben hier, Eistaa.’

‘Ja, je bent hier, Vaintè.’ Haar woorden klonken volkomen neutraal, niet verwelkomend, maar ook niet afwijzend. Toen Vaintè afwachtend bleef staan zwijgen ging Malsas verder.

‘In het noorden zitten ustuzou die brutaal genoeg zijn om naar de kust te gaan waar we ze te grazen kunnen nemen.’

‘Ik weet het, Eistaa.’

‘Weet je ook dat ik Stallan opdracht heb gegeven er naartoe te gaan en ze te doden?’

‘Dat wist ik niet. Maar wat ik wel weet is dat Stallan als eerste ustuzou heeft gedood en er nog steeds de beste in is.’

‘Het doet me deugd je dat te horen zeggen. Maar Stallan is het niet met je eens. Zij voelt zich niet bekwaam genoeg om het bevel op zich te nemen en sarn’enoto te zijn in de jacht op de ustuzou. Vind jij dat ook?’

Ze moest het antwoord met uiterste zorgvuldigheid formuleren. Hier school een groot gevaar en er was geen ruimte voor vergissingen. Toen Vaintè begon te spreken, sprak er oprechtheid uit haar bewegingen, gevolgd door vastberadenheid.

‘Stallan is uitermate bekwaam in het doden van ustuzou en wij kunnen allemaal veel van haar leren. Wat haar geschiktheid als sarn’enoto betreft – daarover kan ik niet oordelen. Alleen de Eistaa kan een sarn’enoto benoemen en alleen de Eistaa kan een sarn’enoto weer afzetten.’

Ziezo, het was eruit. Geen opstandigheid, geen poging tot ruzie of strooplikkerij, gewoon de verklaring van een simpel feit. Zoals altijd moesten de besluiten genomen worden door de Eistaa. Anderen konden haar adviseren, maar alleen zij kon beslissen.

Malsas keek van de een naar de ander, terwijl alle aanwezigen in stilte toekeken. Stallan stond zoals altijd zo vast als een rots, klaar om elke opdracht die ze zou krijgen uit te voeren. Niemand die haar zo zag staan geloofde dat zij ooit tegen de wensen van de Eistaa in zou gaan. Als zij zei dat ze niet in staat was om sarn’enoto te zijn, bestond daar verder geen twijfel aan.

Ook Vaintè verzette zich niet tegen bevelen. Ze was juist hier om ze te ontvangen. Malsas keek hen beiden aan en nam toen een besluit.

‘De ustuzou moeten vernietigd worden. Ik ben de Eistaa en ik benoem Vaintè tot sarn’enoto om die vernietiging tot stand te brengen. Hoe dacht je het te gaan aanpakken, sarn’enoto?’

Vaintè zette elke gedachte aan deze overwinning meteen van zich af en dwong zichzelf niet toe te geven aan het gevoel van triomf dat haar beving. In plaats daarvan maakte zij eenvoudig het gebaar van aanvaarding en begon te spreken.

‘Alle ustuzou vermijden tegenwoordig de kust waar hun soortgenoten de dood hebben gevonden. Maar één bepaalde groep heeft een keer een val voor ons opgezet. Wanneer ik nu naar deze nieuwe groep ustuzou aan de kust kijk, zie ik diezelfde val weer voor me. Dit houdt in dat er twee dingen moeten gebeuren. De val moet ontweken worden en in plaats daarvan moeten de ustuzou in de val gelokt worden.’

‘Hoe ga je dat doen?’

‘We zullen de stad in twee groepen verlaten. Stallan zal de eerste aanvoeren, en per boot naar het noorden gaan om de ustuzou precies zo aan te vallen als we in het verleden hebben gedaan. Haar groep zal de nacht vóór de aanval op het strand doorbrengen. Ik zal met de tweede groep in snelle uruketo de zee opgaan, zo ver dat we vanaf het strand niet meer te zien zijn. Wij gaan even ten noorden van de ustuzou aan land en slaan toe voordat ze onze aanwezigheid in de gaten hebben.’

Malsas seinde dat ze het begreep – maar zich tevens verbaasde. ‘Op die manier ontdoen we ons van de ustuzou, maar wie zegt dat andere ustuzou, die zich verborgen houden uit angst voor een aanval, Stallan en haar fargi ’s nachts niet aan zullen vallen, terwijl zij op het strand liggen te slapen?’

‘Met die belangwekkende vraag toont de Eistaa haar grote wijsheid. Wanneer de ustuzou zien hoe Stallan aan land gaat, zullen zij alleen zien hoe er vlees en water wordt uitgeladen. Pas als het donker is zullen deze voorraden geopend worden en dan blijken onze nieuwe nachtwapens erin te zitten. Vervolgens gaan de Yilanè die hierin getraind zijn aan boord van de speciale nachtboten. Als er een aanval volgt, zullen de boten vertrekken en zal het strand een strand des doods worden.’

Malsas dacht hier even over na en gaf toen een teken van haar goedkeuring. ‘Doe het zo dan maar. Het is een goed doordacht plan. Ik zie dat je hier lang over hebt nagedacht, Vaintè.’

Er klonk een lichte terechtwijzing in haar woorden, vanwege het feit dat Vaintè, terwijl ze nog niet eens wist wat er met haar zou gebeuren, al plannen had zitten maken. Maar het was slechts een kleine berisping, en een verdiende, en Vaintè vond het niet erg. Ze was weer sarn’enoto – dat was het enige wat telde. Haar uitbundige vreugde nog steeds beheersend, zei ze, zo kalm mogelijk:

‘Ik moet u nog iets vertellen over de strijdmacht onder Stallans commando. Toen wij bezig waren de nachtwapens te ontwikkelen is ons gebleken dat slechts enkele Yilanè in staat zijn in het donker te werken, zelfs met verlichting. En het zijn dan ook deze specialisten die de wapens zullen uitpakken en vervolgens de lichtbakens zullen volgen naar de boten. De rest van de fargi zullen aan land moeten blijven. Als er een aanval plaatsvindt bestaat er een grote kans dat zij allen gedood zullen worden.’

‘Dat mag niet,’ zei Malsas. ‘Er zijn al te veel fargi gestorven.’

‘Dat weet ik, Eistaa, gelooft u me, juist ik kan dat weten. Het is dan ook mijn innige wens dat er geen fargi meer zullen sneuvelen. Daarom stel ik u voor dat wij de fargi vervangen door de Dochters des Doods. Van hen kunnen we toch niet verwachten dat ze zullen vechten en op deze manier zijn die parasieten van onze stad tenminste nog ergens goed voor.’

Malsas toonde ruimschoots waardering voor dit voorstel en haar handpalmen kleurden geelachtig van genoegen. ‘Vaintè, je bent sarn’enoto omdat je met dit soort ideeën komt. Doe het, doe het nu meteen.’

‘De voorbereidingen zullen vandaag nog worden voltooid en de voorraden zullen worden ingeladen. Beide strijdmachten vertrekken bij het eerste ochtendgloren.’

Het was kort dag, maar Vaintè was deze aanval al dagen aan het voorbereiden, zonder te weten of ze hem ooit ten uitvoer zou kunnen brengen, maar helemaal klaar voor als de mogelijkheid zich zou voordoen. De gehaaste voorbereidingen werden voltooid met de efficiëntie die alle gezamenlijke activiteiten van de Yilanè kenmerkte en de enige die moeilijkheden maakte was Enge. Zij eiste een gesprek met Vaintè en had zich vast voorgenomen om niet weg te gaan voordat ze bij haar werd toegelaten. Tot haar verbazing werd haar verzoek onmiddellijk ingewilligd.

‘Wat zijn dat voor bevelen die je hebt uitgevaardigd, Vaintè? Wat zijn je plannen met de Dochters van het Leven?’

‘Ik ben sarn’enoto en zo dien je me ook aan te spreken.’

Enge wilde zich al oprichten, maar besefte toen dat persoonlijke trots nu niet van belang was.

‘Van laagste tot hoogste, ik sprak een beetje overhaast, sarn’enoto. Ik verzoek u beleefd mij de aard van uw bevelen mede te delen.’

‘Jij en je metgezellen zullen per boot naar het noorden worden gebracht. Er wordt niet van jullie verwacht dat jullie wapens zullen gebruiken of dat jullie zullen doden. We willen alleen dat jullie je inzetten voor de stad.’

‘Dat is vast nog niet alles. U hebt me nog niet al uw plannen verteld.’

‘Nee, dat heb ik niet. En dat zal ik niet doen ook. Jullie eten het voedsel van Alpèasak, jullie worden beschermd door diegenen die bereid zijn te sterven voor Alpèasak. Wanneer we jullie dus nodig hebben doen jullie gewoon wat je verteld wordt.’

‘Er is hier iets niet in orde en het bevalt me niets. En als we nu eens weigeren?’

‘Dan gaan jullie toch. Zo nodig geketend en vastgebonden, maar jullie gaan in elk geval. En laat me nu alleen. De keus is aan jullie, maar de uitkomst interesseert me niet in het minst. Ga nu weg. Ik heb het druk.’

Vaintè’s vastberadenheid – en haar onverschilligheid betreffende hun uiteindelijke beslissing – moesten Enge ervan overtuigd hebben dat de Dochters inderdaad vastgebonden en wel aan boord geladen zouden worden als ze niet deden wat hun verteld werd. In het eerste ochtendgloren zwoegden de Dochters om alle voorraden aan boord te brengen en gingen vervolgens zelf zonder enig protest aan boord.

Vaintè overtuigde zich er persoonlijk van dat alle nachtwapens aanwezig waren, maar draaide zich meteen om toen Stallan aan kwam rennen met een stapeltje foto’s tussen haar duimen.

‘Dit zijn de vergrootte afbeeldingen waarom u had gevraagd, sarn’enoto.’

‘Heb je ze al gezien? Is hij erbij?’

Stallans bewegingen waren voor tweeërlei uitleg vatbaar. ‘Er zit er eentje bij die het zou kunnen zijn, maar ze zijn allemaal behaard en zien er wat mij betreft hetzelfde uit.’

Vaintè pakte de afbeeldingen en liep ze snel door, terwijl ze ze één voor één op de grond gooide totdat ze vond wat ze zocht. Triomfantelijk hield ze de foto in de lucht.

‘Hier, dit is Kerrick, het kan niet anders! Zijn vacht is weer aangegroeid, daar had je gelijk in, maar dat gezicht, nee, er is geen vergissing mogelijk. Hij bevind zich daar, aan die kust, en ditmaal zal hij niet ontsnappen. Je weet wat je te doen staat?’

‘Ik weet het. Het is een goed plan.’

Deze opmerking werd gevolgd door een van Stallans zeldzame uitingen van een goed humeur. ‘Een zeer gelukkig-makend plan. Het is voor het eerst dat ik me verheug op een aanval van de ustuzou.’

Toen het inladen gebeurd was, voerde Stallan de boten naar het noorden. Pas tegen het eind van de dag kwam ze tot de ontdekking dat alles voor niets was geweest. Hoewel alles precies volgens plan was gegaan en ze de hele dag in noordelijke richting hadden gevaren om tegen het invallen van de duisternis het afgesproken strand te bereiken, uit te laden en de val te zetten, zou het niet doorgaan. Het was al bijna helemaal donker toen er een uruketo te voorschijn kwam uit de branding, de begeleidende enteesenat er vrolijk omheen springend. Bovenop de hoge vin stond een Yilanè te wuiven. Stallan nam een van de nachtboten om ernaar toe te varen. Toen ze er vlakbij was riep de Yilanè haar boodschap omlaag.

‘Ik spreek namens Vaintè. Zij zegt dat jullie morgenochtend naar Alpèasak moeten terugkeren. Neem alles mee terug. De aanval gaat niet door.’

Dit was wel het laatste wat Stallan verwacht had. Zij maakte een vragend en tegelijk ontstemd gebaar.

‘De reden,’ zei de Yilanè, ‘is dat de ustuzou verdwenen zijn. Ze hebben het strand verlaten en zijn zo snel ze kruipen kunnen het binnenland in gevlucht. Er zijn geen ustuzou meer over om te vernietigen.’

30

Het was al laat in de middag voordat de roofvogel naar het zuiden vloog. De grote vogel had eerder die dag een konijn verschalkt en was met het nog trappelende beestje in zijn klauwen bovenin een hoge, dode boom gaan zitten. Daar had hij het diertje verscheurd en opgegeten. Na afloop was hij, geheel verzadigd, nog een poosje blijven zitten. De donkere bobbel op zijn ene poot was goed zichtbaar voor iemand die vanuit het tentenkamp beneden omhoog zou kijken. De roofvogel veegde zijn kromme snavel schoon aan de boomschors, streek zijn veren glad – en verhief zich in de lucht. Nadat hij een aantal steeds hogere cirkels had beschreven, draaide hij zich om en vloog naar het zuiden.

Een van de jongens die opdracht had gekregen de vogel in de gaten te houden rende onmiddellijk naar Kerrick om het te vertellen. Deze hield zijn hand boven zijn ogen, keek naar de lucht en zag de witte vlek in de verte verdwijnen.

‘Herilak, hij is weg,’ riep hij.

De grote jager wendde zich af van het hertenkarkas dat hij aan het slachten was. Zijn armen zagen tot aan zijn ellebogen rood van het bloed. ‘Misschien zitten er nog meer.’

‘Misschien, dat weten we natuurlijk nooit zeker. Maar die zeevogels zijn ook verdwenen en volgens de jongens zijn er geen andere grote vogels in de buurt.’

‘Wat moeten we volgens jou nu doen, margalus?’

‘Meteen vertrekken en niet wachten tot het donker is. We hebben al het voedsel dat we nodig hebben en het heeft geen zin hier langer te blijven dan noodzakelijk is.’

‘Akkoord. We gaan.’

Binnen in de tenten waren al hun bezittingen reeds ingepakt en gebundeld, klaar voor vertrek. Terwijl de tenten werden afgebroken, werden de travois achter de mastodonten gespannen en snel volgeladen. Iedereen verheugde zich erop de dreiging van de kust te verruilen voor de bescherming van de bergen. Terwijl de laatste spullen op hun plaats werden gebonden, stampte de eerste protesterende mastodont al weg. De jagers keken over hun schouders achterom, maar het strand was leeg, evenals de lucht. De vuren smeulden nog na en het half geslachte hert hing nog aan het houten raamwerk. De sammads waren op weg.

Ze liepen door tot het donker werd, stopten om wat koud vlees te eten, ontstaken geen vuren en trokken verder. De tocht duurde de hele nacht voort, met slechts een paar korte pauzes om de dieren te laten rusten. Tegen de ochtend bevonden ze zich in de beboste heuvels, ver weg van de route die ze op hun tocht naar het westen, naar de kust, hadden gevolgd. De mastodonten werden van hun travois bevrijd zodat ze konden grazen, terwijl de vermoeide sammads onder de bomen gingen liggen slapen.

Toen Armun haar ogen opendeed zag ze aan de schuine lichtstralen tussen de takken door dat het middag was. Ze was wakker geworden van het hongerige gejengel van de baby. Ze ging met haar rug tegen de boomstam zitten en legde de kleine aan haar borst. Kerrick lag niet meer naast haar; ze zag hem tussen de bomen met de andere sammadars zitten praten. Hij keek gespannen en ernstig toen hij de heuvel weer op kwam, maar toen hij haar daar zag zitten verscheen er een glimlach op zijn gezicht. Ze lachte terug en nam zijn hand in de hare toen hij naast haar kwam zitten.

‘Het duurt nu niet lang meer voordat we weggaan,’ zei hij, zich afwendend toen hij de liefhebbende glimlach van haar gezicht zag verdwijnen; ze kneep hard in zijn hand.

‘Moet je dit nu beslist doen?’ vroeg ze, en haar woorden hielden het midden tussen een vraag en het vaststellen van een feit.

‘Dat weet je best. Het was mijn plan – ik kan de anderen toch niet zonder mij de strijd laten aanbinden?’

‘Je gaat bij me weg…’ Haar stem klonk hees en in de woorden school alle pijn van haar hele, eenzame leven. ‘Jij bent alles wat ik heb.’

‘Dat is niet waar. Je hebt Arnhweet nu en je moet goed voor hem zorgen totdat ik terugkom. Dat we dit doen heeft maar één reden: de veiligheid van de sammads. Zolang de murgu ons kunnen opjagen en doden zijn we nergens veilig. Pas wanneer zij er niet meer zijn, kunnen wij weer in vrede leven, net als vroeger. Ga nu samen met de sammads naar de weide in de bocht van de rivier. Voor het einde van de winter voegen wij ons daar weer bij jullie. Pas goed op jezelf tot ik terug ben.’

‘Beloof me dat je weer bij me terug zult komen.’

Ze hield haar hoofd gebogen en haar dikke haar viel over haar gezicht, net als toen hij haar voor het allereerst gezien had. Hij streek het haar opzij en liet zijn vingertoppen over haar gezicht en zachtjes over haar gespleten lippen glijden.

‘Ik heb, net als jij, een eenzaam leven gehad,’ zei hij, heel zachtjes zodat alleen zij hem kon horen. ‘Net als jij was ik anders dan alle anderen en haatte iedereen. Dat alles is nu verleden tijd. Wij zijn samen – en wanneer ik weer terug ben zullen we nooit meer uit elkaar gaan. Dat beloof ik je.’

De tedere streling langs haar lippen ontwapende haar, want ze wist dat hij werkelijk meende wat hij zei en dat hij zonder te lachen naar haar gezicht kon kijken. De tranen sprongen haar in de ogen en ze kon slechts knikken toen hij opstond en wegliep. Ze keek naar de baby, wiegde hem in haar armen in slaap en durfde pas weer op te kijken toen ze zeker wist dat de jagers verdwenen waren.

Herilak voerde hen de heuvels in, waarbij hij er voortdurend voor zorgde dat ze in de schaduw van de bomen bleven. Hij liep met snelle, zekere tred. Ze gingen nu nog gebukt onder het gewicht van de lasten op hun rug, maar er zat voornamelijk voedsel in zodat ze onderweg alleen maar lichter konden worden. Het was op dit moment belangrijk geen tijd te verliezen met jagen, maar zoveel mogelijk afstand te brengen tussen henzelf en de sammads. Wanneer de vogels op weg gingen, en dat zou zeker gebeuren, mocht hun vertrek niet opvallen. Ze moesten opgaan in de wildernis.

Ze liepen onafgebroken door totdat het te donker werd om het pad nog te zien en ze af en toe over hun eigen benen struikelden van vermoeidheid. Pas toen gaf Herilak het teken dat ze konden stoppen. Hij liet zijn bepakking op de grond vallen en de anderen volgden, kreunend van opluchting, zijn voorbeeld. Kerrick kwam bij hem zitten en samen aten ze wat vlees. Zwijgend zaten ze te eten terwijl het steeds donkerder werd en de sterren aan de hemel verschenen. Boven hen in de bomen riep een uil.

‘Hebben ze ons nu al in de gaten? Zal die uil aan de andere vogels doorgeven dat wij hier zitten?’ vroeg Herilak bezorgd.

‘Nee. Dat is een gewone uil. De vogels die ons bespioneren praten alleen tegen de murgu en niet met elkaar. De roofvogel die ons gisteren zag, kan Alpèasak nog niet bereikt hebben, dus denken ze dat wij nog steeds op het strand kamperen. Tegen de tijd dat ze erachter komen dat we weg zijn en andere vogels achter ons aan sturen, zijn we al veel te ver weg. Ze zullen de sammads vinden en achter hen aan gaan, maar het zal niet in hen opkomen ons hier te komen zoeken. Pas wanneer we in de buurt van hun stad komen, lopen we weer het gevaar om ontdekt te worden.’

‘Maar dan is het al te laat.’

‘Ja, dan is het voor de murgu te laat.’

Moedige woorden, dacht Kerrick en glimlachte wrang in de duisternis. Kon dit kleine groepje jagers werkelijk die machtige stad met haar vele, vele inwoners verwoesten? Het leek haast niet mogelijk. Met z’n hoevelen waren ze hier? Minder dan drie hault, zoveel als drie mannen konden tellen. Bewapend met hèsotsan – maar dat waren de Yilanè ook. Hèsotsan en pijlen en speren om de strijd aan te binden met een machtig ras, dat al sinds het ei der tijden de wereld bevolkte. De onmogelijkheid ervan maakte zijn gedachten nog duisterder dan de nacht die hem omringde. Wat moesten ze doen?

Maar tegelijk met dit gevoel van twijfel, vonden zijn vingers het houten kistje dat hij mee had genomen uit de vallei. In het kistje zat de steen waar vuur in gevangen zat. Met behulp van vuur zou het kunnen, moest het kunnen – zou het gebeuren. Met dit vaste voornemen en het kistje stevig tegen zich aangedrukt, draaide hij zich op zijn zij en viel in slaap.

‘De eerste vogels die we hebben uitgestuurd zijn terug,’ zei Vaintè. ‘De foto’s zijn bestudeerd en we denken dat de bende ustuzou die eerst aan de kust kampeerde zich nu verder naar het noorden, vlakbij deze bergen bevindt.’

‘Weet je dat zeker?’ vroeg Malsas.

‘Met ustuzou weet je dit soort dingen nooit zeker want ze lijken allemaal op elkaar. Maar we weten in elk geval dat ze niet meer op het strand zijn en ook in het zuiden kunnen we er geen meer vinden.’

Stallan bleef zwijgend en oplettend achter hen staan. Er waren inderdaad geen bendes gevonden, dat was waar. Maar niets betekende nog steeds niets. Er klopte iets niet. Ze had er een bepaald gevoel bij, een jagersgevoel, maar wist niet waarom. Hoewel Malsas geen jager was voelde ook zij zich er onwillekeurig niet echt gemakkelijk bij.

‘Ik begrijp het niet. Waarom hebben die beesten die lange tocht naar de kust ondernomen – om vrijwel onmiddellijk weer te vertrekken?’

Vaintè maakte onzekere bewegingen. ‘Ze jagen op voedsel voor de winter. Ze vissen in zee.’

‘Ze hebben niet veel tijd gehad om te jagen,’ zei Stallan.

‘Precies,’ zei Malsas. ‘Wat was dan hun motief om dit te doen? En houden ze er wel motieven op na – of rennen ze maar een beetje heen en weer, net als dieren? Jij hebt er een tijdje een gehad, Vaintè, jij moet dat weten.’

‘Ze denken. Ze redeneren. Ze hebben een dierlijke sluwheid die heel gevaarlijk kan zijn. We mogen nooit vergeten hoe ze de fargi hebben gedood op de stranden.’

‘Die ustuzou van jou is ontsnapt, is het niet?’ vroeg Malsas. ‘Maakte hij deel uit van die bende op het strand?’

Vaintè sprak zo rustig mogelijk. ‘Ik denk het wel. Dat exemplaar is heel gevaarlijk, want hij beschikt niet alleen over de dierlijke sluwheid van een ustuzou, maar ook over een bepaalde mate van Yilanè kennis.’

‘Dat wezen moet vernietigd en zijn huid aan de doornen gehangen worden.’

‘Geheel mijn idee, Eistaa.’

‘En wat ben je nu dus van plan?’

‘Hoe graag ik die ene ustuzou ook dood zou willen zien, toch lijkt het mij van groter belang om alle ustuzou te doden. Uiteindelijk komt dat immers op hetzelfde neer. Als ze allemaal dood zijn, is hij ook dood.’

‘Dat is een verstandig plan. Hoe wil je het ten uitvoer brengen?’

‘Als de Eistaa het goedvindt zou ik een trumal op touw willen zetten die een eind zal maken aan deze bedreiging.’

Malsas toonde tegelijkertijd goedkeuring en twijfel. Zij had, zoals iedereen, in de oceaan van haar jeugd, deel uitgemaakt van een trumal – waarbij verschillende efenburu zich verenigden en zich gezamenlijk inzetten voor één bepaald doel. Vaak was dat bijvoorbeeld het vangen van een school inktvissen die te groot was voor één efenburu.

‘Ik begrijp uw twijfel, Eistaa, maar het moet gebeuren. We moeten meer fargi laten komen uit de steden van Entoban. Meer uruketo, meer wapens. Tegen het eind van het voorjaar varen we naar het noorden, gaan aan land en trekken in westelijke richting. We doden alle ustuzou die we tegenkomen. Tegen het eind van de zomer hebben we dan de bergen bereikt en vervolgen onze weg naar het zuiden, naar de warme zee. Gedurende de winter worden onze voorraden aangevuld. Wanneer het weer lente wordt slaan we ten westen van de bergen toe. En tegen de volgende winter zullen de ustuzou volledig zijn uitgeroeid. Er zal geen enkel paar meer over zijn om zich op de een of andere donkere, stinkende plek voort te planten. Zo moet het volgens mij gebeuren.’

Malsas luisterde en ging met het plan akkoord. Maar ze maakte zich nog steeds zorgen over de uitvoerbaarheid van een dergelijk ambitieus plan. Bestond er een kans dat het zou lukken? Ze keek naar het schaalmodel, dacht aan de enorme afstanden en de vele ustuzou die daar ergens leefden. Konden ze werkelijk allemaal worden uitgeroeid?

‘We moeten ze allemaal doden,’ zei ze, hardop antwoord gevend op haar eigen vraag. ‘Dat móet gewoon gebeuren, daar is geen ontkomen aan. Maar zou het niet beter zijn om kleine expedities uit te sturen om de bendes die we tot dusverre hebben gevonden te vernietigen?’

‘Ze zullen zich verstoppen en naar het noorden gaan, waar het altijd vriest en waar wij hen niet kunnen volgen. Ik wilde dat we het zo konden doen, maar ik ben bang dat het onmogelijk is. Met een heel leger van fargi in één keer schoon schip maken. Een eind maken aan deze dreiging.’

‘Wat vind jij ervan, Stallan?’ vroeg Malsas, zich tot de zwijgende, stoïcijnse jager wendend. ‘Jij bent een ustuzoudoder. Zal dit plan opleveren wat Vaintè beweert dat het op zal leveren? Moeten we het erop wagen?’

Stallan keek naar het gigantische schaalmodel en ordende haar gedachten zodanig dat zij ze duidelijk kon verwoorden.

‘Als er een trumal komt zullen de ustuzou sterven. Ik weet niet of we voldoende strijders bij elkaar kunnen krijgen. Daar ga ik niet over, dus dat weet ik niet. Wat ik wel weet is dat de trumal, als onze strijdmacht groot genoeg is, zeker zal slagen.’

Het bleef even stil terwijl Malsas alles wat er gezegd was tegen elkaar afwoog. Tenslotte sprak zij het bevel uit.

‘Trumal, sarn’enoto. Vernietig de ustuzou.’

31

‘Vergeeft u alstublieft een onbelangrijk persoon zoals ik dat zij zo’n hardwerkend en belangrijk iemand als u durft te storen,’ zei Krunat, terwijl zij aarzelend naar Vaintè toekwam.

Vaintè stond, geconcentreerd en in gedachten verzonken voor het schaalmodel van Gendasi. Ze kon alleen nog maar denken aan de op handen zijnde aanval. Ze begroette de ander automatisch en het duurde even voordat zij haar kon plaatsen. Ze hadden elkaar al eerder ontmoet, ja, dit was Krunat, zij had het ontwerp en de uitbreiding van de stad overgenomen van Sòkain. Het waren haar assistenten die dit model van Gendasi gemaakt hadden en Krunat had geholpen bij het maken van de plannen. Nu stond zij, nederig als de laagste fargi, voor haar. Ze was een uitstekend architect, ook al had ze een lage dunk van zichzelf. Met enige moeite slaagde Vaintè erin haar gedachten los te rukken van de aanstaande veldtocht en legde, ondanks haar ergernis over het feit dat zij gestoord werd, warmte in haar woorden.

‘Het is altijd een eer om Krunat te spreken. Waarmee kan ik je van dienst zijn?’

Krunat zwaaide met de foto’s die ze bij zich had en uit elke beweging van haar lichaam sprak nederigheid.

‘Ten eerste mijn allergrootste dank, Vaintè, voor uw ontwikkeling van de vogel-foto techniek. Die is van enorm belang geweest voor het ontwerpen en de uitbreiding van de stad. Mijn eeuwige dank daarvoor. ’

Vaintè maakte slechts een kort gebaar van aanvaarding, want ze wilde niet laten merken hoe ongeduldig ze begon te worden. Terwijl ze sprak nam Krunat langzaam de stapel foto’s door.

‘In het noorden van Alpèasak bevinden zich naaldwouden, maar de bodem is onvruchtbaar en zanderig. Ik overweeg de kanalen uit te breiden om water naar deze streek te voeren en wellicht poelen te creëren voor de grotere kuddedieren. Daarom zijn er veel foto’s gemaakt van dit gebied, die voor u natuurlijk van geen enkel belang zijn. Behalve, misschien, deze. Mogelijk betekent het niets, maar wij zijn nogal geïnteresseerd in de ter plaatse aanwezige levensvormen voor mogelijke exploitatie, dus heb ik deze laten vergroten… ’

Vaintè’s ergernis was nu zo groot dat zij niets durfde te zeggen, maar iets van haar gevoelens werd toch wel duidelijk toen zij de afbeelding ruw uit Krunats duimen rukte; de architect deinsde achteruit.

Eén enkele blik deed Vaintè omslaan als een blad aan een boom. ‘Heel goed, Krunat,’ zei ze vriendelijk, ‘heel goed dat je me dit komt laten zien. Kun je op het schaalmodel de plek aanwijzen waar deze foto gemaakt is?’

Terwijl Krunat zich omdraaide naar het model, keek Vaintè nogmaals naar de foto. Een ustuzou, daar bestond geen twijfel aan, met in zijn ene poot zo’n stok met een stenen punt. Deze idioot had per ongeluk iets heel belangrijks ontdekt.

‘Hier, Vaintè, hier is het vlakbij. ’

Zo dichtbij! Het was maar een ustuzou, een dier, maar zijn aanwezigheid zo diep in het zuiden was vreemd. Verontrustend zelfs. Misschien was hij niet alleen. Deze wezens hadden wel vaker Yilanè gedood in de directe omgeving van de stad. Ze wenkte een fargi.

‘Breng onmiddellijk de jager Stallan hier. En wat jou betreft, wijze Krunat, mijn dank en de dank van Alpèasak. Dit beest heeft weinig goeds in de zin en wij zullen beslist met hem afrekenen. ’

De foto verontrustte Stallan al evenzeer als Vaintè. ‘Is dit de enige foto?’

‘Ja. Ik heb ze allemaal bekeken voordat Krunat ze weer meenam. ’

‘Hij is minstens twee dagen oud,’ zei Stallan en wees naar het schaalmodel. ‘Als de ustuzou nog steeds in zuidelijke richting komt kan hij – of zij – inmiddels hier zijn. Wat zijn uw orders, sarn’enoto?’

‘Verdubbel de bewaking rond de stad. Controleer of de alarmsignalen naar behoren functioneren. En kom me dan vertellen hoe het terrein er hier uitziet. Als deze beesten in de richting van Alpèasak komen, is het dan mogelijk tussen hen en de stad te komen en hen tegen te houden?’

Stallan wees met haar toegeknepen duimen naar het model, naar het met struikgewas begroeide gebied buiten de stad. ‘Doornstruiken en dicht struikgewas, bijna onmogelijk om door te komen tenzij de wildpaden worden gevolgd. Ik ken die paden heel goed. Laat de vogels vliegen, de uilen lijken me het beste, en laat ze uitvinden waar de ustuzou zitten. Zodra we ze gelokaliseerd hebben, zal ik mijn beste jagers meenemen om een val te zetten. ’

‘Doe dat. ‘ Vaintè’s kam stond recht overeind en trilde. ‘Ik denk dat Kerrick erbij is. Hij is de enige die het lef zou hebben zo dicht bij Alpèasak te komen, samen met andere ustuzou. Dood hem voor mij, Stallan. Breng me zijn huid. Prik hem met doornen aan deze muur, zodat we hem kunnen zien drogen. ’

‘Uw wens is mijn wens, Vaintè. Ik wil hem net zo graag dood hebben als u.’

‘Dit is het laatste gerookte vlees,’ zei Kerrick, terwijl hij met een takje de maden uit de harde homp vlees verwijderde. ‘Een paar van de jagers hebben nog wat ekkotaz over, maar veel is het niet.’

Herilak kauwde hard op zijn leerachtige stukje vlees, met maden en al. ‘Wat dichter bij de stad zit wel wild. Daar zullen we vlees genoeg hebben.’

Zelfs in de schaduw van de dennenbomen was de lucht nog zwaar en warm. De vliegen zoemden om hun hoofd en vlogen in hun ooghoeken. Het was een lange, uitputtende tocht geweest. Maar hoe moe de jagers ook waren, niemand klaagde. Slechts enkelen van hen waren zichtbaar onder de bomen, de rest was niet te zien. Maar Kerrick wist dat ze in het bos zaten, klaar voor alles wat komen ging. Zijn enige angst was dat hij hen naar een zekere dood zou leiden. Hoe dichter ze de stad naderden, des te vaker kwam deze morbide gedachte bij hem op.

‘We gaan,’ zei Herilak, terwijl hij opstond en zijn boog over zijn schouder slingerde, waar deze naast de hèsotsan in zijn draagzakhing. Tijdens het lopen voelde de grote jager zich meer op zijn gemak met zijn speer in zijn hand.

De tocht ging verder en Herilak voerde hen zoals altijd aan. Zij volgden hem over de glooiende, met struikgewas begroeide vlakte en vervolgens langs de rand van een moeras waar grote zwermen stekende insecten opstegen. Het moeras kwam hier uit, door een engte tussen lage heuvels. Herilak vertraagde zijn pas, verwijdde zijn neusgaten en bleef tenslotte staan. Toen het bevel was doorgegeven naar de achterste gelederen ging hij naast Kerrick in de schaduw van een wilg aan de waterkant zitten.

‘Heb je die vogels gezien, daarginds? Ze cirkelden boven de bomen en vlogen toen weg zonder neer te strijken.’

‘Nee, Herilak, het is me niet opgevallen.’

‘Als je graag in leven wilt blijven in het bos moet àlles je opvallen. Ruik nu eens goed, haal diep adem. Wat ruik je?’

‘Moeras.’ Kerrick glimlachte, maar Herilak bleef grimmig kijken.

‘Ik kan ze ruiken. Kijk nu niet om. Murgu.’

Kerrick voelde hoe zijn hart wild begon te bonzen en het kostte hem moeite zijn hoofd niet om te draaien. ‘Weet je het zeker?’

‘Geen twijfel mogelijk.’

‘Wat doen we nu?’

‘Hen doden voordat ze ons doden. Blijf hier. Wacht tot ik een sein geef en ga dan langzaam de vallei in. Houd je dodende stok in gereedheid.’

‘Moet ik alleen de vallei in?’

‘Nee, de Sasku gaan met je mee. Zelf neem ik de jagers mee. Die verstaan de kunst van het sluipen.’

Herilak liep snel naar achteren en zei iets tegen een van de jagers die daar zat. Samen verdwenen ze tussen de bomen. Even later verscheen Sanone met zijn met speren bewapende Sasku.

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg hij. ‘Herilak stuurde ons naar voren en zei jouw naam. Waar zijn hij en de andere jagers heen?’

‘Houd je verspreid over het pad en ga niet te dicht op elkaar lopen,’ riep Kerrick. Toen vertelde hij, op minder luide toon, tegen Sanone wat er aan de hand was. De mandukto was er niet blij mee.

‘Moeten wij dan als een soort lokaas fungeren voor een val? En zal, wanneer wij eenmaal dood zijn, hun dood onze wraak zijn?’

‘Ik denk dat we het Herilak wel kunnen toevertrouwen hen tussen de bomen door te besluipen. Dat heeft hij wel eerder gedaan.’

Ze wachtten in stilte en keken om zich heen naar de donkere muur van de jungle die onbekende gevaren verborg. Er bewoog iets en Kerrick hief zijn wapen al voordat hij er erg in had dat het een van Herilaks jagers was. De jager gaf met zijn hand een teken dat ze konden gaan en verdween toen weer tussen de bomen.

Kerrick ging voorop en trachtte de angst te negeren die hen allemaal in de greep hield. De donkere kloof zag er dreigend uit; daar kon zich wel een heel leger Yilanè verborgen houden. De wapens in gereedheid en klaar om te vuren… Langzaam zette hij de ene voet voor de andere en klemde zijn hèsotsan zo stevig vast dat hij hem voelde bewegen in zijn hand.

Plotseling klonk er tussen de bomen een kreet van pijn, en nog een, onmiddellijk gevolgd door het scherpe geknal van hèsotsan. Kerrick aarzelde, moesten ze nu toch verdergaan? Wat gebeurde er in de kloof? Hij gaf de Sasku een teken dekking te zoeken en hun wapens in de aanslag te houden.

Hij hoorde het geluid van krakend kreupelhout en rennende voetstappen die in hun richting kwamen. Kerrick hief zijn wapen toen hij een donkere figuur onder de bomen vandaan zag komen, het heldere zonlicht in.

Een Yilanè! Hij richtte, vuurde en miste toen het pijltje afketste op een tak. De Yilanè draaide zich om en keek naar hem.

De tijd stond stil. Hij was dicht genoeg bij om het snelle op en neer gaan van haar borst te zien terwijl zij stond te hijgen en ook de wijd geopende mond en de rijen tanden. Om haar in het gezicht te kijken en haar te herkennen. Ook in haar ogen stond herkenning te lezen en met een verandering van houding toonde zij haar blinde haat.

Het moment eindigde toen een van de Saskusperen zich in een boom vlak naast haar boorde. Voordat Kerrick de kans kreeg opnieuw te richten en te schieten dook ze opzij en verdween tussen de bomen.

‘Stallan!’ riep hij uit. ‘Het is Stallan!’

Hij rende in het wilde weg achter haar aan en hoorde hoe de Sasku hem volgden, maar toen hij zag hoe dicht het struikgewas was, bleef hij staan. Daar zou hij haar nooit vinden – maar zij hem misschien wel. Hij ging weer terug naar het wildpad en net op dat moment kwam Herilak er ook aan. Badend in het zweet, maar lachend en triomfantelijk met zijn speer zwaaiend.

‘We hebben ze in de rug aangevallen, die stomme murgu. Ze hielden zich verborgen en hadden niet eens in de gaten dat wij eraan kwamen. Allemaal dood.’

‘Allemaal op één na. De leider, Stallan. Ik heb op haar geschoten, maar helaas gemist.’

‘Dat kan gebeuren. Het doet er niet toe. Ze weten dat we hier zijn, maar ze kunnen er weinig aan doen. Maar wij zijn nu gewaarschuwd en ze zullen er geen tweede keer in slagen zo dicht bij ons in de buurt te komen.’

‘Wat doen we nu?’

‘Hun dodende stokken verzamelen en dan weer op weg. Ik denk dat de slag om deze stad begonnen is.’

32

Vaintè zat met Malsas de details te bespreken van de voorgenomen trumal toen zij vanaf de andere kant van de ambesed alarmerende geluiden hoorde. Yilanè die zich omdraaiden om te kijken, werden bruusk opzijgeduwd door Stallan, die op weg was naar de Eistaa. Toen zij naderbij kwam werd de reden voor het tumult duidelijk. Haar huid zat onder de schrammen en de modder; uit sommige snijwonden sijpelde nog bloed. Ze liep door totdat ze vlak voor Malsas stond – en liet toen verslagen haar schouders hangen. Dit alleen al was choquerend genoeg, want niemand had haar ooit anders gezien dan trots en fier. Ze luisterden zwijgend toe terwijl zij vertelde wat er gebeurd was.

‘Een ramp, Eistaa. Iedereen is dood. Ik ben de enige die teruggekeerd is. ’

‘Ik begrijp het niet. Dood? Maar hoe dan?’

Stallan hief haar gezicht op en haar rug rechtte zich van woede. ‘Ik had een hinderlaag gelegd. We zouden de ustuzou doden zodra ze dichterbij kwamen. Maar het zijn beesten. Ik had beter moeten weten. Ze beslopen ons van achteren en we hadden niet eens in de gaten dat ze er waren. Alle jagers en fargi zijn gedood. Ik ben gevlucht. Als ik was gebleven om te vechten was ik nu ook dood geweest. Dan had u niet geweten wat er gebeurd was. Ik heb het u nu verteld. Nu zal ik sterven van schaamte. U hoeft de woorden maar uit te spreken, Eistaa… ’

‘Nee!’ riep Vaintè zo hard als ze kon, kwaad en gebiedend, de ontkenning grof in zijn heftigheid. Stallan keek haar met open mond aan, haar stervensverzoek even vergeten. Zelfs Malsas reageerde slechts geschrokken op de interruptie. Vaintè begon snel te spreken, voordat de verbazing omsloeg in woede.

‘Ik wilde u niet beledigen, Eistaa. Ik wilde alleen het leven van Stallan redden. Beveelt u haar alstublieft niet te sterven. Zij is zo trouw aan de stad en de stad moet haar dus ook trouw zijn. Ik heb haar opgedragen samen met haar jagers een hinderlaag voor de ustuzou te leggen. Als er iemand schuld heeft dan ben ik het wel. We hebben deze dappere strijdster nodig. Het is niet haar schuld dat er doden zijn gevallen. Wij zijn in oorlog met de ustuzou. Laat haar niet sterven omdat we deze oorlog met hen voeren. Ik weet dat ik te haastig heb gesproken. Ik wacht uw oordeel af. ’

Vaintè stond met gebogen hoofd. Ze had een levensgroot risico genomen door zo te spreken en haar onbeschaamdheid zou haar wel eens het leven kunnen kosten. Maar op dit moment hadden ze Stallan veel te hard nodig. Stallan, de enige Yilanè die haar begroet had toen zij een uitgestotene was in deze stad.

Malsas keek naar de twee figuren die voor haar stonden en overwoog wat zij beiden hadden gezegd. In de stilte was het enige geluid het geschuifel van vele voeten toen alle Yilanè in de ambesed naar voren kwamen om te horen wat er gezegd werd. Er moest nu een beslissing worden genomen.

‘Je hebt duidelijk voor je beurt gesproken, Vaintè. Op elk ander tijdstip zou dit onvergeeflijk geweest zijn en zou je er onherroepelijk voor gestorven zijn. Maar ik ruik al te veel doden in de wind en ik laat je liever in leven om Alpèasak te verdedigen, dezelfde reden waarom jij Stallan ook liever in leven laat. We hebben jullie allebei nodig. Vertel me nu wat deze afschuwelijke gebeurtenis te betekenen heeft.’

‘Eerst wil ik u dank zeggen, Eistaa. Net als Stallan leef ik slechts om Alpèasak te dienen. De betekenis is duidelijk, evenals die van voorgaande gebeurtenissen. Er is een gewapende en gevaarlijke strijdmacht van ustuzou op weg naar Alpèasak. We moeten ze tegenhouden. Het is nu ook duidelijk waarom de ustuzou eerst naar de kust zijn gegaan. Het was een list om ons af te leiden. Toen ze terugkeerden naar de bergen zijn ze in twee groepen uiteen gegaan en deze bende wilde beesten is in het geheim naar het zuiden gekomen. Ik heb er meteen jagers op uit gestuurd om ze aan te vallen, maar wij zijn dus verslagen. Dit moet onze laatste nederlaag zijn, anders vrees ik voor onze stad.’

Malsas schrok hevig van haar woorden. ‘Hoe kunnen die beesten Alpèasak schaden?’

‘Dat weet ik niet – maar ik ben er wel bang voor. Mijn angst wordt veroorzaakt door hun onverschrokken oprukken en hun krachtige aanval. Zouden ze het wagen zoveel op het spel te zetten als ze niet iets van plan waren? We moeten onze verdedigingswerken controleren.’

‘Dat moeten we inderdaad.’ Malsas wendde zich tot Stallan. ‘Nu begrijp ik des te beter waarom Vaintè haar eigen leven waagde om het jouwe te redden. Jij bent degene die de verdedigingswerken van deze stad ontworpen heeft, is het niet, Stallan?’

‘Inderdaad, Eistaa.’

‘Breid ze dan uit en versterk ze. Je spreekt uit naam van de Eistaa. Zeg maar wat je nodig hebt. Je hebt de veiligheid van onze stad tussen je duimen.’

‘Ik zal hem me niet laten ontglippen, Eistaa. Met uw goedvinden ga ik er nu meteen voor zorgen.’

Malsas keek haar met een blik van verwarring en ongeloof na. ‘Het valt niet mee te begrijpen hoe het er in dit nieuwe land Gendasi allemaal aan toe gaat. Niets is hier hetzelfde als in Entoban. De natuurlijke orde wordt verstoord nu ustuzou Yilanè gaan doden. Hoe moet dit aflopen, Vaintè? Weet jij dat?’

‘Ik weet alleen dat we de strijd gaan aanbinden met die beesten. En dat we moeten winnen.’

Maar hoe hard ze het ook probeerde, toch kon Vaintè niet voorkomen dat bewegingen van twijfel zichtbaar waren in wat zij zojuist had gezegd.

Herilak stak zijn arm in de lucht toen hij de schrille kreet uit het bos hoorde. De jagers bleven staan – en keken angstig om zich heen toen de kreet zich herhaalde: een zwaar gestamp deed de grond onder hun voeten trillen.

‘Weet je wat dat is?’ vroeg Herilak.

‘Ik geloof van wel,’ zei Kerrick. ‘We kunnen nu maar beter langzaam lopen, want de eerste velden moeten hier vlakbij zijn.’

De bomen stonden hier dichter op elkaar en het wildpad dat zij volgden kronkelde zich er tussendoor. Herilak ging voorop en Kerrick kwam vlak achter hem aan. Toen zij opnieuw het gestamp en de kreten hoorden riep Kerrick: ‘Stop hier! Zie je die ranken daar, over het pad? Die blijven aan de huid kleven en je krijgt ze er niet meer af. Ik heb er ooit eens in vastgezeten. Waarschuw de anderen. We bevinden ons nu bij de buitenste rand van de stad.’

Ze vervolgden heel voorzichtig hun weg, hoewel elk geluid dat ze gemaakt zouden hebben, overstemd zou worden door het tumult in de weide vóór hen. Aan de rand van het bos bleven ze staan en keken vol ontzag naar het open veld dat voor hen lag.

Twee immense wezens, allebei groter dan de allergrootste mastodont, zaten elkaar achterna door het hoge gras, terwijl een derde stond toe te kijken. Hun gerimpelde huid was gelig bruin, hun brede koppen zwaar gepantserd, terwijl ook hun ruggen bedekt werden met bloedrode pantsers. Een van hen deed een uitval naar de ander en zijn hoornachtige, tandeloze bek klapte dicht terwijl hij luid schreeuwde. De ander stapte opzij en zwaaide zodanig met zijn staart in het rond dat de grote, benige verdikking aan het uiteinde ervan naar achteren zwiepte. Hij raakte de aarde met een klap die de grond deed trillen, terwijl het eerste dier opzij ging om hem te ontwijken.

‘Ruutsa,’ zei Kerrick. ‘Dat doen ze wanneer ze vechten om een vrouwtje. Het vrouwtje staat daar gras te eten. Ik ken dit veld – ik weet waar we zijn!’

Hij stampte een stukje van de zwarte aarde plat, bukte zich en trok er met de punt van zijn stenen mes lijnen in.

‘Kijk, Herilak – zo ziet de stad eruit. Ze hebben er een model van dat ik zo intensief heb bestudeerd dat ik het helemaal uit mijn hoofd ken, nog steeds. Dit is de situatie. Hier heb je de zee, dit zijn de stranden en daarna krijg je de muur. Dit is de ambesed, een grote open plek waar ze allemaal bij elkaar komen.’

Herilak keek aandachtig toe hoe Kerrick eerst de stad schetste en vervolgens de velden er omheen.

‘De velden liggen in steeds grotere cirkels om de stad heen en de ruutsa grazen hier.’

Herilak tuurde aandachtig naar de gekraste lijnen en plukte peinzend aan zijn baard. ‘Weet je zeker dat dit de plek is waar we ons bevinden? Je bent hier alweer een hele tijd weg en misschien hebben ze de indeling van de velden wel veranderd en de dieren een andere weidegrond gegeven.’

‘Dat bestaat niet, dat doen de Yilanè niet. Zoals het is, is het en daar komt nooit verandering in. Misschien dat kleinigheden van dag tot dag een beetje kunnen afwijken, maar zodra iets eenmaal vastligt blijft het zo.’

‘Dan geloof ik je, want jij bent tenslotte onze kenner van de murgu-’

Een kreet van pijn onderbrak zijn woorden en toen zij zich omdraaiden zagen ze een van de Saskujagers zich oprichten en vervolgens zwaar op de grond vallen. Ze schoten hem te hulp en Herilak wilde de van doornen voorziene rank van zijn arm trekken, maar Kerrick hield hem tegen.

‘Niet aanraken – anders ben jij ook dood. Het is te laat om hem te helpen. Het gif zit al in zijn lichaam.’

De Sasku kromde zijn rug van pijn en er verscheen schuim op zijn lippen, roze van het bloed omdat hij op zijn tong had gebeten. Hij was verlamd en bewusteloos – maar hij deed er lang over om te sterven.

‘Tenzij jullie een dergelijke dood willen sterven, zorg je ervoor dat je niets aanraakt totdat we ons binnen de velden bevinden,’ zei Kerrick. ‘Kijk goed uit waar je loopt, zorg dat je geen enkele plant aanraakt. Sommige van die ranken blijven aan je kleven, maar anderen – dat hebben jullie net gezien – zijn dodelijk.’

‘Is de hele stad zo?’ vroeg Herilak.

‘Nee, alleen de buitenste rand. Om roofdieren – en Tanu – buiten te houden. Als we deze barrière eenmaal genomen hebben, hebben we alleen nog maar gevaar te duchten van gewapende bewakers. Zij worden beschermd door muren en zijn wellicht moeilijk te zien.’

‘Maar ’s nachts moeten ze toch slapen,’ zei Herilak.

‘Jawel, maar het is best mogelijk dat ze hier inmiddels alarmvoorzieningen hebben voor de nacht. Die moeten we zien te lokaliseren, zodat we er uit de buurt kunnen blijven.’

‘Wat is nu het plan?’

Kerrick keek weer naar de schets op de grond en wees naar de buitenste cirkel. ‘We moeten langs deze velden zien te komen. De meeste van de dieren, net als de grasetende ruutsa in dit veld, zullen ons niet aanvallen als ze zich niet bedreigd voelen.’

Hij keek op en snoof de lucht op. ‘De wind komt vanuit het westen, dus we moeten een omtrekkende beweging maken naar deze plek om de wind in onze rug te krijgen. Aan de andere kant van de velden beginnen de bomen van de stad. Ze staan daar heel dicht op elkaar. Als het vuur daar eenmaal om zich heen begint te grijpen zal niets het meer tegen kunnen houden.’

‘Is daar in de buurt droog hout te vinden?’ vroeg Herilak.

‘Nee, dat denk ik niet.’

‘Dan moeten we dat nu gaan zoeken en meenemen.’

‘Wacht tot we de velden ten westen van de stad bereikt hebben. Daar kunnen we hout verzamelen en alles in gereedheid brengen. We moeten zorgen dat we tegen zonsondergang door de buitenste barrière heen zijn. Afgezien van de bewakers op hun posten buiten de stad, zijn alle Yilanè dan in de stad, zodat we onopgemerkt kunnen blijven. We zullen de bewakers ontwijken en rond het invallen van de duisternis de plek bereiken waar de bomen beginnen. Daar zullen we onze vuren aansteken.’

Toen ze vertrokken stonden de drie ruutsa, hun gevecht alweer vergeten, rustig te grazen.

Het was al laat in de middag voordat ze zich een weg om de buitenste ring van velden heen hadden gebaand. Geen van de wildpaden leek in de juiste richting te voeren, dus moesten ze zich moeizaam een weg banen tussen de bomen en dwars door het dichte, verwarde struikgewas. Toen ze aankwamen bij een trage stroom liet Kerrick halt houden en de boodschap doorgeven dat iedereen zich moest verzamelen. In het midden van de rivier werd het water helderder, dus waadden ze daar naartoe om te drinken. Toen ze hun dorst hadden gelest vertelde Kerrick wat hen te doen stond, waarbij hij af en toe ophield om zijn bevelen voor de Sasku te vertalen. Iedereen luisterde met ernstige aandacht, want nu was het moment van de waarheid aangebroken. Overwinning of een zekere dood.

Ze luisterden aandachtig en hadden niet in de gaten dat de hemel begon te betrekken. Toen er een paar regendruppels op zijn huid vielen, zweeg Kerrick.

Herilak keek omhoog naar de hemel en fronste zijn wenkbrauwen. ‘Als het gaat regenen kunnen we het wel vergeten – dan zal de stad geen vlam vatten.’

‘We zitten nog steeds in het droge seizoen,’ zei Kerrick, met meer zelfverzekerdheid dan hij in werkelijkheid voelde. ‘Dit is zo voorbij.’ Hij durfde er niet eens aan te denken wat ze moesten doen als het echt ging regenen.

Ze verspreidden zich om droog hout te verzamelen en keken intussen af en toe angstig naar de lucht. Het bleef donker en de wind nam toe; aan de horizon hoorden ze het donderen.

‘We kunnen niet tot de avond wachten,’ zei Herilak. ‘We moeten de vuren ontsteken voordat het gaat regenen.’

‘Maar dan zijn er nog murgu buiten de stad en dan worden we misschien gezien.’

‘Dat risico zullen we dan maar moeten nemen. Help me een opening te maken in die doornenhaag, terwijl de anderen hout sprokkelen.’

Ze rukten dikke takken van de bomen en legden die over de wirwar van giftige ranken heen. In het open veld erachter keek een soort vogelbekdieren hen met grote ogen aan en stormden er toen onmiddellijk vandoor. Herilak trapte de takken plat en ging als eerste door de haag heen, waarna hij de rest wenkte om hem te volgen met het droge hout.

Aan de binnenzijde van de haag kwamen ze bij elkaar en wachtten tot iedereen terug was. Toen gingen ze uiterst behoedzaam op weg, met Kerrick voorop. Na al die jaren was hij weer terug in Alpèasak. Boven zijn hoofd begon de donder steeds harder te rommelen en hij begon te rennen toen de eerste druppels van de naderende storm op zijn schouders spatten.

33

De baby, die in een draagzak op Armuns rug hing, was wakker en jengelde, verkleumd en doorweekt door de striemende regen. Zij zat op haar knieën op de grond en was zelf ook door en door nat en koud – haar armen en benen zwart van de modder waarin zij met haar scherpe stok had zitten graven, op zoek naar bollen. Een bliksemflits verlichtte de hemel en de donderslag die er onmiddellijk op volgde deed pijn aan haar oren. Ermanpadar was duidelijk ontstemd. Het werd tijd om terug te keren naar het kamp. De baby begon nog luider te jammeren toen zij de mand vol bollen optilde en overeind kwam. Ergens boven haar bewoog iets door de regen en toen ze opkeek zag zij een vogel zweven op wijd uitgespreide vleugels. Hij stak zijn poten uit en landde zwaar op een hoge tak, waarna hij met kille ogen boven een wrede, gebogen snavel naar haar omlaag ging zitten kijken. Armun zag de zwarte bobbel aan zijn poot en zij draaide zich om en rende doodsbang tussen de bomen door. Donder, bliksem en die vogel die de murgu vertelde waar zij zich bevonden. Een verstikkende angst beving haar terwijl zij zich terug haastte naar de bescherming van het kamp.

Vaintè stond naar het schaalmodel van Alpèasak te kijken toen een fargi haar de boodschap kwam brengen dat er een uruketo de haven binnen kwam varen. Met een scherpe beweging van haar armen stuurde zij de boodschapper weg, maar haar concentratie was al verbroken. Kijken naar het model van de stad hielp toch niet. De verdedigingswerken waren sterk en Stallan was bezig ze extra te versterken. Voor zover ze kon zien waren er geen zwakke plekken, geen plaatsen waar de ustuzou veel schade konden aanrichten, behalve dan het doden van een aantal slachtdieren. Ze stond zich hier eigenlijk alleen maar te ergeren.

Ze kon beter de uruketo gaan begroeten en zien welke lading hij aan boord had. Er waren veel fargi vanuit Entoban op weg hier naartoe, evenals verbeterde hèsotsan. Heel veel steden van dat grote continent reageerden met het zenden van hulp. Haar leger zou sterk worden, de ustuzou zouden sterven.

Toen ze de open weg bereikte werd ze zich opeens bewust van de samenpakkende wolken en het gerommel van de donder in de verte. Plotseling spetterden er grote regendruppels om haar heen. Het zag ernaar uit dat er storm op komst was.

Ze kon er niet mee zitten; ze had wel belangrijker zaken om aan te denken.

Krunat volgde het groepje fargi langs het stoffige pad, terwijl haar assistente zich achter haar aan haastte met een bundel houten palen. Elk van de fargi droeg een jonge fruitboom uit de kwekerij, de wortels bijeen gebonden en klaar om geplant te worden. Krunat ging met de werkploeg mee om zich ervan te verzekeren dat de bomen op de juiste plaats werden geplant. Sommige Yilanè in deze stad waren al net zo stom als fargi, vergaten instructies en verknalden de eenvoudigste karweitjes. Ze had een aantal velden en plantages aangetroffen die helemaal niet overeenkwamen met het schaalmodel en die ze derhalve had moeten veranderen. Dat zou haar ditmaal niet overkomen. Nu zou ze de palen zelf in de grond zetten en zich er absoluut van overtuigen dat de bomen werden geplant waar ze hoorden. Ze rolde één oog naar de hemel, die steeds donkerder werd. Het zag ernaar uit dat het wel eens zou kunnen gaan regenen. Mooi zo, goed voor de nieuwe bomen.

Een bocht in het pad bracht hen aan de rand van een groen veld. Over het gras kwam een rij fargi hen tegemoet. Dat was althans Krunats eerste gedachte – maar er mankeerde iets aan hen. Ze waren te lang, te mager. Ze waren behaard.

Als bevroren bleef ze staan. Ustuzou, hier, in de stad? Dat was onmogelijk. Haar assistente passeerde haar net op het moment dat het scherpe geknal van hèsotsan over het veld klonk.

Fargi stortten ter aarde en haar assistente liet de bundel palen kletterend op de grond vallen toen een pijl haar in de zij trof. In paniek draaide Krunat zich om en rende terug naar de bescherming van de bomen. Ze kende de stad goed, er waren bewakers in de buurt, die moest ze waarschuwen.

‘Er ontkomt er eentje, daar!’ riep Herilak, terwijl hij er achteraan wilde rennen.

‘Geen tijd!’ riep Kerrick. ‘We hoeven niet veel verder meer – en we moeten het vuur aansteken voordat het begint te regenen.’

Hij rende hijgend voort en de vermoeide jagers volgden hem op de voet. Die rij bomen daar, dat moest de goede plek zijn. Achter zich hoorde hij hèsotsan knallen, maar hij durfde niet achterom te kijken en rende door.

Struikelend liet hij zich achter de grote eik op de grond vallen. Hij gooide zijn wapens neer en trok het bewerkte kistje uit de buidel aan zijn middel. Terwijl Herilak naar hem toe kwam rennen hoorde hij nog meer schoten en luid geschreeuw.

‘Ze weten dat we hier zitten. We hebben er een paar gedood en zij hebben enkelen van ons gedood. Ze zitten daar nu tussen die bomen en wij houden ze tegen.’

‘Breng me die takken,’ riep Kerrick, terwijl hij zich ertoe dwong om kalm te handelen toen hij knielde en de vuurstenen uit het kistje nam. Toen hij er ook nog een beetje gedroogd hout uit haalde werd dat door een plotselinge windvlaag uit zijn vingers geblazen; regendruppels spetterden op de bladeren boven zijn hoofd. Er werd een tak naast hem neergegooid en nog eentje.

Langzaam, langzaam aan! Het moest meteen de eerste keer goed gebeuren, want een tweede kans kregen ze niet. Met trillende handen zette hij het houten kistje op de grond en gooide al het gedroogde houtstof erin. En nu de ene steen scherp tegen de andere slaan, net zoals hij dat al ontelbare malen eerder had gedaan. De langgerekte vonken schoten eruit te voorschijn, keer op keer.

Toen kringelde er een dun blauw rookpluimpje uit het kistje omhoog.

Hij boog zich voorover, blies er zachtjes op, voegde de gedroogde bladeren aan het kleine vonkje toe en blies nog eens. Een klein, rood vlammetje flakkerde helder op. Beetje bij beetje deed hij de rest van de bladeren erbij en haalde toen de stukjes boomschors en twijgjes uit zijn buidel. Pas toen dit alles vrolijk brandde waagde hij het om op te kijken.

Achter hem in het veld lagen lichamen, zowel Tanu als Yilanè.

Niet zoveel als hij gevreesd had. Herilak had de vijand teruggedreven en jagers neergezet als bewakers. Zij zaten, met hun wapen gereed voor gebruik, achter de bomen en weerhielden de murgu ervan om terug te komen. Herilak kwam snel naar Kerrick toe, zijn gezicht nat van het zweet, maar glimlachend bij het zien van de vlammen.

Het houten kistje brandde zelf ook toen Kerrick het in de stapel hout duwde en er vervolgens dikkere takken bovenop legde. De vlammen laaiden op en regendruppels vielen sissend in het vuur. Hij durfde niet naar de aanwakkerende storm te kijken terwijl hij het vuur steeds hoger en hoger opstookte. Pas toen de langste takken goed brandden en de hitte hem dwong zijn arm voor zijn gezicht te houden, riep hij zo hard als hij kon: ‘Nu! Iedereen – naar het vuur! De stad brandt!’

Zijn kreet werd gevolgd door een luid gejuich en rennende voetstappen. Brandende takken werden uit het vuur gehaald en meegenomen, knetterende vonken achterlatend. Kerrick pakte zelf ook een tak, rende ermee het struikgewas in en duwde hem voor zich uit tussen de droge bladeren. Ze smeulden en walmden – en vatten toen vlam. Hij liep verder en stak nog meer struiken aan, net zolang totdat de hitte hem terugdreef en hij zijn hand brandde aan de smeulende tak. Hij wierp hem tussen de bomen in de vlammen.

Overal langs de rand van het bos liepen schreeuwende jagers, steeds meer bomen in brand stekend. De vlammen schoten reeds omhoog tussen de takken van de eik vlak voor hem en sprongen over naar de volgende boom. In het vuur dat hij had ontstoken lag nog een tak. Kerrick raapte hem op en rende ermee weg, langs de anderen heen. Langs Sanone, die tussen de bomen stond om ze in brand te steken. Kerrick rende nog een heel eind door alvorens de brandende tak in het kreupelhout te steken. De wind blies de vonken weg en binnen luttele seconden stond alles in brand.

De vlammen en de rook laaiden nu hoog op en vertroebelden de al duistere hemel. De bomen knetterden en vonkten, de donder rommelde. De storm was nog steeds niet losgebarsten.

Het kostte de fargi meer moeite dan anders om de dieren bijeen te drijven voor het dagelijkse slachten. Ze waren onrustig, renden van de ene kant van het hok naar de andere en liepen zelfs een van de fargi omver. Hun ogen rolden zo heen en weer dat het oogwit glansde. De Yilanè die de leiding had schreeuwde vergeefs bevelen. Plotseling was zij zich bewust van een knetterend geluid en een vreemde, scherpe lucht. Ze draaide zich om en zag de stralen zonlicht opstijgen, met daarachter zwarte stormwolken. Ze rook opnieuw die geur en voelde meteen een golf van heerlijk warme lucht. Wat gebeurde er, wat was dit? Ze kon alleen maar verbijsterd staan toekijken terwijl de vlammen naderbij kwamen en aan de bomen lekten. Verrukkelijk warm. De dieren stonden achter haar te brullen toen zij ernaar toe liep en haar hand uitstak naar die warmte en dat licht. Toen begon ook zij te gillen.

Ikemend zette de deur van de hanalè op een kiertje en gluurde naar buiten. Akotolp maakte een gebaar dat geen tegenspraak duldde en gebood haar de deur wijd open te doen.

‘Eerst laat je me hier komen en dan laat je me nog staan ook,’ zei de vadsige geleerde, terwijl haar wangkwabben verontwaardigd heen en weer bungelden. ‘Laat me er onmiddellijk in.’

‘Ik werp me aan uw voeten,’ zei Ikemend, terwijl ze Akotolp binnenhaalde en de ingang weer achter haar vergrendelde. ‘De mannetjes zijn weer zo aan het ruziën geweest, misschien ligt het wel aan het weer. Er is een gewonde…’

‘Breng hem onmiddellijk bij me.’

Haar strenge stem en de bruuske bewegingen van haar lichaam zorgden ervoor dat Ikemend onmiddellijk wegsnelde. Vrijwel meteen kwam ze weer terug, een vechtlustige Esetta met zich mee trekkend.

‘Dit is hem,’ zei ze, het mannetje naar voren duwend. ‘Zoekt ruzie, veroorzaakt problemen, heeft gekregen wat hij verdient.’

Akotolp negeerde haar commentaar, greep Esetta’s arm en draaide hem om zodat ze hem kon onderzoeken. Met haar duimen gaf ze tegelijkertijd nog een extra kneepje en Esetta, zijn rug half naar de bewaker toegekeerd, kneep in een wellustig gebaar zijn ogen half dicht. Akotolp genoot altijd bijzonder van deze bezoekjes aan de hanalè.

‘Een paar schrammen, meer niet, dat is zo verholpen met een desinfecterend middel. Zo zijn die mannetjes nu eenmaal…’ Plotseling zweeg ze en keek omhoog, terwijl ze met haar neusflappen wijd open de lucht opsnoof.

‘Die geur – ik ken die geur,’ zei ze, de bewegingen van haar ledematen één en al opgewonden ongerustheid. Ze rende naar de buitendeur en deed die, ondanks Ikemends protesten, open. De geur was nu nog sterker, de hele lucht was ervan vergeven.

‘Rook,’ riep Akotolp hevig verontrust uit. ‘Rook kan maar door één chemische reactie worden veroorzaakt – vuur.’

Akotolps krachtige emoties deden Esetta bevend terugdeinzen, terwijl Ikemend alleen maar domheid en onbegrip kon gebaren. Plotseling werd de rook dikker en hoorden ze in de verte een knetterend geluid. Er sprak een dringende klank en noodzaak tot snelheid uit Akotolps bevelen.

‘Er bestaat een bepaalde reactie die men vuur noemt en mogelijk verkeren we in groot gevaar. Laat de mannetjes zich onmiddellijk verzamelen, snel, we moeten ze hier vandaan zien te krijgen.’

‘Maar daar heb ik geen opdracht toe gekregen,’ jammerde Ikemend.

‘Dan geef ik je die nu. Een kwestie van pure noodzaak, levensbedreigend. Breng ze allemaal hier en volg mij naar het strand, naar de oceaan.’

Ikemend aarzelde niet, maar rende onmiddellijk weg. Akotolp ijsbeerde heen en weer, bezorgd en ongerust, zich er niet van bewust dat zij nog steeds Esetta’s arm vasthield en het angstige mannetje achter zich aan sleepte. Een windvlaag blies een dikke rookwolk de open deur binnen en ze begonnen allebei te hoesten.

‘We kunnen niet langer wachten,’ zei Akotolp. ‘Volg mij!’ riep ze luidkeels, hopend dat het geluid over zou komen, waarna ze de jammerende Esetta achter zich aansleurde.

Toen Ikemend weer binnenkwam, met de onwillige mannetjes in haar kielzog, zag ze tot haar grote blijdschap dat er niemand meer was. Snel sloot en vergrendelde ze de buitendeur en stuurde de mannetjes weer terug naar hun verblijven, opgelucht dat er geen sprake meer was van tegenstrijdige bevelen. Waar kon het nu veiliger zijn dan in de hanalè?

Langzaam maar zeker begon er een heerlijke, geruststellende warmte door de muren heen te dringen. Slechts heel even, toen de eerste vlammen door de ingang naar binnen lekten, voelde ze een steek van angst.

Maar toen was het al te laat om haar pupillen te redden. Zij stierf met hun kreten van pijn in haar oren.

Alpèasak brandde. Het door de wind aangewakkerde vuur ging van boom tot boom, waarbij de blaadjes van de een de blaadjes van de ander in brand staken. Het struikgewas laaide op, de muren, de vloermatten, alles vatte vlam, alles brandde.

Voor de Yilanè was het een onvoorstelbare ramp, een feit dat zij niet konden begrijpen. Er bestaat geen natuurlijk vuur in een tropisch regenwoud, dus zij wisten in de verste verte niet waar ze mee te maken hadden. Enkele geleerden kenden het wel, maar uitsluitend als interessant fenomeen binnen hun laboratoria. Maar niet zoals dit, absoluut niet zoals dit. Want nu was er rook en er waren vlammen, overal waar ze maar keken. Aanvankelijk was het heel mooi, een aangename warmtebron, maar het werd gevolgd door een onafwendbare pijn. En zo stierven ze. Verbrand, verschroeid, geblakerd. En het vuur greep almaar verder om zich heen.

Doodsbang en in opperste verwarring stroomden de Yilanè en fargi samen in de ambesed, op zoek naar hulp. De ruimte was al overvol, maar er bleven nieuwe Yilanè bijkomen, net zolang totdat de grote, open ambesed helemaal potdicht zat. Ze vroegen Malsas om raad, verdrongen zich om haar heen en werden tegen haar aangedrukt, totdat zij hen beval om achteruit te gaan. De dichtstbijzijnden probeerden haar wel te gehoorzamen, maar konden niets uitrichten tegen de menigte achter zich die inmiddels uitzinnig van angst was.

Er brak nog grotere paniek uit toen de vlammen de ambesed bereikten. De samengestroomde Yilanè zaten als ratten in de val; ze deinsden doodsbang achteruit. Zowel Malsas als vele anderen waren al dood en vertrapt voordat de vlammen haar bereikten.

In de verte was de donder nog steeds aan het rommelen; de wolken pakten zich samen boven de donkere bergen. Daar was redding, hoewel de Yilanè zich daar niet van bewust waren. Omdat zij nooit vuur gezien hadden, wisten ze ook niet dat water er een eind aan kon maken.

Alpèasak stierf, de Yilanè stierven. De vlammen woedden van de velden tot aan de oceaan en verbrandden alles wat op hun weg kwam. De rookwolken stegen op naar de donkere wolken aan de hemel en het geraas en geknetter van de vlammen overstemde de kreten van de stervenden.

De jagers lieten zich op de grond vallen, zwart van het vuur en uitgeput. De Yilanèsoldaten tegen wie zij hadden gevochten waren allemaal gedood of teruggedreven, de vlammen in. De strijd was geleverd – de oorlog voorbij, maar ze waren te moe om het goed tot zich te laten doordringen. Alleen Kerrick en Herilak, hoewel wankelend van uitputting, stonden nog op hun benen.

‘Denk je dat er nog overlevenden zijn?’ vroeg Herilak, leunend op zijn speer.

‘Ik weet het niet, misschien.’

‘Dan moeten we die ook nog doden.’

‘Ja, eigenlijk wel.’

Plotseling maakte deze verwoesting van Alpèasak Kerrick misselijk. In zijn zucht naar wraak had hij niet alleen de Yilanè gedood – maar ook deze prachtige stad. Hij herinnerde zich hoe hij ervan had genoten erin rond te dwalen en haar geheimen te ontdekken. Hoe hij met de mannetjes in de hanalè had gepraat en naar al die verschillende dieren had gekeken die de weidegronden bevolkten. Allemaal weg, verdwenen. Als er een mogelijkheid was geweest om de Yilanè te doden en de stad te sparen had hij die beslist aangegrepen. Maar die mogelijkheid was er niet geweest. De Yilanè waren dood en Alpèasak ook.

‘Waar denk je dat ze zitten?’ vroeg Herilak, en Kerrick kon hem slechts aanstaren, te moe om te begrijpen wat hij bedoelde. ‘De overlevenden. Je zei dat die er misschien waren.’

‘Ja, maar niet in de stad – die bestaat niet meer. Misschien een enkeling in de velden, bij de dieren. Of aan de kust, op de stranden. Wanneer de vlammen doven kunnen we gaan zoeken.

‘Dat duurt veel te lang. Ik heb wel vaker bosbranden gezien. De grote bomen zullen dagenlang blijven smeulen en branden. Kunnen we via de kust niet bij die stranden komen?’

‘Ja, via de zandbanken en die komen bij eb allemaal droog te liggen.’

Herilak keek naar de jagers die op de grond lagen en liet zich toen kreunend op de grond zakken. ‘Een korte rustpauze en dan gaan we weer verder.’ Boven hem flitste de bliksem en in de verte rommelde de donder. ‘Ermanpadar is al net zo dol op de murgu als wij. Hij houdt de regen nog even op.’

Toen ze tenslotte weer op weg gingen, liepen ze om de geblakerde, smeulende bomen heen en baanden zich vervolgens een weg door de niet aangetaste velden en weiden. Hoewel de rook hen aanvankelijk wel onrustig had gemaakt, liepen de dieren in de velden alweer kalm te grazen. Herten snelden weg bij hun nadering en gigantische, gehoornde en gepantserde dieren keken nauwelijks op toen zij passeerden. Toen ze bij een riviertje met zoet water aankwamen, bleek dit bedekt met een laag drijvende as; de jagers moesten het opzij duwen om te kunnen drinken. Het riviertje voerde naar zee.

Het was eb en ze konden over het koele, stevige zand lopen, de oceaan aan de ene kant en de geblakerde, rokende ruïnes van Alpèasak aan de andere. Ze hielden hun wapens in de aanslag, maar kwamen niemand tegen die zich trachtte te verzetten. Toen ze om een rotspartij heen waren gelopen bleven ze staan. Voor hen stroomde een rivier en vanuit zee kwam iets groots en zwarts aan, dat door de rookontwikkeling nauwelijks zichtbaar was.

‘Een uruketo!’ riep Kerrick uit. ‘Hij gaat naar de haven. Het kan best dat daar, in de buurt van de rivier, nog wat overlevenden zijn.’ Hij begon te rennen en de anderen haastten zich achter hem aan.

Stallan keek naar de lichamen van de Yilanè, die langs de oever van de rivier lagen of in het water dreven. Met haar voet duwde ze tegen een van de dichtstbijzijnde lichamen; de fargi rolde om, de ogen gesloten en de mond wijd open, nauwelijks nog ademhalend.

‘Kijk nu eens,’ zei Stallan, walging en afkeer in elke beweging. ‘Ik heb ze hier gebracht, ze gedwongen het veilige water in te gaan – en toch gaan ze dood. Ze doen hun stomme ogen dicht, rollen hun hoofd achterover en gaan dood.’

‘Hun stad is dood,’ zei Vaintè vermoeid. ‘Dus zijn zij ook dood. Ze zijn uitgestoten. Als je wilt weten wie het overleefd hebben, daar heb je onze onsterfelijken.’ Uit haar bewegingen sprak een diepe afkeer toen zij op een groepje Yilanè wees dat tot aan de knieën in het water stond.

‘De Dochters des Doods,’ zei Stallan, haar walging al even duidelijk. ‘Is dat alles wat er nog over is van Alpèasak? Alleen die daar?’

‘Je vergeet ons, Stallan.’

‘Ik weet heus nog wel dat jij en ik hier zijn – ik begrijp alleen niet waarom wij niet dood zijn, net als de rest.’

‘Wij leven nog omdat we zoveel haatgevoelens hebben. We haten de ustuzou die dit op hun geweten hebben. Nu weten we waarom ze hier naartoe zijn gekomen. Ze hebben hun vuur meegenomen en onze stad in brand gestoken…’

‘Daar, kijk, een uruketo! Hij komt naar het strand.’

Vaintè keek naar de donkere vorm die over de golven kwam aangegleden. ‘Toen het vuur te dichtbij kwam heb ik ze weggestuurd en hen opgedragen pas terug te keren wanneer het gedoofd was.’

Enge zag de uruketo ook. Zij verliet de andere overlevenden en waadde naar de kant. Vaintè zag haar aankomen en verkoos geen acht te slaan op haar vragende houding. Toen Enge dit zag, ging ze vlak voor Vaintè staan en vroeg: ‘En wij, Vaintè? De uruketo komt eraan en toch zeg je niets tegen ons.’

‘Dat is mijn keuze. Alpèasak is dood en jullie zie ik het liefst ook allemaal dood. Jullie blijven hier.’

‘Een wreed lot, Vaintè, voor degenen die jou nooit enig kwaad hebben gedaan. Hard gesproken tot je eigen efenselè.’

‘Ik verstoot je, ik wil niets meer met je te maken hebben. Jij was degene die zwakheid zaaide onder de Yilanè op het moment dat wij al onze krachten nodig hadden. Sterf hier maar.’

Enge keek naar haar efenselè, naar Vaintè die ooit de beste en de sterkste was geweest en in elke lijn van haar lichaam was afkeuring en weerzin te lezen.

‘Jij, wiens haat de oorzaak is geweest voor de verwoesting van Alpèasak, jij verstoot mij? Ik accepteer het en zeg dat alles wat er ooit tussen ons geweest is voorbij is. Nu ben ik het die jou verstoot en je nimmer meer zal gehoorzamen.’

Ze keerde Vaintè de rug toe, zag de uruketo het strand naderen en riep naar de Dochters: ‘We gaan hier weg. Zwem naar de uruketo.’

‘Dood hen, Stallan!’ krijste Vaintè. ‘Schiet ze neer.’

Stallan draaide zich om, hief haar hèsotsan en begon, zonder acht te slaan op Enge’s kreten, de ene pijl na de andere af te schieten op de zwemmende Yilanè. Ze richtte goed en de een na de ander werd getroffen en zonk weg onder water. Toen was de hèsotsan leeg en keek zij om zich heen op zoek naar meer pijltjes.

De overlevenden hadden de uruketo bereikt. Onder hen bevonden zich ook Akotolp, de geleerde, en een mannetje. Toen draaide Enge zich nog een keer om. ‘Jij brengt slechts de dood, Vaintè,’ zei zij. ‘Je bent een wezen des doods geworden. Als het enigszins mogelijk was zou ik ter plekke mijn geloof afzweren, alleen maar om jou te kunnen doden.’

‘Doe het dan,’ zei Vaintè spottend, terwijl ze haar hoofd zover oprichtte dat de huid strak om haar hals stond. ‘Bijt dan. Je hebt toch tanden. Doe het dan.’

Enge kwam naar voren, maar deinsde weer terug, want zij kon niet doden, zelfs niet iemand die de dood zozeer verdiende als Vaintè.

Vaintè keek weer omlaag en wilde iets zeggen – maar werd onderbroken door Stallans rauwe kreet.

‘Ustuzou!’

Vaintè draaide zich bliksemsnel om en zag hen, zwaaiend met hèsotsan en puntige stokken, in haar richting komen rennen. Zonder een moment te aarzelen, sloot ze haar duimen en sloeg Enge met haar vuist tegen de grond. ‘Stallan,’ riep ze terwijl ze het water indook, ‘naar de uruketo.’

Dit was wat Kerrick zag toen hij naar de rivier rende. Aan alle kanten dode Yilanè en de levende in het water. Eén van hen stond rechtop in het water en keek naar hen, een Yilanè die hij nooit zou vergeten.

‘Niet schieten,’ riep hij luidkeels en herhaalde het vervolgens in het Sasku. ‘Die marag is voor mij.’ Terwijl hij verder liep sprak hij in Yilanè, de betekenis vertroebeld door het rennen, maar niettemin duidelijk.

‘Ik ben het, Stallan, de ustuzou die jou boven alles haat en van plan is je te doden. Vlucht je nu, grote lafaard, of wacht je op me?’

Stallan had deze uitdagende woorden niet nodig en hoorde ze amper. Want de aanblik van de rennende Kerrick was al genoeg. Dit was het wezen dat zij erger haatte dan wat ook ter wereld, de ustuzou die Alpèasak had verwoest. Ze liet de lege hèsotsan vallen en stormde brullend van woede op hem af.

Kerrick vergat zijn hèsotsan, hief zijn speer en stootte hem met kracht in de richting van Stallans lichaam. Maar Stallan wist hoe wilde dieren dachten en sprong opzij zodat het wapen zonder schade aan te richten langs haar heen ging. Zij wierp zich bovenop Kerrick en smeet hem tegen de grond. Haar duimen grepen zijn haar vast en rukten zijn hoofd naar achteren. Haar krachtige spieren waren zo hard als staal – hij worstelde maar kon zich niet verroeren. Ze deed een uitval naar zijn nek en bracht, met wijd open kaken, de rijen puntige tanden krachtig omlaag om zijn leven uit hem te rukken.

Herilaks speer zoefde langs en raakte Stallan vol in de mond; midden tussen haar kaken drong hij regelrecht haar hersenen in. Ze was al dood voordat ze de grond raakte. Kerrick duwde haar enorme gewicht van zich af en kwam trillend overeind.

‘Mooie worp, Herilak,’ zei hij.

‘Ga liggen, uit de weg!’ riep Herilak terug, terwijl hij zijn boog van zijn schouder rukte. Toen Kerrick zich omdraaide zag hij Enge overeind krabbelen.

‘Laat je boog zakken,’ beval Kerrick. ‘Laat allemaal je wapens zakken. Deze zal me geen kwaad doen.’

Plotseling begonnen de regendruppels om hen heen te spetteren, steeds meer en meer, tot het uiteindelijk een ware stortbui was. De dreigende storm was eindelijk losgebarsten. Te laat om de stad Alpèasak te kunnen redden. Nu stortte de zware tropische regenbui uit de hemel en veroorzaakte grote, sissende stoomwolken boven de smeulende ruïnes.

‘Je hebt ons de dood gebracht, Kerrick,’ zei Enge, haar stem luid genoeg om boven de kletterende regen uit te komen, verdriet in elke beweging die ze maakte.

‘Nee, Enge, daar vergis je je in. Ik heb mijn ustuzou leven gebracht, want zonder mij zouden wezens zoals deze berg dood vlees hier voor me ons allemaal gedood hebben. Nu is zij dood en Alpèasak ook. Die uruketo gaat weg en dan zijn de laatsten van jouw soort hier verdwenen. Ik zal mijn ustuzou hier brengen en dan zal het onze stad zijn. Jullie gaan terug naar Entoban en blijven daar. Zij zullen met angst en beven terugdenken aan wat hier gebeurd is en nooit terug willen keren. Jij zult hen herinneren aan de dood die hier heeft toegeslagen. Zorg ervoor dat het nooit vergeten wordt. Vertel maar hoe iedereen hier is verbrand en gestorven. De Eistaa, haar raadgevers, Vaintè…’

‘Vaintè is daar,’ zei Enge, op het schip wijzend. Kerrick keek, maar kon haar niet onderscheiden van de anderen die bezig waren op de brede, natte rug van de uruketo te klimmen. Ze was dus toch niet dood. Degene die hij het meest van allen haatte leefde nog. Ja, hij haatte haar – maar vanwaar dan dit plotselinge gevoel van blijdschap dat zij niet dood was?

‘Ga naar haar toe,’ riep hij en de luide woorden overstemden zijn gemengde gevoelens. ‘Vertel haar wat ik jou verteld heb. Iedere Yilanè die hier ooit nog durft te komen zal sterven. Vertel haar dat maar.’

‘Kan ik haar niet vertellen dat het doden voorbij is? Dat er nu leven is, in plaats van dood? Dat zou het beste zijn.’

Hij gebaarde een eenvoudige ontkenning. ‘Ik was vergeten dat jij een Dochter van het Leven bent. Ga naar haar toe en vertel iedereen dat alle doden van Alpèasak nog in leven zouden zijn als ze naar jou geluisterd hadden. Maar nu is het te laat voor vrede, Enge, zelfs jij zou dat toch moeten begrijpen. Er is enkel nog haat en dood tussen ons, meer niet.’

‘Tussen ustuzou en Yilanè, ja, maar niet tussen ons, Kerrick.’

Hij stond op het punt te protesteren. Er kon alleen maar haat bestaan. Dit koudbloedige wezen kon niets voor hem betekenen. Hij zou zijn speer moeten heffen en haar hier ter plekke moeten doden. Maar hij kon het niet. Hij glimlachte wrang.

‘Dat is waar, lerares. Ik zal onthouden dat er minstens één marag is die ik niet wens te doden. Ga nu met die uruketo mee en kom nooit meer terug. Ik zal me jou nog herinneren wanneer ik al die anderen al vergeten ben. Ga in vrede.’

‘Dat jij ook vrede moge kennen, Kerrick. En dat er vrede mag zijn tussen ustuzou en Yilanè.’

‘Nee. Alleen haat en een grote oceaan. Zolang jullie aan je eigen kant blijven zal er vrede zijn. Ga nu.’

Enge liet zich in het water glijden en hij leunde op zijn speer, te afgemat om enige emotie te voelen, en keek hoe zij naar de uruketo zwom en aan boord klom. Toen de uruketo in beweging kwam werd hij plotseling bevangen door een grote vermoeidheid.

Het was voorbij, afgelopen, achter de rug. Alpèasak was verdwenen en al haar inwoners mèt haar.

Zijn gedachten gingen naar de bergen in het noorden, naar de kring van leren tenten in een bocht van de rivier. Daar wachtte Armun op hem. Langzaam kwam Herilak naast hem staan en hij wendde zich tot de grote jager en pakte zijn beide armen vast.

‘Het is gebeurd, Herilak. Jij hebt je wraak gekregen en wij de onze. Laten we onze speren opnemen en naar het noorden gaan voordat de winter komt.

‘Laten we naar huis gaan.’

EINDE

DE WERELD
TEN WESTEN VAN EDEN

Aantekening van de vertaler

De volgende passage is vertaald uit het Yilanè, een opgave die enorme problemen met zich meebrengt. De vertaling dient dus noodzakelijkerwijze een ‘vrije’ te zijn en de vertaler verontschuldigt zich bij voorbaat voor eventuele fouten of tegenstrijdigheden die mogelijk in de tekst zijn geslopen.

Geschiedenis van de Wereld

Meteen bij het begin van deze geschiedenis dient erop gewezen te worden dat zij afwijkt van vele andere heden ten dage zo populaire ‘geschiedenissen’. Zij wijkt af in soort, een feit dat de verstandige lezer nooit uit het oog mag verliezen. Veel te lang is de geschiedenis der Yilanè het terrein geweest van de verhaaltjesverzinner en de dromer. Terwijl de intelligente Yilanè zich zouden ergeren aan gissingen of wilde speculaties in een tekst over natuurkunde of biologie, zal dezelfde lezer in een geschiedkundig werkje geen aanstoot nemen aan enige aan de fantasie ontsproten overdrijving. Een prachtig voorbeeld van fictie die zich voor tracht te doen als werkelijkheid is de op dit moment populaire geschiedenis van deze wereld die beschrijft hoe 75 miljoen jaar geleden een reusachtige meteoor op de Aarde terecht kwam en 85% van alle destijds bestaande levensvormen vernietigde. Vervolgens wordt tot in de details de wijze beschreven waarop warmbloedige wezens tot ontwikkeling kwamen en de dominante levensvormen op deze planeet werden. Dergelijke dingen vinden deze auteurs dus betreurenswaardig; wilde speculaties in plaats van gedegen historisch onderzoek. De Aarde is nooit getroffen door een meteoor van die afmetingen. De wereld zoals wij haar zien is de wereld zoals zij altijd geweest is, altijd zal zijn, een wereld die geen einde kent. Het is derhalve noodzakelijk, in het licht van andere werken van soortgelijke aard, dat wij de term geschiedenis definiëren alvorens ons verhaal te vervolgen.

Geschiedenis, zoals wij het heden ten dage kennen, is maar al te vaak een weinig exacte wetenschap, zo weinig exact dat het eerder op fictie berust dan op feiten, dat het eerder speculatie is dan precieze weergave. Dit is te wijten aan intrinsieke aspecten van het karakter der Yilanè. Wij bekommeren ons nauwelijks om waar wij geweest zijn – maar weten precies waar wij naartoe gaan. Wij zijn gelukkig met veranderingen van korte duur, terwijl we tegelijkertijd verlangen dat de toekomst er net zo uit zal zien als het heden, onveranderlijk en onveranderbaar. Aangezien deze behoefte aan langdurige continuïteit essentieel is aan onze natuur, vertonen wij de neiging ons niet zo prettig te voelen bij het verleden omdat dit wellicht langdurige veranderingen heeft gekend die wij als storend zouden kunnen ervaren. Derhalve verwijzen wij vaagjes naar ‘het ei der tijden’ en gaan daarbij van de veronderstelling uit dat dat het moment was waarop de wereld werd geboren, nieuw en ongeschonden – en sindsdien onveranderd.

Hetgeen natuurlijk onzin is. In de geschiedenis van de Yilanè is nu het moment aangebroken om te verklaren dat de geschiedenis zoals wij die gekend hebben waardeloos is. Wij hadden dit werkje als ‘nieuwe geschiedenis’ kunnen betitelen, maar zien hiervan af aangezien dit aan de ‘oude geschiedenis’ een element van geloofwaardigheid geeft. Derhalve verwerpen wij alle andere geschiedeniswerken tot op de dag van vandaag en verklaren dat er van nu af aan nog maar één geschiedenis bestaat. Deze.

Bij het optekenen van deze geschiedenis zijn wij dankbaarheid verschuldigd aan de weinige Yilanè met belangstelling voor de wetenschappen der geologie en paleontologie. Wij wensen aan deze wetenschappen evenveel belang te hechten als aan natuurkunde of scheikunde, in plaats van ze te zien als de voorwerpen van hoongelach zoals tot nu toe het geval was. Het verleden heeft bestaan, hoe graag wij dit onaangename feit ook zouden willen negeren. Wij zijn de mening toegedaan dat het intellectueel van meer moed getuigt om dit feit toe te geven en te accepteren en te aanvaarden dat de Yilanè niet plotseling uit het niets opdoken toen het ei der tijden begon te kraken. Dit is de ware geschiedenis en wel één die veel opwindender en bevredigender is. Sta ons nog één kleine uitweiding toe alvorens deze geschiedenis begint. Het is niet onze bedoeling terug te gaan naar het absolute begin en de geboorte van het prokaryotische leven. Dat verhaal is in andere werken uitgebreid aan bod gekomen. Onze geschiedenis begint ongeveer 270 miljoen jaar VH (voor het heden), toen de reptielen zich al een vaste, dominante plaats op Aarde veroverd hadden.

In die tijd bestonden er vier hoofdgroepen getande reptielen die thecodonten genoemd worden. Deze primitieve wezens waren toegerust om in het water op hun prooi te jagen. Ze zwommen met het grootste gemak door hun vrij omvangrijke staarten te bewegen. Sommige van deze thecodonten verlieten de zee en gingen op het land leven waar hun manier van lopen veel beter bleek te zijn dan die van menige andere soort, zoals de proterosuchians, de voorouders van de krokodillen die wij vandaag de dag kennen. U hebt vast wel eens gezien hoe onhandig krokodillen zich voortbewegen, met hun poten een heel eind uit elkaar en hun lijf daar een beetje waggelend tussenin hangend. Zo niet de superieure thecodonten die hun ledematen in verticale tred voortbewogen.

Aangezien de geschiedenis van die tijd slechts in stenen ligt vastgelegd, namelijk in de daarin geconserveerde fossielen, zijn er vele hiaten. Terwijl de details om deze hiaten te vullen vaak niet voorhanden zijn, blijft het algehele beeld verbazend duidelijk. Onze verre voorouders waren de zogenaamde monosaurussen, waterhagedissen van een bijzonder geslaagde soort. Zij waren voor hun leven in zee gespecialiseerd met een staartvin, terwijl hun ledematen zich hadden ontwikkeld tot zwemvliezen. Eén bepaalde vorm van de monosaurus was de Tylosaurus, een groot, mooi dier. Groot, in de zin dat de Tylosaurus langer was dan zes Yilanè bij elkaar. En mooi in de zin dat zij in veel opzichten op de Yilanè leken. De reden hiervoor is dat zij onze directe voorouders waren.

Plaatsen wij een afbeelding van het skelet van een hedendaagse Yilanè naast het skelet van een Tylosaurus, dan zijn de overeenkomsten meteen duidelijk zichtbaar. De botten van de ledematen, verborgen door de huid van de vinnen, laten vier vingers en vier tenen zien. Nu hebben we dus twee vingers aan elke hand en twee oppo-neerbare duimen. De staart is gelijk aan onze staart, maar dan korter. De gelijkenis is ook zichtbaar aan de ribbenkast, een vloeiende lijn van ribben, van sleutelbeen tot bekken. Kijk naar deze twee soortgelijke skeletten en u ziet verleden en heden, zij aan zij. Daar zijn we dan, veranderd en aangepast om op het land te leven. Dit is onze ware geschiedenis en niet het een of andere vage verhaaltje over hoe wij te voorschijn zijn gekomen uit het ei der tijden. Wij zijn de afstammelingen van de edele wezens die zo’n 40 miljoen jaar geleden de Yilanè werden.

De Vroege Jaren

Veel van wat hier volgt is noodzakelijkerwijs giswerk. Maar het is verantwoord giswerk dat overeenkomt met de feiten van de fossiele overblijfselen, geen vaag gewauwel over gefantaseerde reuzemeteorieten. Het verleden staat in de stenen te lezen. Onze taak is het al die kleine stukjes te verzamelen en bij elkaar te voegen, zoals je de gebroken stukken van een eierschaal in elkaar zou kunnen passen.

Mocht u de behoefte hebben alle stukjes zelf in elkaar te passen, raadpleeg dan de relevante geologische en paleontologische teksten. Hierin zult u de oorsprong van de soort ontdekken, hoe eerdere soorten overgingen in latere, u zult er de geschiedenis in aantreffen van de verschillende ijstijden, het fenomeen van de drijvende continenten, zelfs het in steen vastgelegde feit dat de magnetische pool niet altijd in het zuiden is geweest, zoals tegenwoordig, maar door de geologische eeuwen heen tussen noord en zuid heeft geschommeld. Dit zou u allemaal zelf kunnen doen – of u kunt tevreden zijn met onze beschrijving in verkorte vorm.

Stelt u zich dan de wereld voor zoals zij er 40 miljoen jaar VH uit moet hebben gezien, toen de eerste primitieve, gelukkige Yilanè over de Aarde zwierven. Het was een vochtiger en warmere wereld, met al het voedsel dat zij nodig hadden zo voor het oprapen. De Yilanè waren toen, net als nu, carnivoren en deden zich tegoed aan het vlees van de wezens die het land en de zee bevolkten. Evenals tegenwoordig, verzamelden de jongelingen zich in efenburu in de zee, werkten samen en aten goed. Wat er gebeurde wanneer zij weer aan land gingen is niet duidelijk af te lezen uit de geologische gegevens en wij kunnen er dan ook slechts naar raden.

Nadat zij in zee geleerd hadden om samen te werken, deden de Yilanè dat ongetwijfeld ook nog wanneer zij de oceaan eenmaal verlieten. De mannetjes waren toen vast en zeker dezelfde vriendelijke, simpele zielen en hadden bescherming nodig. En de stranden werden, net als nu, zeker bewaakt terwijl de mannetjes dik en traag werden en de eieren groeiden. Er was voedsel in overvloed en het leven was goed. Dit moet het echte ei der tijden geweest zijn, toen ‘het leven nog simpel en sereen was.

In dat vroege bestaan vinden wij de wortels van de Yilanè wetenschap zoals wij die vandaag de dag kennen. We kunnen het zien in de Muur der Doornen hier in de stad. Teneinde de mannetjes te verdedigen werden roofdieren op afstand gehouden door het rondzwaaien met grote schaaldieren, wiens scharen een machtig verdedigingsmiddel waren. Hoe groter de scharen, des te beter ze zich ermee konden verdedigen, dus werden de grootste exemplaren uitgezocht. Tegelijkertijd zullen de sterkste, scherpste koralen zijn uitgekozen om de stranden aan de zeezijde te beveiligen. En zo werden de eerste, primitieve stappen gezet op weg naar de geavanceerde biologische wetenschap die wij vandaag de dag kennen.

Maar het kon niet anders of er moest een einde komen aan dit eenvoudige bestaan. Naarmate de succesvolle soort der Yilanè steeds sterker werd en zich over de gehele Aarde verspreidde, moeten ze uit die allereerste stad aan de rand van die oude zee zijn gegroeid. Vervolgens moeten ze een andere stad hebben laten groeien en nog een en nog een. Wanneer er voedseltekorten dreigden moet het logisch geweest zijn om de velden te ommuren en dieren te gaan fokken ter consumptie en hen tegen roofdieren te beschermen.

Door dit te doen bewezen de Yilanè hun superioriteit ten opzichte van de inferieure levensvormen. Kijk maar naar de Tyrannosaurus, een carnivoor, net zoals wij carnivoren zijn. Toch zijn deze reusachtige, domme dieren tot niet meer in staat dan hun prooi hard achterna te rennen, dood te bijten en het grootste gedeelte van het rauwe vlees aan het karkas te verspillen. Zij denken nooit aan de dag van morgen, hoeden geen kuddes en zijn ook niet selectief. Het zijn onnozele vernielers. De superieure Yilanè zijn intelligente bewaarders. In de ogen van een geleerde zijn alle levensvormen gelijk. Het vernietigen van een soort staat gelijk aan het vernietigen van onze eigen soort. Ons respect voor het leven wordt duidelijk bij het zien van de grote verscheidenheid aan dieren in onze velden, soorten die al millennia geleden uitgestorven waren als wij ons er niet mee hadden bemoeid. Wij zijn bouwers, geen vernielers, bewaarders, geen verbruikers. Deze feiten in aanmerking genomen ligt het voor de hand waarom wij de dominante soort op deze planeet zijn. Het is geen toeval, maar de logische einduitkomst van de omstandigheden.

Yilanè Fysiologie

Om onze eigen fysiologie te kunnen begrijpen, moeten wij eerst naar de fysiologie van andere dieren kijken. Primitieve wezens, zoals de meeste insecten, zijn poikilothermisch. Dat wil zeggen dat zij één zijn met hun omgeving en hun lichaamstemperatuur hetzelfde is als de heersende luchttemperatuur. Terwijl dit op kleine schaal wel volstaat, vereisen meer complexe organismen regulering van lichaamstemperatuur. Deze dieren zijn homeothermisch, dat wil zeggen dat zij een lichaamstemperatuur hebben die relatief constant is en veelal onafhankelijk van de temperatuur van de omgeving. De Yilanè behoren tot de diersoorten die warmbloedig en exothermisch zijn. Alle belangrijke diersoorten ter wereld zijn exothermisch, want deze manier van het beheersen van de lichaamstemperatuur is verre superieur aan de manier die gebruikt wordt door de ustuzou, die voortdurend energie moeten verbruiken teneinde te allen tijde dezelfde lichaamstemperatuur te behouden.

Wij zijn één met onze omgeving en gebruiken de natuurlijke temperatuurverschillen om onze eigen lichaamstemperatuur constant te houden. Na een koele nacht zoeken wij de zon op; krijgen we het te warm, dan gaan we met ons gezicht in de wind staan, stellen minder van ons lichaam bloot aan de zon, zetten onze kammen op of zoeken zelfs de schaduw op. Wij doen dit zo automatisch dat we ons van het reguleren van onze inwendige temperatuur evenmin bewust zijn als van het feit dat we ademhalen.

Er zijn nog vele andere aspecten waarin onze fysiologie superieur is aan die van de endothermische ustuzou. Voor ons geen eindeloze zoektochten naar voedsel om de hongerige cellen te voeden. Ons metabolisme past zich aan de omstandigheden aan. Zo kunnen wij bijvoorbeeld op lange reizen per uruketo gewoon onze lichaamsfuncties op een laag pitje zetten. De subjectieve tijd verstrijkt dan heel snel, terwijl elk individu veel minder voedsel nodig heeft.

Een nog frappanter voorbeeld van fysiologische superioriteit, uniek voor de Yilanè, is de onafscheidelijke relatie van ons metabolisme met onze cultuur; wij zijn onze stad, onze stad is ons. De een kan niet leven zonder de ander. Dit wordt bewezen door de onherroepelijke fysiologische verandering die optreedt wanneer een individu de wet overtreedt en datgene doet wat ontoelaatbaar is volgens de fatsoensregels van de Yilanè, hetgeen slechts uiterst zelden voorkomt. Er is geen extern fysiek geweld voor nodig om de overtreder te straffen. Gerechtigheid is in haar eigen lichaam aanwezig. De Eistaa, de belichaming van de stad, onze cultuur en onze wet, behoeft dit individu slechts op te dragen de stad te verlaten en tegelijkertijd deze zondares haar naam af te nemen. Op deze manier terecht afgewezen zal dit individu de onherroepelijke fysiologische verandering ondervinden die zal uitmonden in haar dood.

Het mechanisme is hormonaal en maakt gebruik van prolactine, hetgeen normaal gesproken ons metabolisme en ons seksuele gedrag reguleert. Wanneer een individu echter op krachtige wijze herinnerd wordt aan haar overtreding raakt haar hypothalamus overbelast en geraakt zij in een onafgebroken doch onevenwichtige fysiologische toestand. In onze voorouders was dit een overlevingsfactor die een winterslaap ten gevolge had. In onze huidige ontwikkelde staat is de reactie echter onvermijdelijk fataal.

Dieet

Er wordt wel beweerd dat je, door in iemands mond te kijken, kunt zien wat zij eet. Het gebit verraadt het dieet. Een nenitesk heeft afgevlakte, vierkante tanden om de enorme hoeveelheden planten te vermalen die hij moet eten, en van voren wat scherpere tanden om zijn voedsel los te bijten en te scheuren. De keurige, mooie rijen kegelvormige tanden in onze kaken verraden ons gezonde, carnivore dieet van vis. Onze stevige, sterke kaken tonen aan dat in het dieet van onze voorouders weekdieren ooit een grote rol hebben gespeeld, want wij konden – en kunnen – de schalen van deze smakelijke dieren met onze tanden breken.

Voortplanting

Er zijn bepaalde zaken waarover de Yilanè niet spreken en zo hoort het ook in een goed geordende maatschappij. Wanneer wij jong zijn en in de zee is het leven een eindeloos genot. Dit genot duurt voort wanneer wij fargi zijn; onze simpele geest hoort dan niet belast te worden met allerlei onderwerpen die te ingewikkeld zijn om te begrijpen.

Als Yilanè kunnen wij niet alleen over alles nadenken en discussiëren, maar móeten dat ook als we de wereld waarin wij leven goed willen leren doorgronden. De levenscyclus van de Yilanè is volmaakt in zijn symmetrie en wij beginnen onze observatie van deze cirkel van het leven op het moment dat deze aanvangt, dus wanneer de jongen de bescherming van de vader verlaten en de zee betreden.

Dit is het begin van het bewuste leven. Hoewel al die eerste activiteiten aangeboren reflexen zijn – ademhalen, zwemmen, het zich verzamelen in groepen – begint de intelligentie zich reeds te ontwikkelen. Er wordt een begin gemaakt met communicatie, observatie, nadenken en het maken van gevolgtrekkingen. Leden van de jonge efenburu leren door het observeren van de ouderen.

Hier ligt de oorsprong van de taal. Onder diegenen die zich aan de taalstudie wijden bestaan twee gangbare denkwijzen over het ontstaan van taal. Met weglating van alle gedetailleerde argumenten zouden we ze, populair gezegd, de zwem-zwem- en de ping-pingtheorie kunnen noemen. De zwem-zwem theorie gaat ervan uit dat onze eerste pogingen tot communicatie teweeg worden gebracht door imitaties van andere levende wezens in zee: dat wil dus zeggen dat een beweging van hand en arm om de zwembeweging van een vis te imiteren, het begrip vis zou aanduiden. Aan de andere kant beweren de aanhangers van de ping-pingtheorie dat het geluid hieraan vooraf ging, en dat dus de geluiden die vissen maken geïmiteerd werden. Wij weten niet en zullen waarschijnlijk nooit weten welke van deze theorieën de juiste is. Maar wat wij wel kunnen en wat wij ook gedaan hebben is het bestuderen van de manier waarop de jongelingen in zee leren communiceren.

De elementen die zij gebruiken zijn precies dezelfde als die zij later nog steeds zullen gebruiken, alleen sterk vereenvoudigd. Eenvoudige bewegingen van de ledematen, kleurindicaties van de handpalmen, simpele klankreeksen. Die volstaan om leden van elke efenburu te verenigen en de sterke banden te smeden die een leven lang zullen duren en hen het belang bij te brengen van wederzijdse hulp en samenwerking.

Pas wanneer zij uit zee komen ontdekken de fargi dat de wereld ook heel ingewikkeld kan zijn. Wij mogen aannemen dat in vroeger tijden, toen ons ras nog jong was, de concurrentie nog niet zo groot was. Pas toen in een ontwikkelde samenleving communicatie van het allergrootste belang werd begon het individu hieronder te lijden.

Het is een natuurwet dat de zwakkeren onderweg afvallen. De trage vis wordt opgegeten door de snelle vis en plant zich dus niet voort. De snellere vis overleeft en geeft op zijn beurt zijn genen voor snel zwemmen weer door. Zo is het met de Yilanè ook gegaan, want vele fargi zullen nooit goed genoeg leren spreken om de geneugten van het stadsleven te leren kennen. Zij krijgen te eten, want geen enkele Yilanè zal een ander voedsel weigeren. Maar ze voelen zich onveilig, ongewenst en niet zeker van zichzelf terwijl zij zien hoe anderen van hun efenburu er wel in slagen te leren spreken en zich volop in het bedrijvige stadsleven storten. Ontmoedigd vissen zij hun eigen voedsel uit zee, dwalen steeds verder van de stad af en verdwijnen uiteindelijk spoorloos. Wij kunnen met hen meevoelen, maar we kunnen hen niet helpen. Het is een natuurwet dat de zwakkeren onderweg afvallen.

Table of Contents

- HARRY HARRISON

- TEN WESTEN VAN EDEN

- INHOUD

- PROLOOG: KERRICK

- BOEK EEN

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27

- BOEK TWEE

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33

- DE WERELD TEN WESTEN VAN EDEN