Bill, De Held Van De Melkweg
Author: Harry Harrison; F. Lancel
Date: 2000-01-01 05:00:00+00:00
Keywords: Fantasy; Science Fiction; Humour; War
Description: It was the highest honor to defend the Empire against the dreaded Chingers, an enemy race of seven-foot-tall lizards. But Bill, a Technical Fertilizer Operator from a planet of farmers, wasn't interested in honor-he was only interested in two things: his chosen career, and the shapely curves of Inga-Maria Calyphigia. Then a recruiting robot shanghaied him with knockout drops, and he came to in deep space, aboard the Empire warship Christine Keeler. And from there, things got even worse.
Publisher: Meulenhoff

Harry Harrison is geboren in 1925 in Stamford, Connecticut; hij woonde in New York tot 1943 toen hij werd gemobiliseerd. In de oorlog was hij instructeur voor de mitrailleur, maar hij wijdde zich na het afzwaaien weer aan zijn tekenaarsloopbaan.

Korte tijd werkte hij als illustrator en later als illustratieredacteur van een weekblad. Al gauw werd hij redacteur; in die kwaliteit werkte hij mee aan vele tijdschriften, zoals Science Fiction Adventures, Space Science Fiction, Rocket Stories, Fantasy Fiction, Amazing Stories, Fantastic Stories, en SF Impulse - het laatste was een Brits tijdschrift. Inmiddels staan er al meer dan 50 essef titels op zijn naam als auteur (romans en verhalen).

Toen hij voor het schrijven koos kon hij het niet langer in New York uithouden en hij verhuisde met zijn gezin naar Cuautla in Mexico: een dorpje in de vlakte onderaan de met sneeuw bekroonde vulkaan Popocatepetl. Vervolgens woonde hij in Engeland, Italië en Denemarken, en leerde hij Spaans, Italiaans, Deens en Esperanto.

Met zijn vrouw Joan en zijn kinderen Todd en Moira woont hij nu weer in de Verenigde Staten: Imperial Beach in Californië, het uiterste zuidwest hoekje van de VS aan de Mexicaanse grens.

MEULENHOFF SCIENCE FICTION SF 40

een serie onder redactie van Marc Carpentier Alting

HARRY HARRISON

BILL,

DE HELD VAN DE

MELKWEG

MEULENHOFF AMSTERDAM

Dit e-boek is gemaakt voor persoonlijk gebruik
en is niet bestemd voor commerciële doeleinden.

Mei, 2014

Copyright © 1965 by Harry Harrison

Copyright © 1970 by Meulenhoff Nederland NV

Oorspronkelijke titel: Bill, the Galactic Hero

Doubleday & Comp. (USA) 1965

Victor Gollancz (UK) 1965

Berkley Medallion Book (USA) 1966

Penguin Book (UK) 1969

Vertaling: F. Lancel

Onverkorte uitgave

Typografie: Van Boekhoven-Bosch NV - Utrecht

Omslagtafereel: IWACC-team, met

'Dromen worden waar' van Eric Zwierd IWACC

Foto omslag: Frank Stoovelaar IWACC

De tekst is aangepast aan de spelling van 2006.

Eerste Boek

Bill, de held
van de Melkweg

I

Het is nooit tot Bill doorgedrongen dat het allemaal met seks is begonnen. Als de zon die ochtend niet zo warm had staan schijnen aan de koperkleurige hemel van Phigerinadon II, en als hij geen glimp had opgevangen van het melkwitte en bolronde achterwerk van Inga-Maria Calyphigia toen ze een bad nam in de rivier, had hij misschien meer aandacht besteed aan het ploegen dan aan de brandende noden van de heteroseksualiteit, en dan had hij al voren getrokken tot aan de andere kant van de heuvel voordat de verleidelijke muziek op de weg weerklonk. Dan had hij die muziek misschien nooit gehoord en was zijn leven heel, heel einders verlopen. Maar hij hoorde het wel en liet de handvatten van de ploeg die aan de robomuilezel geschakeld zat vallen, keerde zich om, en snakte naar adem.

Het was dan ook een sprookjesachtig schouwspel. Voor de stoet uit liep een één-robots-muziekkorps, vier meter hoog en prachtig om te zien, met zijn hoge zwarte kolbak die de hifiluidsprekers verborg. De goudkleurige zuilen van benen schreden voort terwijl zijn dertig gelede armen op en neer bewogen en een duizelingwekkende verscheidenheid van instrumenten bespeelden en betokkelden. Er stroomden golven bezielende krijgsmuziek uit en zelfs Bills logge, boerse, in klompen gestoken voeten kwamen in beweging toen de glimmende laarzen van de troep soldaten in volmaakte harmonie over de weg marcheerden. Er klingelden medailles op de kranige welving van hun vuurrode jassen en er kon beslist nergens ter wereld een nobeler tafereel te aanschouwen zijn. Achter de stoet marcheerde de sergeant, schitterend met zijn goudgalon en koperen knopen, met zijn zware trossen medailles en onderscheidingen, zijn sabel en zijn geweer, zijn prachtige gordel en stalen blik die op Bill viel, die het schouwspel over het hek stond aan te gapen. Het hoofd met het grijzende haar knikte in zijn richting, en de mond als een stalen klem vertrok zich in een vriendelijke glimlach, en hij gaf Bill een knipoog van verstandhouding. Toen was het kleine leger voorbij en in de achterhoede repte zich hinkend, springend en kruipend een kudde bestofte hulprobots.

Zodra die ook voorbij waren klom Bill onhandig over het hek van gespleten planken en rende er achteraan. Er waren hier niet meer dan twee belangrijke gebeurtenissen in de vier jaar en hij was niet van plan te missen wat de derde beloofde te worden.

Toen Bill op het marktplein aankwam had zich daar al een menigte verzameld die naar de geestdriftige militaire muziek luisterde. De robot wierp zich op de roemrijke tonen van STERSOLDATEN NAAR DE HEMELEN, baande zich een weg door RAKETTEN DREUNEN en sloopte zichzelf bijna in het onstuimige ritme van DELVENDE SAPPEURS. Deze laatste melodie volbracht hij dermate energiek dat een van zijn benen losschoot en hoog de lucht in vloog, maar het werd behendig opgevangen voor het de grond raakte en de muziek eindigde terwijl de robot op zijn ene been balanceerde en met het andere de maat sloeg. Hij gebruikte het na een oorverdovend geschal van koper ook nog om naar de overkant van het plein te wijzen waar een triveescherm en een tent met verversingen waren opgezet. De soldaten waren in de herberg verdwenen en de wervingssergeant stond alleen te midden van zijn robots met een stralende welkomstglimlach.

'Luistert allen! Dankzij de welwillendheid van de Keizer gratis drank voor iedereen en spannende vertoningen van kostelijke avonturen in verre streken terwijl u zich aan de drank tegoed doet,' riep hij luidkeels met leren stem.

De meeste mensen heten zich overhalen en Bill ook, hoewel enkele verbitterde, oudere dienstweigeraars tussen de huizen wegslopen. Er werden verkoelende dranken uitgedeeld door een robot die een kraan als navel had en een onuitputtelijke voorraad plastic bekers in een van zijn heupen. Bill nipte verrukt van zijn drankje, terwijl hij de boeiende avonturen van de ruimtesoldaten volgde in kleur met geluidseffecten en opwindende subsonica. Er was strijd en dood en zegepraal, hoewel alleen de Chingers sneuvelden: de soldaten kregen alleen keurige kleine wondjes in hun ledematen, die gemakkelijk door een klein verbandje bedekt konden worden. En terwijl Bill hiervan genoot genoot wervingssergeant Gruwel van hem; zijn kleine varkensoogjes werden rood van hebzucht toen ze zich op Bills nek vestigden.

Dat is 'm! gniffelde hij in zichzelf terwijl hij onwillekeurig met zijn vergeelde tong zijn lippen aflikte. Hij kon het gewicht van de bonus al in zijn zak voelen. De rest van het publiek bestond uit de gebruikelijke gemengde santenkraam van te oude mannen, dikke vrouwen, baardeloze knapen en anderen die niet te ronselen waren. Behalve dan dit breedgeschouderde brok kanonnenvoer met zijn vierkante kin en zijn kop met krulhaar. De sergeant verzwakte met vaste hand op zijn schakelaars zorgvuldig de achtergrondsubsonica en richtte de smalle straal van een stimulator op het achterhoofd van zijn slachtoffer. Ineengedoken in zijn stoel nam Bill welhaast deel aan de roemrijke strijd die zich voor hem ontplooide.

Toen het laatste akkoord wegstierf en het scherm weer leeg was klopte de verversingsrobot op zijn metalen borst en brulde 'DRINKEN! DRINKEN! DRINKEN!' Het dociele publiek zwaaide zijn kant uit, behalve Bill, die door een krachtige arm uit hun midden werd geplukt.

'Hier, ik heb wat voor je bewaard,' zei de sergeant, en gaf hem een speciaal klaargemaakte beker die zo vol zat met opgeloste, egoverzwakkende middelen dat ze op de bodem uitkristalliseerden. 'Jij bent een flinke jongen en naar mijn mening steek je wel een eind uit boven al die boerenpummels hier. Heb je wel eens over een loopbaan in het leger gedacht?'

'Ik ben niet het militaire type, sergeant...' Bill maalde met zijn kaken en spuugde om te verwijderen wat zijn spraak belemmerde, en snapte niet wat zijn brein zo plotseling benevelde. Het was een compliment voor zijn gestel dat hij überhaupt nog bij bewustzijn was na de hoeveelheid verdovende middelen en sonica waarmee hij was bewerkt. 'Niet geschikt voor militair. Mijn liefste wens is me nuttig te maken in mijn uitverkoren loopbaan van Technisch Bemester en ik ben bijna klaar met de schriftelijke cursus...'

'Dat is een onwijze baan voor een flinke vent als jij,' zei de sergeant die hem op zijn arm klopte om zijn biceps te voelen. Keihard. Hij weerstond de aandrang om Bills lip naar beneden te trekken om snel de staat van zijn gebit te bekijken.

Later. 'Laat dat soort baantjes maar over aan de mensen die daar van houden. Geen kans op promotie. Terwijl de kansen in het leger eindeloos zijn. Weet je dat Groot-Admiraal Schmijter langs de raketbuizen omhoog geklommen is, zoals wij dat noemen, van Rekruut tot Groot-Admiraal? Hoe klinkt dat?'

'Het klinkt erg prettig voor meneer Schmijter, maar ik vind bemesten leuker. Zeg - ik heb zo'n slaap. Ik ga maar een dutje doen.'

'Niet voordat je dit gezien hebt; alleen om mij een genoegen te doen natuurlijk,' zei de sergeant, die hem de pas afsneed en naar een groot boek wees dat werd opengehouden door een klein robotje. 'Kleren maken de man, en de meeste mannen zouden zich doodschamen om zich te vertonen in zo'n miserabele boerenkiel als jij om je heen hebt hangen en met zulke sigarenkistjes aan hun voeten. Waarom zou je er zó uitzien als je er zó uit kunt zien?'

Bills ogen volgden de brede vinger naar de kleurenplaat, waarop een wonder van misbruikte techniek ervoor zorgde dat zijn eigen gezicht verscheen op de afgebeelde figuur in het rode soldatenuniform. De sergeant sloeg de bladzijden om en op iedere plaat was het uniform bonter en de rang hoger. De laatste was er een van een Groot-Admiraal en Bill knipperde met zijn ogen naar zijn eigen gezicht onder de helm met pluimen, een gezicht dat er nu een peper-en-zout snor op na hield, maar onmiskenbaar nog steeds het zijne was.

'Zo zul je eruit zien,' fluisterde de sergeant hem in het oor, 'als je de ladder naar het succes eenmaal hebt beklommen. Pas maar eens een uniform aan. Kleermaker!'

Toen Bill zijn mond opende om te protesteren stopte de sergeant er een dikke sigaar in, en voor hij die eruit had kwam de kleermakerrobot aanrollen, slingerde een arm met een gordijn om hem heen en kleedde hem geheel uit. 'Hé hé!' zei Bill.

'Het doet geen pijn,' zei de sergeant, die zijn hoofd om het gordijn stak en straalde toen hij Bills gespierde gestalte zag. Hij prikte een vinger in zijn borstspieren (keihard), en trok zich toen terug.

'Au!' zei Bill toen de kleermaker een koude liniaal uitstak en hem ermee porde om de maat te nemen. In zijn kokervormige romp zei iets klik! en een vuurrood jasje begon uit een gleuf aan de voorkant te schuiven. In een oogwenk werd het Bill aangetrokken en zaten de glimmende gouden knopen dicht. Vervolgens kreeg hij een dure grijsleren broek aan en daarna glanzende zwarte laarzen die tot aan de knie reikten. Bill wankelde een beetje toen het gordijn snel werd weggetrokken en er een gemotoriseerde spiegel aanrolde waarin hij zich ten voeten uit kon bewonderen.

'O, wat zijn de meisjes dol op een uniform,' zei de sergeant, 'en ik kan het ze niet kwalijk nemen.'

Een herinnering aan de aanblik van Inga-Maria Calyphigia's dubbele volle manen verduisterde Bills blik een moment, en toen die weer helder werd kwam hij tot de ontdekking dat hij een schrijfstift te pakken had en op het punt stond het formulier te tekenen dat de wervingssergeant hem voorhield.

'Nee,' zei Bill, een beetje verbaasd over zijn vastberadenheid. 'Ik wil echt niet. Technisch Bemester...'

'En je ontvangt niet alleen dit prachtige uniform, een inschrijfbonus en een gratis medische keuring, maar deze mooie medailles worden je ook toegekend.' De sergeant pakte een platte doos die hem op een wenk door een robot werd aangereikt en opende die om een reeks glinsterende onderscheidingen en linten te tonen. 'Dit is de Eervolle Inlijvings Ster,' zei hij ernstig en spelde een met juwelen bezette Sterrennevel op Bills brede borst. 'En de Vergulde Felicitatie Hoorn van de Keizer, de Victorie Sterrenregen, het Eresaluut aan de Moeders van de Zegepralende Gevallenen, en de Hoorn des Overvloeds, die niets te betekenen heeft, maar hij ziet er mooi uit en hij is handig om voorbehoedsmiddelen in op te bergen.' Hij deed een stap achteruit en bewonderde Bills borst, die nu vol hing met bengelende ordetekenen, glimmend metaal, en schitterende imitatiejuwelen.

'Ik kan het gewoon niet,' zei Bill. 'U wordt natuurlijk bedankt voor het aanbod, maar...'

De sergeant, die zelfs op deze tegenstand ter elfder ure was voorbereid, glimlachte en drukte op de knop aan zijn riem die de geprogrammeerde hypnospoel in werking stelde die was ingebouwd in de hak van Bills nieuwe laars. De krachtige zenuwstroom stuwde door de contacten en Bills hand begon te trekken en te bewegen en toen de nevel voor zijn ogen was opgetrokken zag hij dat hij zijn handtekening had gezet.

'Maar...'

'Welkom bij het ruimteleger!' bulderde de sergeant terwijl hij hem een klap op zijn schouder gaf (trapezius keihard) en hem de pen afnam. 'AANTREDEN!' riep hij met luidere stem en de rekruten kwamen uit de herberg gestrompeld.

'Wat hebben ze met mijn zoon gedaan!' gilde Bills moeder, die op het marktplein verscheen met één hand op haar boezem, terwijl ze met de andere Bills jonge broertje Charlie meesleurde. Charlie begon te huilen en plaste in zijn broek.

'Uw zoon is nu soldaat ter meerdere ere van de Keizer,' zei de sergeant, die zijn troep slappe rekruten met hun ronde schouders in het gelid duwde.

'Nee! dat kan niet...' snikte Bills moeder en trok zich het grijze haar uit het hoofd. 'Ik ben een arme weduwe, en hij is de enige die in mijn onderhoud voorziet... dit kunt u me niet aandoen...'

'Moeder...' zei Bill, maar de sergeant duwde hem terug in de gelederen.

'Wees dapper, dame,' zei hij. 'Een moeder kan geen grotere eer beschoren zijn.' Hij liet een grote, pas geslagen munt in haar hand vallen. 'Dit is de inschrijfbonus, de Penning van de Keizer. Ik weet zeker dat hij hem u graag gunt. GEEF ACHT!'

Met hakkengeklap rechtten de onbevallige rekruten hun schouders en staken hun kin naar voren. Tot zijn grote verbazing deed Bill hetzelfde.

'RECHTSOMKEERT!' In één vloeiende beweging keerden ze zich om toen de commandorobot het bevel overbracht naar de hypnospoelen in hun laarzen. 'VOORWAARTS MARS!' En ze marcheerden in een volmaakt ritme voorwaarts, zo goed onder controle dat Bill, hoe hij het ook probeerde, noch zijn hoofd kon omdraaien noch zijn moeder een laatste vaarwel kon toewuiven. Ze verdween uit het gezicht en een laatste gekwelde jammerklacht sneed door het gedreun van de marcherende voeten.

'Voer de snelheid op tot 130,' beval de sergeant, na een blik op het horloge dat onder de nagel van zijn pink was aangebracht. 'Het is maar vijftien kilometer naar het station en vanavond zijn we in het kampement, mijn jongens.'

De commandorobot stelde zijn metronoom een streepje hoger en de stappende laarzen pasten zich aan het snellere tempo aan en de mannen begonnen te zweten. Tegen de tijd dat ze het kopterstation bereikten was het bijna donker, hingen hun rode papieren uniformen aan flarden, was het verguldsel van hun blikken knopen verdwenen, en de statische lading die het stof van hun dunne plastic laarzen afstootte weggelekt. Ze zagen er precies zo haveloos, lusteloos, stoffig, en ellendig uit als ze zich voelden.

II

Bill werd niet gewekt door het hoornsignaal op de band dat de reveille blies, maar door de supersone geluidstrillingen die door het metalen geraamte van zijn kooi stroomden, en hem door elkaar schudden tot de vullingen uit zijn kiezen trilden. Hij sprong uit bed en stond te huiveren in de grijze dageraad.

Omdat het zomer was was de vloer gekoeld: in Kamp Leon Trotsky werden de mannen niet vertroeteld. Overal om hem heen doemden de bleke, verkleumde gestalten van de andere rekruten op, en toen de trillingen die door merg en been gingen weggestorven waren trokken ze hun dikke werkpakken van jute en schuurpapier van hun kooien, kleedden zich haastig aan, propten hun voeten in de grote, paarse rekrutenlaarzen en strompelden naar buiten.

'Ik ben hier om jullie geestkracht te breken,' zei een dreigende stem, en ze keken op en huiverden nog harder toen ze geconfronteerd werden met de opperduivel van deze speciale hel.

Sergeant-Majoor Doordouwer Drijver was een specialist van de nijdige pieken van zijn haar tot de golfijzeren zolen van zijn stampvoetende laarzen, die glommen als spiegels. Hij had brede schouders en smalle heupen, en lange armen die krom neerhingen als die van een verschrikkelijke mensaap; de knokkels van zijn geweldige vuisten zaten vol littekens door het breken van duizenden tanden. Als je naar de verfoeilijke gedaante keek kon je je onmogelijk voorstellen dat hij ontsproten was aan de tedere baarmoeder van een vrouw. Hij kon gewoon niet geboren zijn; de regering moest hem speciaal hebben laten fabriceren. Het hoofd was het afschuwelijkst van alles. Dat gezicht! Zijn haar groeide zo laag op zijn voorhoofd dat het bijna overging in de verwarde zwarte massa van de wenkbrauwen die als een weelderige plantengroei over de zwarte gaten hingen die zijn ogen verborgen - ogen die slechts als een onheilspellende rode gloed in de helse duisternis zichtbaar waren. Een verbrijzelde, platgedrukte neus stond boven een mond die leek op een jaap van een mes in de gespannen buik van een lijk, terwijl tussen de lippen grote, witte, wolfachtige slagtanden naar buiten staken, die zeker vijf centimeter lang waren en in groeven in de onderlip lagen.

'Ik ben Sergeant-Majoor Doordouwer Drijver en jullie noemen me 'Meneer' of 'Heer'.' Hij begon grimmig voor de dodelijk verschrikte rekruten op en neer te lopen. 'Ik ben jullie vader en jullie moeder en jullie alles en jullie toegewijde vijand, en spoedig zullen jullie het betreuren dat je ooit geboren bent. Ik zal jullie geestkracht verpletteren. Als ik kikvors zeg zullen jullie springen. Het is mijn werk om soldaten van jullie te maken en soldaten kennen discipline. Discipline betekent ronduit onderdanigheid zonder er bij na te denken, verlies van de vrije wil, absolute gehoorzaamheid. Dat is alles wat ik vraag...'

Hij bleef voor Bill stilstaan, die niet zó erg stond te beven als de anderen, en fronste zijn wenkbrauwen.

'Jouw gezicht staat me niet aan. Een maand lang keuken orvee op zondag.'

'Meneer...'

'En nog een maand omdat je een brutaal antwoord geeft.'

Hij wachtte, maar Bill hield zijn mond. Zijn eerste les in het worden van een goed soldaat had hij al geleerd. Je mond dichthouden. Doordouwer liep verder.

'Op dit moment zijn jullie niets anders dan afschuwelijke, onsmakelijke, pafferige brokken gedegenereerd burgermensenvlees. Dat vlees zal ik veranderen in spieren, jullie wil in gelatinepudding, jullie geesten in machines. Jullie worden goede soldaten of ik vermoord je. Gauw genoeg krijgen jullie verhalen te horen over mij, boosaardige verhalen over hoe ik een rekruut die me niet gehoorzaamde vermoord en opgegeten heb.'

Hij zweeg en staarde hen aan en langzaam gingen de lippen als deksels van een doodskist van elkaar in een venijnige karikatuur van een grijnslach, terwijl van elke gebleekte witte slagtand een druppel speeksel droop.

'Dat verhaal is waar.'

Er ging een gekreun door de rij rekruten en ze stonden te beven alsof er een koude wind woei. De glimlach verdween.

'We gaan nu ontbijten zodra ik twee vrijwilligers heb voor een makkelijk karwei. Wie kan een heli-auto besturen?'

Twee rekruten staken hoopvol hun hand op en hij wenkte ze naar voren. 'Goed zo, jullie vinden dweilen en emmers achter die deur. Maak de latrines schoon terwijl de anderen eten. Dan hebben jullie vanmiddag des te meer eetlust.'

Dat was Bills tweede les in het worden van een goed soldaat: meld je nooit ergens vrijwillig voor aan.

De dagen van de rekrutenopleiding verliepen met een verschrikkelijke verdovende snelheid. Iedere dag werden de omstandigheden erger en Bills uitputting groter. Dat scheen onmogelijk, maar was niettemin waar. Een groot aantal sadistisch begaafde geesten had het zo ontworpen. De hoofden van de rekruten werden vanwege de uniformiteit kaalgeschoren, en hun geslachtsdelen ingesmeerd met een oranje antiseptisch middel tegen de inheemse kruiskrekels. Het eten was theoretisch voedzaam maar ongelooflijk walgelijk, en toen er per ongeluk eens een partij eetbaar vlees op tafel kwam werd dat op het laatste moment ontdekt en weggegooid en de kok twee rangen gedegradeerd. Hun slaap werd onderbroken door gefingeerde gasaanvallen en in hun vrije tijd moesten ze hun uitrusting onderhouden.

De zevende dag was bedoeld als rustdag, maar ze waren allemaal gestraft, zoals Bill met zijn keukencorvee, en het was dus een dag als alle andere. Deze derde zondag van hun gevangenschap strompelden ze het laatste uur van de dag door voordat de lichten werd gedoofd en ze eindelijk in hun extra harde kooien mochten kruipen. Bill duwde tegen het zwakke krachtveld dat de deur vormde, dat listig was ontworpen, zodanig dat de woestijnvliegen wel binnen maar de barak niet meer uit konden komen, en sleepte zich naar binnen. Na veertien uur keukencorvee trilden zijn benen van uitputting, en zijn armen waren door het zeepsop gerimpeld en uitgebleekt als die van een lijk. Hij Het zijn jas op de grond vallen waar hij rechtop bleef staan, opgehouden door zijn last van zweet, vet en stof, en pakte zijn scheerapparaat uit zijn kastje. In de latrine bewoog hij zijn hoofd op en neer om in een van de spiegels een helder plekje te vinden. Ze waren allemaal volgekalkt met grote letters, met bezielende boodschappen als KIEZEN OP ELKAAR - DE CHINGERS LUISTEREN MEE en ALS JIJ KLETST KAN EEN ANDER SNEUVELEN. Tenslotte schakelde hij zijn scheerapparaat in naast ZOU JIJ WILLEN DAT JE ZUSTER ER EEN TROUWDE? waar hij zijn gezicht kon zien in de O van trouwde. Zwart omrande en bloeddoorlopen ogen staarden hem aan toen hij de zoemende machine over zijn vermagerde kaken haalde. Het duurde meer dan een minuut voor de betekenis van de vraag tot zijn van vermoeidheid verdoofde hersens doordrong.

'Ik heb geen zuster,' bromde hij gemelijk. 'En als ik er een had, waarom zou ze dan met een hagedis willen trouwen?' Het was een retorische vraag maar van de andere kant van het vertrek kwam er antwoord op.

'Het betekent niet precies wat er staat - dat staat er maar om ons de smerige vijand meer te laten haten.'

Bill schrok, hij had gedacht dat hij alleen was in de latrine en het scheerapparaat bromde kwaadaardig en beet een stukje vlees uit zijn lip.

'Wie is daar? Waarom verstop je je?' snauwde hij. Toen herkende hij de ineengedoken donkere gedaante en de vele paren laarzen. 'O ben jij het maar, Dienstklopper. Zijn boosheid trok weg en hij wendde zich weer naar de spiegel. Dienstklopper was zo zeer een onderdeel van de latrine dat je vergat dat hij er was. Een eeuwig glimlachende jongen met een rond gezicht wiens rode appelwangen nooit hun glans verloren en wiens glimlach hier in Kamp Leon Trotsky zo weinig op zijn plaats was dat iedereen hem wilde vermoorden tot ze zich herinnerden dat hij gek was. Hij moest wel gek zijn, omdat hij er altijd tuk op was zijn slapies te helpen, en zich vrijwillig als permanent latrine-oppasser had aangemeld. Dat niet alleen, maar hij hield van laarzen poetsen en hij had de een na de ander van zijn slapies aangeboden hun laarzen te poetsen, totdat hij nu iedere avond de laarzen van iedereen in de troep poetste. Elk moment dat ze in de barak waren kon je Dienstklopper ineengehurkt vinden aan het einde van de rij tronen die zijn domein vormden, omringd door stapels schoenen en al glimlachend bedrijvig aan het poetsen. Daar zat hij nog nadat het licht uit was, werkend bij het licht van een brandende pit die in een blik schoensmeer gestoken was, en meestal was hij 's morgens voor de anderen op om zijn vrijwillige taak af te maken, nog altijd glimlachend. Soms, als de laarzen bijzonder vuil waren, werkte hij de hele nacht door. Het joch was kennelijk krankzinnig, maar niemand gaf dat aan omdat hij de laarzen zo goed verzorgde, en ze baden allemaal dat hij niet van uitputting zou sterven voor de opleiding achter de rug was.

'Nou, als ze dat bedoelen, waarom zeggen ze dan niet gewoon: Haat de smerige vijand meer?' klaagde Bill. Hij wees met zijn duim naar de andere muur waar een aanplakbiljet hing met KEN DE VIJAND. Er stond een levensgrote afbeelding van een Chinger op, een ruim twee meter lange hagedis die veel leek op een geschubde, vierarmige groene kangoeroe met een krokodillenkop. 'Wie z'n zuster zou nou met zoiets willen trouwen? En wat zou zo'n ding met een zuster willen doen, behalve misschien haar opeten?'

Dienstklopper gaf een paarse teen een extra streekje en pakte een nieuwe laars. Hij fronste even om te tonen wat een ernstige gedachte dit was. 'Nou, zie je, jé - ze bedoelen geen echte zuster. Het is gewoon een onderdeel van de psychologische oorlogsvoering. Wij moeten de oorlog winnen. Om de oorlog te winnen moeten we hard vechten. Om hard te kunnen vechten moeten we goede soldaten hebben. Goede soldaten moeten de vijand haten. Zo is het nu eenmaal. De Chingers zijn het enige niet-menselijke ras dat in de Melkweg ontdekt is dat verder is gekomen dan het stenen tijdperk, dus moeten we ze natuurlijk vernietigen.'

'Wat bedoel je nou verdomme met natuurlijk. Ik wil niemand vernietigen. Ik wil alleen maar naar huis en Technisch Bemester worden.'

'Nou ja, ik bedoel jou persoonlijk niet - jé!' Dienstklopper maakte met paarsgevlekte handen een nieuwe doos schoensmeer open en groef zijn vingers erin. 'Ik bedoel het menselijk ras, dat is nu eenmaal de manier waarop wij de dingen aanpakken. Als wij hun niet vernietigen vernietigen zij ons. Ze zeggen natuurlijk wel dat oorlog niet strookt met hun godsdienst en dat ze alleen vechten uit zelfverdediging, en ze hebben ons nog nooit aangevallen. Maar we kunnen ze niet geloven, zelfs al is het waar. Vandaag of morgen veranderen ze misschien van godsdienst of van gedachten en wat dan? Het beste is ze nu te vernietigen.'

Bill schakelde zijn scheerapparaat uit en waste zijn gezicht in het lauwe, roestige water. 'En toch zegt het me niets. Goed dan, de zuster die ik niet heb trouwt niet met een van die dingen. Maar dat daar dan - Hij wees naar een opschrift op een van de planken: HOUD SCHOON DIE PLEE - DE VIJAND LUISTERT MEE. 'Of dat daar -' De plaat boven het urinoir, waarop stond: DICHT DIE GULP - KOM DE VIJAND NIET TE HULP. 'Als we nu eens even vergeten dat we hier geen geheimen hebben die een reis van een kilometer waard zijn, laat staan vijfentwintig lichtjaren - hoe kan een Chinger hier nu komen spioneren? Hoe vermom je een hagedis van twee meter als rekruut? Je kan 'm niet eens vermommen als Doordouwer Drijver, hoewel het misschien niet veel zou schelen -'

Het licht ging uit en alsof het noemen van zijn naam hem als een duivel uit de hel had opgeroepen bulderde Doordouwers stem door de barak.

'In jullie slaapzakken! In jullie slaapzakken! Weten jullie verdomde sodemieters niet dat er een oorlog aan de gang is?' Bill strompelde door de duisternis van de barak waar de enige verlichting bestond uit de rode gloed van Doordouwers ogen. Op hetzelfde ogenblik dat hij zijn hoofd op het carborundum kussen legde viel hij in slaap en er scheen maar een heel korte tijd te zijn verlopen toen het reveillesignaal hem weer uit zijn kooi slingerde. Aan het ontbijt, toen hij zijn surrogaatkoffie met moeite in brokjes sneed die klein genoeg waren om door te slikken, berichtte het telenieuws heftige gevechten in de Beta Lyra sector met steeds stijgende verliezen. Er kabbelde een gekreun door de kantine toen dit werd omgeroepen, niet uit overmaat aan vaderlandsliefde, maar omdat elk slecht nieuws voor hen iets ergers in petto had. Ze wisten niet hoe het geregeld zou worden, maar dát het geregeld zou worden stond vast. Ze kregen gelijk.

Omdat het die morgen wat koeler was dan gewoonlijk werd de inspectie uitgesteld tot twaalf uur, wanneer het gewapend betonnen exercitieterrein lekker warm geworden zou zijn en er een maximaal aantal zonnesteken viel te verwachten. Maar dat was pas het begin. Van waar Bill in de houding stond in het achterste gelid kon hij zien dat het luchtgekoelde baldakijn op het paradepodium was opgericht. Dat betekende hoge omes. De beugel van zijn atoomgeweer groef een gleuf in zijn schouder en er viel een zweetdruppel van de punt van zijn neus. Vanuit zijn ooghoek kon hij voortdurend beweging zien, wanneer er in de dichte massa van duizenden soldaten mannen bezweken en waakzame hospitaalsoldaten ze naar de wachtende ambulances sleepten. Daar werden ze in de schaduw van de wagens gelegd tot ze weer bij bewustzijn kwamen en konden worden teruggedreven naar hun plaats in de gelederen.

Toen barstte het muziekkorps los met BRAVO RUIMTEMANNEN OVERWIN DE CHINGERS! en het naar elke laars omgeroepen commando het de gelederen op hetzelfde ogenblik in de houding springen, en de duizenden geweren schitterden in de zon. De auto van de bevelvoerende generaal - herkenbaar aan de twee sterren erop - kwam tot staan naast het podium, en een kleine ronde gestalte bewoog zich snel door de gloeiende hitte naar de lafenis van het beschutte podium. Bill had hem nooit van dichterbij gezien, tenminste niet zijn gezicht, hoewel hij één keer eens toen hij terugkwam van avondkeukencorvee een glimp van hem had opgevangen toen hij bij de aula van het kamp in zijn auto stapte. Tenminste, Bill dacht dat hij het was, maar hij had alleen even een achteraanzicht gekregen. Het beeld dat Bill zich van de generaal vormde was dientengevolge een miezerig lijfje met een dik achterwerk. Dit was het algemene beeld dat hij van alle officieren had, want de soldaten hadden tijdens hun rekrutenopleiding natuurlijk niets met officieren te maken. Bill had één keer een tweede luitenant goed gezien, in de buurt van het compagniesbureau, en hij wist dat die een gezicht had. En dan was er nog een officier van gezondheid geweest op niet meer dan tien meter afstand die hen toegesproken had over geslachtsziekten, maar Bill had het geluk gehad achter een pilaar te zitten en was prompt in slaap gevallen.

Toen de muziek ophield zweefden de anti-G luidsprekers boven de troepen uit en richtte de generaal het woord tot hen. Hij had niets te vertellen waar iemand zin had om naar te luisteren, en hij besloot met de aankondiging dat hun opleiding in verband met verliezen op het slagveld bespoedigd zou worden, wat precies was wat ze verwacht hadden. Toen begon de muziek weer en ze marcheerden terug naar de kazerne, verkleedden zich in hun jute werkpakken en marcheerden - nu in looppas - naar het schietterrein waar ze met hun atoomgeweren schoten op plastic kopieën van Chingers, die uit gaten in de grond omhoog schoten. Er werd erg slecht geschoten tot Doordouwer Drijver uit een gat sprong en iedere soldaat overschakelde op vol-automatisch en ieder schot uit ieder geweer raak was, wat iets heel moeilijks is. Toen trok de rook op en het gejuich hield op, en ze begonnen te snikken toen ze zagen dat het maar een plastic kopie van Doordouwer was, die nu in kleine stukjes uit elkaar gereten was, en het origineel achter hen verscheen en met zijn slagtanden knarste en ze allemaal een hele maand keukencorvee oplegde.

'Het menselijk lichaam is iets prachtigs,' zei Sodemieter Bruin een maand later toen ze om een tafel in de Soldaten Club worstjes zaten te eten met plastic vel en een vulling van straatvuil, en waterig warm bier zaten te drinken. Sodemieter Bruin was een heitenherder uit het laagland, en daarom noemden ze hem Sodemieter want iedereen weet wel wat heitenherders met hun heiten uitvoeren. Hij was lang, mager en had o-benen, zijn huid was verbrand tot de kleur van oud leer. Hij sprak zelden, omdat hij meer gewend was aan de eeuwige stilte van de vlakten die alleen verbroken werd door de griezelige kreet van een ongedurige heit, maar hij was een groot denker, omdat het enige dat hij in overvloed bezat tijd was om te denken. Hij kon dagen, zelfs weken over een gedachte tobben voor hij die hardop uitsprak en terwijl hij erover nadacht kon niets hem in beroering brengen. Hij vond het zelfs goed dat ze hem Sodemieter noemden zonder daartegen te protesteren; iedere andere soldaat die je Sodemieter noemde zou je op je gezicht slaan. Bill en Dienstklopper en de andere soldaten van Groep X die om de tafel zaten applaudisseerden en juichten hem toe zoals ze altijd deden als Sodemieter iets zei.

'Ga verder, Sodemieter!'

'Het kan nog praten - ik dacht dat het dood was!'

'Toe nou - waarom is het lichaam iets prachtigs?'

Ze zwegen vol verwachting terwijl Sodemieter erin slaagde een stuk van zijn worstje af te bijten en dat na vruchteloos kauwen met moeite inslikte waardoor hij tranen in zijn ogen kreeg. Hij verzachtte de pijn met een mondvol bier en sprak: 'Het menselijk lichaam is iets prachtigs, omdat het leeft als het niet doodgaat.'

Ze wachtten op meer tot ze beseften dat hij uitgesproken was en begonnen hem toen te honen.

'Kerel, wat ben jij toch een sodemieter!'

'Meld je aan voor de SRO!'

'Jawel - maar wat betekent het?'

Bill wist wel wat het betekende, maar zei het niet. Er waren nog maar half zoveel mannen in de groep als er de eerste dag geweest waren. Eén was overgeplaatst, maar al de anderen lagen in het hospitaal of in het gekkenhuis, of waren wegens verregaande lichamelijke gebreken afgekeurd voor actieve dienst. Of dood. De overlevenden hadden, nadat ze ieder ons gewicht hadden verloren dat niet bestond uit beenderen of onontbeerlijk bindweefsel, hun gewicht weer aangevuld in de vorm van spieren, en waren nu volkomen aangepast aan het harde leven van Kamp Leon Trotsky, hoewel ze het nog steeds verfoeiden. Bill stond verstomd van de doelmatigheid van het systeem. Burgers hadden te maken met malligheden als examens, rangen, pensioenen, anciënniteit, en duizend andere factoren die de efficiëntheid van de arbeiders beperkten. Maar hoeveel gemakkelijker ging dat bij het leger! Ze roeiden de zwakkeren eenvoudig uit en gebruikten de overlevenden. Hij had respect voor het systeem. Hoewel hij het nog steeds verfoeide.

'Weten jullie wat ik nodig heb, ik heb een vrouw nodig,' zei Lelijkmanskind.

'Geen vuile praatjes,' zei Bill dadelijk, want hij was netjes opgevoed.

'Ik verkoop geen vuile praatjes!' jammerde Lelijkmanskind. 'Ik zeg toch niet dat ik bij wil tekenen of dat ik vind dat Doordouwer een mens is of zoiets. Ik zei alleen maar dat ik een vrouw nodig heb. Jullie niet soms?'

'Ik heb een borrel nodig,' zei Sodemieter Bruin en nam een flinke slok uit zijn glas gedehydreerd aangelengd bier, rilde, en spoog het toen in een lange straal tussen zijn tanden door op het beton, waar het onmiddellijk verdampte.

'Precies mijn idee,' beaamde Lelijkmanskind en knikte met zijn ruwe, harige hoofd. 'Ik heb een vrouw én een borrel nodig!' Zijn gejammer werd bijna klaaglijk. 'Wat is er tenslotte in het leger anders te willen dan eruit willen?'

Daar dachten ze een hele poos over na, maar ze konden niets anders bedenken dat iemand nou echt zou willen. Dienstklopper keek van onder de tafel uit, waar hij heimelijk een laars zat te poetsen, en zei dat hij meer schoensmeer wilde, maar ze negeerden hem. Zelfs Bill kon, nu hij er diep over nadacht, niets verzinnen wat hij werkelijk graag wilde behalve dit onverbrekelijk verbonden koppel. Hij trachtte echt om aan iets anders te denken, want het stond hem vaag voor de geest dat hij wel andere dingen had gewild toen hij nog burger was, maar er schoot hem niets te binnen.

'Jé, het duurt nog maar zeven weken voor we onze eerste verlofpas krijgen,' zei Dienstklopper van onder de tafel, en gilde het toen uit omdat ze hem allemaal tegelijk een schop gaven.

Maar hoe langzaam de subjectieve tijd ook voorbij kroop, de objectieve klokken werkten nog, en de zeven weken verstreken de een na de ander. Drukke weken vol met alle onontbeerlijke vakken van de rekrutenopleiding: bajonetexercitie, oefenen met handvuurwapens, wapeninspectie, oriënteringslezingen, exercitie, koorzang, en de Krijgsartikelen. Deze laatste werden met afschuwelijke regelmaat twee maal per week voorgelezen en waren een volmaakte kwelling vanwege de hevige slaperigheid die ze opriepen. Bij het eerste geritsel van de krassende, eentonige stem op de band begon het knikkebollen. Maar iedere stoel in de aula was uitgerust met een EEG die de hersengolven van de aangesloten soldaat afluisterde. Zodra de vorm van de Alpha-golf de overgang van bewustzijn naar slaap aantoonde werd een krachtige schok door de sluimerende billen gejaagd die de eigenaar pijnlijk wakker schudde. De muffe aula was een schemerig verlichte martelkamer, gevuld met de dreunende, saaie stem, onderbroken door de luide kreten van de geëlektrificeerden, een zee van knikkebollende hoofden waaruit hier en daar een gepijnigde gestalte opdook.

Niemand luisterde ooit naar de verschrikkelijke terechtstellingen en vonnissen die in de Artikelen werden opgesomd voor de meest onschuldige vergrijpen. Iedereen wist dat hij schriftelijk afstand had gedaan van alle menselijke rechten toen hij in dienst ging, en de specificatie van hetgeen ze verloren hadden boezemde niemand het geringste belang in. Wat hen wel belang inboezemde was het tellen van het aantal uren dat hen scheidde van de ontvangst van hun eerste verlofpas. Het ritueel waarmee deze beloning met tegenzin gegeven werd was buitengemeen vernederend, maar daar waren ze op voorbereid, en ze sloegen alleen hun ogen neer en schuifelden voorwaarts in de rij, bereid om ieder overgebleven kruimeltje zelfrespect op te offeren in ruil voor het stukje plastic. Na afloop van het ritueel ontstond er een wedren op de monorail die via elektrisch geladen pijlers liep, en over het tien meter hoge prikkeldraad en de moerassen met drijfzand naar het eindpunt in het boerendorpje Naaysum raasde.

Het was althans een agrarisch stadje geweest voor de bouw van Kamp Leon Trotsky, en van tijd tot tijd oefende het zijn oorspronkelijke agrarische bezigheden ook nog uit, als de soldaten geen verlof hadden. De rest van de tijd werden de graan- en veevoederwinkels gesloten en gingen de slijterijen en bordelen open. Vaak werden dezelfde panden gebruikt. Dan werd er een schakelaar overgehaald als de eerste verlofgangers uit het station kwamen stormen, en de kisten met graan werden bedden, winkelbedienden werden souteneurs, kassiers behielden hun functie - al werden de prijzen hoger - terwijl de toonbanken voorzien werden van rekken met glazen om als bar te dienen. Naar zo'n gelegenheid, een begrafenisonderneming-cum-kroeg, gingen Bill en zijn vrienden.

'Wat zal het zijn, jongens?' vroeg de eeuwig glimlachende eigenaar van bar/restaurant De Laatste Rustplaats.

'Een dubbele balsemolie,' zei Sodemieter Bruin.

'Geen grapjes,' zei de waard. De glimlach verdween even toen hij een fles greep waarop het bonte etiket ECHTE WHISKY geplakt was over het ingeëtste BALSEMOLIE. 'Bij de minste rotzooi roep ik de MP's.' De glimlach kwam weer tevoorschijn toen er geld op de toonbank rinkelde. 'Zeg maar wat u drinken wilt, heren.'

Ze zaten aan een lange, smalle tafel, die net zo hoog was als breed, en aan weerskanten koperen handvatten had, en lieten de gezegende lafenis van ethylalcohol zich een pas banen door hun bestofte kelen.

'Ik dronk nooit voor ik in dienst kwam,' zei Bill, die vier vingers pure Oude Nieren Moordenaar achterover sloeg en zijn glas bijhield om gevuld te worden.

'Dat hoefde je toen nog niet,' zei Lelijkmanskind terwijl hij inschonk.

'Dat is een waar woord,' zei Sodemieter Bruin, die van genot met zijn lippen smakte en de fles weer aan zijn mond zette.

'Jé,' zei Dienstklopper, die aarzelend een teugje van zijn glas nam. 'Het smaakt naar een aftreksel van suiker, houtspaanders, diverse esters en een aantal hogere alcoholen.'

'Drink nou maar op,' zei Sodemieter onsamenhangend met zijn lippen om de fles. 'Dat is allemaal goed voor je.'

'Nu wil ik een vrouw,' zei Lelijkmanskind en ze botsten allemaal tegen elkaar in de deuropening, toen ze er allemaal tegelijk doorheen wilden, tot iemand riep: 'Kijk nou eens!' en ze omkeken en Dienstklopper nog altijd aan de tafel zagen zitten.

'Vrouw!' zei Lelijkmanskind geestdriftig op de toon waarop je 'Eten!' zegt als je een hond roept. De klomp mannen in de deur kwam in beweging en stampte met de voeten. Dienstklopper bewoog zich niet.

'Jé - ik geloof dat ik maar hier blijf,' zei hij met een glimlach die onnozeler was dan ooit. 'Gaan jullie maar.'

'Voel je je niet lekker, Dienstklopper?'

'Voel me best.'

'Ben je nog niet aan de puberteit toe?'

'Jé...'

'Wat wil je hier uitvoeren?'

Dienstklopper greep onder de tafel en trok er een valies onder vandaan. Hij deed het open om te laten zien dat het vol grote paarse laarzen zat. 'Ik dacht dat ik mijn poetswerk maar eens moest inhalen.'

Ze liepen zwijgend, langzaam over het houten trottoir. 'Ik vraag me af of er iets aan de hand is met Dienstklopper,' zei Bill, maar niemand gaf antwoord. Ze keken de doorploegde straat door naar een schitterend verlicht uithangbord dat een verleidelijke rosse gloed verspreidde. RUIMTEMANS RUST stond er op. ONAFGEBROKEN STRIPTEASE en DE BESTE DRANKEN en nog beter: PRIVÉKAMERS VOOR GASTEN EN HUN VRIENDEN. Ze gingen harder lopen. De voorgevel van Ruimtemans Rust hing vol vitrines van splintervrij glas met trivee foto's van de volledig geklede artiesten (een gordel en dubbele sterren) en verderop met foto's waarop ze naakt waren (ontgordeld en met gevallen sterren). Bill bracht het snelle hijgen tot staan door op een klein bordje te wijzen dat bijna verloren ging tussen de gezwollen overvloed aan borsten.

ALLEEN TOEGANKELIJK VOOR OFFICIEREN stond erop.

'Doorlopen,' snauwde een MP en stootte hen aan met zijn elektronische politieknuppel. Ze schuifelden verder. De volgende gelegenheid was toegankelijk voor alle rangen, maar de toegangsprijs was 77 kredieten, meer dan ze gezamenlijk konden opbrengen. Daarna begon het ALLEEN TOEGANKELIJK VOOR OFFICIEREN weer tot aan het einde van het trottoir en ze alle lichten achter zich gelaten hadden.

'Wat is dat daar?' vroeg Lelijkmanskind toen ze het geluid van mompelende stemmen hoorden uit een nabije donkere straat. Toen ze goed keken zagen ze een rij soldaten die zich uitstrekte tot in de verte waar hij om een hoek verdween.

'Wat is dit?' vroeg hij aan de laatste man in de rij.

'Soldatenbordeel. En probeer niet voor je beurt te dringen, sodemieter. Achter in de rij, achter in de rij.'

Ze sloten zich onmiddellijk aan en Bill was de laatste, maar dat duurde niet lang. Ze schuifelden langzaam vooruit en er verschenen andere soldaten die achter hem in de rij gingen staan. Het was een koude nacht en hij nam vele malen een hartverwarmende slok uit zijn fles. Er werd weinig gepraat en ook dat verstomde toen de roodverlichte deur steeds dichterbij kwam. Die ging met geregelde tussenpozen open en dicht en één voor één glipten Bills slapies naar binnen. Toen was het zijn beurt en de deur begon open te gaan en hij begon een stap vooruit te doen en de sirenes begonnen te loeien en er sprong een grote MP met een dikke buik tussen Bill en de deur.

'Spoedrappel. Terug naar de basis, jullie!' bulderde hij.

Bill slaakte een gesmoorde kreet van teleurstelling en sprong vooruit, maar een lichte tik met de elektronische politieknuppel deed hem naar de anderen terugwankelen. Hij werd halfverdoofd meegevoerd in de schuifelende golf lichamen terwijl de sirenes loeiden en het kunstmatige noorderlicht aan de hemel met vlammende letters die elk honderd kilometer lang waren TE WAPEN!!! schreef. Iemand stak zijn hand uit om Bill overeind te houden toen hij onder de stampende paarse laarzen dreigde te glijden. Het was zijn oude vriend Lelijkmanskind met een zelfvoldane grijns op zijn gezicht en hij haatte hem en probeerde hem te slaan. Maar voor hij zijn vuist kon heffen werden ze in de monorail gezwaaid, door de nacht geslingerd en weer uitgestort in Kamp Leon Trotsky. Hij vergat zijn woede toen de knoestige klauwen van Doordouwer Drijver hem uit het gedrang sleepten.

'Pak je plunjezak,' kraste hij, 'je wordt ingescheept.'

'Dat kunnen ze niet doen - we zijn nog niet klaar met onze opleiding.'

'Ze kunnen alles doen wat ze willen, en dat doen ze gewoonlijk. Er is zojuist een roemrijk ruimtegevecht gestreden tot wij de overwinning behaalden en er zijn meer dan vier miljoen doden en gewonden, misschien honderdduizend meer of minder. Er is nieuwe aanvoer nodig en dat zijn jullie. Maak je gereed om aan boord van de transportschepen te gaan en wel onmiddellijk, zo niet eerder.'

'Dat kan niet - we hebben geen ruimte-uitrusting! De fourier...'

'De hele fouriersafdeling is al verscheept.'

'Eten...'

'De koks en de vaste keukencorveeërs zijn al op weg naar de ruimte. Dit is een noodtoestand. Iedereen die niet onontbeerlijk is wordt uitgezonden. Waarschijnlijk om te sneuvelen.'

Hij tokkelde koket tegen zijn slagtand en vergastte ze op zijn walgelijke grijns. 'Terwijl ik hier blijf in vreedzame veiligheid om jullie vervangers op te leiden.' De postkoker bij zijn elleboog rammelde en toen hij de boodschapcapsule opende en de inhoud las verdween zijn glimlach langzaam.

'Ze verschepen mij ook,' zei hij met holle stem.

III

89.672.899 rekruten waren al vanuit Kamp Leon Trotsky naar de ruimte verscheept, dus het was een automatisch en glad verlopend procedé, hoewel het kamp deze keer zichzelf verslond, net als een slang die zijn staart inslikt. Bill en zijn slapies kwamen als laatsten aan de beurt en vlak achter hen begon de slang zichzelf te verslinden. Ze waren nog niet van hun donsharen ontdaan en ontluisd in de ultrasonische ontluizer of de kappers stormden op elkaar af en begonnen in een chaos van onder- en bovenarmen, lokken haar, plukken snor, brokjes vlees, en druppels bloed elkaar te knippen en te scheren en trokken toen de bediener van de machine achter zich aan de ontluizer binnen. Medische officieren gaven zichzelf injecties tegen raketkoorts en ruimtedelirium; administratief personeel verstrekte zichzelf betaalboekjes en de ladingmeesters schopten elkaar de loopplanken op en de wachtende pendelschepen in. Raketten ontploften, levende pilaren van vuur likten als rode tongen aan de lanceerplaten en lieten de loopplanken tot as vergaan in een prachtig pyrotechnisch schouwspel, omdat de bedienden van de loopplanken ook al aan boord waren. De schepen zongen en bulderden de nachtelijke lucht in en heten Kamp Leon Trotsky achter zich als een donkere, stille spookstad, waar stukken van dagorders en staafroosters ritselden en van de aanplakborden afwaaiden, door de verlaten straten dansten tot ze tenslotte bleven vastplakken tegen de lawaaierige, verlichte ramen van de Officiers Club waar een groot drankfeest aan de gang was, hoewel er veel gekankerd werd omdat de officieren zichzelf moesten bedienen.

Hoger en hoger schoten de pendelschepen naar de grote vloot van ruimteschepen die de sterren verduisterde, een nieuwe vloot, de machtigste die de Melkweg ooit gezien had, en wel zo nieuw dat de schepen nog in aanbouw waren. Lasvlammen flikkerden met schitterend licht terwijl hete klinknagels door de hemel hun platte kogelbanen naar de wachtende emmers beschreven. De lichtplekken doofden toen een der kolossen van de ruimtewegen voltooid was en er klonken zwakke kreten in de radio's van de ruimtepakken toen de arbeiders in plaats van naar de werven teruggezonden te worden, geronseld werden voor dienst op het schip dat ze zo kort geleden gebouwd hadden. Dit was totale oorlog.

Bill wankelde door de doorzakkende plastic koker die het pendelschip met een groot ruimteslagschip verbond en het zijn plunjezakken vallen voor een sergeant die achter een bureau in de ruimtesluis zat die zo groot was als een hangar. Of liever, hij probeerde ze te laten vallen, maar omdat er geen aantrekkingskracht was bleven de zakken zweven en toen hij ze naar beneden wilde drukken ging hij zelf omhoog (omdat men van een lichaam dat vrij valt zegt dat het zich in vrije val bevindt en alles met gewicht geen gewicht heeft en er voor iedere actie een gelijke en tegengestelde reactie is of iets dergelijks.) De onderofficier keek op en gromde en trok Bill weer omlaag op het dek. 'Hou je sodemieterse ruimterotgrapjes voor je, soldaat. Naam?'

'Bill, met twee l's.'

'Bil,' mompelde de man, likte aan zijn stift en schreef het in op een lijst, met ronde hanenpoten waaraan je kon zien dat hij amper kon schrijven. 'Twee l's is alleen voor officieren, sodemieter - je moet je plaats weten. Wat is je rang?'

'Rekruut, ongeschoold, ongeoefend, ruimteziek.'

'Als je dan maar niet hier spuugt, daar heb je je eigen hut voor. Je bent nu zekeringoppasser 6e klas, ongeschoold. Ingedeeld in afdeling 34J-89T-001. Verdwijn. En hou die zak boven je hoofd.'

Bill had zijn hut nog niet gevonden en zijn zakken op een kooi gegooid, waar ze tien centimeter boven de geregenereerde rotswollen matras bleven zweven, of Dienstklopper kwam binnen, gevolgd door Sodemieter Bruin en een menigte vreemden, van wie sommigen lasapparatuur en een kwade uitdrukking op hun gezicht droegen.

'Waar zijn Lelijkmanskind en de rest van de groep?' vroeg Bill.

Sodemieter haalde zijn schouders op en gespte zichzelf vast in een kooi om een dutje te doen. Dienstklopper maakte een van de zes vakken die hij altijd bij zich had open en haalde er een paar laarzen uit om te poetsen.

'Zijn jullie verlost?' klonk een diepe, van emotie trillende stem van de andere kant van de hut. Bill keek verbaasd op en de grote soldaat die daar stond zag de beweging en wees met een geweldige vinger naar hem. 'Jij, broeder, hen jij verlost?'

'Dat is een beetje moeilijk te zeggen,' mompelde Bill en hij boog zich voorover om in zijn plunjezak te snuffelen, hopend dat de man zou verdwijnen. Maar dat deed hij niet, hij kwam integendeel naar hem toe en ging op Bills kooi zitten.

Bill probeerde hem te negeren, maar dat ging niet zo eenvoudig, want de soldaat was bijna twee meter lang, zwaar gespierd en had als uit staal gehouwen kaken. Hij had een prachtige blauwzwarte huid, waar Bill een beetje jaloers op was, omdat de zijne maar zo'n beetje grijsachtig roze was. Omdat het scheepsuniform van de soldaat bijna dezelfde tint zwart had zag je haast geen onderscheid, en hij leek heel indrukwekkend met zijn flitsende glimlach en doordringende blik.

'Welkom aan boord van de Christine Keeler,' zei hij en verbrijzelde met een vriendschappelijke handdruk bijna al Bills knokkels. 'Het moederschip van deze vloot, bijna een week geleden in dienst gesteld. Ik ben de Eerwaarde Zekering Oppasser 6e klas Tembo en ik zie op het naamplaatje op je plunjezak dat jij Bill heet, en omdat we maats zijn, Bill, moet je me alsjeblieft Tembo noemen en hoe staat het met je ziel?'

'Ik heb de laatste tijd niet veel kans gehad om daaraan te denken...'

'Dat zou ik denken, als je pas van de opleiding komt, want kerkbezoek gedurende de opleiding is een vergrijp waarvoor je voor de krijgsraad wordt gesleept. Maar dat ligt nu allemaal achter je en nu kun je verlost worden. Mag ik vragen van welk geloof...?'

'Mijn familieleden waren Fundamentele Zoroasters, dus ik denk...'

'Bijgeloof, mijn jongen, klinkklaar bijgeloof. Het was de hand van het noodlot die ons heeft samengebracht op dit schip, opdat je ziel deze unieke kans zou hebben om gespaard te worden voor het hellevuur. Heb je wel eens van de Aarde gehoord?'

'Ik houd niet van liflafjes...'

'Dat is een planeet, mijn jongen - de bakermat van het menselijk ras. De bron waaraan we allemaal ontsproten zijn, kijk maar, een groene, schone wereld, een juweel in de ruimte.' Tembo had een piepkleine projector uit zijn zak gehaald terwijl hij sprak en er verscheen een gekleurd beeld op het tussenschot, een planeet die omgord door witte wolken schilderachtig door de ruimte zweefde. Plotseling schoten er rose bliksemstralen door de wolken en die wervelden en kookten terwijl er grote wonden verschenen op de planeet eronder. Uit de als een speldenknop zo kleine luidspreker klonk een zwak geluid van rollende donder. 'Maar er ontstonden oorlogen tussen de mensenkinderen en ze doodden elkaar met atoomenergie, totdat de Aarde zelf hardop kreunde en het was een machtig brandoffer. En toen de laatste bliksemschichten doofden was er dood in het noorden, dood in het westen, dood in het oosten, dood, dood, dood. Besef je wat dat betekent?'

Tembo's stem die getuigde van emotie bleef een ogenblik zweven, wachtend op het antwoord op de catechetische vraag.

'Ik weet het niet zo zeker,' zei Bill die doelloos in zijn plunje-zak woelde. 'Ik kom van Phigerinadon II, daar is het rustiger...'

'Er was geen dood in het ZUIDEN! En waarom werd het zuiden gespaard, vraag ik je, en het antwoord is omdat het de wil van Samedi was dat alle valse profeten en valse godsdiensten en valse goden van het aangezicht der Aarde zouden worden weggevaagd zodat het enige ware geloof zou overblijven. De Eerste Hervormde Voedoe Kerk...'

Het Iedereen Op Zijn Post weerklonk, een toeterend signaal dat afgestemd was op de resonantie frequentie van de menselijke schedel zodat het gebeente trilde alsof het hoofd zich in een geweldige klok bevond, en er bij elke slag een nevel voor de ogen kwam. Er ontstond een wedloop naar de gang waar het afschuwelijke geluid niet zó luid klonk en waar onderofficieren stonden te wachten om hun naar hun posten te drijven. Bill volgde Dienstklopper een vettige ladder op en het luikgat door in de vloer van de zekeringkamer. Grote rekken met zekeringen strekten zich naar alle kanten uit, terwijl uit de bovenkant van de rekken kabels staken die de dikte van een arm hadden en met lussen in het plafond verdwenen.

Tegenover de rekken bevonden zich op gelijke afstanden ronde gaten van dertig centimeter middellijn.

'Mijn openingsrede zal kort zijn, iedereen die me last bezorgt smijt ik hoogstpersoonlijk met z'n kop naar beneden in de dichtstbijzijnde zekeringkoker.' Een vettige wijsvinger wees naar een van de gaten in het dek en nu kenden ze de stem van hun nieuwe meester. Hij was korter en breder en had een dikkere buik dan Doordrijver, maar er was onmiskenbaar een gelijkenis.

'Ik ben Zekering Oppasser Eerste Klas Galspuger. Ik zal van jullie morsige onderkruipsels van sodemieters deskundig geschoolde en efficiënte zekeringoppassers maken of je in de dichtstbijzijnde zekeringkoker smijten. Dit is deskundig geschoold en efficiënt technisch specialistenwerk, en er is gewoonlijk een jaar voor nodig om een goede leerling op te leiden maar nu is het oorlog dus leren jullie het nu direct of anders. Ik zal het nu voordoen. Tembo naar voren. Neem bord 19J-9, dat is nu uitgeschakeld.'

Tembo klakte met zijn hakken en stond strak in de houding tegenover het bord. Aan weerskanten van hem strekten zich de zekeringen uit, witte porseleinen cilinders, aan beide punten van een metalen dop voorzien, ieder met een middellijn van dertig centimeter, anderhalve meter hoog en met een gewicht van dertig kilo. Over iedere zekering liep in het midden een rode streep. Eerste Klas Galspuger tikte op één van die strepen.

'Iedere zekering heeft een van deze rode strepen die zekeringstrepen genoemd worden en een rode kleur hebben. Als de zekering doorbrandt wordt die streep zwart. Ik verwacht niet van jullie dat je dit allemaal in een keer onthoudt, maar het staat in jullie handboek en jullie kennen het uit je hoofd voor ik met jullie klaar ben of anders. Nu zal ik laten zien wat er gebeurt als er een zekering doorbrandt. Tembo - dat is een doorgebrande zekering! Af!'

'Grrr!' schreeuwde Tembo en sprong op de zekering toe en greep die met beide handen beet. 'Grrr!' zei hij weer toen hij hem uit de klemmen trok en weer 'Grrr!' toen hij hem in de zekeringkoker gooide. Toen trok hij, nog steeds Grrr'end een nieuwe zekering uit het voorraadrek en klemde die op zijn plaats en sprong met een laatste 'Grrr!' weer in de houding.

'En zo gebeurt het dus, volgens telling, volgens nummering, op de soldatenmanier en jullie zullen het leren of anders! Er klonk een dof gezoem, dat door de lucht rommelde als een gesmoorde oprisping. 'Dat is het signaal voor eten halen, dus jullie kunnen nu het gelid doorbreken en tijdens het eten overdenk je maar eens wat je zult moeten leren. Inrukken.'

Er liepen andere soldaten in de gang en ze volgden hen de ingewanden van het schip in.

'Jé - denk je dat het eten beter zal zijn dan in het kamp?' vroeg Dienstklopper, opgewonden met zijn lippen smakkend.

'Het is volkomen onmogelijk dat het slechter zou zijn,' zei Bill toen ze zich aansloten bij een rij die leidde naar een deur waarop stond GECONSOLIDEERDE KANTINE NUMMER TWEE. 'Iedere verandering moet wel een verbetering zijn. Tenslotte - we zijn nu toch zeker gevechtstroepen? Het handboek zegt dat we in goede conditie ten strijde moeten trekken.'

De rij bewoog zich met pijnlijke traagheid voorwaarts, maar binnen een uur waren ze bij de deur. Binnen reikte een keukencorveeër die er moe uitzag en een vettig werkpak vol zeepvlekken droeg Bill een gele plastic kom aan van een rek dat voor hem stond. Bill liep door en toen de man voor hem wegliep stond hij tegenover een kale muur waaruit één kraan stak. Ernaast stond een dikke kok met een hoge witte koksmuts op en een vuil onderhemd aan, die hem naderbij wenkte met de soeplepel in zijn hand.

'Schiet op, schiet op, heb je nooit eerder gegeten? Kom onder de tuit, identiteitsplaatje in de gleuf en eten maar!'

Bill hield de kom zoals hem gezegd was en zag op ooghoogte een smalle gleuf in de metalen wand. Hij had zijn identiteitsplaatjes om zijn hals hangen en hij duwde er één in de spleet. Er zei iets bzzzzz en een dunne straal gele vloeistof spoot eruit tot de kom half vol was.

'Volgende!' schreeuwde de kok en Bill ging opzij zodat Dienstklopper zijn plaats kon innemen. 'Wat is dit?' vroeg Bill in zijn kom starend.

'Wat is dit! Wat is dit!' riep de kok die vuurrood aanliep woedend. 'Dat is je middagmaal stomme sodemieter! Dit is chemisch volkomen zuiver water, waarin 18 aminozuren, 16 vitaminen, 11 minerale zouten, een vetzuurverbinding en glucose zijn opgelost. Wat had je anders gedacht?'

'Een maaltijd...?' zei Bill hoopvol en toen werd het rood voor zijn ogen omdat de soeplepel op zijn hoofd terechtkwam. 'Kan ik het misschien krijgen zonder de vetzuurverbinding?' vroeg hij hoopvol, maar hij werd de gang ingeduwd, waar Dienstklopper zich bij hem voegde.

'Jé,' zei Dienstklopper. 'Dit bevat alle voedingsbestanddelen om je voor onbegrensde tijd in leven te houden. Is dat niet geweldig?'

Bill nam een slokje uit zijn kom en zuchtte beverig.

'Kijk daar maar naar,' zei Tembo en toen Bill zich omkeerde verscheen er op de muur van de gang een geprojecteerd beeld. Het toonde een nevelig firmament waarin kleine figuurtjes op wolken schenen te drijven. 'De hel is je voorland, mijn jongen, tenzij je je bekeert. Laat je bijgelovigheid in de steek want de Eerste Hervormde Voedoe Kerk verwelkomt je met open armen, koestert je aan haar boezem en je zult een plaats in de hemel krijgen aan de rechterhand van Samedi. Je zult daar zitten met Mondogue en Bakalou en Zandor, die je welkom zullen heten.'

Het geprojecteerde toneel veranderde, de wolken werden dichter, terwijl uit het luidsprekertje het zachte geluid van een hemels koor begeleid door tromgeroffel kwam. De figuren waren nu duidelijk te zien, ze hadden allen een heel donkere huidskleur en witte gewaden waaraan vanachter grote zwarte vleugels ontsproten. Ze glimlachten en wuifden elegant naar elkaar als hun wolken elkaar passeerden, terwijl ze geestdriftig zongen en op de kleine tom-toms sloegen die op elke wolk stonden. Het was een prachtig schouwspel en Bill kreeg een waas voor zijn ogen.

'Geef acht!'

De dreunende klank weergalmde van de muren en de soldaten trokken hun schouders recht, klakten met hun hakken en keken recht vooruit. Het hemelse koor verdween toen Tembo de projector weer in zijn zak stopte.

'Op de plaats rust,' commandeerde Eerste Klas Galspuger en toen ze zich omkeerden zagen ze dat hij twee MP's met getrokken revolvers voorging die als lijfwacht voor een officier fungeerden. Bill wist dat het een officier was, omdat ze een cursus gehad hadden in het Herkennen van Officieren, plus het feit dat er een KEN UW OFFICIEREN kaart in de latrine gehangen had, die hij vaak had kunnen bestuderen tijdens een anguilluliasis epidemie. Zijn mond viel open toen de officier zo dicht langsliep dat hij hem bijna kon aanraken en toen voor Tembo bleef staan.

'Zekering Oppasser 6e Klas Tembo, ik heb goed nieuws voor u. Over twee weken zijn uw eerste zeven jaar om en vanwege uw uitstekende staat van dienst heeft Kapitein Zekial machtiging gegeven tot verdubbeling van de gebruikelijke afmonsteringsuitkering, een eervol ontslag met militaire muziek, zowel als een gratis terugreis naar de Aarde.'

Tembo keek ontspannen en vastberaden neer op het kleine ronde luitenantje met zijn veelbekauwde blonde snorretje dat voor hem stond. 'Dat is onmogelijk, meneer.'

'Onmogelijk!' krijste de luitenant en wipte op zijn hooggehakte laarzen op en neer. 'Wie ben jij wel dat je mij vertellen wilt wat onmogelijk is...?!'

'Ik niet, meneer,' antwoordde Tembo uiterst kalm. 'Reglement 13-9A, paragraaf 45, bladzijde 8923, deel 43 van de Regels, Reglementen en Krijgsartikelen. Geen soldaat of officier kan of zal ontslagen worden anders dan oneervol wegens doodvonnis uit enig vaartuig, standplaats, basis, kamp, schip, buitenpost of werkkamp gedurende een staat van oorlog...'

'Scheepsadvocaat, hè, Tembo?'

'Nee, meneer. Ik ben een trouw soldaat, meneer. Ik wil alleen maar mijn plicht doen, meneer.'

'Jij hebt iets heel merkwaardigs, Tembo. Ik heb in je staat van dienst gezien dat je vrijwillig dienst genomen hebt, zonder dat er verdovende middelen en/of hypnotica gebruikt zijn. Nu weiger je je ontslag uit dienst Dat is niet zo best, Tembo, helemaal niet zo best. Geeft je een slechte naam. Maakt je verdacht. Geeft de indruk dat je een spion bent of zoiets.'

'Ik ben een trouw soldaat van de Keizer, meneer, geen spion.'

'Je bent ook geen spion, Tembo, dat hebben we heel nauwkeurig nageplozen. Maar waarom ben je eigenlijk in dienst, Tembo?'

'Om een trouw soldaat van de Keizer te zijn, meneer, en mijn best te doen het evangelie te verspreiden. Bent u bekeerd, meneer?'

'Pas op je woorden, soldaat, of ik sleep je voor de krijgsraad! Ja, dat verhaal kennen we - Eerwaarde - maar we geloven het niet. Je bent te sluw, maar we komen er wel achter...'

Hij liep met grote stappen in zichzelf mompelend weg en ze bleven in de houding staan tot hij verdwenen was. De andere soldaten keken een beetje vreemd naar Tembo en voelden zich niet op hun gemak tot hij weg was. Bill en Dienstklopper liepen langzaam terug naar hun hut.

'Sloeg een ontslag uit Dienst af...!' prevelde Bill met ontzag.

'Jé,' zei Dienstklopper. 'Zou hij gek zijn? Ik kan niets anders bedenken.'

'Geen mens kan zó gek zijn,' zei Bill. 'Ik vraag me af wat er daar is,' terwijl hij naar een deur wees met een groot bord met VERBODEN VOOR ONBEVOEGDEN.

'Jé - dat weet ik niet - misschien wel eten!'

Ze glipten onmiddellijk door de deur en sloten die achter zich maar er was geen eten. In plaats daarvan bevonden ze zich in een lange kamer met één gebogen wand waaraan ingewikkelde toestellen waren bevestigd met meters, wijzerplaten, schakelaars, instrumentenborden, hendels, een beeldscherm en een ontlastbuis. Bill boog zich voorover en las het etiket dat het dichtste bij was.

'Mark IV Atoom Ploffer - en kijk eens hoe groot ze zijn! Dit moet wel de hoofdbatterij van het schip zijn.' Hij keerde zich om en zag dat Dienstklopper zijn arm omhoog hield zodat zijn horloge naar de kanonnen gekeerd was en dat hij op het knopje drukte met de wijsvinger van zijn andere hand.

'Wat voer jij uit?' vroeg Bill.

'Jé - ik kijk alleen maar hoe laat het is.'

'Hoe kun je nou zien hoe laat het is als je naar de binnenkant van je pols kijkt en je horloge aan de andere kant zit?'

Ver weg aan de andere kant van het lange kanonnendek klonken voetstappen en ze dachten aan het bord op de deur. In een oogwenk waren ze er weer doorheen geglipt en Bill drukte hem stilletjes dicht. Toen hij zich omkeerde was Dienstklopper weg zodat hij alleen terug moest naar hun kwartier. Dienstklopper was er al en was druk bezig laarzen te poetsen voor zijn slapies en keek niet op toen Bill binnenkwam.

Maar wát had hij met zijn horloge uitgevoerd?

IV

De kwestie het Bill niet los in die eerste dagen van hun opleiding, waarin ze met moeite de kunst van het zorgen voor de zekeringen meester werden. Het was een nauwkeurig technisch karwei dat al hun aandacht opeiste, maar in vrije ogenblikken zat Bill te tobben. Hij tobde als ze in de rij stonden voor eten halen en hij tobde gedurende de enkele ogenblikken die 's avonds verliepen tussen het moment dat het licht werd uitgedraaid en de slaap zwaar op zijn van vermoeidheid verdoofde lichaam viel. Hij tobde elk moment dat hij er tijd voor had en hij werd mager.

Hij werd niet mager van het tobben, maar om dezelfde reden waarom iedereen mager werd. De scheepsrantsoenen. Die waren ontworpen om het leven te onderhouden en dat deden ze ook, maar over het soort leven werd niet gerept

Het was een sober, mager, hongerig leven. Toch schonk Bill daar geen aandacht aan. Hij kampte met een groter probleem en hij had hulp nodig. Na de zondagse exercitie aan het einde van hun tweede week bleef hij achter om met Eerste Klas Galspuger te praten in plaats dat hij met de anderen naar de kantine terugwaggelde. 'Ik zit met een moeilijkheid, meneer...'

'Je bent de enige niet, maar het is met één injectie genezen en je bent geen man voor je het gehad hebt.'

'Dat soort moeilijkheid is het niet, meneer. Ik wou graag... naar... de... vlootpredikant...'

Galspuger verschoot van kleur en leunde tegen de wand.

'Dat is me nog nooit overkomen,' zei hij slapjes. 'Ga maar naar de kantine en als jij dit aan niemand vertelt, zal ik het ook niet doen.'

Bill bloosde. 'Het spijt me, eerste klas Galspuger, maar ik kan er niets aan doen. Het is mijn schuld niet. Ik moet met hem praten, het had iedereen kunnen overkomen...' Zijn stem stierf weg en hij keek naar zijn voeten en wreef met zijn ene laars over de andere. De stilte duurde voort tot Galspuger eindelijk weer sprak, maar alle kameraadschappelijkheid was uit zijn stem verdwenen.

'Goed, soldaat, - als jij het dan per se wilt. Maar ik hoop dat de andere jongens het niet te horen krijgen. Sla het eten maar over en ga nu maar - hier heb je een pas.' Hij krabbelde wat op een velletje papier en gooide het toen minachtend op de grond, keerde zich om en liep weg terwijl Bill nederig bukte om het op te rapen.

Bill ging via valkokers, galerijen, gangen en trappen. Op de plattegrond van het schip stond het kantoor van de aalmoezenier aangetekend als afdeling 362-B op het 89e dek en tenslotte vond Bill het, een eenvoudige metalen deur bezet met klinknagels. Met grote zweetdruppels op zijn voorhoofd en een droge keel hief hij zijn hand op om te kloppen. Zijn knokkels dreunden hol op het paneel en na eindeloos wachten klonk er een gesmoorde stem van de andere kant.

'Ja, ja - kom binnen - de deur is open.'

Bill ging binnen en sprong in de houding toen hij de officier achter het enige bureau zag, dat het kleine kamertje bijna geheel vulde. De officier, een 4e luitenant, was, hoewel nog jong, reeds bijna kaal. Hij had donkere kringen onder zijn ogen en mocht zich wel eens scheren. Zijn das was scheef geknoopt en vreselijk gekreukt. Hij bleef tussen de stapels papieren rommelen waar het bureau mee bezaaid lag, pakte ze op, legde ze op een andere stapel, krabbelde op een paar ervan notities en gooide andere in een propvolle prullenmand.

Toen hij één van de stapels verplaatste zag Bill een bordje op het bureau waarop stond WASSERIJ-OFFICIER.

'Neem me niet kwalijk, meneer,' zei hij, 'maar ik ben in het verkeerde kantoor. Ik zoek de aalmoezenier.'

'Dit is het kantoor van de aalmoezenier, maar hij heeft pas om 1300 uur dienst en dat is, zoals zelfs iemand die er zo stom uitziet als jij zou moeten weten, pas over vijftien minuten.'

'Dank u, meneer, ik kom wel terug...' Bill liep naar de deur. 'Jij blijft hier om te werken.' De officier sloeg bloeddoorlopen ogen op en grinnikte gemeen. 'Ik heb je nu te pakken. Je kunt de zakdoekenrapporten uitzoeken. Ik ben 600 onderbroeken kwijt en die kunnen daar wel tussen zitten. Denk je dat het eenvoudig is om wasserij-officier te zijn?' Hij snotterde van zelfbeklag en duwde een wankele stapel papieren naar Bill toe, die ze begon te sorteren. Lang voor hij ermee klaar was klonk de zoemer die de afloop van de wacht aangaf.

'Ik wist het wel!' snikte de officier radeloos. 'Er komt nooit een einde aan dit werk, het wordt integendeel steeds erger. En jij denkt dat jij moeilijkheden hebt!' Hij strekte een onvaste vinger uit en draaide het bordje op zijn bureau om. Aan de andere kant stond AALMOEZENIER. Toen greep hij de punt van zijn das en trok die stevig over zijn rechterschouder. De das zat aan zijn boord vast en de boord liep op kogellagers die glad rolden over een spoor in zijn overhemd. Er klonk een zacht snorrend geluid toen de boord ronddraaide en toen hing de das uit het gezicht op zijn rug en de boord zat nu achterstevoren en zag er van voren wit en glad en koel uit.

De aalmoezenier vouwde zijn handen tegen elkaar, sloeg zijn ogen neer en glimlachte beminnelijk. 'Hoe kan ik je van dienst zijn, mijn zoon?'

'Ik dacht dat u de wasserij-officier was,' zei Bill van zijn stuk gebracht.

'Dat ben ik ook, mijn zoon, maar dat is slechts één van de lasten die ik op mijn schouders moet torsen. Er is weinig vraag naar aalmoezeniers in deze kommervolle tijden, maar veel vraag naar wasserij-officieren. Ik doe mijn best om van dienst te zijn.' Hij boog nederig het hoofd.

'Maar - wat bent u nu? Een aalmoezenier, die een part-time wasserij-officier is of een wasserij-officier die een part-time aalmoezenier is?'

'Dat is een mysterie, mijn zoon. Er zijn dingen die men maar beter niet kan weten. Maar ik zie dat je zorgen hebt. Mag ik vragen of je van het geloof bent?'

'Welk geloof?'

'Dat vraag ik jou!' snauwde de aalmoezenier en eventjes kwam de oude Wasserij-Officier om de hoek kijken. 'Hoe kan ik je nu helpen, als ik niet weet welke godsdienst je belijdt?'

'Fundamenteel Zoroaster.'

De aalmoezenier pakte een geplastificeerde kaart uit een la en liet zijn vinger langs de lijst glijden. 'Z... Z... Zen... Zodomiten, Zoroaster, Hervormd Fundamenteel, is 'm dat?'

'Ja, meneer.'

'Nou, dat levert geen moeilijkheden op, mijn zoon... 21-52-05...' Hij draaide snel het nummer op een instrumentenbord in de lessenaar en toen veegde hij met een wijds gebaar en een evangelische glans in zijn ogen alle wasserijlijsten op de grond. Er gonsde kort een verborgen mechanisme, een gedeelte van het blad van de schrijftafel viel weg en er verscheen even later een zwarte plastic doos versierd met steigerende gouden stieren. 'Ik ben zo klaar,' zei de aalmoezenier en maakte de doos open.

Eerst rolde hij een lange witte lap uit die ook met gouden stieren was geborduurd en hing die om zijn hals. Hij legde een dik, in leer gebonden boek naast de doos en zette toen op het gesloten deksel twee metalen stieren met uitgeholde ruggen. In één daarvan goot hij gedestilleerd water uit een plastic flacon en in de andere zoete olie die hij aanstak. Bill aanschouwde deze vertrouwde voorbereidingen met groeiend genoegen.

'Het is wel een geluk,' zei Bill, 'dat u Zoroaster bent. Dat maakt het veel gemakkelijker om tegen u te praten.'

'Daar komt geen geluk aan te pas, mijn zoon, alleen maar een verstandige planning.' De aalmoezenier wierp wat Haomapoeder in de vlam en Bill snoof de bedwelmende wierook op die de kamer vulde. 'Bij de gratie van Ahura Mazdah ben ik een gezalfd priester van Zoroaster, door Allah's wil een trouw Muezzin van de Islam, door Yahweh's voorspraak een besneden rabbi en zo verder.' Zijn welwillend gezicht vertrok tot een woeste grauw. 'En door een tekort aan officieren ben ik ook de verdomde wasserij-officier.'

Zijn gezicht klaarde weer op. 'Maar nu moet je me je moeilijkheden vertellen...'

'Ziet u, dat is niet zo eenvoudig. Het kan best een dwaze verdenking van me zijn, maar ik maak me zorgen over één van mijn slapies. Er is iets vreemds met hem aan de hand. Ik weet niet goed hoe ik het vertellen moet...'

'Heb vertrouwen, mijn zoon, en onthul me je innerlijke gevoelens en vrees niet. Wat ik hoor zal nooit verder dan deze kamer komen, want ik ben door de eed van mijn beroep aan geheimhouding gebonden. Stort je hart uit.'

'Dat is erg vriendelijk van u en ik voel me echt al wat beter. Ziet u, dat slapie van mij is altijd een beetje vreemd geweest, hij poetst laarzen voor ons allemaal en heeft zich vrijwillig aangemeld als latrineoppasser en hij houdt niet van meisjes.' De aalmoezenier knikte gelukzalig en waaierde wat wierook naar zich toe. 'Ik kan daar niet veel in zien om je zorgen over te maken, hij lijkt een fatsoenlijke knaap. Want staat er in de Vendidad niet geschreven dat wij onze naaste behulpzaam moeten zijn en trachten zijn lasten voor hem te dragen en dat we de lichtekooien van de straat niet moeten zoeken?'

Bill trok een pruillip. 'Dat is allemaal goed voor de zondagschool, maar dat gaat niet op voor het leger! Hoe dan ook, we dachten gewoon dat hij niet goed bij zijn verstand was en dat zou ook best kunnen - maar dat is niet alles. Ik ben met hem op het kanonnendek geweest en hij wees met zijn horloge naar de kanonnen en drukte op het knopje en ik hoorde dat het klik zei! Het zou best een fototoestel kunnen zijn. Ik... ik denk dat hij een spion van de Chingers is!' Bill leunde hijgend en zwetend achterover. De fatale woorden waren gesproken.

De aalmoezenier bleef glimlachend zitten knikken, half bewusteloos van de Haomadampen. Eindelijk vermande hij zich, snoot zijn neus en sloeg een dik exemplaar van de Avesta open. Hij mompelde een poosje hardop in Oud-Perzisch, wat hem scheen op te monteren, en sloeg het weer dicht.

'Gij zult geen valse getuigenis afleggen!' bulderde hij, Bill fixerend met een doordringende blik en een beschuldigende vinger.

'U hebt me verkeerd begrepen,' kreunde Bill, die bevend in zijn stoel zat. 'Hij heeft die dingen gedáán, ik heb gezien dat hij het horloge gebruikte. Is dit nou geestelijke hulp?'

'Slechts een opwekking, mijn jongen, een herinnering aan de oude godsdienst om je schuldgevoel te doen opleven en je op te wekken weer geregeld ter kerke te gaan. Je bent afvallig geworden!'

'Wat kon ik anders doen - de kerk is toch verboden tijdens de rekrutenopleiding?'

'Omstandigheden vormen geen excuus, maar deze keer zul je vergeven worden, omdat Ahura Mazdah al-barmhartig is.'

'Maar wat moet ik nou met mijn slapie - de spion?'

'Je moet je verdenkingen vergeten want die zijn een volgeling van Zoroaster onwaardig. Die arme jongen mag niet lijden wegens zijn natuurlijke neigingen om vriendschappelijk te zijn, zijn kameraden te helpen, zich rein te houden, en een miserabel horloge te bezitten dat klik zegt. En bovendien, als je het me niet kwalijk neemt dat ik een tikje logica in het geding breng - hoe zou hij een spion kunnen zijn? Als spion zou hij een Chinger moeten zijn en Chingers zijn drie meter lang en hebben staarten! Snap je?'

'Jawel, jawel,' mompelde Bill ongelukkig. 'Dat heb ik zelf ook wel uit kunnen kienen - maar toch verklaart het niet alles...'

'Het overtuigt mij en het moet jou ook overtuigen. Ik ben van mening dat je bezeten bent door Ahriman die je slecht over je kameraad laat denken, en je moest maar liever boete doen en snel met mij bidden voor de wasserij-officier weer in dienst komt.'

Dit ritueel was snel voorbij en Bill hielp alles weer in de doos te bergen en zag die weer verdwijnen in de schrijftafel.

Hij nam afscheid en keerde zich om om weg te gaan. 'Nog een ogenblikje, mijn zoon.' Dit zei de aalmoezenier met zijn hartelijkste glimlach terwijl hij tegelijkertijd over zijn schouder greep om de punt van zijn das te grijpen. Hij trok eraan en zijn boord gonsde achterstevoren en meteen werd de gelukzalige uitdrukking van zijn gezicht gewist en maakte plaats voor een gemelijke snauw. 'Waar denk jij dat je heengaat, sodemieter! Ga weer met je gat in die stoel zitten.'

'M-maar,' stotterde Bill, 'Ú zei dat ik kon inrukken.'

'Dat zei de aalmoezenier, en als wasserij-officier heb ik niets met hem te maken. Nu - vlug - hoe heet die Chingerspion die je verborgen houdt?'

'Dat heb ik u onder geheimhouding verteld -'

'Dat heb je de aalmoezenier verteld, en die houdt zijn woord wel en hij heeft het mij niet verteld, ik heb het toevallig gehoord.' Hij drukte op een rode knop op het instrumentenbord. 'De MP's komen eraan. Je praat voor ze er zijn, sodemieter, en anders laat ik je kielhalen zonder ruimtepak en ben je een jaar lang je kantinevoorrechten kwijt. De naam?'

'Dienstklopper,' snikte Bill toen de logge voeten buiten stampten en twee rode petten het kleine kamertje binnen kwamen stormen.

'Ik heb een spion voor jullie, jongens,' verkondigde de wasserij-officier triomfantelijk en de MP's knarsten met hun tanden, gromden diep in hun keel en wierpen zich op Bill. Hij viel onder de aanval van vuisten en knuppels en bloedde al voor de wasserij-officier de al te gespierde idioten wier ogen nog geen twee centimeter van elkaar stonden van hem af kon trekken.

'Hij niet...' hijgde de officier, en wierp Bill een handdoek toe om wat van het bloed weg te vegen. 'Dat is onze verklikker, de trouwe, vaderlandslievende held die zijn vriend Dienstklopper verraden heeft die we nu gevangen gaan nemen en in ketenen slaan om verhoord te worden. Kom mee.'

De MP's hielden Bill tussen zich in overeind en tegen dat ze het verblijf van de zekeringoppassers hadden bereikt was hij door de bries die veroorzaakt werd door hun snelle gang weer wat op zijn verhaal gekomen. De wasserij-officier opende de deur net wijd genoeg om er zijn hoofd omheen te kunnen steken. 'Hallo, jongens!' riep hij jolig. 'Is Dienstklopper hier?' Dienstklopper keek op van de laars die hij aan het poetsen was, wuifde en grinnikte: 'Dat ben ik - jé!'

'Grijp hem!' riep de wasserij-officier uit, terwijl hij opzij sprong en beschuldigend wees. Bill viel op de grond toen de MP's hem loslieten en de afdeling binnenstormden. Toen hij eenmaal weer overeind gekrabbeld was was Dienstklopper stevig vastgegrepen, had hij handboeien aan en ketenen om armen en benen, maar hij grinnikte nog steeds.

'Jé - willen jullie je laarzen ook gepoetst hebben?'

'Geen brutaliteiten, vuile spion,' knarste de wasserij-officier en gaf hem een harde klap tegen zijn aanstootgevende grijns. Tenminste, hij probeerde die aanstootgevende grijns een klap te geven, maar Dienstklopper sperde zijn mond open en beet in de hand die hem sloeg en beet zich stevig vast zodat de officier niet weg kon komen. 'Hij heeft me gebeten!' brulde de man en trachtte zich wanhopig los te rukken. De beide MP's, die allebei met een handboei aan een arm van de gevangene vastzaten hieven hun knuppels om hem de volle lading te geven.

Op dat ogenblik vloog Dienstkloppers hoofd open.

Als dit op een ander moment gebeurd was zou het als iets ongewoons worden beschouwd, maar op dit moment was het opvallend ongewoon en ze stonden allemaal, Bill inbegrepen, met open mond te staren toen er een hagedis van twintig centimeter uit de open schedel klom en op de vloer sprong waar hij bij de landing een aanzienlijke deuk veroorzaakte. Hij had vier korte armpjes, een lange staart, een kop als een babykrokodil en was grasgroen. Het leek precies een Chinger, behalve dat het twintig centimeter was in plaats van drie meter.

'Alle sodemieterse mensen stinken naar zweet,' zei het met een iele imitatie van Dienstkloppers stem. 'Chingers kunnen niet zweten. Leve de Chingers!' Het rende de hut door naar Dienstkloppers kooi.

Iedereen stond als verstijfd. Alle zekeringoppassers die getuige waren geweest van de onmogelijke gebeurtenissen stonden of zaten nog in dezelfde houding, verstijfd door de schok en met uitpuilende ogen als hardgekookte eieren. De wasserij-officier werd vastgehouden door de tanden die zijn hand omklemden, terwijl de twee MP's worstelden met de handboeien die hen vastketenden aan het onbeweeglijke lichaam. Alleen Bill kon zich bewegen en hij bukte, nog duizelig van het pak slaag, om het kleine wezentje te grijpen. Kleine, krachtige klauwtjes klemden zich in zijn vlees en hij vloog door de lucht en dreunde tegen het schot. 'Jé - dat is voor jou, klikspaan!' piepte het petieterige stemmetje.

Voor iemand tussenbeide kon komen rende de hagedis naar de stapel plunjezakken van Dienstklopper en scheurde de bovenste open en dook erin. Even later klonk er een hoog gegons en uit de zak verscheen de op een kogel lijkende neus van een glimmend projectiel. Het ding kwam verder de zak uit tot er een ruimtescheepje van nog geen halve meter lang door de afdeling zweefde. Toen draaide het om zijn verticale as tot het zich tegenover het tussenschot bevond. Het gegons werd hoger en het schip schoot plotseling vooruit en vloog door het metaal van de afscheiding alsof het niet sterker was dan nat karton. Ook verderop klonken scheurende geluiden, toen het scheepje tussenschot na tussenschot doorboorde tot het met een scheurend geluid door de buitenste huid van het schip brak en de ruimte invluchtte. Men hoorde het geloei van de lucht die de opening uitstroomde en het paniekerige gerinkel van alarmbellen.

'Wel verdomme nog aan toe...' zei de wasserij-officier, klapte toen zijn openstaande mond dicht en schreeuwde: 'Haal dat ding van mijn hand - het bijt me nog dood!'

De twee MP's stonden nog heen en weer te zwaaien, stevig geboeid aan de onbeweeglijke gestalte voorheen Dienstklopper. Dienstklopper stond maar te staren, glimlachend om de houvast die hij aan de hand van de officier had en pas toen Bill zijn atoomgeweer pakte en de loop in Dienstkloppers mond stak en de kaken openbrak kon de hand teruggetrokken worden. Terwijl hij dat deed zag Bill dat het schedeldak vlak boven Dienstkloppers oren opengespleten was en van achteren aan een glimmende koperen scharnier hing. In de gapende schedel bevond zich in plaats van hersens en beenderen en dat soort dingen een miniregelkamer met een heel klein stoeltje, minuscule stuurinrichtingen, televisieschermen en een waterkoeler. Dienstklopper was niets dan een robot die bediend werd door het kleine wezentje dat in het ruimtescheepje was ontvlucht. Het leek op een Chinger - maar het was maar twintig centimeter.

'Hé!' zei Bill. 'Dienstklopper is niets dan een robot die bediend werd door het kleine wezentje dat in het ruimtescheepje is ontvlucht! Het leek op een Chinger, maar het was maar twintig centimeter...'

'Twintig centimeter, twintig meter - wat maakt het uit!' mompelde de wasserij-officier kribbig terwijl hij een zakdoek om zijn gewonde hand wikkelde. 'Je verwacht toch zeker niet dat we de rekruten vertellen hoe klein de vijand in werkelijkheid is, of dat we uitleggen dat ze van een 10G planeet komen. We moeten het moreel hooghouden.'

V

Nu gebleken was dat Dienstklopper een Chingerspion was, voelde Bill zich erg eenzaam. Sodemieter Bruin, die toch al bijna nooit zijn mond opendeed, praatte nu nog minder wat wilde zeggen nooit, zodat er niemand was tegen wie Bill kon kankeren. Sodemieter was de enige zekeringoppasser die in Kamp Leon Trotsky in Bills troep gezeten had en alle nieuwelingen vormden samen een kliek en waren geneigd dicht bij elkaar te zitten mompelen en achterdochtige blikken over hun schouder te werpen als hij te dicht in de buurt was. Hun enige vermaak was lassen en als ze vrij hadden haalden ze hun lassers tevoorschijn en lasten dingen aan de vloer vast en als ze weer vrij hadden lasten ze die weer los, wat wel zo ongeveer de stomste manier van tijd verspillen is die je verzinnen kunt, maar ze schenen ervan te genieten. Dus voelde Bill zich erg aan zijn lot overgelaten en hij probeerde tegen Dienstklopper te kankeren.

'Moet je nou eens kijken wat een rotzooi je me bezorgd hebt!' jammerde hij.

Dienstklopper glimlachte alleen maar, onbewogen door de aanklacht.

'Doe je hoofd tenminste dicht als ik tegen je praat,' snauwde Bill en stak zijn hand uit om Dienstkloppers schedel dicht te smijten. Maar het hielp niet. Dienstklopper kon niets anders meer doen dan glimlachen. Hij had zijn laatste laars gepoetst. Hij stond daar nu maar te staan, hij was werkelijk heel zwaar en zat bovendien magnetisch aan de vloer vast en de zekeringoppassers hingen hun vuile hemden en hun elektrische lassers aan hem op. Hij bleef daar drie wachten staan voor iemand uitgekiend had wat ze met hem moesten doen. Tenslotte kwam er een groep MP's met breekijzers die hem op een lorrie kantelden en wegrolden.

'Tot ziens,' riep Bill, die hem nawuifde en toen zijn laarzen ging poetsen. 'Hij was een goede vriend al was hij dan een Chingerspion.'

Sodemieter gaf hem geen antwoord en de lassers wilden niet tegen hem praten en hij bracht heel wat tijd zoek met het vermijden van de Eerwaarde Tembo.

Het moederschip van de vloot, de Christine Keeler, beschreef nog steeds een baan rond de planeet terwijl haar machines geïnstalleerd werden. Er was heel weinig werk aan de winkel, want ze hadden zich in weerwil van wat Eerste Klas Galspuger gezegd had alle ingewikkeldheden aan het verzorgen van de zekeringen in iets minder dan het voorgeschreven jaar meester gemaakt, in feite had het hun iets van een minuut of vijftien gekost. In zijn vrije tijd dwaalde Bill door het schip zover als de MP's die de luiken bewaakten toestonden, en hij piekerde er zelfs over de aalmoezenier weer eens op te zoeken om iemand te hebben om tegen te kankeren. Maar als hij de tijd verkeerd koos liep hij de wasserij-officier misschien weer tegen het lijf en dat was meer dan hij verdragen kon. Dus wandelde hij heel erg verlaten door het schip en toen keek hij door de deur van een hut en zag een laars op een bed.

Bill bleef staan, verstijfd, ontzet, geschokt, met afschuw vervuld, onthutst en verslagen, en vocht om niet in zijn broek te doen.

Hij kende die laars. Hij zou die laars nooit vergeten zolang hij leefde, net zomin als hij zijn legernummer zou vergeten dat hij achterstevoren en binnenstebuiten kon afratelen. Iedere bijzonderheid van die verschrikkelijke laars stond duidelijk in zijn herinnering gegrift vanaf de slangachtige veters in het afstotelijke bovenleer - waarvan ze zeiden dat het mensenhuid was - tot de golf ijzeren zolen met rode vlekken, die alleen van mensenbloed afkomstig konden zijn. Die laars behoorde aan Doordouwer Drijver.

De laars zat vast aan een been, en verlamd van afgrijzen, net zomin in staat zichzelf in bedwang te houden als een vogel tegenover een slang, voelde hij dat hij hoe langer hoe verder voorover boog de hut in, terwijl zijn ogen het been volgden langs de riem naar het overhemd naar de hals, waarop het gezicht rustte dat in bijna al zijn nachtmerries een rol gespeeld had sinds hij in dienst was. De lippen bewogen...

'Ben jij dat, Bill? Kom binnen en ga zitten.'

Bill struikelde naar binnen.

'Neem een snoepje,' zei Doordouwer en glimlachte.

Reflexen stuurden Bills vingers naar de aangeboden doos en zetten zijn kaken aan het kauwen op het eerste vaste voedsel dat hem in weken over de lippen was gekomen. Speeksel spoot uit verdroogde openingen en zijn maag rommelde voortijdig, terwijl zijn gedachten in kringetjes ronddraaiden terwijl hij trachtte uit te kienen wat dat voor een uitdrukking op Doordouwers gezicht was. Lippen die bij de mondhoeken achter de slagtanden omhoog bogen, rimpeltjes op de wangen. Het was hopeloos. Hij kon niet begrijpen wat het was.

'Ik heb gehoord dat Dienstklopper een Chingerspion is gebleken,' zei Doordouwer, sloot de doos met snoep en liet die onder het kussen glijden. 'Dát had ik zelf moeten snappen. Ik wist wel dat er iets héél vreemds met hem aan de hand was, met dat gepoets van de laarzen van zijn vrienden en al die onzin, maar ik dacht dat hij alleen maar gek was. Ik had beter moeten weten...'

'Doordouwer,' zei Bill hees, 'ik weet dat het niet kan - maar je doet net als een gewoon mens!'

Doordrijver grinnikte, niet zijn menselijke-beenderen-splijtende-cirkelzaag-gegrinnik, maar bijna normaal.

Bill stotterde. 'Maar je bent een sadist, een dégénéré, een beest, een creatuur, een rotvent, een moordenaar...'

'Zeg, dank je wel, Bill. Dat is fijn om te horen. Ik probeer mijn werk zo goed mogelijk te doen, maar ik ben menselijk genoeg om af en toe een woord van lof te waarderen. Het image van een moordenaar is moeilijk over te brengen maar ik ben blij dat het ingeslagen is, zelfs bij zo'n stomme rekruut als jij was.'

'M-maar... ben je dan niet echt een...'

'Kalm aan!' snauwde Doordouwer met genoeg van het oude venijn en de oude valsheid om Bills lichaamstemperatuur zes graden te laten zakken. Toen lachte Doordouwer weer. 'Ik kan het je niet kwalijk nemen dat je zo tekeer gaat, jongen, je bent tenslotte nogal dom en van een boerenpummelplaneet en je opvoeding is vertraagd door de militaire dienst en al die dingen meer. Word wakker, jongen! Militaire opleiding is veel te belangrijk om verspild te worden door toe te staan dat er amateurs bij betrokken worden. Als je sommige dingen uit onze instructieboeken las, zouden je haren te berge rijzen, ja heus! Besef je wel dat in voorhistorische tijden de sergeanten instructeur of hoe ze ook genoemd werden echte sadisten waren! De legerautoriteiten heten deze mensen zonder enige ware vakkennis de rekruten volkomen vernietigen. Lieten ze de dienst leren haten voor ze leerden die te vrezen, wat de pest is voor de discipline. En over verspillen gesproken! Ze heten altijd per ongeluk wel iemand zich doodmarcheren of ze heten een hele groep verdrinken of dat soort nonsens. Alleen de verkwisting zou je in huilen doen uitbarsten.'

'Mag ik vragen wat uw hoofdvak geweest is?' vroeg Bill met een heel zacht en nederig stemmetje. 'Militaire Discipline, Weerstand Breken en Praktisch Toneelspelen. Een moeilijke cursus, vier jaar, maar ik heb mijn diploma sigma cum behaald, wat niet gek is voor een jongen uit de arbeidersstand. Ik heb van de dienst een loopbaan gemaakt en daarom kan ik niet begrijpen waarom de ondankbare ellendelingen me zo nodig moesten inschepen op deze miserabele blikken doos!' Hij schoof zijn bril met gouden montuur omhoog om een opwellende traan weg te pinken.

'Verwacht u dankbaarheid van het Leger?' vroeg Bill nederig.

'Nee, natuurlijk niet, wat dwaas van me. Bedankt, dat je me weer in het gareel brengt, Bill, jij zult een goed soldaat worden. Ik verwacht alleen maar misdadige onverschilligheid, waarmee ik mijn voordeel kan doen via het oudevriendjesnetwerk, omkoperij, verkeerde bevelen afgeven, de zwarte markt en alle andere gebruikelijke dingen. Het gaat er maar om dat ik echt wat gepresteerd had met jullie luilakken in Kamp Leon Trotsky en het minste wat ik verwachtte was dat ze mij mijn gang zouden laten gaan, wat goed stom van me geweest is. Ik moest nu maar eens aan de slag gaan om overgeplaatst te worden.' Hij ging staan en borg het snoepgoed en de bril met het gouden montuur in een afgesloten kastje.

Bill die zich in onvoorziene omstandigheden moeilijk onmiddellijk kon aanpassen, zat nog met zijn hoofd te knikken en sloeg af en toe met zijn hand tegen zijn voorhoofd. 'Wat een geluk,' zei hij, 'dat u in verband met uw lievelingsloopbaan mismaakt geboren bent - ik bedoel, dat u zulke mooie tanden hebt.'

'Niks geluk,' zei Doordouwer en klopte tegen een van zijn vooruitstekende slagtanden, 'peperduur. Weet je wel wat een set ingeplante gegenemuteerde, in flessen gegroeide, chirurgisch ingeplante, vijf centimeter lange slagtanden kost? Ik wed van niet! Ik heb drie jaar in de zomervakantie gewerkt om genoeg te verdienen om deze te kunnen kopen. Maar het was het waard. De image, daar gaat het om. Ik heb de oude geluidsbanden van voorhistorische weerstandbrekers bestudeerd en op hun oude primitieve manier waren die goed. Ze werden natuurlijk geselecteerd naar lichamelijk voorkomen en een laag IQ, maar ze kenden hun rol. Kaalgeschoren dikke ronde koppen met littekens, zware kaken, afstotelijk optreden, vrouwenjagers, alles. Ik dacht zo, dat een kleine belegging in het begin later ruimschoots zijn dividend zou opbrengen. En het was een opoffering, geloof dat, je ziet heus niet zoveel aangebrachte slagtanden! Om velerlei redenen. O ja, ze zijn handig bij het eten van taai vlees, maar verder, ho maar. Dat merk je wel als je voor het eerst een meisje wilt kussen... Nou, Bill, verdwijn, ik heb van alles te doen. Ik zie je nog wel...'

Zijn laatste woorden stierven in de verte weg, want Bills in goede conditie verkerende reflexen hadden hem de gang in doen rennen op het moment dat hij kon inrukken. Toen het spontane afgrijzen verminderde begon hij met een listige slingergang te lopen net als een eend met een gebarsten knieschijf, waarvan hij dacht dat het op de loop van een volleerde ruimtematroos leek. Hij begon zich een geharde zeeman te voelen en verkeerde voor een ogenblik in de waan dat hij meer van het leger afwist dan het leger van hem.

Deze deerniswekkende misvatting werd onmiddellijk de kop ingedrukt door de luidsprekers in het plafond, die boerden en toen hun neusklanken over het hele schip uitbraakten.

'Luistert allen, orders van de kapitein in hoogst eigen persoon, van Kapitein Zekial, waarop jullie allen gewacht hebben. We gorden ons aan voor de strijd dus het schip dient van voor tot achter gecontroleerd te worden, alles wat los zit moet vastgesjord worden.'

Een laag, hartgrondig, pijnlijk gekreun weergalmde uit iedere afdeling van het reusachtige schip.

VI

In de latrines en bij de waterkoelers deden heel wat geruchten de ronde over deze eerste vlucht van de Christine Keeler, maar geen ervan was waar. De geruchten werden verspreid door geheime MP's en waren waardeloos. Zowat het enige waar ze zeker van konden zijn was, dat ze waarschijnlijk wel ergens heen zouden gaan, omdat ze zich opmaakten om ergens heen te gaan. Zelfs Tembo gaf dat toe toen ze in de voorraadkamer zekeringen aan het vastsjorren waren.

'Maar aan de andere kant,' voegde hij er aan toe, 'we konden dit ook wel allemaal doen alleen maar om eventuele spionnen voor de gek te houden zodat ze zullen denken dat we ergens naar toe gaan, terwijl er in werkelijkheid andere schepen naar toe gaan.'

'Waar naar toe?' vroeg Bill geprikkeld toen zijn wijsvinger in de knel kwam en hij een stuk van zijn nagel kwijtraakte toen hij hem weer lostrok.

'Nou ja, ergens, dat komt er niet op aan.' Tembo werd nergens door verontrust dat niet met zijn geloof te maken had.

'Maar ik weet wel waar jij heengaat, Bill.'

'Waarheen?' Gretig. Eeuwig de onnozele hals die tuk was op geruchten.

'Rechtstreeks naar de hel tenzij je je bekeert'

'Schei daar nou over uit...' smeekte Bill.

'Kijk maar eens,' zei Tembo verleidelijk en projecteerde een hemels toneel met gouden poorten, wolken en een zacht geroffel van tom-toms op de achtergrond.

'Opdonderen met die bekeringsonzin!' schreeuwde Eerste Klas Galspuger, en het toneel verdween.

Bill voelde een gekriebel in zijn maag maar hij negeerde het omdat hij dacht dat het weer een van de symptomen was die zijn gealarmeerde ingewanden voortdurend uitzonden omdat ze dachten dat ze verhongerden en nog niet beseft hadden dat hun prachtig maal-en-oplos-mechanisme veroordeeld was tot een vloeibaar dieet. Maar Tembo hield op met werken, hield zijn hoofd scheef en porde bij wijze van proef in zijn maag.

'We zijn in beweging,' zei hij positief, 'en wij zijn op weg naar de sterren ook. Ze hebben de steraandrijving aangezet.'

'Bedoel je dat we de sub-ruimte doorbreken en weldra dat afschuwelijke rukken aan iedere vezel van ons wezen zullen ondervinden?'

'Nee, ze gebruiken die oude sub-ruimte aandrijving niet meer, omdat een heleboel schepen met een vezeltrekkende ruk de sub-ruimte doorbroken hebben en nooit meer teruggebroken zijn. Dat heb ik gelezen in de Soldatentelegraaf waar de een of andere wiskundige vertelde dat er een kleine vergissing in de berekeningen gemaakt was en dat de tijd in de sub-ruimte anders is, niet sneller anders maar langzamer anders, zodat het wel een eeuwigheid kan duren voor die schepen er weer uit komen.'

'Gaan we dan naar de ultraruimte.'

'Die bestaat niet.'

'Of worden we opgelost in onze atomen en opgenomen in het geheugen van een reuzencomputer die denkt dat we ergens anders zijn en dan zijn we er?'

'Nou, nou!' zei Tembo met zijn wenkbrauwen hoog opgetrokken. 'Voor een Zoroasterse boerenjongen hou jij er wel vreemde ideeën op na! Heb je iets gerookt of gedronken waar ik niets van weet?'

'Vertel het nou!' smeekte Bill. 'Als het dat allemaal niet is - wat dan wel? We moeten de ruimte tussen de sterren oversteken om de Chingers te bestrijden. Hoe doen we dat dan?'

'Dat gaat zo.' Tembo keek om zich heen om er zeker van te zijn dat Eerste Klas Galspuger niet in de buurt was, en legde toen zijn handen gekromd tegen elkaar om een bol voor te stellen. 'Verbeeld je nou dat mijn handen het schip zijn, dat in de ruimte zweeft. Dan wordt de Opzwelaandrijving in werking gesteld -'

'De wát?'

'De Opzwelaandrijving, die wordt zo genoemd omdat alles opzwelt. Je weet wel dat alles bestaat uit hele kleine pestdingetjes die elektronen, protonen, neutronen, trontronen en zo heten en die worden bij elkaar gehouden door een soort bindenergie. Als je nu de energie die de dingen bij elkaar houdt verzwakt - ik vergat je nog te vertellen dat ze ook nog aldoor als gekken ronddraaien, maar misschien wist je dat al - als je de energie verzwakt en omdat ze zo snel ronddraaien beginnen al die dingetjes van elkaar te verwijderen en hoe zwakker de energie wordt, hoe verder ze gaan. Snap je het nog?'

'Ik geloof het wel, maar ik weet niet of ik het leuk vind.'

'Hou je kalm. Nou - zie je mijn handen? Naarmate de energie minder wordt, wordt het schip groter.' Hij bracht zijn handen verder van elkaar. 'Het wordt steeds groter tot het zo groot is als een planeet, dan zo groot als een zon en dan zo groot als een heel zonnestelsel. De Opzwelaandrijving kan ons net zo groot maken als we willen en dan wordt het omgekeerd en dan krimpen we weer in tot onze normale grootte en dan zijn we er.'

'Wáár zijn we dan?'

'Waar we ook maar wezen willen,' antwoordde Tembo geduldig.

Bill keerde zich om en wreef vlijtig glanzo op een zekering toen Eerste Klas Galspuger voorbij drentelde met een achterdochtige glans in zijn ogen. Zodra hij de hoek om was boog Bill zich naar Tembo over en siste: 'Hoe kunnen we nou ergens anders zijn dan we begonnen waren? Groter worden en kleiner worden brengt ons nergens.'

'Nou ja, ze doen nogal geheimzinnig met de Opzwelaandrijving. Zoals ik het gehoord heb gaat het net als met een elastiek waarvan je de uiteinden allebei in je handen houdt. Je beweegt je linkerhand niet maar je rekt het zo ver mogelijk uit met je rechterhand. Als je het elastiek weer laat inkrimpen houd je je rechterhand onbeweeglijk, maar laat je linkerhand los. Snap je? Je hebt het elastiek helemaal niet bewogen, het alleen maar uitgerekt en weer terug laten springen - maar het is van plaats veranderd. Net als ons schip nu doet. Het wordt steeds groter, maar in één richting. Als de neus aangekomen is waar we heen willen, is de achtersteven nog waar we waren. Dan krimpen we en hup! daar zijn we. En je kunt net zo gemakkelijk in de hemel komen, mijn zoon, als je maar...'

'Preken in de baas zijn tijd, Tembo!' brulde Eerste Klas Galspuger van de andere kant van het rek met zekeringen waar hij overeen keek met een spiegel die aan een stok verbonden was. 'Ik laat je een jaar zekeringsklemmen poetsen. Je bent al vaak genoeg gewaarschuwd.'

Ze bonden en poetsten daarna in stilte tot die kleine planeet, ongeveer zo groot als een tennisbal, kwam binnen zweven door het tussenschot. Een volmaakte kleine planeet met ijskapjes, koudefronten, wolkendek, oceanen en alles wat erbij hoort.

'Wat is dat?' kreet Bill.

'Slechte stuurmanskunst,' zei Tembo somber. Terugslag, het schip glijdt aan één kant een beetje achteruit in plaats van helemaal in dezelfde richting te gaan. Nee, nee! Raak het niet aan, dat kan soms ongelukken veroorzaken. Dat is de planeet waar we net vandaan komen, Phigerinadon II.'

'Mijn thuis,' snikte Bill en voelde tranen opkomen toen de planeet inkromp tot de grootte van een knikker. 'Tot ziens, Moe.' Hij wuifde terwijl de knikker inkromp tot een spikkeltje en toen verdween.

Hierna verliep de reis kalm, in het bijzonder omdat ze niet konden voelen dat ze bewogen, niet wisten wanneer ze stil stonden en geen idee hadden waar ze waren. Hoewel ze er zeker van waren dat ze ergens aangekomen waren toen hun bevolen werd de zekeringen weer los te sjorren. Het nietsdoen duurde drie wachten en toen klonk het IEDEREEN OP ZIJN POST signaal. Bill holde met de anderen mee en voelde zich voor het eerst sinds hij in dienst was gelukkig. Alle opofferingen, alle ontberingen zouden niet vergeefs geweest zijn. Eindelijk zou hij de strijd aanbinden met de smerige Chingers.

Ze stonden in de Eerste Stand tegenover de zekeringrekken, hun ogen gevestigd op de rode strepen op de zekeringen die zekeringstrepen genoemd werden. Door de zolen van zijn laarzen heen kon Bill een zwak, ver trillen in het dek voelen.

'Wat is dat?' vroeg hij Tembo uit zijn mondhoek.

'Hoofdaandrijving, niet de Opzwelaandrijving. Atoommotoren. Betekent dat we aan het manoeuvreren moeten zijn, iets aan het doen zijn.'

'Maar wát?'

'Let op die zekeringstrepen!' schreeuwde Eerste Klas Galspuger.

Bill begon te zweten - besefte toen plotseling dat het ondraaglijk heet werd. Tembo trok, zonder zijn ogen van de zekeringen af te wenden, zijn kleren uit en legde ze netjes opgevouwen achter zich neer.

'Mogen we dat?' vroeg Bill en trok aan zijn boord. 'Wat gebeurt er?'

'Het is tegen de regels, maar je moet je wel uitkleden anders word je levend gekookt. Kleed je uit, zoon, anders sterf je ongezegend. We gaan zeker een gevecht leveren, want de schermen staan aan. Zeventien krachtschermen, één elektromagnetisch scherm, een dubbelgepantserde romp en een dunne laag van pseudo-levende gelei die overal overheen vloeit en alle openingen afsluit. Met al dat spul is er absoluut geen energieverlies uit het schip maar ook geen enkele manier om energie kwijt te raken. En geen hitte ook. Als de machines werken en iedereen zweet kan het flink heet worden. En nog heter als de kanonnen vuren.'

De temperatuur bleef hoog, uren lang net op de grens van hun uithoudingsvermogen, terwijl ze naar de zekeringstrepen stonden te staren. Op een bepaald moment was er een kleine plonk die Bill door zijn blote voeten op het hete metaal meer voelde dan hoorde.

'En wat is dat?'

'Er worden torpedo's afgeschoten.'

'Waartegen?'

Tembo haalde als antwoord alleen maar zijn schouders op en het zijn waakzame blik geen moment van de zekeringsstrepen afdwalen. Bill kromp nog een uur lang in elkaar van teleurstelling, verveling, rode hond en vermoeidheid tot het alles veilig klonk en er frisse lucht door de ventilatoren kwam. Toen hij zijn uniform weer aangetrokken had was Tembo verdwenen en hij sjokte lusteloos terug naar zijn hut. Er was een nieuwe gestencilde kennisgeving tegen het aankondigingenbord in de gang geprikt en hij boog zich voorover om de gevlekte boodschap te lezen.

VAN: Kapitein Zekial

AAN: De hele bemanning

BETREFT: Laatste treffen.

Op 23/11-8956 nam dit schip deel aan de vernietiging met atoomtorpedo's van de vijandelijke installatie 17KL-345 en volbracht tezamen met de andere schepen van genoemd flotille RODE KRUK zijn opdracht, het is daarbij hierbij de gehele bemanning van dit schip gemachtigd een Atoom Tros te bevestigen aan het lint dat Actieve Dienst Gevechts Orde aanduidt of echter als dit hun eerste dergelijke opdracht is worden zij gemachtigd de Gevechts Orde te dragen.

N.B. Men heeft opgemerkt dat sommige bemanningsleden hun Atoom Trossen ondersteboven dragen en dit is VERKEERD en een MISDRIJF waarvoor de KRIJGSRAAD de DOODSTRAF uitspreekt.

VII

Na de heldhaftige vernietiging van 17KL-345 volgden weken van oefenen en exercitie om de strijdensmoede veteranen hun gebruikelijke goede conditie terug te geven. Maar halverwege deze deprimerende maanden klonk er een nieuw signaal door de luidsprekers, een signaal dat Bill nog nooit gehoord had, een kletterend geluid alsof er ijzeren staven tegen elkaar botsten in een metalen trommel vol knikkers. Het zei hem en de andere nieuwelingen niets, maar het deed Tembo uit zijn kooi springen en een snelle two-step Doodsvloek Dans dansen op zijn kooi met tom-tombegeleiding op zijn kastje.

'Ben je kiedewiet geworden?' vroeg Bill loom uit zijn kooi waar hij languit een beduimeld exemplaar van WARE MONSTER SEKSMANIAK GRUWELVERHALEN MET INGEBOUWDE GELUIDSEFFECTEN lag te lezen. Een ijzingwekkende weeklacht kreunde uit de bladzijde waar hij was.

'Weet je dat niet?' vroeg Tembo. 'WEET je dat niet? Dat is het postsignaal, mijn jongen, het geweldigste geluid in de ruimte.'

De verdere wacht werd zoek gebracht met haasten en wachten, in de rij staan en al die dingen meer. Uitdeling van de post ging gepaard met maximale inefficiëntie, maar tenslotte was de post in weerwil van alle hinderpalen uitgedeeld en had Bill een kostbare ruimtebriefkaart van zijn moeder. Aan de ene kant stond een afbeelding van de Stinkzoo raffinaderij vlak bij zijn geboortestad en dit alleen al was genoeg om een brok in zijn keel te krijgen. In het kleine vierkantje dat beschreven mocht worden stond met de aandoenlijke hanenpoten van zijn moeder: 'Slechte oogst, schulden, robomuilpaard pakkingdroes, hoop jij hetzelfde - liefs, Moe.' Maar het was toch een bericht van thuis en hij las en herlas het terwijl ze in de rij stonden voor het eten. Tembo, die vlak voor hem stond, had ook een kaart, allemaal engelen en kerken, precies wat je zou verwachten en Bill ergerde zich toen hij zag dat Tembo de kaart nog eenmaal overlas en hem toen in zijn kom met eten dompelde.

'Waarom doe je dat?' vroeg hij ontzet.

'Wat heb je anders aan post?' bromde Tembo en gaf de kaart nog een zetje.

'Kijk maar eens goed.'

Voor Bills verbaasde blik en vlak voor zijn ogen begon de kaart op te zwellen. De witte buitenkant brak af en viel in kleine vlokjes weg terwijl de bruine inhoud bleef zwellen tot hij de kom vulde en centimeters dik werd. Tembo viste het druipende brok eruit en hapte een groot stuk van de hoek af.

'Gedroogde chocola,' zei hij onduidelijk. 'Lekker! Probeer de jouwe eens.'

Al voor hij uitgesproken was had Bill zijn kaart in de vloeistof geduwd en keek gefascineerd toe hoe die opzwol. De woorden verdwenen, maar in plaats van een bruine werd er een witte zwellende massa zichtbaar.

'Toffee - of misschien brood,' zei hij en trachtte te voorkomen dat het speeksel hem uit de mond liep. De witte massa bleef opzwellen tegen de kanten van de kom en kwam er bovenuit. Bill greep het beet en hield het vast terwijl het rees. Er kwam steeds meer tot elke druppel vloeistof opgenomen was en Bill een lint van meer dan twee meter tussen zijn uitgestrekte handen hield waarop met dikke letters stond STEM-OP-EERLIJKE-PAAI-DE-SOLDATEN-VRIEND. Bill boog zich voorover en nam een geweldige hap uit een T. Hij sputterde en spuugde de vochtige flarden op het dek.

'Karton,' zei hij met holle stem. 'Moeder is altijd op koopjes uit. Zelfs als het om gedroogde chocola gaat...'

Hij greep naar zijn kom om de smaak van oude kranten uit zijn mond te spoelen maar die was leeg.

Ergens in de hoogte waar het gezag zetelde werd een besluit genomen, een probleem opgelost, een bevel uitgevaardigd. Kleine oorzaken hebben grote gevolgen; een klein uitwerpsel van een vogel valt op een besneeuwde berghelling, rolt naar beneden, verzamelt sneeuw om zich heen, wordt steeds groter, reusachtig en nog reusachtiger tot het een donderende massa sneeuw en ijs is, een lawine, een verslindende massa aanstormende dood die een heel dorp van de kaart wist. Kleine oorzaken... Wie weet wat hier de oorzaak was, misschien de goden, maar die lachen. Misschien had de hooghartige ijdele vrouw van de een of andere Hoge Minister een snuisterij gezien die haar dierbaar was en haar man met kijfachtig, kwaadaardig gepraat zo geprikkeld tot hij om de vrede te bewaren haar het kleinood beloofde en toen moest zien hoe hij aan het geld moest komen. Misschien was het een woord dat in het oor van de Keizer gefluisterd werd over een nieuwe veldtocht in de 77 sub7e Zone, waar het nu al jaren rustig was, een overwinning daar - of zelfs een onbesliste strijd als er maar genoeg sneuvelden - zou een medaille, een beloning, contant geld betekenen. En aldus bracht de hebzuchtigheid van een vrouw, net als het uitwerpsel van een vogeltje, de sneeuwbal van de oorlogsvoering aan het rollen, voegde schip na schip zich samen tot een machtige vloot; zoals bij een steen die in een vijver gegooid wordt verbreidden de golven zich tot zelfs de nederigsten ermee in aanraking kwamen...

'We trekken ten strijde,' zei Tembo toen hij aan zijn kom met eten rook. 'Ze stoppen het eten vol opwekkende middelen, pijnstillers, salpeter en antibiotica.'

'Spelen ze daarom aldoor die vaderlandslievende muziek?' schreeuwde Bill om zich verstaanbaar te maken boven het onophoudelijke gedreun van trompetten en trommels uit dat uit de luidsprekers stroomde. Tembo knikte.

'Je hebt nog maar weinig tijd om je te bekeren, om zeker te zijn van je plaats in Samedi's legioenen -'

'Waarom praat je niet tegen Sodemieter Bruin?' gilde Bill.

'Die tom-toms van jou komen mijn neus uit! Elke keer dat ik naar een muur kijk zie ik engelen op wolken voorbij zweven. Val me er niet meer mee lastig! Bewerk Sodemieter maar - iedereen die doet wat hij met zijn heiten doet zal zich waarschijnlijk in een wip aansluiten bij jouw Voedoe-troep.'

'Ik heb met Sodemieter over zijn ziel gesproken. Hij geeft nooit antwoord, dus ik weet eigenlijk niet of hij me verstaan heeft of niet. Maar jij bent anders, mijn zoon, jij toont woede wat betekent dat je twijfel toont en twijfel is de eerste stap naar het geloof...'

De muziek brak midden in het geschal af en drie tellen heerste er een weergalmende uitbarsting van stilte, die abrupt werd afgesneden.

'Luistert allen. Alle bemanningsleden opletten... gereed houden... over enkele ogenblikken schakelen we over naar het vlaggenschip voor een rechtstreeks verslag van de admiraal... gereed houden...' De stem werd onderbroken door het signaal IEDEREEN OP ZIJN POST, maar vervolgde weer toen dat afschuwelijke geluid was afgelopen '...en hier bevinden wij ons op de brug van die reusachtige veroveraar van de sterrenbanen, het vijfentwintig kilometer lange, zwaar gepantserde, machtig bewapende superslagschip de Sprookjeskoningin... de mannen die op post staan gaan nu opzij en in een eenvoudig uniform van gesponnen platina nadert de Groot Admiraal van de Vloot, de Zeer Hooggeboren Heer Archaeopteryx... Hebt u een ogenblik voor ons, Mijn Heer? Prachtig! De volgende stem die u hoort is die van...'

De volgende stem was een vlaag muziek terwijl de zekeringsmannen hun zekeringstrepen in het oog hielden, maar de stem die daarna kwam had alle welluidende adenoïdeklanken die men pleegt te horen bij de adelstand van het Keizerrijk.

'Jongens - we trekken ten strijde! Deze machtigste vloot die de Melkweg ooit gezien heeft koerst rechtstreeks op de vijand af om hem de vernietigende slag toe te brengen die ons de overwinning kan bezorgen. In mijn overzichtskom hier voor me zie ik ontelbare lichtende speldenpuntjes, voorzover het oog reikt en ieder lichtpuntje, ik zeg jullie dat het wel gaten in een deken lijken! is geen schip, geen eskader - maar een voltallige vloot! We vliegen voorwaarts, we omsingelen...'

Het geluid van tom-toms weerklonk en op de zekeringstreep die Bill bewaakte verscheen een dubbele gouden deur die openzwaaide.

'Tembo!' schreeuwde hij. 'Wil je daar mee uitscheiden! Ik wil alles over het gevecht horen...'

'Ingeblikte onzin,' snoof Tembo. 'Het is veel beter om de enkele ogenblikken die je in dit leven nog beschoren mogen zijn te gebruiken om je te bekeren. Dat is geen admiraal, dat is een geluidsband. Ik heb het al vijf keer gehoord en ze spelen 'm alleen om het moreel hoog te houden vóór een gevecht waarvan ze zeker zijn dat het zware verliezen zal meebrengen. Het is helemaal nooit een admiraal gewéést, het is uit een oud televisieprogramma...'

'Hoera!' riep Bill en sprong vooruit. De zekering waar hij voor zorgde knetterde met een flikkerende ontlading om de klemmen en op hetzelfde ogenblik verschroeide de zekeringstreep en werd van rood zwart. 'Grrr!' gromde hij, toen 'Grrr! Grrr! Grrr!' vlug achter elkaar terwijl hij zijn handen brandde aan de nog hete zekering, hem op zijn teen het vallen en hem tenslotte in de zekeringenkoker kreeg. Toen hij zich omkeerde had Tembo de nieuwe zekering al in de lege klemmen geklemd.

'Dat was mijn zekering - jij had niet...' Er stonden tranen in zijn ogen.

'Neem me niet kwalijk. Maar volgens de regels moet ik helpen als ik niets anders te doen heb.'

'Nou ja, we zijn nu tenminste in gevecht gewikkeld,' zei Bill die weer op zijn post stond en trachtte zijn gekneusde voet te ontzien.

'Nog geen gevecht, het is hier nog veel te koud. En dat was gewoon een doorslaande zekering, dat kun je zien aan de ontlading bij de klem, ze doen dat wel eens als ze oud zijn.'

'...opeengehoopte armada's bemand met heldhaftige soldaten...'

'En toch hadden we in gevecht kunnen zijn,' pruilde Bill.

'...donderende atoomsalvo's en bliksemende staarten van vliegende torpedo's...'

'Ik geloof nu van wel. Het wordt warmer, vind je niet, Bill? We moesten ons maar uitkleden, als het werkelijk een gevecht is hebben we er geen tijd meer voor.'

'Vooruit, vooruit, in je nakie,' brulde Eerste Klas Galspuger die als een gazelle langs de rekken met zekeringen sprong, alleen gekleed in een paar vuile gymnastieksokjes en de getatoeëerde strepen en doorgebrande zekering die de onderscheidingstekenen van zijn rang waren. Er klonk een plotseling geknetter en Bill voelde zijn kortgeknipte haar te berge rijzen.

'Wat is dat?' gilde hij.

'Secundaire ontlading van die batterij zekeringen,' wees Tembo. 'Het is strikt geheim wat er gebeurt maar ik heb horen vertellen dat het betekent dat een van de verdedigingsschermen onder bestralingsaanval staat en als het te zwaar geladen wordt werkt het het hele spectrum af van groen naar blauw naar ultraviolet totdat het tenslotte zwart wordt en het scherm het begeeft.'

'Dat klinkt nogal vergezocht.'

'Ik zei toch dat het een gerucht is. Het is strikt geheim...'

'DAAR GAAT-IE!'

Een knetterende slag spleet de vochtige lucht van de zekeringkamer en een wand met zekeringen boog door, rookte en werd zwart. Een zekering brak in stukken en strooide brokjes schroot naar alle richtingen. De zekeringmannen sprongen toe, grepen de zekeringen, schoven er met zwetende handen nieuwe voor in de plaats; ze konden elkaar nauwelijks zien door de stinkende rookwolken. De zekeringen werden vastgezet en er heerste een ogenblik stilte, slechts onderbroken door een klagelijk geblaat uit het communicatiescherm.

'Vuile sodemieter!' mompelde Eerste Klas Galspuger, schopte een zekering opzij en dook naar het scherm. Zijn uniformjasje hing ernaast aan een haak en hij worstelde zich erin voor hij de ontvangstschakelaar een dreun gaf. Hij deed net de laatste knoop dicht toen het scherm oplichtte. Galspuger salueerde, dus moest hij wel tegenover een officier staan; Bill stond opzij van het scherm zodat hij niet kon zien en de stem had de kwakende, temerige, geen-kin-en-veel-tanden klank die hij met officieren in verband begon te brengen.

'Je bent langzaam met opnemen, Eerste Klas Galspuger - zou Tweede Klas Galspuger misschien sneller zijn?'

'Heb medelijden, meneer - ik ben een oude man.' Hij viel op zijn knieën in gebedshouding waardoor hij voor het scherm niet meer zichtbaar was.

'Sta op, idioot! Heb je de zekeringen gerepareerd na die laatste overbelasting?'

'Wij vervangen, meneer, we repareren niet...'

'Geen technisch koeterwaals, varken! Een fatsoenlijk antwoord!'

'Alles in orde, meneer. Alles werkt perfect. Van niemand klachten, edele heer!'

'Waarom heb je geen uniform aan?'

'Ik heb wel een uniform aan,' jammerde Galspuger en ging dichter bij het scherm staan om zijn blote achterste en trillende benen niet te tonen.

'Lieg me niet voor! Er staat zweet op je voorhoofd. Het is verboden om in uniform te zweten. Zie je mij soms zweten? En ik heb nog wel een pet op ook - in de juiste stand. Ik zal het deze keer vergeten omdat ik een hart van goud heb. Inrukken.'

'De smerige sodemieter!' schold Galspuger luidkeels terwijl hij zijn jas van zijn stikkende lichaam trok. De temperatuur was meer dan 50 graden en werd nog steeds hoger. 'Zweten! Zij hebben airconditioning op de brug - en waar denken jullie dat ze de overtollige hitte spuien? Hierin! WAUW!'

Twee hele batterijen met zekeringen sloegen tegelijkertijd door, waarbij drie zekeringen als bommen ontploften. Op hetzelfde ogenblik bonkte de vloer onder hun voeten zo hard dat ze het werkelijk konden voelen.

'Nou wordt het menens!' schreeuwde Tembo. 'Alles wat sterk genoeg is om door het stasisveld te voelen moet sterk genoeg zijn om dit schip zo plat als een pannenkoek te maken. Daar gaan er nog meer!' Hij nam een duik naar de wand en schopte de zekering uit de klemmen en stompte er een vervanger voor in de plaats.

Het was een inferno. Zekeringen ontploften als bommen en strooiden fluitende deeltjes porseleinen dood door de lucht. Er klonk een bliksemend geknetter toen een bord kortsluiting maakte met de metalen vloer, en een afgrijselijke kreet, die gelukkig snel werd afgebroken toen de vuurflits door het lichaam van de zekeringsoppasser schoot. Vettige kokende rookwolken maakten het zien bijna onmogelijk. Bill schraapte de overblijfselen van een kapotte zekering bij elkaar en sprong naar het vervangingsrek. Hij drukte de 30 kilo zware zekering in zijn pijnlijke armen en was net op de terugweg naar de borden toen het heelal ontplofte...

Alle overblijvende zekeringen schenen tegelijk kortsluiting te veroorzaken en de gillende bliksemflits van knetterende elektriciteit krijste door de hele kamer. In het oogverblindende licht en één enkel eeuwigdurend moment zag Bill de vlam door de gelederen van de zekeringoppassers zengen, ze omwerpen en verbranden als stofdeeltjes in een open vuur. Tembo verschrompelde en stortte in elkaar, een massa verschroeid vlees; een vliegend stuk metaal scheurde Eerste Klas Galspuger in één afgrijselijke wond open van zijn nek tot zijn lies.

'Kijk eens naar die scheur in Galspuger!' schreeuwde Sodemieter, en gilde toen een bolbliksem over hem heen rolde en hem in een fractie van een seconde in een zwartgeblakerd brok veranderde.

Bij toeval, puur toeval hield Bill de massieve zekering voor zijn lichaam toen de vlam toesloeg. Die spoelde over zijn linkerarm die om de zekering heen lag en smeet zijn vlammende massa tegen de zware cilinder. De kracht smeet Bill achterover tegen de reserve zekeringrekken en rolde hem al duikelend languit over de vloer terwijl de allesvernietigende vuurzee een paar centimeter boven zijn hoofd knetterde. Het doofde net zo snel als het was gekomen en het niets achter dan rook, hitte, de schroeilucht van geroosterd vlees, vernietiging en dood, dood, dood. Bill kroop met moeite naar het luik, en in de hele zwartgeblakerde en verwrongen zekeringenkamer bewoog zich verder niets.

De afdeling eronder scheen net zo heet te zijn, de lucht net zo beroofd van voeding voor zijn longen als die hij net had verlaten. Hij kroop verder, zich nauwelijks bewust van het feit dat hij zich op twee kapot gereten knieën en één bloedende hand bewoog. Zijn andere arm hing slap en sleepte mee, een verwrongen en zwartgeblakerd overblijfsel en alleen de zegeningen van een zware shock weerhielden hem ervan het uit te schreeuwen van onduldbare pijn.

Hij kroop verder, een drempel over, een gang door. De lucht was hier zuiverder en veel frisser; hij ging rechtop zitten om de gezegende koelte in te ademen. De afdeling kwam hem bekend voor - en toch onbekend - hij knipperde met zijn ogen en trachtte te begrijpen waarom. Lang en smal met een gebogen wand waaruit de achtereinden van reusachtige kanonnen staken. De hoofdbatterij natuurlijk, de kanonnen die Chingerspion Dienstklopper gefotografeerd had. Nu was het plafond dichter bij het dek, gebogen en gedeukt alsof er met een reusachtige hamer van buitenaf op geslagen was. In de stoel van de kanonnier van het dichtstbijzijnde kanon lag een man.

'Wat is er gebeurd?' vroeg Bill die zich naar de man toe sleepte en hem bij de schouder greep. Verbazingwekkend genoeg woog de man maar een paar pond en hij viel zo licht als een schilletje uit de stoel, met een gezicht van gekreukt perkament, alsof er geen druppel vocht meer in zijn lichaam was.

'Uitdrogingsstraal,' bromde Bill. 'Ik dacht dat die alleen op de televisie bestonden.' De stoel van de kanonnier was gecapitionneerd en zag er gemakkelijk uit, heel wat gemakkelijker dan het kromgetrokken dek: Bill liet zich in de nog maar zo kort geleden ontruimde zetel glijden en staarde met nietsziende ogen naar het scherm voor hem. Kleine bewegende lichtstipjes.

Met grote letters stond vlak boven het scherm: GROENE LICHTEN ONZE SCHEPEN, RODE LICHTEN VIJAND, OP DIT VERGETEN STAAT DE DOODSTRAF. 'Ik zal het niet vergeten,' mompelde Bill toen hij zijdelings van de stoel begon te glijden. Om houvast te hebben greep hij een grote hendel die voor hem oprees en toen hij dat deed bewoog er een verlichte cirkel met een X erin over het scherm. Dat was bijzonder interessant. Hij bracht de cirkel om een van de groene lichtjes, en herinnerde zich toen iets over een doodstraf. Hij verwrikte de hendel een beetje en verhuisde de cirkel naar een rood lichtje; de X stond midden op het lichtje. Er zat een rode knop bovenop de hendel en daar drukte hij op omdat hij er uitzag als het soort knop dat gemaakt is om op te drukken. Het kanon naast hem zei wfff... op een bijzonder gedempte manier en het rode lichtje ging uit. Niet bijzonder interessant; hij het de hendel los.

'O, maar jij bent me een vechtersdwaas!' zei een stem en met enige moeite draaide Bill zijn hoofd om. Daar stond een man met flarden goudgalon. Hij kwam waggelend naderbij.

'Ik heb het gezien,' fluisterde hij. 'Zolang ik leef zal ik het nooit vergeten. Een vechtersdwaas! wat een lef! Onversaagd! Optrekken tegen de vijand, met alle middelen, het schip niet prijsgeven...'

'Waar voor de sodemieter heb je het over?' vroeg Bill met dikke tong.

'Een held!' zei de officier, en hij gaf Bill een klap op zijn schouder wat veel pijn veroorzaakte en de laatste druppel was voor zijn bewustzijn dat de teugels het vieren en zich chagrijnig terugtrok. Bill verloor het bewustzijn.

VIII

'Wil je nou niet een lief soldatenmaatje zijn en je kopje leegdrinken...?'

De warme klank van de stem drong zich in de uitzonderlijk afstotelijke droom waaruit Bill maar al te graag wilde ontwaken en met heel veel moeite slaagde hij erin zijn ogen op te slaan. Hij moest flink knipperen voor hij weer scherp zien kon, en toen zag hij een kom op een blad voor zich dat werd vastgehouden door een blanke hand die vastzat aan een blanke arm die vastzat aan een wit uniform dat goed gevuld was met vrouwenborsten. Met een dierlijke keelklank sloeg Bill het blad opzij en stortte zich op de japon. Het lukte hem niet want zijn linkerarm was ergens in gewikkeld en hing vast aan kettingen, zodat hij door het bed kronkelde als een vastgeprikte tor, nog steeds hese kreten slakend.

'Blij te zien dat je je beter voelt,' zei de dokter, die hem met een geoefend gebaar weer recht in zijn bed gooide en Bills zwaaiende rechterarm verdoofde met een keurige judoslag. 'Ik zal je nog wat inschenken en dat drink je dan meteen op en dan laten we je vrienden binnen voor de huldiging; ze staan buiten te wachten.'

Het getintel trok uit zijn arm weg en hij kon de kom nu met zijn vingers vastgrijpen. Hij nam een slokje. 'Wat voor vrienden? Wat voor huldiging? Wat is er hier aan de hand?' vroeg hij achterdochtig.

Toen ging de deur open en kwamen de soldaten binnen. Bill keek naar hun gezichten op zoek naar vrienden, maar hij zag alleen maar ex-lassers en vreemden. Toen herinnerde hij zich alles. 'Sodemieter Bruin is gekookt!' schreeuwde hij. 'Tembo geroosterd! Eerste Klas Galspuger opengereten! Ze zijn allemaal dood!' Hij verborg zich onder de dekens en kreunde verschrikkelijk.

'Zo gedraagt een held zich niet,' zei de dokter die hem terugtrok op het kussen en de dekens onder zijn armen instopte. 'Je bent een held, soldaat, de man wiens lef, vindingrijkheid, integriteit, uithoudingsvermogen, strijdgeest en dodelijk schot het schip gered hebben. Alle schermen waren uitgeschakeld, de machinekamer vernield, de kanonniers gesneuveld, het schip was onbestuurbaar en het grote vijandelijke pantserschip naderde voor de genadeslag toen jij, gewond en de dood nabij, verscheen als een engel der wrake en met een laatste bewuste poging het schot afvuurde dat over de hele vloot daverde, dat éne schot dat de vijand vernietigde en het schip, het moederschip van de vloot, de Christine Keeler, redde.' Hij overhandigde Bill een vel papier. 'Ik citeer natuurlijk uit het officiële rapport, ik voor mij geloof dat het een gelukkig toeval is geweest.'

'U bent alleen maar jaloers,' hoonde Bill die al verhefd werd op zijn nieuwe image.

'Doe nou niet Freudiaans tegen me!' riep de dokter uit en snoof toen zielig. 'Ik heb altijd een held willen zijn, maar ik doe niets dan helden op hun wenken bedienen. Ik haal nu het verband eraf!'

Hij maakte de kettingen los die Bills arm omhooghielden en begon het verband af te wikkelen, terwijl de soldaten zich verdrongen om te kijken.

'Hoe is het met mijn arm, dok?' Bill werd plotseling ongerust.

'Geroosterd als een kip aan het spit Ik heb hem eraf moeten snijden.'

'Wat is dit dan?' vroeg Bill ontzet.

'Ik heb er een andere arm aangenaaid. Er waren er genoeg na het gevecht. Er waren meer dan 42 procent doden en gewonden en ik heb heel wat kunnen snijden en houwen en naaien, dat kan ik je wel vertellen.'

Het laatste verband viel weg en de soldaten riepen Ooo! van verrukking. 'Nou zeg, dat is een prachtarm!'

'Doe er eens wat mee.'

'En een verdomd mooie naad bij de schouder - kijk eens wat een mooie steken!'

'Flink gespierd ook en mooi lang, heel wat anders dan dat miserabele korte geval dat hij aan de andere kant heeft zitten.'

'Lang en donkerder - dat is een prachtige huidskleur!'

'Het is Tembo's arm!' jammerde Bill. 'Haal hem weg!' Hij wrong zich in bochten op het bed, maar de arm kwam achter hem aan. Ze zetten hem weer overeind tegen de kussens. 'Je bent toch maar een boffer, Bill, met zo'n mooie arm. En nog wel die van je vriend.'

'We weten zeker dat hij hem je graag gegund had.'

'Nu heb je voortdurend een aandenken aan hem.'

Het was inderdaad geen gekke arm. Bill boog hem en bewoog soepel de vingers, maar hij bekeek hem nog argwanend. Hij voelde goed aan. Hij strekte hem uit en greep de arm van een soldaat vast en kneep. Hij kon de beenderen van de man horen kraken terwijl hij gilde en kronkelde. Toen bekeek Bill de hand eens wat beter en begon verwensingen tegen de dokter te schreeuwen.

'Jij stomme slager! Jij veearts! Mooi stukje werk - dit is een rechterarm!

'Een rechterarm - nou én?'

'Maar je hebt mijn linkerarm geamputeerd! Nou heb ik twee rechterarmen...'

'Hoor nou eens, er was een tekort aan linkerarmen. Ik ben geen wonderdokter. Ik doe wat ik kan en ik krijg alleen maar klachten. Wees liever blij dat ik er geen been aan genaaid heb.' Hij kreeg een boosaardige blik in zijn ogen. 'En nog blijer dat ik er geen...'

'Het is een mooie arm, Bill,' zei de soldaat die over zijn zojuist gekraakte onderarm wreef. 'En je hebt toch echt geboft. Nu kun je met allebei je armen salueren, dat kan niemand anders.'

'Je hebt gelijk,' zei Bill nederig. 'Daar had ik nog niet aan gedacht. Ik heb werkelijk geboft.' Hij probeerde met zijn linker rechterarm te salueren, en de elleboog wipte keurig omhoog en de vingertoppen trilden naast zijn wenkbrauw. Alle soldaten sprongen in de houding en beantwoordden het saluut. De deur vloog krakend open en een officier stak zijn hoofd naar binnen.

'Op de plaats rust, mannen - dit is maar een onofficieel bezoek van de Ouwe.'

'Kapitein Zekial komt!'

'Ik heb de Ouwe nog nooit gezien...' De soldaten kwetterden als vogeltjes en waren zo zenuwachtig als maagden bij een verkrachtingsceremonie. Er kwamen nog drie officieren binnen en tenslotte een ziekenoppasser met een tienjarige imbeciel aan de hand, die een slabbetje droeg en een kapiteinsuniform.

'Ehh.. da-da jongens...' zei de Kapitein.

'De Kapitein wenst jullie allen te begroeten,' zei de eerste luitenant op energieke toon.

'Is dat die vent in dat bed...?'

'En in het bijzonder de held van het ogenblik.'

'...Er was nog iets maar kwenie meer...'

'En bovendien wenst hij de stoutmoedige strijder die het schip gered heeft ervan in kennis te stellen dat hij bevorderd is tot Zekering Oppasser Eerste Klas, welke bevordering automatisch een extra diensttijd van zeven jaar meebrengt, en dat hij zich na ontslag uit het hospitaal per eerst beschikbaar transportmiddel naar de Keizerlijke Planeet Helior dient te begeven waar hij uit handen van de Keizer zelf de beloning der helden, de Purperen Pluim met de Nevelvlek van het Zuiderkruis zal ontvangen.'

'...Ik geloof dat ik een plasje moet doen...'

'Maar nu roept zijn veeleisende post hem terug naar de brug en hij wenst u allen een hartelijk gemeend vaarwel.'

'Is de Ouwe niet een beetje jong voor zijn post?' vroeg Bill.

'Er zijn nog jongere.' De dokter zocht tussen zijn injectienaalden naar een bijzonder stompe om een spuit mee te geven. 'Je moet niet vergeten dat alle Kapiteins van adel moeten zijn en zelfs een uitgebreide adelstand is maar dunnetjes verspreid over een heel melkwegstelsel. We nemen wat we krijgen kunnen.' Hij vond een kromme naald en bevestigde die.

'Begrepen, hij is dus jong, maar is hij ook niet een beetje dom voor dat baantje?'

'Voorzichtig met dat lèse-majesté-gedoe, sodemieter! Met een keizerrijk dat een paar duizend jaar oud is, en met een voortdurend intelende adelstand, komen er wel wat kapotte genen en gebrekkige recessieven te voorschijn, en dan krijg je een groep mensen die nog wat exotischer is dan de bevolking van de meeste gekkenhuizen. Er mankeert de Ouwe niets dat een nieuw IQ niet kan genezen! Je had de Kapitein van mijn vorige schip moeten zien...' Hij huiverde en stootte de naald venijnig in Bills vlees. Bill gilde en keek toen somber naar het bloed dat wegdruppelde nadat de injectienaald was teruggetrokken.

De deur ging dicht en Bill lag eenzaam naar de kale muur en zijn toekomst te staren. Hij was Eerste Klas Zekering Oppasser en dat was leuk. Maar de verplichte diensttijd van zeven jaar extra was niet zo leuk. Hij werd somber gestemd. Hij wou maar dat hij een babbeltje met een paar van zijn oude vrienden kon maken, herinnerde zich toen dat ze allemaal dood waren, en zijn stemming werd nog somberder. Hij trachtte zich op te monteren, maar kon niets verzinnen om blij over te zijn tot hij tot de ontdekking kwam dat hij zichzelf de hand kon schudden. Dat kikkerde hem een beetje op. Hij leunde achterover tegen de kussens en schudde zichzelf de hand tot hij in slaap viel.

Tweede Boek

Een duik in de
zwembadreactor

I

Ze zaten te kijken door de neus van het cilindervormige pendelschip die bestond uit één enkele reusachtige patrijspoort, een dik schild van gewapend glas, dat nu uitkeek op langssnellende flarden van het wolkendek waardoor ze neerdaalden. Bill leunde gemakkelijk achterover in de deceleratiestoel en bekeek het tafereel vol verwachting. Er waren twintig zitplaatsen in het korte, brede pendelschip, maar er waren er, met inbegrip van die van Bill, maar drie bezet. Naast hem, en hij deed erg zijn best niet te vaak naar hem te kijken, zat een kanonnier eerste klas die er uitzag alsof hij uit een van zijn eigen kanonnen was afgeschoten. Zijn gezicht bestond voornamelijk uit plastic en had maar één bloeddoorlopen oog. Hij was een levende rolstoel want zijn vier ontbrekende ledematen waren vervangen door glimmende apparaten vol glanzende zuigers en kleppen, elektronische instrumenten en rollen draad. Zijn kanonniersinsigne was vastgelast aan het stalen frame dat de plaats van zijn bovenarm innam. De derde passagier, een gedrongen wildeman van een infanteriesergeant, was in slaap gevallen zodra ze aan boord waren gekomen na het overstappen van het interstellaire transport.

'Sode-sodemieter! Kijk toch eens!' jubelde Bill toen hun schip de wolken doorbrak en daar voor hen uit de glimmende gouden bol van Helior lag, de Keizerlijke planeet, de wereld die over 10.000 zonnen regeerde.

'Wat vreselijk schel,' gromde de kanonnier ergens uit zijn plastic gezicht. 'Doet pijn aan je ogen.'

'Wat had jij dan gedacht? Massief goud - kun je je dat voorstellen - een planeet bedekt met massief goud?'

'Nee, dat kan ik me niet voorstellen. En ik geloof het niet ook. Dat zou veel te veel geld kosten. Maar ik kan me er wel een voorstellen bedekt met geanodiseerd aluminium. Zoals die daar.'

Nu Bill scherper keek zag hij ook wel dat het niet echt schitterde als goud en hij begon weer in een sombere stemming te komen. Nee! Hij dwong zich om opgewekt te blijven. Het goud kon je wegnemen, maar de glorie niet! Helior was toch de Keizerlijke Wereld, het nimmerslapende, alziende oog in het hart van de Melkweg. Alles dat op iedere planeet en op ieder schip in de ruimte gebeurde werd hier gerapporteerd, gesorteerd, gecodeerd, gearchiveerd, aangetekend, beoordeeld, verloren, teruggevonden, behandeld. Van Helior kwamen de bevelen die de werelden van het mensdom regeerden, die de duisternis van vreemde overheersing tegenhielden. Helior, een door mensen gewijzigde wereld met zijn zeeën, bergen en continenten bedekt door een schild van metaal, kilometers dik, een opeenstapeling van lagen met een wereldbevolking die maar één ding was toegedaan. Heersen. De glanzende bovenlaag was bezaaid met ruimteschepen van allerlei afmetingen, terwijl andere komende en gaande schepen tegen de donkere hemel flonkerden. Het tafereel zweefde steeds dichterbij en toen was er ineens een lichtflits en werd het raam donker.

'We zijn neergestort!' hijgde Bill. 'Zo goed als dood...'

'Hou je waffel. Dat was alleen maar de film die brak. En aangezien er geen hoge omes aan boord zijn zullen ze wel geen moeite doen om hem te repareren.'

'Film...?'

'Wat anders? Ben je nou heus zo getikt dat je denkt dat ze pendelschepen bouwen met hele grote ramen in de neus waar de maximum wrijving bij de terugkeer in de dampkring er gaten in zou branden? Een film. Een oude opname. Voor zover wij weten kan het hier wel nacht zijn.'

De piloot plette hen bij de landing met 15 G, (hij wist ook dat er bij deze vlucht geen hoge omes waren) en terwijl ze hun ontwrichte wervels weer op hun plaats en hun oogappels weer in hun model drukten om te kunnen zien, zwaaide het luik open. Het was niet alleen nacht, het regende nog ook. Een Tweede Klas Passagiers Afhandelaar stak zijn hoofd naar binnen en overzag hen met een beroepsmatige vriendelijke glimlach.

'Welkom op Helior, Keizerlijke Planeet van duizend verrukkingen -' Zijn gezicht veranderde in een gewoontegrauw. 'Zijn er geen officieren bij jullie sodemieters? Vooruit, opschieten, er als de gesmeerde uranium uit, we moeten aan het tijdschema denken.'

Ze negeerden hem toen hij hun rakelings voorbij hep om de infanteriesergeant te wekken die nog steeds snurkte als de kapotte elektromotor van een dynamo, zijn slaap niet gestoord door zo'n kleinigheid als 15 G. Het snurken veranderde in een hees gebrom dat doorsneden werd door een schelle kreet van de Passagiers Afhandelaar die een knie in zijn lies kreeg. Nog steeds mopperend voegde de sergeant zich bij hun toen ze het schip verlieten en hij hielp de kletterende metalen benen van de kanonnier op de nog natte loopplank in evenwicht te houden. Ze keken gelaten toe hoe hun duffelzakken uit het bagageruim in een diepe plas water gegooid werden. Als een laatste blijk van kleingeestige wraak schakelde de Passagiers Afhandelaar het afstootveld uit dat de regen van hun afgehouden had en in een oogwenk waren ze drijfnat en verstijfd door de ijzige wind. Ze zwaaiden hun zakken over hun schouders - behalve de kanonnier die de zijne op wieljes meetrok - en gingen op weg naar de dichtstbijzijnde lichten, zeker anderhalve kilometer verderop en nauwelijks zichtbaar door de striemende regen heen. Halverwege bleef de kanonnier steken doordat zijn elektrische leidingen kortsluiting maakten. Daarom bevestigden ze de wieltjes onder zijn schoenen, laadden de zakken op zijn benen en zo werd hij een verdomd goede handkar gedurende de rest van de weg.

'Ik ben een verdomd goede handkar,' gromde de kanonnier.

'Niet kankeren,' zei de sergeant. 'Nou weet je tenminste wat je in het burgerleven doen kunt.' Hij schopte de deur open en ze liepen en rolden de welkome warmte van het kantoor binnen.

'Hebt u een blik oplosmiddel?' vroeg Bill aan de man achter de balie.

'Hebben jullie marsorders?' vroeg de man die zijn vraag negeerde.

'Ik heb er wel een in mijn zak,' zei de kanonnier en Bill trok hem open en rommelde erin.

Ze overhandigden hun orders, die van de kanonnier zaten in zijn dichtgeknoopte borstzak, en de klerk stopte ze in de gleuf van een reusachtige machine achter zich. De machine gonsde en flitste met zijn lichten en Bill druppelde vloeistof op alle elektrische verbindingen van de kanonnier tot het water was verdwenen. Er klonk een hoornsignaal, de orders werden weer uitgebraakt en uit een andere opening verscheen klikkend een stuk bedrukte band. De klerk graaide ernaar en las het snel door.

'Jullie zitten in de rotzooi,' zei hij met sadistisch genoegen. 'Het is de bedoeling dat jullie alledrie de Purperen Pluim ontvangen bij een ceremonie met de Keizer en ze filmen over drie uur. Dat halen jullie nooit.'

'Geen gesodemieter,' knarste de sergeant 'We zijn net aangekomen. Waar moeten we heen?'

'Gebied 1457-D, Niveau K9, Blok 823-7, Gang 492, Appartement FLM-34, Kamer 62, vragen naar productieleider Ratt'

'Hoe komen we daar?' vroeg Bill.

'Moet je mij niet vragen, ik werk hier alleen maar.' De klerk gooide drie dikke boekwerken op de balie, ieder meer dan dertig centimeter in het vierkant en bijna net zo dik, met een ketting aan de rug vastgeklonken. 'Zoek de weg zelf maar, hier is je Plattegrond, maar je moet er voor tekenen. Verlies is een misdrijf, waarop...'

De klerk besefte plotseling dat hij alleen in de kamer was met de drie oudgedienden, en verblekend greep hij naar een rode knop. Maar voor zijn vinger die bereikt had knelde de metalen arm van de kanonnier hem vonkenspattend en rokend tegen de balie. De sergeant leunde voorover tot zijn gezicht nog maar een paar centimeter van dat van de klerk verwijderd was en sprak toen met een lage koude stem die het bloed in de aderen deed stollen.

'We zoeken de weg niet zelf. Jij zoekt de weg voor ons. Jij verschaft ons een Gids.'

'Gidsen zijn alleen voor officieren,' protesteerde de klerk flauwtjes en snakte toen naar adem omdat er een ijzeren vinger in zijn maag prikte.

'Behandel ons dan als officieren,' fluisterde de sergeant 'Daar hebben we geen bezwaar tegen.'

Met klapperende tanden bestelde de klerk een gids en een kleine metalen deur in de andere muur zwaaide krakend open. De Gids had een cilindervormig metalen lichaam dat op zes wielen met rubberbanden voortrolde, een kop die zo gemaakt was dat hij op een jachthond leek en een beweegbare metalen staart. 'Kom hier, jongen,' beval de sergeant en de Gids vloog naar hem toe met een rode plastic tong uit zijn bek en begon met een licht geknars van raderwerk mechanisch gehijg te produceren. De sergeant pakte het stuk bedrukte band en ponsde snel de code 1457-D K9 823-7 492 FLM34 62 op de knoppen die de kop van de Gids versierden. Hij blafte twee maal kort, de rode tong verdween, de staart kwispelde en de Gids rolde de gang door. De oudgedienden volgden.

Het koste hun een uur per glijbaan, roltrap, lift, pneumowagen, benenwagen, monorail, rolstoep en glijpaal om kamer 62 te bereiken. Terwijl zij op de glijbaan zaten bevestigden ze hun plattegronden aan hun riemen, omdat zelfs Bill de waarde van een reisgids in deze stad van wereldafmetingen begon te beseffen. Bij de deur van kamer 62 blafte de Gids drie maal en rolde toen weg voor ze hem hadden kunnen grijpen.

'Hadden vlugger moeten zijn,' zei de sergeant. 'Die dingen zijn hun gewicht in diamanten waard.' Hij duwde de deur open waardoor een dikke man zichtbaar werd die aan een schrijftafel in een visifoon zat te schreeuwen.

'Ik geef geen gesmeerde sodemieter voor je smoesjes, smoesjes kan ik meer dan genoeg krijgen. Alles wat ik weet is dat ik een productieschema heb en dat de camera's klaarstaan om te filmen en waar zijn mijn hoofdrollen? Dat vraag ik jou - en wat vertel je me - ' hij keek op en begon te schreeuwen - 'Eruit! Eruit! Kunnen jullie niet zien dat ik bezig ben?'

De sergeant stak zijn hand uit en gooide de visifoon op de grond en stampte hem toen tot kleine rokende stukken.

'Je gaat wel recht op je doel af om de aandacht te trekken,' zei Bill.

'Dat leer je wel na twee jaar op het slagveld,' zei de sergeant en knarste luid en verontrustend met zijn tanden. 'Hier zijn we, Ratt: wat nu?'

Productieleider Ratt baande zich schoppend een weg door de ravage en gooide een deur achter de schrijftafel open. 'Op uw plaatsen! Verlichting!' gilde hij, en toen was er een geweldig gedrang en plotseling een verblindend licht. De te huldigen oudgedienden volgden hem de deur door naar een reusachtig toneel dat gonsde van een georganiseerde zenuwachtige drukte. Camera's op gemotoriseerde dolly's rolden om de toneelopbouw waar schermen en rekwisieten het uiteinde van een vorstelijke troonzaal nabootsten. De gebrandschilderde ramen glinsterden in kunstmatig zonlicht en een gouden zonnestraal uit een schijnwerper verlichtte de troon.

Voortgedreven door de geschreeuwde instructies van de regisseur nam een menigte edelen en hoge officieren hun plaatsen voor de troon in.

'Hij noemde ze sodemieters!' zei Bill hijgend. 'Hij wordt doodgeschoten!'

'Wat ben jij toch een sufferd,' zei de kanonnier die een eind elektrisch snoer uit zijn rechterbeen rolde en dat in een stopcontact stak om zijn batterijen op te laden. 'Dat zijn allemaal spelers. Je denkt toch niet dat ze voor zoiets echte edelen kunnen krijgen?'

'We hebben maar tijd om het één maal door te nemen voor de Keizer komt, dus geen fouten.' Regisseur Ratt klom op de troon en maakte het zich gemakkelijk. 'Ik ben stand-in voor de Keizer. Jullie hoofdrollen hebben de makkelijkste rollen en ik wil niet dat jullie er een rotzooi van maken. We hebben geen tijd om de opnamen te herhalen. Jullie gaan daar staan, goed zo, op een rij en als ik zeg beginnen dan springen jullie in de houding zoals het jullie geleerd is en anders is het geld van de belastingbetalers verspild. Jij daar, die vent links die in die vogelkooi is ingebouwd, houd je verdomde motoren uitgeschakeld, je verpest de geluidsband. Nog één keer geknars met je versnellingen en ik trek al je zekeringen eruit. Jullie blijven daar gewoon staan tot je naam wordt afgeroepen, dan doe je één pas vooruit en spring je in de houding. De Keizer speldt je een medaille op, je salueert, laat je arm zakken en doet één stap terug. Snappen jullie dat of is het te ingewikkeld voor jullie geïndoctrineerde hersentjes?'

'Waarom zing je het niet?' snauwde de sergeant.

'Bijzonder geestig. Goed - we zullen het proberen!' Ze repeteerden de ceremonie twee maal voor er een geweldig hoorngeschal weerklonk en er zes generaals met dodelijke-straal-pistolen in de aanslag in looppas op het toneel verschenen en tot staan kwamen met hun rug naar de troon gekeerd. Alle figuranten, cameramannen en technici - zelfs Regisseur Ratt - maakten een diepe buiging en de oudgedienden sprongen in de houding. De Keizer schuifelde binnen, beklom het podium en het zich op de troon vallen. 'Ga door...' zei hij met verveelde stem en het een zachte boer achter zijn hand.

'Beginnen!' brulde de regisseur luidkeels en strompelde uit het bereik van de camera. Een machtige golf muziek welde op en de ceremonie nam een aanvang. Terwijl de officier belast met Protocol en Onderscheidingen de aard van de heldhaftige daden die de nobele helden volbracht hadden om de nobelste aller medailles, de Purperen Pluim met de Nevelvlek van het Zuiderkruis, te verwerven voorlas, verrees de Keizer van zijn troon en schreed majestueus naar voren. De infanteriesergeant kwam eerst en Bill keek heimelijk toe terwijl de Keizer een sierlijke medaille van goud, zilver, robijnen en platina uit het aangeboden etui nam en hem de man op de borst speldde. Toen trad de sergeant terug en was Bill aan de beurt. Als van een geweldige afstand hoorde hij zijn naam noemen met een geluid als van rollende donder en hij schreed voorwaarts met alle nauwgezetheid die hem vroeger in Kamp Leon Trotsky was geleerd. Daar vlak voor hem stond de meest geliefde figuur van de hele Melkweg! De lange gezwollen neus die een miljard bankbiljetten opluisterde was naar hem toegekeerd. De vooruitstekende kaak en vooruitstekende tanden die een miljard televisieschermen opvulden spraken zijn naam. Eén van de schele Keizerlijke ogen was op hem gevestigd! Er welde hartstocht op in Bills boezem als een schuimende branding die op de kust uiteen spat. Hij salueerde kranig op zijn kranigste manier.

In feite salueerde hij op de allerkranigste manier die er bestond, omdat er niet veel mensen zijn met twee rechterarmen. Beide armen zwaaiden in keurige cirkels omhoog, beide ellebogen trilden in een rechte hoek, beide handpalmen klakten keurig tegen beide wenkbrauwen. Het werd prachtig uitgevoerd en de Keizer werd erdoor overrompeld en gedurende één bevend moment slaagde hij erin beide oogappels tegelijk op Bill te vestigen voor ze ieder weer huns weegs gingen. De Keizer, nog een beetje verbijsterd door het ongebruikelijke saluut, tastte naar de medaille en prikte de speld vierkant door Bills tuniek heen in zijn trillende vlees.

Bill voelde geen pijn, maar de plotselinge prik bracht de groeiende emotie die in hem was opgeweld tot een uitbarsting. Hij liet zijn armen zakken en viel op zijn knieën op de goede oude manier van de boerenhorige, net als in een historisch tv-spel, waar zijn slaafse onderbewustzijn het idee dan ook vandaan had gehaald, en hij greep de knobbelige hand vol levervlekken van de Keizer. 'Ons aller Vader!' jubelde Bill en drukte een kus op de hand.

De lijfwacht van generaals sprong met grimmige blikken vooruit en de Dood wiekte op sabelen vleugels boven Bill, maar de Keizer glimlachte terwijl hij zijn hand vriendelijk terugtrok en het speeksel afveegde aan Bills tuniek. Een nonchalant gebaar met zijn vinger bracht de lijfwacht weer op hun plaats, en hij ging verder met de kanonnier, speldde de laatste medaille op en trad terug.

'Klaar!' riep Regisseur Ratt. 'Zend dat uit, het is een gegarandeerd succes met die boerenkinkel en zijn geslobber.' Toen Bill weer overeind krabbelde zag hij dat de Keizer niet naar zijn troon was teruggekeerd, maar tussen de menigte spelers in stond. De lijfwacht was verdwenen. Bill knipperde verbijsterd met zijn ogen toen iemand de Keizer de kroon van het hoofd griste, hem in een doos stopte en er snel mee verdween.

'De rem is gestoord,' zei de kanonnier die nog met een trillende arm stond te salueren. 'Trek dat verdomde ding eens voor me omlaag. Boven schouderhoogte werkt het nooit goed.'

'Maar - de Keizer -' zei Bill en rukte aan de geblokkeerde arm tot de remmen piepten en losschoten.

'Een speler - wat anders? Dacht je dat ze de echte Keizer medailles heten uitreiken aan ondergeschikten? Alleen hoofdofficieren en hoger, wed ik. Maar ze maken er een beetje een poppenkast van zodat een arme boerenpummel als jij erin trapt en meegesleept wordt. Je was grandioos.'

'Alsjeblieft,' zei iemand die hen beiden geslagen metalen kopieën overhandigde van de medailles die ze droegen en de originele weggraaide.

'Op uw plaatsen!' donderde de versterkte stem van de regisseur. 'We hebben precies tien minuten om de Keizerin en het zoenen van de kinderen met die Aldebaraanse zevenling voor het Vruchtbaarheids Uur door te nemen. Haal de plastic baby's tevoorschijn en laat die verdomde toeschouwers van het toneel verdwijnen.'

De helden werden de gang ingeduwd en de deur werd achter hun dichtgesmeten en op slot gedaan.

II

'Ik ben moe,' zei de kanonnier, 'en bovendien doen mijn brandwonden me pijn.' Hij had tijdens een treffen in Het Antieke Soldaten Bordeel kortsluiting gekregen en het bed in brand gestoken.

'Hè, toe nou,' hield Bill aan. 'We hebben een verlofpas voor drie dagen voor ons schip vertrekt en we zijn op Helior de Keizerlijke Planeet! Wat een kostelijke rijkdommen zijn hier niet te aanschouwen, de Hangende Tuinen, de Regenboog Fonteinen, de Diamanten Paleizen. Dat kun je toch niet missen.'

'Moet je eens opletten. Zodra ik een beetje slaap heb ingehaald, ga ik weer naar dat Antieke Bordeel. Als je nou zo nodig iemand moet hebben om je hand vast te houden terwijl je de bezienswaardigheden gaat bekijken, neem de sergeant dan mee.'

'Die is nog dronken.'

De infanteriesergeant was een eenzame drinker die niet in omwegen geloofde. Hij geloofde ook niet in aanlengen of in geldverspillen aan mooie verpakkingen. Hij had al zijn geld gebruikt om een ziekenoppasser om te kopen en had twee mandflessen vol 99 procent pure alcohol gekregen, een bus met glucose en zoutoplossing, een injectienaald en een rubberslangetje. Het ethylglucosezout mengsel hing in de mandflessen aan een spant boven zijn bed en het slangetje leidde naar de naald die in zijn arm geprikt was en met pleister op zijn plaats gehouden werd. Nu lag hij aldoor onbeweeglijk, goed gevoed en volkomen stomdronken, en als de stroom niet onderbroken werd kon hij tweeënhalf jaar dronken blijven.

Bill wreef voor het laatst over zijn laarzen en borg de borstel in zijn kastje bij de rest van zijn spullen. Het kon wel eens laat worden: het was hier op Helior gemakkelijk om te verdwalen als je geen gids had. Het had ze bijna een volle dag gekost om van de studio weer in hun kwartier te komen, zelfs met de sergeant, iemand die alles van kaarten afwist, in de voorhoede. Zo lang ze in de buurt van hun kwartier bleven, was het geen probleem, maar Bill had zijn buik vol van de alledaagse genoegens die de mannen van de weermacht verschaft werden. Hij wilde Helior zien, het echte Helior, de eerste stad van de Melkweg. Als er dan niemand met hem mee wilde zou hij wel alleen gaan.

Niettegenstaande de plattegrond was het heel moeilijk om op Helior te zeggen hoe ver iets precies weg was, omdat de plattegronden allemaal schematisch waren en niet op schaal getekend. Maar het uitstapje dat hij in de zin had scheen nog al lang te zijn want één van de voornaamste transportmiddelen, een magnetische tunneltram, liep door minstens 84 sub-kaarten heen. Zijn bestemming kon wel aan de andere kant van de planeet liggen! Een stad zo groot als een planeet! Dat begrip ging zijn bevatting bijna te boven. Als hij er over nadacht ging het begrip zijn bevatting inderdaad te boven!

De belegde broodjes die hij meegenomen had uit de automaat in de kazerne waren halverwege al op en zijn maag, die zich gretig weer aan vast voedsel aanpaste, rommelde klachten tot hij de glijbaan verliet in Gebied 9266-L, Niveau zus of zo, of waar hij zich verdomme ook mocht bevinden, en op zoek ging naar een kantine. Hij was kennelijk in Typistengebied, want de menigte bestond bijna uitsluitend uit vrouwen met ronde schouders en lenige slanke vingers. De enige kantine die hij vinden kon zat er stampvol mee, en hij zat middenin de met hoge stemmen kwetterende menigte en dwong zichzelf een maaltijd te eten die bestond uit het enige beschikbare voedsel: vruchtencake met kaas en ansjovispastei, aardappelpuree met rozijnen en uiensaus, weg te spoelen met kruidenthee die lauwwarm werd opgediend in kopjes ter grootte van zijn duim. Dat zou allemaal nog niet zo erg geweest zijn als alles maar niet automatisch bedekt werd met butterscotch saus. Geen vem de meisjes scheen hem op te merken, omdat ze allemaal gedurende de werkdag licht onder hypnose stonden teneinde het percentage tikfouten te verminderen. Hij werkte zich door het eten heen en voelde zich net een geest terwijl ze overal om hem heen giechelden en schreeuwden, terwijl hun vingers als ze niet aten onwillekeurig hun woorden op de rand van de tafel uittikten terwijl ze praatten. Hij ontsnapte eindelijk, maar de maaltijd had een deprimerende indruk achtergelaten, en hier beging hij vermoedelijk de fout in de verkeerde tram te stappen.

Doordat in ieder gebied dezelfde niveau- en bloknummers werden herhaald was het mogelijk in het verkeerde gebied terecht te komen en flink te verdwalen voor je de fout tenslotte besefte. Dat overkwam Bill en na het gebruikelijke astronomische aantal keren overstappen op een verscheidenheid aan transportmiddelen stapte hij in de lift, die naar hij dacht zijn eindpunt had bij de wijd en zijd in de Melkweg beroemde Paleis Tuinen. Alle andere passagiers stapten op lagere niveaus uit en de robolift versnelde zijn vaart toen hij naar het allerhoogste niveau schoot. Hij werd omhoog getild toen de lift sterk remmend tot stilstand kwam, en zijn trommelvliezen barstten bijna door de verandering van druk, en toen de deuren opengingen stapte hij in een sneeuwstorm. Hij staarde ongelovig om zich heen terwijl achter hem de deuren dicht klikten en de lift verdween.

De deuren hadden rechtstreeks toegang gegeven op een metalen vlakte, die de allerhoogste laag van de stad vormde en die nu aan het oog onttrokken werd door dwarrelende wolken sneeuw. Bill tastte naar de knop om de lift terug te roepen toen een verspreide windvlaag de sneeuw wegvaagde en de warme zon uit een wolkeloze hemel op hem neerscheen. Dat kon natuurlijk niet.

'Dit kan natuurlijk niet,' zei Bill hartgrondig verontwaardigd.

'Alles kan als ik het wens,' sprak een krassende stem achter Bill. 'Want ik ben de Geest Des Levens.'

Bill steigerde opzij als een homeostatisch robopaard en keek met uitpuilende ogen naar het kleine mannetje met witte bakkebaarden, een zenuwachtig trekkende neus en roodomrande ogen, dat onhoorbaar achter hem was verschenen.

'Je hebt een gaatje in je hoofd,' snauwde Bill, boos op zichzelf omdat hij zo schichtig had gereageerd.

'Jij zou ook gek worden van dit baantje,' snikte het mannetje en veegde een druppel van zijn neus. 'Half-bevroren, half-geroosterd en bijna aldoor half van de kaart door zuurstof. De Geest Des Levens,' zei hij beverig. 'Mij is de macht...'

'Nu je het zegt,' Bills woorden klonken gedempt door een plotselinge sneeuwvlaag, 'voel ik me ook een beetje high. Hieie...!!' De wind ruimde en veegde de verhullende wolken sneeuw weg en Bill staarde naar het onverwacht onthulde uitzicht.

Zo ver hij zien kon was de oppervlakte bezaaid met natte sneeuw en waterplassen. De gouden bekleding was afgesleten en daaronder was het metaal grijs en vol putjes, dooraderd met bruine strepen roest. Rijen grote pijpen, ieder zo dik als een man lang is kronkelden vanaf de horizon naar hem toe en eindigden in trechterachtige uitmondingen. De trechters werden verdoezeld door wervelende wolken damp en sneeuw die met een gedempt gebrul hoog de lucht inschoten, hoewel één der dampkolommen voor Bills ogen in elkaar kromp en de wolk verspreid werd.

'Nummer achttien doorgesmolten!' riep de oude man in een microfoon, greep een klembord van de muur en baande zich een weg door de modder naar een roestige en bouwvallige rolstoep die zich kreunend en rammelend evenwijdig aan de pijpen bewoog. Bill volgde, roepend naar de man die hem nu volkomen negeerde. Terwijl het voetpad hen rammelend en schuddend vervoerde begon Bill zich af te vragen waar de pijpen eigenlijk heenleidden en na een ogenblik, toen hij weer helder kon denken, kreeg zijn nieuwsgierigheid de overhand. Hij tuurde ingespannen voor zich uit om te zien wat de bobbels aan de horizon waren. Het werd langzamerhand duidelijk dat het een rij reuzenruimteschepen was, ieder verbonden met één van de dikke pijpen. Met onverwachte behendigheid sprong de oude man van het voetpad en sprong naar het schip bij post achttien, waar hoog in de lucht de kleine gestalten van arbeiders de verbindingen verbraken waarmee het schip aan de pijp bevestigd was. De oude man nam getallen over van een meter die aan de pijp was bevestigd terwijl Bill naar een kraan keek die rondzwaaide met een stuk van een brede buigzame buis, die oprees uit de bodem waarop ze stonden. Die was verbonden met een klep boven op het ruimteschip. Een trilling deed de buis schudden en rond de verbinding met het schip stegen zwarte wolkjes op die wegdreven over de gevlekte metalen vlakte.

'Mag ik misschien vragen wat er hier verdomme aan de hand is?' vroeg Bill met klagende stem.

'Leven! Eeuwigdurend leven!' kraaide de oude man die van zijn sombere droefgeestigheid overzwaaide naar het toppunt van maniakaal gejubel.

'Zou je niet een beetje duidelijker kunnen zijn?'

'Hier is een wereld in metaal gehuld.' Hij stampte met zijn voet en dat veroorzaakte een doffe bons. 'Wat betekent dat?'

'Het betekent dat de wereld in metaal gehuld is.'

'Juist. Voor een soldaat geef je blijk van een opmerkelijke intelligentie. Neem nou een planeet en bedek die met metaal, dan heb je een planeet waar de enige groene plantengroei voorkomt in de Keizerlijke Tuinen en een paar bloempotjes op een vensterbank. En wat is het resultaat?'

'Dan gaat iedereen dood,' zei Bill, die tenslotte een boerenjongen was en alles afwist van fotosynthese en chlorofyl-gesodemieter.

'Alweer juist. Jij en ik en de Keizer en een paar miljard andere knoeiers werken ons rot om alle zuurstof om te zetten in kooldioxyde, en zonder planten om ons heen om er weer zuurstof van te maken ademen we onszelf dood als we het maar lang genoeg volhouden.'

'Dus deze schepen brengen vloeibare zuurstof aan?'

De oude man knikte en sprong weer op het glijpad: Bill volgde hem.

'Inderdaad. Ze krijgen het voor niets van de agrarische planeten. En nadat ze hier geleegd zijn worden ze volgeladen met koolstof die met grote kosten uit CO_2 geperst wordt, en vliegen ermee terug naar de boerenwerelden, waar het gebruikt wordt als brandstof, als meststof, omgezet tot talloze plastics en andere producten...'

Bill stapte af bij de dichtstbijzijnde lift terwijl de oude man en zijn stem in de damp verdwenen, hurkte neer en met een hoofd dat klopte door de overvloed aan zuurstof begon hij als een gek door zijn plattegrond te bladeren. Terwijl hij op de lift wachtte stelde hij aan de hand van het codenummer op de deur vast waar hij zich bevond en begon een nieuwe koers naar de Paleis Tuinen uit te stippelen.

Deze keer zorgde hij wel dat hij niet afgeleid werd. Door alleen maar repen chocola te eten en koolzuurhoudende dranken te drinken uit de automaten langs zijn weg vermeed hij de gevaren en afleidingen van de eethuizen, en door waakzaam te blijven vermeed hij dat hij aansluitingen miste. Met zwarte kringen onder zijn ogen en rottende tanden in zijn mond wankelde hij uit een gravischacht en zag met kloppend hart eindelijk het met bloemen versierde en verlichte reukbord waarop stond HANGENDE TUINEN. Er was een tourniquet bij de ingang en een kaartjesloket.

'Eén graag.'

'Dat is dan tien Keizerlijke knaken.'

'Is dat niet een beetje veel,' zei hij gemelijk, terwijl hij de biljetten één voor één van zijn dunne stapeltje aftelde.

'Als je geen geld hebt moet je niet naar Helior komen.'

De kassarobot was geprogrammeerd met alle bitse antwoorden. Bill negeerde hem en ging de tuinen binnen. Die waren alles wat hij zich gedroomd had en meer. Toen hij over het sintelpad langs de buitenmuur wandelde kon hij groene struiken en gras vlakbij aan de andere kant van het titanium kippengaas zien. Op niet meer dan honderd meter afstand, aan de andere kant van het grasveld, zweefden exotische planten en bloemen uit alle werelden van het Keizerrijk. En kijk daar eens! Heel klein in de verte waren de Regenboog Fonteinen te zien, bijna zichtbaar met het blote oog. Bill stopte een munt in een van de telescopen en zag hun kleuren gloeien en verbleken en het was net zo mooi als op de televisie. Hij liep door langs de ronde muur, badend in het schijnsel van de kunstmatige zon bovenin de reusachtige koepel.

Maar zelfs de naar zijn hoofd stijgende geneugten van de tuinen moesten het afleggen tegen de zielsverterende vermoeidheid die hem met stalen klauwen vastgreep. Er waren stalen banken tegen de muur geschroefd en op één daarvan het hij zich neervallen om een ogenblik te rusten, sloot toen zijn ogen een moment tegen het schelle licht. Zijn kin viel op zijn borst en voor hij het besefte was hij in een diepe slaap gedompeld. Andere bezoekers liepen krakend voorbij op de sintels zonder hem te storen en hij bewoog zich ook niet toen één van die bezoekers aan het andere einde van de bank ging zitten.

Omdat Bill de man nooit heeft gezien heeft het geen zin hem te beschrijven, het is voldoende om te vertellen dat hij een vaalbleke huidskleur had, een gebroken rode neus, wilde ogen die rondgluurden onder een aapachtig voorhoofd uit, brede heupen en smalle schouders, ongelijke voeten, magere, knobbelige, vuile vingers en een zenuwtrilling.

Lange seconden van de eeuwigheid tikten voorbij terwijl de man daar zat. Toen waren er gedurende enkele ogenblikken geen andere bezoekers in de buurt. Met een snelle, slangachtige beweging trok de man een zakatoomlasser uit zijn zak. De kleine, ongelooflijk hete vlam suisde heel even toen hij hem tegen de ketting drukte waarmee Bills plattegrond aan zijn middel bevestigd was, precies op de plaats waar de lus van de ketting op de metalen bank lag. In een wip was het metaal van de ketting vastgelast aan het metaal van de bank. Bill sliep onverstoord door.

Er flitste een wolfachtige grijns over het gezicht van de man, zoals de boosaardige rimpels in rioolwater waar een rat induikt. Toen scheidde de atoomvlam met één enkel snelle beweging de ketting van het boek. Terwijl hij de zaklasser weer opborg stond de dief op, griste Bills plattegrond van zijn knieën en liep snel met grote stappen weg.

III

Bill besefte niet meteen hoe verschrikkelijk het verlies was. Hij ontwaakte langzaam met het doezelige gevoel dat er iets mis was. Pas na herhaaldelijk rukken besefte hij dat de ketting aan de bank vastzat en dat het boek verdwenen was. Hij kon de ketting niet loskrijgen en tenslotte moest hij hem van zijn riem afhalen en hem laten hangen. Hij keerde op zijn schreden terug naar de ingang en klopte op het loket.

'Er wordt geen geld teruggegeven,' zei de robot.

'Ik wil aangifte doen van een misdrijf.'

'De politie behandelt misdrijven. Je moet met de politie telefoneren. Hier is een telefoon. Het nummer is 111-11-111.' Er gleed een deurtje open, waaruit plotseling een telefoon voor de dag kwam die Bill tegen de borst trof en hem bijna omver deed vallen. Hij draaide het nummer.

'Politie,' zei een stem en er verscheen een sergeant op het scherm met een kop als een buldog die een Pruisisch blauw uniform en een frons droeg.

'Ik wil een diefstal aangeven.'

'Kruimeldiefstal of belangrijke diefstal?'

'Dat weet ik niet, mijn plattegrond is gestolen.'

'Kruimeldiefstal. Vervoeg u bij het dichtstbijzijnde politiebureau. Dit is een lijn voor noodgevallen en u blokkeert hem onwettig. Op het onwettig blokkeren van een lijn voor noodgevallen staat...' Bill gaf een dreun op de knop en het scherm was weer leeg. Hij wendde zich weer tot de robotkassier.

'Er wordt geen geld teruggegeven,' zei die. Bill bromde ongeduldig.

'Hou je mond. Ik wil alleen maar weten waar het dichtstbijzijnde politiebureau is.'

'Ik ben een kassarobot, geen inlichtingenrobot. Die inlichting zit niet in mijn geheugen. Ik raad u aan uw plattegrond te raadplegen.'

'Maar mijn plattegrond is juist gestolen!'

'Ik raad u aan u tot de politie te wenden.'

'Maar...' Bill liep rood aan en gaf nijdig een trap tegen het loket.

'Er wordt geen geld teruggegeven,' zei dat toen hij met grote stappen wegliep.

'Een glas, een glas, komt van pas,' fluisterde een robotbar die kwam aanrollen hem in het oor. Hij maakte het geluid van ijsblokjes in een beslagen glas.

'Een verdomd goed idee. Bier. Een groot glas.' Hij duwde munten in de gleuf voor geld en greep naar de weggooibierpul die uit de koker kwam ratelen en bijna op de grond viel. Het verkoelde en verfriste hem en bracht zijn woede tot bedaren. Hij keek naar het bord waarop stond NAAR HET JUWELEN PALEIS. 'Ik ga naar het paleis, neem even een kijkje en zoek daar dan iemand die me een politiebureau kan wijzen. Au!' De robotbar had hem de weggooipul uit zijn hand getrokken en zijn pink bijna meegenomen, en slingerde de pul met onfeilbare robotse mikkunst in de opening van een afvalkoker die op 10 meter afstand uit de muur stak.

Het Juwelen Paleis bleek ongeveer net zo toegankelijk te zijn als de Hangende Tuinen en hij besloot de diefstal aan te geven voor hij geld uitgaf om de omheinde ruimte te kunnen betreden die het paleis op ontzagwekkende afstand omgaf. Dicht bij de ingang stond een politieagent die zijn dikke buik een luchtje het scheppen en zijn knuppel doelloos in de rondte liet draaien, en die wel zou weten waar het politiebureau was.

'Waar is het politiebureau?' vroeg Bill.

'Ik ben toch zeker geen inlichtingenkiosk - gebruik je plattegrond.'

'Maar,' door stevig op elkaar geklemde tanden, 'dat kan ik niet. Mijn plattegrond is gestolen en daarom zoek ik naar

Au!'

Bill zei Au! omdat de politieagent zijn knuppel in Bills oksel gedrukt had en hem daarmee de hoek omduwde.

'Ik ben ook soldaat geweest tot ik me uitkocht,' zei de politieagent.

'Ik zou het ophalen van je herinneringen meer waarderen, als je die knuppel uit mijn oksel weghaalde,' kreunde Bill en zuchtte van verlichting toen de knuppel verdween.

'Omdat ik vroeger ook soldaat geweest ben, wil ik een maat met de Purperen Pluim met de Nevelvlek van het Zuiderkruis niet in de rotzooi zien zitten. Ik ben een deugdzame diender en ik laat me niet omkopen, maar als een maat me 25 knaken zou lenen tot betaaldag zou hij me zeer verplichten.'

Bill was dom geboren en stom gewiegd, maar hij hád wat bijgeleerd. Het geld kwam over de brug en verdween schielijk en de diender ontspande zich en sloeg met zijn knuppel tegen zijn gele tanden.

'Laat me je wat vertellen, maat, voor je me in mijn officiële kwaliteit officieel aangifte doet, want tot nog toe hebben we alleen maar gepraat als vriendjes onder elkaar. Er zijn hier op Helior een heleboel manieren om je in de nesten te werken, maar de vlotste manier is je plattegrond te verliezen. Op Helior word je daarvoor opgehangen. Ik ken een vent die naar het bureau ging om aan te geven dat iemand zijn plattegrond te pakken had gekregen en binnen tien seconden hadden ze hem de handboeien om, misschien wel binnen vijf seconden. Wat wilde je me nou eigenlijk vertellen?'

'Heb je een vuurtje voor me?'

'Ik rook niet.'

'Goeiendag.'

'Kalmpjes aan, maat!'

Bill maakte dat hij de hoek om kwam en leunde diep ademhalend tegen de muur. Wat nu? Hij kon hier nauwelijks de weg vinden mét zijn plattegrond - hoe moest het dan zonder? Een loodzwaar gewicht lag hem zwaar op de maag, maar hij trachtte het te negeren. Hij probeerde het gevoel van angst te verdrijven en trachtte te denken. Maar denken gaf hem een licht gevoel in zijn hoofd. Het scheen jaren geleden dat hij een fatsoenlijke maaltijd gehad had, en het denken aan eten bracht zoveel speeksel te weeg dat hij er bijna in verdronk. Eten, dát had hij nodig, eten om te kunnen denken, hij moest kalmeren met een lekkere malse biefstuk en als de inwendige mens verzadigd was zou hij weer helder kunnen denken en een uitweg uit de rotzooi kunnen verzinnen. Er moest een uitweg zijn. Hij had nog bijna een hele dag voor zijn verlof om was, er was nog tijd genoeg. Hij strompelde een scherpe bocht om en kwam uit in een hoge tunnel die hel verlicht was, en het felst verlicht was een uithangbord waar HET GOUDEN RUIMTEPAK op stond.

'Het Gouden Ruimtepak,' zei Bill. 'Dat begint er op te lijken. Over de hele Melkweg beroemd door talloze televisieprogramma's, wat een restaurant, dat is nou precies de manier om je moreel te handhaven. Het zal wel duur zijn, maar wat kan mij dat verdommen...'

Hij gespte zijn riem steviger vast, trok zijn boord recht en schreed de brede gouden trap op en de namaak ruimtesluis door. De oberkelner wenkte hem en glimlachte, zachte muziek kwam naar hem toe zweven en de vloer opende zich onder zijn voeten. Hij schoot hulpeloos krabbelend aan de gladde wanden naar beneden door de gouden koker, die een flauwe bocht maakte tot hij, toen hij erdoor heen was, door de lucht vloog en languit in een stoffig metalen zijstraatje viel. Tegenover hem stond op de muur met dertig centimeter grote letters de gebiedende boodschap VERDWIJN, SCHOOIER.

Hij stond op en borstelde zich af, en er kwam schuchter een robot op hem af die zachtjes in zijn oor fluisterde met de stem van een jong en mooi meisje 'Ik wed dat je honger hebt, schat! Waarom probeer je de neo-Indiase pizza met kerrie van Giuseppe Singh niet eens? Je bent maar een paar stappen van Singh af, er staan aanwijzingen op de achterkant van de kaart.'

De robot pakte een kaart uit een gleuf in zijn borst en plaatste die zorgvuldig in Bills mond. Het was een goedkope en slecht afgestelde robot. Bill spuugde de vochtige kaart uit en wreef hem droog met zijn zakdoek.

'Wat is er gebeurd?' vroeg hij.

'Ik wed dat je honger hebt, schat, grrrr.' De rotbot schakelde reagerend op Bills vraag over op een andere geprogrammeerde uiting. 'Je bent Het Gouden Ruimtepak, over de hele Melkweg beroemd door talloze televisieprogramma's, uitgesmeten omdat je een schooier bent. Toen je die gelegenheid binnenkwam ben je doorgelicht en is de inhoud van je zakken automatisch berekend. Omdat de inhoud van je zakken kennelijk beneden het minimum aan entree, één borrel en omzetbelasting lag, ben je eruit gesmeten. Maar je hebt nog altijd honger, hè schat?' De robot lonkte scheel. Zijn zoete, sexy stem kwam uit de gerafelde spleet van zijn mondopening. 'Ga mee naar Singh waar het eten goed en goedkoop is. Proef Singhs lekkere macaroni met dhal en citroensaus.'

Bill ging mee, niet omdat hij het een of andere walgelijke Bombay-Italiaanse brouwsel wilde eten, maar vanwege de kaart en de aanwijzingen erop. Het gaf hem een gevoel van veiligheid te weten dat hij tenminste weer ergens vandaan, ergens anders heen ging, en volgens de aanwijzingen klauterde hij door een trappenhuis, viel hij door een gravikoker, elleboogde zich een plaatsje aan een lus in de juiste wagon. Nadat hij een laatste hoek omgeslagen was, werd zijn neus bestormd door de stank van ranzig vet, bedorven knoflook en verbrand vlees, en hij wist dat hij de plaats van bestemming bereikt had.

Het eten was ongelooflijk duur en veel slechter dan hij zich had voorgesteld dat het zou kunnen zijn, maar het stilde het akelige gerommel van zijn maag, zij het alleen door massa en niet door verzadiging. Hij trachtte met een nagel griezelige stukjes kraakbeen tussen zijn tanden uit te peuteren terwijl hij keek naar de man tegenover hem aan de tafel, die kreunend iets naamloos naar binnen lepelde. Zijn tafelgenoot was in kleurige vakantiekleding gestoken en leek een dik, blozend en vrolijk type.

'Hallo...!' zei Bill glimlachend.

'Val dood,' gromde de man.

'Ik zei alleen maar Hallo.' Prikkelbaar.

'Dat is meer dan genoeg. Iedereen die de moeite genomen heeft tegen me te praten gedurende de zestien uur dat ik op deze zogenaamde ontspanningsplaneet ben heeft me afgezet of me bedrogen of me op de een of andere manier mijn geld afhandig gemaakt. Ik ben zo goed als platzak en mijn Helior Zien is Pas Leven Tocht duurt nog zes dagen.'

'Ik wilde u alleen maar vragen of ik misschien even uw plattegrond mag inkijken terwijl u eet.'

'Ik heb het al gezegd, iedereen probeert me iets af te persen. Val dood.'

'Toe, alstublieft.'

'Goed - voor vijfentwintig knaken, contant bij vooruitbetaling en alleen zo lang ik eet.'

'Akkoord!' Bill smeet het geld op tafel, ging met gekruiste benen onder de tafel zitten en begon als een gek door het boekdeel te bladeren, schreef aanwijzingen op zo snel hij een weg kon uitstippelen. Boven hem bleef de dikke man dooreten en doorkreunen en elke keer dat hij een uitzonderlijk onsmakelijke hap nam rukte hij aan de ketting, zodat Bill zijn plaats kwijtraakte. Bill had een koers uitgestippeld tot bijna halverwege de veilige haven van het Soldaten Transito Centrum voor de man het boek wegtrok en wegwandelde.

Toen Odysseus van zijn van beproevingen vervulde reis terugkeerde bespaarde hij Penelope de ongelooflijke bijzonderheden. Toen Richard Leeuwenhart eindelijk uit zijn kerker bevrijd thuiskeerde van de gevaarvolle jarenlange kruisvaart bestormde hij de gevoelige Koningin Berengaria niet met huiveringwekkende verhalen, hij begroette haar eenvoudig en ontsloot haar kuisheidsgordel. En zo wil ik, lieve lezer, u niet beproeven met de gevaren en de wanhoop van Bills reizen en trekken, want die tarten iedere beschrijving. Ik volsta er mee te vertellen dat het hem lukte. Hij bereikte het S.T.C.

Met roodomrande ogen knipperde hij naar het bord SOLDATEN TRANSITO CENTRUM, en moest toen tegen de muur leunen omdat hij van opluchting stond te bibberen.

Hij had het gehaald! Hij was maar acht dagen te laat van verlof terug en dat zou toch wel niet zo erg zijn. Hij zou nu spoedig weer door de kameraadschappelijke armen van het leger omsloten worden, ver van de eindeloze kilometers metalen gang, het eeuwige gedrang, de schuifpaden, glijbanen, gravischachten, hellevators, zuigliften en de hele santenkraam vandaan. Hij zou zich met zijn vrienden apezat drinken en de alcohol de herinneringen aan zijn afschuwelijke reis laten benevelen, trachten dat eindeloze afgrijzen van die dagen zonder eten of water of het geluid van een menselijke stem ronddwalen, het eindeloze strompelen door de stikdonkere steilten van het Carbonpapier Niveau te vergeten. Dat lag nu allemaal achter hem. Hij stofte zijn slordige uniform af, zich beschaamd bewust van de winkelhaken, kreukels en afgerukte knopen die het ontsierden. Als hij de kazerne kon binnenkomen zonder tegengehouden te worden zou hij een ander uniform aantrekken voor hij zich bij het compagniesbureau meldde.

Er keken wel een paar mensen naar hem, maar hij haalde het toch, het dagverblijf door en de barak in. Alleen was zijn matras opgerold, waren zijn dekens verdwenen en was zijn kastje leeg. Het begon eruit te zien of hij in de rotzooi zat en rotzooi in het leger is nooit een eenvoudige zaak. Een kil gevoel van wanhoop onderdrukkend waste hij zich een beetje in de latrine, nam een hartversterkende slok uit de koude kraan en sleepte zich toen naar het compagniesbureau. De eerste sergeant zat achter zijn schrijftafel, een reus van een indrukwekkende, sadistisch uitziende man met een donkere huidskleur, dezelfde kleur als zijn oude vriend Tembo. Hij hield in zijn ene hand een plastic pop in kapiteinsuniform en stak daar met de andere hand rechtgebogen paperclips in. Zonder zijn hoofd om te draaien vestigde hij zijn ogen op Bill en fronste.

'Je haalt je heel wat moeilijkheden op je hals, soldaat, door zo zonder uniform op het compagniesbureau te komen.'

'Ik heb veel meer moeilijkheden dan u denkt, sergeant,' zei Bill en leunde slap tegen de lessenaar. De sergeant staarde naar Bills verschillende hemden, zijn ogen flitsten snel van de ene naar de andere.

'Hoe kom je aan die hand, soldaat? Zeg op! Ik ken die hand.'

'Die was van een vriend van me en ik heb de arm die erbij hoort ook.'

Verlangend op een ander onderwerp over te stappen dan zijn militaire misdrijven, hield Bill de hand omhoog om door de sergeant te laten bekijken. Maar hij was verbijsterd toen de vingers zich tot een keiharde vuist kromden, de spieren van zijn arm zich samentrokken en de vuist vooruit schoot en de eerste sergeant vierkant op zijn kaak trof en hem hals over kop achterover van zijn stoel smeet. 'Sergeant!' riep Bill, en greep de opstandige hemd met zijn andere en dwong hem niet zonder moeite weer langs zijn zij.

De sergeant stond langzaam op en Bill week huiverend achteruit.

Hij kon het gewoon niet geloven toen de sergeant weer ging zitten en Bill zag dat hij lachte.

'Ik wist wel dat ik die hand kende, die is van mijn oude vriend Tembo. We maakten altijd zulke grapjes. Je past goed op die arm, hoor je? Is er nog meer van Tembo over?' en toen Bill nee zei, trommelde hij snel enkele tom-tom-ma-ten op de rand van zijn schrijftafel. 'Nou, hij is naar de Grote Voedoe Ritus in de Hemel.' De glimlach verdween en de frons nam zijn plaats weer in. 'Je zit in grote moeilijkheden, soldaat. Laat je identiteitsplaatje maar eens zien.'

Hij rukte het uit Bills krachteloze vingers en schoof het in een gleuf van de lessenaar. Er flikkerden lichten, het mechanisme gonsde en trilde en er lichtte een scherm op. De eerste sergeant las het bericht en gaandeweg verdween de frons van zijn gezicht en kwam er een uitdrukking van hardvochtige woede voor in de plaats. Toen hij zich weer naar Bill keerde waren zijn ogen nauwe spleten, die hem fixeerden met een blik die in een oogwenk melk kon stremmen of kleinere levende wezen, zoals knaagdieren of kakkerlakken kon vernietigen.

Het deed Bills bloed in zijn aderen stollen en joeg een huivering door zijn lichaam die hem als een boom in de wind deed schudden.

'Waar heb je dat identiteitsplaatje gestolen? Wie ben je?'

Bij de derde poging lukte het Bill woorden over zijn verlamde lippen te brengen. 'Ik ben het... dat is mijn plaatje... ik ben ik, Zekering Oppasser Eerste Klas Bill...'

'Je bent een leugenaar.' Een vingernagel die uitsluitend geschapen was om halsslagaderen kapot te scheuren tikte op het plaatje. 'Dit moet gestolen zijn omdat Eerste Klas Zekering Oppasser Bill hier acht dagen geleden vertrokken is. Dat zegt de administratie en de administratie kan niet liegen. Je bent er geweest, sodemieter.' Hij drukte op een knop met MILITAIRE POLITIE en in de verte kon je nijdig een alarmklok horen luiden. Bill schuifelde met zijn voeten en keek zoekend naar een manier om te ontsnappen om zich heen. 'Hou hem vast, Tembo,' snauwde de sergeant. Ik wil hier het fijne van weten.'

Bills linker rechterarm greep de rand van de lessenaar beet en hij kon hem niet loswrikken. Hij worstelde er nog mee toen achter hem zware laarzen kwamen aandreunen.

'Wat is er aan de hand?' gromde een bekende stem. 'Zich voordoen als een onderofficier plus geringere tenlasteleggingen, die er niet op aankomen omdat op de eerste aanklacht alleen al elektrolobektomy en dertig zweepslagen staat.'

'O, meneer,' lachte Bill, die zich omdraaide en zich verlustigde in een langverafschuwde gestalte. 'Doordouwer Drijver! Zeg hun dat je me kent.'

Eén van de twee mannen was het gebruikelijke puntgave beest in mensengedaante met de rode pet, de knuppel en de revolver. Maar de ander kon alleen Doordouwer zijn.

'Ken je de gevangene?' vroeg de eerste sergeant.

Doordouwer bekeek Bill loensend van top tot teen. 'Ik heb een zesde klas zekeringprutser Bill gekend, maar die had twee dezelfde handen. Er is hier iets heel vreemds aan de knikker. We zullen hem wel onder handen nemen in het wachtlokaal en je laten weten wat hij bekent.'

'Akkoord. Maar wees voorzichtig met die linkerhand. Die is van een vriend van me.'

'Ik zal hem niet aanraken.'

'Maar ik ben Bill!' riep hij. 'Ik ben het, het is mijn plaatje, ik kan het bewijzen.'

'Een bedrieger,' zei de sergeant en wees naar de instrumenten op zijn schrijftafel. 'De administratie zegt dat Eerste Klas Zekering Oppasser Bill hier acht dagen geleden is vertrokken. En de administratie liegt niet.'

'De administratie kán niet liegen, anders zou er geen rust en orde in het heelal bestaan,' zei Doordouwer, drukte zijn knuppel diep in Bills ingewanden, en duwde hem naar de deur. 'Is die achterstallige bestelling duimschroeven al binnen?' vroeg hij de andere MP.

Het was misschien alleen maar oververmoeidheid die Bill noopte te doen wat hij toen deed. Oververmoeidheid, wanhoop en angst tezamen overmeesterden hem, want in de grond was hij een goed soldaat en had geleerd Dapper en Rein en Eerbiedig en Heteroseksueel en de hele santenkraam te zijn. Maar ieders uithoudingsvermogen kent een limiet en Bill had de zijne bereikt. Hij had vertrouwen in de onpartijdigheid van het recht - hij wist niet beter - maar het was de gedachte aan martelingen die hem gek maakte. Toen zijn waanzinnige angstogen het bord op de muur zagen waarop WASSERIJ stond sloot zich zonder dat hij zich er bewust van was een synaps in zijn brein en hij deed een sprong voorwaarts en deze plotselinge radeloze handeling verbrak de greep om zijn arm. Ontsnappen! Achter die klep aan de muur moest een koker voor vuile was zijn met een stapel lekkere zachte lakens en handdoeken eronder die zijn val zou breken. Hij kon ontkomen! De hese, dierlijke kreten van de MP's negerend dook hij met zijn hoofd vooruit de opening in. Hij viel iets meer dan een meter met zijn hoofd voorover en had zichzelf bijna de hersens ingeslagen. Het was geen koker, maar een hoge, sterke, metalen wasmand.

Achter hem sloegen de MP's tegen de zwaaiende klep, maar die konden ze niet in beweging krijgen omdat Bills benen er tegenaan geklemd zaten en voorkwamen dat hij openzwaaide.

'Hij zit dicht!' riep Doordouwer. 'We zijn te pakken genomen! Waar loopt die koker naar toe?' Hij trok dezelfde verkeerde conclusie als Bill.

'Dat weet ik niet, ik ben hier zelf nieuw,' hijgde de andere man.

'Je zult nieuw zijn in de elektrische stoel als we die sodemieter niet vinden!'

De stemmen stierven weg toen de zware laarzen wegdreunden en Bill kwam in beweging. Zijn nek zat raar gedraaid en deed hem pijn, zijn knieën boorden zich in zijn borst en hij stikte half door het wasgoed in zijn gezicht. Hij trachtte zijn benen te strekken en duwde tegen de metalen wand, er klonk een klik toen er iets meegaf en hij viel voorover toen de wasmand op de dienstgang aan de andere kant van de muur viel.

'Daar is hij!' riep een bekende gehate stem en Bill strompelde weg. De dravende laarzen waren vlak achter hem toen hij de gravikoker bereikte en andermaal met het hoofd voorover een duik nam, maar deze keer met aanzienlijk meer succes.

Toen de MP's die een beroerte nabij waren hem achterna sprongen spatieerde de automatisch cyclusapparatuur ze allemaal op een dikke vijf meter afstand van elkaar. Het was een langzame, zwevende val en Bill kon eindelijk weer duidelijker zien en hij keek op en huiverde bij de aanblik van Doordouwers fysionomie vol slagtanden die achter hem aanzweefde.

'Oude vriend,' snikte Bill met gevouwen handen. 'Waarom maak je jacht op me?'

'Niets te oude vrienden, Chingerspion. Je bent niet eens een goede spion - je armen zijn verschillend.' Terwijl hij viel trok Doordouwer zijn revolver en richtte hem precies op de plek tussen Bills ogen.

'Neergeschoten tijdens een poging tot ontsnapping.'

'Genade!' smeekte Bill.

'Dood aan alle Chingers.' Hij vuurde.

IV

De kogel doorkliefde langzaam de uitzettende gaswolk en zweefde ongeveer een halve meter in Bills richting voor het gonzende zwaartekrachtsveld hem tot staan bracht. Het onnozele cyclusmechanisme vertolkte de snelheid van de kogel als massa, nam aan dat er een nieuw lichaam de gravikoker binnen was gekomen en verschafte dat een plaats. Doordouwers val werd geremd tot hij vijf meter achter de kogel was, terwijl de andere MP ook relatief vijf meter achteruit ging. De afstand tussen Bill en zijn achtervolger was nu tweemaal zo groot en hij maakte daar gebruik van door er op de volgende etage van door te gaan. Een open lift wenkte koket naar hem, en hij zat erin en had de deur gesloten voor de woedend vloekende Doordouwer uit de schacht kon komen.

Hierna was ontsnapping alleen nog maar een kwestie van zijn spoor verbergen. Hij gebruikte lukraak verschillende transportmiddelen en vluchtte steeds naar lagere niveaus alsof hij als een mol trachtte te ontvluchten door zich diep in de grond te wroeten. Uitputting bracht hem tenslotte tot staan, hij viel er bijna bij neer, hing tegen een muur, hijgend als een bronstige triceratops. Langzamerhand werd hij zich bewust van zijn omgeving en besefte hij dat hij lager was gekomen dan ooit tevoren. De gangen waren somberder en ouder. Ze bestonden uit stalen platen die aan elkaar geklonken waren. Massieve pijlers, sommige met een doorsnee van dertig meter of meer, onderbraken de gladheid van de wanden, grote bouwsels die het gewicht van de wereldstad erboven torsten. De meeste deuren die hij zag waren gesloten en gegrendeld, voorzien van ingewikkelde zegels. Hij realiseerde zich ook dat het donkerder was toen hij lusteloos overeind kwam om op zoek te gaan naar iets te drinken: zijn keel brandde als vuur. Aan de muur tegenover hem was een drinkautomaat bevestigd die in zoverre verschilde van de meeste die hij gewend was dat het mechanisme van voren beschermd werd door dikke stalen tralies en versierd was met een groot bord waarop stond DEZE AUTOMAAT BESCHERMD DOOR KOOK-ZE ALARMINSTALLATIES - IEDERE POGING TOT INBRAAK JAAGT 100.000 VOLT DOOR LICHAAM VERANTWOORDELIJKE SCHULDIGE. Hij vond genoeg munten in zijn zak voor een dubbele Heroïne-Cola en stapte voorzichtig achteruit, buiten het bereik van mogelijke vonken, terwijl de kom gevuld werd.

Hij voelde zich veel beter toen hij het had opgedronken. Tot hij in zijn portefeuille keek en zich veel slechter voelde. Hij had nog maar acht Keizerlijke knaken en als die op waren - wat dan? Zelfbeklag overmeesterde zijn uitgeputte en van bedwelmende middelen doortrokken lichaam, en hij barstte in snikken uit. Hij was er zich vagelijk bewust van dat er af en toe voorbijgangers langs liepen maar hij besteedde er geen aandacht aan. Tot er drie mannen dicht bij hem bleven stilstaan en een vierde op de grond lieten glijden. Hij wierp een vluchtige blik op ze en wendde zich toen weer af. Hun woorden die flauw tot hem doordrongen zeiden hem niets omdat hij zich veel beter vermaakte met het zwelgen in huilerig zelfbeklag.

'Arme oude Golph, het ziet er naar uit dat het met hem gedaan is.'

'Dat is wel zeker. Hij rochelt wel zowat het mooiste doodsgerochel dat ik ooit gehoord heb. Laat hem maar liggen voor de schoonmaakrobots.'

'Maar hoe moet het nu met het werk? Daarvoor moeten we met z'n vieren zijn.'

'Laten we eens naar de ontplattegronde daar gaan kijken.' Een zware laars in zijn lendenen deed Bill omverrollen zodat hij wel interesse moest tonen. Hij knipperde met zijn ogen naar de kring van mannen die er allemaal eender uitzagen met hun haveloze kleren, vuile gezichten en zware baarden. Ze verschilden in grootte en vorm, hoewel ze één ding gemeen hadden. Geen van hen droeg een plattegrond bij zich en ze zagen er allemaal vreemd naakt uit zonder de zware bengelende boekdelen.

'Waar is je plattegrond?' vroeg de grootste en ruigste en gaf Bill nog een trap.

'Gestolen...' Hij begon weer te snikken.

'Ben je soldaat?'

'Ze hebben mijn identiteitsplaatje afgeno...'

'Heb je geld?'

'Weg... alles weg... als de weggooipullen van vervlogen jaren...'

'Dan ben je een van de ontplattegronden,' zongen de toekijkers eensgezind en hielpen Bill overeind. 'Kom - zing met ons mee ons Lied van de Ontplattegronden,' en met bevende stemmen zongen ze:

Houd samen stand, Broeders Ontgronden

Opdat wij verenigd strijden konden

Om het Recht te verwerven

Opdat het Gezag zal falen

En de Waarheid erven

En wij, eens vrij, weer vrij zullen zijn

De Verheven blauwe lucht te aanschouwen

En het zachte gedwarrel van sneeuw te horen.

'Het rijmt niet erg,' zei Bill.

'Och, het mankeert ons hier beneden aan dichters,' zei de kleinste en oudste Ontgronde en kuchte droog en rachitisch.

'Hou je mond,' zei de grote, en gaf de oude en Bill een stomp in hun nieren.

'Ik ben Litvok en dit is mijn groep. Jij hoort nu bij mijn groep, nieuweling en je heet Golph 28169-min.'

'Nee, niet waar, ik heet Bill en dat is trouwens ook makkelijker - ' Hij kreeg weer een stomp.

'Bek houden! Bill is een moeilijke naam omdat het een nieuwe naam is en ik kan nooit geen nieuwe namen onthouden. Ik heb altijd een Golph 28169-min in mijn groep gehad. Hoe heet je?'

'Bill-AU! Ik bedoel Golph!'

'Zo is het beter - maar vergeet niet dat je ook een achternaam hebt...'

'Ik heb honger,' jammerde de oude. 'Wanneer gaan we op strooptocht uit?'

'Nu direct. Volg me.'

Ze stapten over de oude Golph enz. heen die de laatste adem uitgeblazen had terwijl de nieuwe ingewijd werd en haastten zich een donkere vochtige achtergang door. Bill ging mee, zich afvragend waar hij zich nu weer mee ingelaten had, maar te lusteloos om zich er nu druk over te maken. Ze hadden het over eten, nadat hij wat gegeten had zou hij kunnen overdenken wat hij dan moest doen, maar intussen was hij blij dat er iemand voor hem zorgde en voor hem dacht. Het was net alsof hij weer in dienst was, alleen prettiger, want je hoefde je niet eens te scheren.

Het troepje mannen kwam uit op een hel verlicht portaal en kromp ineen door het felle licht. Litvok wenkte dat ze moesten blijven staan en loerde zorgvuldig in beide richtingen, legde toen zijn smerige hand tegen zijn bloemkooloor en luisterde, fronsend van inspanning.

'Het lijkt veilig. Schmutzig, jij blijft hier en slaat alarm als er iemand aankomt. Sporco, jij loopt naar de volgende bocht en doet hetzelfde. Jij, nieuwe Golph, gaat met mij mee.'

De twee schildwachten repten zich naar hun post terwijl Bill Litvok een nis in volgde waarin zich een gesloten metalen deur bevond, die de stoere leider opende met één slag van een metalen hamer die hij ergens van onder zijn haveloze kleren vandaan haalde. Binnen waren er een aantal pijpen van verschillende afmetingen die uit de vloer oprezen en in het plafond verdwenen. Er waren op iedere pijp nummers geschilderd en Litvok wees ernaar.

'We moeten nummer kl-9256-B hebben,' zei hij. 'Kom op.'

Bill vond de pijp snel, het ding had ongeveer de omvang van zijn pols en hij had het de groepsleider net toegeroepen toen er een schril gefluit uit de gang klonk.

'Eruit!' zei Litvok en hij duwde Bill voor zich uit, sloot de deur en ging zo staan dat zijn lichaam het kapotte slot verborg. Er klonk een aanzwellend rommelend en ruisend geluid dat door de gang naar hen toekwam, terwijl ze in de nis neerhurkten. Litvok verstopte de hamer achter zijn rug toen het geluid harder werd en er een schoonmaakrobot verscheen die zijn binoculaire oogstengel in hun richting draaide.

'Wilt u zo vriendelijk zijn opzij te gaan, deze robot wenst de plaats te reinigen waar u staat,' zei de bandstem uit de robot op vastberaden toon. Hij zwaaide hoopvol met zijn borstels naar hun.

'Verdwijn,' gromde Litvok.

'Het belemmeren van een schoonmaakrobot in de uitvoering van zijn taak is een strafbaar misdrijf, evenals een asociale daad. Beseft u wel wat er gebeuren zou als de Reinigingsdienst niet...'

'Kletskous,' snauwde Litvok en gaf de robot een dreun met de hamer op zijn hersenpan. 'Klonketiklang!!' krijste de robot en liep waggelend de gang uit, terwijl er onbeheerst water uit zijn tuiten druppelde. 'We gaan het karweitje afmaken,' zei Litvok en gooide de deur weer open. Hij overhandigde de hamer aan Bill en viel met een metaalzaag die hij ergens uit zijn haveloze kleren trok driftig op de pijp aan. De metalen pijp bood hardnekkig weerstand en binnen een minuut was hij kletsnat van het zweet en begon hij moe te worden.

'Nu jij,' zei hij tegen Bill. 'Zaag zo snel je kunt en dan neem ik het weer over.' Om de beurt zagend kostte het hun minder dan drie minuten om de pijp helemaal door te zagen. Litvok stak de zaag weer in zijn kleren en raapte de hamer op. 'Hou je gereed,' zei hij, spuugde in zijn handen en gaf toen een geweldige ruk aan de pijp.

Twee rukken brachten het voor elkaar en toen was het boveneinde van de pijp opzij gebogen, en begon er uit de opening een eindeloze ketting groene frankfurterworstjes te stromen. Litvok greep de ketting en wierp lussen om Bills schouders en armen, steeds hoger. Ze kwamen ter hoogte van Bills ogen en toen kon hij de witte letters lezen die op alle grasgroene worstjes gestempeld waren: CHLORA-FILLIES stond erop, en DE ZON IN IEDER WORSTJE! en DE GEDISTINGEERDE HIPPISCHE WORST en PROBEER ONZE KNOLWORST OOK EENS!

'Genoeg...' kreunde Bill die wankelde onder de vracht. Litvok verbrak de ketting en begon hem om zijn eigen schouders te wikkelen toen de stroom glanzende groene worstjes plotseling ophield. Hij trok de laatste uit de pijp en duwde de deur open.

'Het alarm is afgegaan, ze hebben ons in de gaten. Gauw weg voor de prinsemarij komt!' Hij floot schel en de schildwachten voegden zich op een holletje bij hun. Ze vluchtten - Bill wankelend onder de vracht van de worstjes - in een nachtmerrie van tunnels, trappen, ladders en vettige kokers tot ze een stoffig, verlaten gebied bereikten waar maar enkele schemerige lichten brandden. Litvok opende een mangat in de vloer en ze sprongen er één voor één in en kropen verder tussen twee etages door een tunnel met kabels en buizen.

Schmutzig en Sporco kwamen achteraan om de saucijsjes op te rapen die van Bills pijnlijke rug vielen. Eindelijk bereikten ze door een opengewrikt rooster hun aardedonkere bestemming en Bill viel uitgeput op de met puin bedekte vloer. Met hebzuchtige kreten ontdeden de anderen Bill van zijn lading en binnen een minuut knetterde er een vuurtje in een metalen prullenbak en lagen de kersverse groene worstjes te roosteren.

De heerlijke lucht van roosterend chlorofyl bracht Bill weer bij zijn positieven en hij keek met belangstelling om zich heen. Bij het flakkerend licht van de vlammen zag hij dat ze zich in een geweldig groot vertrek bevonden dat zich in alle richtingen in de duisternis uitstrekte. Zware pijlers ondersteunden het plafond en de stad daarboven, terwijl daartussen reusachtige stapels en hopen van velerlei afmeting opdoemden. De oude man, Sporco, liep naar de dichtstbijzijnde stapel toe en rukte er iets uit. Toen hij terug kwam kon Bill zien dat het vellen papier waren die hij een voor een op het vuur legde. Eén van de vellen papier viel dicht bij Bill neer en toen zag hij, voor hij het in het vuur gooide, dat het een of ander vergeeld staatsformulier was.

Hoewel Bill nooit van Chlora-fillies gehouden had liet hij ze zich nu goed smaken. Honger was de beste saus en het brandende papier gaf er een apart smaakje aan. Ze spoelden de worstjes weg met roestig water uit een emmer die onder een gedurig druppelende pijp stond en hadden een koningsmaal.

Dit is pas het goede leven, dacht Bill terwijl hij nog een fillie van het vuur nam en erop blies, goed eten, goede drank, goede kameraden. Een vrij man.

Litvok en de oude man lagen al te slapen op bedden van verfrommeld papier, toen de einder, Schmutzig, schuchter naar Bill toekwam.

'Heb je mijn identiteitskaart gevonden?' vroeg hij hees fluisterend en Bill besefte dat de man krankzinnig was. De vlammen weerspiegelden griezelig in de gebarsten glazen van zijn bril en Bill kon zien dat die een zilveren montuur had en eens heel duur geweest moest zijn. Om Schmulzigs hals hing, half verborgen door zijn slecht verzorgde baard, het gekreukte restant van een boord en een gerafeld flard van een eens mooie das.

'Nee, ik heb je identiteitskaart niet gezien,' zei Bill, 'ik heb zelfs de mijne niet meer gezien sedert de Eerste Sergeant hem afgenomen heeft en vergat hem terug te geven.' Bill begon weer medelijden met zichzelf te krijgen en de smerige worstjes lagen hem loodzwaar op de maag. Schmutzig negeerde het antwoord, verdiept als hij was in zijn eigen veel belangwekkender monomanie.

'Ik ben een belangrijk man, weet je, Schmutzig von Dreck is een man waar rekening mee gehouden moet worden, dat zullen ze wel merken. Ze denken dat het ze zal lukken, maar dat gebeurt niet. Een vergissing, zeiden ze, gewoon een vergissing, de band in de burgerlijke stand brak en toen ze die repareerden werd er een miezerig stukje uitgeknipt en dat was het stuk waar mijn gegevens opstonden, en ik merkte het pas toen ik aan het eind van de maand mijn salaris niet kreeg en ik erover ging klagen en toen hadden ze nog nooit van me gehoord. Maar iedereen heeft van me gehoord, von Dreck is een bekende oude naam, ik was groepschef voor ik tweeëntwintig was en ik had 356 man personeel onder me in de Nietjes en Paperclip Afdeling van de 89e Kantoorbehoeften Vleugel. Dus ze konden niet doen alsof ze nooit van me gehoord hadden, zelfs al had ik mijn identiteitskaart thuis in mijn andere pak laten zitten en ze hadden geen reden om mijn flat te ontruimen terwijl ik uit was alleen maar omdat die verhuurd was aan iemand die naar hun zeggen niet bestond. Ik had kunnen bewijzen wie ik was als ik mijn identiteitskaart maar gehad had... heb jij mijn identiteitskaart gezien?'

Dat heb ik eerder gehoord, dacht Bill en zei toen hardop:

'Dat is wel pech. Weet je wat ik doen zal, ik zal je helpen zoeken. Ik ga daarheen en zal zien of ik hem kan vinden.'

Voor de onnozele Schmutzig kon antwoorden sloop Bill door de bergen oude archiefstukken heen, erg trots op zichzelf dat hij een gek van middelbare leeftijd te slim af was geweest. Hij voelde zich aangenaam verzadigd en vermoeid en wilde verder niet lastiggevallen worden. Wat hij nodig had was een hele nacht rust en dan kon hij morgen wel weer denken over de rotzooi waar hij in terecht was gekomen en misschien een uitweg vinden. Op de tast de weg zoekend langs het rommelige pad verwijderde hij zich een heel eind van de andere ontgronden voor hij op een wankele stapel papier klom en van daaraf op een nog hogere. Hij zuchtte van verlichting, maakte een hoofdkussen van een klein stapeltje papier en sloot zijn ogen.

Toen begonnen er hoog aan het plafond van het pakhuis rijen lichten te branden en klonken er van alle kanten snerpende politiefluiten en hese kreten die hem deden bibberen van angst.

'Grijp die daar! Laat hem niet ontsnappen!'

'Jullie plattegrondloze sodemieters hebben jullie laatste Chlora-fillie gestolen! Nou gaan jullie naar de uraniumzoutmijnen op Zana-2!'

Daarna: 'Hebben we ze allemaal -' en terwijl Bill met zijn hart in zijn keel zich wanhopig aan de formulieren vastklampte, kwam eindelijk het antwoord. 'Ja, ze zijn met z'n vieren, we hebben een hele tijd op ze geloerd om ze in te rekenen als ze weer zoiets zouden uithalen.'

'Maar we hebben er hier toch maar drie?'

'Ik heb de vierde al eerder gezien, die was zo stijf als een plank en werd weggedragen door een schoonmaakrobot!'

'Akkoord, dan kunnen we gaan.'

Bill werd weer besprongen door angst. Hoe lang zou het duren voor één van de groep sprak, hem verraadde om zelf een gunst te verkrijgen, en de dienders vertelde dat ze pas een nieuwe rekruut hadden beëdigd? Hij moest hier vandaan. Alle politieagenten schenen nu om de worstjesgrill te staan en hij moest het erop wagen. Hij gleed zo geluidloos als hij kon de stapel af en begon in de tegenovergestelde richting weg te kruipen. Als er aan die kant geen uitgang was, zat hij gevangen - nee zo moest hij niet denken! Achter hem snerpten fluitjes en hij wist dat de jacht geopend was. Er stroomde adrenaline in zijn bloedsomloop toen hij vooruit spurtte, terwijl machtig hippisch proteïne zijn benen meer kracht verleende en hem als het ware deed galopperen. Voor hem bevond zich een deur en hij slingerde zijn volle gewicht er tegen; een ogenblik klemde hij - en zwaaide toen op roestige scharnieren piepend open. Het gevaar niet tellend liet hij zich de wenteltrap afvallen, steeds lager en toen weer een deur uit, in het wilde weg vluchtend, alleen maar denkend aan ontsnapping.

Andermaal vluchtte hij met het instinct van een opgejaagd dier steeds lager. Hij merkte niet op dat de muren hier op sommige plaatsen met bouten aan elkaar bevestigd waren en roeststrepen hadden en hij vond het ook niet vreemd toen hij een klemmende houten deur moest openwrikken - hout op een planeet die in geen honderd millennia een boom gezien had! Er hing een vochtige, bedorven lucht, en zijn route voerde hem door een stenen tunnel, waar walgelijke beesten voor hem uit vluchtten met het gekletter van boosaardige klauwen. Er volgden nu lange stukken die tot eeuwige duisternis gedoemd waren, waar hij op de tast zijn weg moest zoeken, met zijn vingers langs de weerzinwekkende, met slijmerig mos bedekte wanden. Waar lampen brandden gloeiden die maar schemerig achter een vracht spinnenwebben en dode insecten. Hij ploeterde door plassen stilstaand water totdat het vreemde van zijn omgeving langzamerhand tot hem doordrong en hij loerend om zich heen keek. In de vloer onder zijn voeten was een deur gemonteerd en die gooide hij, nog steeds gedreven door de angstreflex, open, maar hij leidde nergens heen. Hij gaf toegang tot een soort bak met korrelig stof, dat wel wat op ruwe suiker leek. Hoewel het net zo goed isolatie kon zijn. Het was misschien wel eetbaar: hij bukte en greep er wat van en kauwde erop. Nee, niet eetbaar, hij spuugde het uit, hoewel het hem toch heel bekend voorkwam. Toen wist hij het opeens.

Het was grond. Aarde. Land. Zand. Dat spul waar planeten van gemaakt waren, waar deze planeet van gemaakt was, het was de oppervlakte van Helior, waarop het ongelooflijke gewicht van de wereld-omvattende stad rustte. Hij keek omhoog en in dat onbeschrijflijke ogenblik was hij zich plotseling bewust van dat gewicht, die zwaarte daar boven zijn hoofd die neerdrukte en hem trachtte te verpletteren. Nu was hij op de bodem, de allerlaagste bodem en hij werd gekweld door vliegende claustrofobie. Met een zwakke kreet strompelde hij de gang uit tot die eindigde bij een reusachtige, gesloten en gegrendelde deur. Daar kon hij niet doorheen. En toen hij naar de zwartgeworden dikke deur keek kwam hij tot de conclusie dat hij er eigenlijk helemaal niet doorheen wilde. Wat voor walgelijke verschrikkingen konden zich niet schuil houden achter een dergelijke deur op de bodem van de wereld?

En toen, terwijl hij verlamd van angst met uitpuilende ogen toekeek, piepte de deur en begon hij open te zwaaien. Hij keerde zich om om te vluchten en gilde luidkeels van afgrijzen toen iets hem in een onverbreekbare greep nam...

V

Niet dat Bill niet probeerde om de greep te verbreken, maar dat was een hopeloze zaak. Hij kronkelde in de skeletwitte klauwen die hem vasthielden en trachtte vergeefs ze van zijn armen los te wrikken, terwijl hij aldoor hulpeloos blaatte als een lam in de klauwen van een arend. Vruchteloos om zich heen slaand werd hij achterwaarts door de machtige deur gesleept die dichtsloeg zonder dat daar mensenhanden aan te pas kwamen.

'Welkom...' zei een grafstem en Bill wankelde toen de klauw die hem in bedwang hield verwijderd werd, keerde zich toen om naar de grote witte robot, die nu onbeweeglijk stond. Naast de robot stond een kleine man in een wit jasje, die er een groot kaal hoofd en een ernstige gelaatsuitdrukking op na hield.

'U hoeft mij uw naam niet te noemen,' zei de kleine man. 'Tenzij u dat wenst. Maar ik ben Inspecteur Jeyes. Zoekt u een schuilplaats?'

'Biedt u er een aan?' vroeg Bill twijfelachtig.

'Een interessant punt, bijzonder interessant.' Jeyes wreef zijn gekloofde handen met een droog, ritselend geluid over elkaar. 'Maar we zullen nu geen theologische betogen beginnen, hoe verleidelijk ook, dat verzeker ik u, dus ik denk dat het het beste is dat u een verklaring aflegt, ja, werkelijk. Dit is een schuilplaats - bent u gekomen om er gebruik van te maken?'

Nu hij van zijn eerste schrik bekomen was, werd Bill een beetje listig, terugdenkend aan alle moeilijkheden die hij zich op zijn hals gehaald had door zijn grote waffel open te doen. 'Luister eens, ik weet niet eens wie u bent of waar ik ben of wat er achter dat schuilplaatsgedoe zit.'

'Heel juist, ik verzeker u dat het mijn schuld is, omdat ik u hield voor één van de ontgronden van de stad, hoewel ik nu zie dat de lompen die u draagt eens een soldatenuniform geweest zijn en dat die verroeste scherf metaal op uw borst het overblijfsel is van een indrukwekkende onderscheiding. Welkom op Helior, de Keizerlijke Planeet, en hoe staat het met de oorlog?'

'Prachtig, prachtig - maar wat heeft dit allemaal te betekenen?'

'Ik ben Inspecteur Jeyes van de Gemeentelijke Reinigingsdienst. Ik kan wel zien en ik hoop van harte dat u die onbescheidenheid wilt verontschuldigen, dat u in moeilijkheden verkeert, geen uniform, geen plattegrond en misschien is uw identiteitskaart ook wel verdwenen.' Hij nam met pientere, vogelachtige ogen Bills onzekere beweging op. 'Maar zo hoeft het niet te blijven. Aanvaard asiel. Wij zullen voor u zorgen, u een goede baan, een nieuw uniform, zelfs een nieuwe identiteitskaart geven.'

'En daarvoor hoef ik alleen maar vuilnisman te worden!' hoonde Bill.

'Wij geven de voorkeur aan het woord V-man,' zei Inspecteur Jeyes nederig.

'Ik zal er eens over denken,' zei Bill koel.

'Mag ik u helpen bij het nemen van een besluit?' vroeg de Inspecteur en hij drukte op een knop in de muur. De deur naar de duisternis daarbuiten piepte weer open en de robot greep Bill vast en begon te duwen.

'Asiel!' piepte Bill. Hij trok een pruillip toen de robot hem had losgelaten en de deur weer gesloten was. 'Dat zou ik toch wel gezegd hebben, u hoefde niet zo'n hoop drukte te maken.'

'Duizend verontschuldigingen, we willen graag dat u het hier naar uw zin hebt. Welkom bij de GRD. Mag ik u, op gevaar af u in verlegenheid te brengen, vragen of u een nieuwe identiteitskaart nodig hebt? Velen van onze nieuwelingen willen hier op de afdeling graag een nieuw leven beginnen en we hebben een reusachtige selectie kaarten om een keuze uit te maken. U moet niet vergeten dat wij hier tenslotte alles krijgen, met inbegrip van lijken en de inhoud van prullenmanden, en u zou verbaasd staan over het aantal kaarten dat we op die manier verzamelen. Als u zo goed wilt zijn in deze lift...'

De GRD had een heleboel kaarten, kisten vol en allemaal keurig in alfabetische volgorde opgeborgen. In minder dan geen tijd had Bill er een gevonden met een signalement dat vrij goed met hem overeen kwam, uitgegeven op naam van een zekere Vilhelm Stuzzicadenti en toonde die aan de inspecteur.

'Heel goed, verheugd je bij ons te hebben, Villy...'

'Noem me maar Bill.'

'... en welkom bij de dienst, Bill, we komen hier beneden altijd personeel te kort, je hebt banen voor het uitzoeken, ja, werkelijk, natuurlijk afhankelijk van je aanleg - en je belangstelling. Als je aan reiniging denkt, wat valt je dan het eerst in?'

'Vuilnis.'

De inspecteur zuchtte. 'Dat is de gebruikelijke reactie, maar ik had van jou beter verwacht. Vuilnis is maar één van de dingen waar onze Ophaal Afdeling mee te maken heeft, behalve dat zijn er nog Afval, Puin en Rommel. Dan zijn er nog volkomen andere afdelingen, Gangkuisen, Sanitaire Reparaties, Research, Opruiming van Rioolslijk...'

'Dat laatste klinkt nu werkelijk interessant, want voor ik gedwongen in dienst ging volgde ik een schriftelijke cursus Technische Bemesting.'

'Wel, dat is prachtig! Daar moet je me meer over vertellen, maar ga eerst zitten, neem er je gemak van!' Hij voerde Bill naar een diepe fauteuil en keerde zich om om twee plastic bekertjes uit een automaat te nemen. 'En neem een verkoelende Alco-Stoot terwijl je praat.'

'Er is niet veel te vertellen, ik heb de cursus niet afgemaakt en het schijnt nu wel dat ik mijn levenslange ambitie om Technisch Bemester te worden nooit in vervulling zal zien gaan. Misschien is er in uw Afdeling Opruiming Rioolslijk...?'

'Het spijt me, het is hartbrekend, omdat dat om zo te zeggen net in je straatje zou passen, maar als er één ding is dat ons niet voor problemen stelt, is het de riolering, omdat dat hoofdzakelijk automatisch werkt. We zijn trots op de staat van dienst van onze riolen omdat het een groots rioolsysteem is, er moeten wel meer dan 150 miljard mensen op Helior leven...'

'WAUW!'

'...je hebt gelijk, ik zie die glans in je ogen, het is een heleboel rioolslijk en ik hoop te eniger tijd de eer te hebben je door onze installatie rond te leiden. Maar vergeet niet, waar rioolafval is moet voedsel zijn en omdat Helior al zijn voedsel importeert hebben we hier een vicieuze cirkel die de droom van een sanitair ingenieur is. Schepen van de agrarische planeten brengen het blikvoedsel aan dat naar de bevolking gaat waar het allemaal begint. Wij krijgen de afval en behandelen die, de gebruikelijke bezinking en chemische behandelingen, anaerobe bacteriën en dergelijke... ik verveel je toch niet?'

'Nee, alstublieft...' zei Bill en pinkte een traan weg. 'Ik voel me alleen maar zo gelukkig. Ik heb al zó lang geen verstandig gesprek gevoerd...'

'Dat kan ik me voorstellen... je moet wel verdierlijken in het leger.' Hij gaf Bill een klap op zijn schouder, een familiaar gebaar tegenover een kerel van stavast. 'Vergeet dat nu allemaal maar, je bent nu onder vrienden. Waar was ik gebleven? O ja, de bacteriën, daarna ontwatering en samenpersing. Wij produceren een van de beste soorten blokken gecondenseerde mest in de beschaafde Melkweg en wat dat betreft neem ik het tegen iedereen op.'

'Dat geloof ik graag!' stemde Bill vurig in.

'En automatische drijfriemen en liften brengen de blokken naar de ruimtehavens waar ze in de ruimteschepen worden geladen zodra die uitgeladen zijn. Volle lading om volle lading, dat is ons motto. En ik heb gehoord dat ze op sommige planeten met schrale grond juichen als de schepen thuisvaren. Nee, over onze riolen hebben we niet te klagen, we hebben onze problemen in de andere afdelingen.' Inspecteur Jeyes dronk zijn beker tot op de laatste druppel leeg en zat fronsend te kijken, alsof de laatste druppel van zijn genoegen even snel verdwenen was. 'Nee, laat dat!' brulde hij toen Bill zijn beker leegdronk en aanstalten maakte hem naar de afvalkoker in de muur te werpen.

'Het was niet mijn bedoeling om te snauwen,' verontschuldigde de inspecteur zich, 'maar dat is ons grote, grote probleem. Afval. Heb je er ooit bij stil gestaan hoeveel kranten 150 miljard mensen iedere dag weggooien? Of hoeveel weggooipullen? Of borden? We werken in Research dag en nacht aan dit probleem, maar het loopt ons over de kop. Het is een nachtmerrie. Die Alco-Stootbeker die je in je hand hebt is één van onze oplossingen, maar het is een droppel op een gloeiende plaat.'

Toen de laatste droppels vloeistof uit de beker verdampt waren, begon die op een walgelijke manier in Bills hand te kronkelen en hij gooide hem ontzet op de grond, waar hij doorging met trekken en voor zijn ogen van vorm veranderde, in elkaar viel en plat werd.

'Dat hebben we aan de wiskundigen te danken,' zei de inspecteur. 'Voor een topoloog hebben een grammofoonplaat en een theekopje en een beker allemaal dezelfde vorm: een vast lichaam met een gat in het midden, en ze kunnen allemaal vervormd worden tot een van de andere door voortdurende één-op-één transformatie. Daarom hebben we de bekers van geheugenplastic gemaakt en die keren tot hun oorspronkelijke vorm terug als ze eenmaal droog zijn - daar, kijk maar.'

De beker was met zijn gespartel opgehouden en lag nu rustig op de vloer, een platte schijf met fijne groeven en een gat in het midden. Inspecteur Jeyes wipte hem omhoog, trok het Alco-Stoot etiket eraf en toen kon Bill het andere etiket zien dat eronder verborgen had gezeten. Liefde op de Maan, Boing! boing! boing! gezongen door de Coleoptera.

'Vernuftig, hè? De beker heeft zichzelf getransformeerd in een grammofoonplaat van een van de meer aanstotelijke tophits, een voorwerp dat een aan Alco-Stoot verslaafde onmogelijk zou kunnen afdanken. Het wordt meegenomen en als een dierbaar kleinood beschouwd en niet in een koker gegooid om bij te dragen aan onze problemen.'

Inspecteur Jeyes nam allebei Bills handen in de zijne en toen hij hem recht in de ogen keek waren de zijne geen klein beetje vochtig. 'Zeg dat je het doet, Bill - bij Research gaan werken. We hebben zo'n tekort aan geschoolde, ervaren mensen, mensen die onze problemen begrijpen. Misschien heb je dan je bemestingscursus niet afgemaakt, maar je kunt helpen, een kersvers verstand met kersverse denkbeelden. Een nieuwe bezem om te helpen schoonvegen, geloof je niet?'

'Ik doe het,' zei Bill vastberaden. 'Afval is het soort werk waar je je tanden in kunt zetten.'

'Je hebt de baan. Kost, inwoning en uniform plus een royaal salaris en zoveel afval en rommel als je maar hebben wilt. Je zult hier nooit spijt van hebben...'

Hij werd onderbroken door een fluitende sirene en een ogenblik later kwam een zwetende, opgewonden man de kamer binnenstormen.

'Inspecteur, nu is de raket toch wel gebarsten. Operatie Vliegende Schotel is mislukt! Er is net een groep van astronomie gekomen en ze vechten met onze researchgroep, ze rollen samen over de grond als beesten...'

Inspecteur Jeyes was de deur al uit voor de boodschapper uitgesproken was en Bill holde achter hem aan en sprong vlak achter hem in een lift. Ze hadden een tramlift met zitplaatsen genomen, maar dat ging de inspecteur te langzaam en hij sprong als een haas van bank tot bank en Bill zat hem vlak op de hielen.

Toen stormden ze een laboratorium binnen vol met ingewikkelde elektronische instrumenten en kronkelende, vechtende mannen die in een onontwarbare kluwen over de grond lagen te rollen en te schoppen.

'Houd daar onmiddellijk mee op, onmiddellijk!' schreeuwde de inspecteur, maar geen mens luisterde naar hem.

'Misschien kan ik wel een handje helpen,' zei Bill. 'In het leger hebben we dit soort akkefietjes wel leren opknappen. Welke zijn onze V-mannen?'

'De bruine tunieken -'

'Genoeg!' Vrolijk neuriënd ging Bill de grommende massa te lijf en met hier een nekslag en daar een stomp in de nierstreek en misschien een enkele karateslag die het strottenhoofd verbrijzelt herstelde hij de rust en orde in de kamer. Geen van de kronkelende intellectuelen had veel spierkracht, dus het was een peulenschilletje voor hem, en daarna begon hij zijn nieuwe kornuiten uit de troep te bevrijden.

'Wat is er aan de hand, Basurero, wat is er gebeurd?' vroeg Inspecteur Jeyes.

'Zij, meneer, ze kwamen hier schreeuwend binnenvliegen om te vertellen dat we moeten ophouden met Operatie Vliegende Schotel, net nu we ons opruimingstempo verhoogd hadden, we hebben ontdekt dat we de invoer bijna kunnen verdubbelen...'

'Wat is Operatie Vliegende Schotel?' vroeg Bill, die geen flauw idee had wat er aan de hand was. Geen van de astronomen was al bij zijn positieven, hoewel één van hen lag te kreunen, dus de inspecteur gunde zich de tijd het uit te leggen, wijzend naar een reusachtig apparaat dat een kant van de kamer in beslag nam.

'Het kan de oplossing van onze problemen zijn,' zei hij. 'Het gaat om al die verdomde weggooipullen en schotels van kant-en-klaar maaltijden en zo. Ik durf je gewoon niet te vertellen hoeveel kubieke meter we van dat spul hebben opgeslagen! Ik kan beter zeggen kubieke kilometer. Maar Basurero hier bladerde op een keer toevallig een tijdschrift door en vond een artikel over een materiezender en we vroegen er geld voor aan en kochten het grootste model dat er was. We sloten het aan op een lopende band -' hij opende een luik in de zijkant van de machine en Bill zag een stortvloed van gebruikte plastic gebruiksvoorwerpen die met grote snelheid voorbijstoven - 'en we stopten al dat vervloekte serviesgoed in de mond van de materiezender en het ging gewoon ideaal.'

Het was Bill nog steeds een raadel. 'Maar - waar gaan ze heen? Waar is de zender op gericht?'

'Een verstandige vraag, dat was ons grote probleem. In het begin slingerden we ze gewoon de ruimte in, maar Astronomie zei dat er te veel terugkwamen als meteorieten en hun sterrenobservatie verpestten. We gaven meer gas en slingerden ze verder weg, maar Navigatie zei dat we ons schuldig maakten aan ruimtehinder en de navigatie in gevaar brachten, dus moesten we wat anders verzinnen. Basurero kreeg tenslotte van Astronomie de coördinaten van de dichtstbijzijnde ster en sedertdien hebben we ze gewoon op die ster gekwakt en zijn er geen problemen meer en is iedereen tevreden.'

'Jij idioot,' zei één van de astronomen met gezwollen lippen, terwijl hij overeind krabbelde: 'Jouw vervloekte vliegende vuilnis heeft een novareactie in die ster veroorzaakt! We snapten maar niet hoe die op gang was gebracht tot we jullie verzoek om informatie in het archief vonden en jullie stomme operatie hier op het spoor kwamen -'

'Let op je woorden of je gaat weer tegen de vlakte, sodemieter...' gromde Bill. De astronoom deinsde terug en verbleekte en vervolgde toen op gematigder toon: 'Kijk eens, je moet begrijpen wat er gebeurd is. Je kunt maar niet ongestraft al die koolstof- en waterstofatomen op een hemellichaam smakken. Dat ding is een nova geworden en ik heb gehoord dat ze er niet in geslaagd zijn sommige posten op de binnenste planeten volledig te evacueren...'

'Dat is het risico van het bedrijf van vuilnisopruiming. Ze zijn althans gestorven in het algemeen belang.'

'Jazeker, dat kunt u makkelijk zeggen. Gedane zaken nemen geen keer. Maar u moet uw Vliegende Schotel Operatie beëindigen - onmiddellijk!'

'Waarom?' vroeg Inspecteur Jeyes. 'Ik geef toe dat we die kleinigheid van een nova niet verwacht hadden, maar dat is nu achter de rug en we kunnen er niet veel meer aan doen. En u hebt Basurero horen zeggen dat hij het uitzendtempo verdubbeld heeft, we zullen weldra onze achterstand ingelopen hebben...'

'Waarom denkt u dat uw tempo verdubbeld is?' snauwde de astronoom. 'Jullie hebben die ster zo labiel gemaakt, dat hij alles opneemt en op het punt staat een supernova te worden, die niet alleen alle sterren daar zal uitvagen, maar zelfs Helior en deze zon zal kunnen bereiken. Zet uw helse machine onmiddellijk stop!

De inspecteur zuchtte en maakte een vermoeid, doch beslissend gebaar met zijn hand. 'Zet hem af, Basurero... ik had kunnen weten dat het te mooi was om lang te kunnen duren...'

'Maar meneer.' De forse ingenieur wrong zich in wanhoop de handen. 'Dan zijn we weer waar we begonnen zijn, het zal zich weer opstapelen -'

'Doe wat je gezegd wordt!'

Met een gelaten zucht strompelde Basurero naar het instrumentenbord en haalde de hoofdschakelaar over. Het gerammel en geratel van de lopende banden stierf weg en de gierende generatoren kwamen kreunend tot stilstand. Overal in de kamer stonden de reinigingsmannen in terneergeslagen groepjes bij elkaar terwijl de astronomen weer bij bewustzijn kwamen en elkaar de kamer uithielpen. Toen de laatste wegging, draaide hij zich om en gooide er met minachtend vertrokken lippen de woorden 'Vuilnismannen!' uit. Een naar hem toe gesmeten schroefsleutel vloog kletterend tegen de deur en de nederlaag was volkomen.

'Nou ja, je kunt niet altijd winnen,' zei Inspecteur Jeyes energiek, hoewel zijn woorden een holle klank hadden. 'Hoe dan ook, ik heb je vers bloed gebracht, Basurero. Dit is Bill, een jonge kerel met pientere denkbeelden voor je researchstaf.'

'Aangenaam,' zei Basurero en Bills handen verdwenen in een van zijn grote klauwen. Hij was een forse man, breed en dik en groot met een olijfkleurige huid en gitzwart haar dat bijna op zijn schouders hing.

'Vooruit, we gaan nu schaften, kom maar met mij mee, dan zal ik je een beetje op de hoogte brengen en dan kun je mij wat over jezelf vertellen.'

Ze liepen door de propere gangen van de RD terwijl Bill zijn nieuwe baas het een en ander over zijn levensloop vertelde. Basurero was zo geïnteresseerd dat hij een verkeerde hoek omsloeg en zonder te kijken een deur opende. Er stroomde een stortvloed van plastic presenteerbladen en bekers uit die hun tot de knieën reikte voor hij en Bill de deur weer dicht hadden gekregen.

'Heb je het nu gezien?' vroeg hij met nauwelijks onderdrukte woede. 'We worden ermee overstroomd. Alle beschikbare opslagruimte zit al vol en nog blijft het spul zich opstapelen. Ik zweer bij Krishna dat ik niet weet wat er gebeuren gaat, we hebben er eenvoudig geen plaats meer voor.'

Hij haalde een zilveren fluitje uit zijn zak en floot er woest op. Er kwam helemaal geen geluid uit. Bill ging, achterdochtig naar hem kijkend, een eindje opzij en Basurero keek op zijn beurt lelijk naar Bill.

'Kijk niet zo vervloekt angstig - ik ben niet van Lotje getikt. Dit is een Supersonische Robot Fluit, zó hoog afgestemd dat een mens het niet kan horen, hoewel robots dat heel goed kunnen - zie je wel?' Met een gezoem van wielen kwam een rommelrobot - en rombot - aanrollen die met snelle gebaren van zijn opraaparmen de plastic rommel in zijn laadbak begon te stoppen.

'Dat is geweldig, ik bedoel dat fluitje,' zei Bill. 'Zomaar een robot te kunnen roepen als je er een nodig hebt. Denk je, dat ik er ook een kan krijgen, nu ik ook een V-man ben net als jij en alle anderen?'

'Het is nogal iets aparts,' zei Basurero terwijl hij de deur van de kantine openduwde. 'Moeilijk te krijgen, als je begrijpt wat ik bedoel.'

'Nee, ik begrijp niet wat je bedoelt. Krijg ik er één of niet?' Basurero negeerde hem, bekeek aandachtig een menu en draaide een nummer. Het vlugvries kantenklaarmaal gleed tevoorschijn en hij duwde het in de radaroven.

'Nou?' vroeg Bill.

'Als je het dan per se weten wilt,' zei Basurero een beetje verlegen, 'we halen ze uit cornflakesdozen. Het zijn eigenlijk hondenfluitjes voor kinderen. Ik zal je laten zien waar de dozenbelt is, dan kun je er zelf een zoeken.'

'Dat doe ik zeker, ik wil ook robots kunnen roepen.'

Ze namen hun verwarmde maaltijden mee naar een van de tafeltjes en onder het eten fronste Basurero naar het plastic blad waar hij van at en prikte er toen kwaadaardig in. 'Moet je zien,' zei hij. 'We werken mee aan onze eigen ondergang. Je zult eens zien hoe dit zich opstapelt nu de materiezender afgezet is.'

'Hebben jullie geprobeerd ze in zee te gooien?'

'Daar werkt Project Grote Plons aan, ik kan je er niet veel van vertellen, omdat het allemaal strikt geheim is. Je moet bedenken dat de oceanen op deze vervloekte planeet ook overdekt zijn en ik kan je wel vertellen dat ze er langzamerhand beroerd aan toe zijn. Zolang we konden hebben we er van alles ingegooid, totdat het waterpeil zo hoog gestegen was dat bij vloed de golven door de inspectiegaten stroomden. We doen het nog wel, maar in een sterk verlaagd tempo.'

'Maar hoe durft u?' vroeg Bill verbaasd. Basurero keek zorgvuldig om zich heen, leunde toen over de tafel, legde zijn wijsvinger langs zijn neus, knipoogde, glimlachte en zei op een gedempte fluistertoon shhhh.

'Is het geheim?' vroeg Bill.

'Dat heb je goed geraden. We zouden in een oogwenk Meteorologie op onze nek hebben als ze het te weten kwamen. We verdampen en verzamelen het zeewater en gooien het zout weer in zee. Verder hebben we stiekem bepaalde afvoerpijpen omgezet zodat ze de andere kant uit lopen! Zo gauw we horen dat het boven regent, pompen we ons water op en laten het met de regen mee stromen. Bij Meteorologie worden ze er half gek van. Sedert we met Project Grote Plons begonnen zijn is de jaarlijkse regenval in de gematigde luchtstreken ieder jaar zeven centimeter hoger geworden en bij de polen woedt zo'n hevige sneeuwval dat enkele van de hoogste etages onder het gewicht bezweken zijn. Maar Laat de Rommel Voortrollen! Wij blijven wegsmijten! Je praat hier niet over, hoor, strikt geheim, weet je.'

'Met geen woord, het is wel een geweldig idee.'

Trots glimlachend at Basurero zijn bord leeg, stak zijn arm uit en duwde het bord in een afvalgleuf in de muur, maar toen hij dat deed kwamen er als een waterval veertien andere borden over de tafel rollen. 'Zie je het nu?' Hij knarste met zijn tanden, meteen weer terneergeslagen. 'Dit is het eindpunt. Wij zitten op de onderste etage en alles wat op alle andere etages boven ons wordt weggesmeten komt hier terecht en wij worden er mee overstroomd zonder dat we ruimte hebben om het op te slaan en zonder dat we weten hoe we er vanaf moeten komen. Ik moet nu weg. We zullen Noodplan Grote Vlo onmiddellijk in werking moeten stellen.' Hij stond op en Bill ging met hem de deur uit.

'Is Grote Vlo ook strikt geheim?'

'Dat zal het niet meer zijn als het begint. We hebben een inspecteur van de Gezondheidsdienst omgekocht om te ontdekken dat een van de slaapblokken - een van de grote, van een mijl breed, lang, en hoog - vergeven is van de insecten. Dat moet je je eens voorstellen, 147.725.95.000 kubieke voet ongebruikte vuilnisbelt. Ze ontruimen het hele gebouw om het te ontsmetten en voor het weer betrokken kan worden vullen wij het met plastic borden.'

'Komen er dan geen klachten?'

'Natuurlijk wel, maar wat schieten ze daar mee op? We zeggen gewoon dat het een administratieve vergissing is geweest en dat ze hun klachten via de gebruikelijke kanalen moeten indienen en op déze planeet betekent dat wel iets. Met die papierwinkel kun je gerust rekenen op een wachttijd van tien à twintig jaar. Hier is je kantoor.' Hij wees naar een open deur. 'Maak jezelf maar een beetje wegwijs door het archief door te lezen en kijk eens of je wat nieuws kunt verzinnen tegen dat de nieuwe ploeg in dienst komt.' Hij liep haastig weg.

Het was een klein kantoortje, maar Bill was er wat trots op. Hij deed de deur dicht en bewonderde de archiefkasten, het bureau, de draaistoel, de lamp, allemaal samengesteld uit een verscheidenheid van afgedankte flessen, blikken, dozen, spuitbussen, flessenstandaards en dergelijke. Maar hij zou nog tijd genoeg hebben om het naar waarde te schatten, nu moest hij eerst aan het werk. Hij trok de bovenste la van de archiefkast open en staarde met grote ogen naar het in het zwart geklede, slordig gebaarde, pafferig bleke lijk dat er ingepropt lag. Hij smeet de la dicht en deed snel een stap achteruit.

'Kom, kom,' zei hij streng tegen zichzelf. 'Je hebt van je leven genoeg lijken gezien, soldaat, je hoeft je over dit heus niet zenuwachtig te maken.' Hij liep terug en trok de la weer open en het lijk opende kraalachtige, gezwollen ogen en staarde hem doordringend aan.

VI

'Wat doe jij in mijn ladekast?' vroeg Bill terwijl de man eruit klom en zijn verkrampte spieren strekte. Hij was klein en zijn verschoten, ouderwetse pak was vreselijk gekreukt.

'Ik moest u spreken - onder vier ogen. Dit is de beste manier, dat weet ik uit ondervinding. U bent ontevreden, nietwaar?'

'Wie bent u?'

'Men noemt mij Iks.'

'X?'

'Je snapt het meteen, je bent een pientere jongen.' Er flikkerde een glimlach over het gezicht, even een flits van bruine tandenstompjes, en toen verdween hij weer even snel als hij gekomen was. 'Jij bent het soort dat we nodig hebben in de Partij, een veelbelovend man.'

'Wat voor partij?'

'Stel niet te veel vragen, daar krijg je alleen maar ellende van. Er heerst strenge discipline. Geef een prik in je pols zodat je de Bloedeed kunt zweren.'

'Waarom?' Bill hield hem goed in de gaten, gereed voor een verdachte beweging.

'Je haat de Keizer die je tot slaaf gemaakt heeft in zijn fascistische leger, je bent een vrijheidslievende, godvrezende vrije burger, die bereid is zijn leven te geven om zijn dierbaren te redden. Je bent bereid je aan te sluiten bij de opstand, de glorierijke revolutie, die je zal bevrijden...'

'Er uit!' gilde Bill, terwijl hij hem bij de achterkant van zijn broek greep en hem naar de deur sleurde. X ontglipte aan zijn greep en rende achter de schrijftafel.

'Je bent nu maar een slaafs volgeling van de misdadigers, maar je moet je geest bevrijden van zijn ketenen. Lees dit boek.' Er fladderde iets op de grond. 'En denk na. Ik kom terug.'

Terwijl Bill een duik naar hem nam deed X iets aan de muur en er zwaaide een paneel open waardoor hij verdween. Het zwaaide met een klik weer dicht en toen Bill het nauwkeurig bekeek kon hij geen merkteken of naad in het zo te zien ononderbroken oppervlak ontdekken. Met bevende vingers raapte hij het boek op en las de titel, BLOED, EEN GIDS VOOR DE LEEK TOT GEWAPENDE OPSTAND, en slingerde het toen met een spierwit gezicht van zich af. Hij probeerde het te verbranden, maar de bladzijden waren onbrandbaar en hij kon ze ook niet kapot scheuren. Zijn schaar werd er bot van zonder dat hij ze kon verknippen. In zijn wanhoop propte hij het tenslotte achter de ladekast en trachtte te vergeten dat het er was.

Na de uitgekiende, sadistische slavernij van het leger was het voor Bill een groot genoegen een dag eerlijk werk te leveren voor eerlijk verdiende vuilnis. Hij wierp zich op zijn werk en was er zo geconcentreerd mee bezig dat hij de deur niet hoorde opengaan en opschrok toen de man begon te praten.

'Is dit de Reinigingsdienst?' Bill keek op en zag het blozende gezicht van de man die binnengekomen was over een geweldige stapel plastic borden heen loeren die hij in zijn uitgestrekte armen geklemd hield. Zonder om te kijken schopte de man de deur dicht en van onder de stapel borden verscheen nog een hand met een revolver erin. 'Eén verkeerde beweging en je bent er geweest,' zei hij.

Bill kon net zo goed tellen als ieder ander en twee handen plus één hand zijn drie handen, dus hij maakte geen verkeerde, maar een goede beweging, dat wil zeggen dat hij van onderen een trap tegen de stapel borden gaf zodat ze de gewapende bandiet tegen de kin troffen en hem achterover deden slaan. De bladen vielen en nog voor de laatste de vloer had geraakt zat Bill op de rug van de man en verdraaide hij diens hoofd in de dodelijke Venusiaanse nekgreep die de ruggengraat kan laten knappen als een vermolmde tak.

'Oom...' kreunde de man, 'Uncle, zio, tío, ujak...!'

'Ik geloof best dat julhe Chingerspionnen allemaal een heleboel talen spreken,' zei Bill en drukte wat harder.

'Mij... vriend...' rochelde de man.

'Jij Chinger, je hebt drie armen.'

De man kronkelde nog meer en een van zijn armen liet los. Bill raapte hem op om hem eens goed te bekijken, maar eerst schopte hij de revolver in een verre hoek van de kamer.

'Dit is een neparm,' zei Bill.

'Wat anders...?' zei de man hees en masseerde zijn nek met twee echte armen.

'Deel van de vermomming. Heel slim bedacht. Ik kan iets dragen en toch nog een arm vrij hebben. Hoe komt het dat je je niet bij de revolutie aangesloten hebt?'

Bill begon te zweten en wierp snel een blik op de kast die het belastende boek verborg. "Waar heb je het over? Ik ben een getrouw bewonderaar van de Keizer...'

'Jawel, hoe komt het dan dat je niet bij GOD hebt aangegeven dat er hier een Man Genaamd X is geweest om je in te lijven?'

'Hoe weet jij dat?'

'Het behoort bij ons werk om alles te weten. Hier is mijn identificatiebewijs, agent Pinkerton van de Galactische Opsporings Dienst.' Hij overhandigde een met juwelen bezette identificatiekaart met een kleurenfoto en alles erop en eraan.

'Ik wilde alleen maar niet in moeilijkheden komen,' jammerde Bill. 'Dat is alles. Ik val niemand lastig en niemand valt mij lastig.'

'Nobele gevoelens - voor een anarchist! Ben je een anarchist, jongeman?' Hij doorboorde Bill met zijn messcherpe blik.

'Nee! Dat niet! Ik kan het niet eens spellen!'

'Ik hoop het voor je. Je bent een goede vent en ik zou graag zien dat je vooruit kwam. Ik zal je nog een kans geven. Als je X weer ziet vertel je hem dat je van gedachten veranderd bent en je bij de Partij wilt aansluiten. Dat doe je, maar je werkt voor ons. Iedere keer dat er een vergadering geweest is, bel je me onmiddellijk op, mijn nummer staat op deze reep chocola.' Hij wierp een in papier verpakte reep op de tafel. 'Leer dat uit je hoofd en eet het dan op. Is dat duidelijk?'

'Nee. Dat doe ik niet.'

'Je doet het wel, want anders laat ik je binnen een uur doodschieten wegens heulen met de vijand. En zolang je verslag blijft uitbrengen betalen we je 100 knaken per maand.'

'Vooruit?'

'Vooruit.' Het stapeltje bankbiljetten viel op de tafel. 'Dat is voor de komende maand. Zorg dat je het verdient.' Hij hing zijn extra arm aan zijn schouder, raapte de bladen op en was verdwenen.

Hoe meer Bill erover nadacht, hoe meer hij begon te zweten en te beseffen in wat voor gezeur hij nu weer beland was. Het laatste wat hij wilde was betrokken te raken bij een revolutie, nu hij rust, een vaste baan en onbeperkt vuilnis had, maar ze wilden hem maar niet met rust laten. Als hij zich niet bij de Partij aansloot zou GOD hem in moeilijkheden brengen, wat niet zo moeilijk zou zijn want als ze eenmaal zijn ware identiteit ontdekten was hij zo goed als dood. Maar er was nog een kans dat X hem zou vergeten en niet terug zou komen en zo lang het hem niet gevraagd werd kon hij zich niet aansluiten, of niet soms? Hij klampte zich aan die zwakke strohalm vast en wierp zich op zijn werk om zijn moeilijkheden te vergeten.

Vrijwel onmiddellijk boorde hij een goudmijn aan in de Afvaldossiers. Na zorgvuldig controleren en verifiëren ontdekte hij dat zijn idee nog nooit eerder geprobeerd was. Het kostte hem minder dan een uur om alle gegevens die hij nodig had te verzamelen en minder dan drie uur daarna, nadat hij alle voorbijgangers de weg gevraagd en eindeloze kilometers gesjouwd had, vond hij Basurero's kantoor.

'Vind nu de weg naar je eigen kantoor maar weer terug.' gromde Basurero. 'Kun je niet zien dat ik bezig ben?' Met verlamde vingers schonk hij nog eens zeven centimeter Oud Organisch Gif in zijn glas en sloeg het achterover.

'Je kunt je moeilijkheden vergeten -'

'Wat denk je anders dat ik probeer te doen? Verdwijn.'

'Niet voor ik je dit heb laten zien. Een nieuwe manier om van de plastic dienborden af te komen.' Basurero krabbelde overeind en de fles viel onopgemerkt op de vloer waar de uitstromende inhoud een gat in de teflon vloerbedekking begon te vreten. 'Meen je dat? Stellig? Heb je een nieuwe oplossing... ?'

'Stellig.'

'Ik wou dat ik dit niet hoefde te doen -' Basurero huiverde en greep van een plank een pot met een etiket met ONTNUCHTERINGSEFFECT, DE ORIGINELE DIRECTE REMEDIE TEGEN DRONKENSCHAP - ALLEEN IN TE NEMEN ALS U IN BEZIT BENT VAN DOKTERSRECEPT EN LEVENSVERZEKERINGSPOLIS. Hij nam er een gespikkelde pil ter grootte van een walnoot uit, keek ernaar, rilde, en slikte hem met moeite door.

Zijn hele lichaam begon onmiddellijk te trillen en hij sloot zijn ogen toen er van binnen iets gmmmmph begon te doen en er een dun pluimpje rook uit zijn oren kwam. Toen hij zijn ogen weer opendeed waren ze vuurrood maar nuchter. 'Wat is het?' vroeg hij hees.

'Weet je wat dit is?' vroeg Bill terwijl hij een dik boekdeel op de schrijftafel wierp.

'De beroepengids van de stad Storhestlortby op Procyon-III, dat lees ik op het omslag.'

'Weet je hoeveel van die oude telefoonboeken we hebben?'

'De haren rijzen je te berge als je eraan denkt. Er worden steeds nieuwe aangevoerd en dan krijgen wij meteen de oude. Wat heeft dat er mee te maken?'

'Dat zal ik je laten zien. Heb je soms een paar plastic dienborden?'

'Houd je me voor de gek?' Basurero gooide een kast open en honderden borden kletterden de kamer in. 'Prachtig. Nu doe ik er nog een paar dingen bij, wat karton, touw en pakpapier dat ik allemaal van de vuilnishoop gehaald heb en dan hebben we alles wat we nodig hebben. Als jij een robot in algemene dienst wilt roepen zal ik de tweede stap van mijn plan demonstreren.'

'A-D robot, dat is één keer kort en twee keer lang.' Basurero blies lustig op het onhoorbare fluitje, kreunde toen en greep zijn hoofd beet tot het niet meer trilde. De deur sloeg open en daar stond een robot met zijn armen en tentakels trillend van verwachting. Bill wees.

'Aan het werk, robot. Pak vijftig van die borden in karton en papier en bind ze stevig vast met het touw.' Gonzend van elektronisch genoegen sprong de robot vooruit en een ogenblik later stond er een keurig pakket op de vloer. Bill opende het telefoonboek lukraak en wees naar een naam. 'Adresseer dit pakket nu aan deze naam, stempel het als geschenkpakket vrij van invoerrechten - en doe het op de post!'

Er sprong een ballpoint uit de vinger van de robot en hij schreef snel het adres op het pakje, woog het op armslengte, stempelde het met de frankeermachine op Basurero's lessenaar en het het keurig door de opening van de postkoker glijden. Er klonk een blaasgeluid toen de vacuümkoker het snel naar de hogere etages vervoerde. Basurero stond met open mond te kijken naar het snelle verdwijnen van vijftig dienbladen, dus smeedde Bill het ijzer terwijl het heet was.

'Het inpakwerk van de robots is gratis, de adressen zijn gratis en de pakmaterialen ook. Plus nog het feit dat de porto gratis is omdat dit een staatsbedrijf is.'

'Je hebt gelijk - het moet lukken! Een meesterlijk denkbeeld. Ik zal het ogenblikkelijk op grote schaal in werking stellen. We zullen de bewoonde Melkweg met die vervloekte bladen overstromen. Ik weet niet hoe ik je moet bedanken...'

'Wat denk je van een bonus in contanten?'

'Een prachtidee. Ik zal hem meteen uitschrijven.'

Bill slenterde terug naar zijn kantoor met zijn hemd nog tintelend van de felicitatiehanddruk en in zijn oren nog de woorden van lof. Het was een prachtwereld om in te leven. Hij sloeg de deur van zijn kantoor achter zich dicht en zat al achter zijn bureau voor hij de grote, armoedige, zwarte overjas opmerkte die achter de deur hing. Toen zag hij dat het de overjas van X was. Toen zag hij de ogen die uit de duisternis van de kraag naar hem staarden en zijn hart zonk hem in de schoenen toen hij besefte dat X teruggekeerd was.

VII

'Van mening veranderd over aansluiting bij de Partij?' vroeg X terwijl hij zich van de haak afwriemelde en lenig op de vloer sprong.

'Ik heb wel een beetje nagedacht.' Bill kromp ineen van schuldgevoelens.

'Nadenken is handelen. We moeten de stank van de fascistische bloedzuigers verdrijven uit de neusgaten van onze huizen en onze dierbaren.'

'Je hebt me bepraat. Ik sluit me aan.'

'Logica zegeviert altijd. Onderteken het formulier hier, daar een druppel bloed, en hef je hand dan op terwijl ik je de geheime eed afneem.'

Bill hief zijn hand omhoog en X's lippen bewogen geluidloos.

'Ik kan je niet verstaan,' zei Bill.

'Ik heb toch gezegd dat het een geheime eed is, je hoeft alleen maar ja te zeggen.

'Ja.'

'Welkom bij de Roemrijke Revolutie.' X kuste hem hartelijk op beide wangen.

'Kom nu met me mee naar de vergadering van de ondergrondse, die staat op het punt te beginnen.' X holde naar de achtermuur en liet zijn vingers over het motief gaan, drukte op een bepaalde manier op een bepaalde veer: er klonk een klik en het geheime paneel zwaaide open. Bill keek weifelend naar de vochtige donkere trap die naar beneden voerde.

'Waar gaat die heen?'

'Ondergronds, waar anders. Volg me, maar zorg dat je niet verdwaalt. Er zijn hier duizenden jaren oude tunnels, onbekend aan de mensen boven in de stad en er wonen hier sinds onheuglijke tijden Dingen.'

Er stonden fakkels in een muurnis en X stak er een aan en wees de weg door de vochtige en stinkende duisternis. Bill bleef dicht bij hem, volgde het flikkerende, rokende licht dat zijn weg zocht door afbrokkelende grotten, struikelde over roestende rails in de ene tunnel en waadde in een andere door donker water dat hem tot boven de knieën reikte. Eens klonk van dichtbij het gekletter van reusachtige klauwen en een onmenselijke krassende stem sprak uit de duisternis.

'Bloed-' zei die.

'- vergieten,' antwoordde X en toen ze veilig voorbij waren zei hij fluisterend tegen Bill. 'Pracht schildwacht, een antropofaag van Dapdorf, eet je in een ommezien op als je het goede wachtwoord van de dag niet weet.'

'Wat is het goede wachtwoord?' vroeg Bill, die begon te beseffen dat hij een verrekte hoop deed voor de 100 knaken per maand van GOD.

'Op een even datum is het Bloed-vergieten, op een oneven Delenda est-Carthago, en op zondag is het altijd Necro-filie.'

'Jullie maken het je leden niet bepaald gemakkelijk.'

'De antropofaag is nogal eens hongerig, we moeten hem zoet houden. Nu volkomen stilte. Ik doe het licht uit en zal je bij de arm houden.' Het licht ging uit en vingers groeven zich diep in Bills biceps. Hij strompelde eindeloos lang voort tot er in de verte een schemerig lichtschijnsel opdoemde. De bodem van de tunnel werd vlakker en hij zag een open deur die verlicht werd door een flakkerende gloed. Hij wendde zich tot zijn metgezel en gilde.

'Wat ben jij?'

Het bleke, witte, schuifelende wezen dat hem bij de arm had wendde zich langzaam om om hem met ogen als gepocheerde eieren aan te gapen. Zijn huid was doodsbleek en vochtig, zijn hoofd kaal, bij wijze van kleding droeg het alleen maar een flard stof om zijn middel en op zijn voorhoofd was de scharlaken letter A ingebrand.

'Ik ben een androïde,' zei het met toonloze stem, 'zoals iedere idioot weet als hij de letter A op mijn voorhoofd ziet. Mannen noemen me Golem.'

'Hoe noemen vrouwen je?'

De androïde antwoordde niet op dit armzalige grapje maar duwde Bill door de deur een grote door fakkels verlichte kamer binnen. Bill wierp met verwilderde ogen één blik om zich heen en probeerde hem te smeren, maar de androïde blokkeerde de deur. 'Ga zitten,' zei het, en Bill ging zitten.

Hij zat te midden van de griezeligste verzameling gekken, idioten en engerds die ooit bij elkaar is gebracht. Behalve revolutionaire mannen met baarden, zwarte hoeden en kleine ronde bommen die leken op kegelballen met lange lonten, en revolutionaire vrouwen met korte rokken, zwarte kousen, lang haar en sigarettenpijpjes, afgezakte schouderbandjes en slechte adem, waren er revolutionaire robots, androïden en een aantal vreemde dingen die maar liever niet beschreven kunnen worden. X zat achter een houten keukentafel en hamerde daarop met het handvat van een revolver.

'Orde! Ik eis orde! Kameraad XC-189-725-PU van het Robot Ondergronds Verzet heeft het woord. Stilte!' Een grote gedeukte robot stond op. Een van zijn oogbuizen was uitgedrukt en er liepen roeststrepen over zijn lendenen en hij piepte als hij zich bewoog. Het keek de verenigde vergadering langs met zijn ene goede oog, grijnsde zo goed hij kon met een onbeweeglijk gezicht en nam toen een grote slok machineolie uit een blik dat hem aangereikt werd door een kruiperige, slanke kapstersrobot.

'Wij van het ROV,' zei hij met krassende stem, 'kennen onze rechten. Wij werken hard en we zijn net zo goed als wie dan ook, en beter dan de androïden met hun vissenbuiken die zeggen dat ze net zo goed zijn als mensen. Gelijke rechten, dát willen we, gelijke rechten...'

De robot werd uitgejouwd door een kliek van androïden die met hun bleke armen zwaaiden als een pan met kokende spaghetti. X hamerde weer om orde en had die bijna hersteld toen er plotseling opschudding ontstond bij één van de zijingangen en iemand doordrong tot de tafel van de voorzitter. Alleen was het eigenlijk niet iemand, het was iets; om precies te zijn een rechthoekige doos op wielen, ongeveer een meter in het vierkant, met lichten, wijzerplaten en knoppen, en er sleepte een zware kabel achteraan die door de deur verdween.

'Wie ben je?' vroeg X en richtte achterdochtig zijn revolver op het ding.

'Ik ben de vertegenwoordiger van de computers en elektronische breinen van Helior, tezamen verenigd om volgens de wet onze gelijke rechten te verkrijgen.'

Terwijl hij sprak typte de machine zijn woorden op ponskaarten die hij in een snelle stroom uitbraakte, slechts vier woorden per kaart. X schoof kwaad de kaarten van de tafel af. 'Je moet net als de anderen op je beurt wachten,' zei hij.

'Discriminatie!' brulde de machine met een zo luide stem dat de fakkels begonnen te flikkeren. Hij bleef schreeuwen en braakte een sneeuwstorm van kaarten uit, ieder met DISCRIMINATIE!!! erop gedrukt in vurige letters, en bovendien meters gele stroken bedrukt met dezelfde boodschap. De oude robot XC-189-725-PU stond op met een geknars van kapot raderwerk en kletterde naar de met rubber overtrokken kabel die achter de computervertegenwoordiger aansleepte. Zijn hydraulische schaarklauwen knipten slechts één keer en de kabel was doorgesneden. De lichten op de doos gingen uit en de stroom kaarten kwam tot een eind: de doorgesneden kabel kronkelde, spatte vonken, schuifelde achterwaarts de deur uit als een monsterachtige slang en was verdwenen.

'Ik roep de vergadering tot de orde,' zei X hees en hamerde weer.

Bill ondersteunde zijn hoofd met zijn handen en vroeg zich af of dit een miezerige 100 knaken per maand waard was.

100 knaken per maand was echter aardig wat geld en Bill spaarde er elke cent van. Er verstreken rustige, luie maanden en hij ging geregeld naar vergaderingen en bracht geregeld verslag uit bij GOD en de eerste van iedere maand vond hij zijn geld in de loempia gebakken die hij onveranderlijk als lunch at. Hij bewaarde de vettige bankbiljetten in een rubber speelgoedkat die hij op de vuilnisbelt gevonden had en langzaam maar zeker groeide het poesje. De revolutie nam maar weinig van zijn tijd in beslag en hij hield van zijn werk bij de RD. Hij had nu de leiding van Operatie Geschenk Pakket en had een groep van duizend robots die fulltime werkten aan het inpakken en verzenden van de plastic dienborden naar iedere planeet van de Melkweg. Hij zag het als menslievend werk en kon zich de blijde vreugdekreten voorstellen als op het afgelegen Afgelegen en het verre Verweggistan het onverwachte pakje aankwam en de rijkdom aan mooi, glimmend, beschimmeld plastic op de vloer kletterde. Maar Bill leefde in luchtkastelen en zijn trage zelfvoldaanheid werd op een morgen wreed verstoord toen een robot als terloops op hem toe kwam en in zijn oor fluisterde: 'Sic temper tyrannosaurus, zeg het voort,' en toen weer als terloops verdween.

Dit was het sein. De revolutie kon elk ogenblik uitbreken!

VIII

Bill deed de deur van zijn kantoor op slot en drukte voor de laatste keer op een bepaalde manier op een bepaalde plaats en het geheime paneel gleed open. Het gleed eigenlijk niet meer maar viel met veel lawaai omlaag en het was gedurende dit gelukkige jaar als V-man zo vaak gebruikt dat het zelfs in gesloten toestand hevig in zijn nek tochtte. Maar dat was verleden tijd, de crisis die hij gevreesd had was aangebroken en hij wist dat er grote veranderingen op til waren -wat het resultaat van de revolutie ook zijn mocht - en ondervinding had hem geleerd dat veranderingen altijd veranderingen ten kwade waren. Met lood in zijn struikelende schoenen sjouwde hij door de grotten, brak zijn nek over de roestende rails, waadde door het water, gaf het wachtwoord aan de onzichtbare antropofaag die sprak met zijn mond vol en nauwelijks verstaanbaar was. Iemand had in de opwinding van het ogenblik het verkeerde wachtwoord gegeven. Bill huiverde: dat was een slecht voorteken voor de komende dag.

Zoals gewoonlijk zat Bill naast de robots, goede, degelijke kerels met ingebouwde onderdanigheid in weerwil van hun revolutionaire neigingen. Toen X om stilte hamerde zette Bill zich schrap voor een vuurproef. De detective Pinkerton had hem nu al maanden achter zijn broek gezeten om meer inlichtingen dan alleen maar vergaderingstijden en aantallen van aanwezigen. 'Feiten, feiten, feiten,' zei hij telkens, 'zorg dat je je geld verdient.'

'Ik heb een vraag,' zei Bill met luide en onvaste stem en zijn woorden vielen als bommen in de plotselinge stilte na het razende gehamer van X.

'Er is geen tijd voor vragen,' zei X gemelijk. 'Nu is de tijd aangebroken om te handelen.'

'Ik heb geen bezwaar tegen handelen,' zei Bill, zich er zenuwachtig van bewust dat alle menselijke, elektronische en in flessen gegroeide ogen op hem gevestigd waren. 'Ik wil alleen maar weten voor wie ik moet handelen. U hebt ons nooit verteld wie we ervoor in de plaats krijgen als de Keizer verdwenen is.'

'Onze leider is een man genaamd X, dat is alles wat je hoeft te weten.'

'Maar dat is ook uw naam!'

'Jij krijgt eindelijk een flauw begrip van Revolutionaire Wetenschap. Alle leiders van alle cellen hebben de naam X om de vijand in de war te brengen!'

'Wat de vijand denkt weet ik niet, maar mij brengt het zeker in de war!'

'Je spreekt als een contrarevolutionair,' schreeuwde X en hij richtte zijn revolver op Bill. De rij achter Bill stroomde leeg doordat iedereen zorgde dat hij uit de vuurlinie kwam.

'Dat ben ik niet! Ik ben net zo'n goede revolutionair als alle anderen hier - Hoera voor de Revolutie!' Hij bracht de partijgroet, de handen in elkaar geslagen boven zijn hoofd, en ging gauw zitten. Alle anderen brachten ook de groet en X wees, enigszins tot bedaren gebracht met de loop van zijn revolver naar een grote kaart tegen de muur.

'Dit is het doel van onze cel, de Keizerlijke Krachtcentrale op het Chauvinistisk Plein. We zullen ons in de buurt in groepen verzamelen, en ons dan voor een gezamenlijke aanval bij elkaar voegen om 0016 uur. Er wordt geen tegenstand verwacht omdat de krachtcentrale niet bewaakt wordt. Er worden wapens en fakkels uitgedeeld als jullie vertrekken, evenals gedrukte aanwijzingen voor de juiste route naar de verzamelpunten ten gerieve van de ontgronden onder jullie. Iemand nog wat te vragen?' Hij haalde de haan van zijn revolver over en richtte op Bill, die ineenkromp. Er waren geen vragen. 'Prachtig. We zullen nu staande de Lofzang op de Roemrijke Revolutie zingen.' Een gemengd koor van stemmen en mechanische spreekkoren zong:

Sta op, gij slaven der bureaucratie

Opstandige slavers in Heliors duisternis

Sta op en wek de Revolutie

Met hand en tand tot er geen kluister meer is.

Opgemonterd door deze geestdriftige en eentonige plechtigheid schuifelden ze in lange rijen naar buiten, waar ze hun revolutionaire benodigdheden in ontvangst namen. Bill stopte de gedrukte aanwijzingen in zijn zak, legde zijn fakkel en zijn vuursteenstraalrevolver over de schouder en haastte zich voor de laatste maal door de geheime gangen. Er was ternauwernood genoeg tijd voor de lange tocht die hij voor de boeg had en hij moest eerst nog rapport uitbrengen aan GOD.

Dat was gemakkelijker gezegd dan gedaan en hij begon te zweten toen hij het nummer voor de zoveelste keer draaide. Het was onmogelijk om een lijn te krijgen en zelfs de centrale was aldoor in gesprek. Of er werd bijzonder veel getelefoneerd óf de opstandelingen waren al begonnen de communicatiemiddelen in de war te sturen. Hij slaakte een zucht van verlichting toen Pinkertons korzelige gelaatstrekken eindelijk op het kleine schermpje verschenen. 'Wat is er aan de hand?'

'Ik ben de naam van de leider van de revolutie aan de weet gekomen. Het is een man die X heet.'

'En wou je daar misschien een bonus voor hebben, sufferd? Die inlichting hebben we maanden geleden al gekregen. Weet je niets anders?

'Nou - de revolutie begint om 0016 uur, ik dacht dat je dat wel zou willen weten.' Daar zouden ze van opkijken! Pinkerton geeuwde.

'Is dat alles? Laat mij je dan mededelen dat die mededeling een oude mededeling is. Jij bent niet de enige spion die we hebben, maar misschien wel de slechtste. Luister nu. Schrijf dit met grote letters op, want je mag het niet vergeten. Jouw cel zal een aanval doen op de Keizerlijke Krachtcentrale. Blijf bij hun tot op het Plein en zoek dan naar een winkel met een uithangbord waar KWIKVRIES KOSHERE HAMMEN NV op staat, dat is de dekmantel van onze eenheid. Ga daar snel heen en meld je bij me. Begrepen?'

'Akkoord.' De verbinding werd verbroken en Bill zocht naar een stuk pakpapier om zijn fakkel en zijn vuursteenrevolver in te pakken tot hij die nodig zou hebben. Hij moest zich haasten, er was niet veel tijd meer vóór het uur U en hij moest nog een lange afstand afleggen via een zeer ingewikkelde route.

'Je was bijna te laat,' zei Golem de androïde toen Bill de doodlopende gang instrompelde die het verzamelpunt vormde.

'Zet geen grote mond tegen me op, zoon van een reageerbuis,' bracht Bill hijgend uit en scheurde het papier van zijn last. 'Geef me liever een vuurtje voor mijn fakkel.'

Er ontvlamde een lucifer en in een oogwenk knetterden en rookten de pekachtige fakkels. De spanning groeide naarmate de secondewijzer dichter naar de twaalf bewoog, en op het metalen trottoir schuifelden zenuwachtige voeten. Bill schrok toen er een schril fluitsignaal weerklonk en toen stroomden ze als een menselijke en niet-menselijke golf, hese kreten slakend uit kelen en luidsprekers, met getrokken revolvers de zijstraat in. Terwijl ze door de gangen en looppaden holden regenden er vonken van hun fakkels. Dit was revolutie! Bill werd meegesleept door de emotie en het gedrang van lichamen en juichte net zo hard als de anderen en duwde zijn fakkel eerst tegen de muur van de gang en daarna tegen een bank op de bankentram waardoor de fakkel gedoofd werd omdat alles op Helior hetzij van metaal hetzij onbrandbaar is. Er was geen tijd om hem weer aan te steken en hij slingerde hem van zich af toen ze het enorme plein opzwermden dat voor de krachtinstallatie lag. De meeste andere fakkels waren nu ook uit, maar ze zouden ze hier niet nodig hebben, alleen maar hun trouwe vuursteenstraalrevolvers om de een of andere smerige slaafse volgeling van de Keizer die hen in de weg mocht lopen voor zijn raap te schieten. Andere eenheden stroomden uit de straten die op het plein uitkwamen, zich verenigend tot één deinende geesteloze menigte die dreunend op weg was naar de onverbiddelijke muren van de krachtcentrale.

Een elektrisch uithangbord dat uit en aan floepte trok Bills aandacht, er stond KWIKVRIES KOSHERE HAMMEN NV op - en hij snakte naar adem toen hij zijn geheugen terugkreeg. Bij Ahriman, hij was vergeten dat hij een spion voor GOD was en hij had op het punt gestaan mee te doen met een overval op de krachtcentrale! Was er nog tijd om er van tussen te gaan vóór er tegenmaatregelen genomen werden? Niet zo'n beetje zwetend begon hij zich uit de menigte los te werken naar het uithangbord toe - toen was hij aan de buitenrand en holde naar de veilige haven. Het was nog niet te laat. Hij greep de knop van de voordeur beet en trok eraan, maar hij wilde niet open. In paniek wrong en schudde hij eraan tot het hele gebouw begon te schudden en te kraken. Hij staarde er met verlammend afgrijzen naar tot een luid gefluit zijn aandacht trok.

'Hierheen, stomme sodemieter,' kraakte een stem en toen hij opkeek zag hij de GOD-agent Pinkerton bij de hoek van het gebouw staan en nijdig naar hem wenken. Bill volgde de agent de hoek om en merkte dat daar een hele menigte stond en er was plaats genoeg want het gebouw was er niet. Bill kon nu wel zien dat het gebouw alleen maar bestond uit een voorgevel van karton en een deurknop, overeind gehouden door houten stutten aan de voorkant van een atoomtank. Rond de gepantserde zijkanten en de loopvlakken van de tank stond een aantal zwaar gewapende soldaten en GOD-agenten, evenals een nog groter aantal opstandelingen, wier kleren schroei- en brandgaten vertoonden van de vonken van de fakkels. Naast Bill stond de androïde, Golem.

'Jij!' Bill snakte naar adem en de androïde vertrok zijn lippen in een zorgvuldig ingestudeerde grijns. 'Juist - om voor GOD een oogje op jou te houden. In deze organisatie wordt niets aan het toeval overgelaten.'

Pinkerton gluurde door een gat in de namaak winkelgevel. 'Ik geloof dat de agenten er nu wel uit zijn,' zei hij, 'maar misschien moesten we nog maar even wachten. Bij de laatste telling waren er agenten van vijfenzestig spionage-, inlichtingen- en contraspionageploegen bij het onderzoek naar deze operatie betrokken. Die opstandelingen hebben geen enkele kans...'

Er loeide een sirene op de krachtinstallatie, kennelijk een afgesproken teken, want de soldaten beukten tegen de kartonnen gevel tot die meegaf en plat op het plein viel.

Chauvinistisk Plein was leeg. Bill keek nog eens en zag dat er nog één man op het plein was overgebleven; eerst had hij hem niet eens gezien. Hij kwam naar hen toe hollen maar bleef met een erbarmelijk gegil staan toen hij zag wat er achter de winkel verborgen was geweest.

'Ik geef me over!' schreeuwde hij en toen zag Bill dat het de man was die X heette. De poorten van de krachtinstallatie openden zich en er kwam een eskader vlammenwerpende tanks uit rollen.

'Lafaard!' hoonde Pinkerton en maakte de pal van zijn revolver los. 'Probeer nu geen bakzeil te heden, X, sterf tenminste als een man.'

'Ik ben X niet - dat is maar een nom-de-espionage.' Hij trok zijn valse baard en snor af en onthulde een vertrokken en onbelangwekkend gezicht met een vooruitstekende onderkaak. 'Ik ben Gil O'Tiene, afgestudeerd aan de Keizerlijke School voor Contraspionage en Dubbelspionnen. Ik ben voor deze operatie gehuurd, dat kan ik bewijzen, ik heb de bewijsstukken, Prins Microcephil heeft me betaald om zijn oom van de troon te stoten, zodat hij Keizer zou worden...'

'Denk je dat ik zo stom ben,' snauwde Pinkerton en richtte zijn revolver. 'De Oude Keizer, hij ruste in eeuwige vrede, is een jaar geleden overleden en Prins Microcephil is nu Keizer. Je kunt niet in opstand komen tegen de man die je gehuurd heeft!'

'Ik lees nooit kranten,' kreunde O'Tiene alias X.

'Vuur!' zei Pinkerton op strenge toon en van alle kanten stroomden atoomkogels, vonken vuur, kogels en granaten toe. Bill het zich op de grond vallen en toen hij zijn hoofd weer ophief was het plein leeg op een vetvlek en een ondiep gat in de bestrating na. Meteen kwam er een straatreinigingsrobot aangonzen om het vet op te dweilen. Hij bromde even, deed een stap achteruit en vulde het ondiepe gat toen met een straal reparatieplastic uit een verborgen reservoir. Toen hij weer wegrolde was er nergens meer een spoor van wat dan ook te bekennen.

'Hallo, Bill...' zei een stem die zo verlammend bekend was dat Bill zijn haar overeind voelde gaan staan als van een tandenborstel. Hij draaide zich met een ruk om en keek naar de groep MP's die daar stond en in het bijzonder naar de grote walgelijke gestalte van de MP die hun leider was.

'Doordouwer Drijver...' fluisterde hij.

'In eigen persoon.'

'Red me!' hijgde Bill terwijl hij naar GOD-agent Pinkerton rende en zijn armen om diens knieën sloeg.

'Jou redden?' Pinkerton lachte en raakte Bill met zijn knie tegen zijn kaak zodat hij achterover viel. 'Ik heb ze juist geroepen. We zijn je staat van dienst nagegaan, jongeman, en hebben ontdekt dat je aardig in de nesten zit Je bent nu een jaar zonder toestemming afwezig geweest en wij willen geen deserteurs in onze ploeg hebben.'

'Maar ik heb voor u gewerkt - u geholpen -'

'Neem hem mee,' zei Pinkerton en keerde zich om.

'Er is geen gerechtigheid,' kreunde Bill toen de gehate vingers zich weer in zijn arm groeven.

'Natuurlijk niet,' zei Doordouwer, 'dat had je toch zeker niet verwacht?'

Ze sleurden hem weg.

Derde Boek

E = mc^2 of barst

I

'Ik wil een verdediger, ik moet een verdediger hebben! Ik sta op mijn rechten!' Bill timmerde op de tralies van zijn cel met de geschilferde kom waarin zijn avondmaal van water en brood was opgediend en schreeuwde luid om de aandacht te trekken. Er kwam niemand in antwoord op zijn geroep en tenslotte ging hij hees, moe en neerslachtig op de knobbelige plastic kooi liggen en staarde naar het metalen plafond. Verzonken in ellende staarde hij minutenlang naar de haak, voor tenslotte tot hem doordrong wat hij zag. Een haak? Waarom was daar een haak? Zelfs in zijn lusteloosheid brak hij zich daar het hoofd over, net zoals hij er zich het hoofd over gebroken had toen ze hem een sterke plastic riem met een stevige gesp bij zijn prullerige gevangenispak hadden gegeven. Wie draagt er nu een riem bij een werkpak uit één stuk? Ze hadden hem alles afgenomen en hem alleen maar papieren pantoffels, een gekreukt werkpak en een prachtige riem gegeven. Waarom? En waarom stak er een stevige grote haak uit het overigens volkomen gladde plafond?

'Ik ben gered!' schreeuwde Bill en sprong op, hield zich in evenwicht op de rand van de brits en rukte zijn riem af. Er was een gat in het uiteinde van de riem dat keurig om de haak paste. Terwijl de gesp aan het andere einde een mooie glijknoop voor een strop maakte, die zich liefderijk om zijn nek zou kunnen strengelen. Die kon hij over zijn hoofd laten glijden met de gesp onder zijn oor en dan kon hij van de brits afspringen en pijnlijk gewurgd worden met zijn voeten zeker dertig centimeter boven de grond bungelend. Het was volmaakt.

'Het is volmaakt!' riep hij vrolijk, sprong van de brits af en maakte een rondedans onder de strop, wau-wau-wau gillend door zijn hand telkens tegen zijn open mond te slaan. 'Ik ben nog niet op, geruïneerd, uitgespeeld, het is nog niet met me gedaan. Ze willen dat ik me van kant maak om het voor hun gemakkelijker te maken.'

Nú ging hij vrolijk lachend op zijn brits liggen om te trachten het uit te denken. Er moest een kans zijn dat hij zich levend uit dit zaakje kon draaien, anders hadden ze zich niet al die moeite getroost om hem de gelegenheid te geven zich op te hangen. Of was het mogelijk dat ze een dubbelhartig, geraffineerd spelletje speelden? Hem hoop wilden laten koesteren die niet bestond? Nee, dat was onmogelijk. Ze hadden een heleboel eigenschappen: kleingeestigheid, zelfzucht, gramschap, wraakgierigheid, meerderwaardigheidsgevoel, machtswellust, het was een vrijwel eindeloze opsomming, maar één ding was zeker - subtiliteit was er niet bij.

Ze? Voor het eerst in zijn leven vroeg Bill zich af wie ze waren. Iedereen gaf ze overal de schuld van, iedereen wist dat ze moeilijkheden zouden veroorzaken. Hij wist zelfs bij ondervinding hoe ze waren. Maar wie waren ze? Aan de andere kant van de deur klonk het geschuifel van voetstappen en toen hij opkeek zag hij Doordouwer Drijver dreigend naar hem staan kijken.

'Wie zijn ze?' vroeg Bill.

'Ze zijn iedereen die een van hen wil zijn,' zei Doordouwer filosofisch tegen een slagtand tikkend. 'Ze zijn zowel een gemoedsgesteldheid als een instelling.'

'Klets niet van dat mystieke gesodemieter tegen me! Geef me nu ronduit antwoord op een rechtstreekse vraag.'

'Ik ben ronduit,' zei Doordouwer op zijn eerlijkste manier.

'Ze sterven en worden vervangen, maar de instelling van ze-heid blijft in stand.'

'Het spijt me dat ik er naar gevraagd heb,' zei Bill en liep naar hem toe zodat hij door de tralies kon fluisteren. 'Ik moet een verdediger hebben, Doordouwer, ouwe kameraad, kun jij een goede advocaat voor me vinden?'

'Ze benoemen wel een verdediger voor je.'

Bill maakte het meest onfatsoenlijke geluid dat hij verzinnen kon. 'Jawel, en we weten precies wat er met die verdediger gebeuren zal. Ik moet een verdediger hebben die me helpt. En ik heb geld om hem te betalen -'

'Waarom heb je dat niet eerder gezegd.' Doordouwer deed zijn bril met het gouden montuur op en bladerde langzaam door een aantekenboekje. 'Ik reken tien procent provisie voor mijn hulp.'

'Akkoord.'

'Zeg het maar - wil je een goedkope eerlijke verdediger of een dure advocaat van kwade zaken?'

'Ik heb ergens 17.000 knaken verborgen waar geen mens ze vinden kan.'

'Dat had je wel meteen kunnen vertellen.' Doordouwer klapte het boekje dicht en borg het weg. 'Dat moeten ze vermoed hebben, daarom hebben ze je die riem en de cel met de haak gegeven. Met zo'n bedrag kun je de bovenste beste krijgen.'

'Wie is dat?'

'Abdoel O'Brien-Cohen.'

'Laat die dan komen.'

En slechts twee kommen water en klef brood later klonk er een onbekende voetstap in de gang en weerkaatsten de koude muren een heldere en doordringende stem. 'Salaam jongeman, heb vertrouwen, het heeft me heel wat moeite gekost om hier te komen.'

'Dit is een zaak voor de krijgsraad,' zei Bill tegen de goedaardige, bescheiden man met het alledaagse gezicht die aan de andere kant van de tralies stond.

'Ik denk niet dat ze een burger-verdediger zullen toestaan.'

'Begorrah, landgenoot - het is Allah's wil dat ik overal op voorbereid ben.' Hij haalde plotseling een borstelige snor met gepommadeerde punten uit zijn zak tevoorschijn en plakte die op zijn bovenlip. Tegelijkertijd zette hij zijn borst vooruit, zijn schouders schenen breder te worden en er kwam een stalen blik in zijn ogen en zijn gelaatstrekken namen een militaire stramheid aan. 'Het doet me genoegen kennis met je te maken. We zijn hier samen bij betrokken en ik kan je verzekeren dat ik je niet in de steek zal laten, al ben je maar een gemeen soldaat.'

'Waar is Abdoel O'Brien-Cohen gebleven?'

'Ik ben reserve-officier van het Keizerlijke Baratterie Korps. Kapiteit A. C. O'Brien, tot uw dienst. Ik meen dat er een bedrag van 17.000 knaken genoemd is?'

'Daar krijg ik tien procent van,' zei Doordouwer naderbij komend.

Er werd een aanvang gemaakt met de onderhandelingen en dat nam heel wat uren in beslag. Ze mochten, respecteerden, en wantrouwden elkaar alle drie, zodat er uitgebreide voorzorgsmaatregelen vereist waren. Toen Doordouwer en de advocaat tenslotte weggingen waren ze in het bezit van nauwkeurige aanwijzingen aangaande het verstopte geld en Bill had van ieder van hen met bloed getekende en van duimafdrukken voorziene verkleuringen dat ze lid waren van de Partij, met opdracht de Keizer van de troon te stoten. Toen ze met het geld terugkeerden gaf Bill ze de verklaringen terug zodra Kapitein O'Brien een ontvangstbewijs voor 15.300 knaken getekend had als volledige betaling voor Bills verdediging voor een Krijgsraad. Het geschiedde allemaal op een zakelijke en bevredigende manier.

'Wilt u mijn visie van de zaak horen?' vroeg Bill.

'Natuurlijk niet, dat heeft totaal niets te maken met de tenlasteleggingen. Toen je dienst nam in het leger heb je met je handtekening al je rechten als mens prijs gegeven. Ze kunnen met je doen wat ze willen. Het enige gunstige is dat ze ook gevangenen van hun eigen systeem zijn en zich moeten onderwerpen aan de ingewikkelde en tegenstrijdige stelsels van wetten die ze door de eeuwen heen in elkaar gezet hebben. Ze wensen je dood te schieten wegens desertie en hebben een zaak opgezet waarbij vergissingen uitgesloten zijn.'

'Dan word ik doodgeschoten!'

'Misschien wel, maar dat is het risico dat we moeten nemen.'

'We - ? Wordt u soms getroffen door de helft van de kogels?'

'Niet brutaal worden als je tegen een officier spreekt, sodemieter. Laat alles maar aan mij over, heb vertrouwen in me en hoop dat ze een paar fouten zullen maken.'

Daarna was het nog maar een kwestie van dagen tellen tot aan de rechtszitting. Bill begreep dat die dichtbij was toen ze hem een uniform gaven met het insigne van Zekering Oppasser Eerste Klas op de mouw. Toen marcheerde de wacht aan, de deur zwaaide open en Doordouwer wenkte hem naar buiten te komen. Ze marcheerden samen weg en Bill peurde er een klein genoegen uit door uit de pas te lopen om de wacht in de war te brengen. Maar toen ze eenmaal de rechtszaal binnen waren nam hij een militaire houding aan en trachtte eruit te zien als een oudgediende, met de rammelende onderscheidingen op zijn borst. Er stond een lege stoel naast een opgepoetste en bijzonder martiale Kapitein O'Brien in uniform.

'Dat is je ware,' zei O'Brien. 'Hou die soldateske houding maar vol, je moet ze met hun eigen middelen verslaan.'

Ze stonden op toen de officieren van het Hof binnnenkwamen. Bill en O'Brien zaten aan de smalle kant van de lange, zwarte plastic tafel en aan de overkant zat de Auditeur Militair, een grijze en streng kijkende Majoor, die een goedkoop korset droeg. De tien Officieren van het Hof zaten aan de lange kant van de tafel waar ze dreigend naar het publiek en de getuigen konden kijken.

'Laat ons beginnen,' zei de President van het Hof, een kale, pafferige Admiraal van de Vloot met passende plechtigheid. 'Laat de rechtszitting een aanvang nemen, laat ons met uiterste spoed recht spreken en de gevangene schuldig bevinden en dood laten schieten.'

'Ik protesteer,' zei O'Brien overeind springend. 'Deze opmerkingen zijn nadelig voor de beklaagde die onschuldig is tot zijn schuld is bewezen - '

'Verworpen!' hamerde de President. 'De verdediger krijgt een boete van 50 knaken wegens ongewettigde interruptie. De beklaagde is schuldig, dat zullen de stukken bewijzen en hij zal worden doodgeschoten. Hij zal zijn gerechte straf ondergaan.'

'Dus dat is de manier waarop ze het gaan spelen,' mompelde O'Brien tegen Bill door halfgeopende lippen. 'Ik kan op elke manier met ze meespelen als ik de grondregels maar weet.'

De Auditeur Militair was al op eentonige toon met zijn inleidende verklaring begonnen.

'...bijgevolg zullen wij bewijzen dat Zekering Oppasser Eerste Klas Bill willens en wetens negen dagen te laat van het hem officieel toegestane verlof terugkeerde en zich daarna verzette tegen arrestatie en de arresterende officieren ontvluchtte en erin slaagde aan de achtervolging te ontkomen, waarop hij gedurende een periode van meer dan één standaardjaar afwezig was en derhalve schuldig is aan desertie...'

'Verdomd schuldig!' riep een van de officieren van het Hof, een majoor van de cavalerie met een rood gezicht en een zwarte monocle, die opsprong en daarbij zijn stoel omgooide. 'Ik stem schuldig - schiet de smeerlap dood!'

'Daar ben ik het mee eens, Sam,' teemde de President, die een zachte tik met zijn hamer gaf, 'maar we moeten hem doodschieten volgens de regels en dat kost een beetje tijd.'

'Het is niet waar,' fluisterde Bill tegen zijn verdediger. 'De feiten zijn -'

'Maak je niet druk over feiten, Bill, dat doet niemand hier. Feiten veranderen de zaak niet.'

'...en derhalve eisen wij de hoogste straf, de doodstraf,' zei de Auditeur Militair, die eindelijk aan het slot van zijn rede was gekomen.

'Bent u van plan onze tijd te verspillen met een pleidooi, Kapitein?' vroeg de President met een woedende blik op O'Brien.

'Slechts enkele woorden, als het het Hof behaagt...'

Er ontstond plotseling deining onder de toeschouwers en een haveloze vrouw in lompen en met een sjaal om haar hoofd, die een in een deken gewikkeld bundeltje tegen haar boezem gedrukt hield, stoof op de tafel af.

'Edelachtbare heren -' bracht ze hijgend uit, 'neem me mijn Bill, het licht van mijn ogen, niet af. Hij is een goede jongen en wat hij ook gedaan heeft was voor mij en het kleintje,' ze hield het bundeltje op haar uitgestrekte armen en er werd een zwak gehuil gehoord. 'Iedere dag wilde hij weggaan, weer in dienst, maar ik was ziek en het kleintje was ziek en ik heb hem met tranen in mijn ogen gesmeekt te blijven...'

'Verwijder haar!' De hamer timmerde luid.

'...en dan bleef hij, maar hij bezwoer steeds dat het maar voor één dag zou zijn en aldoor wist de schat dat we van honger zouden omkomen als hij ons verliet.' Haar stem werd gedempt door de reuzengestalten van de MP's in uitgaanstenue die haar tegenspartelend naar de uitgang droegen '...en mogen uwe edelachtbare heren gezegend zijn als u hem vrijlaat, maar als jullie snode kerels hem veroordelen, mogen jullie dan sterven en rotten in de hel...' De deur zwaaide dicht en de stem werd afgesneden.

'Schrap dit allemaal uit de notulen,' zei de President en keek dreigend naar de Verdediger. 'En als ik dacht dat u daar wat mee te maken had, zou ik u tegelijk met uw cliënt laten doodschieten.'

O'Brien trok zijn meest argeloze gezicht met zijn handen tegen zijn borst en zijn hoofd achterover en begon juist een onschuldige verklaring af te leggen toen er weer een interruptie kwam. Een oude man klom op één van de banken voor het publiek en zwaaide met zijn armen om de aandacht te trekken.

'Luister naar mij, gij allen, het recht moet zijn beloop hebben en ik ben het werktuig van het recht. Ik had willen blijven zwijgen en een onschuldig man laten terechtstellen, maar ik kan het niet. Bill is mijn zoon, mijn enige zoon en ik heb hem gesmeekt te deserteren om mij te hulp te komen, omdat ik stervend was aan kanker wilde ik hem voor het laatst nog eens zien, maar hij bleef bij me om me te verplegen...' Er ontstond een worsteling toen de MP's de man grepen en merkten dat hij met een ketting aan de bank vastzat. 'Ja, dat heeft hij gedaan, hij heeft pap voor me gekookt en zorgde dat ik die opat en hij heeft dat zo goed gedaan dat ik langzamerhand weer opleefde en nu kunt u zien dat ik genezen ben, genezen door de pap uit de handen van mijn trouwe zoon. Nu moet mijn jongen sterven omdat hij mij gered heeft, maar dat mag niet gebeuren. Neem mijn armzalige oude waardeloze leven in plaats van het zijne...' Er gonsde een atoomdraadschaar en de oude man werd de achterdeur uitgesmeten.

'Nu is het genoeg! Het is al veel te veel!' gilde de opgeblazen President van het Hof en hamerde zo hard dat de hamer brak en hij de stukken de kamer in slingerde. 'Ontruim de zaal, laat alle toeschouwers en getuigen verdwijnen. Het Hof beslist dat de rest van deze rechtszitting gevoerd zal worden volgens de precedenten, zonder getuigen en bewijsmateriaal.'

Hij wierp een snelle blik op zijn medeplichtigen die allemaal plechtig knikten dat ze het ermee eens waren. 'Derhalve wordt de beklaagde schuldig bevonden en zal hij worden doodgeschoten zodra hij naar de schiettent gesleept kan worden.'

De Officieren van het Hof schoven hun stoelen al achteruit toen O'Briens langzame stem hen weerhield. 'Het valt natuurlijk binnen de jurisdictie van dit Hof om een zaak op de aldus beschreven wijze te behandelen, maar het is eveneens noodzakelijk om het betreffende Artikel of Precedent aan te halen voordat het vonnis kan worden uitgevoerd.'

De President zuchtte en ging weer zitten. 'Ik zou wel willen dat u het niet zo moeilijk maakte, Kapitein, u kent de reglementen net zo goed als ik. Maar als u erop staat: Pablo, lees ze voor.'

De griffier bladerde door een dik boekdeel op zijn lessenaar, vond de juiste plaats met zijn vinger en begon toen hardop te lezen.

'Krijgsartikelen, Militaire Reglementen, paragraaf, bladzijde, enz., enz.,... ja, hier heb ik het, paragraaf 298-B... als een soldaat gedurende een periode van meer dan een standaardjaar wegblijft van zijn standplaats wordt hij schuldig bevonden aan desertie zelfs als hij niet persoonlijk ter rechtszitting aanwezig is, en de straf die op desertie staat is de doodstraf.'

'Dat lijkt duidelijk genoeg. Heeft iemand nog iets te vragen?' vroeg de President.

'Ik heb geen vragen, ik wilde alleen graag een precedent citeren.' O'Brien had een hoge stapel dikke boeken voor zich gelegd en las voor uit het bovenste. 'Hier heb ik het, Soldaat Oliebol Lövenig contra de Luchtmacht van de Strijdkrachten van de Verenigde Staten, Texas, 1944. Er wordt hier verklaard dat Lövenig zonder verlof afwezig is geweest gedurende een periode van 14 maanden en toen gevonden werd in een schuilplaats op de zolder van de kantine, waaruit hij alleen in het holst van de nacht naar beneden kwam voor spijs en drank uit de voorraden die daar aanwezig waren en om zijn po te ledigen. Aangezien hij de basis niet verlaten had kon hij niet schuldig bevonden worden aan afwezigheid zonder verlof en was hij ook geen deserteur en kon hem alleen een zeer lichte straf worden opgelegd.'

De Officieren van het Hof waren weer gaan zitten en keken allemaal naar de Griffier die snel door zijn eigen boeken bladerde. Eindelijk kwam hij weer boven water met een glimlach en een verwijzing die hij zelf had gevonden. 'Dat is allemaal juist, Kapitein, behalve dat de beklaagde hier wél is weggebleven van het onderdeel waartoe hij behoorde, het Soldaten Transito Centrum, en zich op vrije voeten bevond op de Planeet Helior.'

'Dat is allemaal juist, meneer,' zei O'Brien die weer een ander boekdeel tevoorschijn haalde en ermee boven zijn hoofd zwaaide. 'Maar bij Dragsted contra het Keizerlijke Marine Inkwartierings Corps, Helior, 8832, werd overeengekomen dat ten gerieve van wettelijke omschrijving de planeet Helior omschreven zou worden als de Stad Helior en de Stad Helior omschreven zou worden als de Planeet Helior.'

'Dat is allemaal ongetwijfeld waar,' kwam de President tussenbeide, 'maar dat doet hier totaal niet ter zake. Dat heeft allemaal niets te maken met de huidige zaak en ik zou u willen verzoeken een beetje haast te maken, Kapitein, want ik heb een afspraak om te gaan golfen.'

'U kunt binnen tien minuten beginnen te spelen, meneer, als u deze beide precedenten wilt handhaven. Dan breng ik nog een laatste punt ter sprake, een document dat opgesteld is door Admiraal van de Vloot Marmoset-'

'Hé, dat ben ik!' zei de President verbaasd.

' - bij de aanvang van de vijandelijkheden met de Chingers toen de staat van beleg werd afgekondigd voor de Stad Helior en deze beschouwd werd als één militaire sterkte. Derhalve merk ik op dat de beklaagde onschuldig is aan de aanklacht van desertie, aangezien hij nimmer deze planeet verlaten heeft, derhalve deze stad nimmer verlaten heeft, en derhalve zijn standplaats nimmer verlaten heeft.'

Er viel een zware stilte, die tenslotte werd onderbroken door de zorgelijke stem van de President die zich tot de Griffier wendde. 'Is het waar wat die sodemieter zegt, Pablo? Kunnen we die vent niet doodschieten?'

De Griffier brak het zweet uit terwijl hij koortsachtig door zijn wetboeken bladerde, ze toen tenslotte van zich af duwde en op bittere toon zei: 'Het is inderdaad waar en we kunnen er ons niet uitdraaien. Die arabisch-joods-ierse boef heeft ons bij het kruishaar vast. De beklaagde is onschuldig aan het hem ten laste gelegde.'

'Geen terechtstelling...?' vroeg één van de Officieren van het Hof op hoge, klagerige toon, en een van de anderen, een oudere man, legde zijn hoofd op zijn armen en brak in snikken uit.

'Nou, maar zo gemakkelijk komt hij er niet van af,' zei de President en keek Bill dreigend aan. 'Als de beklaagde gedurende het afgelopen jaar op zijn standplaats was moet hij ook wacht gelopen hebben. En gedurende dat jaar moet hij geslapen hebben. Wat betekent dat hij op wacht geslapen heeft. Derhalve veroordeel ik hem tot dwangarbeid in een militair strafkamp voor de tijd van een jaar en een dag en tot degradatie tot de rang van Zekering Oppasser Zevende Klas. Ruk hem zijn strepen af en voer hem weg. Ik moet naar de golfbaan.'

II

Het doorgangskamp was een noodgebouw van plastic platen die bevestigd waren aan een gebogen aluminium geraamte, en lag in het midden van een groot vierkant plein. MP's met de bajonet op het atoomgeweer patrouilleerden langs de zes onder stroom staande hekten van prikkeldraad. De dubbele poorten werden op afstand bediend en Bill werd erdoor gesleept door de handboeienrobot die hem hier had gebracht. Die onvriendelijke machine was een plompe zware kubus die hem tot de knieën reikte en zich op rammelende loopvlakken bewoog. Er stak van boven een ijzeren staaf uit waaraan handboeien vastzaten. En aan die handboeien zat Bill vast. Ontvluchten was onmogelijk, want als er een poging werd gedaan de boeien te forceren bracht de robot sadistisch een pietepeuterig atoombommetje tot ontploffing dat hij in zijn ingewanden meedroeg, en blies zichzelf en de ontvluchtende gevangene op, zowel als ieder ander in de nabijheid. Toen hij eenmaal op het erf was bleef de robot staan en protesteerde niet toen de sergeant van de wacht de boeien ontsloot. Zodra zijn gevangene bevrijd was rolde de robot zijn hok in en verdween.

'Nou, verwaande wijsneus, nu ben je aan mijn zorgen toevertrouwd en dat zal je niet glad zitten,' snauwde de sergeant tegen Bill. Hij had een kaalgeschoren hoofd, brede, met littekens overdekte kaken en kleine oogjes die dicht bij elkaar stonden en waarin de druipende kaars van de stompzinnigheid flakkerde.

Bill vernauwde zijn eigen ogen tot spleetjes en hief langzaam zijn goede linker rechterarm op en spande zijn biceps. Tembo's spieren zwollen en scheurden het dunne gevangenisjasje met een schril krakend geluid. Toen wees Bill op het lint van de Purperen Pijl dat hij op zijn borst gespeld had.

'Weet je waarvoor ik dat gekregen heb?' vroeg hij met een grimmige, toonloze stem. 'Dat heb ik gekregen omdat ik in mijn eentje 13 Chingers heb gedood die in een bunker zaten waar ik heengezonden was. Ik ben in dit strafkamp terecht gekomen omdat ik toen ik na het doden van de Chingers terugkwam de sergeant vermoord heb die me er heengezonden had. Nou - wat zei je ook weer over glad zitten, sergeant?'

'Als je mij geen moeilijkheden bezorgt bezorg ik jou er ook geen,' piepte de wachtsergeant die maakte dat hij wegkwam. 'Je bent ingedeeld in cel 13, hier, daar de trap op...' Hij zweeg plotseling en begon met een knabbelend krakend geluid tegelijkertijd op alle nagels van één hand te bijten. Bill wierp hem voor de goede orde nog een lange dreigende blik toe, keerde zich toen om en liep langzaam het gebouw binnen.

De deur van nummer 13 stond open en Bill keek de smalle cel in, die schemerig verlicht werd door het licht dat door de doorzichtige plastic muren scheen. Twee kooien boven elkaar namen bijna alle ruimte in beslag; aan één kant bleef er nog een smal gangetje vrij. Aan de andere muur waren twee doorzakkende planken bevestigd naast een gestencilde mededeling WEES SCHOON EN NIET OBSCEEN - SCHUINE MOPPEN HELPEN DE VIJAND! en dat was het hele meubilair. Een kleine man met een spits gezicht en kraaloogjes lag op de onderste kooi aandachtig naar Bill te kijken. Bill keek terug en fronste zijn wenkbrauwen.

'Kom binnen, sergeant,' zei de kleine man terwijl hij snel het trapje naar de bovenste kooi opklom. 'Ik heb de onderste voor jou bezet gehouden, jazeker. Mijn naam is Blackey en ik zit tien maanden omdat ik tegen een tweede luit gezegd heb dat hij om kon waaien...'

Hij besloot zijn zin op enigszins vragende toon, die Bill negeerde. Bills voeten deden pijn. Hij schopte de paarse laarzen uit en ging languit op zijn matras liggen. Blackey stak zijn hoofd over de rand van de bovenste kooi, net als een knaagdier dat het landschap verkent. 'Het duurt nog een hele poos voor we eten krijgen - wat zou je zeggen van een Knolburger?' Er verscheen naast het hoofd een hand die Bill een glimmend pakje toereikte.

Na het argwanend bekeken te hebben trok Bill de strook weg die het plastic zakje afsloot. Zodra er lucht bij de ontvlambare voering kwam begon de burger te dampen en binnen drie tellen was hij gloeiend heet. Bill spoot er een straal ketchup op uit het kleine zakje aan het andere eind van de grote zak en nam toen achterdochtig een hap. Het was mals sappig paardenvlees.

'Deze ouwe, grijze merrie smaakt precies als in die goeie ouwe tijd,' zei Bill met zijn mond vol. 'Hoe is het je gelukt om dit het strafkamp binnen te smokkelen?'

Blackey grinnikte en knipoogde alsof hij op het toneel stond. 'Connecties. Ze brengen het voor me binnen, ik hoef er alleen maar om te vragen. Ik heb je naam niet goed verstaan...?'

'Bill.' Voedsel had hem weer in zijn humeur gebracht. 'Een jaar en een dag wegens slapen op wacht. Ik was bijna doodgeschoten wegens desertie, maar ik heb een goede advocaat gehad. Dat was een goede burger ook, jammer dat er niets is om hem mee door te spoelen.'

Blackey bracht een flesje tevoorschijn met een etiket HOESTSIROOP en reikte het Bill aan. 'Speciaal voor mij gemengd door een vriend in de apotheek. Half alcohol en half ether.'

'Zoinggg!' zei Bill, die haastig zijn ogen afveegde toen hij het flesje half leeggedronken had. Hij voelde zich bijna verzoend met de wereld. 'Jij bent een goede vriend om in de buurt te hebben, Blackey.'

'Dat zou ik denken,' zei Blackey ernstig. 'Het kan nooit kwaad om een vriend te hebben, niet in het leger, niet in de marine, niet nergens. Vraag het oude Blackey maar, die weet het wel. Heb je spieren, Bill?'

Bill spande Tembo's spieren voor hem.

'Dat mag ik nou zien,' zei Blackey bewonderend. 'Met jouw spieren en mijn hersens zullen we een eind komen...'

'Ik heb anders ook hersens!'

'Gun die maar wat rust! Laat die maar vakantie houden terwijl ik het denkwerk voor mijn rekening neem. Ik heb in meer legers gediend dan jij dagen in het leger bent geweest. Ik heb mijn eerste onderscheiding gekregen toen ik bij Hannibal diende, hier kun je het litteken nog zien.' Hij wees op een witte boog op de rug van zijn hand. 'Maar ik had in de gaten dat hij het zou verliezen dus ik schakelde nog net op tijd over op die jongens van Romulus en Remus. Sindsdien heb ik steeds bijgeleerd en ik kom altijd op mijn pootjes terecht. Ik had al lang gezien uit welke hoek de wind woei en daarom at ik een stuk zeep op en had buikloop op de morgen van de slag bij Waterloo, en daar heb ik niets aan verloren, dat kun je van mij aannemen. Ik zag hetzelfde aankomen bij de Somme - of was het Ieperen? - ik ben nu een paar van die oude namen vergeten, en ik kauwde een sigaret kapot en stopte die onder mijn oksel, daar krijg je koorts van en zo miste ik die vertoning ook. Er is altijd wel een kant om iets van te bekijken, zeg ik maar.'

'Ik heb nog nooit van die veldslagen gehoord. Was dat tegen de Chingers?'

'Nee, voor die tijd, heel lang voor die tijd. Vele oorlogen geleden.'

'Dan zou je aardig oud moeten zijn, Blackey. Je ziet er helemaal niet erg oud uit.'

'Ik ben ook aardig oud, maar dat vertel ik meestal niet, omdat ze me dan toch maar uitlachen. Maar ik weet nog dat de piramiden gebouwd werden en ik weet nog wat een rotzooi we te eten kregen in het Assyrische leger en dat we de troep van Urgh te pakken namen toen ze onze grot wilden binnendringen, toen lieten we rotsblokken naar beneden rollen.'

'Het klinkt me als lariekoek in de oren,' zei Bill vadsig en dronk de fles leeg.

'Jawel, dat zegt iedereen, daarom vertel ik die oude verhalen niet meer. Ze geloven me niet als ik mijn talisman laat zien.' Hij hield een klein wit driehoekje met een gekartelde rand op. 'Tand van een pterodactyl. Zelf verslagen met een steen uit een slinger, die ik net uitgevonden had...'

'Lijkt op een stuk plastic.'

'Begrijp je nou wat ik bedoel? Daarom vertel ik die oude verhalen niet meer. Ik teken gewoon telkens weer bij en laat me met de stroom meevoeren...'

Bill ging overeind zitten met een open mond van verbazing. 'Bijtekenen! maar dat is zelfmoord...'

'Zo veilig als de bank. De veiligste plaats in de oorlog is het leger. De sloebers aan het front worden doodgeschoten, de burgers thuis worden gebombardeerd. De kerels daar tussen in zijn zo veilig als de bank. Er zijn 30, 50 misschien wel 70 kerels in het midden nodig om één vent aan het front te bevoorraden. Als je maar eenmaal geleerd hebt voor archiefklerk ben je veilig. Wie heeft ooit gehoord dat er op een archiefklerk werd geschoten? Ik ben een fantastische archiefklerk. Maar dat is in oorlogstijd. In vredestijd, elke keer dat ze een vergissing begaan en het per ongeluk een poosje vrede is, dan is het beter om bij de gevechtstroepen te horen. Beter eten, langere verloven, niet veel te doen. En veel reizen.'

'En wat gebeurt er dan als de oorlog uitbreekt?'

'Ik ken 735 verschillende manieren om in het hospitaal terecht te komen.'

'Wil je mij er daar een paar van leren?'

'Voor een vriend is me niets te veel, Bill. Ik zal je er vanavond wat van laten zien, nadat het eten is rondgedeeld. En de bewaker die het eten ronddeelt doet een beetje moeilijk over een kleine gunst die ik hem gevraagd heb. Tjonge, wat zou ik het fijn vinden als die z'n arm eens brak!'

'Welke arm?' Bill het met veel kabaal zijn vingers kraken.

'Aan jou de keus.'

Het Plastichuis Strafkamp was een doorgangscentrum waar gevangenen werden ondergebracht die op weg waren van ergens naar ergens anders. Het was een gemakkelijk, ontspannen leventje, waarvan zowel de bewakers als de gevangenen genoten, met niets dat de gelijkmatige gang van het dagelijks leven onderbrak. Er was één nieuwe bewaker geweest, een echte uitslover die pas aangekomen was van de Nationale Territoriale Gardetroepen, maar die was een ongeluk overkomen terwijl hij het eten rondbracht en die had zijn arm gebroken. Zelfs de andere bewakers waren blij hem te zien verdwijnen. Ongeveer eens per week werd Blackey onder gewapend geleide naar de Basis Archief Afdeling gebracht waar hij nieuwe documenten vervalste voor een kolonel die heel actief was op de zwarte markt en miljonair wenste te zijn voor hij met pensioen ging. Terwijl hij aan de documenten werkte zorgde Blackey er voor dat de strafkampbewakers onverdiende promoties, extra verlof en uitkeringen in contanten ontvingen voor niet-bestaande onderscheidingen. Als gevolg daarvan aten en dronken Bill en Blackey er goed van en werden dik. Het was allemaal zo vreedzaam als maar mogelijk was tot Blackey op een ochtend na een zitting in de archiefafdeling terugkwam en Bill wakker maakte.

'Goed nieuws,' zei hij. 'We worden verscheept.'

'Wat is daar voor goeds aan?' vroeg Bill, korzelig omdat hij gestoord werd en nog half teut van het drinkgelag van de vorige avond. 'Ik vind het hier best.'

'De grond wordt ons hier spoedig te heet onder de voeten. De kolonel houdt me in de gaten en hij kan soms zo raar kijken, en ik denk zo dat hij van plan is ons te verschepen naar de andere kant van de Melkweg waar zware gevechten aan de gang zijn. Maar hij zal niets doen voor de volgende week, voor ik de boeken voor hem vervalst heb, daarom heb ik geheime marsorders opgesteld om ons deze week te verschepen naar Tabes Dorsalis waar de cementmijnen zijn.'

'De Stofwereld!' schreeuwde Bill hees, pakte Blackey bij de keel en schudde hem heen en weer. 'Een hele wereld met alleen een cementmijn, waar je binnen een paar uur aan silicose sterft, de Grootste Hel van het heelal...'

Blackey wriemelde zich los en smeerde 'm naar de andere kant van de cel.

'Wacht even!' hijgde hij. 'Loop niet zo hard van stapel! Hou het deksel op je kruitpan en hou je kruit droog! Dacht je nou heus dat ik ons naar zo'n plaats zou laten verschepen? Zo wordt het alleen maar op de televisie getoond, maar ik weet het uit de eerste hand wel beter. Als je in de cementmijnen werkt, inderdaad, dan is dat niet zo best. Maar ze hebben een enorm basiskantoor met een heleboel administratieve krachten en ze gebruiken gevangenen die een streepje voor hebben voor het wagenpark, omdat er niet genoeg militairen zijn. Terwijl ik aan de documenten werkte heb ik jouw beroep van Zekering Oppasser, wat gelijk staat met zelfmoord, veranderd in chauffeur en hier is je rijbewijs met bevoegdheid om alles te besturen van een éénwielige fiets tot een 89-tons atoomtank. Zo krijgen we makkelijke baantjes en bovendien is de hele basis airconditioned.'

'Het was hier toch best prettig,' zei Bill, fronsend naar de plastic kaart, die verklaarde dat hij bevoegd was een aantal vreemdsoortige vervoermiddelen te besturen die hij voor het merendeel zelfs nog nooit had gezien.

'Alles komt en gaat, en alles is hetzelfde,' zei Blackey die een kleine reisnecessaire inpakte.

Ze begonnen pas te beseffen dat er iets verkeerd ging toen de colonne gevangenen geboeid werd en toen met hals- en voetboeien aan elkaar geketend en door een peloton gevechts-MP's in het ruimteschip geduwd werd. 'Opschieten!' schreeuwden ze. 'Jullie hebt tijd genoeg om uit te rusten als jullie op Tabes Dorsalgia zijn.'

'Waar gaan we heen?' bracht Bill hijgend uit.

'Je hebt me best verstaan, schiet op sodemieter.'

'Jij zei Tabes Dorsalis,' snauwde Bill tegen Blackey, die voor hem in de rij stond. 'Tabes Dorsalgia is de basis op Veneria waar alle gevechten zich afspelen - we worden naar het front gestuurd!'

'Een kleine verschrijving,' zuchtte Blackey. 'Je kunt niet altijd alles hebben.'

Hij ontweek de trap die Bill hem wilde toedienen en wachtte toen geduldig terwijl de MP's Bill met hun knuppels bewusteloos sloegen en hem het schip in sleurden.

III

Veneria... een door mist omsluierde wereld van talloze verschrikkingen, die in zijn baan rond de demonische groene ster Hernia sloop als een weerzinwekkende indringer aan de hemel die zopas uit de heetste hel verrezen was. Welke geheimen gaan schuil onder die eeuwige nevels? Welke onbekende monsters golven en brabbelen er in zijn klamme bergmeren en bodemloze zwarte lagunes? Geconfronteerd met de onuitsprekelijke verschrikkingen van deze planeet worden mensen liever krankzinnig dan dat ze het hoofd bieden aan dingen zonder gezicht. Veneria... moeraswereld, helse tehuis van de afschuwelijke Venijnen...

Het was er heet en het was er vochtig en het stonk er. Het hout van de pas gebouwde kazerne was al zacht en rotte al weg. Als je je schoenen uittrok groeiden er al paddenstoelen uit voor ze de grond raakten. Toen ze eenmaal op de binnenplaats waren werden hun ketenen afgenomen, omdat een gevangene toch nergens heen kon vluchten uit het werkkamp, en Bill draaide zich om om naar Blackey te zoeken terwijl de vingers van Tembo's rechterarm dichtklapten als hongerige kaken. Toen herinnerde hij zich dat Blackey met een van de bewakers had gepraat toen ze het schip verlieten, hem iets had toegestopt en een poosje later uit de rij losgemaakt en meegevoerd was. Nu zou hij al wel aan het hoofd staan van de archiefafdeling en morgen zou hij wel ondergebracht zijn in het verpleegsterskwartier. Bill zuchtte en het toen het hele zaakje uit zijn geheugen verdwijnen omdat het toch maar een van de hem vijandige factoren was waar hij geen zeggenschap over had, en hij liet zich neervallen op de dichtstbijzijnde brits. Onmiddellijk flitste er een stengel omhoog uit een spleet in de vloer die zich vier maal om de brits wikkelde, Bill stevig vastsjorde en toen ranken in zijn been prikte en zijn bloed begon op te zuigen. 'Grrrk!' kraste Bill tegen de groene lus die zich om zijn nek samentrok.

'Je moet nooit gaan liggen zonder een mes in je hand,' zei een magere, geelachtige sergeant die voorbij liep en met zijn eigen mes de stengel doorsneed waar die uit de vloerplanken opdook.

'Dank je wel, sergeant,' zei Bill die de kronkels van zich afstroopte en uit het raam gooide.

De sergeant begon plotseling te trillen als een snaar waarop getokkeld wordt en viel neer op het voeteneinde van Bills brits. 'Z-zak... overhemd... p-p-pillen...' stotterde hij met klapperende tanden. Bill haalde een plastic doosje met pillen uit de zak van de sergeant en duwde ze met moeite in zijn mond. De trillingen hielden op en de man het zich tegen de muur zakken, met nog hollere ogen en een nog geler gezicht en hij gutste van het zweet.

'Geelzucht en moeraskoorts en vliegende filariasis, ik weet nooit van te voren wanneer ik een aanval krijg, daarom sturen ze me niet meer naar het front, ik kan geen geweer meer vasthouden. Ik, Sergeant-Majoor Ferkel, verdomme de beste vlammenwerper van Kirjassofs Keelafsnijders en ze laten me kindermeisje spelen in een strafkamp. En denk je soms dat ik daar de pest aan heb? Ik heb er helemaal de pest niet aan, ik vind het fijn en ik zou het nog fijner vinden als ze me zo gauw mogelijk van deze beerputplaneet afhaalden.'

'Denk je dat alcohol je gestel kwaad zou doen?' vroeg Bill en reikte hem de fles met hoestsiroop aan. 'Gaat het hier dus nogal ruig toe?'

'Het zal me niet alleen geen kwaad doen, het zal...' Er klonk een diep gorgelend geluid en toen de sergeant weer sprak was hij heser maar sterker. 'Ruig is niet het goede woord. Vechten tegen de Chingers is al erg genoeg, maar op deze planeet hebben ze de inboorlingen, de Venijnen aan hun kant. Die Venijnen zien er uit als schimmelige watersalamanders en misschien hebben ze een IQ dat net hoog genoeg is om een geweer vast te houden en de haan over te halen, maar het is hún planeet en ze vermoorden je gewoon daarbuiten in de moerassen. Ze verschuilen zich onder de modder en ze zwemmen onder water en ze slingeren aan de bomen en de hele planeet is er van vergeven. Ze hebben geen bevoorradingslijnen, geen legerdivisies, geen organisatie, ze vechten alleen maar. Als er een dood gaat eten de anderen hem op. Als er een aan zijn poot gewond raakt, eten de anderen de poot op en die groeit weer aan. Als een van hen geen ammunitie of giftige pijlen of wat dan ook meer heeft, zwemt hij gewoon honderdvijftig kilometer terug naar de basis, haalt nieuwe voorraad en trekt weer ten strijde. We hebben hier nu drie jaar oorlog gevoerd en nu beheersen we een gebied van driehonderd vierkante kilometer.'

'Driehonderd, dat lijkt een heleboel.'

'Dat denkt een stomme sodemieter als jij. Dat is zowat achttien bij achttien kilometer en misschien drie vierkante kilometer meer dan we veroverden toen we landden.'

Er klonk een sijpelend gebonk van vermoeide voeten en lusteloze, met modder doordrenkte mannen begonnen de kazerne binnen te sjokken. Sergeant Ferkel kwam met moeite overeind en blies een lange stoot op zijn fluit.

'Nou dan, nieuwelingen, luister naar het volgende. Jullie zijn allemaal ingedeeld bij de B-ploeg die zich nu verzamelt op de binnenplaats; die ploeg marcheert nu naar het moeras om het karwei af te maken waarmee de ruige schurken van de A-ploeg vanochtend begonnen zijn. Jullie zullen daar flink de handen uit de mouwen steken. Ik zal geen beroep doen op jullie loyaliteitsgevoel, jullie eer of jullie plichtsgevoel...' Ferkel trok zijn atoompistool tevoorschijn en schoot een gat in het plafond waardoor de regen begon te druppelen. 'Ik doe alleen maar een beroep op jullie wil om in leven te blijven, omdat iedereen die de lijn trekt, zijn tijd verlummelt of zijn werk afschuift door mij persoonlijk zal worden doodgeschoten. En nou opschieten.' Met zijn vertrokken lippen en trillende handen zag hij er ziek genoeg en gemeen genoeg en krankzinnig genoeg uit om het te doen ook. Bill en de anderen van de B-ploeg renden de regen in en gingen in het gelid staan.

'Raap de bijlen op, raap de pikhouwelen op en verdwijn als de gesmeerde uranium,' snauwde de korporaal van de gewapende wacht toen ze door de modder naar de poort ploeterden. De werkploeg, met de gereedschappen, bleef in het midden, terwijl de gewapende bewakers aan de kanten liepen. Die wacht was er niet om de gevangenen te beletten te ontvluchten, maar om ze enigermate tegen de vijand te beschermen. Ze sjokten langzaam de weg van gevelde bomen af die door het moeras kronkelde. Plotseling klonk er een fluitend geluid boven hun hoofden en flitsten er zware transportvliegtuigen voorbij.

'We boffen vandaag,' zei een van de oudere gevangenen. 'Ze sturen de zware infanterie weer naar het front, ik wist niet dat ze die nog hadden.'

'Bedoel je dat die meer gebied zullen veroveren?' vroeg Bill.

'Welnee, die sneuvelen alleen maar. Maar terwijl zij worden afgeslacht is de druk op ons minder en kunnen we misschien werken zonder al te veel mensen te verliezen.'

Zonder dat het ze bevolen was bleven ze allemaal staan om te kijken hoe de zware infanterie als regen in de moerassen verderop viel - en er net zo makkelijk in verdween als regendruppels. Af en toe klonk er een dreun en flitste er een vlam op als er een atoombommetje afging, dat wellicht een paar Venijnen tot atomen verpulverde maar er stonden miljarden vijanden te wachten om hun plaats in te nemen. In de verte knetterden handvuurwapens en dreunden granaten. Toen zagen ze boven de bomen een huppelende, springende gestalte naderen. Het was een man van de zware infanterie in zijn gepantserd pak en gasvrije helm, met atoombommen en granaten op zijn lichaam, compleet een wandelend arsenaal. Of liever een springend arsenaal, want hij zou met die lading rommel om zich heen al moeite gehad hebben op een geplaveide straat te lopen, dus daarom bewoog hij zich springend waarvoor hij twee reactieraketten gebruikten die aan zijn heupen bevestigd waren. Terwijl hij naderbij kwam werden zijn sprongen steeds lager. Hij landde op 50 meter afstand en zonk langzaam tot zijn middel in het moeras; zijn raketten sisten toen ze het water raakten. Toen maakte hij met paffende en knallende raketten nog een dit keer veel korter sprongetje en gooide zijn helm open.

'Hé, jongens,' riep hij. 'Die smerige Chingers hebben mijn brandstofreservoir geraakt. Mijn raketten zijn bijna leeg, ik kan niet veel meer springen. Willen jullie een kameraad een handje helpen...' Hij kwam met een plons in het water terecht.

'Trek dat apenpakkie uit en dan zullen we je er uittrekken,' riep de korporaal van de wacht.

'Ben je nou helemaal gek geworden?' schreeuwde de soldaat. 'Het duurt meer dan een uur om dit ding uit en aan te trekken.' Hij zette zijn raketten aan maar die zeiden alleen maar pffft en hij rees nog geen halve meter uit het water op en viel toen weer terug. 'De brandstof is op! Help me, schoften! Is het soms besodemieter-je-vrienden-week?...' schreeuwde hij, terwijl hij zonk, toen ging zijn hoofd onder, ze zagen nog een paar belletjes en toen niets meer.

'Het is altijd besodemieter-je-vrienden-week,' zei de korporaal. 'Lopen met die colonne!' beval hij en ze schuifelden verder. 'Die pakken wegen 1500 kilo. Zinken als een baksteen.'

Als dit een rustige dag was, had Bill bepaald geen behoefte aan een drukke. Omdat de hele planeet Veneria één moeras was, kon er geen opmars komen voor er een weg was. Afzonderlijke soldaten zouden wel wat verder dan de weg kunnen doordringen, maar voor uitrusting of voorraden of zelfs zwaar bewapende soldaten was er een weg nodig. Daarom legde het strafkorps een weg aan van gevelde bomen. Aan het front.

Schoten uit atoomgeweren deden het water rond hen opspatten en het regende als het ware giftige pijlen. Het schieten en sluipschieten ging aan beide zijden onophoudelijk door terwijl de gevangenen bomen omhakten, ze van takken ontdeden, en ze aan elkaar sjorden om de weg een paar centimeter langer te maken. Bill kapte en hakte en trachtte de kreten en de vallende lichamen te negeren tot het donker werd. De ploeg, die nu heel wat kleiner was, marcheerde terug in de schemering.

'We hebben vanmiddag minstens 50 meter aangelegd,' zei Bill tegen de oude gevangene die naast hem marcheerde. 'Dat zegt niets. De Venijnen zwemmen er 's nachts naar toe en halen de balken weer weg.'

Bill nam onmiddellijk het besluit om hier vandaan te komen.

'Heb je nog wat van dat pretsap?' vroeg Sergeant Ferkel toen Bill zich op zijn kooi liet vallen en met het lemmet van zijn mes wat van de modder van zijn laarzen begon te schrapen. Bill deed snel een uithaal naar een plant die door de vloerplanken naar boven kwam voor hij antwoordde.

'Zou je even tijd hebben om me raad te geven, sergeant?'

'Ik loop over van raad als mijn keel eenmaal gesmeerd is.'

Bill haalde een fles uit zijn zak. 'Op welke manier kun je hieruit komen?' vroeg hij.

'Door te sneuvelen,' zei de sergeant terwijl hij de fles naar zijn lippen bracht. Bill graaide hem die uit de hand.

'Dat weet ik zonder jouw hulp ook wel,' snauwde hij.

'Nou, dat is alles wat je weten zult zonder mijn hulp,' snauwde de sergeant terug.

Hun neuzen raakten elkaar en ze gromden diep in hun keel. Na getoond te hebben welk standpunt ze innamen en hoe flink ze allebei wel waren ontspanden ze zich en Sergeant Ferkel leunde achterover terwijl Bill zuchtte en hem de fles aanreikte.

'Is er geen baantje op het compagniesbureau?' vroeg Bill.

'We hebben geen compagniesbureau. We hebben helemaal geen dossiers. Iedereen sneuvelt vroeg of laat, dus wie kan het schelen wanneer dat precies gebeurt.'

'En als je nou gewond wordt?'

'Word je naar het hospitaal gestuurd, word je beter, word je hier weer heen gestuurd.'

'Het enige wat er overblijft is muiterij!' schreeuwde Bill.

'Dat is de laatste vier keer dat we het geprobeerd hebben mislukt. Ze stuurden gewoon geen bevoorradingsschepen en gaven ons geen eten tot we toestemden weer te gaan vechten. Verkeerde chemische reacties, al het voedsel op deze planeet is puur vergif voor onze stofwisseling. Er zijn een paar kerels geweest die dat door bittere ervaring geleerd hebben. Om een muiterij te laten slagen zouden we eerst genoeg schepen te pakken moeten krijgen om van de planeet af te komen. Als je daar wat goeds voor kunt verzinnen zal ik je in contact brengen met het Permanente Muiterij Comité.'

'Is er geen énkele manier om eruit te komen?'

'Dat hebbik eersht al geshegd,' zei Ferkel en viel stomdronken achterover.'

'Ik zal zelf wel eens kijken,' zei Bill terwijl hij het pistool van de sergeant uit zijn holster haalde en daarna de achterdeur uitsloop.

De vooruitgeschoven posities aan het front werden verlicht door gepantserde schijnwerpers en Bill ging de tegenovergestelde kant uit, naar de witte vlammen van neerkomende raketten. De moerassige grond was bezaaid met barakken en magazijnen, maar Bill vermeed ze omdat ze goed bewaakt werden en de vingers van de bewakers jeukten om hun trekkers over te halen. Ze vuurden op alles wat ze zagen en alles wat ze hoorden en als ze niets zagen of hoorden vuurden ze af en toe toch maar om het moreel hoog te houden. Voor hem uit brandden heldere lichten en Bill kroop op zijn buik vooruit om van achter een welig tierend bosje te loeren naar een hoog, door schijnwerpers verlicht hek van prikkeldraad dat zich aan weerskanten uitstrekte zo ver hij zien kon. Een schot uit een atoomgeweer sloeg een gat in de modder op ongeveer een meter achter hem en een zoeklicht draaide tot hij midden in het schijnsel gevangen zat.

'De groeten van je Commandant,' dreunde een versterkte stem uit luidsprekers op het hek. 'Dit is een mededeling op de band. Je tracht nu de gevechtszone te verlaten en de verboden zone van het hoofdkwartier te betreden. Dat is verboden. Je aanwezigheid is opgemerkt door automatische apparaten en diezelfde toestellen hebben nu een aantal geweren op je gericht. Ze zullen over zestig seconden vuren als je niet verdwijnt. Wees vaderlandslievend, soldaat! Doe je plicht. Dood aan de Chingers! Vijfenvijftig seconden. Zou je willen dat je moeder te horen krijgt dat haar jongen een lafaard is? Vijftig seconden. Je Keizer heeft heel wat geld in je opleiding geïnvesteerd - is dit de manier om hem te belonen?

Vijfenveertig seconden...'

Bill vloekte en schoot de dichtstbijzijnde luidspreker kapot, maar de stem vervolgde uit andere langs het hele hek. Hij keerde zich om en ging terug langs de weg die hij gekomen was.

Toen hij in de buurt van de kazerne kwam, de voorkant omzeilend om het vuur van de zenuwachtige bewakers te vermijden, gingen alle lichten uit. Tegelijkertijd barstten aan alle kanten geweervuur en bomontploffingen los.

IV

Er glibberde iets naast hem in de modder en Bills vinger op de trekker spande zich vanzelf en hij schoot erop. In de atoomvlam zag hij de dampende overblijfselen van een dode Venijn, evenals een ongebruikelijke groot aantal levende Venijnen die agressief door de modder ploeterden. Bill dook onmiddellijk opzij, zodat hun tegenvuur hem miste en vluchtte in de tegenovergestelde richting. Hij was er alleen maar op bedacht het leven er van af te brengen en dat deed hij door zo ver van het schieten en de aanvallende vijand vandaan te komen als hij maar kon. Dat in die richting toevallig het ongebaande moeras lag was op dat moment geen punt van overweging. In leven blijven schreeuwde zijn huiverende kleine ego en hij bleef doorhollen.

Hollen werd moeilijk toen de bodem modder werd en zelfs nog moeilijker toen de modder week voor open water. Na een eindeloos lange tijd door het water geplast te hebben bereikte Bill weer modder. De eerste hysterie was nu voorbij, het vuren was nog maar een dof gerommel in de verte en hij was uitgeput. Hij liet zich op de modderbank vallen en onmiddellijk drongen er scherpe tandjes in zijn billen. Hese kreten slakend liep hij door tot hij tegen een boom opbotste. Hij liep niet hard genoeg om zich pijn te doen en de aanraking van de ruwe schors riep alle oerinstincten om het voortbestaan in hem wakker: hij begon te klimmen. Hoog aan de stam zaten twee takken en hij zette zich klem in de vork met zijn rug tegen het stevige hout en zijn pistool recht voor zich uit en schietklaar. Niets viel hem nu meer lastig en de nachtelijke geluiden werden zwakker en verwijderden zich, de duisternis was volkomen en binnen een paar minuten begon hij te knikkebollen. Een paar keer richtte hij zijn hoofd weer op en loerde naar iets dat er niet was, toen viel hij tenslotte in slaap.

Toen hij zijn gezwollen ogen opende en knipperend om zich heen keek, zag hij het eerste grauwe licht van de dageraad. Dicht bij hem op een tak zat een kleine hagedis die met oogjes als juwelen naar hem zat te kijken.

'Jé - was jij even moe,' zei de Chinger.

Bills schot scheurde een dampend litteken in het uiteinde van de tak, toen zwaaide de Chinger zich van de onderkant weer omhoog en wreef pietluttig wat as van zijn pootjes.

'Kalmpjes aan met dat schieten, Bill,' zei hij. 'Jé - ik had je vannacht op ieder moment kunnen doden als ik dat gewild had.'

'Ik ken jou, zei Bill hees. 'Jij bent Dienstklopper, hè?'

'Jé - is het niet net een reünie?' Er liep haastig een duizendpoot voorbij en Dienstklopper de Chinger greep hem met drie van zijn armen en begon hem zijn poten uit te trekken en die op te eten. 'Ik herkende je, Bill, en ik wilde met je praten. Ik heb me aldoor beroerd gevoeld omdat ik je een klikspaan heb genoemd, dat was niet juist van me. Je deed alleen maar je plicht toen je me aangaf. Je wilt me zeker niet vertellen hoe je me ontdekt hebt, hè...?' vroeg hij en knipoogde schalks.

'Waarom sodemieter je niet op, dreumes?' gromde Bill en zocht in zijn zak naar een fles hoestsiroop. Dienst-Chinger zuchtte.

'Nou ja, ik kan moeilijk verwachten dat je iets van militair belang zult verraden, maar ik hoop dat je antwoord wilt geven op een paar vragen van me.' Hij wierp het van ledematen ontdane lijkje weg en zocht in zijn buidel en bracht een blocnote en een klein schrijfgereitje tevoorschijn. 'Je moet begrijpen dat ik niet uit vrije wil ben gaan spioneren, ik werd er met geweld toe gebracht vanwege mijn specialiteit, die exopologie is - misschien heb je van die tak van wetenschap gehoord...?'

'We hebben wel eens een oriënteringslezing gehad, een exopoloog, die kon alleen maar praten over vreemdsoortige griezels en zo.'

'Ja - daar komt het globaal wel op neer. De wetenschap van de bestudering van vreemde levensvormen, en voor ons zijn jullie homo sapiens natuurlijk een vreemde levensvorm...' Hij zat vliegensvlug aan de onderkant van de tak toen Bill zijn pistool ophief.

'Let op je woorden, sodemieter!'

'Neem me niet kwalijk, dat is maar bij wijze van spreken. Om kort te gaan, omdat ik gespecialiseerd was in de bestudering van jullie soort werd ik als spion uitgezonden, schoorvoetend van mijn kant maar dat is nu eenmaal het soort offer dat je je in oorlogstijd moet getroosten. Maar nu ik je weer terugzie doet dat me eraan denken dat er nog een aantal onopgeloste vragen en problemen zijn en daar zou ik jouw hulp graag bij hebben, natuurlijk om louter wetenschappelijke redenen.'

'Wat dan bijvoorbeeld?' vroeg Bill achterdochtig. Hij dronk de fles leeg en smeet die de rimboe in.

'Nou - jé - om met het eenvoudige te beginnen, wat denk je over ons Chingers?'

'Dood aan alle Chingers!' Het pennetje vloog over de blocnote.

'Maar ze hebben je geléérd om dat te zeggen. Wat dacht je over ons voor je in dienst ging?'

'Konden me de hele Chingers niets verdommen.' Tersluiks keek Bill naar een verdachte beweging van de boombladeren boven hem.

'Prachtig! Zou je me dan kunnen verklaren waarom je de Chingers zo haat en een vernietigingsoorlog wilt voeren?'

'Ik geloof eigenlijk dat niemand de Chingers echt haat. Er is toevallig niemand anders om oorlog tegen te voeren en daarom doen we dat tegen jullie.' Door een open plek tussen de bladeren loerde een grote gladde kop met spleetogen naar beneden.

'Dat wist ik wel! En dat brengt me op mijn werkelijk belangrijke vraag. Waaróm voeren jullie homo sapiens zo graag oorlog?'

Bills hand spande zich om zijn geweer toen de monsterachtige kop langzaam uit de bladeren naar beneden gleed achter Chinger-Dienstklopper; hij zat vast aan een klaarblijkelijk eindeloos slangenlichaam dat wel dertig centimeter in doorsnee was.

'Oorlog voeren? Dat weet ik niet,' zei Bill, afgeleid door de geluidloze nadering van de reuzenslang. 'Ik denk omdat we het leuk vinden, er schijnt geen andere reden voor te bestaan.'

'Leuk vinden!' piepte de Chinger die op en neer sprong van opwinding. 'Geen enkel beschaafd ras kan toch zeker oorlogen, dood, moord, verminking, verkrachting, marteling, pijn om maar een paar van de begeleidende verschijnselen te noemen leuk vinden. Jullie ras is niet beschaafd.'

De slang sloeg toe als een bliksemschicht en Dienstklopper-Chinger verdween met een heel zacht, gedempt gepiep in het met stekels bezette keelgat.

'Jazeker... Ik geloof ook dat we nu eenmaal niet beschaafd zijn,' zei Bill met getrokken pistool, maar de slang gleed langs hem heen naar beneden. Zeker vijftig meter slang glibberde langs voor de staart langsspartelde en het dier uit het gezicht verdwenen was. 'Net goed voor die vervloekte spion,' gromde Bill vrolijk en stond op.

Toen hij eenmaal op de grond stond begon Bill pas te beseffen hoe erg hij in de penarie zat. Het natte moeras had al zijn sporen van de vorige avond uitgewist en hij had niet het flauwste vermoeden in welke richting het gevechtsterrein lag. De zon was niets dan een algemeen schijnsel achter de lagen mist en wolken en het werd hem plotseling koud om het hart toen hij besefte hoe weinig kans hij had de weg terug te vinden. Het invasiegebied, slechts achttien kilometer in het vierkant was niet meer dan een speldenknop op het oppervlak van de planeet. Maar als hij het niet terug vond was hij ten dode opgeschreven. En als hij gewoon hier bleef zou hij ook doodgaan en daarom koos hij de richting die hem het meest aannemelijk voorkwam en ging op weg.

'Ik ben bekaf,' zei hij en dat was ook zo. Een paar uur sjouwen door de moerassen hadden hem niets opgeleverd behalve dat zijn spieren verzwakt waren, zijn huid vol insectenbeten zat, er een liter of twee van zijn bloed door de alomtegenwoordige bloedzuigers opgezogen was en de hoeveelheid munitie voor zijn pistool sterk verminderd was omdat hij een tiental van de plaatselijke levensvormen gedood had, die hem voor hun ontbijt hadden willen hebben. Hij had ook honger en dorst. En hij was nog steeds de weg kwijt.

De rest van de dag was een duplicaat van de ochtend, zodat hij toen de hemel donker begon te worden de uitputting nabij was en zijn voorraad hoestsiroop op was. Hij had erge honger toen hij in een boom klom om een plaatsje te zoeken om de nacht door te brengen en hij plukte een heerlijk zoet lijkende rode vrucht.

'Ze zeggen dat het vergif is.' Hij bekeek hem argwanend en rook er toen aan. Hij rook heerlijk. Hij gooide hem weg. De volgende morgen was hij nog veel hongeriger. 'Zal ik de loop van mijn revolver in mijn mond steken en me kapotschieten?' vroeg hij zich af, terwijl hij het atoompistool in zijn hand balanceerde. 'Dat kan altijd nog. Er kan nog van alles gebeuren.' Toch kon hij het eigenlijk niet geloven toen hij door de rimboe stemmen hoorde naderen, menselijke stemmen. Hij ging op zijn gemak achter de tak zitten en richtte zijn revolver in die richting.

De stemmen werden luider, toen klonk er gerammel en geratel. Een gewapende Venijn schoot onder zijn boom door, maar Bill vuurde niet omdat er andere gestalten uit de mist opdoemden. Het was een lange rij menselijke gevangenen die de halsboeien droegen die gebruikt waren om Bill en de anderen naar het strafkamp te brengen. Ze waren verbonden door een lange ketting die aan de halsboeien vastzat. Ze droegen allemaal een grote doos op hun hoofd. Bill het ze onder zich doorstrompelen en telde zorgvuldig hoeveel Venijnse bewakers er waren. Het waren er in totaal vijf met een zesde die de achterhoede vormde en toen die laatste onder hem door liep liet Bill zich vierkant op hem vallen en sloeg hem met zijn zware laarzen de hersens in. De Venijn was gewapend met een door Chingers gemaakte kopie van een standaard atoomgeweer en Bill grinnikte venijnig toen hij het bekende gewicht voelde. Na de revolver in zijn riem gestoken te hebben sloop hij achter de colonne aan met zijn geweer gereed. Hij slaagde erin de vijfde bewaker te doden door hem van achteren te besluipen en hem met de loop van het geweer een slag in de nek te geven. De twee laatste soldaten in de rij zagen het maar waren verstandig genoeg om zich stil te houden toen hij nummer vier besloop. Een beweging onder de gevangenen of een toevallig geluid waarschuwde deze bewaker en hij keerde zich om en hief zijn geweer op. Er was nu geen mogelijkheid om hem geluidloos te doden, daarom schoot Bill zijn kop af en holde zo hard hij kon naar de kop van de colonne. Er viel een geschrokken stilte toen het geweerschot door de mist weergalmde en Bill onderbrak die door te schreeuwen:

'Liggen-SNEL!'

De soldaten doken in de modder en Bill hield al lopende zijn atoomgeweer ter hoogte van zijn middel, bewoog het waaiervormig voor zich uit als een waterslang en hield de trekker op volautomatisch. Er stroomde een ononderbroken vuurstraal uit op ongeveer een meter boven de grond en die sproeide hij in een boog voor zich uit. Er klonken kreten en geschreeuw in de mist en toen was de lading van het geweer uitgeput. Bill slingerde het van zich af en trok zijn revolver. Twee van de overblijvende bewakers waren uitgeteld en de laatste was gewond en vuurde nog een enkel slecht gericht schot af voor Bill ook hem doodschoot.

'Niet gek,' zei hij terwijl hij één van hen een por met zijn voet gaf. 'Zes van de zes.'

Er klonk een dof gekreun uit de rij gevangenen en Bill vertrok zijn mond uit afkeer van de drie mannen die zich niet hadden laten vallen op zijn geschreeuwd bevel.

'Wat is er met je?' vroeg hij er één met zijn voet aanporrend, 'ben je nooit eerder in gevecht geweest?' Maar deze antwoordde niet, omdat hij totaal verkoold was.

'Nog nooit...' antwoordde de volgende, hijgend van pijn. 'Haal de ziekenverpleger, ik ben gewond, is er een vooraan in de rij. O, o, waarom heb ik ooit de Chris Keeler verlaten! Dokter...'

Bill keek met gefronste wenkbrauwen naar de drie gouden bollen van een vierde luitenant op de kraag van de man, boog zich toen voorover en schraapte wat modder van zijn gezicht. 'Jij! De wasserij-officier!' schreeuwde hij diep verontwaardigd en hief zijn revolver op om het karweitje af te maken. 'Ik niet!' kreunde de luitenant, die Bill eindelijk herkende. 'De wasserij-officier is verdwenen, met het waswater weggespoeld! Dit ben ik, je vriendelijke plaatselijke zielenherder, die je de zegen van Ahura Mazdah brengt, mijn zoon, en heb je elke avond voor je ging slapen in de Avesta gelezen...'

'Bah!' snauwde Bill. Nu kon hij hem niet doodschieten. Hij liep naar de derde gewonde.

'Hallo, Bill...' zei een zwakke stem. 'Ik geloof dat de reflexen niet meer willen... Ik neem het je niet kwalijk dat je op me geschoten hebt, ik had me moeten laten vallen net als de anderen...'

'Daar heb je verdomd groot gelijk in,' zei Bill, neerkijkend op het bekende, verafschuwde gezicht met de slagtanden. 'Je ligt op sterven, Doordouwer, je bent er geweest.'

'Dat weet ik,' zei Doordouwer kuchend. Hij hield zijn ogen gesloten.

'Maak een cirkel van de rij,' riep Bill. 'Ik wil de ziekenverpleger hier hebben.' De keten van gevangenen maakte een bocht en toen onderzocht de verpleger de slachtoffers.

'Een verband om zijn arm is alles wat de luit nodig heeft,' zei hij. 'Alleen oppervlakkige brandwonden. Maar die grote kerel met de slagtanden is er geweest.'

'Kun je hem niet in leven houden?' vroeg Bill.

'Een poosje, geen idee hoe lang.'

'Houd hem in leven.' Bill keek de cirkel van gevangenen rond. 'Kunnen we die halsboeien los krijgen?' vroeg hij.

'Niet zonder de sleutels,' antwoordde een forse infanterie-sergeant, 'en die hebben de hagedissen niet meegenomen. We zullen ze moeten dragen tot we terug zijn. Waarom heb je eigenlijk je leven op het spel gezet om ons te redden?' vroeg hij argwanend.

'Dacht je soms dat het daarom ging?' hoonde Bill. 'Ik had honger en ik dacht zo dat het wel eten zou zijn wat jullie droegen.'

'Ja, dat is het ook,' zei de sergeant opgelucht. 'Nu snap ik waarom je dat risico nam.'

Bill maakte een blik proviand open en begon te schransen.

V

De dode werd uit zijn plaats in de rij losgesneden en de twee mannen die voor en achter Doordouwer in de rij stonden wilden met hem hetzelfde doen. Bill redeneerde met ze, zeggend dat het niet meer dan menselijk was dat ze hun kameraad droegen en daar stemden ze in toe toen hij dreigde hun benen af te schieten als ze het niet deden. Terwijl de geketende mannen aten sneed Bill twee buigzame takken af en maakte een brancard door er drie gekregen uniformjasjes over te spannen. Hij gaf de buitgemaakte geweren aan de stoere sergeant en een paar veteranen die daarvoor het meest in aanmerking schenen te komen, terwijl hij er één zelf hield.

'Hebben we kans om de kazerne weer te bereiken?' vroeg Bill de sergeant, die zorgvuldig het vocht uit zijn geweer wreef.

'Misschien wel. We kunnen de weg die we gekomen zijn gemakkelijk genoeg terugvinden langs het spoor dat we hebben achtergelaten. We moeten goed uit onze doppen kijken naar Venijnen en ze te pakken nemen voor ze het nieuws over ons kunnen verspreiden. Als we binnen gehoorsafstand van het gevecht komen moeten we proberen een rustig gebied te vinden - en daar dan doorheen breken. Kans van een op twee.'

'Dan staan we er allemaal een stuk beter voor dan een uur geleden.'

'Dat zou ik ook denken. Maar het wordt er niet beter op als we hier blijven rondhangen.'

'Laten we opstappen.'

Het volgen van het spoor was zelfs nog eenvoudiger dan Bill gedacht had, en vroeg in de namiddag hoorden ze de eerste geluiden van een vuurgevecht, een dof gerommel in de verte. De enige Venijn die ze gezien hadden was onmiddellijk gedood. Bill liet halt houden.

'Eet zoveel je wilt en laat de proviand dan achter,' zei hij. 'Geef het door. We gaan nu veel sneller lopen.' Hij ging kijken hoe Doordouwer het maakte.

'Slecht -' hijgde Doordouwer met een spierwit gezicht. 'Dit is het einde, Bill... ik weet het... ik heb mijn laatste rekruut gekoeioneerd... mijn laatste soldij ontvangen... mijn laatste wapen gedragen... tot ziens - Bill... je bent een goede vriend geweest... om zo voor me te zorgen...'

'Blij dat je dat vindt, Doordouwer, en misschien wil je me wel een gunst bewijzen.' Hij graaide in de zakken van de stervende man tot hij zijn onderofficierszakboekje vond, opende het en krabbelde iets op een van de blanco bladzijden. 'Zou je dit willen tekenen, uit naam van onze oude vriendschap - Doordouwer?'

De zware kaak hing los, de kwaadaardige rode ogen zagen niets meer.

'De smerige sodemieter is dood!' zei Bill verontwaardigd. Na een ogenblik peinzen druppelde hij wat inkt uit de pen op de top van Doordouwers duim en drukte die op het papier.

'Ziekenverpleger!' riep hij, en de rij mannen maakte weer een bocht zodat de verpleger terug kon komen. 'Hoe vind jij dat hij eruit ziet?'

'Zo dood als een pier,' zei de verpleger nadat hij hem onderzocht had.

'Vlak voor hij stierf heeft hij me in zijn testament zijn slagtanden nagelaten, hier staat het, zie je wel? Dat zijn echte in flessen gegroeide slagtanden en ze zijn erg duur. Kunnen ze overgeplant worden?'

'Zeker, als ze maar binnen de komende twaalf uur uitgesneden en in diepvries bewaard worden.'

'Dat is geen probleem, we dragen het lichaam gewoon mee.' Hij keek streng naar de twee brancarddragers en speelde met zijn revolver, en ze maakten geen bezwaar. 'Haal die luitenant hierheen.'

'Dominee,' zei Bill, het blad uit het zakboekje omhoog houdend, 'ik zou hier graag de handtekening van een officier op hebben. Vlak voor hij stierf heeft deze soldaat me zijn testament gedicteerd, maar hij was te zwak om te tekenen en daarom heeft hij er zijn duimafdruk op gezet. Schrijft u hier nu onder dat u gezien hebt dat hij zijn duimafdruk plaatste en dan is alles in orde en wettelijk en zet er dan uw handtekening onder.'

'Maar - dat kan ik niet doen, mijn zoon. Ik heb niet gezien dat de overledene zijn duimafdruk onder het testament plaatste en Glmmpf...'

Hij zei Glmmpf omdat Bill hem de loop van zijn atoomrevolver in de mond gestoken had en die ronddraaide, met een trillende vinger op de trekker.

'Vuur,' zei de infanteriesergeant en drie van de mannen die konden zien wat er gebeurde applaudisseerden. Bill trok de revolver langzaam terug.

'Ik zal met genoegen behulpzaam zijn,' zei de dominee en greep naar de pen. Bill las het document grommend van voldoening over en liep toen naar de ziekenverpleger, naast wie hij neerhurkte. 'Hoor jij bij het hospitaal?' vroeg hij.

'Dat heb je goed geraden en als ik ooit weer in het hospitaal terugkom verlaat ik het nooit meer. Ik moest natuurlijk weer de pech hebben om naar slachtoffers te zoeken toen de overval gebeurde.'

'Ik heb gehoord dat ze geen gewonden verschepen. Dat ze ze alleen maar opknappen en ze weer naar het front sturen.'

'Dat heb je goed gehoord. Dit zal een moeilijke oorlog zijn om te overleven.'

'Maar sommigen moeten toch wel te zwaar gewond zijn om ze weer naar het front te sturen,' hield Bill aan.

'De wonderen van de moderne geneeskunde,' zei de sergeant onduidelijk omdat hij met zijn tanden aan een brok gedroogde boterhamworst rukte. 'Of je gaat dood, óf je bent binnen een paar weken weer aan het front.'

'Maar als er nou eens een vent z'n arm afgeschoten wordt?'

'Ze hebben een hele koelkast vol ouwe armen. Naaien er een nieuwe aan en hupsa, meteen weer naar het front.'

'En een voet?' vroeg Bill zorgelijk.

'Daar heb je gelijk in - daar had ik niet aan gedacht! Er is een voetentekort. Er liggen zoveel kerels zonder voeten dat ze bedden tekort komen. Ze wilden juist een begin maken met sommigen ervan van de planeet te verschepen toen ik wegging.'

'Heb je ook pijnstillende pillen?' vroeg Bill van onderwerp veranderend. De verpleger haalde een witte fles tevoorschijn.

'Als je er hier drie van slikt, lach je nog als ze je onthoofden.'

'Geef me er maar drie.'

'Als je ooit een vent tegen komt die z'n voet afgeschoten is moet je snel iets boven zijn been binden, stevig, om de slagader af te snoeren.' 'Dank je, maat.'

'Wel moge het je bekomen.'

'Laten we opstappen,' zei de infanteriesergeant. 'Hoe sneller we voortmaken hoe meer kans we hebben.'

Af en toe loeiden er vlammen uit atoomgeweren door het gebladerte boven hen en het gedreun van zware wapens deed de modder onder hun voeten schudden. Ze liepen evenwijdig met het vuren tot het minder werd en toen ophield.

Bill, de enige in de rij die niet vastgeketend was, kroop vooruit om het terrein te verkennen. Het vijandelijke front scheen niet zwaar bezet en hij vond een plek die het meest geschikt leek voor een doorbraak. Voor hij terugkeerde haalde hij een stevig koord uit zijn zak dat hij uit een van de proviandkisten gehaald had. Hij maakte een tourniquet boven zijn rechterknie en draaide het vast met een stokje, daarna slikte hij de drie pillen. Hij bleef achter een paar dichte struiken staan terwijl hij de anderen aanriep.

'Recht vooruit, dan scherp rechtsaf voor dat bosje. Vooruit - en SNEL!'

Bill voerde hen aan tot de voorste mannen het front konden zien. Toen riep hij: 'Wat is dat?' en rende het dichte struikgewas in. 'Chingers!' schreeuwde hij en ging met zijn rug tegen een boom zitten.

Hij mikte nauwkeurig en schoot zijn rechtervoet af.

'Opschieten!' riep hij en hoorde de angstige mannen krakend door het struikgewas breken. Hij gooide de revolver weg, schoot een paar maal in het wilde weg in de bomen en krabbelde toen overeind. Het atoomgeweer kon best als kruk dienst doen om voort te strompelen en hij hoefde niet ver te lopen. Twee soldaten, die zeker voor het eerst aan een gevecht deelnamen, anders hadden ze wel beter geweten, verlieten hun schuilplaats om hem naar binnen te helpen.

'Dank jullie wel, maats,' hijgde Bill en het zich op de vloer zakken.

'Oorlog is afschuwelijk.'

Epiloog

De militaire muziek weergalmde tegen de heuvels, weerkaatste van de rotsachtige kammen en verloor zich in de stille groene schaduwen onder de bomen. Trots door het stof marcherend kwam de kleine stoet de bocht om, voorafgegaan door de schitterende gestalte van een één-robots-muziekkorps. De zon glinsterde op zijn gouden ledematen en flonkerde op de koperen instrumenten die hij met zoveel geestdrift bespeelde. Een kleine groep robots van verschillend formaat rolde en kletterde achter hem aan en de achterhoede werd gevormd door de eenzame gestalte van een grijzende rekruteringssergeant, die met grote stappen voortschreed, met rijen klingelende medailles op zijn borst. Hoewel de weg effen was, begon de sergeant plotseling struikelend te slingeren en met jarenlange ervaring overvloedig te vloeken.

'Halt!' commandeerde hij en terwijl zijn kleine compagnie halt hield leunde hij tegen de stenen muur langs de weg en stroopte zijn rechter broekspijp op. Toen hij floot kwam één van de robots snel aanrollen en hield hem een gereedschapskist voor, waaruit de sergeant een grote moersleutel haalde waarmee hij een van de bouten in de enkel van zijn kunstvoet aandraaide. Toen spoot hij een paar druppels uit een blikje olie op het gewricht en rolde de broekspijp weer omlaag. Toen hij weer overeind stond zag hij dat in het veld achter de muur voren werden getrokken door een ploeg waarvoor een robomuildier liep dat bestuurd werd door een potige boerenjongen.

'Bier!' brulde de sergeant, en toen: 'Weeklacht van een Ruimtevaarder.'

De één-robots-muziekkapel produceerde de lieflijke melodie van het oude lied en tegen de tijd dat de ploeg het einde van het veld bereikt had stonden er twee beslagen kroezen bier op de muur.

'Dat is nog eens mooie muziek,' zei de ploegknecht. 'Drink een biertje met me,' zei de sergeant, die er wit poeder insprenkelde uit een pakje dat hij in zijn hand verborgen hield.

'Dat sla ik niet af, het is buiten verd- heet vandaag.'

'Zeg maar gerust verdomd, jongeman, dat woord heb ik wel meer gehoord.'

'Mammie vindt het niet prettig als ik vloek. Wat hebt u lange tanden, meneer.'

De sergeant tikte tegen een van de slagtanden. 'Een grote vent als jij zou zich niet druk moeten maken over een beetje vloeken. Als je soldaat was, zou je altijd net zo vaak verdomme - of zelfs sodemieter - kunnen zeggen als je wilde.'

'Ik geloof niet dat ik zoiets zou willen zeggen.' Hij bloosde diep onder zijn verbrande huid. 'Bedankt voor het bier, maar ik moet nu verder ploegen. Mammie heeft gezegd dat ik nooit met soldaten moet praten.'

'Daar heeft je mammie gelijk in, het is over het algemeen maar een vuil, vloekend en drinkend stelletje. Zeg, zou je een afbeelding willen zien van een nieuw model robomuilezel dat 1000 uren kan lopen zonder doorgesmeerd te worden?' De sergeant strekte zijn hand uit en een robot legde er een viewer in.

'Nou, dat klinkt geweldig!' De boerenjongen bracht de viewer naar zijn ogen en keek erin en bloosde nog dieper. 'Dat is geen muilezel, meneer, dat is een meisje en ze heeft haar kleren...'

De sergeant strekte snel zijn hand uit en drukte op een knop boven op de viewer. Iets er binnenin zei tonk en de boer bleef stokstijf staan. Hij bewoog zich niet en de uitdrukking van zijn gezicht veranderde niet toen de sergeant zijn hand uitstak en het machientje uit zijn verlamde vingers nam.

'Pak deze schrijfstift,' zei de sergeant en de vingers van de ander sloten zich er om. 'Teken nu dit formulier, hier, waar staat handtekening van de rekruut...' De pen kraste en plotseling werd er een kreet geslaakt.

'Mijn Charlie! Wat doe je met mijn Charlie!' jammerde een stokoude, grijze vrouw terwijl ze rond de heuvel kwam rennen.

'Uw zoon is nu soldaat ter meerdere glorie van de Keizer,' zei de sergeant en wenkte de kleermakerrobot om naderbij te komen.

'Nee - alstublieft!' smeekte de vrouw, greep de hand van de sergeant en besproeide die met tranen. 'Ik heb al een zoon verloren, is dat nog niet genoeg...' ze keek door haar tranen naar hem op en keek toen nog eens goed. 'Maar jij - jij bent mijn jongen! Mijn Bill is thuisgekomen! Zelfs met die tanden en die littekens en een zwarte en een blanke hand en een kunstvoet herken ik je, dat doet een moeder altijd!'

De sergeant keek fronsend op de vrouw neer. 'Ik geloof dat je gelijk hebt,' zei hij. 'De naam Phigerinadon II kwam me ook al zo bekend voor.'

De kleermakerrobot was klaar met zijn karwei, het roodpapieren jasje glansde zwierig in de zon, de één-molecuul-dikke laarzen glommen. 'Aantreden,' riep Bill en de rekruut klom de muur over.

'Billy, Billy...' jammerde de vrouw. 'Dat is je kleine broertje Charlie! Je wilt je eigen kleine broertje toch geen dienst laten nemen in het leger is het wel?'

Bill dacht aan zijn moeder, toen dacht hij aan zijn jongste broertje Charlie, en toen dacht hij aan de maand waarmee zijn diensttijd verkort werd voor iedere rekruut die hij ronselde en hij snauwde onmiddellijk zijn antwoord.

'Jawel,' zei hij.

De muziek schalde, de soldaten marcheerden, de moeder huilde - wat moeders altijd gedaan hebben - en het kranige groepje stapte de weg af, de heuvel over en uit het gezicht, de zonsondergang tegemoet.

Meulenhoff Science Fiction
gegarandeerd puur essef

▪ | sf 1 | Robert Heinlein | - Verdwaald tussen sterren
| sf 2 | Isaac Asimov | - De stalen holen
▪ | sf 3 | Poul Anderson | - Vlaag van verstand
| sf 4 | Pohl & Kornbluth | - Wolfsklauw
▪ | sf 5 | Harry Harrison | - Doodsstrijd op Pyrrus
▪ | sf 6 | J.G.Ballard | - De brandende aarde
| sf 7 | John Brunner | - Het rijk van de tijd
| sf 8 | Philip José Farmer | - Binnenste buiten
| sf 9 | Thomas Disch | - De uitroeiers
| sf 10 | Avram Davidson | - Wachters van het web
| sf 11 | Brian Aldiss | - Sterrenhoop
| sf 12 | Isaac Asimov | - De blote zon
| sf 13 | Ward Grovis | - Duvels en oranje moeren
| sf 14 | Paul van Herck | - Sam, of de pluterdag
▪ | sf 15 | J.G. Ballard | - De verdronken aarde
▪ | sf 16 | Jack Vance | - Een stad vol Chasch
▪ | sf 17 | A.E. van Vogt | - De wereld van Nul-A
| sf 18 | Hal Clement | - In twee fasen water
| sf 19 | Eric Frank Russell | - De grote uittocht
| sf 20 | Jack Vance | - De sterrekoning

| sf 21 | A.E.van Vogt | - De schakers van Nul-A
| sf 22 | Harry Harrison | - Doodsstrijd in Appsala
| sf 23 | Brian Aldiss | - Aarde-werk
| sf 24 | J.G. Ballard | - De kristallen aarde
| sf 25 | Jack Vance | - Onder de Wankh
| sf 26** | Kurt Vonnegut | - De grote pianola
| sf 27** | James H. Schmitz | - De heksen van Karres
| sf 28 | Theodore Sturgeon | - Venus plus X
| sf 29 | Ernest Hill | - Jammer van de aarde
| sf 30 | Philip José Farmer | - Vreemde verwanten
| sf 31** | Fritz Leiber | - De zwerver
| sf 32 | Jack Vance | - De moordmachine
| sf 33 | Cordwainer Smith | - Heren en knechten

sf 34

R.A. Lafferty

- De avonturen van
kapitein Roodstorm

| sf 35** | Robert Heinlein | - Het pad van roem
| sf 36 | Thomas Disch | - Kamp Concentratie
| sf 37 | J.G. Ballard | - Doodlopend strand
| sf 38 | Leonard Daventry | - Een man die dubbel deed
| sf 39** | Larry Niven | - Neutronster
| sf 40 | Harry Harrison | - Bill, de held van de melkweg
| sf 41 | Jack Vance | - De Dirdir
| sf 42 | Frank Herbert | - De blik van Heisenberg
| | ▪ = uitverkocht | ** = dubbelster

In 1971 verschijnt werk van Jack Vance / R.A. Lafferty / Eric Frank Russell / Hal Clement / J.G. Ballard / Robert Heinlein / Philip K. Dick en vele anderen. Vraag er naar in de boekhandel.

Tegelijk met dit boek zijn verschenen:

Larry Niven / Neutronster / sf 39**

Neutronster is een bundel van acht superlatieve verhalen waarvan het eerste bekroond werd met de Hugo als beste verhaal van het jaar. Alle acht zijn geprojecteerd op hetzelfde heelal bevolkt met rare beesten en vreemde wezens zoals bandersnatchi, Kzinti, Grogs, de poppenspelers, en de reeds lang uitgestorven geniale tnuctipun, verspreid over planeten met namen als Kijknouwes, Tisgelukt, en Jinx. Neutronster is een waanzinnig rijk boek dat toestanden beschrijft in een omgeving waar de klassieke SF trots op kan zijn.

Jack Vance / De Dirdir / sf 41

Het onvergetelijke derde deel van de serie rond Adam Reith en zijn twee onversaagde trawanten op de oude planeet Tschai. Nadat ze in de Carabas, het exclusieve jachtreservaat van de Dirdir, op listige wijze zakkenvol geld hebben verzameld, trekken ze naar Sivishe om daar een ruimteschip te bouwen. Zal het hun ditmaal lukken Tschai te verlaten en naar de Aarde terug te keren?

Frank Herbert / De blik van Heisenberg / sf 42

Ongetwijfeld breekt eens de tijd aan dat de zogenaamde flessenkinderen uitvoerbaar worden. In deze visie van Herbert worden die technieken door een groep Optimensen misbruikt voor eigen sinistere doeleinden: de embryo's worden verknutseld tot gegarandeerd slaafse onderdanen, wat natuurlijk erg handig is. Maar in het geheim worden zij gedwarsboomd. Een tot nadenken stemmende toekomstschildering die in grote lijnen bepaald niet ondenkbaar is als men afgaat op de instelling van grote groepen mensen van vandaag.

In de loop van 1971 verschijnt

DUIN

het Magnum Opus van Frank Herbert dat zowel met de Hugo als de Nebula Award werd onderscheiden, al verscheidene drukken beleefde, en vanwege zijn enorme omvang nog nergens is vertaald. Een SF boek van het zuiverste water - binnenkort in M=SF!

Table of Contents

- HARRY HARRISON
- MELKWEG
- Bill, de held van de melkweg
- III
- IV
- V
- VI
- VII
- VIII
- Een duik in de zwembadreactor
- I
- II
- III
- IV
- V
- VI
- VII
- VIII
- E = mc2 of barst
- I
- II
- III
- IV
- V
- Epiloog