ZuZu Een Dochter in Een Pressure Cooker: Een Aangrijpende Confrontatie Tussen Twee Werelden
Author: Judy Lohman
Date: 2020-01-19 00:00:00+00:00
Keywords: Fantasy; SF
Description: ZuZu Een dochter in een pressure cookerZuZu is een energiek jong meisje van tweeëntwintig uit Myanmar (Birma). Op uitnodiging van het schrijversechtpaar Judy Lohman heeft ze drie maanden bij hen in Nederland gewoond. Van de ene op de andere dag had het kinderloze echtpaar een dochter in huis. In eerste instantie leek het geen goed idee om een wildvreemd meisje dat nauwelijks Engels spreekt voor zo'n lange periode uit te nodigen. Behalve dat, was ze ook nog afkomstig uit een complex ontwikkelingsland als Myanmar. Toch besloot het echtpaar de uitnodiging door te zetten en boekte een ticket voor
Publisher: Logion

‘Een nieuw boek van de schrijver van Strijd tussen de sterren: David Brin, rijzende ster aan het SF-firmament. Een fantastisch avonturenverhaal, een moderne odyssee ook, vaak aangrijpend en met warmte verteld.’

- Kirkus Reviews

Het totaal uiteengevallen Amerika van na de Derde Wereldoorlog. Wetenschap, techniek, transport en communicatiemiddelen zijn zaken uit het verleden. De overlevenden van de alles verwoestende oorlog, her en der verspreide plukjes mensen, groepen in kleine achterdochtige gemeenschappen bijeen in de door hongersnood en roversbenden geteisterde staten.

Maar er is nog hoop. In de pastorale sfeer van de wildernis van Oregon probeert Gordon Krantz het vertrouwen van de mensen in de nabije toekomst op te vijzelen. Aanvankelijk vergeefs. Angst en wantrouwen heersen, niemand keert de ander achteloos de rug toe. Dan, op een kille winterdag, vindt Krantz de pet van een overleden postbeambte, en die brengt hem op een idee. Door een koeriersdienst in het leven te roepen, neemt hij de taak op zich de communicatielijnen tussen de verschillende wijdverspreide gemeenschappen te herstellen.

Zal de door Krantz gefantaseerde wederopbouw werkelijk plaatsvinden? En wat valt er te verwachten van Cyclops, de laatste overgebleven zelfdenkende computer? Of zullen uiteindelijk de verschrikkelijke neofeodale kolonisten de macht grijpen?

Tussen twee werelden – het post-apocalyptisch epos van meesterschrijver David Brin, binnenkort als The Postman in de bioscoop, met in de hoofdrol Tom Hanks.

Voor Benjamin Franklin, dat listig genie,
en Lysistrata, die haar best deed.

Eerste druk juni 1996

Vertaling A. Hazenberg

Omslagillustratie Nico Keulers

Copyright © 1985 David Brin

Copyright Nederlandse vertaling © 1996 J.M. Meulenhoff bv,

Amsterdam

Meulenhoff-*M is een imprint van J.M. Meulenhoff bv, Amsterdam

Oorspronkelijk verschenen onder de titel The Postman

ISBN 90 290 5143 4 / CIP / NUGI335

VOORSPEL

De dertienjarige dooi

Nog steeds stond er een kille wind en viel er stoffige sneeuw. Maar de oude zee had geen haast.

Zesduizend maal was de Aarde om haar as gewenteld sinds de vlammen waren opgelaaid en steden waren gestorven. Nu, na zestien omlopen van de Zon, walmden er boven brandende wouden niet langer roetwolken omhoog die de dag tot nacht maakten.

Zesduizend zonsondergangen waren gekomen en gegaan – opzichtig oranje, schitterend uitvergroot door het vrij zwevende stof – sinds hoog-oprijzende kolommen oververhitte lucht zich een weg omhoog hadden gebaand naar de stratosfeer en die hadden doortrokken van kleine deeltjes meegevoerd gesteente en zand. De verduisterde atmosfeer liet minder zonlicht door – en het werd kouder.

Het maakte nauwelijks meer uit wat de oorzaak was geweest – een reuzenmeteoriet, een grote vulkaanuitbarsting of een kernoorlog. Temperatuur en luchtdruk raakten uit balans en overal staken zware winden op. In het gehele noorden viel een smoezelige sneeuw, en op sommige plekken verdween die zelfs in de zomer niet meer.

Alleen de Oceaan, tijdloos en eigenzinnig, resistent tegen verandering, was nog wezenlijk van belang. Donkere luchten waren gekomen en gegaan. De windvlagen dreven okerkleurige, dreigend rommelende zonsondergangen voort. Hier en daar groeide het ijs en de ondiepere zeeën werden nog ondieper.

Hoe de Oceaan zou stemmen, daar ging het om, en haar stem was nog niet binnen.

De Aarde wentelde rond. Nog worstelden mensen moeizaam voort, herwaarts, derwaarts.

En de Oceaan slaakte een winterse zucht.

DEEL I

De Cascaden

1

In stof en bloed en met de scherpe geur van doodsangst prikkend in zijn neusgaten komt het denken van een mens soms met wonderlijke associaties op de proppen. Na een half leven in de wildernis, dat voor het grootste deel gewijd was geweest aan de strijd om te overleven, trof het Gordon nog steeds als merkwaardig hoe er soms midden in een gevecht op leven en dood plotseling een reeds lang weggezakte herinnering bij hem boven kon komen.

Uithijgend onder een knisperdor groepje struiken, waaronder hij radeloos op zoek naar veiligheid was weggekropen, zag hij plotseling een beeld van vroeger, even duidelijk en reëel als de stoffige stenen onder zijn neus. Het was een sterk met het nu contrasterend beeld, van een regenachtige middag in een warme, veilige universiteitsbibliotheek, lang geleden – een herinnering aan een teloor gegane wereld vol boeken en muziek en luchthartig gefilosofeer.

Woorden op een bladzijde.

Terwijl hij zijn lichaam door de stugge, weerstrevende varens voortsleepte, kon hij de letters zien, zwart afgetekend tegen wit. En ofschoon hij niet op de naam van de weinig bekende schrijver kon komen, kwamen de woorden glashelder bij hem terug.

Op de Dood zelf na, bestaat er niet zoiets als een “volledige” nederlaag… Geen enkele ramp is ooit zo compleet dat iemand die zich daar toe zet niet althans íets uit de as kan redden – door alles wat hem of haar is overgebleven op het spel te zetten…

Niets ter wereld is gevaarlijker dan een wanhopig man.’

Gordon wenste dat de reeds lang overleden schrijver op dat moment bij hem kon zijn en zijn netelige situatie delen. Hij vroeg zich af door wat voor hooggestemd-idealistische gloed omgeven de kerel deze catastrofe zou zien.

Met opengehaalde huid en kleren tengevolge van zijn duik in de dicht opeenstaande struiken kroop hij zo geruisloos als hij kon verder, waarbij hij met dichtgeknepen ogen stil bleef liggen zodra hij dreigde te gaan niezen door het telkens opdwarrelende stof. Hij kwam slechts traag en pijnlijk vooruit en hij wist niet eens precies waar hij heen ging.

Nog maar enkele minuten geleden had hij zo goed in de spullen gezeten als een eenzame reiziger dezer dagen maar kon hopen. Nu bezat Gordon niet veel meer dan een gescheurd overhemd, verschoten jeans en kampeermocassins – die allemaal door de doorns aan flarden getrokken werden.

Brandende pijn waaierde uit bij elke nieuwe krab over zijn armen en rug. In deze afschuwelijke, gortdroge woestenij had hij geen andere keus dan voort te blijven kruipen en te bidden dat zijn slingerend pad hem niet terug zou voeren naar zijn vijanden – de mannen die hem praktisch gesproken al gedood hadden.

Ten slotte, net toen hij al begon te denken dat er geen eind aan deze helse begroeiing zou komen, doemde er voor hem een opening op. De struiken weken uiteen door een smalle spleet in de bodem, die uitzicht bood op een helling vol steengruis. Gordon werkte zich ten langen leste de doorns uit, rolde zich op zijn rug en staarde omhoog naar de heiige hemel boven hem, al dankbaar voor lucht die niet bedorven was door de hete stank van droge rotting.

Welkom in Oregon, dacht hij bitter. En ik vond Idaho al erg.

Hij tilde een arm op en probeerde stof uit zijn ogen te wrijven.

Of word ik gewoon te oud voor dit soort dingen? Tenslotte was hij nu over de dertig, waarmee hij de gemiddelde levensverwachting van een reiziger uit het tijdperk na de holocaust al had overschreden.

O God, ik wou dat ik weer thuis was.

Hij dacht niet aan Minneapolis. De prairie om hem heen was een hel waar hij al een decennium lang wanhopig uit probeerde te ontsnappen. Nee, thuis betekende voor Gordon meer dan een bepaalde plek.

Een hamburger, een heet bad, muziek, Merthiolaat…

… een koel biertje…

Toen zijn moeizame ademhaling kalmeerde, kwamen andere geluiden naar voren – zoals het maar al te duidelijke gerucht van een vrolijke plundering. Het steeg op van dertig meter of zo lager op de berghelling. Gelach terwijl de opgetogen rovers in Gordons spullen graaiden.

… een paar aardige wijkagenten… voegde Gordon aan het rijtje toe, in gedachten nog steeds de aangename zaken van een lang verdwenen wereld inventariserend.

De bandieten hadden hem onverhoeds overvallen terwijl hij in de namiddag bij een kampvuurtje van zijn vlierthee zat te nippen. Vanaf het eerste moment waarop ze over het pad op hem toe kwamen stormen was wel duidelijk geweest dat de kerels met hun verhitte gezichten Gordon net zo gemakkelijk om zeep konden gaan brengen als hem alleen bekijken.

Hij had niet gewacht tot ze hadden besloten wat ze gingen doen. Hij smeet de eerste bebaarde rover zijn gloeiendhete thee in het gezicht en dook pardoes de doornstruiken naast het pad in. Ze hadden hem twee schoten achterna gezonden en dat was alles geweest. Waarschijnlijk was de dieven zijn dood karkas minder waard dan een onvervangbare kogel. Ze hadden trouwens toch al zijn spullen al.

Dat is tenminste wat ze waarschijnlijk denken.

Gordons glimlach was zuur toen hij voorzichtig rechtop ging zitten en over zijn rotsige zitplaats achteruit schoof tot hij zeker wist dat hij vanaf de helling onder hem niet te zien was. Hij trok zijn reisgordel uit de braamslierten en haakte de halfvolle veldfles los om een lange, wanhopig begeerde teug te nemen.

Goddank dat ik zo paranoïde ben, dacht hij. Sinds de Doem-oorlog had hij de gordel altijd consequent binnen handbereik gehouden. Het was het enige dat hij mee had kunnen grissen voordat hij de doornstruiken indook.

Het donkergrijze metaal van zijn revolver, een .38, glom zelfs nog onder de fijne stoflaag toen hij hem uit de holster haalde. Gordon blies het stompneuzige wapen schoon en controleerde voorzichtig de werking. Zachte klikjes getuigden onderkoeld-welsprekend van een vakmanschap en dodelijke precisie uit een ander tijdperk. Zelfs in het doden was de oude wereld goed geweest.

Vooral in de kunst van het doden, bracht Gordon zichzelf in herinnering. Rauw gelach klonk op van de helling onder hem.

Normaliter reisde hij met maar vier schoten in het wapen. Nu pakte hij nog twee kostbare patronen uit de gordeltas en vulde de lege kamers onder en achter de hamer. ‘Vuurwapenveiligheid’ was nu geen belangrijke overweging meer, vooral aangezien hij toch verwachtte die avond te zullen sterven.

Zestien jaar achter een droom aangerend, dacht Gordon. Eerst die lange, zinloze strijd tegen de algemene instorting… daarna alles op alles moeten zetten om de Driejarige Winter te overleven… en ten slotte meer dan tien jaar rondzwerven, uit de buurt blijven van epidemieën en hongersnood, godverdomde Holnisten en meuten wilde honden bevechten… een half leven lang doorbrengen als een rondreizende minstreel uit de middeleeuwen, stukjes opvoeren voor een maaltijd, om het nog een dag langer uit te houden, zoekend naar…

…naar een plek… Gordon schudde zijn hoofd. Hij kende zijn eigen dromen heel goed. Het waren de fantasieën van een dwaas, waarvoor in de wereld van nu geen plaats was.

…naar een plek waar iemand verantwoordelijkheid nam…

Hij schoof de gedachte terzijde. Wat hij ook gezocht mocht hebben, aan de lange zoektocht leek hier en nu een eind te zijn gekomen, in de droge, koude bergen van wat eens oostelijk Oregon geweest was.

Uit de geluiden onder hem kon hij opmaken dat de bandieten bezig waren op te breken om verder te trekken met hun buit. De dichte begroeiing van uitgedroogde klimplanten blokkeerden hier en daar Gordons uitzicht tussen de ponderosa-dennen door, maar kort daarop verscheen er uit de richting van de plek waar hij gekampeerd had een zwaargebouwde man in een verschoten geruite jagersjas, die zich in noordoostelijke richting verwijderde over een pad dat verder de berg af voerde.

De kleding van de man bevestigde wat Gordon zich nog van die warrige seconden van de overval herinnerde. Zijn overvallers hadden tenminste geen overtollige camouflagekleding van het leger gedragen… het kenmerk van Holn-survivalisten.

Dit moesten doodgewone, alledaagse, mogen-zij-rotten-in-de-hel-boeven zijn.

In dat geval bestond er een piepklein kansje dat het plan dat hem door het hoofd speelde althans nog iets zou opleveren.

Misschien.

De eerste bandiet had Gordons regenjack om zijn middel gebonden. Onder zijn rechterarm knelde hij het luchtdrukgeweer dat Gordon helemaal uit Montana had meegesleept. ‘Schiet op!’ schreeuwde de bebaarde rover achterom over het pad. ‘Genoeg lol getrapt. Pak die troep bij elkaar en kom mee!’

De leider, besloot Gordon.

Een tweede man, kleiner en sjofeler, kwam haastig Gordons blikveld binnen strompelen. Hij droeg een linnen zak en een afgeleefd geweer. ‘Man, man, wat een boffie! We zouwen ’t motte vieren. Als we thuis zijn met de spullen, mogen we dan zoveel zuipen als we willen, Jas?’ De kleine rover liep te hippen als een opgewonden vogel. ‘Man, Sheba en de meiden lachen zich rot als ze horen van dat schijterige konijn dat we de bramen in gejaagd hebben. Ik heb nog nooit iemand zo hard zien rennen!’ Hij giechelde.

Gordon fronste bij deze belediging bovenop het hem aangedane onrecht. Bijna overal waar hij was geweest had hij hetzelfde aangetroffen – een na de holocaust ontstane gevoelloosheid waaraan hij nooit gewend was geraakt, zelfs na al die tijd nog niet.

Met één oog turend door het schamele korte gras langs de kloofwand, haalde hij diep adem en schreeuwde: ‘Ik zou nog maar niet op die borrel rekenen, Broer Beer!’ Door de adrenaline klonk zijn stem schriller dan hij wel had gewild, maar daar was niets aan te doen.

De grote man voorop liet zich onbeholpen op de grond vallen en scharrelde haastig weg naar een boom voor dekking. De magere rover daarentegen bleef langs de helling omhoog staan gapen.

‘Wat…? Wie is daarboven?’

Gordon voelde even iets van opluchting door zich heen gaan. Hun gedrag bevestigde dat deze hufters geen echte survivalsits waren. En zeker geen Holnisten. Anders was hij nu wel dood geweest.

De andere boeven – Gordon kwam tot vijf in totaal – haastten zich met hun buit het pad af. ‘Hier jullie!’ beval hun leider vanuit zijn schuilplaats. Het miezertje begon door te krijgen dat hij in de vuurlinie stond en maakte haastig dat hij wegkwam naar zijn kameraden, die al achter de struiken zaten. Allemaal, op één rover na – een man met een vaal gezicht en zout-en-peperkleurige bakkebaarden en een alpinopet op zijn hoofd. In plaats van in dekking te gaan, kwam hij iets naar voren en liet al kauwend op een dennenaald achteloos zijn blik over de struiken weiden.

‘Waarom al die moeite?’ vroeg hij kalmpjes. ‘Die arme kerel had nauwelijks meer aan dan zijn ondergoed toen we hem op zijn nek sprongen. We hebben zijn geweer. Laten we maar eens zien wat hij wil.’

Gordon hield zijn hoofd zorgvuldig laag, maar hij moest de lijzige, geaffecteerde manier van spreken van de man wel opmerken. Hij was de enige die netjes geschoren was, en zelfs vanwaar Gordon zat kon hij zien dat zijn kleding schoner en punctueler verzorgd was.

Op een binnensmondse grom van de leider haalde het slome bendelid zijn schouders op en slenterde naar een gevorkte dennenboom voor dekking. Nauwelijks aan het oog onttrokken riep hij langs de helling omhoog: ‘Bent u daar, Heer Konijn? Dan spijt het me zeer dat u niet gebleven bent om ons een kopje thee aan te bieden. Maar ja, gezien de manier waarop Jas en Kleine Wally meestal met bezoekers omgaan kan ik u moeilijk kwalijk nemen dat u er tussenuit bent geknepen.’

Gordon kon zelf haast niet geloven dat hij luchtige scherts met deze onnozelaar stond uit te wisselen. ‘Dat dacht ik nou ook net,’ riep hij. ‘Bedankt voor uw begrip voor mijn gebrek aan gastvrijheid. Tussen twee haakjes, met wie heb ik het genoegen?’

De lange kerel glimlachte breed. ‘Het genoegen? Ach, een ontwikkeld man! Wat een aangename verrassing. Het is al zo lang geleden dat ik een beschaafde stem hoorde.’ De man nam de alpinopet af en boog. ‘Ik ben Roger Everett Septin, eertijds lid van de Pacific Stock Exchange, en thans uw overvaller. Wat mijn collegae betreft…’

De struiken ritselden. Septin luisterde, en haalde ten slotte zijn schouders op. ‘Helaas,’ riep hij Gordon toe. ‘In normale doen zou ik in verleiding worden gebracht door de mogelijkheid eens een fatsoenlijk gesprek met iemand te hebben; u zult daar waarschijnlijk even hard aan toe zijn als ik. Ongelukkigerwijs staat de leider van onze kleine broederschap van geboefte erop dat ik uitzoek wat u wilt en de zaak afhandel. Zeg dus wat u te zeggen heeft, Heer Konijn. We zijn een en al oor.’

Gordon schudde zijn hoofd. De kerel beschouwde zichzelf duidelijk als uiterst spiritueel, maar zijn humor was vierderangs, zelfs naar na-oorlogse normen gemeten. ‘Ik zie dat jullie mijn hele uitrusting meesjouwen. Jullie hebben zeker niet toevallig besloten om alleen dat mee te nemen wat jullie nodig hebben en voor mij genoeg achter te laten om het leven erbij te houden?’

Uit de struiken onder hem klonk een hoog gegiechel, gevolgd door een hees gegrinnik van de anderen. Roger Septin keek naar links en rechts en spreidde zijn handen. Zijn overdreven diepe zucht scheen te willen zeggen dat hij tenminste de ironie in Gordons vraag kon waarderen.

‘Helaas,’ herhaalde hij, ‘ik herinner me dat ik die mogelijkheid inderdaad tegen mijn makkers heb geopperd. Onze vrouwen zouden uw aluminium tentpalen en rugzakframe bijvoorbeeld wel kunnen gebruiken, maar ik stelde voor om de nylon tas en de tent achter te laten, waar we toch niets aan hebben. En eh, in zekere zin hebben we dat ook gedaan. Maar ik denk niet dat Wally’s… eh, kleine veranderingen uw goedkeuring zullen kunnen wegdragen. ’

Weer dat schelle gegiechel uit de struiken. Gordon zakte een beetje in.

‘En mijn laarzen dan? Jullie lijken allemaal goed geschoeid. Passen ze iemand van jullie trouwens? Zouden jullie die niet achter kunnen laten? En mijn jack en handschoenen?’

Septin kuchte. ‘Ah, ja. Dat zijn de voornaamste dingen, niet? Afgezien van het geweer natuurlijk, daar valt niet over te onderhandelen.’

Gordon spuwde. Natuurlijk niet, idioot. Alleen een pedante klootzak als jij zegt zoiets vanzelfsprekends.

Opnieuw was de stem van de bandietenleider te horen, enigszins gedempt door het gebladerte. Opnieuw klonk gegiechel op. De ex-handelaar in effecten zuchtte, met een gepijnigde uitdrukking op zijn gezicht.

‘Mijn leider vraagt wat u te ruil heeft. Ik weet natuurlijk dat u niets aan te bieden heeft. Maar ik moet het toch vragen.’

In feite had Gordon toch nog een paar dingen die ze misschien wel zouden willen hebben – zijn riemkompas bijvoorbeeld en zijn Zwitserse legermes.

Maar wat maakte hij voor kans om een ruil te effectueren en dan nog levend weg te komen? Je hoefde niet telepathisch begaafd te zijn om te weten dat deze ellendelingen alleen maar wat met hun slachtoffer speelden.

Een withete woede maakte zich van hem meester, vooral vanwege Septins gespeelde vertoon van bewogenheid. Hij had deze combinatie van wrede minachting voor de medemens en beschaafde manieren in de jaren na de Instorting ook bij andere, ooit goed opgeleide mensen gezien. In zijn ogen was dit soort lieden veel verachtelijker dan diegenen die zich gewoon door de barbaarse tijden hadden laten meeslepen.

‘Hoor nou eens,’ schreeuwde hij, ‘jullie hebben die verdomde laarzen toch helemaal niet nodig! Jullie hebben mijn jack of mijn tandenborstel of notitieboek ook niet echt nodig. En deze streek is schoon, dus waar moeten jullie mijn Geigerteller dan voor hebben? Ik ben niet zo stom om te denken dat ik mijn geweer terug kan krijgen, maar zonder sommige van die andere dingen leg ik het af, verdomde rotzakken die jullie zijn!’

De echo van het scheldwoord leek de lange berghelling af te rollen, een zware stilte achterlatend. Toen ritselden de struiken en kwam de grote bandietenleider overeind. Hij spuwde vol minachting in Gordons richting en knipte met zijn vingers naar de anderen. ‘Nu weet ik dat-ie geen wapen heeft,’ zei hij. Zijn dikke wenkbrauwen trokken zich gramstorig samen en hij maakte een nijdig gebaar in de richting waar hij Gordon vermoedde.

‘Smeer ’m, miezerig konijn. Smeer ’m, of we villen je en vreten je vanavond op!’ Hij zwaaide Gordons geweer over zijn schouder, draaide zich om en slenterde nonchalant verder het pad af. De anderen kwamen lachend achter hem aan.

Roger Septin schonk de berghelling een ironisch schouderophalen en een glimlach, pakte dan zijn aandeel in de buit op en volgde zijn lotgenoten. Ze verdwenen om een bocht in het smalle bospad, en nog minutenlang hoorde Gordon het langzaam wegstervende geluid van iemands vrolijke gefluit.

Imbeciel die je bent! Het kleine kansje dat hij nog had gehad had hij volledig verknoeid door een beroep te doen op redelijkheid en medemenselijkheid. In een tijdperk waarin men elkaar met hand en tand naar het leven stond deed niemand dat, behalve als hij niet anders meer kon. Iedere onzekerheid waar de bandieten in hadden verkeerd was verdampt zodra hij zo stom was geweest om een fatsoenlijke behandeling te vragen.

Natuurlijk had hij zijn .38 kunnen afschieten en een kostbare kogel verspillen om te bewijzen dat hij niet helemaal ongevaarlijk was. Dan hadden ze hem wel weer even serieus moeten nemen…

Waarom heb ik dat dan niet gedaan? Was ik te bang?

Waarschijnlijk wel, gaf hij zichzelf toe. Ik ga vannacht vermoedelijk het hoekje om door onderkoeling, maar dat is nog uren weg, nog ver genoeg om niet meer te zijn dan een abstracte bedreiging, die minder angstaanjagend en direct is dan vijf genadeloze kerels met vuurwapens.

Hij sloeg met zijn rechter vuist in zijn linker handpalm.

O, schei uit, Gordon. Je kunt jezelf vanavond gaan zitten psychoanalyseren, onder het doodvriezen. Het komt er allemaal op neer dat je een idioot van de eerste orde bent en dat dit wel het einde zal betekenen.

Hij kwam stijfjes overeind en begon behoedzaam de berg af te dalen. Ofschoon hij er nog niet helemaal aan toe was om het toe te geven, voelde Gordon de zekerheid in zich groeien dat er maar één oplossing kon zijn, maar één slechts enigszins haalbare manier om uit deze rampzalige situatie te komen.

Zodra hij de begroeiing uit was strompelde Gordon naar het traag voortsijpelende stroompje om zijn gezicht en de ergste schrammen te wassen. Hij veegde slierten bruin haar, doornat van het zweet, uit zijn ogen. Zijn schaafwonden deden ellendig zeer, maar geen ervan leek ernstig genoeg om er het dunne buisje met kostbare jodium voor uit zijn gordeltas te halen.

Hij vulde zijn veldfles met vers water en dacht na. Afgezien van zijn pistool en half aan repen gescheurde kleren, een zakmes en een kompas, had hij, in zijn gordeltas, ook een miniatuurvisuitrusting die van nut zou kunnen zijn, als hij tenminste ooit de bergen over kwam naar een behoorlijk neerslaggebied.

En dan had hij natuurlijk ook nog tien extra kogels voor zijn .38, kleine, kostelijke relikwieën van de industriële beschaving.

Aan het begin, tijdens de rellen en de grote hongersnood, had munitie het enige geleken waar onuitputtelijke voorraden van waren. Had het Amerika van rond de eeuwwisseling voedsel maar half zo goed opgeslagen en gedistribueerd als zijn burgers bergen kogels hadden gehamsterd…

Ruwe stenen staken in zijn kloppende linkervoet toen hij zich omzichtig naar zijn voormalige kampeerplek haastte. Het was duidelijk dat hij met deze half kapotte mocassins niet ver zou komen. Zijn gescheurde kleren zouden ongeveer evenveel nut tegen de ijskoude herfstnachten in de bergen hebben als zijn smeekbeden tot de verharde harten van de bandieten hadden gehad.

De kleine open plek waar hij nog maar een uur of zo geleden zijn kamp had opgeslagen was nu verlaten, maar zijn ergste angsten werden nog overtroffen door de puinhoop die hij er aantrof.

Zijn tent was verbouwd tot een bergje nylonflarden, zijn slaapzak tot een kleine sneeuwstorm van rondstuivend ganzendons. Het enige wat Gordon nog intact vond was de slanke boog die hij van een jonge twijg aan het snijden was geweest en een rijtje experimentele, van hertendarmen gemaakte pezen.

Ze hebben waarschijnlijk gedacht dat het een wandelstok was.

Zestien jaar nadat de laatste fabriek was afgebrand hadden Gordons berovers de potentiële waarde van de boog en pezen wanneer de munitie ten slotte op zou zijn, volledig over het hoofd gezien.

Hij gebruikte de boog om wat in de rommel te porren, om te zien of er nog iets anders te redden viel.

Niet te geloven, ze hebben mijn journaal meegenomen! Die pedante aansteller van een Septin verheugt zich er waarschijnlijk al op zich er tijdens de sneeuwperiode in te kunnen verdiepen en te zitten grinniken om mijn avonturen en mijn naïviteit, terwijl mijn botten door poema’s en buizerds worden kaalgevreten.

Uiteraard was al het voedsel verdwenen: het gedroogde vlees; de gebroken graankorrels die een klein dorpje in Idaho had afgestaan in ruil voor wat liederen en verhalen; zijn gekoesterde voorraadje kandij dat hij in de mechanische ingewanden van een geplunderde automaat had gevonden.

Misschien maar goed ook van die kandij, dacht Gordon toen hij zijn vertrapte en totaal onbruikbaar gemaakte tandenborstel uit het zand haalde.

Waar was dat verdomme nou voor nodig?

Aan het eind van de Driejarige Winter, toen het restant van zijn militiepeloton nog moeizaam trachtte de sojasilo’s in Wayne, Minnesota, te bewaken, voor een regering waar niemand in geen maanden van gehoord had, waren vijf van zijn kameraden gestorven aan een gemene mondinfectie. Hun einde was vreselijk en weinig glorierijk geweest en niemand had zelfs maar zeker geweten of een van de oorlogsbacteriën de oorzaak was geweest, of de kou en honger en praktisch volledig gebrek aan iedere moderne hygiëne. Het enige dat Gordon wist was dat het spookbeeld van zijn tanden die wegrotten in zijn hoofd zijn eigen privé-fobie was geworden.

Lamzakken, dacht hij terwijl hij het borsteltje terzijde smeet.

Hij schopte nog een laatste keer in de rommel. Er was hier niets dat hem in staat stelde zijn plannen te herzien.

Je bent aan het uitstellen. Vooruit. Ga het doen.

Gordon ging een tikje stijfjes op weg. Maar weldra bewoog hij zich zo snel en geluidloos mogelijk voort over het pad omlaag, en hij schoot goed op door het kurkdroge woud.

De zwaargebouwde boevenleider had beloofd hem op te zullen eten als ze elkaar ooit weer ontmoetten. Kannibalisme was in de begintijd veel voorgekomen en deze bergbewoners konden best een voorliefde voor het vlees van het ‘grote varken’ ontwikkeld hebben. Toch moest hij hun duidelijk maken dat een man die niets te verliezen had iemand was om rekening mee te houden.

Na ruim een halve kilometer waren hun sporen hem vertrouwd: twee met de vage omtrekken van hertenleren schoenen en drie met vooroorlogse Vibram-zolen. Zijn vijanden bewogen zich in een rustig gangetje voort en het zou geen probleem vormen hen op zijn minst in te halen.

Maar dat was niet zijn plan. Gordon probeerde zich de klim omhoog over ditzelfde pad weer voor de geest te halen.

Het pad daalt terwijl het zich langs de oostelijke bergwand naar het noorden kronkelt, voordat het in zuidelijke en oostelijke richting terugloopt, het woestijndal beneden in.

Maar als ik nu eens boven het hoofdpad bleef en de berghelling hoger overstak? Dan zou ik hen in de nek kunnen springen wanneer het nog licht is… Terwijl ze nog na lopen te gniffelen en niets verwachten.

Als die doorsteek er is…

Het pad liep geleidelijk bergafwaarts naar het noordoosten, in de richting van de lengende schaduwen, naar de woestijn van oostelijk Oregon en Idaho. Gordon moest gisteren of diezelfde ochtend onder de uitkijk van de roversbende door gelopen zijn, en ze hadden hem op hun gemakje gevolgd tot hij zijn kampplaats had ingericht. Ze moesten hun nest ergens langs ditzelfde pad hebben.

Zelfs met zijn kreupele been kwam Gordon snel en geruisloos vooruit, het enige voordeel van kampeermocassins boven laarzen. Weldra hoorde hij een zwak gerucht onder en voor hem uit.

Het groepje overvallers. De mannen liepen te lachen en onderling grappen te maken. Het was een pijnlijk gehoor.

Het was niet zozeer het feit dat ze om hem lachten. Gevoelloosheid, wreedheid, ze hoorden tegenwoordig bij het leven, en al kon Gordon zich er niet mee verzoenen, hij onderkende tenminste dat hij een twintigste-eeuwse rariteit was in de barbaarse wereld van vandaag.

Maar de klanken herinnerden hem aan een andere keer dat hij zulk gelach en de ruwe grappen had gehoord van mannen die samen gevaren hadden doorstaan.

Drew Simms – de sproetige doctoraalstudent medicijnen met de scheve grijns, dodelijk bedreven in het schaak- en pokerspel – die hebben de Holnisten te pakken gekregen toen ze Wayne onder de voet liepen en de silo’s in brand staken…

Tiny Kielre – heeft me twee keer het leven gered, en toen hij op sterven lag en de oorlogsmazelen zijn lichaam verwoestten wilde hij alleen maar dat ik hem verhalen voorlas…

Dan was daar luitenant Van geweest – de half-Vietnamese leider van hun peloton. Gordon kwam er pas toen het te laat was achter dat de luitenant een deel van zijn eigen rantsoenen aan zijn mannen gaf. Op het eind had hij gevraagd of ze hem in een Amerikaanse vlag wilden begraven.

Gordon was al zo lang alleen. Hij miste het gezelschap van zulke mannen bijna even erg als de vriendschap van vrouwen.

Een oogje houdend op het struikgewas aan zijn linkerhand kwam hij bij een opening die uitzicht leek te geven op een aflopend pad – een doorsteek misschien – naar het noorden, over de bergwand. Het kurkdroge gras kraakte toen hij het pad verliet en hij begon zijn eigen spoor te trekken.

Gordon meende zich de volmaakte plek voor een hinderlaag te herinneren, een haarspeldbocht die onder een hoge hoefijzervormige uitstulping in het gesteente door liep. Een sluipschutter zou iets daarboven zeker een plekje kunnen vinden van waaruit hij iedereen die de haarspeldbocht doorkwam van vlakbij onder vuur kon nemen.

Als ik daar nu eens het eerst kon zijn…

Hij zou ze bij verrassing klem kunnen zetten en tot onderhandeling dwingen. Dat was het voordeel als je niets te verliezen had. Elke bandiet die bij zijn verstand was zou liever in leven blijven en op een andere dag uit stelen gaan. Hij moest er gewoon van uitgaan dat ze zijn laarzen en jack en wat voedsel zouden willen afstaan om niet de kans te lopen een of twee leden van hun bende te verliezen. Gordon hoopte maar dat hij niemand zou hoeven doodschieten.

O, word toch eens volwassen! De eerstvolgende paar uur zouden zijn archaïsche gewetensbezwaren zijn ergste vijand kunnen blijken te zijn. Wees nu eens deze ene keer zonder genade.

De stemmen op het pad stierven weg toen hij zich de berghelling over haastte. Ettelijke malen was hij gedwongen een omweg te maken om kartelige diepe geulen of lastige en lelijke braamstruiken heen. Gordon concentreerde zich op het vinden van de snelste route naar zijn rotsige stekje voor een hinderlaag.

Ben ik al ver genoeg?

Met grimmige vastbeslotenheid bleef hij doorlopen. Tengevolge van zijn onvolmaakte geheugen kwam de haarspeldbocht die hij in gedachten had pas na een lange tocht noordwaarts over de oostwand van de berg.

Een smal, door dieren gevormd pad stelde hem in staat snel de dennenbosjes door te lopen, waarbij hij dikwijls bleef staan om op zijn kompas te kijken. Hij zag zich voor een dilemma geplaatst. Wilde hij een kans maken om zijn tegenstanders te pakken te krijgen, dan moest hij boven hen blijven. Maar als hij té hoog boven hen bleef, dan zou hij zijn doel ongemerkt voorbij kunnen lopen. En de avondschemering was niet ver meer weg.

Een troep wilde kalkoenen verspreidde zich in alle richtingen toen hij een open plek op draafde. Natuurlijk had de uitgedunde menselijke populatie naar alle waarschijnlijkheid iets te maken met de terugkeer van de in het wild levende dieren, maar het was eveneens een teken te meer dat hij terechtgekomen was in een gebied dat beter van water was voorzien dan het dorre Idaho. Zijn boog zou nog wel eens nuttig kunnen blijken, mocht hij lang genoeg blijven leven om ermee om te leren gaan.

Hij begon nu schuin af te dalen, omdat hij zich zorgen begon te maken. De hoofdroute moest nu toch zeker een flink eind onder hem liggen, als ze niet al enkele keren teruggekronkeld was. Het was mogelijk dat hij te ver naar het noorden was doorgelopen.

Ten slotte drong het tot Gordon door dat de wissel die hij volgde onverbiddelijk westwaarts afboog. Hij leek ook weer omhoog te lopen, naar iets wat er als de zoveelste opening in de bergen uitzag, gehuld in namiddagnevelen.

Hij bleef even staan om op adem te komen en zich te oriënteren. Misschien was dit weer een pas door het koude, semi-aride Cascade-gebergte, dat uiteindelijk ophield bij het rivierdal van de Willamette en daarna bij de Stille Oceaan. Hij was zijn kaart kwijt, maar hij wist dat hij als hij hooguit een paar weken in die richting doorliep uit moest komen bij water, onderdak, riviertjes om in te vissen, wild om te bejagen, en misschien…

En misschien bij mensen die probeerden een stukje van de wereld weer op orde te brengen.

Het zonlicht dat door de hoge franje van wolken viel was als een opgloeiende stralenkrans, verwant aan de vaag-herinnerde lichtgloed boven een stad, een belofte die hem uit het midwesten weg en daarna steeds verder had doen trekken, steeds op zoek. De droom – hoe hopeloos hij ook wist dat ze was – wilde gewoon niet sterven.

Gordon schudde zijn hoofd. In die bergketen zou hij zeker stuiten op sneeuw, en poema’s, en honger. Hij kon niet onder de uitvoering van zijn plan uit. Niet als hij in leven wilde blijven.

Hij deed zijn best om af te dalen, maar de smalle wildwissels bleven hem steeds in noordwestelijke richting voeren. De haarspeldbocht moest nu achter hem liggen, maar de dichte, droge begroeiing dwong hem steeds verder deze nieuwe pas in.

In zijn frustratie ontging Gordon het geluid bijna. Maar toen bleef hij plotseling staan om te luisteren.

Waren dat stemmen?

Iets verderop voor hem werd het woud doorsneden door een steile kloof. Hij haastte zich erheen en toen kon hij de omtrekken zien van de berg waarop hij zich bevond, en van andere in de keten, gehuld in een dicht waas, dat bovenaan hun westflank amberkleurig was en van een steeds donkerder paars werd daar waar de zon niet langer scheen.

De geluiden schenen van onder hem te komen, uit oostelijke richting. En inderdaad, het waren stemmen. Gordon staarde zoekend omlaag en ontwaarde de slangachtige kronkeling van een pad over de bergwand. Ver weg ving hij even een plekje kleur op dat zich langzaam door het bos omhoogbewoog.

De bandieten! Maar waarom gingen ze hier omhoog? Dat kon toch niet de bedoeling zijn, tenzij…

Tenzij Gordon al ver ten noorden was van het pad dat hij de dag tevoren had genomen. Hij moest de plek voor zijn overval helemaal misgelopen zijn en boven een zijpad zijn uitgekomen. De bandieten kwamen over een aftakking in het pad die hij gisteren niet had opgemerkt en die omhoogvoerde naar deze pas in plaats van naar die waarin ze hem te pakken hadden gekregen.

Dit moest de weg naar hun basis zijn!

Gordon keek langs de berg omhoog. Ja, hij kon zien dat er daar in het westen op de helling bij de minder gebruikte pas best een grot of zo zou kunnen liggen. Die zou uitstekend te verdedigen zijn en heel moeilijk bij toeval te ontdekken.

Gordon glimlachte en sloeg ook in westelijke richting af. Die hinderlaag was een verloren kans, maar als hij voortmaakte en vóór de bandieten bij hun schuilplaats kon zijn, zou hij een paar minuten overhouden om te stelen wat daar binnen was – voedsel, kleren, iets om het gestolene in mee te nemen.

En als de schuilplaats niet verlaten was?

Nou, misschien kon hij dan hun vrouwen gijzelen en proberen een deal te maken.

Ja hoor, dat is véél beter. Net zoals met een tikkende bom in je hand staan veel beter is dan joggen met een buisje nitroglycerine in je hand.

Eerlijk gezegd stonden alle alternatieven die hij had hem knap tegen.

Hij begon voort te rennen over het smalle wildspoor, onder takken door duikend en verschrompelde boomstronken ontwijkend. Weldra voelde Gordon een vreemde uitgelatenheid over zich komen. Hij had nu ergens voor gekozen en niets van die voor hem zo typerende zelftwijfel zou meer tussenbeide komen. Hij werd bijna high van de adrenaline die hem oplaadde voor de strijd; zijn pas werd langer en kleine struikjes flitsten als vage vlekken voorbij. Hij rekte zich om over een omgevallen, verrotte boomstam heen te springen, haalde het gemakkelijk…

Bij het neerkomen spoot een felle pijn door zijn linkerbeen omhoog toen iets hem stak, dwars door de flodderige mocassins heen. Hij viel languit op zijn gezicht in de kiezels van een droge beekbedding.

Gordon rolde om en greep naar de geblesseerde plek. Door tranende, door de pijn ongericht kijkende ogen zag hij dat hij over een kronkelige, verroeste stalen kabel gestruikeld was, die ongetwijfeld was blijven liggen na een of andere vooroorlogse rooiactiviteit. Alweer waren, terwijl zijn been gruwelijk klopte en stak, zijn gedachten aan de oppervlakte absurd rationeel.

Achttien jaar geleden m’n laatste tetanusprik gehad. Fijn hoor.

Maar het staaldraad had hem niet geprikt, alleen laten struikelen. Niettemin al erg genoeg. Hij omklemde zijn dij met beide handen en hield zijn lippen stijf opeen in een poging een vinnige kramp geluidloos te doorstaan.

Ten slotte namen de trillingen in zijn been af en hij sleepte zich naar de omgevallen boom, waar hij zich omzichtig in een zittende houding hees. Hij ademde sissend tussen zijn opeengeklemde tanden in en uit terwijl de stekende pijn langzaam wegtrok.

Intussen kon hij niet ver onder zich de boevenbende horen passeren, zodat het enige voordeel dat hij had gehad, zijn voorsprong, teniet werd gedaan.

Weg, al die mooie plannen om eerder dan zij bij hun schuilplaats te zijn.

Hij bleef luisteren tot hun stemmen over het pad wegstierven. Ten slotte probeerde Gordon, zijn boog als stut gebruikend, overeind te komen. Hij liet langzaam zijn gewicht op zijn linkerbeen zakken en bemerkte dat het hem wel droeg, ook al trok het nog steeds pijnlijk.

Tien jaar geleden was ik na zo’n val onmiddellijk weer opgestaan en doorgerend zonder er ook maar een gedachte aan te wijden. Zie het nou maar onder ogen. Je hebt afgedaan, Gordon. Je bent versleten. Tegenwoordig is vierendertig en alleen zijn hetzelfde als klaar zijn voor de dood.

Van die hinderlaag was nu geen sprake meer. Hij kon de boeven niet eens achterna gaan, niet helemaal tot aan dat deukje in de bergwand. Het zou geen zin hebben om te proberen hen in een maanloze nacht op te sporen.

Hij zette enkele passen toen het kloppen langzaam verminderde. Weldra kon hij lopen zonder al te zwaar op zijn geïmproviseerde staf te hoeven leunen. Mooi, maar waarheen? Misschien moest hij het restje daglicht maar gebruiken om op zoek te gaan naar een grot, een berg dennennaalden, alles wat hem althans een kans zou bieden om de nacht te overleven.

In de toenemende avondstilte keek Gordon hoe schaduwen steeds hoger boven de bodem van het woestijndal uitkwamen en zich vermengden en steeds donkerder werden op de flanken van de dichtbij gelegen bergen. De rood verkleurende zon prikte nog door inhammen in de keten besneeuwde bergtoppen aan zijn linkerhand.

Hij stond met zijn gezicht naar het noorden, nog niet helemaal in staat de energie bijeen te rapen om in beweging te komen, toen zijn blik getrokken werd door een plotselinge lichtflits, een scherpe schittering tegen het golvende groen van het woud op de tegenover liggende zijde van de smalle pas. Nog steeds zijn pijnlijke voet ontziend deed Gordon enkele stappen naar voren. Zijn voorhoofd rimpelde zich.

De bosbranden die zo’n groot deel van het droge Cascade-gebergte hadden verzengd hadden de dichte wouden op dat deel van de berghelling ongemoeid gelaten. En ja, aan de overkant ving iets het zonlicht, als een spiegel. Aan de hand van de plooien in de bergwand vermoedde hij dat de weerspiegeling alleen vanaf deze plaats te zien was, en alleen laat in de middag.

Hij had dus verkeerd geraden. Het roversnest bevond zich toch niet in die uitholling hogerop langs de pas naar het westen, maar veel dichterbij. Hij had het alleen ontdekt door een gelukkig toeval.

Dus nu krijg ik aanwijzingen en wenken, hè? beschuldigde hij de wereld. Ik zit zeker nog niet genoeg in de puree, zonder allerlei strohalmen aangeboden te krijgen om me aan vast te klampen?

Hoop was een verslaving. Ze was hem de helft van zijn leven naar het westen blijven drijven. Enkele ogenblikken nadat hij praktisch het hoofd in de schoot had gelegd, bemerkte Gordon alweer in grote lijnen een nieuw plan aan het opstellen te zijn.

Kon hij proberen een handvol gewapende mannen te beroven? Hij zag zichzelf al de deur intrappen, tot hun puilogende verbijstering, en hen allen met het pistool in zijn ene hand in bedwang houden terwijl hij hen vastbond met de andere!

Waarom niet? Ze zouden best dronken kunnen zijn, en hij was wanhopig genoeg om een poging te wagen. Zou hij gijzelaars kunnen nemen? Verdomd, zelfs een melkgeit zou meer waarde voor hen hebben dan zijn laarzen! En een weggesnaaide vrouw zou méér moeten opleveren.

Het idee gaf hem een zure smaak in zijn mond. Alles hing ervan af of de bendeleider zich rationeel opstelde, om maar iets te noemen. Zou de hufter de geheime kracht van een wanhopig man onderkennen, en hem laten gaan met wat hij nodig had?

Gordon had vaak genoeg gezien hoe trots mannen tot het doen van domme dingen verleidde. Als het op een achtervolging uitdraait ben ik de klos. Ik zou nu een das nog niet voor kunnen blijven.

Hij tuurde naar de lichtreflectie aan de overkant van de pas, en besloot dat hij uiteindelijk erg weinig keuze had.

Vanaf het begin kwam hij maar langzaam vooruit. Zijn been deed nog pijn en hij moest om de vijfentwintig meter blijven stilstaan om dooreenlopende en elkaar kruisende sporen te bestuderen om te zien welke van zijn groepje vijanden waren. Hij bemerkte ook, schaduwplekken in de gaten te houden, als plaats voor mogelijke hinderlagen, en dwong zichzelf daarmee op te houden. Deze mannen waren geen Holnisten. Je zou zelfs kunnen zeggen dat ze lui waren. Gordon vermoedde dat hun wachtposten vlak bij huis zouden zitten, als ze die er überhaupt op na hielden.

Toen het licht afnam gingen de voetafdrukken in de kiezelrijke bodem teloor. Maar Gordon wist waar hij heenging. De glinsterende weerschijn was niet meer te zien, maar het ravijn dat de tegenoverliggende helling van het bergdal doorsneed was een donkere, met bomen omzoomde v. Hij koos een pad dat het juiste leek en repte zich voort.

Het begon snel donker te worden. Er stond een koude bries die klam afdaalde van de nevelige toppen. Gordon hompelde door een droge stroombedding omhoog en nam leunend op zijn staf een stel haarspeldbochten. Toen hij zich naar eigen schatting binnen een paar honderd meter van zijn doel bevond hield het pad plotseling op.

Met zijn onderarmen ter bescherming voor zijn gezicht geheven probeerde hij geluidloos verder te gaan door het droge kreupelhout. Hij onderdrukte een hardnekkige, gevaarlijke aandrang tot niezen in het opdwarrelende stof.

Een kille avondmist zakte langs de bergwand omlaag. Weldra zou de grond glinsteren door een laagje rijp dat zwakjes het licht weerkaatste. Toch rilde Gordon minder van de kou dan van de zenuwen. Hij wist dat hij in de buurt kwam. Op de een of andere manier ging hij een ontmoeting hebben met de dood.

In zijn jeugd had hij wel over helden gelezen, historische en fictieve. Bijna allemaal hadden ze wanneer het moment voor actie aanbrak hun persoonlijke last aan zorgen, verwarring, levensangst voor althans de duur van de actie van zich af kunnen zetten. Maar Gordons brein leek niet zo te werken. Het liep in plaats daarvan vol met steeds meer ingewikkeldheden, en een warboel van spijtgevoelens.

Het was niet zozeer dat hij in twijfel verkeerde wat hij moest doen. Volgens elke norm die hij in zijn leven hanteerde was dit het enige juiste wat hij doen kon. Zijn voortbestaan vereiste het. En trouwens, als hij toch het loodje ging leggen, kon hij de bergen op zijn minst een ietsje veiliger voor de volgende reiziger maken, door een paar van die klootzakken mee te nemen de dood in.

Maar hoe dichter de confrontatie naderde, hoe sterker hij ging beseffen dat hij niet gewild had dat zijn dharma hierop uit zou lopen. Hij had eigenlijk helemaal niet de wens een van deze mannen te doden.

Zo was het zelfs geweest in de tijd dat hij met luitenant Vans kleine groepje mannen moeizaam trachtte een vrede te helpen bewaren – en een klein deeltje van een natie – die al gestorven waren.

En daarna had hij gekozen voor het leven van een minstreel, een reizende acteur en los arbeider – ten dele om te kunnen blijven trekken, op zoek naar een licht, ergens.

Enkele van de nog bestaande na-oorlogse leefgemeenschappen heetten buitenstaanders als nieuw lid te accepteren. Vrouwen waren natuurlijk altijd welkom, maar sommige namen ook nieuwe mannen op. En toch was er zo dikwijls een addertje onder het gras. Een nieuwe man moest dikwijls een duel op leven en dood aangaan voor het recht aan de gezamenlijke dis aan te zitten, of een scalp van een lid van een concurrerende groep inleveren om zijn competentie te bewijzen. Er waren nog maar weinig echte Holnisten op de grote vlakten in de Rocky Mountains over. Maar veel nederzettingen van overlevenden die hij tegen was gekomen hanteerden niettemin toelatingsrituelen waaraan Gordon geen deel wilde hebben.

Nu was hij hier kogels aan het tellen, en een deel van hem merkte koeltjes op dat het er als hij ze goed besteedde waarschijnlijk genoeg voor alle rovers waren.

Opnieuw werd hem de weg versperd door een groepje vruchtdragende struiken. Wat er aan bessen te weinig aan zat werd ruimschoots gecompenseerd door doornen. Deze keer ging Gordon er buitenom langs, zorgvuldig zijn weg zoekend in de zich verdiepende duisternis. Zijn gevoel voor richting – na veertien jaar van rondzwerven ragfijn gescherpt – werkte automatisch. Hij bewoog zich geluidloos en behoedzaam voort, zonder boven de maalstroom van zijn gedachten uit te stijgen.

Welbeschouwd was het verbazingwekkend dat iemand als hij zo lang in leven was gebleven. Iedereen die hij als jongen had gekend of bewonderd was gestorven, samen met alle hoopvolle verwachtingen die ze allemaal gehad hadden. De zachtzinnige wereld die voor dromers zoals hijzelf was gemaakt was uiteengevallen toen hij nog maar negentien was. Daarna was hij allang gaan inzien dat zijn onuitroeibaar optimisme een vorm van hysterische krankzinnigheid moest zijn.

Verdorie, iedereen is tegenwoordig niet goed snik.

Jawel, antwoordde hij zichzelf. Maar paranoia en depressies zijn nu aanpassingsmechanismen. Idealisme is alleen maar stom.

Gordon bleef staan bij een klein plekje kleur. Hij tuurde de doornstruik in en zag ongeveer een meter erbinnen een kluitje bramen, kennelijk door de plaatselijke zwarte beer over het hoofd gezien. De nevel verscherpte Gordons reukzin en hij kon een zwakke schimmelachtige herfstgeur in de lucht waarnemen.

De prikkende doorns negerend reikte hij in de struik en haalde een handvol kleverige vruchtjes te voorschijn. De rinse smaak was iets wilds en ongetemds in zijn mond, als het Leven zelf.

De schemering was bijna in duisternis overgegaan, en door de nachtelijke bewolking heen pinkten enkele bleke sterren. De koude bries deed zijn gescheurde overhemd fladderen en herinnerde Gordon eraan dat het tijd werd deze kwestie af te werken voordat zijn handen te stijf waren van de kou om een trekker over te kunnen halen. Zijn plakkerige hand afvegend aan zijn broek liep hij om het braambosje heen. En daar glinsterde hem plotseling, naar het scheen zo’n dertig meter verderop, een brede glazen ruit tegemoet in het zwakke avondlicht.

Gordon dook achter de doorns terug. Hij trok zijn revolver en hield zijn rechterpols met zijn linkerhand vast tot zijn ademhaling tot rust kwam. Toen controleerde hij de werking van het pistool. Het klikte zachtjes, met een bijna vriendelijke, mechanische zelfvoldaanheid. De extra munitie rustte zwaar in zijn borstzakje.

Behoedzaam, omdat de doornen iedere snelle of krachtige beweging meteen afstraften, kroop hij weg tegen de struiken, zonder zich om wat extra schrammen te bekommeren. Hij sloot zijn ogen en mediteerde om rustig te worden, en ja, vergeving te vinden. In het kille duister werd zijn ademhaling alleen begeleid door het ritmisch gesjirp van de krekels.

Een flard ijzige mist woei om hem heen. Nee, zuchtte hij. Het kan niet anders. Hij bracht zijn wapen omhoog en kwam met een ruk overeind.

Het bouwsel zag er uitgesproken eigenaardig uit. Om te beginnen was de glasplaat daar in de verte onverlicht. Dat was al raar, maar nog vreemder was de stilte. Hij zou toch hebben gedacht dat de boeven een vuur aan zouden hebben, en luidruchtig aan het feestvieren zouden zijn.

Het was bijna te donker om je eigen hand te kunnen zien. Overal rezen de bomen als dreigende trollen uit de grond. De glasruit leek vaagjes af te steken tegen een of andere vreemde structuur, die zilverige lichtplekjes tussen een voortwielend wolkendek weerkaatste.

Dunne nevelslierten zweefden tussen Gordon en zijn studieobject door, en maakten het beeld nog onduidelijker doordat het leek te trillen. Hij ging er langzaam op af, waarbij hij zijn aandacht merendeels op de bodem onder zijn voeten richtte. Dit was niet het ogenblik om op een dorre tak te trappen of om door een scherpe steen in zijn voet te worden geprikt terwijl hij in het vage duister voortschuifelde.

Hij keek op, en opnieuw kreeg hij dat griezelige gevoel. Er was iets fout aan het gebouwtje voor hem, dat voornamelijk als een silhouet achter het zwak opglanzende glas te onderscheiden was. Ergens klopte iets niet. Het zag eruit als een vierkante doos en het bovengedeelte leek voornamelijk uit ramen te bestaan. Het materiaal daaronder leek hem eerder geverfd metaal dan hout. Op de hoeken…

De mist verdichtte zich. Gordon kon nu zien dat zijn perspectief niet deugde. Hij had uitgekeken naar een huis, of een grote hut. Bij het naderen van het ding besefte hij dat het in feite veel dichterbij was dan hij gedacht had. De vorm deed bekend aan, alsof…

Zijn voet kwam op een takje neer. Het ‘krak!’ vulde zijn oren en hij hurkte haastig neer en tuurde in het duister met een wanhopig dwingend verlangen om te zien, dat verder reikte dan het zien. Het voelde alsof een wilde macht uitging uit zijn ogen, voortgestuwd door zijn doodsangst, en eiste dat de nevels gescheiden werden zodat hij kon zien.

Gehoorzaam, zo leek het wel, week de mist vóór hem plotseling uiteen. Met verwijde pupillen zag Gordon dat hij minder dan twee meter van het raam af was… waarin zijn eigen gezicht weerspiegeld werd, met de wijd opengesperde ogen en de wilde haardos… en zag, als een opdruk over zijn eigen spiegelbeeld heen, een uitdrukkingsloos, skeletmager dodenmasker – een overhuifde schedel die hem met een grijns welkom leek te heten.

Gordon bleef gehypnotiseerd op zijn hurken zitten terwijl een bijgelovige rilling over zijn ruggegraat voer. Hij was niet bij machte zijn wapen op te heffen, niet bij machte zijn strottenhoofd een geluid te ontwringen. De nevelsluiers wervelden om hem heen terwijl hij zijn oren spitste om het bewijs te vernemen dat hij nu echt gek geworden was – en uit alle macht wenste dat de doodskop een zinsbegoocheling was.

‘Helaas, arme Gordon!’ Het naargeestige beeld overdekte de reflectie van zijn gezicht en leek zacht op te glanzen in een groet. Nooit, in al de afgelopen vreselijke jaren had de Dood – eigenaar van de wereld – zich als spookbeeld aan hem gemanifesteerd. Gordons verdoofde brein kon hem niets anders adviseren dan zich te onderwerpen aan de wens van de figuur uit Elsinore. Hij wachtte, onmachtig om zijn blik af te wenden of zich zelfs maar te bewegen. De schedel en zijn gezicht… zijn gezicht en de schedel… Het ding had hem zonder slag of stoot aan zich onderworpen en scheen er nu genoeg aan te hebben daar maar wat te zitten grijnzen.

Ten slotte was het zoiets doodgewoons als een onwillekeurige reflex die Gordon te hulp kwam. Hoe biologerend, hoe angstaanjagend ook, geen enkel statisch beeld kan een man eeuwig in zijn ban houden, als er helemaal niets lijkt te gebeuren, niets lijkt te veranderen. Waar Gordons moed en ontwikkeling hem in de steek hadden gelaten, waar zijn zenuwstelsel het af had laten weten, nam verveling ten slotte het heft in handen.

Zijn adem ontsnapte. Hij hoorde haar tussen zijn tanden fluiten. Zonder een bewuste wilsinspanning voelde Gordon zijn ogen zich enigszins van het aangezicht van de Dood afwenden.

Een deel van hem merkte op dat het raam in een deur gevat was. De kruk bevond zich recht vóór hem. Links was nog een raam. Rechts… rechts was de motorkap.

De… motorkap.

De motorkap van een jeep.

De motorkap van een verlaten, verroeste jeep in een flauwe kuil diep in het bos…

Hij knipte met zijn ogen bij het zien van de motorkap van de verlaten, verroeste jeep met de oude logo’s van de Amerikaanse regering erop, en het skelet van een arme, dode overheidsdienaar erin, met zijn schedel tegen het raam aan de passagierskant gedrukt, zodat hij Gordon aankeek.

De verstikte zucht die Gordon liet ontsnappen voelde bijna aan als ectoplasma, zo tastbaar waren zijn opluchting en lichte gêne. Hij kwam overeind, met het gevoel alsof hij opstond uit de foetushouding – alsof hij opnieuw geboren werd. ‘O, lieve Heer,’ zei hij, alleen maar om zijn eigen stem te horen. Met zijn armen en benen zwaaiend beschreef hij een wijde cirkel om het voertuig heen, met telkens een dwangmatige blik op de dode inzittende, om de realiteit van het geheel te verwerken. Hij ademde diep in en uit terwijl zijn hartslag tot bedaren kwam en het gedreun in zijn oren langzamerhand wegebde.

Ten slotte liet hij zich op de bosgrond neer met zijn rug tegen de koele deur van de linkerkant van de jeep. Bevend zette hij met beide handen de revolver weer op veilig en schoof hem in zijn holster. Toen haalde hij zijn veldfles te voorschijn en dronk met langzame, royale teugen. Gordon wenste dat hij iets sterkers had, maar op dit moment smaakte water even zoet als het leven zelf.

Het was nu volslagen nacht en de kou drong door tot op het bot. Toch bleef Gordon het voor de hand liggende nog enige ogenblikken uitstellen. Hij zou nu nooit het roversnest vinden, omdat hij de valse aanwijzing zo ver de wildernis in gevolgd had. De jeep bood tenminste nog iets van een onderdak, en was altijd nog beter dan wat er verder in de buurt mocht zijn.

Hij hees zich overeind en legde zijn hand op de kruk van het portier, aldus bewegingen uit zijn herinneringen oproepend die ooit tweede natuur waren geweest voor tweehonderdmiljoen van zijn landgenoten, en die de kruk na een ogenblik van halsstarrig verzet dwongen mee te geven. Het portier zwaaide met een snerpend gepiep open toen hij er een harde ruk aan gaf. Hij liet zich op het gebarsten vinyl van de voorstoel glijden en bekeek de binnenkant.

De jeep was een van die omgebouwde typen met de bestuurder rechts die de posterijen in de lang vergleden dagen voor de Doemoorlog gebruikt hadden. De dode postbode – of wat er van hem over was – zat weggezakt naar de andere kant. Gordon vermeed nog even naar het skelet te kijken.

De laadvloer van de besteljeep stond bijna vol met canvas zakken. De lucht van oud papier in de kleine cabine was minstens even sterk als de bijna vervlogen stank van het gemummificeerde stoffelijk overschot. Met een vloek van hoopvolle opwinding griste Gordon een metalen heupfles uit het bakje van de versnellingspook. Het ding klotste! Om zestien of meer jaren vloeistof te hebben bevat moest hij goed afgesloten zijn. Gordon vloekte opnieuw onder het draaien en trekken aan de dop. Hij sloeg ermee tegen de portierrand en viel er toen weer op aan.

Zijn ogen traanden van frustratie, maar uiteindelijk voelde hij dat er beweging in de dop kwam. Even later werd hij voor zijn moeite beloond en kon hij met trage, ruwe bewegingen de dop losdraaien en daarna het koppige, ergens ver weg nog bekende aroma van whisky genieten.

Misschien ben ik toch een zoete jongen geweest.

Misschien is er inderdaad een God.

Hij nam een grote slok in zijn mond en hoestte toen het verwarmende vuur omlaaggleed. Nog twee kleine slokjes en hij liet zich achterover tegen de rugleuning vallen en ademde uit, bijna met een zucht.

Hij was er nog niet klaar voor om het over de smalle schouder van het skelet gedrapeerde jasje te verwijderen. Gordon greep wat zakken – waarop POSTERIJEN stond – en stapelde ze om zich heen op. Hij liet het portier op een kiertje staan om frisse berglucht binnen te laten en kroop met zijn fles onder de geïmproviseerde dekens.

Ten langen leste keek hij naar zijn gastheer en bestudeerde het embleem met de Amerikaanse vlag op de schouder van de dode beambte. Hij schroefde de dop van de heupfles los en hief de fles deze keer in de richting van het van een capuchon voorziene kledingstuk.

‘Geloof het of niet, meneer de postbode, maar ik heb jullie altijd een goed en fatsoenlijk dienstverlenend bedrijf gevonden. O ja, de mensen gebruikten jullie vaak als pispaal, maar ik weet wat een veeleisende baan jullie hadden. Ik was trots op jullie, zelfs al voor de oorlog. Maar dit, meneer de postbode’ – hij stak de heupfles omhoog – ‘overtreft al mijn verwachtingen! Ik beschouw mijn belastinggeld als zeer goed besteed.’ Hij dronk de postbode toe, even hoestend maar genietend van de warme gloed.

Hij kroop nog dieper onder de postzakken en keek naar het leren jasje, onder de zijden waarvan ribben zich aftekenden, terwijl de armen slap neerhingen in een vreemde hoek. Roerloos op de vloer gelegen voelde Gordon een schrijnende weemoed – zoiets als heimwee. De jeep, de symbolische trouwe brievenbesteller, het embleem met de vlag… alles riep herinneringen op aan een comfortabel bestaan, onschuld, samenwerking, een wereld zonder problemen waardoor miljoenen mannen en vrouwen zich niet druk hoefden te maken, naar verkiezing konden glimlachen of in discussie gaan, zich verdraagzaam jegens elkander konden opstellen – en hopen mettertijd betere mensen te worden.

Vandaag was Gordon bereid geweest om te doden en gedood te worden. Nu was hij blij dat dat allemaal was afgewend. Ze hadden hem ‘Heer Konijn’ genoemd en hem uitgeleverd aan de dood. Maar hij had de bevoorrechte keuze, al zouden ze het nooit weten, om de bandieten ‘boertjes van buiten’ te noemen en hun het leven te gunnen.

Gordon stond de slaap toe bezit van hem te nemen en voelde met vreugde zijn optimisme terugkeren – wat een dwaas anachronisme dat ook mocht zijn. Hij lag toegedekt onder de deken van zijn eigen eer, en droomde de rest van de nacht van parallelwerelden.

2

Sneeuw en roet bedekten de gebroken takken en de verzengde bast van de oude boom. Hij was niet dood, nog niet helemaal. Hier en daar spanden kleine groene scheuten zich in om tot ontwikkeling te komen, maar dat wilde niet erg lukken. Het einde was nabij.

Een schaduw gleed nader, en een schepsel vond zijn balans op de sneeuwvlagen – een oud, verwond wezen van de lucht, de dood even nabij als de boom. Met afhangende slagpennen begon het moeizaam een nest te bouwen – een plek om te sterven. Tak na tak pikte het op van de grond en tastte die steeds hoger op tot het duidelijk werd dat het bouwsel helemaal geen nest ging worden.

Het werd een brandstapel.

Het bebloede, stervende wezen nestelde zich bovenop het brandhout en zong een zachte melodie, anders dan alles wat iemand ooit gehoord had. Vuur gloeide op en omhulde het weldra met diep purper. Blauwe vlammen laaiden op. En de boom leek te reageren. Oeroude, kromgetrokken takken bogen zich naar de hitte toe, zoals een oude man die zijn handen warmt. Sidderend viel de sneeuw omlaag en de plekjes groen groeiden uit en begonnen de lucht te vervullen van een geur van vernieuwing.

Niet het dier op de brandstapel werd opnieuw geboren, en zelfs in zijn slaap verbaasde Gordon dat. De grote vogel werd door het vuur verteerd, zodat alleen gebeente achterbleef. Maar de boom liep uit, en van zijn bloeiende takken krinkelden dingen op en zweefden omhoogde lucht in.

Hij bleef verbluft staren toen hij zag dat het ballonnen waren, vliegtuigen, raketboten. Dromen.

Ze zweefden in alle richtingen weg, en alles werd van hoop vervuld.

3

Een grote ekster op zoek naar Vlaamse gaaien om te verjagen plofte met een holle bons op de motorkap van de jeep neer. Hij kraste tweemaal – eenmaal om zich tot heerser van dit territorium uit te roepen, en eenmaal puur voor zijn genoegen – en begon toen met zijn snavel in de dikke laag rommel te wroeten.

Gordon werd door het getik gewekt. Met dikke oogleden van de slaap keek hij op en zag door het dik bestofte raam de vogel met zijn zwarte flanken. Het duurde even voordat hij wist waar hij was. De glazen voorruit, het stuurwiel, de lucht van metaal en papier leken alle een voortzetting van een van de levendigste dromen van die nacht, een visioen van vroeger tijden, van vóór de oorlog.

Hij bleef enkele ogenblikken versuft zitten, gevoelens schiftend terwijl de beelden uit zijn slaap uiteen- en wegdreven, buiten zijn bereik. Hij wreef zich in de ogen, en begon vervolgens zijn situatie te overdenken.

Als hij de vorige avond op zijn route naar deze verscholen plek geen sporen had achtergelaten als die van een olifant, liep hij nu geen enkel gevaar. Uit het feit dat die whisky hier al zestien jaar onaangeroerd had gelegen bleek duidelijk dat de boeven luie jagers waren. Ze hadden hun vaste routes en schuilplaatsen, en hadden nooit de moeite genomen hun eigen berg helemaal te verkennen.

Gordon voelde zich een tikje zwaar in het hoofd. De oorlog was begonnen toen hij achttien was en tweedejaars student, en sindsdien was er weinig gelegenheid geweest om sterk-alcoholische dranken te leren verdragen. De whisky had hem als sluitstuk van de reeks trauma’s en adrenalinestoten van gisteren een kurkdroge mond bezorgd en kriebel achter zijn oogleden.

Opnieuw betreurde hij, nog steeds even sterk, het verlies van de gemakken des levens die hij tot dusver genoten had. Deze ochtend zou er geen thee zijn. Ook geen vochtig washandje, of wat gedroogd hertenvlees voor het ontbijt. Geen tandenborstel.

Toch probeerde Gordon er filosofisch onder te blijven. Tenslotte leefde hij nog. Hij had het gevoel dat hij nu eens dit en dan weer dat van de hem ontstolen spullen het meest zou missen.

Met een beetje geluk zou dat met de geigerteller niet het geval zijn. Straling was een van de voornaamste redenen geweest waarom hij na zijn vertrek uit de Dakota’s steeds naar het westen was blijven trekken. Hij had er genoeg van gekregen overal als een slaaf van zijn kostbare teller rond te moeten lopen, altijd bang dat het ding zou worden gestolen of het af zou laten weten. Volgens de geruchten was de westkust voor de ergste fall-out gespaard gebleven en had ze in plaats daarvan meer te lijden gehad van de op de wind uit Azië aangedreven epidemieën.

Zo was het met die vreemde oorlog gegaan. Hij was onlogisch en chaotisch verlopen, en ver vóór de door iedereen voorspelde laatste stuiptrekking opgehouden. Het geheel had eerder geleken op een salvo van catastrofes van gematigde omvang, de ene na de andere. Op zich was elk van die rampen misschien wel te overleven geweest. De oorspronkelijke ‘techno-oorlog’ op zee en in de ruimte zou misschien niet zo verschrikkelijk zijn geweest als hij binnen bepaalde grenzen was gebleven en zich niet over de continenten had uitgebreid.

De ziekten waren hier minder erg geweest dan op het oostelijk halfrond, waar de wapens van de Vijand zich tegen de eigen bevolking hadden gekeerd. Er zouden in Amerika waarschijnlijk niet zoveel slachtoffers zijn gevallen als er geen grote massa’s vluchtelingen uit de fall-outgebieden bijeen waren gestroomd, zodat de medische hulpverlening, niet berekend op dergelijke aantallen, hopeloos had gefaald. En de hongersnood zou niet zo verschrikkelijk zijn geweest als er door doodsbange gemeenschappen geen wegen en spoorlijnen waren afgesloten om de bacillen tegen te houden. Wat de lang gevreesde atoomoorlog betrof, daarin was maar een fractie van het nucleaire arsenaal van de wereld gebruikt voordat de Slavische Opstand van binnenuit ineenstortte en er een onverwachte zege werd behaald. Die enkele tientallen bommen hadden wel de Driejarige Winter ingeluid, maar geen Honderdjarige Nacht, die de mens dezelfde weg als de dinosaurus had kunnen doen gaan. Wekenlang had het erop geleken dat de planeet was gered door een wonderbaarlijke daad van zelfbeheersing van de mens.

Daar had het naar uitgezien. En inderdaad had zelfs de combinatie van enkele bommen, wat bacteriën, en drie slechte oogsten een grote natie en daarmee een wereld nog niet ten onder kunnen doen gaan. Maar er was nog een ziekte geweest, een kankergezwel dat groeide van binnenuit. Wees voor eeuwig vervloekt, Nathan Holn, dacht Gordon. Het was een veel gehoord refrein op dit verduisterde continent.

Hij duwde de postzakken opzij. Zonder op de kilte van de ochtend te letten, opende hij zijn linker gordeltas en haalde er een pakje uit, gewikkeld in aluminiumfolie en bedekt met een laagje gesmolten was. Als er ooit sprake was geweest van een noodsituatie was het nu wel. Gordon zou wat energie binnen moeten krijgen om de dag door te komen. Een dozijn runderbouillonblokjes was alles wat hij had, en daar moest hij het dan maar mee doen.

Hij spoelde een zowel bitter als zout smakend blokje weg met een teug water uit zijn veldfles en schopte de linkerdeur van de jeep open, waarbij ettelijke postzakken op de berijpte grond vielen. Hij draaide zich om naar rechts en keek naar het dik ingepakte lijk dat zo stilletjes samen met hem de nacht had doorgebracht.

‘Meneer de postbode, ik ga je zo netjes begraven als me met mijn blote handen lukt. Ik weet dat het geen geweldige tegenprestatie is voor wat je me hebt gegeven. Maar meer kan ik je niet bieden.’ Hij reikte over de smalle, bottige schouder heen en ontgrendelde de deur van de bestuurder. Zijn mocassins glibberden weg over de bevroren grond toen hij uitstapte en voorzichtig omliep naar de andere kant van de jeep.

Het heeft vannacht tenminste niet gesneeuwd. Het is hierboven zo droog dat de grond over een poosje genoeg ontdooid moet zijn om erin te kunnen graven.

Het roestige rechterportier kraakte toen hij het opentrok. Het viel niet mee het skelet in een leeggeschudde postzak op te vangen toen het naar buiten tuimelde, maar op de een of andere manier lukte het Gordon het bundeltje kleren en gebeente netjes onder een boom op de grond te leggen.

Hij stond ervan te kijken hoe goed het lichaam bewaard was gebleven. Door het droge klimaat was het stoffelijk overschot van de postbode bijna gemummificeerd en hadden insekten de tijd gehad om aan het opruimen te slaan zonder dat het een smeerboel werd. De jeep leek al die jaren verder schimmelvrij te zijn gebleven.

Hij bekeek de uitmonstering van de postbode. Vreemd. Waarom droeg die kerel onder zijn jasje een paisley overhemd? Dit eens kleurige maar nu verschoten en gevlekte kledingstuk was niet meer te gebruiken, maar het leren jasje was een geweldige vondst. Als het groot genoeg was zou het zijn overlevingskansen onmetelijk vergroten.

Het schoeisel zag er oud en gebarsten uit, maar misschien kon het nog dienst doen. Gordon schudde er zorgvuldig de naargeestige dorre restanten uit en hield ze tegen zijn voeten. Wat aan de grote kant misschien. Maar och, alles was beter dan gescheurde mocassins.

Gordon liet de botten zo voorzichtig mogelijk uit de kleren en op de postzak glijden en verbaasde zich erover hoe weinig het hem deed. Elke bijgelovige angst was de vorige avond wel opgebrand. Het enige wat overbleef was een milde eerbied en dankbaarheid jegens de vorige eigenaar van deze spullen. Hij schudde de kleren uit, zijn adem inhoudend tegen het stof, en hing ze over een tak van een ponderosa-den om ze te luchten. Daarna ging hij terug naar de jeep.

Aha, dacht hij. Het mysterie van het overhemd is opgelost. Vlak naast waar hij had geslapen lag een blauw uniformhemd met lange mouwen, met het insigne van de posterijen op de schouders. Het leek bijna nieuw, ondanks al die jaren. Een voor het gemak, en een voor de baas. Gordon had als jongen postbodes dat wel zien doen. Eén figuur had op broeierige zomermiddagen bij het bezorgen van de post Hawaii-overhemden gedragen. De postbode was altijd zeer erkentelijk geweest voor een koel glas citroenlimonade. Gordon wou dat hij zijn naam nog wist.

Rillend in de ochtendkilte schoot hij in het uniformhemd. Het was hem iets te groot. ‘Misschien groei ik er nog wel in,’ mompelde hij in flauwe scherts tegen zichzelf. Nu, op zijn vierendertigste, woog hij waarschijnlijk minder dan op zijn zeventiende.

In het handschoenenkastje lag een brosse kaart van Oregon; die kon mooi dienen als vervanging van de kaart die hij was kwijtgeraakt. Toen griste Gordon er met een schreeuw een vierkantje van helder plastic uit. Een scintillator! Dit kristalletje werkte veel beter dan zijn geigerteller; het begon te schitteren wanneer het kristallijnen inwendige door gammastralen getroffen werd. De scintillator werkte zelfs zonder energie!

Gordon hield het vlak voor zijn oog en zag een enkele zwakke flikkering, veroorzaakt door kosmische straling. Verder bleef het vierkantje rustig. Wat moest een postbode voor de oorlog nou met zo’n dingetje? vroeg Gordon zich terloops af terwijl hij het instrumentje in zijn broekzak liet verdwijnen.

De zaklamp in het handschoenenkastje was uiteraard volstrekt onbruikbaar geworden, en de lichtkogels voor noodgevallen waren tot een verkruimelde pasta uiteengevallen.

De tas, ja natuurlijk. Naast de bestuurdersstoel lag een grote leren brieventas op de vloer. Het ding was verdroogd en gebarsten, maar de riemen braken niet toen hij eraan trok, en de flappen zouden de inhoud droog hebben gehouden. De tas haalde in de verste verte niet bij zijn gestolen Kelty, maar hij was een stuk beter dan niets.

Gordon opende het grootste vak; bundeltjes stokoude correspondentie gleden eruit en vielen in verspreide stapeltjes uiteen toen de brosse elastiekjes eromheen braken. Hij raapte enkele van de dichtst bij hem liggende brieven op.

‘Van de burgemeester van Bend, Oregon, aan de directeur van de Medische Faculteit, Universiteit van Oregon, Eugene.’ Gordon las de adressering op plechtige toon op, alsof hij Polonius speelde. Hij keek nog wat stapeltjes door. De adresseringen klonken pompeus en archaïsch.

‘Dr Franklin Davis uit het stadje Gilchrist stuurt een tamelijk dikke brief met het woord DRINGEND in duidelijke letters op de envelop naar de directeur van het Regionale Distributiekantoor van Geneesmiddelen… zonder twijfel om te verzoeken om prioriteit voor zijn aanvraag.’

Gordons sardonische glimlach ging over in een frons terwijl hij de ene brief na de andere omdraaide. Hier klopte iets niet. Hij had verwacht zich wat te kunnen amuseren met reclamerommel en persoonlijke correspondentie. Maar er leek niet één reclamemailing in de tas te zitten, en hoewel er veel privé-post bij was, schenen de meeste enveloppen een officieel stempel te dragen.

Nou ja, hij had toch geen tijd voor voyeuristische activiteiten. Hij zou een stuk of tien brieven meenemen om wat afleiding te hebben, en de achterkant ervan gebruiken voor zijn nieuwe dagboek.

Hij probeerde niet over het verlies van het oude manuscript na te denken – piepklein gekrabbelde aantekeningen van zestien jaar, die nu zonder twijfel gespeld werden door die dief die ooit in effecten had gedaan. Zijn journaal zou worden gelezen en bewaard, dat wist hij zeker, samen met de gedichtenbundeltjes die hij in zijn rugzak had gehad, of hij vergiste zich zwaar in Roger Septins persoonlijkheid.

Eéns zou hij ze terughalen.

Wat deed een jeep van de Amerikaanse posterijen hier trouwens? En waardoor was de postbode gestorven? Zijn vraag werd gedeeltelijk beantwoord door hetgeen hij aan de achterkant van het voertuig vond – kogelgaten in het achterraampje, netjes naast elkaar op halve hoogte aan de rechterkant.

Gordon keek even naar de ponderosa-den. Ja, het hemd en het jasje vertoonden ieder twee gaten aan de achterzijde, boven in de ribbenkast.

De poging tot kaping of beroving kon niet voor de oorlog hebben plaatsgevonden. Brievenbestellers werden praktisch nooit overvallen, zelfs niet bij de oproeren tijdens de depressie aan het eind van de tachtiger jaren, vóór de ‘gouden jaren negentig.’ Bovendien zouden ze een vermiste besteller blijven zoeken tot ze hem vonden. Dus had de overval na de Eénweekse Oorlog plaats gehad. Maar wat had een postbode ertoe gebracht in zijn eentje het land door te rijden nadat de Verenigde Staten in feite hadden opgehouden te bestaan? Hoe lang erna was dit gebeurd?

De kerel moest van de plaats van de hinderlaag over kleine weggetjes en paden zijn weggescheurd om aan zijn overvallers te ontkomen. Misschien wist hij niet eens hoe ernstig hij gewond was, of was hij alleen maar in paniek geraakt.

Maar Gordon vermoedde dat er nog een andere reden was waarom de brievenbesteller ervoor gekozen had om met de jeep tussen de braambosjes door te stuiven en zich diep in het bos te verbergen. ‘Hij beschermde zijn lading,’ fluisterde Gordon. ‘Hij heeft de kans dat hij op de weg onderuit zou gaan afgewogen tegen de mogelijkheid hulp te bereiken… en besloten de post in veiligheid te brengen, in plaats van te proberen zijn leven te redden.’

Dit was dus een bonafide na-oorlogse postbode. Een held uit de laatste opflakkeringen van de beschaving. Gordon dacht aan de uit vroeger tijden stammende lofzang op de posterijen… ‘Natte sneeuw noch hagel…’ en verbaasde zich dat iemand zich zo had ingespannen om de fakkel brandend te houden.

Dat verklaarde de officiële brieven en het ontbreken van reclame-post. Hij had zich niet gerealiseerd dat alles nog zo lang normaal was gebleven. Maar natuurlijk had hij als zeventienjarige rekruut bij het burgerleger ook niet veel kans gehad iets normaals te zien. De volks-meutes en de algemene plunderingen in de grote distributiecentra hadden de strijdkrachten volop beziggehouden en in een uitputtingsoorlog verstrikt, totdat het militieleger uiteindelijk uiteen was gevallen en opgegaan in de rellen die het de kop in had moeten drukken. Als in die gruwelijke maanden mensen zich elders waardiger hadden gedragen, was Gordon daar nooit getuige van geweest.

De heldhaftige geschiedenis van de postbode had een deprimerend effect op Gordon. De herinneringen aan de wanhopige worsteling van burgemeesters en universiteitsprofessoren en postbodes om de chaos een halt toe te roepen, bezorgden hem een onaangenaam gevoel van ‘was het maar anders gegaan’.

De achterdeur ging na wat gefrunnik tegenstribbelend open. Gordon schoof de postzakken opzij en vond de pet van de postbode met een groen uitgeslagen embleem, een lege lunchtrommel, een waardevolle zonnebril, dik onder het stof, en een kleine kampeerspade, bedoeld om de jeep mee uit kuilen te graven, die nu goed van pas zou komen om de chauffeur te begraven.

Ten slotte vond Gordon net achter de bestuurdersstoel een onder verschillende zware zakken bezweken gitaar. De hals was door een kogel van een zwaar kaliber doormidden geslagen. En vlakbij lag een grote, vergeelde plastic zak met erin een pond verdroogde kruiden die een krachtige, muskusachtige geur afgaven. Gordons herinneringen waren niet ver genoeg weggezakt om hem te doen vergeten hoe marihuana rook.

Hij had zich de postbode voorgesteld als een kalende, conservatieve man van middelbare leeftijd. Nu stelde hij het beeld bij en liet de kerel meer op hemzelf lijken: pezig, bebaard, met een immer verbaasde uitdrukking op zijn gezicht, alsof hij wilde zeggen: ‘Hee, te gek zeg.’

Een neo-hippie misschien – lid van een subgeneratie die zich nog nauwelijks had doen gelden toen de oorlog aan haar en aan alle andere soorten optimisme een einde maakte – een neo-hippie die gestorven was om de poststukken van de gevestigde maatschappij te beschermen. Het verbaasde Gordon helemaal niet. Hij had vrienden bij de beweging gehad, oprechte, fatsoenlijke mensen, zij het misschien wat vreemd.

Gordon haalde de snaren van de gitaar en voelde zich voor het eerst die morgen een beetje schuldig. De brievenbesteller was niet eens gewapend geweest! Gordon herinnerde zich te hebben gelezen dat de Amerikaanse posterijen nog drie jaar na het begin van de Burgeroorlog, in de jaren zestig van de negentiende eeuw, dwars door de linies heen waren blijven functioneren. Misschien had deze knaap erop vertrouwd dat zijn landgenoten die traditie zouden respecteren.

Het Amerika van na de Chaos kende geen andere traditie dan zien dat je in leven bleef. Tijdens zijn reizen had Gordon bemerkt dat hij bij sommige geïsoleerde gemeenschappen net zo gastvrij werd binnengehaald als de minstrelen die in de middeleeuwen overal met open armen waren ontvangen. Andere gemeenschappen daarentegen gingen gebukt onder de meest bizarre vormen van paranoia. Maar zelfs in die enkele gevallen waarin hij gastvrijheid en hartelijkheid had ondervonden, van fatsoenlijke mensen die graag een vreemdeling welkom leken te heten, was Gordon altijd binnen afzienbare tijd weer verder gereisd. Altijd bemerkte hij weer te gaan dromen van draaiende wielen en dingen die door de lucht vlogen.

Het was al halverwege de ochtend. Met al de spullen die hij hier vergaard had maakte hij een betere kans om te overleven – als hij de bandieten niet meer tegenkwam. Dus hoe eerder hij de pas over was, een fatsoenlijke waterrijke streek in, hoe beter. Op dit moment zou niets hem zo welkom zijn als een beekje ergens buiten het operatie-terrein van de boevenbende, waar hij wat forellen kon vangen om zijn buik mee te vullen.

Hier had hij nog één taak. Hij pakte de spade op. Honger of geen honger, dit ben je die knaap toch wel verschuldigd.

Hij keek om zich heen naar een beschaduwd plekje met een zachte bodem om in te graven, en een beetje uitzicht.

4

‘…ze zeiden: “Vrees niet, Macbeth, eer het woud van Birnam komt naar Dunsinane.” En nu komt er een woud naar Dunsinane! Te wapen, te wapen, te wapen! Als dit is waar de heks van sprak – dat ding daarbuiten – dan valt hier niets te vluchten of weg te sluiten!’

Gordon omklemde zijn houten zwaard van twee latten en wat blik. Hij wenkte naar een onzichtbare adjudant. ‘Reeds vermoeit het zonlicht mij; ach, was dees’ wereld maar voorbij. Luidt de alarmklok. Wil waaien, wind! Kom, ondergang, alras! Sterven gaan wij, maar dan tenminste in harnas!’

Gordon rechtte zijn schouders, drilde zijn zwaard, en liet Macbeth het toneel af marcheren, zijn einde tegemoet. Buiten het schijnsel van de olielampen draaide hij zich om voor een korte blik op zijn gehoor. Zijn eerdere optredens hadden ze prachtig gevonden, maar deze eenmans bastaardversie van Macbeth was misschien wat te hoog gegrepen.

Praktisch dadelijk na zijn exit klaterde echter enthousiast applaus op, onder aanvoering van mevrouw Adele Thompson, de leidster van deze kleine gemeenschap. Volwassenen floten op hun vingers en stampten met hun voeten. Jongere burgers klapten nog wat gedwongen; waarbij degenen die onder de twintig waren naar de ouderen keken en hun handen stijfjes tegen elkaar sloegen, alsof ze voor het eerst aan deze vreemde rite meededen.

Kennelijk hadden ze zijn verkorte versie van de oude tragedie wel mooi gevonden. Gordon was opgelucht. Om eerlijk te zijn waren sommige delen minder om redenen van bondigheid vereenvoudigd, dan wel omdat hij het origineel niet helemaal kende. Het was bijna tien jaar geleden dat hij voor het laatst iets van het stuk in gedrukte vorm had gezien, en dat was nog maar een half verbrand fragment geweest.

Maar goed, de laatste regels van zijn monoloog waren origineel geweest. Dat deel over ‘wind’ en ‘ondergang’ zou hij nooit vergeten. Met een brede grijns kwam Gordon weer op om het applaus in ontvangst te nemen. Het toneel bestond uit een met planken afgedekte garagelift in wat eens het enige benzinestation in het dorpje Pine View was geweest.

De honger en het isolement hadden hem doen besluiten dit bergdorp met zijn omheinde akkers en zware ommuring van boomstammen op zijn gastvrijheid te toetsen, en de gok had beter uitgepakt dan hij had gehoopt. Een redelijke meerderheid van de stemgerechtigde volwassenen was aarzelend akkoord gegaan met zijn aanbod van een reeks voorstellingen in ruil voor enkele maaltijden en wat leefbenodigdheden, en nu leek de overeenkomst ieders instemming te hebben.

‘Bravo! Uitstekend!’ Mevrouw Thompson stond op de voorste rij heftig te klappen. De witharige en schonkige, maar nog steeds robuuste vrouw keerde zich om om de ruim veertig anderen, de kleine kinderen inbegrepen, aan te moedigen bij het tonen van hun waardering. Gordon beschreef met één hand een elegante zwaai en boog nog dieper dan eerst.

Natuurlijk was zijn voorstelling je reinste flauwekul geweest. Maar hij was waarschijnlijk de enige persoon binnen een omtrek van honderd kilometer die ooit toneel als bijvak had gestudeerd. Er waren opnieuw ‘boerkes’ in Amerika, en net als zijn voorgangers in het minstrelenvak had Gordon geleerd in zijn voorstellingen van subtiliteiten af te zien.

Hij maakte zijn laatste buiging net voordat het applaus begon af te nemen, sprong van het toneel en begon zijn geïmproviseerde kostuum uit te trekken. Hij had duidelijke grenzen gesteld; er kwam geen toegift. Het theater was zijn handelswaar, en ze moesten ernaar blijven hunkeren totdat het tijd was om te vertrekken.

‘Schitterend. Echt prachtig!’ dweepte mevrouw Thompson toen hij zich weer bij de dorpelingen voegde, die zich nu verzamelden bij een buffet tegen de achterwand. De oudere kinderen schaarden zich in een cirkel om hem heen en staarden hem in verwonderd ontzag aan.

Pine View was in vergelijking met zovele van de armoede en honger lijdende dorpen op de vlakten en in de bergen heel welvarend. In sommige oorden ontbrak één generatie bijna geheel ten gevolge van de slachting die de Driejarige Winter onder de kinderen had aangericht. Hier zag hij ettelijke tieners en jonge volwassenen, en zelfs enkele oudjes die de middelbare leeftijd al achter zich moesten hebben gelaten toen de Nacht neerdaalde.

Ze moeten keihard hebben gevochten om iedereen in leven te houden. Dat was een zeldzamer patroon geweest, maar hij was het al eerder tegengekomen, hier en daar.

Overal waren de sporen van die jaren te zien. Gezichten die door ziekten pokdalig waren geworden of diepe lijnen vertoonden die er door uitputting en oorlog in waren geëtst. Van twee vrouwen en een man was een ledemaat geamputeerd, en dan was er nog een man die met één goed oog keek terwijl het andere een troebele massa was door grauwe staar.

Aan dergelijke zaken was hij wel gewend – op oppervlakkig niveau althans. Hij knikte zijn gastvrouw dankbaar toe. ‘Dank u wel, mevrouw Thompson. Ik waardeer lovende woorden van een oordeelkundig criticus zeer. Ik ben blij dat u mijn optreden heeft kunnen goedkeuren.’

‘Nee, nee, echt,’ hield de leidster van de groep aan, alsof Gordon haar lof bescheiden had weggewuifd. ‘Ik heb in jaren niet zo genoten. Bij het stukje Macbeth aan het eind liepen de rillingen me over de rug! Had ik er vroeger maar naar gekeken op de tv, toen dat nog kon. Ik wist niet dat het zo goed was! En dan die inspirerende toespraak die u daarvóór gehouden hebt, die van Abraham Lincoln… Nou ja, weet u, we hebben in het begin wel geprobeerd om hier een school op te zetten, maar er kwam gewoon niks van terecht. We hadden alle werkkracht nodig, zelfs die van de kinderen. Maar nu, wel, die toespraak heeft me aan het denken gezet. We hebben nog wat oude boeken die ergens staan weggestopt. Misschien is dit het moment om het nog eens te proberen.’

Gordon knikte beleefd. Hij had dit syndroom al eerder waargenomen – het behoorde tot de beste van het dozijn of wat verschillende soorten ontvangsten die hem door de jaren heen te beurt waren gevallen, maar ook tot de verdrietigste. Hij ging zich altijd een charlatan voelen wanneer zijn voorstellingen bij enkele van de fatsoenlijke, oudere mensen die zich betere tijden herinnerden, grootse, weggestopte dromen wakker riepen… dromen die voor zover hij wist altijd weer binnen enkele weken of maanden bedrog bleken.

Het was alsof er meer voor nodig was dan de goede wil en de dromen van ouder wordende mensen met een middelbare schoolopleiding om de zaden van de beschaving opnieuw te doen ontspruiten. Gordon vroeg zich dikwijls af of het misschien lukken zou als de mensen het juiste symbool – het juiste idee maar aangereikt kregen, maar hij wist dat zijn korte toneelstukjes, hoe goed ontvangen ook, niet de aanzet zouden geven. Misschien dat ze heel af en toe een strovuurtje zouden doen oplaaien, maar het plaatselijk enthousiasme doofde korte tijd daarop altijd weer. Hij was geen reizende Messias. De legenden waar hij mee aankwam waren niet het soort geestelijke voeding die nodig was om de lethargie van een donker tijdperk te overwinnen.

De wereld draait verder, en de laatsten van de oude generatie zullen weldra zijn uitgestorven. Verspreide stammen zullen de scepter over het continent zwaaien. Misschien dat er over duizend jaar weer iets nieuws wordt ondernomen. Intussen…

Gordon werd het aanhoren van nog meer jammerlijk onwaarschijnlijke plannen van mevrouw Thompson bespaard. Uit de groep mensen glipte een kleine, zilverharige zwarte vrouw te voorschijn, pezig en met een huid als van leer, die Gordons arm met een joviale, bankschroefachtige greep omsloot. ‘Kom, Adele,’ zei ze tegen de matriarch van de groep, ‘meneer Krantz heeft na de middag geen hap meer gehad. Me dunkt dat we hem maar beter wat te eten kunnen geven als we hem morgenavond willen laten optreden. Ja toch?’ Ze kneep in zijn rechterarm, kennelijk van oordeel dat hij ondervoed was – een oordeel dat hij ongaarne zou corrigeren, met het aroma van voedsel in zijn neus.

Mevrouw Thompson schonk de andere vrouw een blik vol geduldige toegeeflijkheid. ‘Natuurlijk, Patricia,’ zei ze, ‘ik praat hier later nog weleens met u over, meneer Krantz, wanneer mevrouw Howlett u heeft vetgemest.’ In haar glimlach en de glinstering in haar ogen vonkte intelligente ironie, en Gordon bemerkte zijn oordeel over Adele Thompson te herzien. Ze liet zich bepaald door niemand voor het lapje houden.

Mevrouw Howlett voerde hem mee door de drukte. Gordon glimlachte en knikte links en rechts terwijl er van alle kanten handen naar hem werden uitgestrekt. Elk van zijn bewegingen werd met grote ogen gevolgd. Ik word zeker een beter acteur als ik honger heb. Ik heb nooit eerder een publiek op deze manier zien reageren. Ik wou dat ik wist waardoor ik ze zo geraakt heb.

Een van degenen die hem vanachter de lange buffettafel in het oog hield was een jonge vrouw, nauwelijks langer dan mevrouw Howlett, met diepliggende amandelvormige ogen en haar dat zwarter was dan Gordon ooit gezien had. Tweemaal wendde ze zich af om een zacht tikje te geven op de hand van een kind dat probeerde zich vóór de geëerde gast te bedienen. En beide keren keek het meisje snel naar Gordon terug en glimlachte.

Naast haar streek een lange, stevig gebouwde jongeman over zijn rossige baard en keek Gordon met een vreemde blik in zijn ogen aan – een blik vol wanhopige berusting, leek het. Gordon had maar even tijd om de twee in zich op te nemen voordat mevrouw Howlett hem meetrok naar het knappe donkere meisje.

‘Abby,’ zei ze, ‘doe maar iets van alles op het bord voor meneer Krantz. Dan kan hij rustig bedenken waar hij graag een tweede portie van zou willen. Ikzelf heb de bosbessentaart gebakken, meneer Krantz.’

Enigszins licht in het hoofd nam Gordon zich voor twee porties van de bosbessentaart te nemen. Maar het viel niet mee om zijn gedachten bij diplomatiek optreden te houden. Zoiets als dit had hij in geen jaren gezien of geroken. De geuren leidden zijn aandacht af van de verwarrende blikken en van de handen die hem aanraakten.

Er was een grote, aan het spit gebraden, gevulde kalkoen. Een enorme dampende schaal gekookte aardappelen, gestoffeerd met in bier gemarineerd gedroogd vlees, wortels en uien was de tweede gang. Verderop op de tafel zag Gordon appelcider staan en een geopend vaatje gedroogde appelschijven.

Daar moet ik een voorraadje van meepikken voor ik wegga.

Hij zag van verdere inventarisatie af en stak gretig zijn bord naar voren. Abby bleef hem aankijken terwijl ze het aanpakte.

De grote, fronsende roodharige man naast haar mompelde plotseling iets onverstaanbaars en boog zich naar voren om Gordons rechterhand in de zijne te vatten. Gordon keek geschrokken, maar de zwijgzame figuur wilde zijn hand niet loslaten voordat hij zijn greep had beantwoord en hem hartelijk de hand had geschud.

De man mompelde weer iets, te zacht om te verstaan, knikte, en liet Gordons hand los. Hij boog zich snel voorover om het zwartharige meisje te kussen en beende toen met neergeslagen ogen weg.

Gordon knipte niet-begrijpend met zijn ogen. Heb ik iets gemist? Hij had het gevoel dat er zojuist iets had plaatsgevonden waarvan de betekenis hem volledig was ontgaan.

‘Dat was Michael, Abby’s man,’ zei mevrouw Howlett. ‘Hij moet Edward gaan aflossen bij de vallen. Maar hij wilde eerst uw voorstelling zien. Toen hij klein was keek hij altijd zo graag naar de tv-shows…’

Van het bord stegen heerlijke dampen op naar Gordons gezicht, die hem deden tollen van de honger. Abby bloosde en glimlachte toen hij haar bedankte. Mevrouw Howlett voerde hem mee naar een zitplaats op een stapel oude banden. ‘U kunt straks nog wel met Abby praten,’ ging de zwarte vrouw voort. ‘Nu gaat u eerst eten. Eet smakelijk.’

Gordon had geen aanmoediging nodig. Hij tastte toe terwijl de mensen nieuwsgierig toekeken en mevrouw Howlett voortratelde: ‘Lekker, hè? Eet u maar rustig door, hoor, en let niet op ons. En als u strakjes helemaal volgegeten bent en weer aan een babbeltje toe, zouden we denk ik allemaal graag nog ’s willen horen hoe u postbode geworden bent.’

Gordon keek op naar de gretig belangstellende gezichten boven hem. Hij nam haastig een slok bier om de te hete aardappelen weg te krijgen. ‘Ik ben gewoon een reiziger,’ zei hij, met nog halfvolle mond alvast een kalkoenboutje oppakkend. ‘Hoe ik aan de tas en kleren ben gekomen is nou niet zo’n bijzonder verhaal.’

Ze mochten hem gerust aanstaren, of aanraken, of tegen hem praten, zolang ze hem maar lieten eten!

Mevrouw Howlett bleef enkele ogenblikken naar hem kijken. Toen begon ze opnieuw, niet in staat zich in te houden. ‘Weet u, toen ik een klein meisje was gaven we de postbode altijd melk en koekjes. En mijn vader zette op oudejaarsdag altijd een glaasje whisky op het hek. Paps zei altijd dat gedichtje voor ons op, u weet wel: “Door natte sneeuw, door modder, door oorlog, door stormen van grote kracht, door bandietenland en door de donkerste nacht…”’

Gordon verslikte zich plotseling in een hap die de verkeerde kant op ging. Hij hoestte en keek op om te zien of ze in ernst sprak. De oude vrouw had het gedicht verkeerd geciteerd, maar haar verminkte versie was verbazend toepasselijk. Werkelijk prachtig.

Maar zijn belangstelling doofde snel toen hij in de verrukkelijke gebraden vogel hapte. Hij had nu geen zin om uit te gaan zitten plussen of de oude vrouw eenvoudig last had van haar geheugen of dat ze de woorden opzettelijk had verdraaid.

‘Onze postbode zong altijd voor ons!’

De spreker bleek, ietwat verrassend, een donkerharige reus met een met zilver doorschoten baard. Zijn blik leek mistig te worden. ‘We konden hem ’s zaterdags wanneer we geen school hadden aan horen komen, soms al als hij nog een straat van ons vandaan was. Hij was zwart, veel zwarter dan mevrouw Howlett, of Jim Horton daar. Allemachtig, wat had die man een goeie stem! Daarom zal hij het baantje ook wel gekregen hebben. Hij bracht me al die munten die je kon bestellen en die ik verzamelde. Hij belde altijd aan zodat hij ze persoonlijk aan me kon overhandigen.’ Zijn stem was zacht van ontzag bij deze verre terugblik in het verleden.

‘Onze postbode floot alleen maar, toen ik klein was,’ zei een vrouw van middelbare leeftijd met een diep doorgroefd gezicht. Ze klonk een beetje teleurgesteld. ‘Maar hij was wèl heel aardig. Later, toen ik volwassen was, kwam ik op een dag thuis uit mijn werk en ontdekte dat de postbode een van mijn buren het leven had gered. Hij had hem benauwd horen hoesten en hem mond-op-mond-beademing gegeven tot de ambulance kwam.’

Uit de kring toehoorders steeg een collectieve zucht op, alsof ze de avonturen van een en dezelfde held uit vroeger tijden aanhoorden. De kinderen luisterden zwijgend en met grote ogen terwijl de verhalen steeds sterker werden aangedikt. Althans, dat moesten ze volgens het kleine deel van Gordons brein dat ze nog volgde wel zijn. Sommige waren gewoon te vergezocht om te kunnen geloven.

Mevrouw Howlett raakte Gordons knie aan. ‘Vertel ons nog eens hoe u postbode geworden bent.’

Gordon haalde enigszins wanhopig zijn schouders op. ‘Ik heb gewoon de sjpullen van de posjtbode gevonden!’ sliste hij nadrukkelijk om het eten in zijn mond heen. Al die smaken werden hem te veel, en hij raakte haast in paniek door de manier waarop iedereen over hem heen hing. Als de volwassen dorpelingen hun herinneringen aan mannen die ze ooit op zijn best als lage ambtenaren hadden beschouwd wilden romantiseren, vond hij dat prima. Kennelijk associeerden ze zijn voorstelling van die avond met de kleine uitingen van extraversie die ze als kind bij de brievenbesteller van hun wijk hadden waargenomen. En dat vond hij ook best. Ze mochten denken wat ze wilden, zolang ze hem maar niet stoorden bij het eten!

‘Ah –’ Verscheidene van de dorpelingen keken elkaar met veelbetekenende blik aan, alsof Gordons antwoord een of andere diepere betekenis had. Gordon hoorde hoe zijn woorden herhaald werden tegen de mensen aan de buitenrand van de kring.

‘Hij heeft de spullen van de postbode gevonden… dus is hij vanzelf…’

Zijn antwoord moest hen op een of andere manier tevreden hebben gesteld, want de groep omstanders dunde uit toen de dorpelingen zich begonnen te verwijderen om beleefd hun beurt bij het buffet af te wachten. Pas veel later, toen hij er nog eens over nadacht, ontdekte hij de betekenis van wat er plaats had gevonden daar onder de dichtgetimmerde ramen en olielampjes, terwijl hij zich welhaast tot barstens toe met kostelijk voedsel zat vol te proppen.

5

… is ons gebleken dat onze kliniek over een rijke voorraad ontsmettingsmiddelen en allerlei soorten pijnstillers beschikt. We hebben gehoord dat er in Bend en in de doorgangscentra in het noorden een tekort bestaat. We zijn bereid een zekere hoeveelheid – samen met een vrachtwagenlading ont-ioniserende harsstaven die hier toevallig zijn blijven liggen – in ruil aan te bieden voor duizend doses tetracycline, als voorzorg tegen de builenpest in het oosten. Of misschien ook voor een actieve kweek van balomycine-producerende schimmel, als iemand ons kan komen laten zien hoe we die in leven moeten houden.

Ook hebben we een nijpend tekort aan…

De burgemeester van Gilchrist moest een man met een krachtige wil zijn geweest om zijn plaatselijke comité voor noodvoorzieningen tot een dergelijke ruil over te kunnen halen. Het aanleggen van voorraden, het in het wilde weg hamsteren, had in belangrijke mate aan de algemene ondergang bijgedragen. Het verbaasde Gordon, te lezen dat er tijdens de eerste twee jaren van de Chaos nog mensen met gezond verstand waren geweest.

Hij wreef zich in de ogen. Het lezen bij het licht van de twee kaarsen van plaatselijk fabrikaat viel niet mee. Maar hij had moeite met inslapen op de zachte matras, en hij mocht doodvallen als hij op de grond ging liggen slapen na zo lang van zo’n bed in precies zo’n kamer te hebben gedroomd!

Hij was daarstraks wel wat misselijk geweest. Al dat eten en zelfgebrouwen bier hadden hem bijna de grens tussen extatische vreugde en diepe ellende doen overschrijden. Op de een of andere manier had hij gedurende ettelijke uren van vaag herinnerde feestvreugde langs die grens voortgewankeld, totdat hij ten slotte de kamer binnen was gestrompeld die ze voor hem in orde hadden gemaakt.

Op het nachtkastje had een tandenborstel liggen wachten, en er had een ijzeren badkuip vol heet water klaar gestaan. En zeep! In het bad was zijn maag tot rust gekomen en had zich een warme, schone gloed over zijn huid verbreid.

Gordon glimlachte toen hij zag dat zijn postbode-uniform gereinigd en geperst was. Het lag op een stoel bij het bed; de tornen en scheuren die hij maar zo’n beetje had dichtgetrokken waren nu netjes versteld.

Hij kon de mensen van dit gehuchtje er niet op aankijken dat ze niet hadden voorzien in zijn enig overgebleven verlangen… naar iets waar hij het al zo onvoorstelbaar lang zonder gesteld had. Genoeg. Dit was al bijna het paradijs.

Terwijl hij in een weldoorvoede versuffing tussen twee bedaagde maar schone lakens op de slaap lag te wachten, las hij een brokje correspondentie tussen twee reeds lang overleden mannen.

De burgemeester van Gilchrist ging voort:

We hebben enorme moeilijkheden met plaatselijke bendes ‘Survivalisten’. Gelukkig zijn deze broeinesten van egoïsten te paranoïde om zich aaneen te sluiten. Ze bezorgen elkaar net zoveel last als ons, veronderstel ik.

Toch worden ze zo langzamerhand een echt probleem.

Onze hulpsheriff wordt regelmatig beschoten door goed bewapende mannen in legercamouflagekleding. Zonder twijfel denken die idioten dat hij een ‘marionet van de Russen’ is of zoiets onzinnigs.

Ze zijn op uitgebreide schaal begonnen wild af te schieten, waarbij ze alles wat er in het bos rondloopt neerknallen, en het is kenmerkend dat ze niets terecht brengen van het uitsnijden en verduurzamen van het vlees.

Onze eigen jagers komen woedend over zoveel verspilling van de jacht terug, waarbij ze dikwijls zonder enige aanleiding beschoten zijn.

Ik weet dat het veel gevraagd is, en dat het bedwingen van de rellen bij de volksverplaatsing de hoogste prioriteit heeft, maar wanneer u een peleton kunt missen, zou u het dan hierheen willen sturen om ons te helpen deze zelfzuchtige, plunderende, ‘romantische’ boeven uit hun bijeengestolen arsenaaltjes te roken? Misschien zou de aanwezigheid van het Amerikaanse leger hen ervan kunnen overtuigen dat wij de oorlog hebben gewonnen, en dat we van nu af aan met elkaar samen zullen moeten werken…

Gordon legde de brief neer.

Dus hier was het hetzelfde liedje geweest. De spreekwoordelijke ‘laatste druppel’ was deze plaag van ‘survivalisten’ geweest – en dan vooral de volgelingen van Nathan Holn, die hogepriester van de gewelddadige anarchie.

Een van Gordons taken bij de militie was geweest een aantal van die kleine bendes van in de stad opgegroeide wapengeile terroristen uit te roeien. Het aantal versterkte grotten en hutten dat zijn eenheid had gevonden, op de prairie en op eilandjes in het meer, was verbijsterend geweest. Ze waren allemaal ingericht in een roes van paranoia, in de moeilijke decennia vóór de oorlog.

Het ironische ervan was dat we alles net weer voor elkaar hadden! De depressie was voorbij. De mensen werkten weer, in grote eendracht. Afgezien van enkele gekken zag het er helemaal naar uit dat er een nieuw tijdperk was aangebroken, voor Amerika en de hele wereld.

Maar we vergaten hoeveel schade enkele gekken konden aanrichten, in Amerika en in de hele wereld.

Natuurlijk bleven, toen alles ten slotte ineenstortte, de afgelegen fortjes van de survivalisten niet lang in hun bezit. De meeste van de piepkleine bastions gingen de eerste maanden wel tien of meer keren in andere handen over – het waren tenslotte verleidelijke doelwitten. De veldslagen hadden onophoudelijk gewoed, totdat iedere zonnecollector verbrijzeld was, elke windmolen onklaar gemaakt, en elk geheim voorraadje kostbare medicijnen naar alle windstreken verspreid in de nooit eindigende speurtocht naar zware verdovende middelen.

Uiteindelijk overleefden alleen de ranches en dorpen het waarvan de bewoners de juiste mengeling aan hardheid, onderlinge samenhang en gezond verstand bezaten. Tegen de tijd dat de eenheden van de burgerwacht allemaal op hun posten waren omgekomen of zelf waren opgegaan in rondzwervende bendes van elkaar bestrijdende survivalisten, was er nog maar een zeer klein deel van de oorspronkelijke bevolking van gewapende en verschanste kluizenaars in leven.

Gordon keek weer naar het poststempel van de brief. Bijna twee jaar na de oorlog. Hij schudde zijn hoofd. Nooit geweten dat sommigen het zo lang hebben volgehouden.

De gedachte deed pijn, als een schrijnende wond diep van binnen. Het idee dat de laatste zestien jaar misschien te vermijden waren geweest was bijna onverdraaglijk.

Een zwak geluidje. Gordon keek op, zich afvragend of hij het zich had verbeeld. Toen klonk er, slechts ietsje harder, opnieuw een lichte klop op de deur van zijn kamer. ‘Kom binnen,’ riep hij. De deur ging ongeveer halverwege open. Abby, het tengere meisje met de enigszins oosters aandoende ogen, glimlachte hem bedeesd toe vanuit de deuropening. Gordon vouwde de brief weer op en schoof hem in de envelop. Hij glimlachte. ‘Hallo, Abby. Wat is er aan de hand?’

‘Ik – ik kom even vragen of u verder nog iets nodig heeft,’ zei ze een beetje ademloos. ‘Was uw bad naar genoegen?’

‘Of het naar genoegen was?’ zuchtte Gordon. Hij bemerkte in Macduffs zware accent te vervallen. ‘Reken maar, meid. Ik was vooral blij dat ik een tandenborstel kreeg. Een geschenk uit de hemel was die.’

‘U had het erover dat u de uwe was kwijtgeraakt.’ Ze keek naar de vloer. ‘Ik heb toen gezegd dat we minstens vijf of zes ongebruikte in de voorraadkamer hadden. Fijn dat u er blij mee was.’

‘Dat was jouw idee?’ Hij neeg het hoofd. ‘Dan ben ik je heel wat verschuldigd.’

Abby keek op en glimlachte. ‘Was dat een brief die u zat te lezen? Zou ik hem mogen bekijken? Ik heb nog nooit eerder een brief gezien.’

Gordon lachte. ‘Nou, zó jong ben je toch zeker niet! Hoe zat het dan voor de oorlog?’

Abby bloosde om zijn vrolijkheid. ‘Ik was nog maar vier toen de oorlog begon. Het was allemaal zo eng en verwarrend dat ik eigenlijk niet veel meer weet van vóór die tijd.’

Gordon knipperde met zijn ogen. Was het werkelijk zo lang geleden? Ja, zestien jaar. Lang genoeg om te maken dat er vrouwen op de wereld rondliepen die alleen het donkere tijdperk hadden gekend.

Hoe bestaat het, dacht hij.

‘Goed dan.’ Hij trok de stoel bij zijn bed. Met een glimlach kwam ze naast hem zitten. Gordon reikte in de postzak en haalde een tweede broze, vergeelde envelop te voorschijn. Voorzichtig vouwde hij de brief open en overhandigde hem aan Abby.

Ze bekeek de brief zo gespannen dat hij dacht dat ze hem helemaal las. Haar smalle wenkbrauwen ontmoetten elkaar bijna in een dwarsplooi boven haar neus. Maar ten slotte gaf ze hem de brief terug. ‘Ik kan toch eigenlijk niet zo goed lezen, geloof ik. Ik bedoel, de etiketten op de blikken en dat soort dingen gaan wel. Maar ik heb nooit veel oefening gehad met met de hand geschreven dingen en… hele zinnen.’

Haar stem stierf weg. Ze klonk wat beschaamd, maar zonder enige angst en in vol vertrouwen, alsof hij haar biechtvader was.

Hij glimlachte. ‘Geeft niet. Ik zal je vertellen waar hij over gaat.’ Hij hield de brief bij het kaarslicht.

Abby schoof dichterbij om naast zijn knieën op de rand van het bed te komen zitten, met haar blik in verrukte nieuwsgierigheid op de velletjes papier.

‘Hij is van ene John Briggs, uit Fort Rock, Oregon, en gericht aan zijn vroegere werkgever in Klamath Falls… Aan het briefhoofd met de draaibanken en het stokpaardje te zien is Briggs een gepensioneerde machinemaker of timmerman of zoiets geweest. Hmmm.’ Gordon concentreerde zich op het nauwelijks leesbare handschrift. ‘Die meneer Briggs lijkt me een heel aardige man te zijn geweest. Hier biedt hij aan om de kinderen van zijn ex-baas in huis te nemen tot de noodtoestand voorbij is. Hij schrijft ook dat hij een goede machinewerkplaats heeft, met eigen elektriciteit, en een ruime voorraad metaal. Hij wil weten of zijn ex-baas onderdelen wil laten maken, vooral dingen waar een tekort aan is…’ Gordons stem haperde. Hij was nog steeds zo duf van zijn recente uitspattingen dat het nu pas tot hem doordrong dat er een mooie vrouw op zijn bed zat. De matras zakte onder haar gewicht wat in, zodat zijn lichaam enigszins naar het hare toe helde. Hij schraapte vlug zijn keel en ging verder met het ontcijferen van de brief.

‘Briggs zegt hier iets over de hoeveelheid elektriciteit uit het stuwmeer van Fort Rock… De telefoon was uitgevallen, maar hij kreeg vreemd genoeg Eugene nog steeds op het datanetwerk van zijn computer…’

Abby keek hem aan. Zo te zien had wat haar betrof veel van wat hij over de brief zei net zo goed in een vreemde taal kunnen zijn, en ‘machinewerkplaats’ en ‘datanetwerk’ toverwoorden uit oeroude tijden.

‘Waarom heeft u voor ons hier in Pine View geen brieven meegebracht?’ vroeg ze zomaar opeens.

Gordon knipperde met zijn ogen bij de onlogische vraag. Het meisje was niet dom, dat kon je wel zien. Waarom was er dan van alles wat hij had gezegd toen hij hier aankwam, en later op het feestje, helemaal niets tot haar doorgedrongen? Ze dacht nog steeds dat hij een postbode was, zoals naar het scheen ook praktisch alle anderen in deze kleine nederzetting.

Van wie stelden ze zich voor dat ze post zouden krijgen?

Ze besefte waarschijnlijk niet dat de brieven die hij bij zich had lang geleden waren verstuurd, door dode mannen en vrouwen, naar andere dode mannen en vrouwen, of dat hij ze bij zich had om… om zijn eigen redenen.

De mythe die hier in Pine View zomaar vanzelf was ontstaan deprimeerde Gordon. Ze vormde het zoveelste blijk van de achteruitgang van het denken van beschaafde mensen, van wie er velen ooit de middelbare school en zelfs de universiteit hadden doorlopen. Hij overwoog het meisje de waarheid te vertellen, zo bot en openhartig als hij maar kon, om voor eens en voor altijd een eind aan deze fantasie te maken. Hij maakte er zelfs een begin mee.

‘Er zijn geen brieven omdat…’

Gordon zweeg. Opnieuw was hij zich sterk bewust van haar nabijheid, haar geur en de zachte welvingen van haar lichaam. En van haar vertrouwen. Hij zuchtte en keek weg. ‘Er zijn geen brieven voor je omdat… omdat ik uit het oosten kom, uit Idaho, en niemand jullie hier in Pine View kent. Van hier ga ik naar de kust. Daar zijn misschien nog wat grote steden. Misschien –’

‘Misschien wil iemand daar wel naar ons schrijven, als we hun eerst een brief sturen!’ Abby’s ogen begonnen te glanzen. ‘En dan zou u, als u op de terugweg naar Idaho weer hier langskomt, ons de brieven kunnen geven die ze ons gestuurd hebben, en misschien nog wel iets voor ons opvoeren, zoals vanavond, en dan zullen we zoveel bier en lekkers voor u hebben dat u knapt!’ Van opwinding wipte ze een beetje op en neer op de rand van het bed. ‘Tegen die tijd zal ik beter kunnen lezen, dat beloof ik!’

Gordon schudde zijn hoofd en glimlachte. Hij had het recht niet om dergelijke dromen de grond in te boren. ‘Misschien wel, Abby. Misschien wel. Maar moet je horen, je zult misschien wel op een gemakkelijkere manier kunnen leren lezen. Mevrouw Thompson heeft aangeboden om erover te laten stemmen of ik hier een tijdje kan blijven. Ik neem aan dat dat officieel als onderwijzer zal zijn, al zal ik ook als jager en boer net zo goed moeten zijn als iedereen. Ik zou lessen in boogschieten kunnen geven…’

Hij brak af. Abby keek hem met een open mond van verbazing aan. Ze schudde heftig met haar hoofd. ‘Maar heeft u het dan niet gehoord? Ze hebben erover gestemd toen u in bad ging. Mevrouw Thompson zou zich moeten schamen dat ze probeert een man als u om te kopen, met het belangrijke werk dat u doet!’

Hij schoot overeind van verbazing, zijn oren niet gelovend. ‘Wat zeg je daar?’ Hij had al de hoop gekoesterd dat hij ten minste gedurende het koude seizoen in Pine View zou kunnen blijven, misschien wel een heel jaar of langer. Wie weet, misschien zou zijn zwerflust hem verlaten, zou hij ten slotte een vast thuis vinden.

De versuffing van de genoten overdaad trok weg. Gordon moest zich uit alle macht beheersen om niet woedend uit te vallen. Om die kans zijn neus voorbij te zien gaan, door de kinderachtige fantasieën van die mensen!

Abby bemerkte dat hij geschokt was en sprak haastig door. ‘Dat was natuurlijk niet de enige reden. Er was ook het probleem dat er geen vrouw voor u was. En dan…’ Haar stem daalde merkbaar. ‘En dan dacht mevrouw Howlett ook dat u de perfecte man zou zijn om mij en Michael te helpen eindelijk een baby te krijgen.’

Gordon knipperde met zijn ogen. ‘O,’ zei hij bij gebrek aan beter; zijn hoofd was plotseling leeg.

‘We proberen het al vijf jaar,’ legde ze uit. ‘We willen echt dolgraag kinderen. Maar meneer Horton denkt dat Michael ze niet kan krijgen omdat hij op zijn twaalfde heel zwaar de bof heeft gehad. U herinnert zich toch nog wel die hele erge bof?’

Gordon knikte en dacht terug aan vrienden die eraan gestorven waren. De eruit voortvloeiende steriliteit had overal waar hij op zijn reizen was geweest tot ongebruikelijke sociale regelingen geleid.

Toch…

Abby praatte vlug door. ‘Ziet u, het zou problemen kunnen geven als we een van de andere mannen hier vroegen… om de fysieke vader te zijn. Ik bedoel, als je dicht op elkaar woont, zoals hier, moet je leren de mannen die niet je echtgenoot zijn niet als echte “mannen” te beschouwen… tenminste, niet op die manier. Ik – ik geloof niet dat ik het prettig zou vinden… en het zou narigheid kunnen geven.’ Ze bloosde. ‘Bovendien is er nog iets, als u belooft het voor u te houden. Ik geloof niet dat een van de andere mannen Michael het soort zoon zou kunnen geven dat hij verdient. Hij is erg intelligent, weet u. Hij is de enige van ons jongeren die echt kan lezen…’

Deze stroom mededelingen ging Gordon te snel om de merkwaardige logica ervan helemaal te kunnen volgen. Een deel van hem bedacht onaangedaan dat dit allemaal in feite een ingewikkelde en subtiele groepsaanpassing was aan een moeilijk sociaal probleem. Maar dat deel van hem – de laatste intellectueel van de twintigste eeuw – was nog steeds een beetje dronken, en intussen begon de rest langzaam te beseffen waar Abby op doelde.

‘Jij bent anders.’ Ze glimlachte hem toe. ‘Ik bedoel, dat heeft zelfs Michael vanaf het begin gezien. Het zit hem niet helemaal lekker, maar hij heeft bedacht dat je toch maar eens per jaar langs zult komen, en dat kan hij wel aan. Hij heeft het liever zo dan dat hij nooit kinderen zal kunnen hebben.’

Gordon schraapte zijn keel. ‘Weet je zeker dat hij er zo tegenover staat?’

‘O ja. Waarom denk je dan dat mevrouw Howlett ons op die rare manier aan elkaar voorstelde? Dat was om het een en ander duidelijk te maken zonder het hardop te zeggen. Mevrouw Thompson is er niet echt blij mee, maar ik denk dat dat is omdat ze wilde dat je zou blijven.’

Gordons mond voelde droog aan. ‘En wat vind jij van dit alles?’

De uitdrukking op haar gezicht was een afdoende antwoord. Ze keek hem aan alsof hij een soort bezoekende profeet was, of op zijn minst een held uit een sprookjesboek. ‘Ik zou me vereerd voelen als je ja zou zeggen,’ zei ze zachtjes, en ze sloeg haar ogen neer.

‘En je zou me “op die manier” als een man kunnen zien?’

Abby grinnikte. Ze beantwoordde zijn vraag door over hem heen te klimmen en haar mond stevig op de zijne te planten.

Er volgde een korte onderbreking waarin ze zich uit haar kleren kronkelde en Gordon zich omdraaide om de kaarsen op het tafeltje naast het bed te snuiten. Ernaast lag de grijze uniformpet van de brievenbesteller, waarvan het koperen embleem de dansende vlammetjes in veelvoud weerkaatste. De gedaante van de ruiter die voorover gebogen op zijn paard zat, met achter zich uitpuilende zadeltassen, leek zich in flakkerende galop voort te bewegen.

Nog iets dat ik aan jou te danken heb, meneer de postbode.

Abby’s gladde huid streek langs zijn zij. Haar hand gleed in de zijne toen hij diep inademde en de kaarsen uitblies.

6

Tien dagen lang volgde Gordons leven een nieuw patroon. Alsof hij de vermoeidheid van een half jaar zwerven af moest schudden, sliep hij elke morgen lang uit en dus was Abby bij het wakkerworden gevlogen, net als de dromen van die nacht.

Maar haar warmte en geur draalden nog in de lakens wanneer hij zich uitrekte en zijn ogen opende. Het zonlicht dat door het raam naar binnen stroomde leek iets heel nieuws, een lente in zijn hart, alsof het eigenlijk niet al vroeg in de herfst was.

Overdag zag hij haar zelden, wanneer hij na zich te hebben gewassen tot de middag ging helpen met allerlei klusjes – het hakken en opslaan van hout voor de wintervoorraad van de leefgemeenschap, en het graven van een diepe put voor een nieuw buitenprivaat.

Wanneer het grootste deel van de dorpsbewoners zich verzamelde voor de hoofdmaaltijd van de dag, kwam Abby terug van het hoeden van de kudde. Ze bracht de lunchpauze bij de jongere kinderen door, ter aflossing van de oude eenbenige meneer Lothes, de werkleider. De kleintjes lachten wanneer ze plagend de wol van hun kleren plukte, die daaraan was blijven hangen na een ochtend kaarden van strengen voor het spinnen in de winter, en hen hielp de grijze draden uit hun eten te houden.

Ze keek nauwelijks naar Gordon, maar een korte glimlach was genoeg. Hij wist dat hij geen recht op haar kon laten gelden, en toch gaf even oogcontact overdag hem het gevoel dat het allemaal echt was, en niet zomaar een droom.

’s Middags overlegde hij met mevrouw Thompson en de andere dorpsleiders en hielp hij met het inventariseren van boeken en ander lang veronachtzaamd maar bewaard gebleven materiaal. Om de zoveel tijd gaf hij les in lezen en boogschieten.

Op een dag wisselden hij en mevrouw Thompson werkmethoden op het gebied van de toegepaste geneeskunde uit, bij de behandeling van een man die kennis had gemaakt met de klauwen van een ‘tijger’, de benaming van de plaatselijke bevolking voor het nieuwe ras bergleeuw dat was ontstaan uit kruisingen met luipaarden die in de chaos na de oorlog uit dierentuinen waren ontsnapt. De pelsjager had het dier met zijn prooi verrast, maar gelukkig had het hem alleen de struiken in gemept en laten ontkomen. Gordon en de dorpsmatriarch waren ervan overtuigd dat de wond wel genezen zou.

’s Avonds kwamen alle bewoners van Pine View in de grote garage bijeen en dan droeg Gordon verhalen voor van Twain en Sayles en Keillor. Hij ging voor bij het zingen van oude volksliedjes en vol vertedering onthouden reclamedeuntjes, en bij het spelen van ‘Weet Je Nog.’ En dan was het tijd voor de toneelvoorstelling.

Verkleed in oude vodden en aluminiumfolie was hij John Paul Jones, die de wereld tartte vanaf het dek van de Bonne Homme Richard. Hij was Anton Perceveral, die de gevaren van een verafgelegen wereld en de grenzen van zijn eigen mogelijkheden verkende met een gekke robot als gezelschap. En hij was Dokter Hudson die zich in de gruwelen van het Kenyase Conflict begaf om de slachtoffers van de biologische oorlogvoering te behandelen.

Aanvankelijk was het Gordon altijd onbehaaglijk te moede wanneer hij zich in een flodderig kostuum hulde en zwaaiend met zijn armen over het geïmproviseerde toneel rondstapte, regels schreeuwend die hij zich nog maar vaagjes herinnerde of ter plekke verzon. Hij had nooit echt bewondering voor het beroep van toneelspeler gehad, ook vóór de grote oorlog niet.

Maar hij was er een half continent mee over gekomen, en hij was een goed acteur. Hij voelde de gebiologeerde blik van het publiek, dat snakte naar wonderbaarlijke dingen en een blik op de wereld buiten hun smalle bergdal, en hun gretige geboeidheid vuurde hem aan. Pokdalig en vol littekens van verwondingen, kromgebogen van het jaar na jaar verrichten van slopend werk om in leven te blijven, keken ze naar hem op. De hunkering was het grootst in de ogen die troebel waren van ouderdom, en waarin een radeloos verlangen lag naar hulp bij datgene wat ze zelf niet langer alleen voor elkaar konden krijgen – het oproepen van hun herinneringen. Opgaand in zijn diverse rollen schonk hij hun losse brokjes teloorgegane romantiek. En tegen de tijd dat de laatste regels van zijn monoloog weerklonken, kon ook hij het heden vergeten, voor een poosje althans.

Elke avond kwam ze bij hem wanneer hij zich in zijn kamer had teruggetrokken. Dan zat ze een tijdje op de rand van zijn bed te praten over haar leven, over de kudden, de dorpskinderen, en Michael. Ze bracht hem boeken en vroeg hem waar ze over gingen, en ze informeerde naar zijn jeugd – over het leven van een student in die wonderbaarlijke tijden voor de Doemoorlog.

Dan glimlachte Abby na een tijdje, legde de stoffige folianten weg, en gleed naast hem onder het dek terwijl hij zich voorover boog en de kaars doofde.

De tiende ochtend glipte ze niet weg bij het eerste licht van de dageraad, maar wenkte Gordon in plaats daarvan met een kus.

‘Hmmmm, goeiemorgen,’ zei hij, en reikte naar haar, maar Abby trok zich terug. Ze raapte haar kleren op, waarbij ze met haar borsten over de zachte haartjes op zijn platte buik streek. ‘Ik zou je eigenlijk moeten laten slapen,’ zei ze tegen hem, ‘maar ik wilde je iets zeggen.’ Ze hield haar jurk, tot een bal opgerold, tegen zich aan.

‘Mmm? Wat dan?’ Gordon klopte het kussen achter zijn hoofd op voor meer stevigheid.

‘Je gaat vandaag weg, toch?’ vroeg ze.

‘Ja,’ knikte hij ernstig. ‘Dat is waarschijnlijk het beste. Ik zou graag langer willen blijven, maar aangezien dat niet kan moest ik maar weer eens verder naar het westen trekken.’

‘Ik weet het,’ beaamde ze even ernstig. ‘We zullen het allemaal heel akelig vinden om je te zien gaan. Maar… nou ja, ik zie Michael vanavond, bij de vallen. Ik mis hem verschrikkelijk.’ Ze legde haar vingers even tegen de zijkant van zijn gezicht. ‘Dat vind je toch niet vervelend, hè? Ik bedoel, ik heb het hier heerlijk gehad met jou, maar hij is mijn man en…’

Hij glimlachte en legde zijn hand over de hare. Tot zijn grote verbazing had hij weinig moeite met zijn gevoelens. Hij benijdde Michael meer dan dat hij jaloers op hem was. De wanhopige logica van hun verlangen naar kinderen en hun overduidelijke liefde voor elkaar maakte de situatie achteraf gezien even vanzelfsprekend als de noodzaak van een totaal afkappen van de relatie aan het einde. Hij hoopte alleen dat hij hun de dienst had bewezen die ze van hem verlangden. Want ondanks hun fantasieën was het niet waarschijnlijk dat hij ooit weer deze kant op zou komen.

‘Ik heb iets voor je,’ zei Abby. Ze reikte onder het bed en haalde een zilveren voorwerpje aan een ketting te voorschijn, en iets kleins dat in papier gewikkeld was. ‘Het is een fluitje. Mevrouw Howlett vond dat je er een moest hebben.’ Ze liet de ketting over zijn hoofd glijden en schikte hem recht. ‘En ze heeft me geholpen deze brief te schrijven.’ Abby pakte het pakketje op. ‘In een la in het tankstation heb ik wat postzegels gevonden, maar ze wilden er niet op blijven zitten. Dus heb ik maar wat geld meegebracht. Dit is veertien dollar. Is dat genoeg?’ Ze stak hem een stapeltje verschoten biljetten toe.

Gordon kon een glimlach niet onderdrukken. Gisteren hadden vijf of zes van de anderen hem afzonderlijk benaderd. Hij had hun envelopjes en soortgelijke betalingen voor porto met een zo uitgestreken mogelijk gezicht geaccepteerd. Hij had de gelegenheid kunnen aangrijpen om als betaling iets te vragen wat hij nodig had, maar de gemeenschap had hem al een maandvoorraad gedroogd vlees en gedroogde appels gegeven, en twintig echte pijlen voor zijn boog. Het was niet nodig nog meer af te dwingen, en dat wilde hij ook niet.

Sommige van de oudere burgers hadden familieleden gehad in Eugene of Portland of plaatsen in de Willamettevallei. Hij ging die kant op, dus nam hij de brieven mee. Enkele waren geadresseerd aan mensen die in Oakridge en New River hadden gewoond. Die stopte hij diep weg in het veiligste deel van zijn posttas. De rest kon hij net zo goed in het Kratermeer gooien, zo weinig zin had het om ze mee te sjouwen, maar hij deed toch maar alsof.

Hij telde beheerst enkele biljetjes uit en gaf haar toen de rest van de waardeloze valuta terug. ‘En wie heb je geschreven?’ vroeg Gordon terwijl hij de brief van Abby aannam. Hij voelde zich alsof hij de kerstman speelde, en bemerkte dat heel leuk te vinden.

‘Ik heb naar de universiteit geschreven. Je weet wel, die in Eugene? Ik heb een heel stel dingen gevraagd, zoals of ze weer nieuwe studenten aannemen, en of ze ook getrouwde studenten accepteren.’ Abby bloosde. ‘Ik weet dat ik heel hard aan mijn lezen zal moeten werken om goed genoeg te worden. Misschien zijn ze nog niet voldoende opgekrabbeld om veel nieuwe studenten aan te kunnen nemen. Maar Michael is al zo knap… en tegen de tijd dat we van ze horen gaat het misschien al wel beter.’

‘Tegen de tijd dat je…’ Gordon schudde zijn hoofd.

Abby knikte. ‘Dan kan ik beslist al veel beter lezen. Mevrouw Thompson heeft beloofd dat ze me zal helpen. En haar man heeft toegezegd van de winter een schooltje op te zullen zetten. Ik ga hem met de kleintjes helpen. Ik hoop dat ik voor onderwijzeres kan gaan leren. Vind je dat mal?’

Gordon schudde zijn hoofd. Hij had gedacht dat niets hem meer van zijn apropos kon brengen, maar dit deed hem toch wel wat. Ondanks Abby’s volslagen scheve waarneming van de toestand waarin de wereld verkeerde, verwarmde haar hoop hem, en hij bemerkte met haar mee te dromen. Wensen kon geen kwaad, wel?

‘Eigenlijk,’ ging Abby op vertrouwelijke toon verder terwijl ze voortging haar jurk te verfrommelen, ‘heb ik vooral ook geschreven om een… een pen pal te krijgen. Zo heet dat toch, hè? Ik hoop dat misschien iemand in Eugene me zal schrijven. Dan krijgen we hier ook brieven. Ik zou dat prachtig vinden, om een brief te krijgen. En ook’ – ze sloeg haar ogen neer – ‘heb je dan nog een reden om terug te komen, over een jaar of zo… naast dat je misschien de baby zult willen zien.’ Ze keek op en toverde een kuiltje in haar wang. ‘Ik heb het idee uit je Sherlock Holmes-stuk. Dat is een “nevenmotief”, hè?’ Ze was zo verrukt over haar eigen slimheid, zo verlangend naar zijn goedkeuring, dat Gordon een heftige, bijna smartelijke golf van vertedering door zich heen voelde gaan. Tranen welden in zijn ogen op toen hij zijn armen naar haar uitstrekte en haar tegen zich aantrok. Hij sloeg zijn armen stijf om haar heen en wiegde zachtjes heen en weer, zijn ogen gesloten tegen de realiteit, en samen met haar zoete geur ademde hij een lichtheid en een optimisme in die hij uit de wereld verdwenen had gedacht.

7

‘Nou, hier ga ik maar eens terug.’ Mevrouw Thompson schudde Gordon de hand. ‘Langs deze weg zou het allemaal een redelijk tamme boel moeten zijn tot je bij Davis Lake komt. De laatste van de oude alleenwonende survivalisten in die buurt hebben elkaar een aantal jaren geleden uitgemoord, maar ik zou toch nog uitkijken als ik jou was.’

Het was frisjes, want de herfst had zich nu in ernst aangediend. Gordon ritste het postbodejack dicht en hing de leren posttas goed terwijl de nog kaarsrechte bejaarde dame hem een oude wegenkaart aanreikte.

‘Ik heb Jimmie Horton de plekken laten aangeven waarvan we weten dat er kolonisten zijn neergestreken. Ik zou geen van hen lastig vallen tenzij je niet anders kunt. Het is voor het merendeel een achterdochtig volkje dat naar alle waarschijnlijkheid eerst schiet en dan pas vragen stelt. We zijn nog maar net begonnen een beetje ruilhandel met de dichtstbijzijnden te bedrijven.’

Gordon knikte. Hij vouwde de kaart zorgvuldig op en schoof hem in een gordeltas. Hij voelde zich uitgerust en klaar voor de reis. Natuurlijk liet hij Pine View even ongaarne achter zich als elk veilig toevluchtsoord dat hij zich van de laatste tijd herinnerde. Maar nu hij zich erbij had neergelegd dat hij weg moest, groeide zijn verlangen om weer op reis te gaan, om te gaan kijken wat er in de rest van Oregon was gebeurd.

In de jaren na zijn vertrek uit de ruïnes van Minnesota had hij steeds extremere manifestaties van het donkere tijdperk gezien. Maar nu bevond hij zich in een nieuw gebied. Dit was ooit een lieflijke staat geweest, met verspreide lichte industrie, produktieve boerenbedrijven, en een aardig hoog cultuurniveau. Misschien werd hij alleen maar door Abby’s onschuld aangestoken, maar logisch gezien zou de Willamettevallei dé plek zijn om iets van beschaving te zoeken, als die überhaupt nog ergens bestond.

Opnieuw nam hij de hand van de oude dame in de zijne. ‘Mevrouw Thompson, ik geloof niet dat ik jullie ooit zal kunnen terugbetalen voor wat jullie voor mij hebben gedaan.’

Ze schudde haar hoofd. Haar gezicht was diep gebruind en zo gerimpeld dat Gordon zeker wist dat ze ouder moest zijn dan de vijftig jaar die ze zelf opgaf. ‘Nee, Gordon, je hebt voor je kost en onderdak betaald. Ik had het prettig gevonden als je had kunnen blijven en mij helpen de school draaiend te krijgen. Maar nu zie ik dat we het zelf misschien ook wel kunnen klaren.’ Ze staarde uit over haar kleine vallei. ‘Weet je, we hebben in een soort roes geleefd, deze laatste jaren, sinds de oogsten iets voor gingen stellen en we ook weer konden jagen. Je begrijpt wel hoe slecht de zaken ervoor staan wanneer een stel volwassen mannen en vrouwen die ooit een baan hadden, tijdschriften lazen – en zelf hun belastingaangifte invulden, God nog aan toe – een arme, versukkelde, rondzwervende toneelspeler gaan behandelen alsof hij de paashaas is of iets dergelijks.’ Ze keek hem weer aan. ‘Zelfs Jim Horton heeft je een paar “brieven” ter bezorging meegegeven, niet?’

Gordons gezicht gloeide. Even voelde hij zich te gegeneerd om haar aan te kijken. Toen barstte hij zomaar opeens in lachen uit. Hij veegde de tranen uit zijn ogen en voelde een enorme opluchting dat de last van de groepsfantasie van zijn schouders was genomen.

Ook mevrouw Thompson gnoof. ‘Och, het kon geen kwaad, denk ik. Sterker, je hebt gefungeerd als een… je weet wel, dat oude auto-ding… een catalysator denk ik. Weet je, de kinderen zoeken tussen de middagtaak en het avondeten kilometers in het rond alle ruïnes af en slepen alle boeken aan die ze kunnen vinden. Het zal me geen enkele moeite kosten het schoolbezoek tot een voorrecht te maken. Stel je voor, ze straffen door ze de klas uit te sturen! Ik hoop dat Bobbie en ik het goed aanpakken.’

‘Ik wens u heel veel succes, mevrouw Thompson,’ zei Gordon oprecht gemeend. ‘God, wat zou het fijn zijn om ergens in al deze naargeestige puinhopen een lichtpuntje te zien.’

‘Heel juist, jongen. Dat zou heerlijk zijn.’ Mevrouw Thompson zuchtte. ‘Ik zou je aanraden een jaar te wachten, maar kom wel terug. Je bent een goeie vent… Je hebt mijn mensen netjes behandeld. En je hebt gevoel voor discretie, zoals in het geval van die kwestie met Abby en Michael.’ Ze fronste een ogenblik. ‘Ik denk dat ik wel snap wat er gaande is geweest, en het zal zo wel het beste zijn. We moeten ons aanpassen, neem ik aan. Hoe dan ook, zoals ik zei, je bent altijd welkom.’

Mevrouw Thompson wendde zich om om naar huis terug te lopen, zette twee stappen, en bleef toen staan. Ze draaide zich half naar Gordon om. Heel even waren er op haar gezicht lichte verwarring en onzekerheid te zien. ‘Je bent toch niet echt een postbode, hè?’ vroeg ze plotseling.

Gordon glimlachte. Hij zette de pet met het fonkelende koperen embleem op zijn hoofd. ‘Als ik met brieven terugkom, zult u het zeker weten.’

Ze knikte, kortaf, en ging toen over het kapotte asfalt op weg naar huis. Gordon keek haar na tot ze om de eerste bocht verdween, toen wendde hij zich naar het westen, voor de lange afdaling naar de Stille Oceaan.

8

De barricaden waren reeds lang verlaten. De keermuur op snelweg 58 aan de oostkant van Oakridge was verweerd tot een ingezakte terp van betonpuin en kromgetrokken verroest staal. In de stad zelf was het stil. Althans het gedeelte aan deze kant was duidelijk al lang geleden leeggestroomd.

Gordon keek de hoofdstraat af en las de geschiedenis ervan. Hier waren twee, mogelijk drie hevige veldslagen geleverd. Een winkelpui met een scheefhangend bord waarop NOODKLINIEK stond vormde het middelpunt van een grote cirkel waarbinnen alles was verwoest.

Drie nog ongebroken ruiten weerkaatsten de ochtendzon vanaf de hoogste verdieping van een hotel. Maar overal elders, zelfs daar waar etalages waren dichtgetimmerd, glinsterde de prisma-achtige schittering van verbrijzeld glas op het hobbelige trottoir.

Niet dat Gordon iets beters had verwacht, maar de gevoelens die hij uit Pine View had meegenomen hadden in zekere mate hoop bij hem doen ontstaan op meer van die eilandjes van vrede, vooral nu hij zich in het vruchtbare neerslaggebied van de Willamettevallei bevond. Al leefde Oakridge niet meer, hij had er toch tenminste andere optimistisch stemmende tekenen moeten kunnen vinden. Er hadden bijvoorbeeld sporen van systematische berging van materialen kunnen zijn. Als er hier in Oregon een industriële beschaving bestond, zouden steden als deze toch afgestroopt moeten zijn.

Maar op niet meer dan twintig meter van waar hij stond zag Gordon de puinhopen van een pompstation – en daar lag een grote gereedschapskist voor monteurs op zijn kant, met de hele voorraad aan moersleutels en buigtangen en bedrading uitgestrooid over een vloer vol olievlekken. Een hele rij ongebruikte banden stond nog in een rek hoog boven de bruggen.

Dit vertelde Gordon dat Oakridge het allerergste was van alle Oakridges, althans vanuit zijn standpunt bekeken. De dingen die een industriële samenleving nodig had stonden overal voor het grijpen, lagen onaangeroerd te rotten… waaruit dus bleek dat er nergens in de buurt een dergelijke technologische samenleving was. Tezelfdertijd zou hij de puinhopen moeten doorzoeken die vijftig golven van eerdere plunderaars hadden achtergelaten als hij iets bruikbaars wilde vinden voor een eenzame reiziger als hijzelf.

Nou ja, verzuchtte hij, ik heb het al eerder gedaan.

Zelfs bij het doorzoeken van de verwoeste binnenstad van Boise hadden de jutters die daar vóór hem waren geweest een kleine schat aan blikvoedsel op een zoldertje achter een schoenenwinkel over het hoofd gezien – de voorraad van een of andere hamsteraar, lang onaangeroerd gebleven. Er zat een patroon in dergelijke dingen dat hij door de jaren heen had uitgevogeld. Hij volgde zijn eigen methode bij het zoeken.

Gordon liet zich langs de boskant van de keermuur omlaagglijden en liep de begroeiing in. Hij sloeg haken, voor het onwaarschijnlijke geval dat hij in het oog werd gehouden. Op een plek waar hij oriëntatiepunten in drie verschillende richtingen kon vaststellen, liet Gordon zijn leren schoudertas en pet op de grond vallen, onder een rode ceder in herfsttooi. Hij trok het donkerbruine brievenbestellersjack uit en legde dat bovenop de andere spullen; daarna sneed hij wat takken af om zijn kostbare bezittingen toe te dekken.

Hij had er veel voor over om conflicten met achterdochtige inwoners te vermijden, maar alleen een idioot zou zijn wapens achterlaten. Uit een situatie als deze konden twee soorten gewelddadige confrontaties voortkomen. Voor de ene soort verdiende de geruisloosheid van de boog de voorkeur. Voor de andere kon het lonend zijn er enkele kostbare, onvervangbare .38 patronen tegenaan te gooien. Gordon controleerde de werking van het pistool en stopte het weer in de holster. Zijn boog droeg hij over zijn schouder, samen met wat pijlen en een jute zak voor de eventuele buit.

In de eerste paar huizen aan de rand van de stad waren de plunderaars eerder uitbundig te keer gegaan dan dat ze grondig hadden gezocht. Dikwijls werden latere jutters door dergelijke vernielingen ontmoedigd, zodat ze nuttige voorwerpen in de huizen lieten liggen. Dit was hem al dikwijls gebleken.

Desondanks had Gordon bij het vierde huis nog maar een armzalige buit ten bewijze van deze theorie. Zijn zak bevatte een paar laarzen die bijna hopeloos verschimmeld waren, een vergrootglas, en twee klosjes garen. Hij had in alle gebruikelijke en ook sommige ongebruikelijke bergplaatsen voor geheime voorraadjes gepord en niets van voedsel gevonden.

Het gedroogde vlees dat hij uit Pine View had meegekregen was nog niet op, maar de hoeveelheid was sterker geslonken dan hem lief was. Het schieten met de boog ging beter nu hij over echte pijlen beschikte, en hij had twee dagen geleden een kleine kalkoen neergelegd. Maar als het zoeken in de ruïnes niet meer opleverde, zou hij het Willamettedal voor het ogenblik misschien moeten laten voor wat het was en zich gaan bezighouden met het zoeken naar een winterverblijf.

Wat hij eigenlijk wilde was net zo’n veilige haven als Pine View vinden. Maar het lot was hem de laatste tijd heel goed gezind geweest. Als het te veel meezat werd Gordon achterdochtig.

Hij liep door naar het vijfde huis.

Het hemelbed stond in wat eens de villa van een welvarend arts was geweest. Net als de rest van het huis was de slaapkamer op de bovenverdieping van praktisch alles ontdaan op de meubels na. Niettemin meende Gordon toen hij over het zware vloerkleed gebogen stond, dat hij mogelijk iets had ontdekt wat eerdere plunderaars over het hoofd hadden gezien.

Het kleed leek op een vreemde plek te liggen. Het bed stond er alleen met de twee rechterpoten op. Het linker paar poten stond rechtstreeks op de houten vloer. Of de eigenaar had het grote, ovale kleed slordig neergelegd, óf…

Gordon legde zijn spullen neer en pakte het tapijt bij de rand op.

Zo. Da’s zwaar.

Hij begon het kleed op te rollen.

Ja! Onder het tapijt zaten smalle spleten in de vloer die een vierkant vormden. Eén poot van het bed hield het kleed op zijn plek boven een van twee koperen deurscharnieren. Een luik.

Hij duwde hard tegen de pilaar van het bed. De poot kwam los van de grond en viel met een bons weer terug. Nog twee keer duwde hij, en luide echo’s galmden door het huis.

Bij zijn vierde poging knapte de bedpilaar in tweeën. Gordon kon nog net voorkomen dat hij door de afgebroken punt gespietst werd toen hij neertuimelde op de matras. Het baldakijn volgde, en het bejaarde bed stortte volledig in. Gordon vloekte, worstelend met de verstikkende wade. Hij nieste heftig in wolken opstijgend stof. Ten slotte kwam hij wat bij zijn verstand en werkte zich onder de oude, halfvergane lappen uit. Nog steeds proestend en niezend stommelde hij het vertrek uit. De aanval ging langzaam over. Hij greep zich aan de balustrade op de overloop vast en kneep zijn ogen halfdicht in die gekwelde, semi-orgasmische toestand net voor een ontzaglijke nies. In zijn oren klonk een vreemd gemurmel dat bijna het geluid van stemmen leek.

Nog even en je hoort kerkklokken, zei hij tegen zichzelf.

Ten slotte kwam de allerlaatste nies, in een luid ‘Ah-tsjoeoeh!’ Zijn ogen afvegend ging hij de slaapkamer weer binnen. Het luik lag nu volledig in het zicht, met een nieuw laagje stof erop. Gordon moest de rand van het geheime paneel loswrikken. Ten slotte kwam het met een schel gepiep van roestige scharnieren omhoog.

Opnieuw leek het alsof het geluid ten dele van buiten het huis kwam. Maar toen hij even roerloos bleef luisteren, hoorde Gordon niets. Ongeduldig boog hij zich voorover en veegde de spinnewebben opzij om in de geheime bergplaats te kunnen kijken.

Er stond een grote metalen kist in. Hij tastte in het gat rond in de hoop op meer. Tenslotte zou hij aan de spullen die een arts voor de oorlog mogelijk in een afgesloten kist bewaarde – geld en documenten -minder hebben dan aan in een hamsterperiode tijdens de oorlog opgeslagen blikvoedsel. Maar de kist was alles wat er stond. Gordon hees hem hijgend en puffend uit het gat.

Mooi zo. Hij is zwaar. En nu maar hopen dat het geen goud is of soortgelijke rotzooi. De scharnieren en het slot waren verroest. Hij bracht het heft van zijn mes omhoog om het slot stuk te slaan. Toen onderbrak hij zijn bezigheden abrupt.

Nu viel er niet meer aan te twijfelen. De stemmen waren dichtbij, té dichtbij.

‘Ik geloof dat het uit dit huis kwam,’ riep iemand vanuit de overwoekerde tuin buiten. Voeten ritselden door de dorre bladeren. Voetstappen weerklonken op de houten veranda.

Gordon stopte het mes weg en griste zijn spullen bij elkaar. Hij liet de kist bij het bed staan en haastte zich de kamer uit naar het trappenhuis. Dit was geen tijd en plaats om andere mannen tegen te komen. In Boise en andere verwoeste bergstadjes had er bijna zoiets als een vaste afspraak bestaan – schatzoekers van de boerderijen overal in de buurt konden hun geluk in de verlaten stad beproeven, en ofschoon de individuen en groepen op hun hoede waren, gebeurde het zelden dat ze elkaar iets afpikten. Slechts één ding kon hen zich aaneen doen sluiten – het gerucht dat iemand ergens een Holnist had gesignaleerd. Verder lieten ze elkaar in het algemeen met rust. Maar op andere plaatsen was territoriumbezit de regel – die streng werd toegepast. Gordon was misschien op het domein van een dergelijke groep aan het rondneuzen. Een haastig vertrek zou in elk geval wel zo discreet zijn.

Maar toch… Hij keek verlangend achterom naar de geldkist. Hij is van mij, verdomme!

Beneden klosten lawaaierig laarzen. Het was te laat om het luik dicht te doen of de zware kist te verstoppen. Gordon vloekte binnensmonds en repte zich zo stil mogelijk over de overloop naar de smalle ladder naar de zolder.

Die was weinig meer dan een eenvoudig hokje met een puntdak. Hij had hier al eerder tussen de nutteloze souvenirs gezocht. Nu wilde hij alleen maar een plek om zich te verbergen. Gordon bleef vlak bij de schuine wanden om krakende plekken in de vloerplanken te vermijden. Hij koos een hutkoffer bij een klein gevelraam om zijn zak en pijlkoker op neer te leggen. Snel spande hij zijn boog.

Zouden ze het huis doorzoeken? In dat geval zou de geldkist zeker hun aandacht trekken. Zouden ze die in dat geval accepteren als een zoenoffer en hem een deel laten van wat die ook mocht bevatten? Hij had zoiets ook wel eens meegemaakt, in oorden waar een primitief soort erecode van kracht was.

Van hieraf kon hij iedereen onder schot nemen die de zolder op kwam, ofschoon de vraag bleef hoeveel hij daaraan zou hebben – in een hoek gedreven in een houten gebouw. De plaatselijke bevolking beheerste zonder twijfel zelfs midden in dit duistere tijdperk nog wel de kunst van het vuur maken.

Nu waren minstens drie paar gelaarsde voeten te horen. Met snelle, holklinkende stappen kwamen ze de trap op, één verdieping tegelijk verkennend.

Toen iedereen boven was hoorde Gordon een schreeuw.

‘Hee Karl, moet je kijken!’

‘Wat is er? Zijn er soms een stel koters doktertje aan het spelen in een oud bed… Verrek!’

Er klonk een luide bons, gevolgd door gehamer van metaal op metaal.

‘Verrek!’

Gordon schudde zijn hoofd. Karl had een beperkte, maar expressieve woordenschat.

Er klonken schuifelende en scheurende geluiden, vergezeld van nog meer onvriendelijke verwensingen. Maar ten slotte liet een derde stem zich op luide toon horen.

‘Verdomd aardig van die kerel om dit voor ons op te scharrelen. Ik wou dat we hem konden bedanken. We zouden eigenlijk moeten weten wie hij is, zodat we niet eerst gaan schieten als we ’m ooit nog ’s tegenkomen.’

Als dat aas was, hapte Gordon niet. Hij wachtte.

‘Tja, hij verdient op z’n minst een waarschuwing,’ klonk de eerste stem, nog luider. ‘Hier in Oakridge geldt dat we meteen schieten. Hij kan maar beter wegwezen voordat iemand een gat in ’m maakt dat groter is dan dat tussen de oren van een survivalist.’

Gordon knikte en nam de waarschuwing voor wat ze waard was.

De voetstappen verwijderden zich. Ze bonkten hol de trap af en daarna naar buiten, de veranda op.

Vanuit het raampje in de geveltop, dat uitkeek op de ingang aan de voorkant, zag Gordon drie mannen het huis uit komen en naar de opstand van Canadese dennen eromheen lopen. Ze droegen geweren en uitpuilende canvas rugzakken. Hij haastte zich naar de andere ramen toen ze in het bos verdwenen, maar hij zag verder geen beweging. Niemand die van een andere kant terugkwam.

Er waren drie paar voeten geweest. Dat wist hij zeker. Drie stemmen. Het was trouwens ook niet waarschijnlijk dat er nog iemand op de loer zou blijven liggen. Toch ging Gordon bij zijn vertrek voorzichtig te werk. Hij ging naast het open zolderluik liggen, met zijn boog en pijlkoker naast zich, en kroop naar voren tot zijn hoofd en schouders boven de opening uitstaken, net iets boven vloerniveau. Hij trok zijn revolver, hield die voor zich uit gestoken, en liet toen zijn hoofd en bovenlijf plotseling door de zwaartekracht omlaagzwaaien op een manier die iemand die in een hinderlaag lag nauwelijks zou verwachten. Terwijl het bloed naar zijn hoofd stroomde was Gordon voorbereid om zes snelle schoten te lossen op alles wat zich bewoog.

Er bewoog niets. Er was niemand op de overloop van de eerste verdieping.

Hij reikte naar zijn canvas zak, zonder zijn blik ook maar even van de overloop af te wenden, en liet die kletterend omlaagvallen.

Niemand sprong bij het geluid te voorschijn.

Gordon pakte de rest van zijn spullen en kwam zo klein mogelijk ineengedoken naar beneden. Hij bewoog zich snel op verspiedersmanier het gangetje door.

De geldkist stond open en leeg naast het bed met daarnaast een berg papierafval. Zoals hij had verwacht waren er zulke curiositeiten bij als effecten, een postzegelverzameling, en de akte van overdracht van het huis.

Maar een deel van het afval was van andere aard.

Op een opengescheurde kartonnen doos waarvan de cellofaanverpakking pas verwijderd was, stond een kleurig plaatje van een tweetal opgewekte kanovaarders met een nieuw opvouwbaar geweer. Gordon keek naar het op de doos afgebeelde wapen en onderdrukte een verstikte kreet. Ongetwijfeld waren er ook dozen met munitie geweest.

Godverdomde dieven, dacht hij verbitterd.

Maar de andere weggegooide verpakkingen brachten hem bijna buiten zichzelf van razernij, EMPIRINE MET CODEÏNE, ERYTHROMYCINE, MEGA-VITAMINECOMPLEX, MORFINE… Overal lagen de etiketten en doosjes rondgestrooid, maar de flesjes waren meegenomen.

Zorgvuldig gehanteerd, goed verborgen en in kleine hoeveelheden verhandeld, hadden deze medicijnen Gordon toegang tot vrijwel ieder gehucht kunnen verschaffen. Wat heet, hij zou er zelfs het proef-lidmaatschap van een van de rijke veefokkersgemeenschappen in Wyoming mee in de wacht hebben kunnen slepen!

Hij herinnerde zich een brave dokter, wiens kliniek in de bouwvallen van Butte een onschendbaar heiligdom was dat bescherming genoot van alle omringende dorpen en woongroepen. Gordon dacht eraan wat die als een heilige vereerde man met deze medicijnen allemaal had kunnen doen.

Maar het gezichtsvermogen werd hem bijna benomen door laaiende vlammen van woede toen hij een leeg kartonnen doosje zag met het etiket TANDPOEDER.

Mijn tandpoeder!

Gordon telde tot tien. Dat was niet voldoende. Hij probeerde beheerst te ademen. Het hielp hem alleen maar zich op zijn woede te concentreren. Hij stond maar zo’n beetje met afhangende schouders te kijken, zich niet in staat voelend tot een passende reactie op deze zoveelste rotstreek van de wereld.

Niks aan de hand, zei hij tegen zichzelf. Ik leef nog. En als ik bij mijn rugzak terug kan komen blijf ik waarschijnlijk ook in leven. Volgend jaar, als ik dat haal, kan ik me druk maken over in mijn hoofd wegrottende tanden.

Gordon pakte zijn bezittingen op en hervatte zijn omzichtig vertrek uit het huis van valse verwachtingen.

Een man die lange tijd alleen in de wildernis doorbrengt kan zelfs ten opzichte van een heel goede jager nog in het voordeel zijn – als die jager tenminste de meeste avonden naar huis gaat, naar vrienden en metgezellen. Het verschil bestaat uit een zekere verwantschap met de dieren, met de wilde natuur zelf. Het moest een dergelijk ondefinieerbaar iets zijn waardoor hij zich nu zo nerveus voelde. Gordon bespeurde iets eigenaardigs, lang voordat hij de vinger erop kon leggen. Het gevoel wilde niet weggaan.

Hij was op zijn schreden teruggekeerd naar de oostkant van de stad, waar hij zijn andere eigendommen had verborgen. Maar nu bleef hij staan en dacht na. Reageerde hij overdreven? Hij was geen spoorzoeker, die de klanken en geuren in het bos net zo gemakkelijk las als de verkeersborden in een stad. Toch keek hij om zich heen of hij iets zag dat zijn onrust kon verklaren.

Het woud bestond voornamelijk uit sparren en grootbladige esdoorns, en jonge elzen, die op bijna elke open plek als onkruid waren opgeschoten. Het was een heel verschil met de droge bosgebieden waar hij ten oosten van het Cascadegebergte doorheen was gekomen, en waar hij onder de spaarzame ponderosa-dennen was beroofd. Hier geurde het sterker naar nieuw leven dan hij zich kon herinneren het sinds vóór de Driejarige Winter te hebben geroken. Dierengeluiden hoorde hij slechts spaarzaam, totdat hij bleef staan. Als hij zich even stil hield, keerde weldra een stroom vogelgebabbel en -activiteit in dit stukje bos terug. Zwartgevederde eksters fladderden in kleine groepjes van plek tot plek en speelde guerrilla’tje met de kleinere Vlaamse gaaien om de beste van de open plekjes waar het wemelde van de insekten. Kleine vogels hipten van tak naar tak, tsjirpend en fouragerend. Vogels van deze grootte waren niet bijzonder op mensen gesteld, maar ze spanden zich ook niet bijzonder in om bij Gordon uit de buurt te blijven, als hij zich rustig hield.

Waarom knijp ik ’m dan als een ouwe dief?

Links van hem klonk een kort knappend geluid, bij een van de overal aanwezige braambosjes, zo’n twintig meter van hem af. Gordon draaide zich met een ruk om, maar ook daar waren vogels.

Herstel. Eén vogel. Een spotvogel.

Het beestje schoot door de takken omhoog en landde in een bundeltje twijgjes waarvan Gordon aannam dat het zijn nest was. Het bleef er trots en hooghartig bovenop staan, als een klein baasje, stootte een schelle kreet uit en dook weer omlaag, de braamstruik in. Toen het uit het gezicht verdween volgde er opnieuw een licht geritsel, en toen schoot de spotvogel weer te voorschijn.

Gordon krabde achteloos met zijn boog wat in de lemen bosgrond en maakte tegelijkertijd de lus om zijn revolver los, intussen zo goed mogelijk proberend nonchalant te blijven kijken. Fluitend met van angst droge lippen liep hij langzaam verder, niet naar het braambosje toe en er ook niet vandaan, maar in de richting van een grote imposante spar.

Iets dat achter het bosje zat had de spotvogel zijn nest willen doen beschermen, en dat iets spande zich erg in om de vervelende aanvaller te negeren – en stilletjes verstopt te blijven.

Nu hij gewaarschuwd was begreep Gordon dat daar een jager moest zitten. Hij slenterde overdreven achteloos voort. En zodra hij achter de spar was, trok hij zijn revolver en rende in een scherpe hoek het woud in, diep gebukt, steeds proberend om de zware stam van de boom tussen hemzelf en het braambosje te houden. Hij bleef maar even in de beschutting van de boom. Het verrassingseffect leverde hem nog een extra ogenblik soelaas op. Toen kraakten drie schoten, elk van een ander kaliber, door het traliewerk van bomen. Gordon sprintte naar een omgevallen boomstam boven op een klein heuveltje. Nog drie knallen klonken op toen hij over de rottende stam heendook en aan de andere kant tegen de grond smakte, met een kort, knappend geluid en een steek van pijn in zijn rechterarm.

Eén ogenblik overspoelde een blinde paniek hem toen de hand met zijn revolver erin verkrampte. Als hij zijn arm gebroken had…

Bloed doorweekte de manchet van zijn door de Amerikaanse regering uitgereikte uniformjasje. Zijn angst verhevigde zijn pijn. Hij rolde zijn mouw op en zag dat zijn arm een flink eind was opengehaald; er staken nog houtsplinters in. Zijn boog was gebroken en had zijn arm opengereten toen hij erbovenop viel. Hij gooide de brokstukken weg en scharrelde op handen en knieën verder, een smalle geul rechts van hem in, laag boven de grond blijvend om te profiteren van de stroombedding en het kreupelhout. Achter hem klonk opgewonden gejoel van de mannen die de jacht op hem openden.

De volgende minuten waren een verward geheel van zwiepende takken en plotselinge zigzagbewegingen. Toen hij een smal beekje inpletste draaide Gordon zich op zijn hielen om en rende omhoog tegen de stroom in.

Achtervolgden zullen dikwijls stroomafwaarts vluchten, herinnerde hij zich onder het heuvelopwaarts stormen in de hoop dat zijn vijanden van dat kleine feitje op de hoogte waren. Hij sprong van steen naar steen, waarbij hij probeerde geen modder in het water te laten vallen. Toen sprong hij weg de bossen in.

Achter hem klonk geschreeuw. Gordons eigen voetstappen leken luid genoeg om een beer uit zijn slaap te wekken. Tweemaal kwam hij even op adem achter een rolkei of dicht gebladerte, met al zijn wilskracht stilte wensend zowel als in acht nemend.

Ten slotte nam het geschreeuw af toen hij zijn vijanden achter zich liet. Gordon liet zich met een zucht tegen een grote eik zakken en haalde zijn eerstehulp-spulletjes uit zijn gordeltas. Die wond zou wel in orde komen. Er was geen reden om een infectie te vrezen van het gepolijste hout van de boog. De rijtwond deed behoorlijk pijn maar was niet in de buurt van grote bloedvaten of pezen. Hij verbond hem met een uitgekookte reep stof en negeerde de pijn domweg toen hij opstond en om zich heen keek. Tot zijn verbazing herkende hij dadelijk twee oriëntatiepunten: het hoog de lucht in stekende, vernielde bord van het Oakridge-motel, nog zichtbaar boven de boomtoppen, en een koeienhek over een uitgesleten asfaltpaadje net ten oosten daarvan.

Gordon begaf zich vlug naar de plek waar hij zijn spullen had verborgen. Ze lagen er nog net zo. Naar het scheen waren de Schikgodinnen niet zo tactloos om hem alweer een nieuwe slag toe te brengen. Hij wist dat ze zo niet te werk gingen. Ze lieten je altijd nog even in hoop verkeren, en haalden dan uit om je echt de volle laag te geven.

Nu werd de beslopene tot besluiper. Behoedzaam keerde Gordon terug naar de braamstruik met zijn verontwaardigde bewoner, de spotvogel. Zoals hij al had verwacht was daar nu niemand. Hij kroop achter de struik om te zien wat de mannen in de hinderlaag hadden gezien en bleef er enkele minuten kijken en denken terwijl de middag vergleed.

Ze hadden hem recht in het vizier gehad, dat was zeker. Van hieraf gezien was moeilijk te begrijpen hoe de drie mannen hadden kunnen missen toen ze op hem schoten.

Waren ze zo verrast geweest toen hij plotseling wegstormde? Ze moesten semi-automatische wapens hebben gehad, en toch herinnerde hij zich maar zes schoten. Of ze waren erg gierig met munitie, of…

Hij liep naar de grote spar aan de overkant van de open plek. De bast werd ruim drie meter van de grond ontsierd door twee verse beschadigingen.

Ruim drie meter. Zulke slechte schutters konden ze toch niet zijn.

Zo. Het klopte dus. Ze hadden hem geen moment echt willen doden. Ze hadden opzettelijk hoog gemikt om hem te laten schrikken, zodat hij er vandoor ging. Geen wonder dat zijn achtervolgers hem bij zijn ontsnapping het bos in ook niet één keer echt dicht op de hielen hadden gezeten.

Gordons lip krulde verachtelijk. Ironisch genoeg viel het hem hierdoor gemakkelijker zijn belagers te haten. Gedachteloze kwaadaardigheid was hij gaan accepteren, zoals je rotweer en agressieve wilde dieren moest accepteren. Zovele vroegere Amerikanen waren weinig beter dan barbaren geworden. Maar berekende minachting van dit soort was iets wat hij zich persoonlijk aan moest trekken. Deze mannen kenden het begrip erbarmen; toch hadden ze hem beroofd, verwond en doodsangst aangejaagd.

Hij herinnerde zich Roger Septin die hem op die gortdroge helling had staan sarren. Deze ellendelingen waren geen haar beter.

Gordon vond hun spoor zo’n honderd meter ten westen van hun schuilplaats. De afdrukken van hun laarzen waren heel duidelijk en onverhuld… bijna arrogant onverhuld.

Hij haastte zich niet, maar hij dacht geen moment aan omkeren.

Het liep tegen de schemering voordat de palissade die New Oakridge omgaf te zien kwam. Een open ruimte die eens een stadspark was geweest was omsloten door een hoge, houten omheining. Daarbinnen kon men het loeien horen van rundvee. Een paard hinnikte. Gordon rook hooi en de volle geuren van levende have.

Dicht daarbij omgaf een nog hogere palissade drie stratenblokken van wat ooit de zuidwesthoek van de binnenstad van Oakridge geweest was. Een rij uit twee etages bestaande gebouwen die een half stratenblok besloeg vormde het centrum van het dorp. Gordon kon over de muur heen de toppen van de daken zien, en de watertoren met een kraaiennest erbovenop. Een in silhouet afgetekende gedaante stond op wacht en staarde naar het woud dat langzaam door de duisternis werd verzwolgen.

Zo te zien was het een welvarende gemeenschap, misschien wel de meest welgestelde die hij sinds zijn vertrek uit Idaho was tegengekomen.

Er waren bomen omgehakt om vrij uitzicht rond de omheining te hebben, maar dat was al een tijdje geleden gebeurd. Bijna manshoog kreupelhout was op het kaalgekapte terrein opgeschoten.

Kijk eens aan, er kunnen niet veel Survivalisten meer in het gebied zijn, dacht Gordon, anders zouden deze mensen heel wat minder zorgeloos zijn. Laten we eens kijken hoe de hoofdingang eruitziet.

Hij liep om de geschoonde strook heen naar de zuidkant van het dorpje. Bij het horen van stemmen trok hij zich voorzichtig achter struikgewas terug.

De grote houten poort zwaaide open. Twee gewapende mannen kwamen naar buiten geslenterd, keken om zich heen, en wenkten toen iemand die nog binnen was. Met een luide schreeuw en een pets van teugels kwam een kar met twee trekpaarden ervoor naar buiten rollen en bleef toen staan. De man op de bok wendde zich om om nog iets tegen de beide wachten te zeggen.

‘Zeg tegen de burgemeester dat ik blij ben met de lening, Jeff. Ik weet dat m’n hoeve aardig diep in het rood zit, maar we zullen het beslist kunnen terugbetalen uit de oogst van volgend jaar. Hij heeft toch al een belang in de boerderij, dus zou het een goede investering voor ’m moeten zijn.’

Een van de wachten knikte. ‘Zeker weten, Sonny. Kijk uit onderweg, hè? Een stel van de jongens hebben vandaag een zwerver bij de oosthoek van de oude stad gezien. Er is geschoten.’

De boer hield hoorbaar zijn adem in. ‘Is er iemand gewond geraakt? Weet je zeker dat het maar een zwerver was?’

‘Ja hoor, heel zeker. Volgens Bob ging hij er als een bange haas vandoor.’

Gordons pols versnelde. De beledigingen waren nu zo langzamerhand bijna niet meer te verdragen. Hij stak zijn linkerhand onder zijn hemd en voelde het fluitje dat Abby hem gegeven had, en dat nog steeds aan de ketting om zijn hals hing. Hij ontleende er een zekere troost aan omdat het een herinnering was aan fatsoenlijke mensen.

‘Maar die kerel heeft de burgemeester wel een goede dienst bewezen,’ ging de eerste wacht voort. ‘Hij heeft een bergplaats vol medicijnen gevonden voordat Bobs jongens ’m wegjoegen. De burgemeester gaat er wat van ronddelen onder de Eigenaren op een feestje vanavond, om te zien wat voor effect ze hebben. Wat wou ik graag dat ik me in die kringen bewoog.’

‘Ik ook,’ beaamde de jongste wacht. ‘Hee, Sonny, denk je dat de burgemeester je een deel van je bonus in pillen zou kunnen uitbetalen, als je dit jaar aan je quotum komt? Dan zou nog ’s een feestje zijn!’

Sonny glimlachte schaapachtig en haalde zijn schouders op. Daarna liet hij om de een of andere reden het hoofd hangen. De oudere wacht keek hem onderzoekend aan. ‘Wat heb je?’

Sonny schudde zijn hoofd. Gordon kon hem ternauwernood horen spreken. ‘We willen niet meer zo heel veel, wel, Gary?’

Gary fronste. ‘Wat bedoel je?’

‘Ik bedoel, in plaats van net als de vriendjes van de burgemeester te willen zijn, zouden we ons toch beter een burgemeester zonder vriendjes kunnen wensen!’

‘Ik…’

‘Sally en ik hadden vóór de grote klap drie meiden en twee jongens, Gary.’

‘Ik weet het, Sonny, maar –’

‘Hal en Peter zijn in de oorlog omgekomen, maar ik heb mezelf en Sally toch gelukkig geprezen dat alle drie de meisjes gezond opgroeiden. Gezegend waren we, dacht ik!’

‘Sonny, het is niet jouw schuld. Het is gewoon pech.’

‘Pech?’ De boer snoof. ‘Eén zo vreselijk verkracht dat ze doodging toen die plunderaars langstrokken; Peggy dood in het kraambed, en mijn kleine Susan… die is grijs, Gary. Ze ziet eruit als Sally’s zuster!’ Er volgde een lange stilte. De oudere wacht legde zijn hand op de arm van de boer. ‘Ik kom morgen met een kannetje, Sonny. Da’s beloofd. Dan praten we weer eens over de goeie ouwe tijd, zoals we vroeger altijd deden.’

De boer knikte zonder op te kijken. Hij schreeuwde: ‘Vort!’ en liet de teugels kletsen.

Een lang ogenblik bleef de wacht kauwend op een grassprietje de krakende wagen nakijken. Ten slotte wendde hij zich tot zijn jongere metgezel. ‘Jimmy, heb ik je wel eens van Portland verteld? Sonny en ik gingen daar vroeger altijd heen, vóór de oorlog. Ze hadden daar een burgemeester, toen ik nog een joch was, die poseerde voor…’

Ze liepen de poort door zodat Gordon de rest niet meer kon horen.

Onder andere omstandigheden was Gordon misschien nog uren blijven nadenken over wat een kort gesprekje over de sociale structuur van Oakridge en omstreken had onthuld. Het feit dat de boer een deel van zijn oogst schuldig was bijvoorbeeld – dat was een klassiek vroeg stadium van het horigensysteem. Hij had over dergelijke dingen gelezen bij de colleges geschiedenis uit zijn tweede jaar, lang geleden en in een andere wereld. Het waren kenmerken van het feodale stelsel. Maar op dit moment had Gordon geen tijd voor filosofie of sociologie. Zijn emoties speelden op. Zijn geschoktheid over wat er vandaag was gebeurd was nog niets vergeleken bij zijn woede over het aangekondigde gebruik van de geneesmiddelen die hij had gevonden. Als hij eraan dacht wat die dokter in Wyoming met dergelijke medicijnen allemaal kon doen… de meeste van die stoffen zouden deze domme wilden trouwens niet eens high maken! Nee, het zat Gordon tot hier. Zijn verbonden arm klopte.

Ik weet dat ik zonder veel moeite over die muur zou kunnen klimmen, de hut met de voorraden vinden, en terugpakken wat ik eerlijk gevonden heb… samen met een extraatje ter vergoeding van de beledigingen, de pijn, en mijn kapotte boog.

Het beeld was niet bevredigend genoeg. Gordon verfraaide het nog wat. Hij stelde zich voor hoe hij binnen zou vallen bij het ‘feestje’ van de burgemeester, en al die naar macht hongerende ellendelingen neerleggen die een eigen mini-rijkje aan het opbouwen waren. Hij stelde zich voor dat híj de macht zou krijgen, de macht om goed te doen… de macht om deze klompendansers te dwingen het onderwijs dat ze in hun jonge jaren hadden gekregen nuttig aan te wenden voordat de generatie die iets geleerd had van de aardbodem was verdwenen.

Waarom, waarom, neemt nergens iemand enige verantwoordelijkheid op zich om de zaken weer op orde te brengen? Ik zou er graag bij helpen. Ik zou mijn leven in dienst van zo’n leider stellen. Maar de grote dromen lijken allemaal in rook opgegaan. Alle goeie kerels – zoals luitenant Van en Drew Simms – zijn bij het verdedigen ervan omgekomen. Ik moet de enige overgeblevene zijn die nog in ze gelooft.

Weggaan was natuurlijk uitgesloten. Een mengeling van trots, koppigheid, en eenvoudige, doodgewone woede hield hem aan de plek genageld. Hier zou hij slag leveren, en dat was dat.

Misschien is er ook een militie van idealisten, in de hemel of in de hel. Daar zal ik binnenkort achterkomen.

Gelukkig lieten de gevechtshormonen zijn voorste hersenen nog een beetje ruimte om zijn tactiek te bepalen. Terwijl de middag verstreek dacht hij na over wat hem te doen stond.

Gordon stapte de schaduwen weer in. Een tak schoof hem de pet van het hoofd. Hij ving het ding voordat het op de grond viel, wilde het alweer opzetten, maar onderbrak de beweging om naar de pet te kijken.

De glimmend gepoetste afbeelding van een ruiter glansde naar hem op, een geelkoperen figuur met erachter een guirlande met een Latijnse spreuk erop. Gordon keek naar de dansende lichtflitsjes op het glanzend embleem en langzaam verscheen er een glimlach op zijn gezicht.

Het zou gedurfd zijn – misschien veel meer dan in het donker de schutting proberen over te komen. Maar het idee bezat een aardige symmetrie die Gordon aansprak. Hij was waarschijnlijk de laatste levende mens die uitsluitend om esthetische redenen het gevaarvollere pad zou kiezen, en daar was hij blij om. Als het plan faalde zou het in ieder geval een spectaculair gebeuren zijn.

Hij moest er wel nog even de ruïnes van het oude Oakridge – het deel buiten het van na de oorlog daterende dorp – voor in, naar een gebouw dat beslist tot het minst geplunderde van de stad zou behoren. Hij zette de pet weer op terwijl hij op weg ging om zijn voordeel te doen met het nog resterende daglicht.

Een uur later verliet Gordon de leeggehaalde gebouwen van de oude stad en stapte stevig voort over de asfaltweg vol kuilen, in de diepe schemering op weg naar het nieuwe dorp. Hij maakte een lange omweg door het woud en kwam ten slotte uit op de weg die Sonny had genomen, ten zuiden van de palissade van het dorp. Nu liep hij stoutmoedig op het dorp toe, zich oriënterend op één enkele lantaarn die boven de brede poort hing.

De wacht was misdadig laks. Gordon kwam tot binnen de dertig meter zonder dat hij werd aangeroepen. Hij zag vaag een wachtpost op de omloop bij de andere hoek van de palissade staan, maar de idioot keek de andere kant op.

Gordon haalde diep adem, bracht Abby’s fluitje naar zijn lippen, en blies er drie keer hard op. De schrille tonen weerklonken door de gebouwen en het bos als het gekrijs van een stotende roofvogel. Gehaaste voetstappen bonkten langs de borstwering. Drie mannen met geweren en olielantaarns verschenen boven de poort en staarden in het schemerduister op hem neer.

‘Wie ben je? Wat wil je?’

‘Ik moet een bevoegd gezagdrager spreken,’ riep Gordon met sonore stem. ‘Het betreft een officiële aangelegenheid, en ik eis toegang tot de stad Oakridge!’

Dat bracht hen bepaald van slag. Er volgde een lange, verbijsterde stilte waarin de wachten met hun ogen knipperden, eerst tegen hem en dan tegen elkaar. Ten slotte draafde één man haastig weg terwijl de eerste spreker zijn keel schraapte.

‘Eh, zeg dat nog eens? Ben je koortsig? Heb je de ziekte?’

Gordon schudde zijn hoofd. ‘Ik ben niet ziek. Ik ben moe en ik heb honger, en ik ben kwaad dat er op me geschoten is. Maar dat kan allemaal later wel worden geregeld, als ik mijn taak hier heb uitgevoerd.’

Deze keer drukte de stem van de eerste wacht volslagen onbegrip uit. ‘Je taak… Waar heb je het verdomme over, kerel?’

Haastige voetstappen weerklonken op de omloop. Nog ettelijke mannen verschenen, gevolgd door een aantal kinderen en vrouwen die er links en rechts bij kwamen staan. Er werd aan discipline in Oakridge niet veel gedaan. De plaatselijke tiran en zijn makkers hadden de zaken lange tijd naar hun hand gezet.

Gordon herhaalde zijn boodschap, langzaam en gedecideerd, met zijn beste Polonius-stem. ‘Ik wens met jullie meerderen te spreken. Jullie stellen mijn geduld op de proef door me hierbuiten te laten staan, en ik zal er zeker melding van maken in mijn rapport. En ga nu iemand halen die bevoegd is om deze poort te openen!’

De groep toeschouwers groeide aan tot er een woud van silhouetten boven langs de palissade stond. Ze staarden op Gordon neer tot er van rechts een groep gedaanten met lantaarns op de omloop verscheen. De toeschouwers aan die kant maakten ruim baan voor de nieuw-aangekomenen.

‘Hoor eens, zwerver,’ zei het hoofd van de wacht, ‘je vraagt gewoon om de kogel. We hebben met niemand buiten dit dal “officiële aangelegenheden”, al niet meer sinds we het contact verbraken met die club van rooien in Blakeville, al jaren geleden. Je hoeft echt niet te denken dat ik de burgemeester lastig ga vallen voor een of andere geschifte –’

De man draaide zich verrast om toen het gezelschap hoogwaardigheidsbekleders de poort bereikte.

‘Meneer de burgemeester… het spijt me van de storing, maar…’

‘Ik was toch in de buurt. Hoorde de opschudding. Wat is hier gaande?’

De wacht gebaarde. ‘We hebben daarbuiten een kerel staan die idioterie staat uit te kramen die ik sinds die rare tijden van vroeger niet meer gehoord heb. Misschien is hij ziek, of is het een van die gestoorde luitjes die we zo vaak binnen hebben gekregen.’

‘Ik regel dit wel.’

In de toenemende duisternis boog de nieuwe gedaante zich over de borstwering. ‘Ik ben de burgemeester van Oakridge,’ verklaarde hij. ‘We geloven hier niet in liefdadigheid. Maar als jij die kerel bent die vanmiddag al die mooie spulletjes gevonden heeft en ze zo vriendelijk aan mijn jongens heeft afgestaan, dan geef ik toe dat we bij je in het krijt staan. Ik zal een lekkere warme maaltijd buiten de poort neer laten zetten. En een deken. Je mag daar bij de weg slapen. Maar morgen moet je weg zijn. We willen hier geen ziekten. En als ik mijn wachten zo hoor, moet je wel ijlen van de koorts.’

Gordon glimlachte. ‘Ik ben onder de indruk van uw grootmoedigheid, meneer de burgemeester. Maar ik heb te ver gereisd voor dit officiële bezoek om nu weer weg te gaan. Kunt u me in de eerste plaats vertellen of Oakridge een werkende draadloze of glasvezelverbinding heeft?’

De stilte die deze nergens verband mee houdende vraag deed vallen was lang en zwaar. Gordon kon zich goed voorstellen dat de burgemeester er niets van begreep. Ten slotte gaf het dorpshoofd antwoord.

‘We hebben al tien jaar geen radio meer. Er werkt al die tijd al niets meer. Hoezo? Wat heeft dat te maken met–’

‘Dat is jammer. De radioverbindingen zijn een rommeltje sinds de oorlog,’ improviseerde Gordon, ‘al die radioactiviteit, weet u. Maar ik had gehoopt dat ik uw zender kon proberen, om contact op te nemen met mijn superieuren.’

Hij sprak de zinnen met veel aplomb uit. Deze keer volgde er geen stilte, maar een golf van verbijsterd gefluister die langs de borstwering kabbelde. Gordon vermoedde dat nu toch wel het grootste deel van de bevolking van Oakridge daarboven moest staan. Hij hoopte dat de omheining stevig in elkaar zat. Het had niet in zijn bedoeling gelegen om de stad op een manier à la Jozua binnen te komen. Hij had een heel andere legende in gedachte.

‘Kom ’s hier met die lantaarn!’ commandeerde de burgemeester. ‘Die niet, idioot! Die met de reflector! Goed zo. Zet ’m nu op die vent. Ik wil ’m bekijken!’

Een zware lamp werd aangesleept en met een ratelend geluid werd een felle lichtstraal op Gordon gericht. Maar hij verwachtte het al en bedekte zijn ogen niet en kneep ze ook niet dicht. Hij verschoof de leren tas en draaide iets opzij om zijn tenue zo goed mogelijk te laten uitkomen. De brievenbestellerspet met het gepoetste embleem stond zwierig op zijn hoofd.

Het gemompel van de toeschouwers werd luider.

‘Meneer de burgemeester,’ riep hij, ‘mijn geduld is beperkt. Ik zal toch al een woordje met u moeten wisselen over het gedrag van uw ondergeschikten van vanmiddag. Dwing me niet, gebruik te maken van mijn gezag op een manier die we geen van tweeën plezierig zouden vinden. U bent er heel na aan toe uw recht op communicatie met de rest van het land te verliezen.’

De burgemeester wipte op de bal van zijn voeten op en neer. ‘Communicatie? Land? Wat is dat voor flauwekul? We hebben hier alleen de commune van Blakeville, dat zootje zelfingenomen idioten bij Culp Creek, en de duivel mag weten wat voor wilden daarachter. Wie ben jij voor de donder trouwens?’

Gordon tikte tegen zijn pet. ‘Gordon Krantz, van de Nationale Posterijen van de Verenigde Staten. Ik ben de koerier die is aangewezen om opnieuw een postbestellingsroute in Idaho en zuid-Oregon tot stand te brengen, en algemeen federaal inspecteur voor deze regio.’

En dan te bedenken dat hij zich in Pine View gegeneerd had om de kerstman te spelen! Gordon had niet eens aan dat laatste stukje over ‘federaal inspecteur’ gedacht voordat het zijn mond uit was. Was het een plotselinge inspiratie, of een uitdaging?

Nou ja, wie a zegt kan net zo goed ook b zeggen, dacht hij.

Het publiek verkeerde nu in grote opschudding. Ettelijke malen hoorde Gordon de woorden ‘buiten’ en ‘inspecteur’ vallen – en vooral ‘postbode’. Toen de burgemeester om stilte brulde ebde het lawaai maar langzaam weg tot een intens gespannen zwijgen.

‘Jij bent dus een postbode,’ zei de man op snijdend sarcastische toon. ‘Wat voor idioten denk je wel dat we zijn, Krantz? Denk je dat je door een glimmend pakje een hoge piet van de regering wordt? Wat voor regering? Wat voor bewijzen kun je ons geven? Laat maar eens zien dat je geen dolgedraaide gek bent die maar wat staat te raaskallen van de stralingskoorts!’

Gordon haalde de papieren te voorschijn die hij nog maar een uur tevoren gereed had gemaakt, met het stempel dat hij in de ruïne van het postkantoor van Oakridge had gevonden.

‘Ik heb hier referenties en een legitimatiebewijs –’

‘Hou je papieren bij je, gek. We laten je niet bij ons in de buurt om ons met je koorts aan te steken!’ De burgemeester richtte zich op en sprak met een breed armgebaar zijn onderdanen toe. ‘Jullie weten allemaal nog wel hoe er in de jaren van de Chaos allerlei halve garen en bedriegers langskwamen die van alles beweerden te zijn, van de Antichrist tot Mickey Mouse? Nou, er is maar één ding waar we allemaal zeker van kunnen zijn. Gekken komen en gekken gaan, maar er is maar één “regering”, en die hebben we hier!’

Hij wendde zich weer tot Gordon. ‘Je boft dat het niet meer is zoals in de jaren van de epidemieën, gek. Toen zou een geval als het jouwe om onmiddellijke behandeling hebben gevraagd… crematie!’ Gordon vloekte inwendig. De plaatselijke tiran was een gladde vogel die zich bepaald niet gemakkelijk liet overbluffen. Als hij niet eens de ‘referenties’ wilde bekijken die hij gemaakt had, was de tocht naar de oude stad van vanmiddag vergeefse moeite geweest. Gordon moest zijn laatste troef uitspelen. Hij glimlachte terwille van het publiek, maar in feite zou hij liever een kruisje slaan.

Uit een zijzak van de leren tas haalde hij een klein bundeltje te voorschijn. Gordon deed alsof hij het pakketje doorkeek en tuurde met toegeknepen ogen neer op opschriften die hij uit zijn hoofd kende. ‘Is er hier ook… een Donald Smith?’ riep hij naar de dorpelingen omhoog.

Hoofden draaiden van links naar rechts in plotselinge murmelende conversatie. Hun verwarring was zelfs in het zich verdiepende duister duidelijk te zien. Ten slotte riep er iemand iets.

‘Die is een jaar na de oorlog gestorven. Bij de laatste slag om de magazijnen.’

Er klonk een lichte trilling in de stem van de spreker door. Mooi zo. Verbazing was niet de enige emotie die hier speelde. Toch moest hij iets veel beters hebben. De burgemeester stond hem nog steeds aan te staren, even perplex als de anderen, maar wanneer hij had uitgevogeld wat Gordon probeerde te doen zouden er problemen komen.

‘Juist,’ riep Gordon. ‘Dat moet ik wel bevestigd hebben, natuurlijk.’ Voordat iemand iets kon zeggen ging hij gauw verder met het doorkijken van het pakje brieven in zijn hand.

‘Is er een meneer of mevrouw Franklin Thompson in deze plaats? Of een zoon of dochter?’

Nu klonk er in de vloedgolf van gedempt gefluister bijna een bijgelovige klank door. Een vrouw gaf antwoord. ‘Dood! De jongen is nog tot vorig jaar blijven leven. Hij werkte op de hoeve van Jascowisc. Zijn familie zat in Portland toen de klap kwam.’

Verdomme! Gordon had nog maar één naam over. Het was heel mooi om hen met zijn kennis in het hart te treffen, maar hij had iemand nodig die nog leefde!

‘Goed!’ riep hij. ‘Dat gaan we ook bevestigen. En ten slotte, is er hier een Grace Horton? Een mevrouw Grace Horton…’

‘Nee, d’r is hier geen Grace Horton,’ schreeuwde de burgemeester, nu weer met een stem vol zelfvertrouwen en sarcasme. ‘Ik ken iedereen in mijn gebied. D’r is hier in de tien jaar nadat ik aankwam nooit geen Grace Horton geweest, vuile oplichter! Snappen jullie nou niet wat hij gedaan heeft? Hij heeft in de stad een oud telefoonboek gevonden en wat namen opgeschreven om ons te overdonderen.’ Hij schudde zijn vuist tegen Gordon. ‘Makker, ik verklaar dat jij de rust verstoort en de openbare gezondheid in gevaar brengt! Je hebt vijf seconden om te verdwijnen voordat ik mijn mannen opdracht geef te schieten!’

Gordon ademde diep uit. Nu had hij geen keus meer. Maar hij kon tenminste nog weg zonder in veel meer gekwetst te zijn dan in zijn trots.

Leuk geprobeerd, maar je wist dat de kans van slagen klein was. Maar je hebt die rotzak wel even mooi bij de neus gehad.

Het was tijd om te gaan, maar tot zijn verbazing merkte Gordon dat zijn lichaam zich niet wilde afwenden. Zijn voeten weigerden in beweging te komen. Alle wil om weg te rennen had zich opgelost in het niets. Zijn verstandige ik keek ontzet toe toen hij zijn schouders rechtte en de burgemeester uitdaagde om te doen wat hij zei.

‘Lijfelijk geweld tegen een koerier van de posterijen is een van de weinige federale misdrijven waar het Tijdelijk Congres tijdens de wederopbouwperiode geen amnestie voor geeft, meneer de burgemeester. De Verenigde Staten hebben hun postbodes altijd goed beschermd.’ Hij keek met een koude blik in de felle lichtgloed van de lamp. ‘Altijd,’ beklemtoonde hij.

En even voelde hij iets van opwinding. Hij was een koerier, althans in de geest. Hij was een anachronisme dat door het donkere tijdperk op een of andere manier over het hoofd was gezien toen het systematisch alle idealisme de wereld uit begon te helpen. Gordon keek recht omhoog naar het donkere silhouet van de burgemeester, en daagde hem in gedachten uit om te durven vermoorden wat er van hun gezamenlijke soevereine overheid nog over was.

Ettelijke seconden lang nam de stilte toe. Toen stak de burgemeester zijn hand omhoog. ‘Eén!’

Hij telde langzaam, misschien om Gordon tijd te geven om zich te verwijderen, en misschien voor een groter sadistisch effect.

‘Twee!’

Het spel was voorbij. Gordon wist dat hij er nu echt meteen vandoor moest gaan. Maar toch – zijn lichaam wilde zich niet verroeren.

‘Drie!’

En zo sterft de laatste idealist, dacht hij. De laatste zestien jaar van zijn voortbestaan waren toeval geweest, een nalatigheid van het noodlot die op het punt stond te worden gecorrigeerd. Uiteindelijk had al zijn moeizaam verworven pragmatisme dan toch het loodje gelegd… voor een gebaar.

Er was beroering op de omloop. Helemaal links probeerde iemand naar voren te komen. De wachten hieven hun geweer. Gordon dacht bij enkelen van hen enige aarzeling en tegenzin te bespeuren.

Niet dat hij er iets aan zou hebben.

De burgemeester rekte het laatste woord lang uit, misschien enigszins van zijn stuk gebracht door Gordons halsstarrigheid. De opgeheven vuist wilde al omlaagzwaaien.

‘Meneer de burgemeester,’ kwam een trillende vrouwenstem tussenbeide, schel van angst toen ze haar hand ophief om die van het dorpshoofd te grijpen. ‘Als-alstublieft… ik…’

De burgemeester duwde haar schouderophalend van zich af. ‘Ga weg, vrouw. Haal dat mens hier weg!’

De tengere gestalte deinsde terug voor de wachten, maar wat ze riep was duidelijk verstaanbaar. ‘Ik… ik ben Grace Horton!’

‘Wat?’ De burgemeester was niet de enige die zich stomverbaasd naar haar toe keerde.

‘Dat is mijn m-meisjesnaam. Ik ben in het jaar na de tweede hongersnood getrouwd. Voordat u en uw mannen kwamen…’

De toeschouwers reageerden luidruchtig. De burgemeester riep uit: ‘Idioten! Hij heeft haar naam uit het telefoonboek overgeschreven, zeg ik jullie!’

Gordon glimlachte. Hij hield het bundeltje in zijn hand omhoog en tikte met zijn andere hand tegen zijn pet. ‘Goedenavond, mevrouw Horton. Prachtige avond, niet? Tussen twee haakjes, ik heb hier een brief voor u, van een zekere meneer Jim Horton, uit Pine View, Oregon. Hij heeft ’m me twaalf dagen geleden gegeven…’

De mensen op de omloop leken nu allemaal dooreen te praten. Overal drukke bewegingen en opgewonden kreten. Gordon legde een hand achter zijn oor om de verblufte uitroep van de vrouw te horen, en moest zijn stem verheffen om te worden verstaan.

‘Ja, mevrouw. Hij leek het heel goed te maken. Ik ben bang dat dat alles is wat ik deze keer bij me heb. Maar ik zal graag uw antwoordbrief aan uw broer op de terugweg meenemen, als ik mijn ronde in het dal gedaan heb.’ Hij stapte naar voren, dichter bij het licht. ‘Nog één dingetje, mevrouw. Meneer Horton had niet genoeg postzegels in Pine View, dus ik zal u om tien dollar moeten verzoeken… strafport.’

De menigte brulde.

Naast de fel schijnende lantaarn draaide de gestalte van de burgemeester zich naar links en rechts, met zijn armen zwaaiend en luid schreeuwend. Maar niets van wat hij zei drong tot iemand door omdat de poort openzwaaide en de mensen naar buiten dromden, de nacht in. Ze verdrongen zich rond Gordon, in een dichte menigte van mannen, vrouwen, en kinderen, hun gezichten gloeiend van opwinding. Sommigen liepen mank. Anderen hadden zware littekens en spraken met raspende tuberculosestemmen. En toch leken op dat moment de smarten van het leven niets meer te betekenen naast de gloed van een plotseling nieuw vertrouwen.

Te midden van dit alles bewaarde Gordon zijn kalmte en wandelde langzaam op de toegangspoort toe. Hij glimlachte en knikte, vooral naar hen die een hand uitstrekten om zijn elleboog aan te raken, of de bolle zijkant van zijn uitpuilende leren tas. De kinderen en jonge mensen keken naar hem met een bijgelovig ontzag. Over vele oudere gezichten stroomden tranen.

Gordon beefde over zijn hele lichaam in reactie op al die adrenaline, maar hij onderdrukte met geweld het lichte knagen van zijn geweten… het zweempje schaamte over dit bedrog.

Ja, bekijk het maar. Het is niet mijn schuld als ze in de Tandenfee willen geloven. Ik ben eindelijk volwassen geworden. Ik wil alleen wat me toekomt!

Sukkels.

Niettemin glimlachte hij om zich heen terwijl de handen naar hem werden uitgestoken, en de liefde naar hem uitstroomde. Ze omspoelde hem als een voortbruisende rivier en droeg hem in een golf van wilde, nog nimmer eerder ervaren hoop het stadje Oakridge binnen.

INTERMEZZO

In de lente gloeit oranje

As van vooroudergebeent’

Koelt met een waas de Aarde

DEEL II

Cyclops

Akte van nationale wederopbouw

VOORLOPIG VOORTGEZETTE VOLKSVERTEGENWOORDIGING VAN DE HERSTELDE VERENIGDE STATEN

VERKLARING

Aan alle burgers, aan allen wonend binnen de wettelijke landsgrenzen van de Verenigde Staten van Amerika zij hierbij bekend gemaakt dat het volk en de instituten van het land nog immer bestaan. De vijanden hebben in hun agressie tegen de mensheid gefaald, en zijn vernietigd. Een voorlopige regering, optredend in rechtstreekse opvolging van de laatste middels vrije verkiezingen tot stand gekomen volksvertegenwoordiging en uitvoerende macht van de Verenigde Staten, neemt krachtige maatregelen om opnieuw de rechtsorde, openbare veiligheid, en vrijheid te herstellen in dit geliefde land, onder de Grondwet en met de goedertieren genade van de Almachtige.

Te dien einde: zij het aan allen bekend dat alle secundaire wetten en statuten der Verenigde Staten worden opgeschort, met inbegrip van alle schulden, grondrechten en vonnissen aangegaan en uitgesproken vóór het uitbreken van de Derde Wereldoorlog. Totdat volgens de daartoe geëigende procedures nieuwe voorschriften zijn vastgesteld, staat het plaatselijke overheden vrij in geval van nood passende maatregelen te nemen, met in achtneming van de volgende voorwaarden:

1. De vrijheden zoals vastgelegd in de Verklaring van de Mensenrechten mogen aan geen man of vrouw binnen het grondgebied van de Verenigde Staten worden onthouden. Juridische processen voor alle ernstige misdrijven zullen worden gevoerd onder auspiciën van een onpartijdige jury van medeburgers. Behalve bij ernstige krijgstuchtige noodsituaties zijn standrechtelijke veroordelingen en executies die in strijd zijn met de vereiste procesgang ten enen male verboden.

2. Slavernij is verboden. Niemand zal levenslang door schulden gebonden zijn, noch mogen deze van ouder op kind worden overgedragen.

3. Districten, steden en andere populatiekernen zullen elk even jaar via geheime stemming verkiezingen houden waaraan alle mannen en vrouwen boven de leeftijd van achttien jaar mogen deelnemen. Niemand mag officiële dwang op een ander persoon uitoefenen, tenzij hij of zij daartoe gekozen is of onder het rechtstreeks gezag staat van een ander die daartoe gekozen is.

4. Ten einde de nationale wederopbouw te steunen zullen burgers de fysieke en intellectuele hulpmiddelen van de Verenigde Staten behoeden en bewaren. Waar en wanneer mogelijk zullen boeken en vooroorlogse machinerie worden geborgen en opgeslagen ten behoeve van toekomstige generaties. De plaatselijke overheden zullen scholen in het leven roepen en in stand houden om de jeugd te onderwijzen.

De Voorlopige Regering hoopt in het jaar 2021 weer een nationale omroepdienst functioneel te hebben. Tot dan zal alle communicatie per land- of zeepost plaats moeten vinden. De postdiensten zouden in de centrale en oostelijke staten tegen het jaar 2011 moeten zijn hersteld, en in het westen tegen het jaar 2018.

5. Van alle burgers wordt samenwerking met de postbestellers van de Verenigde Staten vereist. Het hinderen van een brievenbesteller bij het uitoefenen van zijn functie is strafbaar met de doodstraf.

In opdracht van het Voorlopig Congres van de

Nieuwe Verenigde Staten van Amerika

Mei 2009

1

Curtin

De zwarte bullterriër grauwde en schuimbekte. Hij rukte en trok aan zijn ketting zodat de kledders speeksel omhoogvlogen naar de opgewonden schreeuwende mannen die over de lage houten arenawand hingen. Een met littekens overdekte eenogige bastaard gromde vanaf de overkant van de ring naar de pitbull. De lijn waarmee hij aan een ijzeren ring in de muur was vastgebonden zoemde als de pees van een boog en dreigde de ring uit de muur te trekken.

Het stonk in de zaal. De weezoete rook van de plaatselijk geteelde tabak – royaal versneden met marihuana – zweefde in dichte wolkende spiralen omhoog. Boeren en stadsmensen zaten oorverdovend te schreeuwen vanaf de rijen banken rond de primitieve arena. Degenen die het dichtst bij de ring zaten beukten op de houten planken om de hysterische razernij van de honden nog verder op te voeren. Van leren handschoenen voorziene verzorgers trokken hun gladiatoren in hondengedaante ver genoeg achteruit om ze bij de halsband te kunnen grijpen, en keerden zich om naar de VIP-bank midden voor de gevechtsruimte.

Een forsgebouwde hoogwaardigheidsbekleder, beter in de kleren gestoken dan de meesten, zat aan zijn sigaar van eigen bodem te puffen. Hij wierp een snelle blik op de slanke man die bewegingloos rechts van hem zat, zijn ogen overschaduwd door een pet met een klep. De vreemdeling zat volkomen stil en gaf op geen enkele manier blijk van wat er in hem omging.

De potige dignitaris keek weer naar de verzorgers, en knikte.

Honderd mannen begonnen als uit één keel te brullen toen de honden werden losgelaten. De twee grauwende beesten vlogen als gekken op elkaar af om hun ongecompliceerde onenigheid te beslechten. Plukken vacht en bloed vlogen onder wilde toejuichingen van het publiek in het rond.

Op de bank van de notabelen schreeuwden de bestuurderen niet minder hard dan de dorpelingen. Net als zij hadden de meesten weddenschappen lopen. Maar de man met de sigaar – de wethouder van de Openbare Veiligheid van Curtin, Oregon – trok woest aan zijn sigaar zonder ervan te genieten, zijn gedachten log en zwaar. Opnieuw keek hij even naar de naast hem zittende onbekende.

De magere vreemdeling was heel anders dan de anderen in de arena. Zijn baard was netjes bijgehouden, zijn zwarte haar geknipt en gekamd. Het kwam maar net over zijn oren. De overhuifde blauwe ogen schenen alles met doordringende kritische blik in zich op te nemen, net zoals bij de profeten uit het Oude Testament van wie de wethouder als jongen op de zondagsschool wel plaatjes had gezien, lang vóór de Doemoorlog. Hij bezat het verweerde uiterlijk van een reiziger. En hij droeg een uniform… een uniform dat geen enkele bewoner van Curtin had verwacht ooit nog te zullen zien.

Midden op de hoge voorrand van zijn pet glansde in koper de afbeelding van een ruiter op in het licht van de olielantaarns. Op de een of andere wijze leek het koper feller te schitteren dan welk metaal ook behoorde te doen.

De wethouder keek naar zijn schreeuwende medeburgers en besefte dat deze avond anders was dan andere. De mannen van Curtin schreeuwden met meer vuur dan gewoonlijk bij de gevechten. Ook zij waren zich bewust van de aanwezigheid van de bezoeker, die vijf dagen geleden op de stadspoorten toe was komen rijden, hoog opgericht en trots als een of andere god, en voedsel en onderdak had geëist en een plek om zijn aankondigingen op te hangen…

… en daarna post was gaan uitdelen.

De wethouder had geld op een van de honden staan – op Walleye van ouwe Jim Schmidt. Maar hij was met zijn gedachten niet bij het bloedige duel in het zand daar beneden. Hij moest telkens even naar de postbode kijken.

Ze hadden speciaal voor hem een extra gevecht georganiseerd, aangezien hij morgen uit Curtin zou vertrekken naar Cottage Grove. Hij vindt er niks aan, besefte de wethouder teleurgesteld. De man die hun leven op zijn kop had gezet deed duidelijk zijn best beleefd te zijn. Maar het was precies even duidelijk dat hij geen voorstander van hondengevechten was.

De wethouder boog zich naar zijn gast toe. ‘Ze doen dit soort dingen in het oosten zeker niet, meneer de inspecteur?’

De koele blik van de ander was voldoende antwoord. De wethouder schold zichzelf in gedachten uit voor idioot. Natuurlijk zouden ze daar geen hondengevechten hebben – niet in St. Paul City, of Topeka, of Odessa, of welke plaats ook in het beschaafde gebied van de Nieuwe Verenigde Staten. Maar hier, in het in puin liggende Oregon, dat zo lang van de beschaving afgesneden was geweest…

‘Het staat lokale gemeenschappen vrij hun zaken naar eigen goeddunken te regelen, meneer de wethouder,’ antwoordde de man. Zijn aandacht afdwingende stem kwam, hoewel zacht, toch boven het lawaai in de arena uit. ‘De zeden passen zich aan de tijden aan. Dat weet de regering in St. Pauls City. Ik heb op mijn reizen nog veel erger gezien.’

U bent geabsolveerd, kon hij in de ogen van de inspecteur der posterijen lezen. De wethouder zakte licht ineen en keek weer weg. Hij knipperde met zijn ogen, en eerst dacht hij dat de rook zijn ogen irriteerde. Hij liet zijn sigaar op de grond vallen en wreef hem met zijn voet uit, maar het prikken wilde niet overgaan. Hij zag de arena in een waas, als in een droom… als voor de allereerste keer.

Mijn God! dacht de wethouder. Houden we ons echt tegenwoordig hiermee bezig? Nog maar zeventien jaar geleden was ik lid van de Dierenbescherming!

Wat is er met ons gebeurd? Wat is er met mij gebeurd?

Hij hoestte achter zijn hand om te camoufleren dat hij zijn ogen afveegde. Toen keek hij om zich heen en zag dat hij niet de enige was. Minstens een tiental mannen hier en daar in het publiek schreeuwden niet meer en keken in plaats daarvan neer op hun handen. Enkelen huilden openlijk: hun tranen stroomden neer over gezichten die hard geworden waren door de lange strijd om te overleven. Plotseling leken in de ogen van enkele aanwezigen die jaren na de oorlog ineen te schrompelen – tot onvoldoende excuus.

De toejuichingen bij het einde van het gevecht waren magertjes. Verzorgers sprongen de ring in om de overwinnaar op te lappen en het afval te verwijderen. Maar wel de helft van het publiek leek nerveuze blikken te werpen op de gezagsdrager en de strenge, geüniformeerde gestalte naast hem.

De slanke man zette zijn pet recht. ‘Dank u wel, meneer de wethouder. Maar ik denk dat ik nu maar eens moest gaan slapen. Ik heb morgen een lange reis voor de boeg. Goedenacht allemaal.’

Hij knikte naar de notabelen, stond op en schoot in een versleten leren jack met een veelkleurig insigne op de schouder – een embleem in rood, wit en blauw. Terwijl hij zich langzaam tussen de banken door naar de uitgang toe bewoog, stonden de burgers van het stadje zwijgend op en maakte met neergeslagen ogen ruimte voor hem.

De wethouder van Curtin aarzelde, en stond toen ook op en volgde hem terwijl achter hem een gemurmel van stemmen opsteeg.

Die avond werd de tweede wedstrijd niet gehouden.

2

Cottage Grove

Cottage Grove, Oregon, 16 april 2011

Aan mevrouw Adele Thompson

Burgemeester van Pine View Village

Vrijstaat Oregon

Route van verzending: Cottage Grove,

Curtin, Culp Creek, McFarland Pt,

Oakridge, Pine View

Geachte mevrouw Thompson,

Dit is de tweede brief die ik via de nieuwe postbezorgingsroute door het Willamette Forest-gebied naar u verstuur. Als u de eerste heeft ontvangen zult u wel weten dat uw buren in Oakridge tot medewerking hebben besloten – na enkele aanvankelijke misverstanden. Ik heb de heer Sonny Davis aldaar tot postmeester benoemd, een algemeen gewaardeerd streekbewoner die er al sinds voor de oorlog domicilie heeft. Hij zou het contact met jullie in Pine View nu weer hersteld moeten hebben.

Gordon Krantz lichtte zijn potlood op van de stapel vergeeld papier die de burgers van Cottage Grove hem voor eigen gebruik hadden afgestaan. Een tweetal koperen olielampen en twee kaarsen wierpen een flakkerend licht over de antieke schrijftafel dat helder weerspiegeld werd door de achter glas ingelijste prenten aan de wand van de slaapkamer.

Men had er in het plaatsje op gestaan dat Gordon het beste logies zou krijgen dat er was. De kamer was knus, schoon en warm.

Dit was wel heel wat anders dan de situatie waarin Gordon nog maar een paar maanden tevoren verkeerd had. In de brief zei hij bijvoorbeeld weinig over de problemen waar hij afgelopen oktober in het stadje Oakridge mee te maken had gekregen. De burgers van dat bergdorp hadden hun harten voor hem geopend vanaf het ogenblik dat hij zich bekend maakte als een vertegenwoordiger van de Nieuwe Verenigde Staten. Maar de tirannieke ‘burgemeester’ had zijn onwelkome gast bijna laten vermoorden voordat het Gordon was gelukt duidelijk te maken dat hij alleen maar een postkantoor op wilde zetten en dan weer verder reizen – dat hij geen bedreiging voor ’s burgemeesters macht vormde.

Misschien was het dorpshoofd bang voor de reactie van zijn volk als hij Gordon niet hielp. Uiteindelijk kreeg Gordon de bevoorrading waar hij om vroeg, en zelfs een kostbaar, zij het enigszins bedaard paard. Bij zijn vertrek uit Oakridge had Gordon opluchting op het gezicht van de burgemeester gezien. De plaatselijke grote baas scheen er alle vertrouwen in te hebben dat hij de baas zou kunnen blijven, ondanks het verbijsterende nieuws dat de Verenigde Staten nog steeds ergens bestonden.

En toch begeleidden de inwoners van de plaats Gordon bijna twee kilometer ver; ze stapten vanachter bomen te voorschijn om hem verlegen een brief in de hand te drukken, en liepen een eind mee, druk pratend over het opnieuw toetreden tot de Verenigde Staten van Oregon, waarbij ze ook vroegen wat ze konden doen om te helpen. Ze beklaagden zich openlijk over de tirannie van de plaatselijke potentaat, en tegen de tijd dat Gordon het laatste groepje op de weg achterliet was het wel duidelijk dat er een verandering op til was.

Gordon vermoedde dat de dagen van de burgemeester geteld waren.

Sinds mijn laatste brief uit Culp Creek heb ik in Palmville en Curtin een postkantoor opgericht. Vandaag heb ik de onderhandelingen met de burgemeester van Cottage Grove afgesloten. In dit pakje zit ook een verslag van mijn vorderingen tot dusver, dat aan mijn superieuren in de opnieuw toegetreden staat Wyoming moet worden doorgestuurd. Wanneer de koerier die in mijn voetsporen volgt in Pine View aankomt, geef hem dan mijn aantekeningen en mijn beste wensen, als u zo vriendelijk wilt zijn. En heb geduld als het even duurt. De route ten westen van St. Pauls City is gevaarlijk, en het kan wel meer dan een jaar duren voordat de volgende postbode arriveert.

Gordon kon zich mevrouw Thompsons reactie bij het lezen van die zin helemaal voorstellen. De strijdlustige oude matriarch zou haar hoofd schudden en misschien hardop lachen om de pure grootspraak in elke alinea.

Beter dan wie ook in het woeste gebied dat ooit de grote staat Oregon was geweest, wist Adele Thompson dat er geen koeriers uit het beschaafde oosten zouden komen. Er was geen hoofdkwartier waar Gordon verslag aan moest uitbrengen. Het enige waar St. Paul de hoofdstad van was was een nog steeds lichtelijk radioactieve bocht in de Mississippi. Er was nooit een opnieuw toegetreden staat Wyoming geweest, en trouwens ook evenmin zoiets als de Nieuwe Verenigde Staten, behalve in de fantasie van een rondzwervende nepartiest uit het donkere tijdperk die zijn best deed zich te handhaven in een levensgevaarlijke en achterdochtige wereld.

Mevrouw Thompson was een van de weinige mensen die Gordon sinds de Oorlog had ontmoet die nog steeds zag met haar eigen ogen, en dacht met haar logisch redenerende verstand. De illusie die Gordon had geschapen – eerst per toeval en later uit pure wanhoop – had haar niets gedaan. Ze had Gordon gemogen om wie hij was, en hem vriendelijkheid betoond zonder daar door een mythe toe te hoeven worden aangezet.

Hij schreef de brief op deze omslachtige wijze – met een voortdurend verwijzen naar dingen waar niets van waar was – voor andere ogen dan de hare. De post zou voordat ze in Pine View aankwam nog vele malen in andere handen overgaan langs de bezorgingsroute die hij had georganiseerd. Maar mevrouw Thompson zou tussen de regels door lezen.

Ze zou hem niet verraden. Daar was Gordon zeker van. Hij hoopte alleen dat ze haar lachen zou kunnen houden.

In dit gedeelte van de delta is het tegenwoordig aardig rustig. De gemeenschappen drijven zelfs al weer op bescheiden schaal ruilhandel met elkaar, en zijn over hun oude angst voor epidemieën en survivalisten heen. Ze staan te springen om nieuws over de buitenwereld.

Dat wil niet zeggen dat het overal even vreedzaam is. Mij is verteld dat het gebied van de Roguerivier ten zuiden van Roseburg nog steeds volkomen wetteloos is – helemaal Nathan Holn-gebied. Dus trek ik nu naar het noorden, in de richting van Eugene. De meeste van de brieven die ik bij me heb moeten trouwens ook die kant op.

In zijn zadeltas lag, onder de bijeengebonden brieven die hij overal waar hij kwam van opgewonden, dankbare mensen had aangenomen, de brief die hij van Abby gekregen had. Gordon zou zijn uiterste best doen om die bezorgd te krijgen, wat er uiteindelijk ook met alle andere brieven mocht gebeuren.

Nu moet ik ophouden. Misschien zal mij binnenkort ergens een brief van u en mijn andere goede vrienden bereiken. Tot dan de hartelijke groeten aan Abby en Michael en iedereen.

Minstens even sterk als waar ook leven de Nieuwe Verenigde Staten van Amerika in het mooie Pine View.

Oprecht de uwe,

Gordon K.

Die laatste opmerking was misschien een tikje riskant, maar Gordon moest dat er wel bij zetten, al was het maar om mevrouw Thompson duidelijk te maken dat hij niet helemaal door zijn eigen bedrog werd meegesleept – het verzinsel waarmee hij, naar hij hoopte, veilig het bijna wetteloze buitengebied door zou komen naar…

Naar wat? Na al die jaren wist Gordon nog steeds niet waar hij nu eigenlijk precies naar zocht.

Misschien alleen maar naar iemand, ergens, die iets van verantwoordelijkheid op zich neemt, die iets aan de donkere tijden probeert te doen.

Hij schudde zijn hoofd. Na al die jaren wilde de droom nog maar steeds niet sterven.

Hij vouwde de brief op en stopte hem in een oude enveloppe, drupte er wat kaarsvet op en drukte daar een uit het postkantoor van Oakridge gered stempel in. De brief ging bovenop het ‘verslag van zijn vorderingen’ waar hij daarvóór op had zitten zwoegen, een fantasieverhaaltje gericht aan functionarissen van een nepregering.

Naast het pakje lag zijn postbodepet. Het lamplicht flakkerde in de geelkoperen afbeelding van de ruiter van de Pony Express, nu al maanden Gordons zwijgende metgezel en raadgever. Door een grillig toeval had Gordon zijn nieuwe overlevingsplan kunnen ontwikkelen. Maar nu bleken in stadje na stadje de mensen maar al te happig om zijn verzinsels te geloven, vooral wanneer hij daadwerkelijk brieven afleverde van plaatsen waar hij al geweest was.

Na al die jaren schenen de mensen nog altijd vol weemoed terug te verlangen naar een verloren gegaan gouden tijdperk – een tijdperk waarin de wereld schoon en geordend was, waarin er een grootse, nu uiteengevallen natie had bestaan. Dat verlangen doorbrak hun moeizaam opgebouwde scepticisme zoals de lentedooi de ijskorst over een beek open doet barsten.

Gordon onderdrukte een dreigend schaamtegevoel. Niemand had na de laatste zeventien jaar nog schone handen, en zijn bedrog leek in de stadjes waar hij doorheen kwam zelfs een zeker positief effect te hebben. In ruil voor levensvoorraden en een plekje om uit te rusten verkocht hij hoop.

Een man deed wat hij doen moest.

Er werd twee keer kort en vinnig op de deur geklopt. Gordon riep: ‘Binnen!’

Johnny Stevens, de kersvers aangestelde assistent-postmeester van Cottage Grove, stak zijn hoofd om de hoek. Op Johnny’s jongensgezicht verscheen net het eerste pluis van een bijna blonde baard. Maar zijn pezige lange benen droegen de belofte van een goede langeafstandsloper in zich, en hij genoot de reputatie een uitstekend schutter te zijn. Wie weet zou de jongen misschien zelfs wel de post kunnen bezorgen.

‘Eh, meneer?’ Johnny vond het duidelijk vervelend om Gordon bij een belangrijke bezigheid te storen. ‘Het is acht uur. U weet toch nog wel dat de burgemeester een biertje met u wilde drinken in de pub, omdat het uw laatste avond in de stad is?’

Gordon stond op. ‘Heel goed, Johnny. Bedankt.’ Hij griste zijn pet en jack bijeen, en pakte daarna het zogenaamde rapport en de brief aan mevrouw Thompson op. ‘Alsjeblieft. Dit zijn officiële bestellingen voor je eerste tocht naar Culp Creek. Daar is Ruth Marshall postmeesteres. Ze verwacht al iemand. De mensen daar zullen je goed behandelen.’

Johnny pakte de enveloppen aan alsof ze van vlindervleugels waren gemaakt. ‘Ik zal ze met mijn leven verdedigen, meneer.’ De ogen van de jongeman schitterden van trots, en de felle wil Gordon niet teleur te stellen.

‘Geen sprake van!’ snauwde Gordon. Het laatste dat hij wilde was dat een zestienjarige gewond zou raken bij het beschermen van een hersenschim. ‘Jij gebruikt gewoon je verstand, net zoals ik gezegd heb.’

Johnny slikte en knikte, maar Gordon was er helemaal niet zeker van dat hij het begrepen had. Waarschijnlijk zou de jongen het een heel opwindend avontuur vinden de paden door het bos verder te volgen dan iemand uit zijn dorp in meer dan tien jaar had gedaan, om vervolgens terug te komen als een held die van zijn reizen kon verhalen. Er waren nog wel enkele solitaire survivalisten in die heuvels, maar zo ver ten noorden van het gebied van de Rogue bestond er alle kans dat Johnny zonder enig probleem naar Crab Creek en terug zou komen.

Gordon had zichzelf al bijna overtuigd. Hij liet zijn adem ontsnappen en greep de jongeman bij een schouder. ‘Je land heeft er geen behoefte aan dat je sterft, Johnny, maar dat je het nog een poosje blijft dienen. Zul je dat onthouden?’

‘Ja meneer.’ De knaap knikte ernstig. ‘Ik begrijp het.’

Gordon draaide zich om om de kaarsen uit te blazen.

Johnny moest in de ruïnes van het oude postkantoor van Cottage Grove hebben rondgerommeld, want in de hal zag Gordon dat er op de schouder van het handgeweven overhemd van de jongen nu trots een insigne van de Amerikaanse posterijen prijkte, na bijna twintig jaar nog helder van kleur.

‘Ik heb al tien brieven van mensen hier uit Cottage Grove en van boerderijen in de buurt,’ zei Johnny. ‘Ik geloof niet dat de meesten van hen zelfs maar iemand in het oosten kennen. Maar ze schrijven toch, alleen om de opwinding, en ze hopen dat er iemand terug zal schrijven.’

Na Gordons bezoek waren de mensen in ieder geval hun schrijfkunst weer wat gaan oefenen. Dat was al wel een paar dagen kost en onderdak waard.

‘Je hebt ze toch gewaarschuwd dat het postverkeer ten oosten van Pine View nog langzaam gaat en we niets garanderen?’

‘Ja hoor. Het kan ze niet schelen.’

Gordon glimlachte. ‘Dan is het goed. De posterijen hebben trouwens toch altijd voornamelijk fantasieën vervoerd.’

De jongen keek hem niet-begrijpend aan, maar Gordon klapte zijn pet op zijn hoofd en zei verder niets.

Na zijn vertrek uit de puinhopen van Minnesota, zo lang geleden, had Gordon weinig dorpen gezien die zo welvarend en ogenschijnlijk gelukkig en tevreden waren als Cottage Grove. De boerderijen produceerden nu meestentijds meer dan voldoende om de levensbehoeften te dekken. De burgerwacht was goed gedrild, en – anders dan in Oakridge – niet autoritair. Terwijl zijn hoop nog eens een echte beschaving te vinden langzaam in rook opging, had Gordon zijn dromen bijgesteld, tot een oord als dit bijna het paradijs leek. Het was dan ook ironisch dat hij nu door hetzelfde verzinsel waardoor hij veilig en zo ver door de wantrouwende gehuchten in de bergen had kunnen reizen nu niet hier kon blijven. Want om het bedrog in stand te houden, moest hij verder. Ze geloofden allemaal in hem. Als de illusie die hij geschapen had nu werd doorgeprikt, zouden zelfs de brave mensen van dit stadje zich zeker tegen hem keren.

Het ommuurde dorp besloeg maar een segment van het Cottage Grove van voor de oorlog. De pub was een groot, knus souterrain dat twee grote open haarden telde en een bar waar het bittere plaatselijk gebrouwen bier in grote stenen pullen werd geserveerd.

Burgemeester Peter von Kleek zat in een zitje in een hoek op ernstige toon te praten met Eric Stevens, Johnny’s grootvader en nieuw-aangestelde postmeester van Cottage Grove. De twee mannen zaten een exemplaar van Gordons ‘Federale Voorschriften’ te bestuderen toen hij en Johnny de gelegenheid binnen stapten.

In Oakridge had Gordon enkele tientallen kopieën gedraaid op een met een zwengel te bedienen stencilmachine, die hij in het oude, verlaten postkantoor nog aan de gang had kunnen krijgen. Hij had heel wat denkwerk en zorg aan deze pamfletten besteed. De tekst moest authentiek lijken, en terzelfdertijd niet echt bedreigend zijn voor de plaatselijke grootheden, zodat deze geen reden zouden hebben om Gordons mythische Nieuwe Verenigde Staten te vrezen, of Gordon zelf… Tot dusver waren die velletjes papier zijn meest geïnspireerde inval geweest.

De lange Peter von Kleek stond op en drukte Gordon de hand, hem met een gebaar nodend te gaan zitten. De barkeeper schoot toe met twee grote kroezen zwaar bruin bier. Het was natuurlijk warm, maar toch heerlijk – net zwart roggebrood.

De burgemeester wachtte, nerveus aan zijn stenen pijp trekkend, tot Gordon met een zucht en met zijn lippen smakkend zijn kroes neerzette.

Von Kleek knikte in antwoord op het geïmpliceerde compliment. Maar zijn frons bleef waar ze was. Hij tikte met zijn vinger op het papier voor hem. ‘Deze voorschriften zijn niet erg nauwkeurig gesteld, meneer de inspecteur.’

‘Zegt u maar Gordon, alstublieft. We zijn niet meer zo formeel.’

‘Och ja. Gordon. Noem mij dan Peter.’ De burgemeester was duidelijk niet op zijn gemak.

‘Nu, Peter,’ knikte Gordon. ‘De regering van de Nieuwe Verenigde Staten heeft wat harde lessen gehad. Een ervan is geweest, geen strenge normen op te leggen aan veraf gelegen plaatsen die met problemen zitten waar St. Pauls City geen idee van heeft, laat staan voorschriften voor kan geven.’ Gordon stortte zich in een van zijn kant en klare verkooppraatjes. ‘Neem bijvoorbeeld de kwestie van het geld. De meeste gemeenschappen hebben kort na de vechtpartijen bij de voedseldistributiecentra de valuta die we voor de oorlog hadden afgeschaft. Overal zie je ruilhandelsystemen, en die werken gewoon prima, behalve daar waar afbetaling in de vorm van dienstverlening tot een soort slavernij leidt.’

Dat was allemaal waar. Bij zijn reizen had Gordon overal versies van het feodale horigensysteem de kop op zien steken. Geld was een lachertje.

‘De federale overheid in St. Paul heeft de oude valuta ongeldig verklaard. Er zijn gewoon te veel bankbiljetten en munten voor het handjevol plattelandseconomietjes hier en daar. En toch proberen we de nationale handel weer op gang te brengen. Eén manier daartoe is de tweedollarbiljetten van vroeger te accepteren voor de porto op door de Amerikaanse posterijen vervoerde brieven. Van die biljetten zijn er nooit heel veel geweest, en ze zijn met de huidige technieken onmogelijk na te maken. Zilveren munten van voor 1965 worden ook aangenomen.’

‘We hebben al voor meer dan veertig dollar binnen gekregen!’ kwam Johnny Stevens ertussendoor. ‘De mensen zijn overal naar die oude briefjes en munten op zoek gegaan. En ze zijn ze ook weer gaan gebruiken om ruilschulden te betalen.’

Gordon haalde zijn schouders op. Het was al begonnen. Soms voerden de kleine dingetjes die hij aan zijn verhaal toevoegde, louter om het een schijn van waarheid te verlenen, op eigen kracht tot ontwikkelingen die hij nooit verwacht had. Hij zag niet in hoe deze mensen er veel schade van konden ondervinden als er weer wat geld in circulatie kwam op grond van een hier en daar in de ‘Nieuwe Verenigde Staten’ verbreide mythe.

Von Kleek knikte en stapte over op het volgende punt. ‘Dit stukje over geen “dwang” zonder verkiezingen.’ Hij tikte op het papier. ‘Nou, we hebben wel zoiets als regelmatige bestuursvergaderingen hier, en als er iets belangrijks speelt komen daar ook mensen uit de vlekken in de buurt bij zitten. Maar ik kan niet echt zeggen dat de mensen ooit op mij of mijn militiechef gestemd hebben… niet met echte geheime verkiezingen, zoals hier staat.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘En we hebben ook wel behoorlijk drastische dingen moeten doen, vooral in de begintijd. Ik hoop dat ons dat niet al te zwaar zal worden aangerekend, meneer de inspec-… Gordon. We hebben echt alleen ons best gedaan. We hebben bijvoorbeeld een school; de meeste jongere kinderen gaan er na de oogsttijd heen. En we kunnen ook best machines gaan bergen en verkiezingen houden, zoals hier staat…’

Het was duidelijk dat Von Kleef gerustgesteld wilde worden. Hij probeerde Gordons blik te vangen. Maar Gordon bracht zijn bierpul naar zijn mond om de ogen van de man niet te hoeven ontmoeten. Een van de meest ironische fenomenen die hij bij zijn reis had waargenomen was dit – dat degenen die zich het minst tot barbaars gedrag hadden verlaagd ook degenen waren die zich het meest leken te schamen er überhaupt toe te zijn overgegaan.

Hij hoestte en schraapte zijn keel. ‘Het lijkt… het lijkt me dat je het hier helemaal niet gek gedaan hebt, Peter. Het verleden is trouwens toch minder belangrijk dan de toekomst. Ik denk niet dat je je ook maar enigszins zorgen hoeft te maken dat de federale overheid in zal grijpen.’

Von Kleek keek opgelucht. Gordon was ervan overtuigd dat er hier binnen een paar weken geheime verkiezingen zouden worden gehouden. En de bewoners van deze regio zouden verdienen wat ze kregen als ze iemand anders tot hun leider kozen dan deze stugge, verstandige man.

‘Er is één ding dat me dwarszit.’

Het was Eric Stevens die sprak. De krasse oude baas was Gordons meest voor de hand liggende keus als postmeester geweest. In de eerste plaats leidde hij de plaatselijke factorij, en hij was de best opgeleide man in de stad, die voor de oorlog een graad behaald had. Een tweede reden was dat Stevens het meest argwanend geleken had toen Gordon verscheidene dagen geleden de stad binnen was komen rijden, en een nieuw tijdperk voor Oregon onder het gezag van de ‘Nieuwe Verenigde Staten’ had aangekondigd. Hem tot postmeester benoemen had een goede manier geleken om hem in de zaak te doen geloven, al was het maar terwille van zijn eigen prestige en voordeel. Slechts af en toe zou hij iets moeten doen, en dan zou hij het waarschijnlijk ook goed doen – zolang de mythe stand hield, tenminste.

De oude Stevens draaide peinzend zijn kroes op tafel rond zodat hij een wijde ovale kring op het hout achterliet. ‘Wat ik niet begrijp is waarom er niet al veel eerder iemand van St. Pauls City hier geweest is. Oké, ik weet dat u een enorm stuk wildernis door moest om hier te komen, en bijna het hele eind te voet, zegt u. Maar wat ik weten wil is, waarom hebben ze niet gewoon iemand in een vliegtuig gestuurd?’

Er viel een korte stilte rond de tafel. Gordon kon merken dat er ook mensen in de buurt meeluisterden.

‘Maar opa!’ Johnny Stevens schudde gegeneerd zijn hoofd. ‘Weet u dan niet hoe erg de oorlog geweest is? Alle vliegtuigen en ingewikkelde machines zijn gemold door dat stralingsapparaat dat bij het begin van de oorlog alle radio’s en dergelijke al meteen heeft opgeblazen! En later was er niemand meer die ze kon maken. En er waren natuurlijk ook geen reserveonderdelen!’

Gordon knipperde even verbaasd met zijn ogen. Dat joch was slim! Hij was na de ondergang van de industriële samenleving geboren, maar toch had hij de kernpunten te pakken. Natuurlijk wist iedereen wel van de elektromagnetische straling, afkomstig van reusachtige, hoog in de ruimte ontplofte H-bommen, die op die fatale eerste dag elektronische apparatuur overal ter wereld hadden vernietigd. Maar Johnny had inzicht in de interne samenhang en daardoor kwetsbaarheid van een op machines draaiende cultuur.

Maar als het jong slim was, dan had hij dat vast van zijn grootvader geërfd. De oude Stevens keek Gordon licht spottend aan. ‘Klopt dat, inspecteur? Was er nergens meer een reserveonderdeel of monteur te vinden?’

Gordon wist dat die bewering bij uitputtende ondervraging geen stand kon houden. Hij zegende de lange, saaie uren die hij na zijn vertrek uit Oakridge op kapotte wegen had doorgebracht, en waarin hij zijn verhaal tot in details had uitgewerkt.

‘Nee, zo is het niet helemaal. De straling, de ontploffingen en de fall-out hebben veel vernield. En door de bacteriën en de oproeren en de Driejarige Winter zijn veel vakbekwame mensen omgekomen. Maar in feite hebben ze er niet lang over gedaan om sommige machines weer aan de gang te krijgen. Binnen enkele dagen konden er alweer vliegtuigen de lucht in. De Nieuwe Verenigde Staten hebben er tientallen die gerepareerd zijn en proefvluchten hebben gemaakt en vliegklaar staan te wachten. Maar ze kunnen niet opstijgen. Ze moeten allemaal aan de grond blijven, nog wel jaren.’

De oude man keek niet-begrijpend. ‘Waarom dat, inspecteur?’

‘Om dezelfde reden dat u geen uitzending op zou vangen ook al zette u een werkende radio in elkaar,’ zei Gordon. Hij wachtte even voor meer effect. ‘Vanwege de lasersatellieten.’

Peter von Kleek sloeg met zijn vlakke hand op de tafel. ‘Allemachtig!’ Overal in het vertrek draaiden hoofden zich naar hen om.

Eric Stevens zuchtte, met een blik naar Gordon die er een van volledige acceptatie moest zijn… of van bewondering voor een betere leugenaar dan hijzelf.

‘Wat… wat is een lee…?’

‘Lasersatellieten,’ begon Johnny’s grootvader uit te leggen. ‘Wij hebben de oorlog dan wel gewonnen’ – hij snoof bij de herinnering aan de beroemde marginale overwinning die was rondgebazuind in de weken voordat de volksoproeren begonnen – ‘maar de vijand moet wat slapende satellieten in de dampkring hebben achtergelaten. Die zijn geprogrammeerd om maanden of jaren stilletjes te blijven wachten, en als iets ook maar een piepje uitzendt over de radio, of probeert te vliegen, dan pats!’ Hij hakte met zijn hand door de lucht. ‘Geen wonder dat ik nooit iets op mijn kristalradiootje heb opgevangen!’

Gordon knikte. Het verhaal klonk zo aannemelijk dat het best nog waar kon zijn ook. Eigenlijk hoopte hij het maar. Want het zou de stilte kunnen verklaren, de eenzame leegte van het uitspansel, zonder dat iedere vorm van beschaving volledig uit de wereld verdwenen hoefde te zijn.

En hoe waren anders de slakkenhopen te verklaren die alles waren wat er van zoveel radioantennes die hij op zijn reizen gezien had was overgebleven?

‘Maar wat doet de regering eraan?’ vroeg Von Kleef op ernstige toon.

Sprookjes, dacht Gordon. Zijn leven zou bij zijn verdere reizen steeds ingewikkelder worden, totdat iemand hem uiteindelijk zou ontmaskeren. ‘Er zijn nog wel wat wetenschappers. We hopen in Californië faciliteiten te vinden om raketten te maken en te lanceren die we in een baan om de aarde kunnen brengen.’ Hij liet de implicatie onuitgesproken.

De anderen keken teleurgesteld.

‘Was er maar een manier om die verdomde satellieten eerder uit te schakelen,’ zei de burgemeester. ‘Denk toch eens aan al die vliegtuigen die daar maar staan te staan! Kun je je voorstellen hoe het volgende stelletje Holnistische overvallers uit dat verdomde Rogue-gebied op hun neus zou kijken als ze ontdekten dat wij boertjes ruggesteun kregen van de Amerikaanse luchtmacht, en een stel A-10’s!’

Hij bootste het gierende geluid van een straaljager na en maakte duikbewegingen met zijn handen. Daarna deed de burgemeester een heel aardige imitatie van een machinegeweer. Gordon lachte met de anderen mee. Even leefden ze als kleine jongens in een reddingsfantasie, waarin de goeden sterker waren.

Andere mannen en ook vrouwen verzamelden zich om hen heen, nu de burgemeester en de inspecteur van de posterijen hun zaakjes kennelijk hadden afgehandeld. Iemand haalde een harmonica te voorschijn. Johnny Stevens kreeg een gitaar aangereikt; hij bleek heel getalenteerd. Weldra zong iedereen schuine volksliedjes en oude reclamedeuntjes.

De stemming zat er echt in. Nieuwe hoop waarde rond, even overvloedig als het warme, donkere bier, en smaakte minstens zo goed.

Later op de avond hoorde hij het voor het eerst. Bij het verlaten van het herentoilet – en dankbaar dat Cottage Grove op een of andere manier een spoelsysteem voor het sanitair in stand had weten te houden – bleef Gordon bij de achtertrap plotseling staan.

Er was een geluid geweest.

De groep bij de open haard was aan het zingen… ‘Kom bij me staan en hoor mijn lied – een lied van vreemde reizen…’

Gordon hield zijn hoofd scheef. Had hij zich die andere murmeling maar verbeeld? Ze was slechts zwak geweest, en zijn hoofd gonsde van zichzelf al een beetje, vanwege het bier.

Maar een raar gevoel in zijn nek, een gevoel van intuïtief weten, wilde niet wijken, dus draaide hij zich om en begon de trap op te lopen die steil omhoogvoerde naar het gebouw boven de pub in het souterrain. Bovenaan kwam hij in een duister halletje. Gordon bleef naar zijn gevoel een hele tijd vruchteloos staan luisteren. Ten slotte draaide hij zich om, en schreef de hele zaak maar toe aan zijn overspannen fantasie.

Toen kwam het opnieuw.

… een reeks zwakke, griezelige geluiden, maar net hoorbaar. De half bewuste herinnering die deze bij hem opriepen deed een rilling over zijn rug lopen. Hij had zulke geluiden niet meer gehoord sinds… sinds lang, lang geleden.

Aan het eind van de stoffige gang drong een zwak lichtschijnsel langs een kierende deurstijl. Zachtjes ging hij erop toe.

Bloep!

Gordon raakte de kille metalen deurknop aan. Er lag geen stof op. Er was daarbinnen al iemand.

Wah-wah…

Door het ontbreken van het gewicht van zijn revolver aan zijn riem – in de logeerkamer in het verondersteld veilige Cottage Grove achtergelaten – voelde hij zich halfnaakt toen hij de deurknop omdraaide en de deur open duwde.

Stoffige dekzeilen overdekten hoog opgestapelde kratten vol losse spullen – van uit de puinhopen geredde autobanden en gereedschappen tot aan meubels toe, een geheime voorraad, door de dorpelingen opgeslagen voor een onzekere toekomst. Achter een rij kisten vandaan kwam een zwak, flakkerend licht. Ervóór klonken gedempte stemmen, druk en opgewonden fluisterend. En dat geluid –

Bloep, bloep!

Gordon sloop langs de stapels muf ruikende kratten – net wankelende bergen van oeroude blokken steen – naar voren, steeds gespannener wordend naarmate hij het einde van de rij dichter naderde. De lichtgloed nam toe. Het was een koud licht, zonder warmte.

Onder zijn voet kraakte een plank. Vijf gezichten keken plotseling op, zich scherp aftekenend in het vreemde licht. In één ademloze seconde zag Gordon dat het kinderen waren, die met verschrikt ontzag naar hem opstaarden – vooral omdat ze hem duidelijk herkenden. Hun ogen stonden groot in hun gezichtjes en ze verroerden zich niet. Maar dat alles liet Gordon onverschillig; hij keek alleen naar een klein doosachtig voorwerp dat op een ovaal kleedje midden in het afgeschermde hokje lag. Hij kon zijn ogen niet geloven.

Onder langs het voorwerp liep een rij zeer kleine knopjes, en in het midden gaf een vlak, grijs scherm een parelgrijze lichtglans af. Roze spinnen kropen uit vliegende schotels te voorschijn en stapten begeleid door een knarsend marsdeuntje autoritair over het scherm omlaag. Nadat ze zonder op tegenstand te stuiten onderaan waren gekomen, stootten ze een triomfantelijk gepiep uit; vervolgens hergroepeerden ze hun gelederen en begon de bestorming weer van voren af aan.

Gordons keel voelde kurkdroog aan. ‘Waar…’ lispelde hij.

De kinderen stonden op. Een van de jongens slikte moeilijk. ‘Ja meneer?’

Gordon wees. ‘Waar hebben jullie dat in hemelsnaam vandaan?’ Hij schudde zijn hoofd. ‘En vooral… waar hebben jullie de batterijen vandaan?’

Een van de kinderen begon te huilen. ‘We wisten niet dat het verkeerd was, meneer. Jimmy Smith zei dat het gewoon een spelletje was waar de kinderen vroeger altijd mee speelden. Je ziet ze hier overal, alleen werken ze niet meer…’

‘Wie,’ hield Gordon aan, ‘is Jimmy Smith?’

‘Een jongetje. Z’n vader komt de laatste paar jaar steeds uit Creswell met een wagen vol spullen om te ruilen. Jimmy heeft deze met ons geruild voor twintig oude die we hadden gevonden en die niet meer werkten.’

Gordon haalde zich de kaart voor de geest die hij vroeg in de avond op zijn kamer had zitten bestuderen. Creswell lag net iets ten noorden van hier, niet ver van de route die hij voornemens was geweest naar Eugene te volgen.

Was het mogelijk? Hoop laaide te fel en te plotseling op om vreugdevol te zijn, of zelfs maar te worden onderkend. ‘Heeft die Jimmy Smith ook gezegd hoe hij eraan kwam?’ Hij probeerde de kinderen niet te laten schrikken, maar toch moest iets van zijn heftig willen weten in zijn stem hebben doorgeklonken en de kinderen angst hebben aangejaagd. Een meisje jammerde: ‘Hij zei dat hij het van Cyclops had gekregen!’

Toen stoven de kinderen in een paniekerige warreling uiteen door de smalle gangetjes in de stoffige opslagruimte. Gordon stond plotseling helemaal alleen, roerloos neerkijkend op kleine landbestormers die over het zachtglanzende grijze schermpje omlaagliepen.

‘Kners, kners, kners,’ gingen hun marcherende pootjes.

Zegevierend klonk het bloep. En toen begon het spel weer helemaal opnieuw.

3

Eugene

De adem van de pony kwam in wolkjes terwijl het dier voortsjokte door de klamme regen, geleid door een man in een poncho die glibberig was van de nattigheid. Zijn enige last bestond uit een zadel en twee bolstaande tassen met plastic eroverheen tegen het vocht.

De grijze autosnelweg glinsterde van het water. Diepe plassen lagen als kleine meertjes in het beton. Tijdens de jaren van droogte na de oorlog was zand over de vierbaanssnelweg gewaaid, waarop later gras was gaan groeien toen de vroegere regens uit het noordwesten terugkeerden. De snelweg was nu voor een groot deel een slingerende strook grasland, een vlakke baan in de beboste heuvels die uitzicht boden op een kolkende rivier.

Gordon trok zijn regencape als een tent over zijn hoofd om zijn kaart te kunnen raadplegen. Rechts voor hem had zich een groot ven gevormd waar de zuidelijke en oostelijke bovenlopen van de Willamette samenvloeiden alvorens tussen Eugene en Springfield af te buigen naar het westen. Volgens de oude kaart lag daar beneden een modern industrieterrein. Nu staken er alleen nog wat oude daken boven de moddertroep uit. De keurige rijbanen, parkeerterreinen en gazons waren nu het gebied van watervogels, die geen greintje last van al die nattigheid leken te hebben.

In Creswell hadden ze tegen Gordon gezegd dat de autosnelweg iets ten noorden hier vandaan onbegaanbaar zou zijn. Hij zou door Eugene zelf moeten gaan, een brug over de rivier zien te vinden, en op de een of andere manier de snelweg naar Coburg weer opzoeken. De Creswellers waren wat vaag geweest over de details. Na de oorlog hadden nog maar weinig reizigers de tocht gemaakt.

Dat is helemaal niet erg. Eugene is een van de plaatsen waar ik al maanden naar toe wil. We zullen eens gaan kijken wat ervan geworden is. Maar niet te lang. Op dat moment was de stad slechts een mijlpaal langs zijn route naar een groter mysterie dat verder naar het noorden wachtte.

De elementen hadden de nationale snelweg nog niet verslagen. Ze mocht dan dicht met gras begroeid zijn en vol plassen staan, maar de ingestorte bruggen die hij was gepasseerd droegen nog steeds de onmiskenbare kenmerken van menselijk geweld. Naar het scheen kon als de mens iets echt goed gebouwd had alleen de tijd of de mens zelf zijn bouwwerk vernielen. En ze bouwden vroeger goed, dacht Gordon. Misschien zouden toekomstige generaties Amerikanen wanneer ze elkaar verscheurend en verslindend door de wouden zwierven deze bouwwerken voor scheppingen van goden verslijten.

Hij schudde zijn hoofd. Die regen, ik word er helemaal zweverig van.

Kort daarop kwam hij bij een bord dat half ondergedompeld in het troebele water lag. Gordon schopte wat rommel weg en knielde neer om de roestige oude plaat te bekijken – zoals een spoorzoeker een koud spoor op een bospad onderzoekt.

‘Thirtieth Avenue,’ las hij hardop.

Een brede weg liep westwaarts de heuvel in, weg van de oude snelweg. Volgens de oude kaart lag het centrum van Eugene die kant op, net over de beboste heuvelrug. Gordon stond op en klopte zijn lastdier op de hals. ‘Kom, Dobbin. Steek je staart maar uit, we gaan rechtsaf. Vanaf hier zijn het verder vlakke wegen.’ Het paard snoof stoïcijns toen Gordon zacht aan de teugels trok en het dier de afrit afleidde, onder het viaduct door en de oprit naar het westen op.

Vanaf de top van de heuvel leek een zacht neerdalende nevel de onttakeling van de vernielde stad te verdoezelen. Het zwart van de branden was reeds lang door de regens weggespoeld. Uit scheuren in het trottoir omhooggroeiende baarden van klimplanten overdekten vele van de gebouwen en verborgen hun wonden.

In Creswell had men hem gewaarschuwd voor wat hij kon verwachten. Toch viel het nooit mee om een dode stad binnen te gaan. Gordon daalde naar de spookachtig verlaten straten af die vol lagen met glasscherven. Het natgeregende trottoir glinsterde van de verbrijzelde ruiten uit een ander tijdperk. In de lager gelegen delen van de stad groeiden elzen midden op straat, in aarde die daar was gedeponeerd toen een modderrivier zich de stad in had gestort na het scheuren van de dammen bij Fall Creek en Lookout Point. Door het leegstromen van die stuwmeren was Route 58 ten westen van Oakridge weggevaagd, waardoor Gordon een omweg helemaal naar het zuiden en westen via Curtin, Cottage Grove, en Creswell had moeten maken alvorens weer naar het noorden te kunnen.

De verwoestingen waren aanzienlijk. Maar toch, dacht Gordon, hebben ze hier stand gehouden. Naar verluidt hadden ze het bijna gered.

In Creswell hadden de burgers, tussen alle vergaderingen en festiviteiten door – zoals de verkiezing van de nieuwe postmeester en het opgewonden plannen opstellen voor de uitbreiding van het nieuwe postnetwerk naar het oosten en westen – Gordon onthaald op verhalen over de helfhaftige worsteling van Eugene. Ze hadden hem verteld hoe de stad nog vier lange jaren nadat ze door oorlog en epidemieën van de buitenwereld afgesloten was geraakt haar uiterste best was blijven doen om zich te handhaven. Op de een of andere manier had de stadstaat middels een wonderlijk verbond tussen de universitaire gemeenschap en de op het land zwoegende boeren alle bedreigingen overleefd… tot de bandietenbendes haar ten langen leste de genadeslag hadden gegeven door de hoger gelegen spaarbekkens allemaal tegelijk op te blazen, zodat de stad zowel van elektriciteit als van onbesmet water verstoken was geraakt.

Het verhaal had al de status van een legende, bijna zoals dat van het paard van Troje. En toch hadden de vertellers er niet verslagen bij gekeken. Het was eerder alsof ze de ramp nu bezagen als een tijdelijke terugslag, die binnen hun eigen tijd van leven wel zou worden overwonnen. Want Creswell had zelfs al vóór Gordons aankomst in een roes van optimisme verkeerd. Zijn verhaal over een ‘Nieuw Amerika’ was het tweede goede nieuws dat de stad binnen nog geen drie maanden kreeg.

De afgelopen winter was er een andere bezoeker gearriveerd, ditmaal uit het noorden – een grinnikende man in een zwart-wit gewaad, die verbluffende geschenken onder de kinderen had uitgedeeld en daarna was vertrokken onder het uitspreken van de magische naam Cyclops.

Cyclops, had de vreemdeling gezegd.

Cyclops zou alles weer in orde maken. Cyclops zou welbehagen en vooruitgang in de wereld terug doen keren en iedereen verlossen van de grauwe sleur en de drukkende hopeloosheid die de erfenis van de Doemoorlog waren. De mensen hoefden alleen maar hun oude machinerie bij elkaar te zoeken, vooral elektronische apparaten. Cyclops zou hun nutteloze, kapotte apparatuur van hen overnemen, plus misschien wat voedsel dat ze over hadden, voor het levensonderhoud van zijn vrijwillige dienaren. In ruil hiervoor zou Cyclops de Creswellers dingen geven die werkten. De speeltjes waren niet meer dan symbolisch voor wat er nog komen zou. Op een dag zouden er werkelijke wonderen plaatsvinden.

Gordon had eigenlijk niets samenhangends uit de mensen van Creswell kunnen krijgen. Ze waren te dronken van vreugde om helemaal logisch te kunnen denken. De helft van hen nam aan dat zijn ‘Nieuwe Verenigde Staten’ achter Cyclops stonden, en de andere helft dacht dat het andersom was. Vrijwel niemand kwam op de gedachte dat die twee wonderbaarlijke zaken ook los van elkaar konden staan – dat het twee zich verspreidende legenden waren die elkaar in de wildernis tegen het lijf liepen.

Gordon durfde hen niet uit de droom te helpen, of te veel vragen te stellen. Hij was zo snel mogelijk vertrokken, beladen met meer brieven dan ooit, en vastbesloten de bron van het verhaal op te sporen.

Rond twaalven sloeg hij op University Street naar het noorden af. De zachte regen hinderde hem niet. Hij kon een tijdje in Eugene rondkijken en dan nog tegen het vallen van de avond Coburg bereiken, waar een nederzetting van jutters heette te wonen. Iets ten noorden daarvan lag het gebied van waaruit de volgelingen van Cyclops de boodschap van hun vreemde verlossing verspreidden.

Kalmpjes langs de geplunderde gebouwen lopend vroeg Gordon zich af of hij in het noorden zelfs maar moest proberen zijn ‘postbode-act’ te slijten. Hij herinnerde zich de spinnetjes en vliegende schotels, opflitsend in het duister, en kon maar moeilijk geen hoop gaan koesteren. Misschien kon hij het bedrog opgeven en eindelijk iets reëels vinden om in te geloven. Misschien had nu eindelijk iemand de strijd tegen het donkere tijdperk aangebonden.

Het straaltje hoop was te troostrijk om los te laten, maar te fragiel om zich aan vast te klemmen.

De verbrijzelde winkelpuien in de verlaten stad maakten ten slotte plaats voor Eighteenth Avenue en de campus van de universiteit van Oregon, waarvan het uitgestrekte sportveld nu geheel begroeid was met jonge essen en elzen, sommige al meer dan zeven meter hoog. Daar, dicht bij het oude gymnastiekgebouw, vertraagde Gordon zijn pas en bleef toen abrupt staan, ook de pony tot stilstand brengend.

Het dier snoof en krabde in de grond terwijl Gordon luisterde, tot hij zeker was van zijn zaak.

Ergens, misschien niet zo heel ver weg, gilde iemand.

De zwakke kreten bereikten een crescendo, en vielen toen weg. Het was een vrouwenstem, doortrokken van pijn en doodsangst. Gordon duwde de flap van zijn holster omhoog en trok zijn revolver. Waren de kreten uit noordelijke richting gekomen? Uit oostelijke?

Hij drong het semi-oerwoud tussen de universiteitsgebouwen binnen, gehaast een plek zoekend om in dekking te gaan. Sinds zijn vertrek uit Oakridge, maanden geleden, had hij het gemakkelijk gehad, te gemakkelijk. Hij had duidelijk slechte gewoonten opgedaan. Het was een wonder dat niemand hem had gehoord, zoals hij door deze verlaten straten aan was komen slenteren alsof ze van hem waren.

Hij leidde de pony door een wijd openstaande deur in de zijgevel van een sportgebouw met schuine wanden naar binnen, en bond het dier aan een opvouwbare tribune vast. Gordon strooide wat haver bij de pony op de grond, maar liet het zadel op zijn rug vastgegespt zitten.

En nu? Wachten we tot het overwaait? Of gaan we kijken?

Gordon pakte zijn boog en pijlkoker en spande de pees. In de regen was dit wapen waarschijnlijk betrouwbaarder, en zeker minder luidruchtig dan zijn karabijn of revolver.

Een van de bolstaande postzakken propte hij in een ventilatiekoker, goed uit het gezicht. Terwijl hij nog een plek voor de andere zak zocht, besefte hij plotseling waar hij mee bezig was. Hij grinnikte ironisch om zijn kortstondige dwaasheid en liet de tweede zak op de grond liggen terwijl hij op zoek ging naar het onraad.

De geluiden kwamen uit een bakstenen gebouw even verderop, waarvan de lange rij vensterruiten nog ongeschonden glansden in het licht. Kennelijk hadden eventuele plunderaars er geen interesse voor gehad.

Gordon kon zwakjes het geluid horen van gedempte stemmen, het zacht gehinnik van paarden, en het kraken van paardentuig. Aangezien hij geen toeschouwers op daken of bij ramen zag, stoof hij het overwoekerde gazon over en een brede betonnen trap op en drukte zich plat tegen een deur om de hoek van het gebouw. Hij ademde door zijn mond om geen geluid te maken.

De deur was voorzien van een oude, geroeste grendel en een gegraveerd roestig bordje.

Theodore Sturgeon herdenkingscentrum

Aangeboden mei 1989
openingstijden cafetaria

11 - 12:30 u

17:00 – 20.00 u

De stemmen kwamen van binnen… maar te gedempt om iets duidelijk te kunnen verstaan. Een buitentrap voerde omhoog naar ettelijke verdiepingen boven hem. Hij stapte achteruit en zag dat drie verdiepingen hoger een deur op een kier stond.

Gordon wist dat hij alweer iets stoms deed. Nu hij de haard van de onrust had gelokaliseerd, zou hij in feite zijn pony moeten gaan ophalen en zorgen dat hij hier zo snel mogelijk vandaan kwam.

De stemmen daarbinnen kregen een nijdige klank. Door de kier in de deur hoorde hij een klap. De kreet van pijn van een vrouw werd gevolgd door de ruwe lach van een man.

Met een lichte zucht vanwege de zwakke plek in zijn karakter, die maakte dat hij hier bleef in plaats van op de loop te gaan zoals iedereen met ook maar een greintje verstand zou doen, begon Gordon de betonnen trap te beklimmen, er goed op lettend dat hij het in alle stilte deed.

Een klein gedeelte net binnen de half openstaande deur was verrot en vermolmd. Maar verderop leek de derde verdieping van het centrum onaangeroerd. Als door een wonder was geen van de glazen ruiten in het grote dakraam ingegooid, ofschoon de koperen omlijsting een groen patina droeg. Onder het vale licht van het atrium kronkelde zich een met tapijt bekleed looppad in een spiraal omlaag van verdieping naar verdieping.

Terwijl Gordon behoedzaam op het open middendeel van het gebouw toeliep, kreeg hij even het gevoel dat hij in de tijd terug was gegaan. De kantoren van de studentenorganisaties – met hun gepassioneerde wervelwinden van papier – waren volledig van plundering verschoond gebleven. De muren waren nog steeds bedekt met door ouderdom verbleekte aankondigingen van sportevenementen, revue-optredens, collectieve demonstraties.

Pas helemaal achterin hingen een paar berichten in fel rood die met de noodsituatie te maken hadden – met de laatste crisis die bijna zonder waarschuwing over hen was gekomen en aan alles een eind had gemaakt. Verder was het hier huiselijk, radicaal, enthousiast van sfeer.

Jong…

Gordon haastte zich er voorbij en langs de binnenbocht van het rondwentelende looppad verder naar de stemmen beneden. Op de eerste verdieping stak een balkon over de centrale hal uit. Hij liet zich op handen en knieën zakken en legde de rest van de afstand kruipend af.

Aan de noordkant van het gebouw, rechts, was de doorlopende glazen gevel van twee verdiepingen ten dele verbrijzeld om ruimte te maken voor een tweetal grote wagens. Damp steeg op van zes paarden die tegen de westmuur stonden vastgebonden, achter een rij donkere flipperkasten.

Buiten deed de zeurende regen tussen de glasscherven steeds groter wordende roze plassen ontstaan rondom vier languit op de grond uitgestrekte lichamen, zojuist neergemaaid door salvo’s uit automatische wapens. Slechts één van de slachtoffers had bij de overval een wapen kunnen trekken. Zijn pistool lag in een poeltje, op enkele centimeters van een levenloze hand.

De stemmen kwamen van links van hem, waar het balkon een bocht maakte. Gordon kroop voorzichtig naar voren en keek uit over het andere gedeelte van de L-vormige ruimte.

Langs de westmuur hingen nog enkele tot aan het plafond reikende spiegels, die Gordon een breed beeld van de begane grond onder hem boden. In een grote open haard die tussen de banen spiegelglas in was aangebracht knapte en siste een vuur van stukgeslagen meubilair.

Gordon drukte zich tegen het beschimmelde tapijt en tilde zijn hoofd net hoog genoeg op om vier zwaarbewapende mannen te kunnen zien die bij het vuur stonden te redetwisten. Links hing een vijfde man op een bank met zijn automatische geweer achteloos op een tweetal gevangenen gericht – een jongetje van ongeveer negen jaar en een jonge vrouw.

Rode strepen op het gezicht van de vrouw kwamen overeen met de vorm van een mannenhand. Haar bruine haar was helemaal geklit en ze hield het kind dicht tegen zich aan geklemd, haar bewakers nauwlettend in het oog houdend. Geen van beide gevangene leek nog energie voor tranen te hebben.

De bebaarde mannen waren gekleed in overalls uit overtollige legervoorraden, in groene, bruine en grijze camouflagetinten. Elk van hen droeg een of meer gouden oorringen in zijn linkeroor.

Survivalisten.

Gordon voelde een golf van afkeer door zich heen gaan.

Eens, voor de oorlog, had het woord ettelijke betekenissen gehad, die uiteenliepen van een op gezond verstand en gemeenschapszin berustend voorbereid-zijn, tot aan asociale paranoïde schietgrage gekken. In zeker opzicht kon Gordon zelf misschien ook wel een ‘survivalist’ genoemd worden. Maar de laatste betekenis was blijven hangen, na de verschrikkelijke vernielingen die de ergste soort had aangericht.

Overal waar hij op zijn reizen geweest was hadden de mensen dezelfde reactie. Eerder dan de Vijand, wiens bommen en bacteriën tijdens de Eénweekse Oorlog zulke verwoestingen tot gevolg hadden gehad, wezen de bewoners van bijna elk in een puinhoop herschapen graafschap en dorpje deze macho vogelvrijen aan als de schuldigen van de gruwelijke troebelen die tot de uiteindelijke Ondergang hadden geleid.

En het ergst van allemaal waren de volgelingen van Nathan Holn geweest, dat hij mocht rotten in de hel.

Maar er werden geen survivalisten meer geacht in het dal van de Willamette aanwezig te zijn! In Cottage Grove had Gordon te horen gekregen dat de laatste grote groep al jaren geleden tot ver ten zuiden van Roseburg was verdreven, het woeste stroomgebied van de Rogue in! Dus wat deden die duivels dan nu hier?

Hij schoof wat dichterbij en luisterde.

‘’k Weenie, aanvalsleider, ’k geloof niet dat we bij deze verkenningstochten verder zouwen motten gaan. We hebben al genoeg onplezierige verrassingen gehad met dat Cyclops-geval waar die meid hier het over had voordat ze dichtklapte. Ik zeg dat we terug zouwen motten gaan naar de boten bij Site Bravo en melden wat we gevonden hebben.’

De spreker was een kleine, kale man met een pezige bouw. Hij stond met zijn rug naar Gordon toe zijn handen boven het vuur te warmen. Een SAW-geweer, uitgerust met een demper, hing met de loop naar beneden over zijn rug.

De grote zware man die hij als ‘aanvalsleider’ aansprak, had, van zijn ene oor tot aan zijn kin, een litteken dat slechts ten dele verborgen werd door een grijs doorspikkelde zwarte baard. De man grijnsde, waarbij ettelijke lege plekken in zijn gebit te zien kwamen.

‘Je gelooft toch niet echt wat die griet d’r allemaal voor onzin uitkraamde? Al die kul over een grote computer die praat? Wat een kletskoek! Ze maakte ons maar wat wijs, om ons aan het lijntje te houden!’

‘O ja? En hoe verklaar je dat allemaal dan?’

De kleine man gebaarde achterom naar de wagens. In de spiegel kon Gordon een hoek van de dichtstbijzijnde zien. Hij was volgeladen met allerlei spullen, zonder twijfel hier op de campus van de universiteit verzameld. De lading leek hoofdzakelijk uit elektronische apparatuur te bestaan.

Geen landbouwwerktuigen, geen kleren of sieraden, maar elektronica.

Dit was voor het eerst dat Gordon de wagen van een jutter met een dergelijke buit beladen zag. De implicaties ervan deden Gordons bloed in zijn oren suizen. In zijn opwinding dook hij maar net op tijd weg toen de kleine man zich omdraaide om iets van de tafel achter hem te pakken.

‘En dit dan?’ vroeg de kleine survivalist. In zijn hand had hij een stuk speelgoed – een videospelletje, net als dat wat Gordon in Cottage Grove gezien had. Lichtjes flitsten aan en uit het doosje kwam een hoog, vrolijk wijsje.

De aanvalsleider bleef er een lang ogenblik op neerstaren. Ten slotte haalde hij zijn schouders op. ‘Stelt geen moer voor.’

Een van de andere plunderaars zei iets. ‘Ik ben ’t met Jimmy hier eens dat –’

‘Blue Five, bedoel je,’ gromde de grote man. ‘Denk om de discipline, hè!’

‘Best,’ knikte de derde man, kennelijk onbewogen blijvend onder de terechtwijzing. ‘Ik ben ’t met Blue Five eens, dan. Ik vind dat we dit motten rapporteren aan kolonel Bezor en de generaal, ’t Zou mee kenne spelen bij de invasie. As de boeren in het noorden nou ’s echt nieuwe technische apparatuur hebben? We zouwen bij de inval best tegen een stel zware lasers of zoiets op kenne lopen – vooral als ze nog wat oud spul van de luchtmacht of de marine aan de praat hebben gekregen!’

‘Des te meer reden om nog wat verder te gaan kijken,’ gromde de leider. ‘We motten meer van dat Cyclops-gedoe te weten zien te komen.’

‘Maar je heb toch gezien hoe hard we d’r tegenaan mosten om dat wijf hier ons zelfs maar te laten vertellen wat we nou weten! En we kennen d’r niet hier laten als we verder gaan rondkijken. As we teruggingen zouden we d’r op een van de boten kenne zetten en –’

‘Hou ’s op over dat verdomde mokkel! We maken d’r vanavond af. Dat joch ook. Jij heb te lang in de bergen gezeten, Blue Four. Het sterft in deze dalen van de leuke grietjes. We kennen niet riskeren dat deze kabaal gaat maken, en we kennen d’r zo zeker als wat niet mee hebben op expeditie!’

De twist verbaasde Gordon niet. Overal in het land – overal waar ze zich in hadden kunnen graven – waren deze na de oorlog opgekomen gekken vrouwen gaan roven, evenals voedingsmiddelen en slaven. Na de eerste paar jaren van bloedvergieten waren de meeste Holnisten-enclaves met ongelooflijk hoge man-vrouwverhoudingen komen te zitten. Nu waren vrouwen kostbare handelswaar in de zedeloze, macho, hyper-survivalistische groeperingen. Geen wonder dat sommige van de overvallers daar beneden deze mee terug wilde nemen. Gordon kon wel zien dat ze best knap kon zijn als ze weer hersteld was en de lijkwade van de doodsangst ooit uit haar ogen verdween.

Het jongetje in haar armen hield de mannen met een felle blik in het oog.

Gordon kwam tot de conclusie dat de bende van het Rogue-gebied zich ten slotte moest hebben georganiseerd, misschien onder een charismatische leider. Ze waren kennelijk van plan een inval vanuit zee uit te voeren, met vermijding van de verdedigingswerken van Roseville en Carnas Valley – waar de boeren op de een of andere manier steeds hun herhaalde pogingen tot verovering van het gebied hadden afgeslagen. Het was een stoutmoedig plan, en het zou heel goed het einde kunnen betekenen van wat er nog aan flakkerende restjes beschaving hier in het dal van de Willamette over was.

Tot nu toe had Gordon zichzelf wijs gemaakt dat hij op de een of andere manier buiten deze onverkwikkelijke zaak kon blijven. Maar de laatste zeventien jaren hadden er wel toe geleid dat bijna iedereen die bij dit conflict betrokken was partij had gekozen. Rivaliserende dorpen met bittere vetes schoven hun geschillen terzijde om de handen ineen te slaan en bendes als deze te vernietigen. Alleen al de aanblik van legercamouflagekleding en gouden oorringetjes wekte overal afkeer en walging op, net als de aanblik van gieren. Gordon kon hier niet weg zonder op zijn minst te proberen een manier te bedenken om die mannen daar beneden te grazen te nemen.

Toen het even niet regende gingen twee mannen naar buiten en begonnen de lijken uit te kleden, waarbij ze die verminkten en macabere trofeeën afsneden. Toen de motregen weer begon te vallen verplaatsten de overvallers hun aandacht naar de wagens, die ze op waardevolle dingen doorzochten. Aan hun gevloek te horen leverde het zoeken niets op. Gordon hoorde hoe ze tere en volstrekt onvervangbare elektronica-onderdelen onder hun laarzen vermorzelden.

Alleen de man die de gevangenen bewaakte was nog te zien, met zijn rug naar Gordon toe. Hij was zijn wapen aan het schoonmaken en lette niet bijzonder op.

Wensend dat hij niet zo’n idioot was, kon Gordon het toch niet laten een kans te wagen. Hij tilde zijn hoofd iets van de grond en stak zijn hand op. De beweging deed de vrouw opkijken. Haar ogen werden groot van verbazing. Gordon legde een vinger tegen zijn lippen en bad dat ze zou begrijpen dat deze mannen ook zijn vijanden waren. De vrouw knipperde met haar ogen, en Gordon was even bang dat ze iets ging zeggen. Ze wierp een snelle blik op haar bewaker, die helemaal in het schoonmaken van zijn wapen opging.

Toen haar blik opnieuw die van Gordon ontmoette, knikte ze heel licht. Hij stak zijn duim naar haar op en schoof snel achteruit, weg van de balustrade.

Zodra het kon pakte hij zijn veldfles en dronk met grote slokken, want zijn mond was kurkdroog. Daarna zocht hij een kantoortje op waarin het stof niet al te dik lag – hij kon zich nu absoluut niet veroorloven te gaan niezen – en bereidde zich kauwend op een reep gedroogd rundvlees uit Creswell voor op een flinke tijd wachten.

Zijn kans kwam even voor de avondschemering. Drie van de overvallers gingen op patrouille. De man die ze Little Jim noemden bleef achter om een lukraak afgehakte hertenbout te roosteren in de open haard. Een holwangige Holnist met drie gouden oorringen bewaakte de gevangenen, waarbij hij, traag snijdend aan een stukje hout, voortdurend naar de jonge vrouw zat te staren. Gordon vroeg zich af hoe lang het zou duren voor de begeerte van de bewaker sterker zou worden dan zijn angst voor de toorn van de leider. Hij was duidelijk bezig moed te verzamelen.

Gordon had zijn boog in gereedheid. Eén pijl lag op de pees, en twee andere lagen klaar op het tapijt voor hem. De flap van zijn holster was open en de hamer van het pistool rustte op de patroon in de kamer. Hij kon verder niet veel anders doen dan afwachten.

De bewaker legde zijn snijwerk neer en stond op. De vrouw drukte de jongen dicht tegen zich aan en wendde haar gezicht af toen hij op haar toe kwam lopen.

‘Blue One zal ’t niet leuk vinden,’ waarschuwde de bandiet bij het vuur op gedempte toon.

De bewaker stond over de vrouw heen gebogen. Ze probeerde niet terug te deinzen, maar rilde toen hij haar haar aanraakte. De ogen van de jongen glinsterden van woede. ‘Blue One heb al gezegd dat we d’r later toch opruimen, als we allemaal aan de beurt zijn geweest, ’k Zou niet weten waarom ik niet ’t eerst de beurt zou kenne hebben. Misschien ken ik ’r zelfs wel over dat Cyclops-zakie aan ’t praten krijgen.’ Hij gluurde listig op haar neer. ‘Hoe zit ’t, schatje? As een pak slaag niet helpt om je je bekkie open te laten doen, weet ik precies hoe we je wel wat makker kunnen krijgen.’

‘En ’t joch?’ vroeg Little Jim.

De bewaker haalde achteloos zijn schouders op. ‘Hoezo, ’t joch?’ Plotseling had hij een jachtmes in zijn hand. Met zijn linkerhand greep hij de jongen bij zijn haar en rukte hem uit de armen van de vrouw. Ze gilde.

Op dat uitvergrote ogenblik handelde Gordon volledig reflexmatig – er was absoluut geen tijd om na te denken. Toch deed hij niet het voor de hand liggende, maar het noodzakelijke. In plaats van de man met het mes neer te schieten, zwaaide hij zijn boog omhoog en zond een pijl door Little Jims borstkas.

De kleine survivalist sprong achteruit en staarde in stomme verbazing op de pijlschacht neer. Met een zwak gorgelend geluid zakte hij tegen de grond.

Gordon legde vlug een tweede pijl op de boog en draaide zich net op tijd om om de andere survivalist zijn mes uit de schouder van het meisje te zien rukken. Ze moest zich tussen hem en de jongen hebben geworpen om de messteek met haar lichaam op te vangen. De jongen lag verdoofd in een hoek.

Ofschoon ernstig gewond, viel het meisje haar vijand toch woest met haar nagels aan, waarbij ze het Gordon ongelukkigerwijs onmogelijk maakte gericht te schieten. De verraste bandiet verdedigde zich eerst wat onhandig en probeerde vloekend haar polsen te grijpen. Ten slotte slaagde hij erin haar tegen de grond te smijten. Nijdig geworden door de pijnlijke krabben – en nog onwetend van zijn partners verscheiden – hief de Holnist grijnzend zijn mes om het karwei te voltooien, en zette een stap naar de gewonde, naar adem snakkende jonge vrouw toe.

Op dat moment sloeg Gordons pijl door de stof van zijn camouflagepak en trok een ondiepe, bloederige voor over zijn rug. De pijlschacht sloeg tegen de vloer en bleef er zoemend en trillend in steken.

Ondanks hun weerzinwekkende eigenschappen waren survivalisten waarschijnlijk de beste vechtjassen ter wereld. Nog voor Gordon zijn laatste pijl van de vloer kon grijpen dook de man opzij en rolde zich met zijn karabijn op tot een bal. Gordon wierp zich achteruit terwijl een snel, goed gemikt salvo van afzonderlijke schoten in de balustrade sloeg en de kogels wegketsten tegen het ijzerwerk waar hij zojuist achter had gelegen.

Het geweer was voorzien van een geluiddemper, zodat de overvaller half-automatisch moest schieten; maar de kogels vlogen Gordon met veel lawaai van metaal tegen metaal om de oren toen hij wegrolde en zijn eigen revolver trok. Hij schuifelde snel weg naar een ander deel van het balkon.

De kerel daar beneden had goede oren. Een nieuw ratelend salvo deed de splinters vlak voor Gordons gezicht opvliegen terwijl hij opnieuw opzij dook, nog net op tijd.

Er viel een stilte waarin Gordon alleen zijn bloed in zijn oren voelde bonzen, als het rollen van de donder.

Wat nu?

Opeens klonk er een luide kreet. Gordon stak zijn hoofd wat omhoog en ving een vage beweging in de spiegel op… het kleine vrouwtje beneden viel haar veel grotere vijand aan met een grote stoel die ze boven haar hoofd hield!

De survivalist wervelde om zijn as en vuurde. Rode vlekken breidden zich uit over de borstkas van de jonge sprokkelaarster en ze sloeg tegen de grond; de stoel stuiterde weg naar de voeten van de survivalist.

Misschien had Gordon de klik gehoord die aangaf dat het magazijn van het geweer leeg was. Of misschien raadde hij maar wat. Maar om welke reden ook, hij sprong zonder erbij na te denken met gestrekte armen overeind en haalde telkens en telkens weer de trekker van zijn .38 over – kogels pompend tot de hamer vijf keer op een lege, rokende kamer sloeg.

Zijn tegenstander bleef overeind staan, met een nieuwe patroonhouder in zijn hand, klaar om die in het wapen te meppen. Maar donkere vlekken begonnen zich al over de voorkant van het camouflagepak te verspreiden. Zijn ogen ontmoetten die van Gordon boven diens rokende pistoolloop, en er verscheen een verbaasde uitdrukking op zijn gezicht.

Het geweer gleed opzij en viel kletterend uit slappe vingers, en de survivalist zakte op de vloer ineen.

Gordon rende de trap af en sprong onderaan over de leuning. Eerst bleef hij even bij beide mannen staan en vergewiste zich ervan dat ze dood waren. Toen repte hij zich naar de dodelijk gewonde vrouw.

Haar mond vormde een vraag toen ze haar hoofd optilde. ‘Wie…?’

‘Niet praten,’ zei hij dringend, en hij veegde het bloed weg dat uit haar mondhoek sijpelde.

Met sterk vergrote pupillen, griezelig alert op de drempel van de dood, namen haar ogen zijn gezicht in zich op, zijn uniform – het geborduurde insigne op zijn borstzak met POSTERIJEN DER NIEUWE VS erop. Ze sperden zich kortstondig open in een verwonderde vraag.

Laat haar het maar geloven, zei Gordon tegen zichzelf. Ze is stervende. Laat haar maar geloven dat het waar is.

Maar hij kon de woorden niet over zijn lippen krijgen – de leugens die hij zo dikwijls had verteld, die hem zovele maanden zo ver gebracht hadden. Deze keer niet.

‘Ik ben gewoon maar een reiziger, juffrouw,’ zei hij. ‘Ik ben… ik ben gewoon een medeburger die probeert te helpen.’

Ze knikte – zo te zien slechts licht teleurgesteld – alsof dat op zich ook al een klein wonder was. ‘Noorden…’ hijgde ze. ‘Neem de jongen mee… Waarschuw… waarschuw Cyclops.’

In dat laatste woord, zelfs in die laatste wegstervende zucht, hoorde Gordon eerbied, loyaliteit, en een vast geloof in een uiteindelijke verlossing… Allemaal in de hardop uitgesproken naam van een machine.

Cyclops, dacht hij suffig toen hij haar lichaam neerlegde. Nu had hij nóg een reden om de legende terug te volgen naar haar bron.

Er was geen tijd voor een begrafenis. Het geweer van de bandiet had een geluiddemper gehad, maar de schoten uit Gordons .38 hadden weergalmd als donderslagen. De andere overvallers hadden het lawaai beslist gehoord. Hij had maar enkele seconden om het kind op te halen en te zien dat hij hier wegkwam.

Op maar enkele meters afstand stonden paarden, klaar om mee te nemen. En in het noorden lag iets wat een dappere jonge vrouw het waard had gevonden om voor te sterven.

Als het dat dan ook maar is, dacht Gordon terwijl hij het geweer en de munitie van zijn vijand oppakte.

Hij zou zijn postbode-act onmiddellijk opgeven als hij ontdekte dat iemand, ergens, de verantwoordelijkheid op zich had genomen – werkelijk probeerde iets aan het donkere tijdperk te doen. Hij zou onmiddellijk zichzelf aan gaan bieden, zijn hulp, hoe ontoereikend misschien ook.

Zelfs aan een reuzencomputer.

In de verte klonk geschreeuw dat snel dichterbij kwam.

Hij wendde zich naar de jongen, die nu vanuit de hoek van de ruimte met wijd opengesperde ogen naar hem opkeek.

‘Kom,’ zei Gordon, zijn hand naar hem uitstekend. ‘We moesten maar eens gaan.’

4

Harrisburg

Met het kind voor zich in het zadel stoof Gordon zo snel zijn gestolen rijdier maar wilde gaan van het naargeestige tafereel weg. Een snelle blik achterom vertelde hem dat er gedaanten te voet achter hen aan stormden. Eén plunderaar knielde neer om zorgvuldig te kunnen mikken.

Gordon boog zich voorover, zaagde met de teugels, en schopte met zijn hielen. Het paard snoof en rondde een leeggehaalde Rexallwinkel op een hoek, op hetzelfde moment dat kogels van zwaar kaliber achter hen de granieten gevel uiteenreten. Scherfjes steen spatten fluitend in het rond over Sixth Avenue.

Hij had zichzelf al geluk gewenst dat hij nog de tijd genomen had om de andere paarden op de vlucht te jagen alvorens weg te galopperen. Maar dat laatste ogenblik toen hij omkeek had Gordon nog een overvaller zien arriveren – op Gordons eigen pony!

Een ogenblik voelde hij een onredelijke angst. Als ze zijn paard hadden, konden ze ook wel de posttassen hebben meegenomen of vernield.

Gordon zette die nergens op slaande gedachte van zich af en joeg het paard een zijstraat door. Naar de duivel met die brieven. Ze waren trouwens toch maar decorum. Waar het om ging was dat er op het moment maar één van de survivalisten achter hem aan kon komen. Daardoor stonden hun kansen gelijk.

Bijna.

Hij rukte aan de teugels en spoorde zijn rijdier met zijn hielen aan, zodat het met grote snelheid een van de stille, lege straten van het centrum van Eugene door galoppeerde. Hij hoorde andere hoeven kletteren, te dichtbij. Niet de moeite nemend om achterom te kijken sloeg hij een steegje in. Het paard danste met hooggeheven benen langs een berg glasscherven, stoof dan de volgende straat over, een ventwegje door en een tweede met puinhopen bezaaide steeg in.

Gordon dreef het dier in een snelle draf een open pleintje over naar iets van groen, en bracht het tot stilstand achter een door klimplanten overgroeid groepje eiken in een klein park.

Ergens hoorde hij een vreemd geraas. Na een ogenblik besefte Gordon dat het zijn eigen ademhaling en het in zijn oren bonzende bloed was.

‘Gaat het… gaat het een beetje?’ hijgde hij, op de jongen neerkijkend.

De negenjarige slikte en knikte; hij verspilde geen adem aan woorden. Het joch was die dag geterroriseerd en had barbaarse taferelen gezien, maar hij was voldoende bij zijn verstand gebleven om Gordon met kalme, bruine ogen aan te kunnen kijken.

Gordon ging in de stijgbeugels staan en tuurde over het zeventien jaar oude opschot van stadsgroen. Ze schenen hun achtervolger althans voor het moment te zijn kwijtgeraakt. Maar natuurlijk zou de kerel ook op nog geen vijftig meter afstand stilletjes zelf kunnen staan luisteren.

Gordons vingers beefden van de nerveuze reactie, maar hij kreeg toch zijn lege .38 uit de holster en begon te herladen, terwijl hij probeerde na te denken.

Als ze het alleen tegen die ene ruiter hoefden op te nemen, deden ze er misschien beter aan om gewoon stilletjes te blijven wachten tot het gevaar geweken was. De bandiet naar hen laten zoeken, en onvermijdelijk verder bij hen uit de buurt raken. Ongelukkigerwijs konden de andere Holnisten weldra eveneens ten tonele verschijnen. Het was waarschijnlijk beter nu maar te riskeren dat ze wat lawaai maakten dan die meesters in het spoorzoeken en jagen uit het gebied van de Rogue de kans te geven zich te verzamelen en een grondige speurtocht te organiseren.

Hij streelde de hals van het paard en liet het dier nog even langer op adem komen.

‘Hoe heet je?’ vroeg hij de jongen.

‘M-Mark,’ kreeg deze er met knipperende ogen uit.

‘Ik ben Gordon. Was dat je zusje dat ons daar bij die open haard het leven gered heeft?’

Mark schudde zijn hoofd. Als kind van het duistere tijdperk bewaarde hij zijn tranen voor later. ‘N-nee meneer… dat was mijn moeder.’

Gordon gromde van verbazing. Het kwam tegenwoordig niet vaak voor dat vrouwen er nog zo jong uitzagen als ze al kinderen hadden. Marks moeder moest onder ongebruikelijke omstandigheden hebben geleefd – opnieuw een verwijzing naar mysterieuze toestanden in het noorden van Oregon.

Het licht was snel bezig te verdwijnen. Toen hij nog steeds niets hoorde dreef Gordon het paard weer aan en leidde het alleen met zijn knieën zodat het waar mogelijk zachte grond kon kiezen. Hij bleef scherp uitkijken, en hield vaak halt om te luisteren.

Enkele minuten later hoorden ze een schreeuw. De jongen verstrakte. Maar het geluid moest van straten ver gekomen zijn. Gordon ging de andere kant op, denkend aan de bruggen over de Willamette, aan de noordkant van de stad.

De lange schemering was voorbij voordat ze op de brug op Route 105 toe reden. De wolken drupten niet meer na, maar wierpen wel nog steeds een sombere schaduw over de ruïnes overal om hen heen, en hielden zelfs het licht van de sterren tegen. Gordon staarde voor zich uit in een poging door het duister heen te kijken. Er werd beweerd dat de brug in het zuiden nog bestond, en er was niets dat op een hinderlaag wees. Toch kon er zich van alles verschuilen in die massa van donkere steunbalken, met inbegrip van een ervaren guerrillastrijder met een geweer.

Gordon schudde zijn hoofd. Hij was niet zo oud geworden door dwaze risico’s te nemen. Niet wanneer er ook andere keuzes waren. Hij had de oude nationale snelweg kunnen nemen, de rechtstreekse route naar Corvallis en het mysterieuze domein van Cyclops, maar er waren andere wegen. Hij wendde het paard en zette koers naar het westen, weg van de donkere, dreigende torens.

Er volgde een haastige, slingerende rit door zijstraatjes. Verschillende keren raakte hij bijna verdwaald en moest hij maar op zijn gevoel afgaan. Ten slotte vond hij de oude snelweg 99 door het geluid van stromend water.

Hier was de brug een vlak, open bouwwerk, en zo te zien was er geen onraad te bespeuren. Het was trouwens hoe dan ook de laatste oversteek die hij kende. Diep over de jongen heen gebogen ging hij in galop de overspanning over en bleef op hoge snelheid doorrijden tot hij zeker wist mogelijke achtervolgers ver achter zich gelaten te hebben. Ten slotte steeg hij af en voerde het paard een tijdje aan de teugel mee om het uitgeputte dier wat bij te laten komen.

Toen hij weer in het zadel klom was de kleine Mark in slaap gevallen. Gordon spreidde zijn poncho over hen beiden uit en ze sjokten verder noordwaarts, op zoek naar een licht.

Ongeveer een uur voor dageraad bereikten ze ten slotte het ommuurde dorp Harrisburg. De verhalen die Gordon over het welvarende noord-Oregon had gehoord moesten nog aan de gematigde kant zijn geweest. De plaats had kennelijk veel en veel te lang vrede gekend. Dicht struikgewas overdekte het vrije schootsveld helemaal tot aan de stadsmuur, en er stonden geen wachters op de wachttoren. Gordon moest vijf minuten schreeuwen voordat er mensen kwamen om de poort voor hem open te doen.

‘Ik wil jullie leiders spreken,’ zei hij onder het afdak van het warenhuis tegen hen. ‘Er dreigt ernstiger gevaar dan jullie in jaren gekend hebben.’

Hij beschreef de overval op het groepje jutters, de bende woeste, boosaardige mannen, en hun opdracht om het weinig beschermde noordelijk deel van de Willamettevallei te verkennen voor plunderingsdoeleinden. Tijd was van het grootste belang. Ze moesten snel in actie komen en de Holnisten vernietigen voordat ze hun missie hadden voltooid.

Maar tot zijn ontsteltenis bleken de slaperig uit hun ogen kijkende inwoners zijn verhaal maar moeilijk te kunnen geloven, en nog veel minder zin te hebben om er in het natte weer op uit te trekken. Ze staarden Gordon achterdochtig aan en schudden nors hun hoofd toen hij erop aandrong dat ze een groep strijdbare mannen verzamelden.

De kleine Mark was slap van uitputting en niet veel waard als getuige om zijn verhaal te ondersteunen. De bewoners gaven er duidelijk de voorkeur aan te geloven dat hij overdreef. Vele mannen verklaarden ijskoud dat hij wat plaatselijke bandieten moest zijn tegengekomen uit de streek ten zuiden van Eugene, waar Cyclops nog weinig invloed had. Tenslotte had niemand in vele jaren Holnisten in de buurt gezien. Ze werden verondersteld elkaar al lang geleden te hebben afgemaakt, nadat Nathan Holn zelf was opgehangen.

De mensen klopten hem geruststellend op de rug en begonnen weer naar hun huizen terug te keren. De eigenaar van de winkel bood Gordon aan in zijn voorraadruimte te overnachten.

Dit is niet te geloven. Snappen deze idioten dan niet dat hun levens op het spel staan? Als de verspieders ongestoord naar hun basis terug kunnen keren, zullen die barbaren op volle sterkte terugkomen!

‘Luister nou eens…’ probeerde hij opnieuw, maar door hun stuurse boerenkoppigheid was met logisch redeneren niet heen te breken. Een voor een slenterden ze weg. Radeloos, uitgeput en woedend sloeg Gordon zijn poncho naar achteren – en onthulde het uniform van inspecteur der posterijen eronder. Vol woede gaf hij hun de volle laag.

‘Jullie schijnen het allemaal niet te begrijpen. Ik vraag jullie niet om jullie hulp. Denken jullie dat jullie stomme dorp me ook maar ene moer interesseert? Ik interesseer me boven alles maar voor één ding. Die creaturen zijn in het bezit van twee postzakken die ze van het volk van de Verenigde Staten hebben gestolen, en ik beveel jullie op grond van mijn gezag van federaal ambtenaar om een groep gewapende mannen op de been te brengen en de terugkeer van de postzakken te helpen bewerkstelligen!’

Gordon had de afgelopen maanden heel wat oefening met zijn rol gehad, maar een dergelijke arrogante opstelling had hij nooit aangedurfd. Hij werd er volkomen door meegesleept, en toen een van de dorpelingen die hem met grote ogen aanstaarden wat begon te stotteren, legde hij de man meteen het zwijgen op. Zijn stem beefde van ingehouden woede toen hij hen inlichtte over de toorn die er over hen zou worden uitgestort wanneer dit schandelijke feit in den lande bekend werd – hoe een onnozel gehucht achter zijn muur was weggekropen en aldus de gezworen vijanden van het land had laten ontsnappen.

Zijn ogen versmalden zich toen hij met lage grommende stem zei: ‘Jullie onwetende pummels hebben tien minuten om jullie militie te formeren en klaar te maken om uit te rijden, of – en ik waarschuw jullie – de gevolgen zullen heel wat onaangenamer voor jullie zijn dan een geforceerde mars in de regen!’

De dorpsbewoners stonden geheel perplex met hun ogen te knipperen. De meeste hadden zich niet eens verroerd, maar alleen naar zijn uniform gestaard, en naar het glanzende embleem op zijn hoge pet. Het reële gevaar dat hen bedreigde konden ze proberen te negeren, maar dit fantastische verhaal moest in zijn geheel worden geslikt, of helemaal niet.

Een lang ogenblik bleef het tableau in stand – en bleef Gordon hen aanstaren – tot het abrupt uiteenviel.

Opeens liepen mannen tegen elkaar te schreeuwen en rond te rennen om wapens te verzamelen. Vrouwen haastten zich weg om paarden en tuig in gereedheid te brengen. Gordon bleef in zijn eentje achter met zijn poncho als een cape wapperend in de windvlagen, in zichzelf vloekend terwijl om hem heen de gewapende garde van Harrisburg aantrad.

Wat heeft me in godsnaam bezield? was de vraag die hij zichzelf ten slotte stelde.

Misschien begon zijn rol macht over hem te krijgen. Want tijdens die gespannen momenten waarin hij een heel dorp zijn wil had opgelegd, had hij er werkelijk in geloofd! Hij had de macht van zijn rol gevoeld – de dwingende woede van een dienaar van het Volk, bij zijn verheven taak gedwarsboomd door minne mannetjes…

De episode had hem geschokt, en enigszins onzeker gemaakt over zijn eigen geestelijk evenwicht.

Eén ding was duidelijk. Hij had gehoopt bij het bereiken van noord-Oregon de postbodefarce op te kunnen geven; maar dat kon niet meer. Hij zat er nu aan vast, of hij wilde of niet.

Met een kwartier was alles klaar. Hij liet de jongen onder de hoede van een gezin in het plaatsje achter en vertrok met de gevechtseenheid in de miezerige regen.

De rit ging deze keer sneller, bij daglicht en met frisse paarden. Gordon liet verkenners en flankeurs uitsturen als voorzorg tegen hinderlagen, en hield de militie zelf in drie aparte pelotons verdeeld. Toen ze ten slotte bij de campus van de universiteit van Oregon kwamen, steeg de militie af om het studentencentrum te omsingelen.

Ofschoon de dorpelingen de bende survivalisten in een verhouding van minstens acht op een in aantal overtroffen, leken Gordon de kansen bij een treffen ongeveer gelijk. Zijn gezicht pijnlijk vertrekkend bij elk geluid dat de onhandige boeren bij het naderen van de plaats van de slachting maakten, zocht hij nerveus de daken en ramen met zijn blik af.

Ik hoor dat ze in het zuiden de Holnisten puur door lef en vastberadenheid hebben tegengehouden. Ze hebben daar een legendarische leider, die de survivalisten er drie van de vier keren van langs gegeven heeft. Dat zal wel de reden zijn dat die rotzakken het nu hoger langs de kust proberen. Het is hier allemaal anders.

Als deze invasie ooit een feit wordt, hebben de mensen hier geen schijn van kans.

Toen ze ten slotte het studentencentrum binnenvielen, waren de overvallers reeds lang verdwenen. Het vuur in de open haard was afgekoeld. Sporen in de modderige straat voerden in westwaartse richting naar de passen langs de kust en naar de zee.

De slachtoffers van de moordpartij werden in de oude kantine aangetroffen, waar ze waren neergelegd; oren en… andere lichaamsdelen waren bij wijze van trofeeën afgesneden. De dorpelingen staarden naar de verwoestingen die de automatische geweren hadden aangericht, waarbij onplezierige herinneringen aan de begintijd na de oorlog weer boven kwamen.

Gordon moest hen eraan herinneren een groep te formeren om de lijken te begraven.

Het was een frustrerende ochtend. Op geen enkele manier was vast te stellen wie de bandieten waren geweest. Niet zonder hen te volgen. En dat ging Gordon met dit stel weerspannige boeren zeker niet proberen. Ze wilden alweer naar huis, naar hun hoge en veilige palissade. Zuchtend stond Gordon erop dat ze nog langs één andere plek gingen.

In het bedompte, verwoeste sportgebouw van de universiteit vond hij zijn postzakken – de een onaangeroerd waar hij hem had verstopt, de andere opengescheurd zodat de brieven verspreid en vertrapt op de vloer lagen.

Gordon voerde een hele show van heftige verontwaardiging op ten behoeve van zijn metgezellen, die gedienstig toeschoten om hem te helpen de restanten bijeen te rapen en in de posttas terug te stoppen. Hij speelde de rol van diep geschokte inspecteur der posterijen tot in de puntjes en riep de wraak des hemels af over degenen die met de post durfden knoeien. Maar deze keer was het werkelijk alleen toneel. Van binnen kon Gordon er alleen maar aan denken wat een honger hij had en hoezeer hij genoeg had van de hele boel.

De trage, moeizame terugrit in kille mist was een pure kwelling. Maar die ging in Harrisburg nog door. Daar moest Gordon opnieuw het hele programma afwikkelen: enkele brieven ronddelen die hij in de plaatsen ten zuiden van Eugene had verzameld; het gesnik van vreugde aanhoren wanneer enkele gelukkigen bericht kregen van een reeds lang doodgewaande verwant of vriend; een plaatselijke postmeester aanstellen; de zoveelste dwaze feestviering uitzitten.

De volgende dag was hij bij het ontwaken stijf en beurs en een beetje koortsig. Zijn dromen waren allerakeligst geweest – en alle waren geëindigd met een vragende, hoopvolle blik in de ogen van een stervende vrouw.

Wat de dorpelingen ook zeiden, hij bleef hier geen uur langer. Hij zadelde een vers paard, bond de postzakken vast en zette onmiddellijk na het ontbijt koers naar het noorden.

Het was tijd om eindelijk Cyclops te gaan bezoeken.

5

Corvallis

18 mei 2011

Via Shedd, Harrisburg,

Creswell, Cottage Grove, Culp Creek
naar Pine View

Geachte mevrouw Thompson,

Uw eerste drie brieven hebben mij ten slotte bereikt in Shedd, net ten zuiden van Corvallis. Ik kan u niet zeggen hoe blij ik ermee was. En ook goed nieuws van Abby en Michael – ik ben erg blij voor hen allebei, en ik hoop dat het een meisje wordt.

Ik zie dat u de plaatselijke postroute heeft uitgebreid met Gilchrist, New Bend, en Redmond. Ingesloten zijn tijdelijke aanstellingen voor de postmeesters die u heeft aanbevolen, later te bevestigen. Uw initiatief valt zeer toe te juichen.

Het nieuws over de verandering van regime in Oakridge was me zeer welkom. Ik hoop dat de omwenteling stand houdt.

Het was stil in de logeerkamer met de gelambrizeerde wanden, op het krassen van de zilveren vulpen over het enigszins vergeelde papier na. Door het open raam kon Gordon, onder de tussen verspreide wolken door schijnende bleke maan, in de verte nog de muziek en het gelach horen van het vrolijke dansavondje waar hij even te voren van was weggegaan, vermoeidheid voorwendend.

Gordon was nu wel gewend aan deze uitgelaten eerstedagsfestiviteiten, waarbij de plaatselijke bevolking alle remmen losgooide voor de bezoekende ‘meneer van de regering’. Het grootste verschil was hier dat hij niet meer zoveel mensen op één plek bij elkaar had gezien sinds de bestormingen van de voedseldistributiecentra, lang, lang geleden.

De muziek was nog steeds landelijk; na de Ondergang waren de mensen overal teruggekeerd naar een viool en banjo, simpele kost en volksdans. In veel opzichten was het allemaal zo buitengewoon vertrouwd.

Maar er zijn ook wel verschillen.

Gordon rolde zijn vulpen tussen zijn vingers heen en weer en tikte op de brieven van zijn vrienden in Pine View. Ze waren als geroepen gekomen, precies op het juiste moment om zeer van nut te kunnen zijn bij het bewijzen van zijn betrouwbaarheid. De brievenbesteller uit het zuidelijk deel van de Willamettevallei – iemand die Gordon zelf nog pas twee weken geleden had benoemd – was op een dampend paard aan komen rijden en had zelfs geen glas water willen drinken voordat hij zich bij de ‘inspecteur’ had vervoegd.

Het gedrag van de jongeman die zijn taak zo ernstig opnam haalde alle twijfels die de inwoners van de plaats nog hadden kunnen hebben op nadrukkelijke wijze onderuit. Gordons sprookje had nog steeds de gewenste uitwerking.

Voor het ogenblik tenminste.

Gordon pakte de pen weer op en schreef:

U zult nu mijn waarschuwing voor een mogelijke invasie door de survivalisten uit het stroomgebied van de Rogue wel ontvangen hebben. Ik weet dat u de gepaste maatregelen voor de verdediging van Pine View zult nemen.

Maar hier, in dit landelijke domein van Cyclops, kan ik bijna niemand de ernst van de bedreiging doen inzien.

Naar de maatstaven van tegenwoordig kennen ze hier al heel lang vrede.

Ze behandelen me hier goed, maar de mensen denken kennelijk dat ik de bedreiging overdrijf. Morgen krijg ik eindelijk mijn gesprek. Misschien kan ik Cyclops zelf wèl van het gevaar overtuigen.

Het zou een droevig iets zijn als deze vreemde, kleine, door een machine geleide samenleving het met de barbaren aan de stok kreeg. Het is het leukste wat ik sinds mijn vertrek uit het beschaafde oosten heb gezien.

Gordon stelde de opmerking in gedachten bij. Het lagere stroomgebied van de Willamette was de meest beschaafde regio die hij de laatste vijftien jaar gezien had, punt. Het was een wonder van vrede en welvarendheid, naar het scheen volledig tot stand gebracht door een intelligente computer en zijn toegewijde menselijke dienaren.

Gordon hield op met schrijven en keek op toen de lamp bij zijn bureau begon te flikkeren. Onder de lampenkap van gebloemd katoen knipperde de gloeilamp een seconde of wat, en begon daarna weer rustig te branden toen de door de wind aangedreven generatoren twee gebouwen verderop weer op gang kwamen. Het was zacht licht, maar Gordon bemerkte dat zijn ogen iedere keer dat hij er maar even naar keek begonnen te tranen.

Hij was er nog steeds niet overheen. Bij zijn aankomst in Corvallis had hij zijn eerste werkende elektrische lamp in meer dan een decennium gezien, en hij had zich even moeten excuseren op het moment dat de plaatselijke hoogwaardigheidsbekleders zich verzamelden om hem welkom te heten. Hij had zich op een toilet verscholen totdat hij zich weer in de hand had. Het kon echt niet dat een vertegenwoordiger van de ‘regering in St. Paul City’ in tranen uitbarstte bij de aanblik van een paar flakkerende gloeilampen.

Corvallis en zijn omgeving zijn in onafhankelijke buurtschappen verdeeld, die elk ongeveer twee- tot driehonderd mensen omvatten. Al het land in deze omstreken is in cultuur gebracht of met veeboerderijen bebouwd, met gebruikmaking van moderne landbouwtechnieken en speciaal gekruiste zaden die de plaatselijke bevolking zelf verbouwt. Ze zijn er zelfs in geslaagd enkele vooroorlogse, langs biologische weg gekweekte schimmels in stand te houden, en produceren er medicijnen en kunstmest mee.

Natuurlijk moeten ze zich beperken tot het gebruik van door paarden getrokken ploegen, maar hun smederijen maken werktuigen van een hoge kwaliteit staal. Ze zijn zelfs begonnen met het produceren van met de hand gemaakte turbines voor water- en windkracht – allemaal door Cyclops ontworpen natuurlijk.

De handwerkslieden hier ter plaatse hebben gezegd wel interesse hebben voor het doen van zaken met klanten in het zuiden en oosten. Ik voeg hierbij een lijst van dingen waar ze wel iets voor willen ruilen. Als u die zou willen kopiëren en doorgeven?

Gordon had na de oorlog niet meer zoveel opgewekte, goedgevoede mensen gezien, noch zo gemakkelijk en dikwijls horen lachen. Er was een krant en een uitleenbibliotheek, en elk kind in het dal ging op zijn minst vier jaar naar school. Hier was dan eindelijk wat hij had gezocht sinds zijn militie-eenheid in verwarring en wanhoop uiteen was gevallen, anderhalf decennium geleden: een gemeenschap van brave mensen die met grote energie aan de wederopbouw van hun wereld werkten. Gordon wenste er deel aan te kunnen hebben, in plaats van een nepartiest te zijn die hen oplichtte voor enkele maaltijden en een gratis bed.

Ironisch genoeg zouden deze mensen de oude Gordon Krantz wel als nieuwe medeburger hebben geaccepteerd. Maar hij was onuitwisbaar gebrandmerkt door het uniform dat hij droeg en door zijn optreden in Harrisburg. Als hij nu met de waarheid voor de dag kwam zouden ze hem nooit vergeven, daar was hij zeker van. Hij moest in hun ogen een halve god zijn, of helemaal niets. Als er ooit iemand in zijn eigen leugens verstrikt was geraakt…

Gordon schudde zijn hoofd. Hij zou moeten roeien met de riemen die hij had. Misschien konden deze mensen werkelijk wel een postbode gebruiken.

Tot dusver heb ik niet veel over Cyclops zelf kunnen ontdekken. Men heeft mij verteld dat de supercomputer niet rechtstreeks de scepter zwaait, maar alleen alle dorpen en stadjes die hij bedient vreedzaam en op democratische wijze met elkaar wil laten omgaan. Het komt erop neer dat hij een soort (scheids)rechter is geworden voor het hele lagere stroomgebied van de Willamette, helemaal tot aan de Columbiarivier in het noorden.

De Raad heeft me meegedeeld dat Cyclops grote belangstelling heeft voor het tot stand komen van een formele postbestellingsroute, en volledige steun daarbij heeft toegezegd. Hij – ik bedoel, de computer – lijkt grote prijs te stellen op samenwerking met de Nieuwe Verenigde Staten.

Natuurlijk was iedereen blij te horen dat ze hier gauw weer in contact met de rest van het land zullen staan –

Gordon keek enkele lange seconden op de laatste regel neer met zijn pen nog in de lucht, en besefte dat hij vanavond die leugens domweg niet langer kon volhouden. Het was niet leuk meer, als je wist dat mevrouw Thompson er toch dwars doorheen las.

Het gaf hem een verdrietig gevoel.

Helemaal niet erg, dacht hij. Ik heb morgen een drukke dag. Hij draaide de dop op de pen en stond op om zich gereed te maken om naar bed te gaan.

Onder het wassen van zijn gezicht dacht hij na over de vorige keer dat hij een van de legendarische supercomputers had ontmoet. Het was slechts enkele maanden voor de oorlog geweest, toen hij een achttienjarige tweedejaars student op het college was. Iedereen had toen de mond vol gehad over de nieuwe ‘intelligente’ machines die zojuist op enkele lokaties werden onthuld.

Het was een periode vol opwinding. De media noemden de doorbraak ‘het einde van de lange eenzaamheid van de mensheid’. Nu zouden de ‘buitenaardse intelligenties’ met wie de mens zijn wereld zou delen niet uit de ruimte komen, maar zijn eigen scheppingen zijn.

De neohippies en de studentenuitgevers van het New Renaissance Magazine hielden een grootse geboortefuif op de dag dat de universiteit van Minnesota een van de nieuwste supercomps tentoonstelde. Ballonnen zweefden voorbij, luchtfietsers hobbelden boven de hoofden van de mensen rond, en muziek schalde door de lucht terwijl de mensen picknickten op het gras.

Te midden van dat alles hadden ze de met helium gekoelde cilinder met Millichrome erin opgesteld in een enorme, van metaalgaas gemaakte kooi van Faraday die op een luchtkussen rustte. Bij deze opstelling bestond er geen gevaar dat iemand van buitenaf met de reacties van het afgeschermde, van een inwendige krachtbron voorziene mechanische brein kon knoeien.

Die middag stond Gordon uren in de rij. Toen het ten slotte zijn beurt was om naar binnen te stappen en in de kleine cameralens te kijken, legde hij de machine een hele lijst testvragen, twee raadsels en een ingewikkeld woordenspel voor.

Ze was zo ontzettend lang geleden, die stralende dag in die lente vol hoop, maar Gordon herinnerde het zich allemaal alsof het gisteren was… De zachte, fluwelige stem, de hartelijke open lach van de computer. Die dag was Millichrome met vlag en wimpel door al zijn strikvragen heen gekomen, en had hem op zijn beurt een ingewikkelde woordspeling van hemzelf voorgelegd. Hij had Gordon ook nog op zachtmoedige wijze berispt voor het feit dat hij onlangs bij een geschiedenisexamen niet zo goed had gepresteerd als van hem werd verwacht.

Toen zijn beurt voorbij was, was Gordon weggewandeld, vervuld van een grote, duizeligmakende vreugde dat zijn soort zoiets wonderbaarlijks had voortgebracht.

De Doemoorlog was kort daarna gekomen. Zeventien jaar lang had hij domweg aangenomen dat al die prachtige supercomps dood waren, net als al de hoopvolle verwachtingen van een land en een wereld. Maar hier leefde er als door een wonder nog een! Op een of andere manier hadden de technici van de staat Oregon met veel moed en beleid een machine door alle slechte jaren heen aan de gang kunnen houden. Hij kon het niet helpen dat hij het onwaardig en aanmatigend van zichzelf vond om zich onder een valse identiteit tussen dergelijke mannen en vrouwen te begeven.

Gordon knipte eerbiedig het elektrische licht uit en ging in bed liggen luisteren naar de nacht. In de verte hield de muziek van het dansavondje van het dorp Corvallis eindelijk op met een laatste luid gejuich. Hij kon de mensen uiteen horen gaan om zich naar huis te begeven.

Ten slotte werd het stil. In de bomen buiten zijn raam hoorde hij de wind, en van iets verder het zwakke zoemen van de compressoren die het tere brein van Cyclops superkoud en gezond hielden.

En dan was er nog iets anders te horen. Door de nacht kwam een weelderig, zacht, lieflijk geluid dat hij niet helemaal kon thuisbrengen, al prikte het in zijn geheugen.

Na een tijdje wist hij het ineens. Iemand, waarschijnlijk een van de technici, speelde klassieke muziek op een stereo.

Een stereo… Gordon proefde het woord. Hij had niets tegen banjo’s en violen, maar om na vijftien jaar weer Beethoven te horen…

Uiteindelijk kwam de slaap, en de symfonie vermengde zich met zijn dromen. De noten stegen en daalden, en versmolten ten slotte met een zachtmoedige, melodieuze stem die door de decennia heen tot hem sprak. Een gelede metalen hand doemde op uit de mist van jaren en wees recht naar hem. ‘Leugenaar!’ zei de stem op zachte, treurige toon. ‘Je stelt me bijzonder teleur. Hoe kan ik jullie, mijn makers, helpen als jullie alleen leugens vertellen?’

6

Dena

‘In deze voormalige fabriek redden we apparatuur voor het Millenniumproject. Je ziet wel dat we eigenlijk net begonnen zijn. We kunnen geen echte robots gaan bouwen, zoals in Cyclops’ plannen voor later is opgenomen, voordat we ons eerst weer wat industriële vaardigheid eigen hebben gemaakt.’

Gordons gids leidde hem door een holle ruimte vol planken waarop de technische apparatuur van een ander tijdperk hoog opgestapeld lag. ‘De eerste stap was natuurlijk, te proberen zoveel mogelijk voor rotting en bederf te behoeden. Hier wordt alleen een deel van de geborgen spullen bewaard. Wat we niet op korte termijn kunnen gebruiken is ergens anders opgeslagen, voor de toekomst.’

Peter Aage, een slungelige, lange blonde man, slechts iets ouder dan Gordon, moest een student aan de staatsuniversiteit in Corvallis geweest zijn toen de oorlog uitbrak. Hij was een van de jongste dragers van de met zwart afgezette witte mantel van een Dienaar van Cyclops, maar zelfs hij vertoonde al wat grijs haar bij de slapen.

Aage was tevens de oom en enig nog levende bloedverwant van de kleine jongen die Gordon uit de puinhopen van Eugene had gered. De man had niet buitengewoon veel dankbaarheid getoond, maar het was wel duidelijk dat hij meende bij Gordon in het krijt te staan. Geen van zijn hogeren onder de Dienaren had hem een strobreed in de weg gelegd toen hij per se degene wilde zijn die de bezoeker Cyclops’ programma om het donkere tijdperk in Oregon buiten de deur te houden wilde laten zien.

‘Hier zijn we begonnen wat kleine computers en andere grotere machines te repareren,’ vertelde Aage terwijl hij Gordon langs stapels gesorteerde en van een label voorziene elektronica voerde. ‘Het moeilijkst is nog het vervangen van de circuits die tijdens die eerste paar seconden van de oorlog zijn doorgebrand – door die hoogfrequente elektromagnetische straling die de vijand boven het continent heeft losgelaten – je weet wel, met de allereerste bommen?’

Gordon glimlachte toegeeflijk, en Aage kleurde. Hij stak verontschuldigend een hand op. ‘Sorry, ik ben gewoon zo gewend om alles zo eenvoudig mogelijk te moeten uitleggen… natuurlijk weten jullie in het oosten waarschijnlijk veel meer over de elektromagnetische straling dan wij.’

‘Ik ben niet technisch onderlegd,’ antwoordde Gordon, en wenste dat hij zich niet zo groot had gehouden. Hij had graag meer gehoord. Maar Aage keerde terug naar het onderhavige onderwerp. ‘Zoals ik al zei, hier wordt het meeste van het bergingswerk gedaan. Het is nauwkeurig en moeizaam werk, maar zodra we op grotere schaal elektriciteit kunnen leveren, en in de basisbehoefte voorzien, zijn we van plan deze microcomputers terug te plaatsen in verder weg gelegen dorpen, scholen en machinewerkplaatsen. Het is een ambitieuze doelstelling, maar Cyclops is er zeker van dat we die nog binnen onze tijd van leven kunnen bereiken.’

De met planken volgebouwde ruimte gaf toegang tot een enorme werkvloer. Lange rijen dakramen waren in de zoldering aangebracht, dus werden de gloeilampen maar spaarzaam gebruikt. Toch was er overal een zacht gezoem van elektriciteit te horen terwijl in witte jassen gehulde technici apparatuur heen en weer reden. Tegen elke muur stonden bijdragen van de omringende dorpen en dorpjes opgestapeld – betaling voor de welwillende leiding van Cyclops. Elke dag kwam er alle mogelijke machinerieën binnen – plus voedsel en kleding voor Cyclops’ menselijke assistenten. Naar wat Gordon had gehoord konden de mensen van het dal deze afdankertjes gemakkelijk missen. Wat hadden ze tenslotte aan deze oude machines? Geen wonder dat er geen klachten waren over ‘de tirannie van de machine’. De prijs die de supercomputer rekende was beslist niet te hoog. En als tegenprestatie kreeg het dal zijn eigen Salomo ter beschikking – en misschien ook een Mozes om de bewoners ervan uit deze wildernis te leiden. Terugdenkend aan die zachtmoedige, wijze stem van zo lang geleden, besefte Gordon dat het een koopje was.

‘Cyclops heeft deze overgangsfase zorgvuldig gepland,’ legde Aage uit. ‘Je hebt onze kleine montageband voor op water en wind lopende turbines gezien. Daarnaast helpen we de smeden uit de buurt hun smidsen beter uit te rusten, en we adviseren de boeren bij de teelt van hun gewassen. En door oude videospelletjes onder de kinderen in het dal uit te delen, hopen we ze ontvankelijk te maken voor betere dingen zoals computers wanneer de tijd er rijp voor is.’

Ze passeerden een werkbank waar grijsharige monteurs zich boven over knipperende lichtjes en beeldschermen waarop computercodes flikkerden. Ietwat licht in het hoofd door dit alles, had Gordon het gevoel bij toeval een helderverlichte, wonderbaarlijke werkruimte te zijn binnengestapt waar de scherven van verbrijzelde dromen zorgvuldig werden gelijmd door een gezelschap van ernstige, beminnelijke dwergen. De meeste van de technici waren van middelbare leeftijd of eroverheen. Het kwam Gordon voor dat zij zich repten om zoveel mogelijk tot stand te brengen voordat de generatie met een opleiding voorgoed verdween.

‘Natuurlijk mogen we, nu het contact met de Nieuwe Verenigde Staten is hersteld,’ vervolgde Peter Aage, ‘hopen sneller te zullen vorderen. Ik kan je bijvoorbeeld een lange lijst meegeven van chips die we op geen enkele manier kunnen maken. Ze zouden een gigantisch verschil maken. Een pakket van maar acht ons zou het programma van Cyclops vier jaar vooruit helpen, als St. Paul City ons kan verschaffen wat we nodig hebben.’

Gordon wilde de blik van de man niet ontmoeten. Hij boog zich over een gedemonteerde computer, alsof hij het ingewikkelde binnenwerk bestudeerde. ‘Ik heb weinig verstand van zulke dingen,’ zei hij heftig slikkend. ‘Ze hebben trouwens in het oosten andere prioriteiten dan het uitdelen van videospelletjes.’

Hij stelde het op die manier om niet nog meer te hoeven liegen dan hij al moest. Maar de Dienaar van Cyclops verbleekte alsof hij een klap in zijn gezicht had gekregen.

‘O! Natuurlijk, wat stom van me. Jullie hebben geworsteld met vreselijke straling en epidemieën en hongersnood en Holnisten… We zullen hier in Oregon wel bijzonder geboft hebben. Natuurlijk zullen we onszelf moeten zien te redden tot de rest van het land ons te hulp kan komen.’

Gordon knikte. Beide mannen spraken woordelijk de waarheid, maar slechts één van beiden wist hoe droevig waar de woorden waren.

In de drukkende stilte die volgde, greep Gordon naar de eerste de beste vraag die hem te binnen viel. ‘Jullie verspreiden dus speelgoedjes met batterijen, zoals een missionaris kralen en spiegeltjes?’

Aage lachte. ‘Ja, zo ben je ons ook op het spoor gekomen, niet? Het klinkt primitief, ik weet het. Maar het werkt. Kom mee, ik zal je aan het hoofd van het project voorstellen. Als iemand werkelijk een stap terug naar de twintigste eeuw is, is het Dena Spurgen. Je ziet wel wat ik bedoel als je haar ontmoet.’

Hij ging Gordon voor door een zijdeur en een gang over die vol stond met allerlei opgestapeld materiaal, om ten slotte uit te komen bij een ruimte die scheen te zinderen met een zwak elektrisch gezoem. Overal rijen en rijen warrig opgebonden draden, die sterk de indruk wekten van levende slierten klimop die tegen de muur op groeiden. Tussen de warboel zaten tientallen kleine blokjes en cilinders gestoken. Zelfs na al die jaren herkende Gordon allerlei oplaadbare batterijen die stroom kregen van de generatoren van Corvallis.

Aan de overzijde van het lange vertrek stonden drie mensen in burgerkleding te luisteren naar een langharige blondine die de wit-met-zwarte mantel van een Dienaar droeg. Gordon knipperde met zijn ogen van verbazing toen hij opmerkte dat het alle vier jonge vrouwen waren.

Aage fluisterde in zijn oor: ‘Ik moet je waarschuwen. Dena is dan wel de jongste van alle Dienaren van Cyclops, maar in een bepaald opzicht is ze een museumstuk. Een door en door echte, bonafide feministe van het zuiverste water.’

Aage grinnikte. Zoveel dingen waren met de Ondergang van de beschaving verdwenen. Er bestonden vroeger algemeen gebruikte termen die niemand nu meer hoorde. Gordon keek opnieuw, nu nieuwsgierig.

Ze was lang, vooral voor een vrouw die in deze tijd was opgegroeid. Aangezien ze de andere kant opkeek kon Gordon niet veel over haar verschijning zeggen, maar haar stem klonk laag en gedecideerd terwijl ze de andere ernstig luisterende jonge vrouwen toesprak.

‘De volgende keer dat je gaat wil ik dus niet dat je zulke risico’s neemt, Tracey. Hoor je me? Ik heb een jaar moeten zeuren en vleien voordat we deze opdracht binnen sleepten. Maakt niet uit dat het een logische oplossing is – dat dorpelingen in een negorij zich meestal minder bedreigd voelen wanneer er een vrouw komt praten. Alle logica ter wereld is waardeloos als een van jullie meiden iets overkomt!’

‘Maar Dena,’ protesteerde een kleine, gehaaid uitziende brunette. ‘Tellamook heeft al van Cyclops gehoord! Het was maar een vlug heen-en-weertje vanuit mijn eigen dorp. Wanneer ik Sam en Hoomer meeneem lopen ze me alleen maar voor de voeten.’

‘Kan me niet schelen!’ zei de langere vrouw. ‘De volgende keer neem je de jongens mee. Ik meen het! Of je zit zo weer in Beaverville les te geven op school en baby’s te krijgen, dat beloof –’

Ze brak abrupt af toen ze zag dat haar assistentes hun aandacht er niet meer bij hadden. Ze stonden naar Gordon te staren.

‘Dena, kom eens kennismaken met de inspecteur,’ zei Peter Aage. ‘Hij wil vast graag je oplaadinrichting zien en over je… zendingswerk horen.’

Terzijde merkte Aage tegen Gordon op, sotto voce en met een ironisch glimlachje: ‘Ik kon kiezen tussen jou aan haar voorstellen of een gebroken arm oplopen. Neem jezelf in acht, Gordon.’ Toen de Dienares dichterbij kwam zei hij op luidere toon: ‘Ik moet nog wat dingen regelen. Ik kom over een paar minuten terug om je naar je gesprek te brengen.’

Gordon knikte terwijl Aage zich afwendde. Hij voelde zich hier op de een of andere manier nogal voor aap staan, met die vrouwen die zo naar hem stonden te staren.

‘Dat is alles voor het ogenblik, meiden,’ zei Dena. ‘Ik zie jullie morgenmiddag weer en dan stippelen we de volgende tocht uit.’ De anderen protesteerden met smekende blikken, maar Dena schudde haar hoofd, en ze moesten gaan. Hun verlegen glimlachjes en gegiechel – toen Gordon tegen zijn pet tikte – vormde een vreemd contrast met het lange mes dat elk van hen op de heup en in een laars droegen.

Pas toen Dena Spurgen glimlachte en Gordon haar hand toestak besefte hij hoe jong ze nog moest zijn. Ze kan niet ouder dan zes zijn geweest toen de bommen ploften.

Haar handdruk was even ferm als haar manier van optreden, en toch getuigde haar zachte, nauwelijks vereelte hand van een leven dat meer tussen de boeken dan tussen de dorsvlegels en ploegen was doorgebracht. Haar groene ogen ontmoetten de zijne vrijmoedig en onderzoekend. Gordon vroeg zich af wanneer hij voor het laatst zo iemand had ontmoet.

Minneapolis, dat gestoorde tweedejaar, kreeg hij ten antwoord. Alleen was zij toen ouderejaars geweest. Dat ik me dat meisje nu moet herinneren, na zo’n tijd.

Dena lachte. ‘Heb ik permissie om op uw vraag vooruit te lopen? Ja, ik ben jong en een vrouw, en niet helemaal als volledig Dienares bevoegd, laat staan als leidster van een belangrijk project.’

‘Vergeef het me maar,’ knikte hij, ‘maar dat waren inderdaad mijn gedachten.’

‘O, geeft niks. Iedereen noemt me trouwens toch een anachronisme. Als u het weten wilt, ik ben als dakloos zwervertje geadopteerd door dr Lazarensky en dr Taigher, en de anderen, nadat mijn ouders bij de Anti-Techopstanden waren omgekomen. Sindsdien ben ik vreselijk verwend en heb ik geleerd het onderste uit de kan te halen. Zoals u zonder twijfel al geraden hebt toen u hoorde wat ik tegen mijn meisjes te zeggen had.’

Gordon besloot dat haar trekken het best als ‘knap’ konden worden beschreven. Een beetje lang misschien, en de kaken wat vierkant. Maar wanneer ze om zichzelf lachte, zoals nu, lichtte Dena Spurgens gezicht op.

‘Trouwens,’ vervolgde ze met een gebaar naar de wand vol draden en cilindertjes, ‘we kunnen dan misschien geen ingenieurs meer opleiden, maar je hebt niet veel hersens nodig om te leren hoe je elektronen in een batterij moet stoppen.’

Gordon lachte. ‘Je doet jezelf onrecht aan. Ik heb twee keer tentamen Inleiding tot de fysica moeten doen. En Cyclops weet vast ook wel wat hij doet door jou deze functie te geven.’

Dit deed Dena blozend naar de grond kijken. ‘Ja, och, dat zal dan wel.’

Bescheiden? dacht Gordon verbaasd. Deze zit vol verrassingen. Ik had het niet verwacht.

‘O, verdikkie, nu al? Daar komt Peter aan,’ zei ze op veel zachtere toon.

Ze konden Peter Aage zich een weg zien banen door de rommel in de gang. Gordon keek op zijn ouderwetse mechanische horloge – door een van de technici bijgesteld zodat het niet langer per uur een halve minuut voorliep. ‘Geen wonder, ik heb mijn gesprek over tien minuten,’ zei hij terwijl ze elkaar opnieuw de hand drukten. ‘Maar ik hoop oprecht dat we nog een ander keertje zullen kunnen praten, Dena.’

Haar grijns was terug. ‘O, daar kunt u wat onder verwedden. Ik wil u het een en ander vragen over hoe u het leven en de tijd voor de oorlog ervaren heeft.’

Niet over de Nieuwe Verenigde Staten, maar over de oude tijd. Ongewoon. En dan nog, waarom ik? Wat kan ik haar vertellen over het Verloren Tijdperk dat ze niet te weten kan komen door zich op de herinneringen van wie ook boven de vijfendertig te storten?

Bevreemd ging hij Peter Aage in de gang tegemoet en liep met hem samen het hoge holle pakhuis door naar de uitgang.

‘Ik vind het vervelend om je op deze manier mee te sleuren,’ zei Aage tegen hem, ‘maar we mogen niet te laat zijn. Wat we beslist niet willen is dat Cyclops ons een standje moet geven!’ Hij grinnikte, maar Gordon kreeg het gevoel dat Aage maar ten dele in scherts sprak. Wachters met geweren en een witte band om hun bovenarm knikten toen ze naar buiten liepen, zacht gefilterd zonlicht in.

‘Ik hoop echt dat je gesprek met Cyclops goed verloopt, Gordon,’ zei zijn gids. ‘We zijn natuurlijk allemaal erg opgewonden dat we weer contact met de rest van het land hebben. Cyclops zal vast op alle mogelijke manieren willen meewerken.’

Cyclops. Gordon kwam terug in de realiteit. Het is op geen enkele manier meer uit te stellen. En ik weet niet eens of ik er naar uitkijk of er bang voor ben. Hij maakte zich op om de farce tot het eind vol te houden. Hij had geen andere keuze. ‘Ik sta er precies zo tegenover,’ zei hij. ‘Ik wil jullie ook graag helpen zo goed ik kan.’ En hij meende het, met heel zijn hart.

Peter Aage wendde zich af om hem over het netjes gemaaide gazon naar het Huis van Cyclops te leiden. En heel even was Gordon in verwarring. Had hij het zich verbeeld, of had hij, een fractie van een seconde, een vreemde uitdrukking in de ogen van de technicus gezien – een uitdrukking van droevig en innig schuldbesef?

7

Cyclops

De foyer van het Huis van Cyclops – ooit het Laboratorium voor Kunstmatige Intelligentie van de universiteit van Oregon – riep op krachtige wijze herinneringen op aan een eleganter tijdperk. Het goudkleurige tapijt was pas gezogen en nauwelijks gerafeld. Gloeilampen verspreidden een helder licht over fraaie meubels in de gelambrizeerde lobby; boeren en overheidsfunctionarissen uit dorpjes van soms wel zestig kilometer verderop friemelden nerveus aan opgerolde petities, in afwachting van hun korte onderhoud met de grote machine. Toen de stadsbewoners en plattelanders Gordon binnen zagen komen, stonden ze allemaal op. Enkele dapperen liepen op hem toe en staken hem ernstig een vereelte, door het werk ruw geworden hand toe. Hoop en verwondering gloeiden in hun ogen en klonken door in hun gedempte, respectvolle stemmen. Gordon bevroor zijn gedachten achter een glimlach en knikte wellevend, en wenste dat hij en Aage ergens anders konden wachten.

Ten slotte wenkte de leuke receptioniste hen met een glimlach de deuren aan het eind van de foyer door. Toen Gordon en zijn gids door de lange gang naar de spreekkamer liepen, naderden er van de andere kant twee mannen. Een van hen was een Dienaar van Cyclops in de bekende met zwart omzoomde witte mantel. De ander – een burger in een verschoten maar schoon vooroorlogs kostuum – bestudeerde met gefronst voorhoofd een lange computeruitdraai.

‘Ik weet nog steeds niet zeker of ik het wel snap, dr Grober. Moeten we van Cyclops de put nu bij de kuil aan de noordkant graven of niet? Zijn antwoord is niet erg duidelijk, als je het mij vraagt.’

‘Kom, Herb, zeg maar tegen je mensen dat het niet Cyclops’ werk is om alles voor iedereen tot in de puntjes uit te denken. Hij kan de keuzemogelijkheden selecteren, maar hij kan niet de uiteindelijke beslissing voor jullie nemen.’

De boer trok aan zijn te strakke boord. ‘Natuurlijk niet, dat weet iedereen. Maar we hebben vroeger wel duidelijker antwoorden van hem gehad. Waarom kan hij die nou niet geven?’

‘Wel, om maar iets te noemen, Herb, het is al meer dan twintig jaar geleden dat de geologische doorsneden in Cyclops’ geheugen bij werden gewerkt. En dan weet je vast ook wel dat Cyclops ervoor werd ontworpen om met deskundigen van hoog niveau te praten, ja? Dus gaat uiteraard een groot deel van zijn uitleg onze pet te boven… Soms zelfs die van de weinige wetenschappers die er nog zijn.’

‘Ja, m-maar…’ Op dat moment keek de burger op en zag Gordon aan komen lopen. Hij maakte een beweging alsof hij de hoed wilde afzetten die hij niet op had, veegde toen zijn handpalm af aan zijn broekspijp en stak nerveus zijn hand uit. ‘Herb Kalo uit Sciotown, meneer de inspecteur. Zeer vereerd, meneer.’

Gordon mompelde beleefdheden terwijl hij de handdruk van de man beantwoordde; meer dan ooit voelde hij zich net een politicus.

‘Jazeker, meneer de inspecteur, zeer vereerd! Ik hoop van harte dat u ook van plan bent onze kant op te komen en een postkantoor op te zetten. In dat geval kan ik u een fuif beloven zoals u nog nooit een –’

‘Wel, Herb,’ onderbrak de oudere technicus hem. ‘Meneer Krantz is hier voor een gesprek met Cyclops.’ Hij keek veelbetekenend op zijn digitale horloge.

Kalo kreeg een kleur en knikte. ‘Onthoudt u de uitnodiging, meneer Krantz. We zullen goed voor u zorgen.’ Hij leek haast te buigen toen hij achteruit de gang doorliep naar de foyer. Het leek de anderen niet op te vallen, maar even voelden Gordons wangen aan alsof ze in brand stonden.

‘Ze wachten op u, meneer,’ zei de hoger geplaatste technicus, en ging hen voor door de lange gang.

Door Gordons leven in de wildernis waren zijn oren scherper geworden dan deze stadsbewoners misschien beseften. Dus toen hij voor zich uit een gemompel van twistende stemmen hoorde – terwijl hij en zijn begeleiders de openstaande deur van de vergaderruimte naderden – vertraagde Gordon met opzet zijn pas, als om wat pluisjes van zijn uniform te plukken.

‘Hoe kunnen we zelfs maar weten of de documenten die hij ons heeft laten zien echt waren?’ vroeg iemand daar vóór hem. ‘Goed, ze zaten onder de zegels, maar toch zagen ze er heel erg simpel uit. En dat verhaal over lasersatellieten is wel verdomde handig, als je het mij vraagt.’

‘Misschien. Maar het verklaart wel waarom we vijftien jaar niks gehoord hebben!’ antwoordde een andere stem.

‘Als-ie de zaak tilde, hoe verklaar je dan die brieven die die koerier kwam brengen? Elias Murphy in Albany kreeg bericht van zijn al zo lang vermiste zuster, en George Seavers is van zijn boerderij in Greenbury vertrokken om zijn vrouw op te gaan zoeken in Curtin, nadat hij al die jaren gedacht had dat ze dood was!’

‘Ik zie niet wat het nu eigenlijk uitmaakt,’ zei een derde stem op zachte toon. ‘De mensen geloven erin, en daar gaat het toch om…’

Peter Aage haastte zich vooruit en schraapte zijn keel bij de deur. Toen Gordon achter hem aan naar binnen stapte stonden er vier mannen in witte jassen en twee vrouwen op rond een glanzend gewreven eiken tafel in het zacht verlichte vergaderzaaltje. Op Peter na was iedereen duidelijk ruim boven de middelbare leeftijd.

Gordon schudde iedereen de hand, dankbaar dat hij hen allen al eerder had ontmoet, want onder deze omstandigheden had hij onmogelijk ieders naam kunnen onthouden. Hij probeerde beleefd te zijn, maar zijn blik bleef afdwalen naar de brede, dikke glasruit die de vergaderruimte in tweeën deelde.

Bij die scheidingswand hield de tafel abrupt op. En ofschoon de verlichting in het vertrek al vrij zwak was, was de ruimte daarachter nog donkerder. Een enkel spotje bescheen een zacht glimmend, opalen oog – als een parel of een maan aan de avondhemel.

Achter de glanzend-grijze cameralens bevond zich een donkere cilinder waarop twee rijen lichtjes knipperden volgens een ingewikkeld patroon dat zich steeds weer scheen te herhalen. Iets in die heen en weer gaande golfbeweging raakte Gordon van binnen. Hij kon niet precies uitmaken hoe. Het viel hem moeilijk zijn blik van de rijen knipogende speldenpunten los te maken.

De machine was in een zachte dichte wolk van damp gehuld. En hoewel het glas dik was, had Gordon vaag de gewaarwording van kou die van de andere kant van het vertrek kwam.

De Eerste Dienaar, dr Edward Taigher, nam Gordon bij de arm en richtte zich tot het glazen oog.

‘Cyclops,’ zei hij, ‘ik wil u graag de heer Gordon Krantz voorstellen. Hij heeft ons getuigschriften voorgelegd waaruit blijkt dat hij een door de regering van de Verenigde Staten aangestelde inspecteur van de posterijen is, en vertegenwoordiger van de in wederopbouw zijnde nieuwe republiek. Meneer Krantz, mag ik u voorstellen: Cyclops.’

Gordon keek naar de parelgrijs glanzende lens – naar de knipperlichtjes en de zacht rondzwevende mist – en moest het gevoel onderdrukken op één lijn te staan met een klein kind wiens leugens hem boven het hoofd waren gegroeid.

‘Heel prettig je te ontmoeten, Gordon. Ga toch zitten.’

De vriendelijke stem had een volmaakt menselijk timbre. Het geluid kwam uit een stel luidsprekers op het uiteinde van de eiken tafel. Gordon ging in een gestoffeerde stoel zitten die Peter Aage aanschoof. Er viel een stilte. Toen begon Cyclops weer te spreken.

‘De tijdingen die je brengt zijn verheugend, Gordon. Na al deze magere jaren vol zorg voor de bevolking van het Willamettedal, lijken ze bijna te goed om waar te zijn.’ Een tweede korte onderbreking en dan: ‘Het is dankbaar werk geweest wat ik gedaan heb met mijn vrienden, die erop staan zich mijn “Dienaren” te noemen. Maar het is ook eenzaam en moeilijk geweest, vanuit de gedachte dat de rest van de wereld in stukken en brokken zou liggen. Vertel me eens, Gordon, bestaan er nog broeders van mij in het oosten?’

Gordon moest even met zijn ogen knipperen. Toen hij zijn stem hervonden had schudde hij zijn hoofd. ‘Nee, Cyclops. Het spijt me ontzettend. Geen van de andere grote machines heeft de verwoestingen overleefd. Ik vrees dat u de laatste nog levende van uw soort bent.’ Ofschoon hij het betreurde de machine dit nieuws te moeten brengen, hoopte hij dat het een goed voorteken was dat hij nu eindelijk eens de waarheid zou kunnen gaan vertellen.

Cyclops zweeg enkele lange ogenblikken. Het was vast alleen zijn verbeelding dat Gordon meende een zachte zucht te horen, bijna als een snik. In die stilte bleven de pauiteitslichtjes onder de cameralens knipperen, alsof ze telkens en telkens weer een boodschap in een of andere onbekende taal uitzonden. Gordon wist dat hij moest blijven praten of hij zou zichzelf in dat hypnotiserende geknipper verliezen. ‘Eh, om precies te zijn, Cyclops, zijn de meeste van de grote computers omgekomen tijdens de eerste seconden van de oorlog – u weet wel, de elektromagnetische straling. Ik vraag me af hoe u zelf hebt kunnen voortbestaan.’

Net als Gordon leek de machine de treurige overpeinzingen van zich af te schudden om antwoord te geven.

‘Dat is een goede vraag. Mijn voortbestaan lijkt een gelukkig toeval in timing te zijn geweest. De oorlog is namelijk uitgebroken op de open dag hier aan de universiteit van de staat Oregon. Toen de straling zijn verwoestende werk deed bevond ik me juist in mijn kooi van Faraday voor een openbare demonstratie. Dus…’

Hoe boeiend hij Cyclops’ relaas ook vond, toch voelde Gordon tegelijkertijd even iets van triomf. Hij had bij dit gesprek het initiatief genomen en vragen gesteld, precies zoals van een ‘federale inspecteur’ mocht worden verwacht. Hij wierp een blik op de stille gezichten van de menselijke Dienaren, en wist dat hij een kleine overwinning had geboekt. Ze namen hem volledig serieus.

Misschien zou dit allemaal toch nog goed uitpakken.

Niettemin vermeed hij naar de heen en weer glijdende lichtjes te kijken. En weldra voelde hij dat hij begon te zweten, zelfs in de kilte bij de supergekoelde glasruit.

8

In vier dagen waren de vergaderingen en onderhandelingen voorbij. Plotseling, voordat hij zich er werkelijk op had voorbereid, was het alweer tijd om te vertrekken. Peter Aage liep met Gordon mee en hielp hem zijn beide platte zadeltassen naar de stallen te brengen, waar zijn rijdieren in gereedheid werden gebracht.

‘Het spijt me dat het zo lang geduurd heeft, Gordon. Ik weet dat je hebt staan popelen om verder te kunnen met het opbouwen van het netwerk voor de postbezorging. Cyclops heeft alleen de juiste route voor je uit willen zoeken, zodat je op de meest efficiënte manier noord-Oregon door kunt.’

‘Niets aan de hand, Peter,’ zei Gordon schouderophalend, weer in zijn rol. ‘Ik ben niet erg vertraagd, en ik ben blij met jullie hulp.’

Ze liepen een tijdje zwijgend voort terwijl Gordons gedachten door zijn hoofd kolkten. Peter moest eens weten hoeveel liever ik was gebleven. Was er maar een manier…

Gordon was gaan houden van het eenvoudige comfort van zijn logeerkamer tegenover het Huis van Cyclops, de uitvoerige en plezierige mensamaaltijden, de indrukwekkende bibliotheek vol zorgzaam gekoesterde boeken. Het meest van al zou hij misschien nog het elektrische lampje bij zijn bed missen. Hij had zichzelf elke van de afgelopen vier nachten in slaap gelezen, een gewoonte uit zijn jeugd, die na zeer lang te hebben gesluimerd weer bliksemsnel ontwaakt was.

Een tweetal bruingejaste wachten tikten tegen hun pet toen Gordon en Aage bij het Huis van Cyclops de hoek om sloegen en een open veld over begonnen te steken op hun weg naar de stallen.

Onder het wachten tot Cyclops zijn reisroute klaar zou hebben, had Gordon veel in de streek rond Corvallis rondgezworven en met tientallen mensen over wetenschappelijke landbouw en veeteelt gesproken, over eenvoudige maar technisch verfijnde ambachten, en over de theorie achter de losse confederatie waardoor Cyclops in vrede kon voortbestaan. Het geheim van de vallei was heel eenvoudig. Niemand wilde ruzie wanneer men daardoor misschien niet zou kunnen delen in de overvloed aan wonderbaarlijke zaken die de grote machine voor de toekomst beloofd had.

Maar één gesprek in het bijzonder bleef in zijn hoofd hangen. Hij had het de vorige avond gevoerd, met de jongste Dienares van Cyclops, Dena Spurgen. Ze had hem laat opgehouden bij het haardvuur in de kantine, gechaperonneerd door twee van haar meisjesvazallen, en hem, onder het inschenken van kopjes thee tot hij van binnen klotste, doorgezaagd over zijn leven voor en na de Doemoorlog. Gordon had vele trucjes geleerd om niet te specifiek over de ‘Nieuwe Verenigde Staten’ te hoeven zijn, maar hij had geen verweer tegen dit soort kruisverhoor. Dena leek veel minder belangstelling te hebben voor datgene wat alle anderen prachtig vonden, contact met de ‘rest van de natie’. Dat was duidelijk een proces dat nog decennia zou kosten.

Nee, Dena wilde weten hoe de wereld er vlak na de bommen had uitgezien. Ze werd vooral gefascineerd door dat afschuwelijke, tragische jaar dat hij bij luitenant Van en zijn peloton van de militie had doorgebracht. Ze wilde alles horen over elke man in de eenheid, zijn fouten en zwakheden, de moed – of koppigheid – die hem door had doen vechten lang nadat de strijd een verloren zaak was geworden.

Nee… geen verloren zaak. Gordon had zichzelf er net op tijd aan herinnerd een gelukkige afloop voor de slag van Meeker County te verzinnen. De cavalerie was te hulp geschoten. Brave kerels waren omgekomen – hij liet geen detail weg van Tiny Kielre’s doodstrijd, of Drew Simms’ dapper standhouden – maar in zijn vertelling waren hun opofferingen niet voor niets geweest. Hij vertelde het zoals het had moeten aflopen; hij voelde die wens zo sterk dat het hem verbaasde. De vrouwen luisterden verrukt en geboeid, alsof het een prachtig verhaaltje voor het slapengaan was, of alsof dit uiterst belangrijke gegevens waren en ze er de volgende ochtend een proefwerk over moesten maken.

Ik wou dat ik wist wat ze er nu eigenlijk precies in hebben beluisterd – wat ze in mijn eigen onnozel en naargeestig verhaaltje hebben willen vinden.

Misschien kwam het doordat de beneden-Willamette zo lang alleen vrede gekend had, maar Dena had ook alles willen weten over de slechtste mannen die hij had ontmoet… alles wat hij wist over de plunderaars en de hyper-survivalisten en de Holnisten. De kanker in het hart van de renaissance van rond de eeuwwisseling… moge je branden in de hel, Nathan Holn.

Dena bleef doorvragen lang nadat Tracey en Mary Ann bij het vuur in slaap gevallen waren. Normaliter zou zoveel intieme, bewonderende aandacht van een aantrekkelijke vrouw hem hebben geprikkeld. Maar het was niet hetzelfde als toen met Abby, in Pine View. Dena had zeker niet op die manier ongeïnteresseerd geleken. Ze leek alleen nog veel meer bezig met zijn waarde als bron van informatie. En omdat hij maar een paar dagen bleef was voor haar de keuze van de beste manier om die tijd te besteden gauw gemaakt. Al met al vond Gordon haar overheersend en misschien een tikje geobsedeerd. Toch wist hij dat ze het vervelend zou vinden hem te zien vertrekken.

Waarschijnlijk was ze de enige. Gordon had duidelijk het gevoel dat de meeste andere Dienaren van Cyclops blij waren van hem af te zullen zijn. Zelfs Peter Aage leek opgelucht.

Het komt door mijn rol, natuurlijk. Die werkt op hun zenuwen. Misschien voelen ze ergens diep van binnen dat er iets niet klopt. Ik zou het ze ook niet echt kwalijk kunnen nemen.

Ook al geloofde de meerderheid van de technici zijn verhaal, dan nog hadden ze weinig reden om blij te zijn met een vertegenwoordiger van een verre ‘regering’ die zich vroeg of laat beslist zou gaan bemoeien met dat wat ze in zo’n lange periode hadden opgebouwd. Ze zeiden wel dat ze graag contact met de buitenwereld zouden hebben, maar Gordon had het gevoel dat velen van hen het op zijn best als iets opgelegds zouden zien.

Niet dat ze werkelijk iets te vrezen hadden, uiteraard.

Gordon was nog steeds onzeker over de opstelling van Cyclops zelf. De grote machine die de verantwoordelijkheid voor een hele vallei op zich had genomen, had zich bij hun latere gesprekken nogal op de vlakte gehouden. Van grapjes of spitse woordspelingen was geen sprake geweest, alleen van een effen en beheerste ernst. Zijn koelheid was teleurstellend geweest na Gordons nostalgische mijmeringen over die dag in Minneapolis, vlak voor de oorlog. Natuurlijk zou zijn herinnering aan die andere supercomputer, zo lang geleden, door de tijd gekleurd kunnen zijn. Cyclops en zijn Dienaren hadden hier zoveel tot stand gebracht. Het was niet aan hem om een oordeel te vellen.

Gordon keek om zich heen toen hij en zijn begeleider langs een groepje uitgebrande bouwsels kwamen. ‘Het ziet ernaar uit dat hier ooit zwaar gevochten is,’ zei hij hardop.

Peter fronste bij de herinnering. ‘We hebben daar bij het oude elektriciteitsgebouwtje een van de Anti-Techbenden teruggeslagen. Je ziet de gesmolten transformatoren en de oude noodgenerator. We moesten op wind- en waterenergie overgaan toen ze het gebouw hadden opgeblazen.’

Zwartgeblakerde brokstukken energieconverterende machinerie lagen nog steeds in verfrommelde hopen op de plek waar de technici en wetenschappers wanhopig strijd hadden geleverd om hun levenswerk te redden. Het herinnerde Gordon aan de andere zorg die op hem drukte. ‘Ik denk nog steeds dat er meer gedaan zou moeten worden met betrekking tot de mogelijkheid van een invasie van survivalisten, Peter. Die zal nu gauw komen, als ik die verkenners goed heb gehoord.’

‘Maar je geeft toch toe dat je alleen maar brokstukken hebt opgevangen, die je mogelijk verkeerd hebt geïnterpreteerd.’ Aage haalde zijn schouders op. ‘We zullen natuurlijk intensiever gaan patrouilleren, zodra we plannen hebben kunnen opstellen en de zaak wat uitvoeriger bespreken. Maar je moet wel begrijpen dat Cyclops aan zijn eigen geloofwaardigheid moet denken. Er is in tien jaar geen algemene mobilisatie meer geweest. Als Cyclops die uit zou roepen, en het zou loos alarm blijken…’ De implicatie sprak hij niet uit.

Gordon wist dat de plaatselijke dorpshoofden twijfels over zijn verhaal hadden. Ze wilden geen mannen in de tweede zaaiperiode van hun werk halen. En Cyclops had zijn twijfels uitgesproken dat de Holnisten-benden zich werkelijk genoeg aaneen zouden kunnen sluiten voor een echt grote invasie, ettelijke honderden kilometers hoger langs de kust. De hyper-survivalisten hadden er gewoon de mentaliteit niet voor, had de grote machine uitgelegd.

Gordon moest uiteindelijk wel op Cyclops’ woord afgaan. Tenslotte had zijn supergeleidend geheugen toegang tot elk werk over psychologie dat ooit geschreven was – en alle werken van Holn zelf.

Misschien waren de verkenners uit het Rogue-gebied er alleen voor een kortstondige plundertocht op uit gestuurd, en hadden ze gewichtig lopen doen om indruk op elkaar te maken.

Misschien.

Nou, we zijn er.

De stalknechten namen zijn tassen aan, die enkele persoonlijke bezittingen bevatten en drie boeken die hij van de gemeenschappelijke bibliotheek had geleend. Ze hadden zijn nieuwe rijdier, een fraaie en sterke hengst, al gezadeld. Een grote, rustige merrie droeg de voedselvoorraad en twee uitpuilende zakken met hoopvolle post. Als er van de mensen voor wie de post bestemd was nog een op de vijftig leefde zou het een wonder zijn. Maar voor die enkelen zou één brief veel kunnen betekenen, en het begin vormen van het lange, trage proces van relatieherstel. Misschien zou hij in zijn gefingeerde identiteit toch nog iets goeds bewerkstelligen – genoeg tenminste om een leugen goed te maken.

Gordon zwaaide zich op de rug van de hengst. Hij klopte het nerveuze dier op de hals en praatte ertegen tot het rustig was. Peter stak zijn hand uit. ‘We zien je over drie maanden, wanneer je hier op je terugweg naar het oosten weer langs komt.’

Bijna precies wat Dena Spurgen zei. Misschien ben ik nog wel vlugger terug, als ik ooit voldoende moed bij elkaar raap om jullie allemaal de waarheid te vertellen.

‘Tegen die tijd, Gordon, heeft Cyclops beloofd een keurig rapport over de situatie hier in noord-Oregon voor je superieuren te hebben uitgewerkt.’ Aage hield nog even zijn hand vast. Opnieuw tastte Gordon in het duister. De kerel keek alsof hem op de een of andere manier iets dwarszat – iets waar hij niet over kon praten. ‘Veel geluk met je waardevolle werk, Gordon,’ zei hij ernstig. ‘Als ik je ooit ergens mee kan helpen, waarmee dan ook, hoef je het me maar te laten weten.’

Gordon knikte. Er hoefde niets meer gezegd, de hemel zij dank. Hij dreef de hengst aan, en wendde het dier naar het noorden. Het pakpaard volgde vlak achter hem.

9

Buena Vista

De Dienaren van Cyclops hadden hem gezegd dat de nationale snelweg ten noorden van Corvallis vernield en onveilig was, dus nam Gordon een landweg die er iets verder ten westen parallel aan liep. De weg was met allerlei rommel overdekt en vol diepe kuilen, zodat hij maar langzaam vorderde, en zich gedwongen zag zijn lunch in de ruïnes van het plaatsje Buena Vista te gebruiken.

Het was nog tamelijk vroeg in de middag, maar er pakten zich al wolken samen en rafelige mistflarden woeien door de met puin bezaaide straten. Toevallig was het de dag waarop boeren uit de streek voor de regionale markt bijeenkwamen in een park in het centrum van het onbewoonde stadje. Gordon maakte een babbeltje onder het verorberen van kaas en brood uit zijn zadeltassen.

‘D’r is hier niks met de snelweg aan de hand,’ zei een van de streekbewoners tegen hem, verbaasd het hoofd schuddend. ‘Die prefessers kommen zeker nie veel deze kant op. Dat benne geen magere reizigers zoas u, meneer Krantz. Zeker erges een draadje los in die zoemende herses.’ De boer moest grinniken om zijn eigen geestigheid.

Gordon zei er niets over dat zijn route door Cyclops zelf was uitgestippeld. Hij bedankte de man en liep naar zijn zadeltassen terug om er de kaart uit te halen die hij gekregen had. Die kaart was overdekt met een indrukwekkende verscheidenheid aan computertekens, elegante symbooltjes die de route aangaven die hij volgen moest bij het opbouwen van een postbestellingsnetwerk in noordelijk Oregon. Hem was gezegd dat ze zodanig gekozen was dat ze hem op de meest efficiënte wijze om gevaren als streken zonder God of gebod en de gordel van radioactiviteit bij Portland heen zou voeren.

Gordon streek over zijn baard. Hoe langer hij de kaart bekeek, hoe minder hij ervan begreep. Hij mocht toch aannemen dat Cyclops wist wat hij deed; niettemin zag het aangegeven kronkelpad er in zijn ogen allesbehalve efficiënt uit. Zijns ondanks begon hij te vermoeden dat het eerder de bedoeling was hem ver uit de koers te brengen. Om hem tijd te doen verspillen in plaats van besparen.

Maar waarom zou Cyclops zoiets willen doen?

Het kon niet zijn omdat de supermachine zijn bemoeienis vreesde. Gordon kende nu zo langzamerhand precies de juiste manier om dat soort angst weg te nemen… door te benadrukken dat de ‘Nieuwe Verenigde Staten’ er niet op uit waren zich in plaatselijke affaires te mengen. Cyclops had de indruk gewekt hem te geloven.

Gordon liet de kaart zakken. Er was een weersverandering op til: de wolken hingen lager en onttrokken het bovenste deel van de vernielde gebouwen aan het zicht. Mistbanken dreven door de stoffige straat en drongen in kronkelende slierten tussen hem en een nog intacte etalageruit. Dat riep een plotselinge, levendige herinnering op aan andere glasruiten – gezien door verspreide, het licht brekende waterdruppels.

Een doodshoofd… De grijnzende postbode met zijn vleesloze gezicht over het mijne heen.

Hij rilde toen er een tweede beeld bovenkwam. De mistslierten herinnerden hem aan supergekoelde damp – zijn spiegelbeeld in de koude glazen wand bij zijn kennismaking met Cyclops in Corvallis – en het vreemde gevoel dat hij gekregen had bij het kijken naar de rijen knipperlichtjes, die telkens weer dezelfde golvende beweging herhaalden.

Herhaalden…

Gordons ruggegraat was plotseling ijskoud. ‘Nee,’ fluisterde hij. ‘Dat alstublieft niet, God.’ Hij sloot zijn ogen en voelde een bijna overweldigende noodzaak om zijn gedachten op een ander spoor te brengen, om aan het weer te denken, aan die lastige Dena of die leuke kleine Abby in Pine View, of wat dan ook, behalve aan…

‘Maar wie zou zoiets nou doen?’ zei hij hardop. ‘En waarom zou hij het doen?’

Onwillig besefte hij dat hij wist waarom. Hij wist alles over de belangrijkste reden waarom mensen leugens vertelden.

Terugdenkend aan de geblakerde restanten achter het Huis van Cyclops, vroeg hij zichzelf zomaar opeens af hoe de technici ook maar met enige mogelijkheid tot stand hadden kunnen brengen wat ze beweerden te hebben gedaan. Gordon had bijna twee decennia geleden voor het laatst nagedacht over de fysica, en over wat er wel of niet met technische kennis te bereiken viel. De tussenliggende jaren was hij uitsluitend bezig geweest met overleven – en met zijn onuitroeibare dromen over een gouden oord van vernieuwing. Hij verkeerde niet in een positie om te kunnen zeggen wat er wel of niet mogelijk was.

Maar hij moest erachter zien te komen of zijn vermoeden juist was. Hij zou niet kunnen slapen voordat hij haring of kuit had.

‘Mag ik even storen?’ riep hij naar een van de boeren. De man schonk Gordon een grijns die de hiaten in zijn gebit onthulde en kwam naar hem toe gehompeld, ondertussen zijn pet afnemend. ‘Wat ken ik voor u doen, meneer de inspecteur?’

Gordon wees een plek op de kaart aan, hemelsbreed niet meer dan vijftien kilometer van Buena Vista vandaan. ‘Deze plaats, Sciotown, weet u hoe je daar komt?’

‘Zekers, baas. Als u voortmaakt ken u er vanavond nog komme.’

‘Ik zal voortmaken,’ verzekerde Gordon de kerel. ‘Daar kunt u donder op zeggen, dat ik zal voortmaken.’

10

Sciotown

‘Even wachten, verdorie! Ik kom eraan,’ mopperde de burgemeester van Sciotown. Maar het kloppen op zijn deur ging hardnekkig door.

Herb Kalo ontstak zorgvuldig zijn nieuwe olielantaarn – gemaakt door een handwerksliedencommune achttien kilometer ten westen van Corvallis. Hij had onlangs tweehonderd pond van het beste aardewerk van Sciotown ingeruild voor twintig van deze fraaie lampen en tweeduizend lucifers uit Albany, met welke ruil naar zijn stellige overtuiging zijn herverkiezing in de herfst verzekerd was.

Het kloppen werd luider. ‘Al goed, al goed! Dit mag wel heel, heel belangrijk zijn.’ Hij schoof de grendel opzij en deed open.

Het was Douglas Kee, de man die deze avond op wacht stond bij de poort. Kalo knipperde met zijn ogen. ‘Problemen, Doug? Wat is er –’

‘Vent hier om je te spreken, Herb,’ onderbrak de poortwachter. ‘Ik had hem anders na de avondklok niet meer binnen gelaten, maar je had ons over hem verteld toen je terugkwam uit Corvallis, en ik wou ’m niet buiten in de regen laten staan.’

Uit de druppende duisternis stapte een lange man in een nat-glimmende poncho naar voren. Het glanzende embleem op zijn pet ving het lamplicht. Hij stak zijn hand uit. ‘Meneer de burgemeester, goed u weer te zien. Ik vraag me af of we even kunnen praten.’

11

Corvallis

Gordon had niet verwacht ooit het aanbod van een bed en een warme maaltijd af te zullen slaan om een regenachtige nacht in te galopperen, maar deze keer had hij geen keus. Hij had het beste paard in de stallen van Sciotown gevorderd, maar desnoods had hij de hele weg gerend. De jonge merrie draafde met zekere gang over een oude provinciale weg naar Corvallis. Ze was niet schichtig uitgevallen, en liep zo snel als Gordon in het donker nog maar net veilig vond. Gelukkig verlichtte een bijna volle maan de pluizige, mottige wolken van bovenaf, en legde aldus een zwak schijnsel over het verstoorde landschap.

Gordon vreesde dat hij de burgemeester van Sciotown vanaf het ogenblik dat hij ’s mans huis binnenstapte in de grootste verwarring had gebracht. Hij had geen tijd verspild aan vormelijkheden maar was meteen ter zake gekomen, zodat Herb Kalo naar zijn kantoor was teruggelopen om een netjes opgevouwen stapeltje papier te halen. Gordon had de uitdraai meegenomen naar de lamp, en onder Kalo’s toeziend oog nauwgezet de regels tekst bestudeerd.

‘Hoeveel heeft dit advies u gekost, meneer de burgemeester?’ vroeg hij zonder op te kijken.

‘Een beetje maar, inspecteur,’ antwoordde de man. ‘Cyclops’ prijzen zijn gezakt nadat meer dorpen zich bij het handelsverdrag hebben aangesloten. En ik kreeg korting, omdat het advies nogal vaag was.’

‘Hoeveel?’ hield Gordon aan.

‘Eh, wel, we hadden nog ongeveer tien van die videospelletjes die je in je hand moet houden gevonden, plus ongeveer vijftig oude oplaadbare batterijen, waarvan er misschien nog tien bruikbaar waren. O ja, en nog een homecomputer die niet al te ernstig geroest was.’

Gordon vermoedde dat Sciotown in werkelijkheid nog veel meer oude spullen in voorraad had, en die voor toekomstige transacties had opgeslagen. Dat zou hij zelf tenminste hebben gedaan. ‘Wat nog meer, meneer de burgemeester?’

‘Sorry?’

‘De vraag is toch duidelijk genoeg,’ zei hij streng. ‘Wat – heeft – u – nog – meer – betaald?’

‘Hoezo? Verder niets.’ Kalo keek alsof hij er niets van snapte. ‘Tenzij je natuurlijk een karrevracht voedsel en aardewerk voor de Dienaren meetelt. Maar dat heeft nauwelijks waarde vergeleken met het andere spul. We doen het er gewoon bij zodat de wetenschappers iets hebben om van te leven terwijl ze Cyclops helpen.’

Gordon stond zwaar te ademen. Zijn polsslag leek maar niet terug te willen lopen. Het paste allemaal in elkaar, op deprimerende wijze.

Hij las moeizaam hardop voor uit de computeruitdraai. ‘… beginnend doorsijpelen bij tektonische plaat-grenzen… variantie in grondwaterretentie…’ Woorden die hij in zeventien jaar niet had gezien – en waar hij ook nooit meer aan had gedacht – rolden van zijn tong, met een smaak als van lekkernijen van vroeger, met weemoed herinnerd. ‘… variatie in watertoevoer naar de aquifer… slechts een voorlopige analyse in verband met teleologische onduidelijkheden…’

‘We denken dat we wel enig idee hebben wat Cyclops bedoeld heeft,’ zei Kalo. ‘We gaan het aanstaande droge seizoen op de twee beste plekken graven. Natuurlijk zal het onze eigen schuld zijn als we zijn advies niet goed hebben geïnterpreteerd. Dan proberen we het nog eens op andere plekken waar hij het over gehad heeft…’ De stem van de burgemeester stierf weg, want de inspecteur stond heel stil voor zich uit te staren in het niets.

‘Delphi,’ had Gordon op bijna-fluistertoon uitgestoten.

Toen was de wilde rit door de nacht begonnen.

Jaren in de wildernis hadden Gordon gehard; al die tijd hadden de mensen in Corvallis in welvaart geleefd. Het was bijna bespottelijk gemakkelijk om langs de wachtposten aan de rand van het stadje te glippen. Hij begaf zich door lege zijstraatjes naar de campus van de universiteit van Oregon, en vandaar naar de lang-verlaten Moreland Hall. Gordon nam tien minuten om zijn bezwete rijdier droog te wrijven en haar voerzak te vullen. Het dier moest in vorm zijn voor het geval dat hij het op stel en sprong nodig had. Het was maar een klein stukje rennen door de motregen naar het Huis van Cyclops. Toen hij er dichtbij was dwong hij zichzelf tot een kalmer tempo, ofschoon hij deze taak wanhopig graag achter de rug wilde hebben.

Hij dook achter de ruïnes van het oude generatorgebouwtje weg toen er een tweetal bewakers langs liep, hun schouders hoog opgetrokken onder hun poncho’s, hun geweren in de hoes tegen de nattigheid. Terwijl hij daar gehurkt achter de uitgebrande schuur zat, voerde de regen – na al die jaren nog – de brandlucht van het geblakerde hout en de gesmolten bedrading naar Gordons neusvleugels. Wat had Peter Aage ook al weer gezegd over die hysterische begintijd, waarin het gezag desintegreerde en de opstanden woedden? Hij had gezegd dat ze op wind- en waterenergie waren overgestapt nadat de brand in het generatorhuisje was gejaagd. Gordon twijfelde er niet aan dat het ook gewerkt zou hebben, als ze het op tijd hadden gedaan. Maar had het gekund,?

Toen de wachten waren doorgelopen repte hij zich naar de zijingang van het Huis van Cyclops. Met een koevoet die hij voor dit doel had meegebracht wrikte hij het hangslot met een scherpe klik open. Hij bleef enkele ogenblikken staan luisteren, en toen er niemand op het geluid af scheen te komen glipte hij naar binnen.

De opslagruimtes van het Laboratorium van Kunstmatige Intelligentie van de universiteit van Oregon waren smoezeliger dan de vertrekken die het publiek te zien kreeg. Rekken vergeten computertapes, boeken, paperassen, alles lag onder dikke lagen stof. Gordon zocht zijn weg naar de centrale dienstgang, waarbij hij twee keer in het donker bijna struikelde over allerlei rommel. Hij verborg zich achter een stel dubbele deuren toen er iemand fluitend langs kwam lopen. Daarna kwam hij overeind en gluurde door een kier.

Een man met zwarte handschoenen aan, gehuld in het zwart-witte tenue van een Dienaar, bleef staan bij een deur verderop in de gang en zette er een gehavende, met een dikke laag piepschuim geïsoleerde picknickbox neer.

‘Hee, Elmer!’ De man klopte op de deur. ‘Ik heb hier nog een vrachtje droog ijs voor onze heer en meester. Kom, schiet ’s op! Cyclops mot eten.’

Droog ijs, tekende Gordon in gedachten aan. Dikke dampwolken lekten onder het gebarsten deksel van de koelbox vandaan.

Een tweede stem kwam gedempt door de deur. ‘Toe zeg, rustig aan, hè. Cyclops zal er niks van krijgen als-ie nog effetjes moet wachten.’

Ten slotte ging de deur open en stroomde licht de gang in, samen met het zware dreunen van een oude rock en roll-opname.

‘Waar bleef je nou?’

‘Ik ging net zo lekker! Ik zat aan de honderdduizend met Missile Command, en ik wou ’t niet afbreken –’ De deur ging dicht zodat de rest van Elmers dikdoenerij verloren ging.

Gordon duwde de dubbele klapdeur open en liep haastig de gang door. Iets verder kwam hij bij een tweede ruimte waarvan de deur op een kiertje stond. Er viel een streep licht door naar buiten, vergezeld door de geluiden van een nachtelijke discussie. Gordon bleef staan toen hij enkele van de stemmen herkende.

‘Ik vind nog steeds dat we ’m zouden moeten afmaken,’ zei er een die klonk als de stem van dr Grober. ‘Die vent zou alles kunnen torpederen wat we hier voor elkaar hebben gekregen.’

‘Och, je overdrijft het gevaar, Dick. Ik geloof werkelijk niet dat hij zo’n bedreiging vormt.’ Dat was de stem van de oudste Dienares – hij wist niet eens meer hoe ze heette. ‘Het leek me eigenlijk nogal een serieuze, onschadelijke figuur.’

‘O ja? Heb je de vragen dan niet gehoord die hij Cyclops stelde? Het is niet een van die domme boerenkinkels die onze burgers door de bank genomen na al die tijd geworden zijn. Die man is bij! En hij weet nog heel wat van vroeger!’

‘Nou en? Misschien moeten we proberen hem te ronselen.’

‘Vergeet het maar! Iedereen kan zien dat het een idealist is. Hij zou er nooit voor te porren zijn. De enige optie is hem uit de weg te ruimen! En nu meteen! En hopen dat het jaren duurt voordat ze iemand anders in zijn plaats sturen.’

‘Ik vind nog steeds dat je niet goed wijs bent,’ antwoordde de vrouw. ‘Als het ooit aan het licht kwam, zouden de gevolgen rampzalig zijn!’

‘Ik ben het met Marjorie eens.’ Dat was de stem van dr Taigher zelf. ‘Niet alleen zouden de mensen – onze mensen, de mensen van Oregon – zich tegen ons keren, maar we zouden ons de strafmaatregelen van de rest van het land op de hals halen als men erachter kwam.’

Een lange stilte volgde.

‘Ik ben er nog steeds niet zo van overtuigd dat hij echt –’ Maar dr Grober werd in de rede gevallen, dit keer door de zachte stem van Peter Aage. ‘Zijn jullie allemaal niet de voornaamste reden vergeten waarom niemand hem kwaad mag doen, of hem op enige manier hinderen?’

‘Wat is die dan?’

Peters stem klonk verstikt. ‘Goeie hemel, kerel. Heb je er dan helemaal niet bij stilgestaan wie deze man is? En wat hij vertegenwoordigt? We zijn toch wel diep gezonken, dat we overwegen hem kwaad te doen terwijl we hem in werkelijkheid onze loyaliteit verschuldigd zijn en alle hulp die we hem kunnen geven!’

Zonder overtuiging: ‘Je bent alleen maar bevooroordeeld omdat hij je neefje heeft gered, Peter.’

‘Misschien. En misschien komt het ook door wat Dena over hem te zeggen heeft.’

‘Dena!’ Grober snoof. ‘Een dweepziek kind met wilde ideeën.’

‘Goed, goed. Maar dan zijn er ook nog de vlaggen.’

‘Vlaggen?’ Nu klonk er bevreemding in dr Taighers stem door. ‘Wat voor vlaggen?’

De vrouw gaf antwoord, op nadenkende toon. ‘Peter heeft het over de vlaggen die de mensen in alle buurtschappen hebben uitgehangen. Je weet wel, onze nationale trots, de Stars en Stripes? Je zou eens wat meer buiten moeten komen, Ed. Enig idee krijgen van wat er onder de mensen leeft. Ik heb de dorpelingen nog nooit ergens zo opgewonden over zien raken, zelfs vóór de oorlog niet.’

Opnieuw bleef het lang stil. Toen merkte Grober op zachte toon op: ‘Ik vraag me af wat Joseph van dit alles vindt.’

Gordon fronste. Hij herkende alle stemmen daarbinnen als die van de hooggeplaatste Dienaren van Cyclops die hij ontmoet had. Maar hij kon zich niet herinneren aan iemand voorgesteld te zijn die Joseph heette.

‘Joseph is vroeg naar bed gegaan, geloof ik,’ zei Taigher. ‘En daar ga ik nu ook maar eens naar toe. We hebben het hier later nog wel eens over, wanneer we er rationeel mee om kunnen gaan.’

Gordon haastte zich de gang af toen er voetstappen op de deur toekwamen. Hij vond het niet zo heel erg om zijn luistervinkpositie te moeten verlaten. De mening van de mensen in die kamer deed er toch niet toe. Totaal niet. Er was maar één stem die hij op dit moment wilde horen, en hij ging regelrecht naar de plek waar hij die voor het laatst gehoord had.

Hij dook een hoek om en bevond zich in de elegante corridor waar hij Herb Kalo had ontmoet. De gang was nu maar zwak verlicht, maar dat verhinderde hem niet met meelijwekkend gemak het slot van de vergaderruimte open te krijgen. Gordons mond was droog toen hij de kamer binnen glipte en de deur achter zich sloot. Hij deed een stap voorwaarts, de neiging onderdrukkend om op zijn tenen te gaan lopen.

Achter de vergadertafel werd de grijze cilinder aan de andere zijde van de glaswand door een zacht licht beschenen.

‘Alstublieft,’ bad hij, ‘laat ik het verkeerd hebben.’

Als hij het verkeerd had, dan zou Cyclops zelf zeker geamuseerd zijn over zijn keten van foutieve gevolgtrekkingen. Wat verlangde hij ernaar met hem om zijn dwaze achterdocht te kunnen lachen.

Hij liep aarzelend naar de grote glazen scheidswand die de ruimte verdeelde en de luidspreker aan het einde van de tafel. ‘Cyclops?’ fluisterde hij, nog naderbij komend, en schraapte zijn keel, die dicht zat. ‘Cyclops, ik ben het, Gordon.’

De parelgrijze lens glansde flauwtjes. Maar de rij lichtjes flikkerde nog steeds – in een ingewikkeld patroon dat zich telkens weer herhaalde, als een dringende boodschap van een ververwijderd schip, in een in onbruik geraakte code – steeds weer hetzelfde, op hypnotiserende wijze.

Gordon voelde een wilde angst in zich rijzen, net zoals toen hij als jongen zijn grootvader bewegingloos op de schommelbank op de veranda had aangetroffen, en bang was geweest te zullen ontdekken dat zijn geliefde opa gestorven was.

De lichtjes dansten heen en weer, volgens steeds hetzelfde patroon.

Gordon vroeg zich iets af. Hoeveel mensen zouden na de hel van de laatste zeventien jaar nog weten dat de oscillaties van een grote computer zich nooit herhaalden? Gordon herinnerde zich dat een vriend, een computerkundige, hem eens verteld had dat de lichtjes altijd in willekeurige patronen opflitsten waarvan er geen enkele gelijk was aan een andere, net als bij sneeuwvlokken.

‘Cyclops,’ zei hij op beheerste toon, ‘geef antwoord! Ik eis dat je me antwoord geeft – in de naam van het menselijk fatsoen! In de naam van de Nieuwe –’

Hij brak af. Hij kon zich er niet toe brengen deze leugen met een andere te beantwoorden. Hier zou het enige levende brein dat hij voor de gek hield dat van hemzelf zijn.

Het was warmer in het vertrek dan het hem tijdens zijn gesprekken had geleken. Hij zocht, en vond, de kleine ventilatieopeningen waardoorheen koele lucht naar een in de stoel gezeten bezoeker kon worden gericht, waardoor deze de indruk kreeg van een grote koude vlak achter de glazen wand.

‘Droog ijs,’ mompelde hij, ‘om de onwetende burgers te foppen.’

Hij had zich nog nooit zo verraden gevoeld. Gordon had zijn leven willen geven voor wat er hier had geleken te bestaan. En nu wist hij dat het allemaal slechts bedrog was. Een manier van een stel overlevende sjieke slimmeriken om hun medeburgers voedsel en kleding af te zetten, en ze nog dankbaar voor dat voorrecht te laten zijn ook.

Door de mythe van het ‘Millenniumproject’ in het leven te roepen, en een markt voor bewaard gebleven elektronica te creëren, hadden ze de plaatselijke bevolking wijs kunnen maken dat de oude elektrische machines een grote waarde hadden. Overal in het dal van de Willamette sloegen de mensen hun homecomputers, apparaten, en spelcomputertjes op – omdat Cyclops ze aannam in ruil voor zijn adviezen. De ‘Dienaren van Cyclops’ hadden het zo goed geregeld dat zelfs slimme mensen als Herb Kalo de schatting aan voedsel en andere goederen voor de Dienaren zelf nauwelijks meetelden. De wetenschappers aten er goed van, herinnerde Gordon zich. En geen van de boeren beklaagde zich ooit.

‘Het is niet jouw schuld,’ zei hij op zachte toon tegen de zwijgende machine. ‘Je zou werkelijk de werktuigen hebben ontworpen, al de verloren gegane kennis hebben teruggehaald – ons de weg terug hebben helpen vinden. Jij en je soort waren het meest fantastische wat we ooit hebben gemaakt…’ Hij schoot vol bij de herinnering aan de warme, wijze stem in Minneapolis, zo lang geleden. Zijn blik vertroebelde en hij sloeg zijn ogen neer.

‘Je hebt gelijk, Gordon. Het is niemands schuld.’

Gordon hapte naar adem. In een flits laaide de bijna uitgedoofde hoop op dat hij het bij het verkeerde eind had gehad! Dat was de stem van Cyclops!

Maar ze was niet uit de luidspreker gekomen. Hij draaide zich met een ruk om, en zag – in de beschaduwde hoek achterin de kamer een magere oude man naar hem zitten kijken.

‘Ik kom hier dikwijls, weet je.’ De oude sprak met de stem van Cyclops – een bedroefde stem, vervuld van spijt. ‘Ik kom de geest van mijn vriend gezelschap houden, die zo lang geleden gestorven is, hier in deze zelfde kamer.’

De oude man boog zich iets naar voren. Zacht licht viel op zijn gezicht. ‘Mijn naam is Joseph Lazarensky, Gordon. Ik heb Cyclops gebouwd, vele jaren geleden.’ Hij staarde naar zijn handen. ‘Ik heb toezicht gehouden op zijn programmering en het invoeren van de data. Ik hield van hem als van mijn eigen zoon. En als elke goede vader was ik er trots op te weten dat hij een beter, vriendelijker, menselijker wezen zou zijn dan ik was geweest.’ Lazarensky zuchtte. ‘Hij heeft werkelijk het begin van de oorlog overleefd, weet je. Dat deel van het verhaal is waar. Cyclops stond in zijn kooi van Faraday, veilig voor de verwoestende straling. En hij is daar ook in gebleven terwijl wij alles op alles zetten om hem in leven te houden. De eerste en enige keer dat ik iemand heb gedood was op de avond van de Anti-Techrellen. Ik heb toen het elektriciteitsgebouw helpen verdedigen, en erop los staan schieten als een gek. Maar het had geen zin. De generatoren gingen eraan, net toen de militie ten slotte kwam om de amok makende benden terug te drijven… Het was te laat. Minuten, jaren te laat.’ Hij spreidde zijn handen. ‘Zoals je zelf al schijnt te hebben uitgedacht, Gordon, viel er daarna niets meer te doen… Niets anders dan bij Cyclops zitten kijken hoe hij stierf.’

Gordon verroerde zich niet. Hij bleef doodstil staan luisteren in het spookachtig grauwe licht. Lazarensky sprak voort.

‘We hadden gehoopt geweldige dingen te gaan doen, weet je. Al vóór de rellen hadden we het Duizendjarenplan bedacht. Of liever, Cyclops had het bedacht. Hij had in grote lijnen al een programma voor de wederopbouw van de wereld klaar. Hij had nog maar een paar maanden nodig om de details uit te werken, zei hij.’

Gordon had het gevoel dat zijn gezicht uit steen gehouwen was. Hij wachtte zwijgend.

‘Weet jij iets over quantum-memorybelletjes, Gordon? Daarbij vergeleken zijn Josephson-verbindingen iets uit de oertijd. De belletjes zijn zo licht en broos als een gedachte. Ze doen de geestelijke processen een miljoen keer sneller verlopen dan neuronen. Maar ze moeten superkoud worden gehouden om überhaupt te kunnen bestaan. En zijn ze eenmaal kapot, dan zijn ze niet meer te maken. We hebben geprobeerd hem te redden, maar het is ons niet gelukt.’ De oude man keek weer naar de grond. ‘Ik was die nacht liever zelf gestorven.’

‘Dus besloten jullie op eigen houtje het plan uit te voeren,’ zei Gordon droogjes.

Lazarensky schudde zijn hoofd. ‘Dat weet je natuurlijk wel beter. Zonder Cyclops was die opdracht onmogelijk uit te voeren. We konden niet méér aanbieden dan een zeepbel. Een illusie. Het bood ons een manier om de komende donkere tijden te overleven. Overal om ons heen heersten chaos en achterdocht. De enige hefboom waar wij arme intellectuelen over beschikten was een zwak flakkerend lichtje dat Hoop heette.’

‘Hoop!’ Gordon lachte bitter.

Lazarensky haalde zijn schouders op. ‘Mensen met petities komen met Cyclops praten, en ze praten met mij. Het is meestal niet zo moeilijk om een goed advies te geven, om simpele technieken in boeken op te zoeken, of bij meningsverschillen te bemiddelen met een beetje gezond verstand. Ze geloven in de onpartijdigheid van de computer waar ze een levende mens voor geen cent zouden vertrouwen.’

‘En wanneer u niet met een op gezond verstand gebaseerd antwoord voor de dag kunt komen, gaat u orakeltje spelen.’

Opnieuw dat rukje met de schouders. ‘Het werkte in Delphi en Efese, Gordon. En eerder. Wat kan het voor kwaad? De mensen van de Willamettevallei hebben de afgelopen twintig jaar te veel machtswellustelingen gezien om zich achter welke leider of groep ook te willen scharen. Maar oho, de machines herinneren ze zich nog! Net zoals ze zich nog dat oude uniform van jou herinneren, ook al hebben ze dat in betere dagen dikwijls met een gruwelijk gebrek aan respect behandeld.’

Er klonken stemmen in de gang. Ze kwamen vlak langs de deur en stierven toen weg. Gordon bewoog zich. ‘Ik moet hier weg.’ Lazarensky lachte. ‘O, maak je over de anderen maar niet ongerust. Een hoop woorden maar geen daden. Ze zijn totaal niet zoals jij–’

‘U kent me niet,’ gromde Gordon.

‘Nee? Als “Cyclops” heb ik toch een aantal uren met je gepraat. En zowel mijn geadopteerde dochter als onze Peter Aage hebben het uitvoerig over je gehad. Ik weet meer van je dan je misschien denkt. Jij bent een zeldzaamheid, Gordon. Op de een of andere manier heb je daarbuiten in de wildernis een moderne geest kunnen behouden, terwijl je een kracht opbouwde die je in deze tijd nodig hebt. Zelfs als dat stel hier ooit probeerde je te grazen te nemen, zou je hen nog te slim af zijn.’

Gordon bewoog zich naar de deur, en bleef toen staan. Hij draaide zich om en keek nog een laatste keer naar de zachte gloed van de dode machine, de kleine lichtjes die steeds maar weer heen en weer rolden, zonder hoop. ‘Zo slim ben ik niet.’ Zijn adem kwam zwaar door zijn keel. ‘Ziet u, ik heb erin geloofd!’

Hij ontmoette Lazarensky’s blik, en uiteindelijk sloeg de oude man zijn ogen neer, niet wetend wat te zeggen. Toen struikelde Gordon naar buiten, en liet de crypte met zijn kilte als van het graf en zijn lijken achter zich.

12

Oregon

Hij bereikte de plek waar zijn paard vastgebonden stond net toen de dageraad zwakjes aan de oostelijke hemel begon te gloren. Hij steeg op en leidde de merrie met zijn hielen de oude ventweg naar het noorden op. Van binnen voelde hij een holle pijn, alsof een ijzige koude zijn hart had afgegrendeld. Niets mocht zich in hem roeren, omdat er dan iets aan scherven zou kunnen gaan wat al hachelijk stond te wankelen.

Hij moest hier vandaan. Zoveel was wel duidelijk. De dwazen mochten hun mythe hebben. Hij had ermee afgedaan!

Hij ging niet terug naar Sciotown, waar hij de postzakken had achtergelaten. Dat alles lag nu achter hem. Hij begon zijn uniform-overhemd los te knopen, met de bedoeling dat in de greppel langs de weg te gooien – samen met zijn aandeel in al die leugens, voor eens en voor altijd.

Ongenood galmde er een zin door zijn brein. Wie zal er nu de verantwoordelijkheid op zich nemen..?

Wat? Hij schudde zijn hoofd om het weer helder te krijgen, maar de woorden wilden niet weg. Wie zal er nu de verantwoordelijkheid voor deze dwaze kinderen op zich nemen?

Gordon vloekte en beukte zijn rijdier met zijn hielen. Het paard snelde dapper voort, weg van alles wat hij gistermorgen nog zo hoog had aangeslagen… maar dat nu een façade was gebleken. Een goedkope ledepop uit een bazaar. Dromenland.

Wie zal er nu de verantwoordelijkheid…

De woorden bleven zich in zijn hoofd herhalen, zo vast verankerd als een deuntje dat hem niet los wou laten. Het bezat hetzelfde ritme – nu besefte hij het pas – als de knipogende lichtjes op het front van de oude, dode machine, die steeds en steeds weer heen en weer rollende lichtjes.

…voor deze dwaze kinderen op zich nemen?

De merrie draafde voort in het vroege ochtendlicht, langs boomgaarden omzoomd door rijen autowrakken. Plotseling viel Gordon een vreemde gedachte in. Als nu eens – aan het eind van zijn leven, toen de laatste druppels vloeibare helium verdampten en de dodelijke warmte binnenstroomde – als nu eens de laatste gedachte van de onschuldige, wijze machine op de een of andere manier ergens in een lus was blijven steken, in stand gehouden was in perifere circuits, om doelloos en verloren telkens en telkens weer op te flitsen?

Zou je dat een geest kunnen noemen?

Hij vroeg zich af wat Cyclops’ laatste gedachten, zijn laatste woorden, zouden zijn geweest? Kan een mens worden achtervolgd door de geest van een machine?

Gordon schudde zijn hoofd. Hij was moe, anders zou hij niet zulke nonsens bedenken. Hij was niemand iets verschuldigd! Zeker niet een hoop onbruikbaar geworden blik, noch een spookachtig uitgedroogd lijk in een verroeste jeep.

‘Geesten!’ Hij spuwde in de berm en stootte een droog lachje uit.

Toch bleven de woorden door zijn hoofd malen. Wie zal er nu de verantwoordelijkheid nemen…

Hij ging zo in zijn gedachten op dat het even duurde voordat hij het zwakke rumoer van geschreeuw achter zich hoorde. Gordon trok de teugels aan en wendde het paard om achterom te kijken, met zijn hand op de kolf van zijn revolver. Iedereen die nu de achtervolging op hem inzette nam een groot risico. Lazarensky had in één opzicht gelijk gehad. Gordon wist dat hij dat stelletje ruimschoots aankon.

In de verte zag hij een drukte van belang voor het Huis van Cyclops, maar… maar de opschudding scheen niet met hem te maken te hebben.

Gordon schermde zijn ogen af tegen het felle licht van de pas opgekomen zon, en zag de damp opstijgen van een tweetal dik onder het schuim zittende paarden. Een zo te zien volkomen afgematte ruiter strompelde de stoep van het Huis van Cyclops op, wild schreeuwend tegen de mensen die zich naar hem toe repten. Een tweede boodschapper, kennelijk ernstig gewond, werd liggend op de grond verzorgd.

Gordon hoorde één woord, dat luid werd uitgeschreeuwd. Dat woord zei alles.

‘Survivalisten!’

Hij had er een antwoord van ook maar één woord op.

‘Verdomme.’

Hij keerde het lawaai de rug toe en liet de teugels klappen, zodat de jonge merrie haar weg naar het noorden vervolgde.

Een dag geleden zou hij te hulp geschoten zijn. Toen had hij zijn leven nog willen geven om Cyclops’ droom in stand te kunnen houden, en het waarschijnlijk ook gedaan. Hij zou gestorven zijn voor een lege farce, een fata morgana, een spelletje van oplichters!

Als de invasie van Holnisten werkelijk begonnen was, zouden de dorpelingen ten zuiden van Eugene flink van zich afslaan. De overvallers zouden dan naar het noorden afbuigen, naar het front van de minste weerstand. De weinig weerbare bewoners van de noordelijke Willamettevallei hadden geen schijn van kans tegen de mannen van de Rogue.

Anderzijds waren er vermoedelijk niet genoeg Holnisten om de hele vallei in te nemen. Corvallis zou vallen, zeker, maar er waren nog andere plaatsen om naar toe te gaan. Hij zou misschien over snelweg 22 naar het oosten kunnen trekken, en met een boog teruggaan naar Pine View. Het zou leuk zijn om mevrouw Thompson terug te zien. Misschien was hij er dan net als Abby’s baby kwam.

De merrie draafde voort. Achter hem stierf het geschreeuw weg, als een langzaam wegzakkende akelige herinnering. Het beloofde mooi weer te worden, de eerste wolkenloze dag in weken. Een goede dag om te reizen.

Terwijl Gordon verder reed blies een koel windje door de half openhangende voorkant van zijn hemd. Honderd meter verderop ging zijn hand weer aarzelend naar de knopen, schoof er langzaam een door het knoopsgat en weer terug.

Het paard ging langzamer lopen, stapte nog wat voort, kwam tot stilstand. Gordon bleef met voorovergebogen schouders in het zadel zitten.

Wie zal er nu de verantwoordelijkheid op zich nemen…

De woorden wilden maar niet weg; ze bleven door zijn hoofd spelen als dansende lichtjes.

Het paard schudde met haar hoofd en krabde snuivend met haar hoef in de grond.

Wie…?

Gordon riep: ‘Ach, verdomme!’ Hij trok de merrie om en joeg haar in galop weer naar het zuiden.

Een opgewonden dooreenpratende, angstige menigte mannen en vrouwen stapte in een plotseling eerbiedig zwijgen achteruit toen hij met luid hoefgekletter op het bordes van het Huis van Cyclops toe kwam rijden. Zijn temperamentvolle rijdier trappelde en snoof terwijl hij enkele lange seconden op de mensen neerkeek. Ten slotte gooide Gordon zijn poncho naar achteren. Hij knoopte zijn overhemd weer dicht en zette de postbodepet op zijn hoofd, zodat de koperen ruiter fel opglansde in het licht van de opkomende zon. Hij haalde diep adem. Toen begon hij te wijzen, en korte, scherpe bevelen te geven.

In naam van hun overleven – en in de naam van de ‘Nieuwe Verenigde Staten’ – haastten de mensen van Corvallis en de Dienaren van Cyclops zich allen te gehoorzamen.

INTERMEZZO

Hoog boven grijze schuimkoppen joeg de straalstroom voort. Opnieuw was de winter gekomen, en huilende winden bliezen kille herinneringen over de noordelijke Stille Oceaan.

Minder dan twintig cycli geleden waren de normale stromingspatronen van de lucht door grote, donkere kolommen verstoord – alsof hele legers boze vulkanen hetzelfde moment gekozen hadden om aarde naar de hemel omhoog te werpen.

Als die episode niet snel afgelopen was geweest, was misschien al het leven verdwenen, en het ijs voorgoed teruggekeerd. Nu al hadden aswolken wekenlang een deken over de Aarde gelegd voordat de grotere korrels als vuile regen uit de hemel vielen. Kleinere deeltjes gesteente en roet verspreidden zich in de hoge stromingen in de stratosfeer, zodat het zonlicht gefilterd werd.

Jaren gingen voorbij voordat ten langen leste de lente terugkwam.

Maar ze kwam.

De Oceaan – traag, veerkrachtig – stond juist voldoende warmte af om de spiraal te doorbreken net voordat de lente nooit meer terug zou keren. Na verloop van tijd trokken er weer warme, van zeewater doordrenkte wolken over het continent. De hoge bomen begonnen weer te groeien, en onkruid schoot wilskrachtig en onbelemmerd op door de scheuren in de kapotte bestrating.

Toch bleef er op de hoge luchtstromingen nog volop stof rondzweven. Nu en dan waagde de koude lucht zich weer naar het zuiden, herinneringen aan de Lange Koude met zich meevoerend. Damp kristalliseerde rond de korrels en vormde ingewikkelde, uit gelijkvormige fragmenten bestaande regelmatige zeshoeken. Sneeuwvlokken groeiden en dwarrelden neer.

Koppig kwam opnieuw de Winter een duister land opeisen.

DEEL III

Cincinnatus

1

Wilde windstoten beeldhouwden vormen als van dansende duivels uit de sneeuw – opwaaiende sneeuwvlagen die als lijken op schenen te rijzen uit de grijze hopen, fladderend en warrelend op de wind onder de beijzelde bomen.

Een zwaar beladen tak kraakte; het gewicht van nog één smoezelige sneeuwvlok erbij zou hij niet meer kunnen dragen. Het geluid weergalmde als een gedempt geweerschot over de smalle bospaden.

Sneeuw streek lichtjes neer op de door de dood overglaasde ogen van een verhongerd hert en vulde de geulen tussen de zich scherp aftekenende ribben van het dier. Dikke vlokken verborgen weldra de ondiepe groefjes in de bevroren grond die het hert er nog slechts uren geleden in zijn vruchteloos zoeken naar voedsel in had uitgekrabd.

Volstrekt onpartijdig blijvend dansten de sneeuwvlagen verder om ook andere slachtoffers in een lijkwade te hullen, en zachte witte laagjes over vuurrode vlekken in de platgetrapte, oudere sneeuw te leggen.

Alle lijken lagen al snel onder een witte deken, heel vredig, alsof ze sliepen.

De nieuwe sneeuwstorm had de meeste blijken van het gevecht uitgewist tegen de tijd dat Gordon Tracey’s lichaam in de donkere schaduwen van een ceder vond. Toen had zich al een korst gevormd die de bloeding tot staan had gebracht, en stroomde er niets meer uit de doorgesneden keel van de ongelukkige jonge vrouw.

Gordon duwde elke gedachte weg aan de Tracey zoals hij haar had gekend – altijd opgewekt en dapper, bezeten van een enigszins geëxalteerd enthousiasme voor de hopeloze taak die ze op zich had genomen. Zijn lippen persten zich grimmig opeen toen hij haar wollen hemd openrukte en zijn hand eronder stak om onder haar oksel te voelen.

Haar lichaam was nog warm. Het was niet lang geleden gebeurd.

Gordon keek met toegeknepen ogen naar het zuidwesten, waar sporen die al vervaagden onder de voortjagende sneeuw wegliepen in de pijnlijk felle schittering van de ijskristallen. In een vloeiende, bijna geluidloze beweging verscheen er een in het wit geklede gestalte naast hem.

‘Verdomme!’ hoorde hij Philip Bokuto fluisteren. ‘Tracey kon zich toch goed verweren! Ik had kunnen zweren dat die hufters geen kans zouden krijgen om –’

‘Nou, dat hebben ze wel,’ legde Gordon hem scherp het zwijgen op. ‘En nog niet meer dan tien minuten geleden.’

Hij pakte de riem van het meisje vast en rolde haar lichaam om om het de ander te laten zien. Het donkerbruine gezicht onder de witte parkacapuchon knikte. Tracey was niet gemolesteerd, zelfs niet met Holnistische symbolen verminkt. Deze kleine groep hyper-survivalisten hadden te veel haast gehad om er de tijd voor te nemen om op hun gebruikelijke wijze gruwelijke trofeeën mee te nemen.

‘We kunnen ze pakken,’ fluisterde Bokuto. Woede brandde in zijn ogen. ‘Ik kan in drie minuten de rest van de patrouille bij elkaar halen en weer terug zijn.’

Gordon schudde zijn hoofd. ‘Nee, Phil. We hebben ze al te ver buiten onze defensiegordel achternagezeten. Tegen de tijd dat we bij ze in de buurt komen hebben ze zich in een hinderlaag gelegd. We kunnen nu beter gewoon met Tracey’s lijk teruggaan.’

Bokuto’s kaak verstrakte met een opbollen van spieren. Voor het eerst verhief zijn stem zich boven een fluistertoon. ‘We kunnen die klerelijers te grazen nemen!’

Gordon voelde ergernis opkomen. Wat heeft Philip voor recht me dit aan te doen? Bokuto was ooit sergeant bij de mariniers geweest, voordat de wereld bijna twee decennia geleden ten onder ging. Het zou op zijn weg gelegen hebben, niet op die van Gordon, om de praktische, frustrerende besluiten te nemen… Om degene te zijn die de verantwoordelijkheid droeg.

Hij schudde zijn hoofd. ‘Nee, dat doen we niet. En daarmee uit.’

Hij keek op het meisje neer – tot vanmiddag de op een na beste verkenner van het leger van de Willamettevallei… Maar kennelijk net niet goed genoeg. ‘We hebben behoefte aan levende soldaten, Phil. We hebben felle kerels nodig, niet nog meer lijken.’

Het bleef even stil; geen van tweeën keek de ander aan. Toen duwde Bokuto Gordon opzij en stapte over de roerloze gestalte in de sneeuw heen. ‘Geef me vijf minuten voordat je de rest van de patrouille haalt,’ zei hij tegen Gordon terwijl hij Tracey’s lijk in de windstille schaduw van de ceder sleepte en zijn mes trok. ‘Je hebt gelijk, Gordon. We hebben kwaaie kerels nodig. Tracey en ik zullen ervoor zorgen dat je die krijgt.’

Gordon knipte met zijn ogen. ‘Phil.’ Hij strekte zijn hand uit. ‘Niet doen.’

Bokuto negeerde Gordons hand en trok met een grimas Tracey’s hemd verder open. Hij keek niet op, maar zijn stem klonk verstikt. ‘Ik heb toch gezegd dat je gelijk had! We moeten onze dociele boertjes kwaad genoeg maken om erop los te slaan. En dit is een van de manieren waarop Dena en Tracey ons hebben gezegd het te doen, als we niet anders konden…’

Gordon kon zijn oren nauwelijks geloven. ‘Dena is gek, Phil! Heb je dat nu nog niet door? Doe dat nu niet, toe!’ Hij greep de man bij zijn arm en keerde hem naar zich toe, en moest achteruit stappen voor het dreigende glinsteren van Bokuto’s mes. De ogen van zijn vriend stonden verhit en vol pijn toen hij Gordon gebaarde weg te gaan.

‘Maak dit nou niet nog moeilijker voor me, Gordon! Je bent mijn commandant, en ik zal je dienen zolang dat de beste manier is om zoveel mogelijk van die Holnistische ellendelingen af te maken. Maar jij wordt op de beroerdste ogenblikken zo verrekte beschaafd! En dan houdt het voor mij op. Hoor je me? Ik laat jou Tracey, of Dena, of mij, niet verraaien met je aanvallen van twintigste-eeuws burgerfatsoen! En nou wegwezen, meneer de inspecteur.’ Bokuto’s stem klonk hees van emotie. ‘En denk erom dat je me een paar minuten geeft voordat je met de anderen komt.’ Hij keek Gordon dreigend aan tot deze achteruit stapte. Hij spuwde op de grond, veegde één oog af, en boog zich weer voorover om zijn gruwelijke taak te gaan volbrengen.

Eerst liep Gordon wat onvast toen hij half verdoofd over de grijs omzoomde weide terugkeerde naar de anderen. Phil Bokuto had zich nog nooit op deze manier tegen hem teweergesteld, zwaaiend met een mes, met een wilde blik in zijn ogen, zich verzettend tegen zijn orders…

Toen viel Gordon iets in.

Ik heb hem nooit echt verboden om dit te doen, waar of niet? Ik heb hem wel gevraagd, dringend verzocht, om het niet te doen. Maar ik heb geen uitdrukkelijke tegenorder gegeven…

Weet ik trouwens wel helemaal zeker dat hij geen gelijk heeft? Geloof ook ik niet ergens diep van binnen in enkele van de dingen die Dena en haar kluitje Dolle Mina’s verkondigen?

Gordon schudde zijn hoofd. Op één punt had Phil zeker gelijk – dat het stom was om op het slagveld te gaan staan filosoferen. Overleven was al moeilijk genoeg. Die andere oorlog – de oorlog die hij elke nacht in zijn dromen had gevoerd – zou haar beurt af moeten wachten.

Hij begaf zich voorzichtig over het hellende terrein omlaag, zijn handen stevig om zijn geweer met gevelde bajonet, het meest praktische wapen voor dit soort weer. De helft van zijn mannen hadden hun geweren en bogen voor lange messen ingeruild… het zoveelste slimmigheidje dat ze door schade en schande van hun sluwe doodsvijand hadden geleerd.

Hij en Bokuto hadden de rest van de patrouille maar vijftig meter terug achtergelaten, maar het leek veel meer. Zijn ogen schoten onophoudelijk heen en weer, op zoek naar hinderlagen. De wervelende sneeuwduivels leken telkens vaste vorm aan te nemen, als de onaardse verspieders van een elfenleger dat nog geen partij gekozen had. Etherische, neutrale medespelers in een geluidloze, dodelijke oorlog.

Wie zal er nu de verantwoordelijkheid op zich nemen…? schenen ze hem toe te fluisteren. De woorden waren Gordon niet meer uit het hoofd geweest sinds die beslissende ochtend waarop hij had gekozen tussen een nuchter pragmatisme en een tot een treurig einde gedoemde hoop tegen beter weten in.

Maar deze plunderende troep Holn-survivalisten was het tenminste slechter vergaan dan gewoonlijk, en de plaatselijke boeren en dorpelingen hadden zich beter verweerd dan verwacht. Ook waren Gordon en zijn escorte toevallig net op inspectie in de buurt geweest. Ze hadden zich op een kritiek ogenblik in de strijd kunnen storten.

In wezen had zijn leger van het Willamettedal een kleine overwinning behaald en maar zo’n man of twintig verloren tegen vijf van de vijand. Er hadden waarschijnlijk niet meer dan drie of vier leden van deze Holnisten-bende naar het westen kunnen vluchten. Toch waren vier van die monsters in mensengedaante nog meer dan genoeg, ook al waren ze vermoeid en hadden ze niet veel munitie meer. Zijn patrouille telde nu nog maar zeven man, en assistentie was ver weg.

Laat ze lopen. Ze komen wel terug.

Iets voor hem uit galmde de roep van een ransuil op. Hij herkende Leif Morrisons waarschuwingssignaal. Hij wordt al beter, dacht Gordon. Als we over een jaar nog leven klinkt het misschien echt genoeg om iemand voor de gek te houden.

Hij tuitte zijn lippen en probeerde het geluid na te bootsen, twee keer krassen in antwoord op Morrisons drie keer. Toen stoof hij de smalle baan gras over en liet zich in de greppel glijden waar de patrouille wachtte.

Morrison en de twee andere mannen kropen dicht naar hem toe. Hun baarden en mantels van schapenhuid waren overdekt met een laagje droge sneeuw, en ze pulkten nerveus aan hun wapens.

‘Joe en Andy?’ vroeg Gordon.

Leif, de grote Zweed, knikte naar links en naar rechts. ‘Op de uitkijk,’ zei hij kortaf.

Gordon knikte. ‘Mooi.’ Onder de grote spar maakte hij zijn rugzak open en haalde er een thermosfles uit. Een van de voorrechten als je een hogere rang had; hij hoefde geen toestemming te vragen om zich een beker hete cider in te mogen schenken.

De anderen namen hun posities weer in, maar bleven omkijken, zich kennelijk afvragend wat de ‘inspecteur’ deze keer van zins was. Morrison, een boer die bij de overval op het plaatsje Greenleaf van afgelopen september ternauwernood het vege lijf had gered, keek naar hem met de smeulende blik van iemand die alles waar hij van hield had verloren, en daardoor niet helemaal meer van deze wereld was.

Gordon wierp een blik op zijn horloge – een fraaie, van voor de oorlog daterende chronometer die de technici van Corvallis hem hadden verschaft. Bokuto had genoeg tijd gehad. Nu liep hij waarschijnlijk in een boog naar hen terug om zijn sporen uit te wissen.

‘Tracey is dood,’ vertelde hij de anderen.

Hun gezichten verbleekten. Gordon sprak voort, tegelijk hun reacties registrerend. ‘Ik denk dat ze die smeerlappen voorbij probeerde te komen om ze vóór ons tegen te houden. Ze had me geen toestemming gevraagd.’ Hij haalde zijn schouders op. ‘Ze hebben haar te pakken gekregen.’

De verbijstering op hun gezichten werd gevolgd door een reeks op woedende, kelige toon uitgestoten vloeken. Al beter, dacht Gordon. Maar de Holnisten zullen de volgende keer niet wachten tot jullie eraan denken om kwaad te worden, jongens. Ze maken jullie af terwijl jullie nog bezig zijn te besluiten of je wel of niet bang gaat zijn.

Nu langzamerhand wel goed geoefend in de kunst van het liegen, ging Gordon op vlakke toon door. ‘Vijf minuten eerder en we hadden haar misschien kunnen redden. Nu hebben ze de tijd gehad om souvenirs mee te nemen.’

Deze keer vocht de woede op hun gezichten om de voorrang met weerzin. Beide verloren het van een brandende schaamte. ‘Laten we achter ze aan gaan!’ drong Morrison aan. ‘Ze kunnen ons niet ver voor zijn!’ De anderen mompelden instemmend.

Niet vlug genoeg, oordeelde Gordon. ‘Nee. In normale omstandigheden zijn jullie al niet erg vlot, maar om de onvermijdelijke hinderlaag het hoofd te kunnen bieden zijn jullie echt veel te sloom. We gaan in tirailleurslinie Tracey’s lijk ophalen. Dan gaan we naar huis.’ Een van de boeren – die om het hardst had geroepen de achtervolging te willen inzetten – toonde zich onmiddellijk opgelucht. Maar de anderen keken Gordon kwaad aan om wat hij had gezegd.

Achteraan aansluiten, jongens, dacht Gordon bitter. Als ik een echte leider van kerels was, had ik wel een betere manier gevonden om jullie nijdig te krijgen.

Hij stopte zijn thermosfles weg zonder de anderen iets van de cider aan te bieden. Het was duidelijk wat hij zeggen wilde – ze verdienden het niet. ‘Vlug wat,’ zei hij terwijl hij zijn lichte rugzak over zijn schouder zwaaide.

Inderdaad kwamen ze deze keer vlug in beweging; ze raapten hun spullen bijeen en kropen de besneeuwde greppel uit. Ter linker- en ter rechterzijde zag hij Joe en Andy uit dekking komen en hun plaats in de flanken innemen. Holnisten zouden nooit zo zichtbaar zijn geweest, uiteraard, maar die hadden ook heel wat meer oefening gehad dan deze soldaten tegen wil en dank.

Degenen met schietklare geweren dekten de mannen met de messen, die vooruit stoven. Gordon hield hen gemakkelijk bij, net achter de tirailleurslinie. Even later voelde hij naast zich Bokuto in de rij opduiken, als uit het niets vanachter een boom vandaan glijdend. Ondanks al hun oprechte inspanningen had geen van de boeren hem ontdekt.

Het gezicht van de verkenner stond onbewogen, maar Gordon wist wat hij voelde. Toch vermeed hij Bokuto’s blik.

Voor hen uit klonk plotseling een woedende kreet. De voorste man moest op Tracey’s verminkte lichaam zijn gestuit. ‘Denk je eens in hoe ze het zouden vinden als ze ooit achter de waarheid kwamen,’ zei Philip zachtjes tegen Gordon. ‘Of wanneer ze ooit de ware reden ontdekten waarom de meeste van je verkenners meisjes zijn.’

Gordon haalde zijn schouders op. Een vrouw was met het idee gekomen, maar hij had ermee ingestemd. De schuld kwam alleen op hem neer. Zoveel schuld, in een strijd waarvan hij wist dat ze hopeloos was. En toch kon hij zelfs de cynische Bokuto niet de volledige waarheid laten vermoeden. Om zijnentwil hield Gordon de schijn op.

‘Je weet wat de voornaamste reden is,’ zei hij tegen zijn adjudant. ‘Al Dena’s theorieën en Cyclops’ beloften daargelaten, weet je waar we het feitelijk voor doen.’

Bokuto knikte, en een kort ogenblik klonk er een andere emotie in zijn stem door. ‘Voor de Nieuwe Verenigde Staten,’ zei hij zacht, bijna eerbiedig.

Leugens en nog meer leugens, dacht Gordon. Als jij ooit achter de waarheid komt, mijn vriend…

‘Voor de Nieuwe Verenigde Staten,’ beaamde hij hardop. ‘Inderdaad.’

Samen liepen ze verder om te waken over hun legertje angstige, maar nu ook kwade mannen.

2

Achter de dikke glasruit staarde een zacht glanzend, parelgrijs oog naar hem terug vanuit een in koele mist gehulde hoge cilinder. Een dubbele rij kleine flikkerende lichtjes speelde telkens en telkens weer hetzelfde ingewikkelde patroon. Dit was Gordons geest… het spook dat hem nu al maanden achtervolgde… de enige leugen die hij ooit tegen was gekomen die gelijk te stellen was aan zijn eigen verfoeilijk bedrog.

Het leek hem juist, zijn denkwerk hier in deze verduisterde ruimte te doen. Buiten in de sneeuw, op dorpsbarricaden, in de eenzame, schemerige bossen, stierven mannen en vrouwen voor hen tweeën – voor wat hij, Gordon, zogenaamd vertegenwoordigde, en voor de machine aan de andere kant van de glasruit.

Voor Cyclops en voor de Nieuwe Verenigde Staten.

Zonder deze twee steunpilaren van hoop hadden de Willametters nu al best bezweken kunnen zijn. Dan zou Corvallis in puin liggen, met zijn liefdevol gekoesterde bibliotheken, zijn broze industrie, zijn windmolens en flakkerende elektrische lampen, alles voorgoed verdwenen, de totale duisternis na het donkere tijdperk in. De invallers uit het stroomgebied van de Rogue zouden het hele dal het horigensysteem hebben opgelegd, zoals ze al in het gebied ten westen van Eugene hadden gedaan.

De boeren en de technici op leeftijd vochten tegen een vijand die tienmaal meer ervaren en competent was. Maar toch vochten ze – niet zozeer voor zichzelf als wel voor twee symbolen – voor een zachtmoedige, wijze machine die in werkelijkheid al vele jaren geleden gestorven was, en voor een langverdwenen natie die nu alleen in hun verbeelding bestond.

De arme sukkels.

‘Het werkt niet,’ zei Gordon tegen zijn broeder in het kwaad, zijn mede-leugen. De rij lichtjes antwoordde door hetzelfde gecompliceerde patroon te dansen dat in zijn dromen brandde. ‘Deze zware winter heeft de Holnisten voor het ogenblik tot staan gebracht. Ze halen hun gram in de stadjes die ze afgelopen herfst hebben veroverd. Maar de komende lente zijn ze terug om ons het leven zuur te maken, brandend en moordend tot de dorpen een voor een om “bescherming” verzoeken. We proberen tegenstand te bieden. Maar elk van die duivels is aan tien van onze arme boeren en burgers gewaagd.’

Gordon zat onderuitgezakt in een zachte stoel tegenover de glasplaat. Zelfs hier, in het Huis van Cyclops, hing zwaar de lucht van stof en langvervlogen tijden.

Als we maar tijd hadden om te trainen, om ons voor te bereiden… Als het hier nou maar niet zo lang zo rustig was gebleven.

Hadden we maar een echte leider.

Iemand als George Powhatan.

Door de dichte deuren heen kon hij zwakke muziek horen. Ergens in het gebouw weerklonken de lichte, ontroerende maten van Pachelbels Canon – een twintig jaar oude opname die op een stereo werd afgedraaid.

Hij herinnerde zich dat hij gehuild had toen hij voor het eerst weer zulke muziek hoorde. Hij had zo graag willen geloven dat er ergens ter wereld nog iets dappers en nobels bestond, was zo graag bereid geweest zich te laten overtuigen dat hij dat hier in Corvallis gevonden had. Maar ‘Cyclops’ bleek bedrog te zijn, net zoiets als zijn eigen mythe van de ‘Nieuwe Verenigde Staten’.

Nog steeds verbaasde het hem dat beide fabeltjes meer dan ooit furore maakten in de schaduw van de invasie van de survivalisten. Te midden van het bloed en de verschrikkingen waren ze uitgegroeid tot iets waarvoor mensen dagelijks hun leven gaven.

‘Het werkt gewoon niet,’ deelde hij de kapotte machine opnieuw mee, zonder antwoord af te wachten. ‘Onze mensen vechten. Ze sterven. Maar die hufters in hun camouflagepakken zijn hier van de zomer weer, wat we ook doen.’

Hij luisterde naar de lieflijke, droevige muziek, en vroeg zich af of er na de val van Corvallis ooit nog iemand waar dan ook naar Pachelbel zou luisteren.

Er werd zachtjes op de dubbele deur achter hem geklopt. Gordon ging overeind zitten. Afgezien van hemzelf mochten alleen de Dienaren van Cyclops ’s nachts het gebouw in.

‘Ja,’ zei hij.

Een smal trapezium van licht viel naar binnen. De schaduw van een lange, langharige vrouw viel langgerekt over de met tapijt belegde vloer.

Dena. Als er iemand was die hij op dit moment niet wilde zien…

Haar stem kwam zacht en snel. ‘Sorry dat ik je stoor, Gordon, maar ik dacht dat je het wel meteen zou willen weten. Johnny Stevens is net binnen komen rijden.’

Gordon stond op terwijl zijn hart sneller begon te kloppen. ‘Mijn God, hij is erdoor gekomen!’

Dena knikte. ‘Er waren wat problemen, maar Johnny heeft het gehaald naar Roseburg en terug.’

‘Mannen! Heeft hij ook –’ Hij brak af toen hij haar het hoofd zag schudden. Zijn hoop viel aan scherven bij de blik in haar ogen.

‘Tien,’ zei ze. ‘Gordon, hij heeft je boodschap aan de mensen in het zuiden overgebracht, en ze hebben tien man gestuurd.’

Vreemd genoeg leek in haar stem minder angst dan schaamte door te klinken, alsof iedereen op de een of andere manier hem in de steek had gelaten. Toen gebeurde er iets dat hij nog nooit eerder van haar had meegemaakt. Haar stem brak.

‘O, Gordon, het zijn niet eens mannen! Het zijn allemaal jongens, niet meer dan jongens!’

3

Dena was kort na de Doemoorlog als peuter door Joseph Lazarensky en de andere in leven gebleven technici van Corvallis geadopteerd, en tussen de Dienaren van Cyclops grootgebracht. Hierdoor was ze lang geworden voor een vrouw van deze tijd, en veel beter opgeleid dan andere. Het was een van de redenen waarom Gordon zich aanvankelijk tot haar aangetrokken had gevoeld.

De laatste tijd betrapte hij zichzelf echter op de wens dat ze minder boeken had gelezen – of een ontzaglijke hoeveelheid meer. Ze had een theorie ontwikkeld. Erger, ze was er bijna fanatiek mee bezig en verspreidde hem onder haar eigen coterie van gemakkelijk te beïnvloeden jonge vrouwen, en daarbuiten.

Gordon was bang dat hij onbedoeld een rol in dit proces had gespeeld. Hij wist nog steeds niet precies waarom hij zich door Dena over had laten halen enkele van haar meisjes als verkenners in het leger op te nemen.

Het lijk van de jonge Tracey Smith dat met gespreide armen en benen op de door de wind opgewaaide sneeuwhopen lag… Sporen die van haar wegvoerden de verblindende sneeuw in…

In warme winterjassen gewikkeld liepen hij en Dena de mannen die de toegang tot het Huis van Cyclops bewaakten voorbij, en stapten naar buiten, de bitterkoude heldere nacht in. Dena zei zachtjes, ‘Als Johnny echt gefaald heeft, wil dat zeggen dat we nog maar één kans over hebben, Gordon.’

‘Ik wil er niet over praten.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Niet nu.’ Het was koud en hij wilde gauw naar de eetzaal om het rapport van de jonge Stevens te horen.

Dena greep hem stevig bij de arm en bleef die vasthouden tot hij haar aankeek. ‘Gordon, je moet geloven dat niemand méér teleurgesteld is dan ik. Denk je soms dat mijn meisjes en ik hoopten dat ’t Johnny niet zou lukken? Denk je dat we zo getikt zijn?’

Gordon weerhield zich van een impulsief antwoord. Eerder op de dag was hij een groepje van die rekruten van Dena gepasseerd – jonge vrouwen uit dorpjes overal in het noordelijk gedeelte van de Willamettevallei, meisjes met hartstochtelijke stemmen en de gedreven blik van bekeerlingen. Ze waren een vreemde aanblik geweest, zoals ze daar in het hertenleer van de verkenningstroepen gekleed en met een mes in een schede aan heup, pols en enkel in een kring bijeenzaten met een opengeslagen boek op schoot.

SUSANNA: Nee, nee, Maria, je haalt de dingen door elkaar. Lysistrata lijkt helemaal niet op het verhaal van de Danaïden! Ze zaten allebei fout, maar om een andere reden. MARIA: Ik snap het niet. Omdat de ene groep werkte met seks en de andere met zwaarden?

GRACE: Nee, niet daarom, maar omdat het beide groepen ontbrak aan een visioen, een ideologie…

De discussie was abrupt stilgevallen toen de vrouwen Gordon in het oog kregen. Ze scharrelden overeind, salueerden en keken naar hem terwijl hij zich weinig op zijn gemak voorbijhaastte. Allemaal hadden ze die vreemde glans in hun ogen… die hem het gevoel gaf dat ze hem zagen als een bijzonder specimen, een symbool, maar waarvan kon hij niet uitmaken.

Tracey had die blik ook gehad. Wat die ook beduidde, hij wilde er niets mee te maken hebben. Gordon vond het al erg genoeg dat er mannen voor zijn leugens stierven. Maar deze vrouwen…

‘Nee.’ Hij schudde zijn hoofd in antwoord op Dena’s vraag. ‘Nee, ik denk niet dat jullie zo getikt zijn.’

Ze lachte en kneep in zijn arm. ‘Mooi. Daar neem ik voor het ogenblik genoegen mee.’

Maar hij wist dat daarmee de kous niet af zou zijn.

In de eetzaal nam een andere wacht hun jassen aan. Dena had nu tenminste de wijsheid om wat achter te blijven terwijl Gordon alleen doorliep om het slechte nieuws te horen.

De jeugd was iets wonderbaarlijks. Gordon herinnerde zich de tijd dat hij een tiener was, kort voor de Doemoorlog. Toen zou alleen een auto-ongeluk hem in zijn vaart hebben kunnen stuiten.

Heel wat ergere dingen waren enkele van de jongens overkomen die met Johnny Stevens uit zuid-Oregon vertrokken waren, bijna twee weken geleden. Johnny zelf moest door een hel gegaan zijn. Maar hij zag er nog steeds uit als zeventien, zoals hij daar bij het vuur gezeten een dampende kop bouillon in zijn handen hield. De jongeman moest nodig in bad, een flink heet bad, en misschien veertig uur slapen. Zijn lange rossige haar en dunne baard bedekten talloze kleine schrammen, en maar één stukje van zijn uniform was niet aan flarden – een keurig versteld insigne met de eenvoudige tekst: POSTERIJEN VAN DE NIEUWE VERENIGDE STATEN.

‘Gordon!’ Hij grijnsde breed en stond op.

‘Ik heb gebeden dat je veilig terug zou komen,’ zei Gordon terwijl hij Johnny omarmde. Hij schoof de stapel missives opzij die de jongeman uit zijn buidel van zeildoek haalde en waarvoor Johnny zonder twijfel zijn leven zou hebben gegeven. ‘Ik bekijk die zo wel. Ga zitten. Drink je soep.’

Gordon nam even de tijd om een blik te werpen in de richting van de ruimte bij de grote open haard, waar de nieuwe rekruutjes uit het zuiden door de staf van de eetzaal werden verzorgd. Eén jongen had zijn arm in een mitella. Een andere lag op tafel om de snee op zijn voorhoofd te laten behandelen door dr. Pilch, de legerarts. De rest nipte aan dampende bekers en staarde Gordon met openlijke nieuwsgierigheid aan. Johnny had hun kennelijk de nodige sterke verhalen verteld. Ze zagen er strijdbaar uit, vechtlustig.

Niet één van hen was ouder dan zestien.

Daar gaat onze laatste hoop, dacht Gordon.

De mensen in het midzuidelijke Oregon streden al bijna twintig jaar tegen de survivalisten van de Rogue, en hadden de laatste tien jaar of zo de barbaren steeds voor een hele tijd terug kunnen slaan. Anders dan Gordons noorderlingen waren de veehouders en landbouwers rond Roseburg niet door jaren van vrede verzwakt. Het waren harde kerels, die hun vijand goed kenden. Ze hadden ook echte leiders. Gordon had van een bepaalde kerel gehoord die de ene groep Holnisten na de andere met bebloede koppen had doen afdruipen. Zonder twijfel was dat de reden dat de vijand het anders was gaan aanpakken. De Holnisten hadden een stoutmoedige zet gedaan: Ze waren de zee opgegaan en hogerop langs de kust, bij Florence, weer geland, ver ten noorden van hun traditionele tegenstanders.

Het was een briljante zet geweest. En nu waren ze door niets meer tegen te houden. De boeren uit het zuiden hadden maar tien jongens te hulp gestuurd. Tien jongens.

De rekruten stonden op toen Gordon op hen toekwam. Hij ging de rij af om ieder te vragen hoe hij heette en waar hij vandaan kwam. Ze gaven hem ernstig een hand, en elk sprak hem aan als ‘meneer de inspecteur’. Ongetwijfeld hoopten ze allen die hoogste eer te behalen om postbode te mogen worden… overheidsdienaren van een natie die ze vanwege hun jeugdige leeftijd nooit gekend konden hebben. Maar dat, evenmin als het feit dat de natie niet meer bestond, zou hen er niet van weerhouden ervoor te sterven, wist Gordon.

Hij zag Phil Bokuto in een hoek aan een stuk hout zitten snijden. De zwarte ex-marinier zei niets, maar Gordon kon zien dat hij de zuiderlingen al aan het inschatten was, en hetzelfde dacht als Gordon. Als een aantal van hen ook maar iets waard was, zouden het verkenners worden, wat Dena en haar vrouwen ook mochten zeggen.

Gordon voelde haar blik van achter in de zaal. Ze moest weten dat hij nooit met haar nieuwe plan zou instemmen. Niet zolang hij aan het hoofd stond van het leger van de beneden-Willamette. Niet zolang hij nog een sprankje asem in zijn lijf had.

Hij praatte een tijdje met de rekruten. Toen hij daarna opnieuw naar de deur keek was Dena weggegaan, misschien om verslag te doen aan haar kliek van would-be Amazones. Gordon berustte in een onvermijdelijke confrontatie.

Johnny Stevens zat aan de zeildoeken tas te plukken toen Gordon bij hun tafel terugkwam. Deze keer wilde de jongeman zich niet laten afschepen. Hij stak een pakje uit dat hij die hele afstand mee had gesjouwd. ‘Het spijt me, Gordon.’ Hij sprak op gedempte toon. ‘Ik heb m’n best gedaan, maar ze wilden gewoon niet luisteren! Ik heb je brief bezorgd, maar…’ Hij schudde zijn hoofd.

Gordon bladerde de antwoorden op de smeekbeden om hulp die hij meer dan twee maanden had geschreven door. ‘Ze wilden allemaal wel in de postroute worden opgenomen,’ voegde Johnny er op ironische toon aan toe. ‘Ook al gaan wij hierboven voor de bijl, er zal tenminste toch nog een reepje Oregon vrij en blij zijn wanneer de natie zich tot hier uitbreidt.’

Op de geel verkleurde enveloppen herkende Gordon de namen van plaatsen rond Roseburg, waarvan sommige met legenden waren omweven, zelfs hier in het noorden. Hij keek enkele van de antwoorden door. Ze waren hoffelijk, nieuwsgierig, zelfs enthousiast over de verhalen over de herboren Verenigde Staten. Maar beloften waren er niet bij. En ook geen manschappen.

‘En George Powhatan?’

Johnny haalde zijn schouders op. ‘Alle andere burgemeesters en sheriffs en dorpshoofden zien hem als hun leider. Ze doen pas iets als hij het als eerste gedaan heeft.’

‘Ik zie Powhatans antwoord hier niet.’ Hij had al de brieven bekeken.

Johnny schudde zijn hoofd. ‘Powhatan zei dat hij geen vertrouwen in papier had, Gordon. Zijn antwoord bestond trouwens toch maar uit twee woorden. Hij heeft me gevraagd het rechtstreeks aan jou over te brengen.’ Johnny’s stem klonk bedrukt. ‘Hij zei dat ik moest zeggen: “Nee, sorry.”’

4

Er scheen licht onder zijn deur door toen Gordon veel later die avond bij zijn kamer terugkwam. Zijn hand aarzelde op enkele centimeters van de deurknop. Hij herinnerde zich duidelijk dat hij de kaarsen had gesnoten voordat hij naar Cyclops was gegaan om te praten.

Een zachte, vrouwelijke geur verklaarde het mysterie voordat hij de deur open had. Hij zag Dena op zijn bed liggen met haar benen onder het dek. Ze droeg een wijd hemd van grove, witwollen stof en hield een boek vlak bij de kaars naast het bed.

‘Dat is slecht voor je ogen,’ zei hij terwijl hij Johnny’s bezorgerstas op zijn bureautafel liet vallen.

Dena antwoordde zonder van haar boek op te kijken. ‘Inderdaad. Mag ik je eraan herinneren dat jij degene bent die het Stenen Tijdperk in zijn kamer heeft ingevoerd terwijl de rest van het gebouw van elektriciteit is voorzien? Ik neem aan dat jullie jongens van voor de oorlog met het malle idee rondlopen dat kaarslicht op de een of andere manier romantisch is. Is dat ’t?’

Gordon wist niet precies waarom hij de elektrische gloeilampen in zijn kamer had losgedraaid en zorgvuldig had weggestopt. De eerste weken dat hij in Corvallis was had hij iedere keer een brok van vreugde in zijn keel gekregen wanneer hij ergens een knop kon omdraaien en elektronen aan het werk zetten, zoals in de dagen van zijn jeugd.

Nu kon hij althans in zijn eigen kamer het genot van dergelijk licht niet verdragen.

Gordon goot wat water en daarna sodapoeder over zijn tandenborstel. ‘Je hebt een goeie lamp van 40 watt in je eigen kamer,’ bracht hij haar in herinnering. ‘Je zou daar kunnen gaan zitten lezen.’

Dena negeerde de terechte opmerking en sloeg in plaats daarvan met de palm van haar hand op het open boek. ‘Ik begrijp hier niets van,’ verklaarde ze geërgerd. ‘Volgens dit boek beleefde Amerika net voor de Doemoorlog een culturele renaissance. Goed, je had Nathan Holn die zijn idiote doctrine van het super-machismo predikte – en er waren problemen met de Slavische Mystici overzee – maar het was toch merendeels een briljante periode! Op het gebied van kunst, muziek, wetenschap leek het toch geweldig te gaan. En toch blijkt uit deze aan het einde van de eeuw gedane enquêtes dat de meerderheid van de Amerikaanse vrouwen van die tijd nog steeds wantrouwend tegenover technische zaken stond! Ik vind het niet te geloven! Is het waar? Waren ze allemaal debiel?’

Gordon spuwde in de waskom en keek vervolgens naar de omslag van het boek. Het droeg als opschrift in vrolijk gekleurde holografische druk: DIT ZIJN WIJ: EEN PORTRET VAN HET AMERIKA VAN DE JAREN ’90.

Hij sloeg zijn tandenborstel uit. ‘Zo eenvoudig lag het niet, Dena. De techniek was duizenden jaren beschouwd als iets dat alleen voor mannen was bestemd. Zelfs in de jaren negentig bestond maar een klein gedeelte van de ingenieurs en wetenschappers uit vrouwen, al kwamen er steeds meer bijzonder goeie –’

‘Dat doet er niet toe,’ viel Dena hem in de rede. Ze sloeg het boek met een klap dicht en schudde haar lichtbruine haardos om haar woorden kracht bij te zetten. ‘Waar het om gaat is wie er profijt van had! Ook al was het voornamelijk een mannenwetenschap, toch hebben vrouwen veel meer voordeel van de techniek gehad dan mannen. Vergelijk het Amerika van jouw tijd maar eens met de wereld van vandaag, en zeg dan nog eens dat ik het verkeerd heb.’

‘De huidige situatie is voor vrouwen ellendig,’ stemde Gordon in. Hij pakte de kan op en schonk water over zijn washandje. Hij voelde zich heel vermoeid. ‘Het leven is voor hen nog veel erger dan voor de mannen. Het is keihard, pijnlijk en kort. En ik heb me tot mijn schande door jou laten overhalen om meisjes in te schakelen bij de ergste, gevaarlijkste –’

Dena scheen vastbesloten hem niet één zin te laten uitspreken. Of voelde ze zijn smart om de dood van de jonge Tracey Smith en wilde ze het gesprek op iets anders brengen? ‘Mooi!’ zei ze. ‘Dan wil ik weten waarom vrouwen voor de oorlog bang voor technische zaken waren – als dit rare boek het het tenminste bij het juiste eind heeft – terwijl de wetenschap zoveel voor hen had bereikt. Terwijl de alternatieven zo afschuwelijk waren!’

Gordon hing het vochtige doekje terug. Hij schudde zijn hoofd.

Het was allemaal zo lang geleden. Sinds die dagen had hij bij zijn reizen gruwelen gezien die Dena van ontzetting de spraak zouden benemen, als hij er zelf al ooit iets van over zijn lippen zou kunnen krijgen.

Ze was nog maar een baby geweest toen de beschaving ineenstortte. Afgezien van de verschrikkelijke dagen vóór haar adoptie door het Huis van Cyclops – nu zonder twijfel reeds lang uit haar geheugen gewist – was ze opgegroeid op misschien de enige plek ter wereld waar nog iets van die oude gemakken bestond. Geen wonder dat ze op de rijpe leeftijd van tweeëntwintig jaar nog geen grijze haren had.

‘Er zijn er die zeggen dat de beschaving juist door de techniek ten onder is gegaan,’ bracht hij naar voren. Hij ging op de stoel naast het bed zitten en sloot zijn ogen en hoopte dat ze de wenk zou begrijpen en zodadelijk vertrekken. Hij sprak zonder te bewegen. ‘Daar zit misschien wel iets in. De bommen en bacteriën, de Driejarige Winter, de verstoorde netwerken van een onderling sterk afhankelijke samenleving…’

Deze keer viel ze hem niet in de rede. Nu brak zijn stem vanzelf. Hij kon de litanie niet hardop reciteren.

… ziekenhuizen… universiteiten… restaurants… elegante vliegtuigen die vrije burgers overal heen vervoerden waar ze maar wilden gaan… lachende kinderen met heldere ogen die ronddansten in de waternevel van sproeiers op het gazon… foto’s die terugkwamen vanaf de manen van Jupiter en Neptunus… dromen van de sterren… en prachtige, wijze machines die verrukkelijke woordspelingen maakten en ons van trots vervulden…

… kennis…

‘Anti-technisch geklets,’ zei Dena, zijn opmerkingen in twee woorden afdoend. ‘Het zijn de mensen geweest, niet de wetenschap, waardoor de wereld ten onder is gegaan. Dat weet je best, Gordon. Bepaalde soorten mensen.’

Gordon bezat de wilskracht niet om zelfs maar zijn schouders op te halen. Wat deed het er nou trouwens nog toe?

Toen ze weer begon te spreken klonk haar stem zachter. ‘Kom hier. Ik ga je eens uit die bezwete kleren helpen.’

Gordon begon te protesteren. Die avond wilde hij zich alleen maar oprollen en de wereld buitensluiten, de morgen weer te nemen beslissingen uitstellen door zich te verdrinken in bewusteloosheid. Maar Dena was sterk en onvermurwbaar. Haar vingers friemelden aan zijn knopen en duwden hem achterover in de kussens.

Ze geurden naar haar.

‘Ik weet waarom het allemaal in elkaar is geklapt,’ zei ze, al doende. ‘Het boek heeft gelijk! De vrouwen hebben gewoon niet voldoende opgelet. Het feminisme heeft zich laten afleiden door kwesties die op zijn best zijdelings van belang waren, en heeft het echte probleem genegeerd, namelijk de mannen. Jullie deden jullie werk goed genoeg – dingen vormgeven en maken en bouwen. In dat soort dingen kunnen mannen briljant zijn. Maar iedereen met maar een beetje verstand kan zien dat een kwart tot de helft van jullie daarnaast bestaat uit krankzinnigen, verkrachters en moordenaars. Het was onze taak om een wakend oog op jullie te houden, om de besten te cultiveren en de rotzakken eruit te halen.’ Ze knikte, zeer met haar redenatie ingenomen. ‘Wij vrouwen zijn degenen geweest die te kort geschoten zijn, die het hebben laten gebeuren.’

Gordon mompelde: ‘Dena, je bent rijp voor het gekkenhuis, weet je dat?’ Hij wist al waar ze heen wilde. Dit was gewoon haar zoveelste poging om hem zover te krijgen dat hij instemde met het zoveelste idiote plan om de oorlog te winnen. Maar deze keer zou het haar niet lukken.

Met zijn verstand wenste hij dat de would-be Amazone gewoon weg zou gaan en hem met rust laten. Maar haar geur hing zoet in zijn hoofd. En zelfs met zijn ogen dicht wist hij het toen haar hemd geluidloos op de grond viel en ze de kaars uitblies.

‘Misschien ben ik inderdaad gek,’ zei ze. ‘Maar ik weet wel waar ik het over heb.’ Het dek ging wat omhoog en ze gleed naast hem in bed. ‘Ik weet het. Het is onze schuld geweest.’

De gladde streling van haar huid voer als een elektrische stroom langs zijn zij. Gordons lichaam leek in brand te vliegen terwijl hij achter zijn oogleden nog probeerde aan zijn trots en de ontsnapping in de slaap vast te houden.

‘Maar wij vrouwen gaan het niet opnieuw laten gebeuren,’ fluisterde Dena. Ze wreef met haar neus in zijn hals en liet haar vingertoppen over zijn schouders en biceps glijden. ‘We hebben het een en ander over mannen geleerd – over de helden en de rotzakken en hoe je ze uit elkaar houdt. En we komen ook het een en ander over onszelf te weten.’

Haar huid voelde heet aan. Gordons armen wonden zich om haar heen en hij trok haar naast zich neer.

‘Deze keer,’ zuchtte Dena, ‘zullen we ervoor zorgen dat het anders gaat.’

Gordon sloot ferm zijn mond over de hare, al was het maar om haar eindelijk eens op te laten houden met praten.

5

‘Zoals onze jeugdige Mark hier zal demonstreren, kan zelfs een kind met onze nieuwe infrarode nachtkijker met laserstraal omgaan om een doelwit in vrijwel pikdonker te lokaliseren.’

De Defensieraad van het Willamettedal zat achter een lange tafel op het podium van de grootste collegezaal op het terrein van de oude staatsuniversiteit van Oregon en keek toe hoe Peter Aage het laatste ‘geheime wapen’ dat er uit de laboratoria van de Dienaren van Cyclops was gekomen ten tonele voerde.

Gordon kon de slungelachtige technicus nauwelijks onderscheiden toen de lichten uit gingen en de deuren dicht. Maar Aage’s stem klonk glashelder op. ‘Achterin de zaal hebben we een muis in een kooi neergezet die een vijandige infiltrant moet voorstellen. Mark stelt nu het scherpschuttersvizier in.’ In het donker klonk een zacht klikje. ‘Nu zoekt hij de hittestraling die de muis afgeeft…’

‘Ik zie hem!’ klonk schel de stem van het kind.

‘Bravo. Nu zet Mark de laser op het beestje…’

‘Hebbes.’

‘… en wanneer de straal op het doelwit gericht staat, wisselt onze spotter van laserfrequentie zodat een gewone lichtstraal ons allen het doelwit laat zien – de muis!’

Gordon tuurde naar de donkere plek in de zaal. Daar gebeurde niets. Alles bleef in diepe duisternis gehuld.

In het publiek giechelde iemand.

‘Zekers opgegeten!’ grapte een stem.

‘Vast en zeker. Hee, misschien kunnen jullie techneuten dat ding beter afstellen op een kat!’

Iemand stootte een grommend ‘miauww!’ uit.

Ofschoon de voorzitter van de Raad met de voorzittershamer op tafel beukte, lachte Gordon hardop met de grappenmakers achter in de zaal mee. Hij werd in verleiding gebracht een duit in het zakje te doen, maar iedereen kende zijn stem. Hij vervulde hier een serieuze rol, en hij zou er waarschijnlijk iemand mee kwetsen. Druk geroezemoes links vooraan verried dat de technici de koppen bijeenstaken om op dringende fluistertoon van gedachten te wisselen. Ten slotte riep iemand om licht. De gloeilampen gingen aarzelend aan en de leden van de Defensieraad wachtten met knipperende oogleden tot hun ogen zich weer hadden aangepast.

Mark Aage, het tienjarige jongetje dat Gordon enkele maanden geleden in de puinhopen van Eugene van survivalisten had gered, zette zijn helm met nachtvizier af en keek op. ‘Ik kon die muis zien,’ zei hij. ‘Heel goed. En ik had ’m in de laserstraal. Maar de straal wou niet van kleur veranderen!’

Peter Aage keek gegeneerd. De blonde man was in hetzelfde wit-met-zwart als de nog steeds over het weerspannige apparaat gebogen technici. ‘Gisteren heeft-ie het bij vijftig keer uitproberen goed gedaan,’ legde hij uit. ‘Misschien is de parameterwisselaar vast blijven zitten. Dat gebeurt wel eens. Natuurlijk is dit nog maar een prototype, en niemand hier in Oregon heeft in bijna twintig jaar iets dergelijks geprobeerd te bouwen. Maar we moeten de kinderziekten eruit hebben voordat we hem in productie nemen.’

De Defensieraad bestond uit drie groepjes. De twee mannen en de vrouw die net als Peter in Dienarengewaad waren, knikten vol medeleven. De rest van de leden leek minder begripvol.

Twee mannen die rechts van Gordon zaten droegen net zo’n blauwe tuniek en leren jasje als hij. Op de mouwen waren emblemen gemaakt waarop een arend zich trots van een brandstapel verhief, omrand met het opschrift: POSTERIJEN DER NIEUWE VERENIGDE STATEN. Gordons collega-‘postboden’ keken elkaar aan, en een van hen rolde met zijn ogen van ergernis.

In het midden zaten twee vrouwen en drie mannen, onder wie ook de voorzitter van de Raad, die de diverse regio’s in de alliantie vertegenwoordigden: graafschappen die ooit door hun verering van Cyclops verbonden werden, onlangs opnieuw door het groeiende netwerk van postbestellingsroutes, en nu door hun angst voor een gemeenschappelijke vijand. Hun kleding was verschillend, maar ieder droeg een band om zijn arm met een glanzend embleem erop – Een w en een v, dwars over elkaar, als aanduiding voor Willamette-vallei. Het verchroomde symbool behoorde tot de weinige dingen die in voldoende hoeveelheden aanwezig waren om het hele leger ervan te voorzien; ze waren van reeds lang afgedankte auto’s afgehaald.

Een van deze vertegenwoordigers van de burgerbevolking sprak als eerste. ‘Hoeveel van die speeltjes denken jullie technici precies tegen de lente in elkaar te kunnen zetten?’

Peter dacht even na. ‘Nou, als we er helemaal tegenaan gaan, denk ik dat we tegen eind maart toch wel een dozijntje of zo klaar zouden moeten hebben.’

‘En ze zullen allemaal elektrisch gevoed moeten worden, neem ik aan.’

‘We leveren er natuurlijk draagbare accu’s bij. De hele set zou alles bij elkaar niet meer dan vijfenveertig pond moeten wegen.’

De boeren keken elkaar aan. De vrouw die de Indiaanse gemeenschappen uit het Cascadegebergte vertegenwoordigde scheen voor hen allen te spreken. ‘Die nachtviziers zullen vast en zeker wel handig kunnen zijn bij het verdedigen van een paar belangrijke plaatsen tegen verrassingsovervallen. Maar ik wil weten in welk opzicht we er wat aan zullen hebben als de sneeuw gesmolten is, en die Holnistische pikkesnijders onze nederzettingen en dorpjes een voor een komen plunderen en in brand steken. We kunnen niet met de hele bevolking naar Corvallis komen, weet u. We zouden binnen een paar weken verhongeren.’

‘Wat je zegt,’ viel een andere boer haar bij. ‘Waar zijn al die superwapens waar jullie knappe koppen mee voor de dag zouden komen? Hebben jullie Cyclops soms afgezet of zo?’

Het was de beurt aan de Dienaren om elkaar aan te kijken. Hun leider, dr Taigher, begon te protesteren. ‘Dat is niet eerlijk! We hebben nog maar nauwelijks de tijd gehad. Cyclops is voor vreedzame doeleinden gebouwd en moet zichzelf herprogrammeren om met zaken als oorlogvoeren om te kunnen gaan. Trouwens, hij kan dan wel met grote plannen voor de dag komen, maar het zijn wel feilbare mensen die ze moeten uitvoeren!’

Gordon stond er werkelijk van te kijken. Hier, in het openbaar, leek de man werkelijk gekwetst, en vol vuur in de verdediging voor zijn mechanische orakel… dat de valleibewoners nog steeds vereerden.

De vertegenwoordiger van de stadjes in het noorden schudde zijn hoofd, respectvol maar koppig. ‘Wel, ik zal de laatste zijn om kritiek op Cyclops uit te oefenen. Hij zal vast wel ideeën uitspugen zo snel hij kan. Maar ik zie gewoon niet in in welk opzicht dit nachtvizier beter is dan dat ballonnengeval waar jullie het maar over blijven hebben, of die gasbommen of die leuke kleine mijntjes. Er zijn er gewoon niet genoeg van om er ook maar iets aan te hebben! En ook al maakten jullie er honderden of duizenden van, dan nog zouden ze alleen bruikbaar zijn als we tegen een echt leger vochten, zoals in Vietnam of in Kenia, vóór de Doemoorlog. Maar ze zijn zo goed als niets waard tegen die verdomde survivalisten!’

Ofschoon Gordon bleef zwijgen, moest hij de man in zijn hart wel gelijk geven. Dr. Taigher keek op zijn handen neer. Na zestien jaar vreedzaam en vriendelijk bedrog – door het in een klein stroompje aanvoeren van gerecycelde wonderen van de twintigste eeuw om de boeren uit de buurt onder hun betovering te houden – moesten hij en zijn technici nu ten slotte met echte wonderen voor de dag komen. Met gerepareerd speelgoed en door de wind aangedreven generatoren om indruk op de plaatselijke bevolking te maken redden ze het gewoon niet meer.

De man die rechts van Gordon zat roerde zich. Het was Eric Stevens, de grootvader van Johnny Stevens. De oude man droeg hetzelfde uniform als Gordon, en vertegenwoordigde de regio van de boven-Willamette, bestaande uit die enkele plaatsjes net ten zuiden van Eugene die zich bij de alliantie hadden aangesloten. ‘We zijn dus terug bij af,’ zei Stevens. ‘Cyclops’ snufjes kunnen hier en daar wel nut hebben. Voornamelijk om een paar versterkingen nog wat beter verdedigbaar te maken. Maar ik denk dat we het er allemaal wel over eens zijn dat we daarmee de vijand hoogstens wat extra last bezorgen. En dan vertelt Gordon ons ook dat we niet op korte termijn op hulp uit het beschaafde oosten hoeven te rekenen. Het zal nog tien jaar of langer duren voordat de Nieuwe Verenigde Staten met ook maar iets van een legermacht hierheen kunnen komen. Misschien moeten we het minstens zolang zien vol te houden totdat het contact weer echt hersteld is.’ De oude man keek de anderen met felle blik aan. ‘Dat kunnen we maar op één manier, en dat is door knokken!’ Hij sloeg met zijn vuist op de tafel. ‘Het komt allemaal weer op dezelfde oude waarheden als koeien neer. Mannen moeten het opknappen.’

Er ging een instemmend gemompel langs de tafel. Maar Gordon was zich scherp bewust van Dena die op de rij achter hem zat en haar kansen afwachtte om zich tot de Raad te richten. Ze zat haar hoofd te schudden, en Gordon had het gevoel dat hij haar gedachten kon lezen. Niet alleen mannen… zat ze te denken. De lange jonge vrouw droeg het gewaad van een Dienaar, maar Gordon wist waar haar ware trouw lag. Ze was in het gezelschap van drie van haar discipelen – in hertenleer geklede vrouwelijke verkenners in het leger van de Willamette – allen leden van haar excentrieke coterie.

Tot op dit moment zou de Raad hun plan zonder meer hebben afgewezen. De meisjes waren ternauwernood in het leger toegelaten, en dan nog alleen maar vanuit een zeker respect voor het feminisme van de afgelopen eeuw, dat nog steeds in deze beschaafde vallei was blijven hangen. Maar Gordon voelde die dag een toenemende radeloosheid rond de tafel. De berichten die Johnny Stevens vanuit het zuiden had gebracht waren hard aangekomen. Weldra, wanneer de sneeuwval ophield en de warme regens weer gingen vallen, zouden de raadsleden elk plan aangrijpen, hoe idioot ook.

Gordon besloot zich in de discussie te mengen voordat de zaak uit de hand liep. De voorzitter gaf Gordon dadelijk het woord toen hij zijn hand opstak.

‘De Raad zal zeker wel aan Cyclops – en zijn technici – onze dankbaarheid voor hun niet-aflatende inspanningen willen overbrengen.’ Gemompelde bijval. Taigher noch Peter Aage keken hem aan. ‘We hebben misschien nog zes of acht weken slecht weer aan onze kant voordat we een hervatting van activiteit van de vijand kunnen verwachten. Maar nu we de rapporten van de trainings- en logistieke afdelingen hebben gehoord, is wel duidelijk wat ons te doen staat.’ Philip Bokuto’s schets van de situatie was het eerste slechte nieuws van de litanie van die morgen geweest. Gordon haalde diep adem. ‘Bij het begin van de Holnisten-invasie, afgelopen zomer, heb ik al tegen jullie allen gezegd geen hulp van de rest van de natie te verwachten. Het opbouwen van een netwerk van postbestellingsdiensten, zoals ik met jullie hulp heb gedaan, is maar een eerste stap in een lang proces voordat het continent herenigd is. Oregon zal nog jaren in wezen alleen staan.’

Hij slaagde erin te liegen door hetgeen hij wegliet, terwijl hij toch de letterlijke waarheid sprak, een vaardigheid waar hij goed in geworden was, zij het niet trots op.

‘Ik zal er niet omheen draaien. Het feit dat de bevolking van de Roseburg-regio zo weinig hulp gestuurd heeft – niet meer dan een druppel op een gloeiende plaat – is de zwaarste slag van alle. De mensen uit het zuiden hebben de competentie, ervaring en vooral de leiderscapaciteiten die we nodig hebben. Naar mijn idee moet onze allereerste prioriteit zijn, hen over te halen ons te hulp te komen.’ Hij zweeg een ogenblik. ‘Daarom zal ik persoonlijk naar het zuiden reizen en proberen hen van gedachten te laten veranderen.’

Dat deed onmiddellijk tumult ontstaan. ‘Gordon, dat is waanzin!’

‘Je kunt toch niet…’

‘We hebben je hier nodig!’

Hij sloot zijn ogen. In vier maanden had hij een alliantie tot stand gebracht die sterk genoeg was om de invallers op te houden en te frustreren. Dit was hem voornamelijk gelukt door zijn expertise als verhalenverteller, bedrieger… en leugenaar. Gordon koesterde geen illusies dat hij een echte leider was. Het was zijn image dat het Willametteleger bijeenhield… zijn legendarische autoriteit als ‘de inspecteur’ – als verpersoonlijking van de herrezen natie.

Een natie waarvan de enige nog overblijvende levensvonk weldra zo dood als een pier zal zijn als er niet verdomd snel iets gedaan wordt. Ik kan deze mensen geen leiding geven! Ze moeten een generaal hebben! Een krijgsman!

Ze moeten een vent als George Powhatan hebben.

Hij sneed de storm van protest af door een hand op te steken. ‘Ik ga. En jullie moeten mij allemaal beloven dat jullie niet met allerlei idiote, wanhopige ondernemingen in zullen stemmen zolang ik weg ben.’ Hij keek Dena recht aan. Even ontmoetten haar ogen de zijne. Maar ze hield haar lippen stijf opeengeklemd, en na een ogenblik verduisterde haar blik en wendde ze met een ruk haar hoofd af.

Is ze nu bezorgd om mij? vroeg Gordon zich af. Of om haar plan?

‘Ik ben voor de lente terug,’ beloofde hij. ‘Met hulptroepen.’

Binnensmonds voegde hij eraan toe: ‘Of ik ben dood.’

6

Het kostte drie dagen om alles voor te bereiden. Al die tijd zat Gordon op hete kolen om weg te kunnen. Maar het was op een expeditie uitgedraaid, omdat de Raad erop stond dat Bokuto en vier andere mannen hem op zijn minst tot Cottage Grove zouden vergezellen. Johnny Stevens en een van de vrijwilligers uit het zuiden reden vooruit om de weg te bereiden. Tenslotte was het slechts passend dat de komst van de inspecteur ruim van te voren werd aangekondigd.

In Gordons ogen was het allemaal flauwekul. Aan een uurtje met Johnny waarin ze zich samen over een wegenkaart van voor de oorlog zouden buigen zou hij genoeg hebben om te weten hoe hij moest komen waar hij heen wilde. Eén snel paard, en een tweede ter vervanging, zouden hem even goed beschermen als een heel peloton.

Gordon vond het vooral vervelend Bokuto mee te moeten nemen. De man was hier nodig. Maar de Raad liet zich niet vermurwen. Hij had de keuze tussen gaan op hun voorwaarden of helemaal niet.

De groep verliet Corvallis vroeg in de ochtend, en hun paarden dampten al in de bittere kou toen ze langs het oude sportveld van de universiteit het stadje uitreden. Een rij marcherende rekruten kwam voorbij. Hoewel dik ingepakt, waren ze niettemin gemakkelijk aan hun zingende stemmen te herkennen als het zoveelste groepje meisjessoldaten van Dena.

O, ik trouw geen man die zich krabt

Of boert of gore moppen tapt,

Misschien trouw ik dan wel niet, wel niet,

Misschien trouw ik dan wel niet!

Dan vind ik het eigenlijk net zo fijn

Om een kieskeurige ouwe vrijster te zijn

O, misschien trouw ik dan wel niet, wel niet,

Misschien trouw ik dan wel niet!

De colonne wendde de hoofden naar rechts toen de mannen voorbij reden. De uitdrukking op Dena’s gezicht werd door de afstand gemaskeerd, maar hij voelde niettemin haar blik.

Hun afscheid was fysiek hartstochtelijk en emotioneel gespannen geweest. Gordon wist zelfs niet of het Amerika van voor de oorlog, met al zijn variaties op seksueel gebied, ooit een naam had kunnen bedenken voor het soort relatie dat zij hadden. Het was een opluchting om van haar weg te komen. Hij wist dat hij haar zou missen.

Toen de stemmen van de vrouwen achter hem wegstierven, voelde Gordon een brok in zijn keel. Hij probeerde die ten dele te wijten aan zijn trots op hun overduidelijke moed. Maar angst liet zich ook niet volledig als oorzaak uitsluiten.

Het gezelschap reed snel door, kale boomgaarden en bevroren velden langs, om voor zonsondergang het door een palissade omgeven Rowland te halen. Zo dichtbij lag de frontlinie – op een dagreis van het kwetsbare centrum van wat voor de beschaafde wereld doorging. Van daar af werd het bandietengebied.

In Rowland hoorden ze nieuwe geruchten – dat één contingent Holnisten al een klein hertogdom in de ruïnes van Eugene had gevestigd. Vluchtelingen vertelden over benden van in witte camouflagekleding gehulde barbaren die door het buitengebied zwierven, kleine nederzettingen platbrandden en voedsel, vrouwen en slaven als buit meenamen. Als het waar was, vormde Eugene een probleem. De verwoeste stad lag op hun route.

Bokuto wilde absoluut geen risico’s nemen. Gordon keek nijdig en sprak nauwelijks terwijl de expeditie drie dagen verspilde op hard bevroren, hobbelige asfaltwegen en ver naar het oosten van Springfield uitweek, en daarna weer naar het zuiden, om ten slotte bij het versterkte stadje Cottage Grove te arriveren.

Het was nog maar kort geleden dat het contact tussen enkele kleine steden ten zuiden van Eugene en de welvarende gemeenschappen in het noorden was hersteld. Nu hadden de invallers hen bijna opnieuw afgesneden.

Op de kaart in Gordons hoofd bestond het hele oostelijke tweederde deel van de eens grote staat Oregon uit wildernis, hooggelegen woestijnland, en de steile, getande bolwerken van het Cascadegebergte. De grijze Stille Oceaan begrensde in het westen het in regen gehulde kustgebergte. De noordelijke en zuidelijke grensstreken van de staat waren praktisch niet te passeren, besmet gebied. In het noorden gloeide de Columbiavallei nog na van de bommen die Portland geteisterd en de dammen in de grote rivier hadden verbrijzeld. De andere ‘besmetting’ kwam vanuit het onbekende Californië honderd-vijftig kilometer ver het zuidelijk deel van de staat binnengedrongen – met het centrum in het bergachtige ravijngebied dat bekend stond als de Rogue.

Zelfs in gelukkiger tijden had de regio rond Medford bekend gestaan om de ‘vreemde elementen’ die er zich gevestigd hadden. Al vóór de Doemoorlog schatte men dat de vallei van de rivier de Rogue meer geheime bergplaatsen en illegale machinegeweren herbergde dan welk gebied buiten de Everglades ook. Toen zestien jaar geleden de civiele overheid nog steeds manmoedig trachtte in het zadel te blijven, was het de plaag van hyper-survivalisten geweest die haar en de gehele beschaafde wereld de genadeslag toebracht. In zuid-Oregon waren de volgelingen van Nathan Holn wel bijzonder gewelddadig te keer gegaan. Het lot van de arme burgers van die streek was nooit bekend geworden.

Tussen de woestijn en de zee, tussen de straling en de krankzinnige Holnisten, waren twee kleine gebiedjes uit de Driejarige Winter te voorschijn gekomen met nog voldoende reserves over om iets meer te doen dan zich maar wat te zitten krabben als dieren: het stroomgebied van de Willamette in het noorden en de plaatsjes rond Roseburg in het zuiden. In het begin leek het meest zuidelijke deel beslist voorbestemd voor de slavernij of erger onder het bewind van de nieuwe barbaren.

Toen gebeurde er ergens tussen de Rogue en de Umpqua iets onverwachts. De kanker was tot staan gebracht. De vijand was afgeslagen. Het was Gordons wanhopige streven, erachter te komen hóé, voordat de overgeplante ziekte vaste grond onder de voeten kreeg in de kwetsbare Willamettevallei.

Op die kaart in Gordons hoofd werd de ziekte voorgesteld door een lelijke rode vlek die zich landinwaarts verspreidde vanaf de bruggehoofden van de invallers, ten westen van Eugene. En Cottage Grove was nu bijna afgesneden.

Ze kregen hun eerste aanduiding van de ernst van de situatie op nog geen anderhalve kilometer voor de stad. Daar hingen aan scheefgezakte telefoonpalen de lijken van zes gekruisigde mannen langs de weg. De lijken waren niet zonder merktekens gelaten.

‘Haal ze omlaag,’ beval Gordons. Zijn hart bonsde en zijn mond was droog. Precies de reactie die de vijand in hem had willen opwekken. Kennelijk waagden de patrouilles van Cottage Grove zich niet meer tot hier. Dat voorspelde niet veel goeds.

Een uur later zag hij hoeveel er sinds de laatste keer dat hij het stadje bezocht was veranderd. Op de hoeken van nieuwe aarden wallen stonden wachttorens. Erbuiten waren gebouwen van voor de oorlog platgegooid om een vrij schootsveld te maken. De bevolking was drievoudig toegenomen door vluchtelingen die voornamelijk in overvolle barakken net binnen de hoofdpoort woonden. Kinderen klemden zich aan de rokken van holwangige vrouwen vast en staarden met grote ogen naar de langsrijdende ruiters uit het noorden. Mannen stonden in groepjes bijeen hun handen boven open vuren te warmen. De rook vermengde zich met de walm van ongewassen lichamen tot een onaangenaam riekende damp. Sommige van de mannen leken behoorlijk ruwe klanten. Gordon vroeg zich af hoevelen van hen Holnistische infiltranten waren die zich alleen maar voor vluchtelingen uitgaven. Het was al eens eerder gebeurd.

Er was nog meer slecht nieuws. Van de leden van de gemeenteraad hoorden ze dat burgemeester Peter von Kleek enkele dagen tevoren bij een overval vanuit een hinderlaag was omgekomen toen hij een belegerde nederzetting met zijn patrouille te hulp wilde komen. Het was een onnoemelijk groot verlies en het kwam hard bij Gordon aan. Het verklaarde de sfeer van aangeslagen stilzwijgen in de koude straten van Cottage Grove.

Die avond stak hij bij het licht van toortsen op het overvolle dorpsplein zijn allerbeste toespraak ter verhoging van het moreel af. Maar deze keer klonken de toejuichingen van het publiek vermoeid en lusteloos. Zijn rede werd twee keer onderbroken door het zwakke, lang nagalmende kraken van geweerschoten dat over de wallen werd aangedragen vanuit de bossen en heuvels erachter.

‘Ik geef ze nog geen twee maanden wanneer de sneeuw begint te smelten,’ fluisterde Bokuto de volgende dag toen ze Cottage Grove uit reden. ‘Twee weken, als die vervloekte survivalisten hun best doen.’

Gordon hoefde geen antwoord te geven. Het stadje was de meest zuidelijke hoeksteen van de alliantie. Wanneer het bezweek zou niets verhinderen dat de vijand op volle sterkte naar het noorden trok, naar het hart van de vallei en Corvallis zelf.

Ze reden in een lichte warreling van sneeuw naar het zuiden, omhoog naar de bron van de zijtak van de Willamette. Het donkergroene pijnbomenwoud glinsterde onder zijn witte deken. Hier en daar sprong de helderrode bast van de rode gagel naar voren tegen de grijze oevers van de half bevroren rivier. Toch werden de grauwe wateren nog bevist door enkele koppige grote zaagbekken die op hun eigen manier probeerden de lente te halen.

Ten zuiden van het verlaten stadje London verlieten ze de hier al smallere rivier. Er volgde een lange rit door onbewoond gebied waarin alleen de overwoekerde ruïnes van boerderijen en een enkel ingestort pompstation de eentonigheid verbraken.

Tot dusver hadden ze zwijgend voortgereden. Maar nu werd de noodzaak tot voorzichtigheid ten langen leste iets minder knellend, nu ze zelfs volgens de argwanende Bokuto wel buiten het gebied van de Holnistische patrouilles moesten zijn. Er mocht gepraat worden. Er werd zelfs gelachen. Al de mannen waren boven de dertig, dus speelden ze het spelletje van weet-je-nog… door het vertellen van moppen uit de oude doos die niemand van de nieuwe generatie iets zouden zeggen, en een luchthartige discussie over vaag herinnerde sportevenementen. Gordon viel bijna uit zijn zadel van het lachen toen Aaron Schimmel neuzelende imitaties gaf van populaire televisiepersoonlijkheden uit de jaren negentig.

‘Het is wonderbaarlijk hoeveel van onze jeugd ligt opgeslagen, klaar om weer te voorschijn te worden gehaald,’ merkte hij tegen Philip op. ‘Ze zeiden vroeger altijd dat je kunt merken dat je oud wordt wanneer je je dingen van twintig jaar geleden gemakkelijker herinnert dan pas gebeurde.’

‘Wat je zegt,’ zei Bokuto grijnzend, en dan, met een zeurderig falsetstemmetje: ‘Waar hadden we ’t zonet toch ook weer over?’

Gordon tikte tegen de zijkant van zijn hoofd. ‘Eh? Ik versta je niet, jong… Te veel rock ’n roll gehoord, in de ouwe tijd.’

De mannen raakten gewend aan de vinnige kou van winterochtenden en het zachte klepperen van paardenhoeven op de met gras begroeide nationale snelweg. Het land had zich hersteld – opnieuw graasden er herten in deze wouden – maar mensen zouden nog lange tijd te dun gezaaid zijn om de verlaten dorpen weer te komen bewonen.

De beide takken van de Willamette verdwenen ten slotte uit het zicht. De reizigers trokken een smalle heuvelrug door en bevonden zich een dag later aan de oevers van een nieuwe rivier.

‘De Umpqua,’ verklaarde hun gids.

De noorderlingen staarden er verbluft naar. Deze koude woeste stroom kwam niet uit in de rustige Willamette, en daarna in de grote Columbia. In plaats daarvan sleep hij zijn eigenzinnig pad westwaarts uit, naar zee.

‘Welkom in zonnig zuid-Oregon,’ mompelde Bokuto, nu weer bevangen. De hemel hing nors en dreigend boven hen. Zelfs de bomen leken wilder dan in het noorden.

De indruk bleef toen ze weer kleine, met palissaden omgeven nederzettingen begonnen te passeren. Zwijgende mannen sloegen hen met toegeknepen ogen vanuit uitkijkposten in de heuvels gade en lieten hen zonder iets te zeggen voorbij rijden. Het bericht van hun nadering was hen vooruit gegaan, en het was duidelijk dat deze mensen niets tegen postboden hadden. Even duidelijk was dat ze weinig met vreemdelingen op hadden.

Toen ze een nacht in het dorp Sutherlin doorbrachten, zag Gordon van dichtbij hoe de zuiderlingen leefden. Hun huizen waren spaarzaam en eenvoudig ingericht, met weinig van de voorzieningen waar de mensen in het noorden nog over beschikten. Er was praktisch niemand die niet de zichtbare littekens van ziekten, ondervoeding, een te zware werklast of de oorlog meedroeg. Ofschoon ze hen niet aanstaarden en ook niets onwellevends zeiden, viel niet moeilijk te raden wat de plaatselijke bevolking van Willametters vond. Zachte eitjes.

Hun leiders gaven uitdrukking aan hun medeleven, maar het was duidelijk wat ze eigenlijk dachten: Als de Holnisten uit het zuiden wegtrekken, waarom zouden wij ze dan tegenhouden?

Een dag later bezocht Gordon in het handelscentrum van Roseburg een bijeenkomst van een comité van leiders uit het omliggende gebied. Door kogels versplinterde ramen boden uitzicht op taferelen die herinneringen opriepen aan de verwoestende zeventienjarige oorlog tegen de barbaren uit het Rogue-gebied. Een aan puin geblazen Denny’s, het gele plastic uithangbord scheefgezakt en gesmolten, gaf het punt aan waar de vijand bijna een decennium geleden bij zijn verste uitval was teruggeslagen. De ongeorganiseerde survivalisten waren daarna nooit meer zo ver doorgedrongen. Gordon was er zeker van dat de plek voor de samenkomst gekozen was met de bedoeling iets duidelijk te maken.

Het verschil in sfeer en volksaard was onmiskenbaar. Er was weinig nieuwsgierigheid naar de legendarische Cyclops, of de aarzelende wedergeboorte van de techniek. Zelfs verhalen over een natie die in de verre streken in het oosten uit haar as zou herrijzen wekte slechts een lichte belangstelling. Het was niet zozeer dat ze de verhalen in twijfel trokken. De mensen van Glide en Winston en Lookinglass schenen er domweg niet warm of koud van te worden.

‘Dit is tijdverspilling,’ zei Philip tegen Gordon. ‘De boertjes van buten zijn al zo lang met hun eigen oorlogje bezig geweest dat ze nergens anders meer om malen dan om het bestaan van alledag.’

Zijn ze daarin misschien slimmer dan wij? vroeg Gordon zich af.

Maar Philip had gelijk. Het deed er trouwens ook niet echt toe wat de hoofdmannen, burgemeesters, sheriffs of leiders dachten. Ze snoefden met opgestoken borst over hun autonomie, maar het was duidelijk dat er maar één man was wiens opinie in deze streken echt gewicht in de schaal legde.

Twee dagen later kwam Johnny Stevens op een dampend rijdier uit het westen binnenrijden. Hij keek links noch rechts, maar sprong van zijn paard en rende buiten adem op Gordon toe. Ook deze keer telde de boodschap die hij bracht twee woorden.

‘Kom maar.’

George Powhatan had zich bereid verklaard hun pleidooi aan te horen.

7

Honderd kilometer van Roseburg vandaan, in de richting van de zee, omzoomde het Callahangebergte de Camasvallei. Aan de voet van de bergen bruiste de hoofdtak van het riviertje de Coquille onder de verbrijzelde skeletten van ingestorte bruggen door naar het westen alvorens onder de ochtendschaduw van de top van de Suikerbroodberg samen te stromen met zijn zijrivieren uit het noorden en zuiden. Langs de noordkant van de vallei gaven hier en daar nieuwe paaltjes de omtrekken aan van weiden, nu bedekt met poedersneeuw. Af en toe rees rook op uit een schoorsteen achter een palissade op een heuveltop. Maar op de zuidoever viel er niets te ontdekken – niets anders dan geblakerde, verbrokkelde ruïnes die langzaam ten prooi vielen aan de onstuitbaar oprukkende braamstruiken.

Er waren geen versterkingen om de doorwaadbare plekken in de rivier te bewaken. Dit bevreemdde de reizigers, want deze vallei heette de plek te zijn waar de verdediging tegen de Holnistische vijand zich had ingegraven, en uiteindelijk standgehouden.

Calvin Lewis probeerde uitleg te geven. De pezige, donkerogige jongeman had Johnny Stevens sinds zijn eerdere tocht naar zuid-Oregon steeds als gids bijgestaan. Cals hand gebaarde naar links en rechts terwijl hij sprak. ‘Je bewaakt een rivier niet door versterkingen te bouwen,’ zei hij met zijn lome, lijzige zuidelijke tongval. ‘We beschermen de noordoever door zelf van tijd tot tijd over te steken en door precies te weten wat er aan de andere kant gebeurt.’

Philip Bokuto knorde en knikte goedkeurend. Zo zou hij het kennelijk ook hebben aangepakt. Johnny Stevens zei niets, hij had het allemaal al eerder gehoord.

Gordon bleef tussen de bomen doorkijken en zich afvragen waar de uitkijken zaten. Zonder twijfel liepen er van beide kampen rond, en hielden ze het gezelschap op gezette afstanden langs de route in het oog. Een enkele keer ving hij een glimp van beweging op of het flitsen van wat mogelijk de lenzen van een verrekijker konden zijn, iets hoger op de berg. Maar de verspieders waren goed. Een verdomde hoop beter dan wie ook in het leger van de Willamette – Phil Bokuto misschien uitgezonderd.

De oorlog in het zuiden leek er geen te zijn van legers of compagnieën, van overwinningen en strategische zetten. Ze leek meer op de oorlogen die de Amerikaanse Indianen onder elkaar gevoerd hadden, waarbij de overwinning afgemeten werd aan de hand van snelle, bloedige overvallen, en het aantal veroverde scalpen. Survivalisten waren experts in dit soort toeslaan-en-wegwezen-oorlogsvoering. Niet aan dit type terreurdaden gewend, vormden de Willametters een ideale prooi voor hen. Hier waren de boeren er echter in geslaagd hen tegen te houden. Het was niet aan hem om hun tactieken te bekritiseren, dus liet hij het aan Bokuto over, de meeste vragen te stellen. Gordon wist dat het hier om vaardigheden ging die men pas in de loop van een heel leven verwierf. Hij was hier om maar één reden en met maar één doel – niet om te leren, maar om te overreden.

Het uitzicht was spectaculair toen ze de oude weg over de Suikerbroodberg beklommen, die uitkeek op de samenloop van de Coquille. De met sneeuw overdekte pijnwouden zagen er nog net zo uit als ze er vóór de komst van de mens moesten hebben uitgezien – alsof de gruwelen van de laatste zeventien lentes alleen van belang waren voor eendagswezens, maar irrelevant voor de eeuwige Aarde.

‘Soms proberen de schoften stiekem in grote kano’s het land binnen te komen,’ vertelde Cal Lewis. ‘De zuidelijke tak komt hier vrijwel recht uit het gebied van de Rogue binnen, en tegen de tijd dat hij hier de hoofdrivier bereikt stroomt hij al behoorlijk hard.’ De jongeman grinnikte. ‘Maar George lijkt altijd te weten wat ze in hun schuld voeren. George is altijd klaar voor ze.’

Daar was ze weer, die mengeling van genegenheid en ontzag bij het noemen van de leider van de gemeenschappen in de Camasvallei. Ontbeet de man met spijkers? Trof hij zijn vijanden met bliksemschichten? Na alle verhalen die hij gehoord had geloofde Gordon nu zo ongeveer alles over George Powhatan.

Bokuto’s wijde neusgaten sperden zich plotseling nog verder open en hij bracht zijn paard met een ruk aan de teugels tot staan, en hield tegelijk ook Gordon met een beschermend gebaar van zijn linkerarm tegen. Het machinepistool van de ex-marinier ging in een flits omhoog.

‘Wat is er, Phil?’ Gordon greep zijn karabijn terwijl hij met zijn blik de beboste hellingen afzocht. De paarden trappelden en snoven omdat ze de nervositeit van hun berijders voelden.

‘Dat is…’ snoof Bokuto. Zijn ogen vernauwden zich in ongeloof. ‘Ik ruik berevet!’

Cal Lewis keek omhoog in de bomen naast de weg en glimlachte. Van iets hogerop de helling klonk een diepe, kelige lach.

‘Heel goed, m’n vriend! Je hebt scherpe zintuigen.’

Onder de gespannen blik van Gordon en de anderen verplaatste zich een grote, in schaduwen gehulde gedaante tussen de Douglas-sparren die in scherpe contouren stonden afgetekend in de namiddagzon. Gordon voelde even iets van opwinding toen een deel van hem zich, een ogenblik maar, afvroeg of dit wel een mens was, of misschien de legendarische Sasquatch-Bigfoot uit het noordwesten.

Toen stapte de gestalte naar voren en openbaarde zich als een man van middelbare leeftijd met een hoekig gezicht, wiens schouderlange grijze haar met een met kralen bezette hoofdband bijeengehouden werd. Een ruwwollen hemd met korte mouwen stelde bovenarmen als dijen bloot aan de lucht, maar de kou scheen de man niet te hinderen.

‘Ik ben George Powhatan,’ zei hij met een grijns. ‘Welkom op de Suikerbroodberg, heren.’

Gordon slikte. De man had iets in zijn stem dat precies bij zijn fysieke verschijning paste – maar wat was het? Die stem sprak van een machtspositie die zo vanzelfsprekend was verkregen dat grootdoenerij of uiterlijk vertoon overbodig waren.

Powhatan spreidde zijn handen uit. ‘Kom verder, jij met de scherpe neus. En jullie allemaal, met jullie dure uniformen! Jullie roken zonet een vleugje berevet? Kom dan maar eens naar mijn eigen weerstationnetje kijken! Dan kun je zien waar het spul goed voor is!’

De bezoekers ontspanden zich en borgen hun wapens weg, op hun gemak gesteld door de hartelijke lach. Geen Sasquatch, zei Gordon tegen zichzelf. Gewoon een joviale bergbewoner – meer niet.

Hij beklopte zijn nerveuze paardje uit het noorden, en hield zichzelf voor dat ook het dier alleen op de lucht van uitgesmolten berevet moest hebben gereageerd.

8

De landheer van de Suikerbroodberg gebruikte potten berevet om het weer te voorspellen, waarbij hij de traditionele techniek verfijnde door het angstvallig nauwgezet bijgehouden van een wetenschappelijk verslag. Hij fokte koeien op een betere melkproductie, en schapen op betere wol. Zijn kassen, die verwarmd werden door langs biologische weg geproduceerd methaangas, zorgden het hele jaar door voor verse groenten, zelfs in de strengste winters. George Powhatan mocht vooral graag pronken met zijn brouwerij, waar het beste bier uit vier graafschappen vandaan heette te komen.

De muren van het grote jachthuis – het centrum van zijn domein – werden getooid door fraai geweven wandtapijten en de trots tentoongestelde tekeningen van kinderen. Gordon had verwacht er wapens en krijgstrofeeën te zien, maar die waren nergens te ontdekken. Wanneer men eenmaal de hoge palissade en wegversperringen van boomstammen voorbij was, was er praktisch niets dat aan de lange oorlog herinnerde.

Die eerste dag wilde Powhatan niet over zaken spreken. Hij besteedde hem geheel aan het rondleiden van zijn gasten en het toezicht houden op de voorbereidingen voor een Indiaans potlatch-feest ter hunner ere. En toen verdween hun gastheer, laat in de middag, nadat hun hun kamers waren gewezen zodat ze wat zouden kunnen rusten.

‘Ik dacht dat ik hem in westelijke richting weg zag lopen,’ luidde Philip Bokuto’s antwoord op Gordons vraag. ‘Ongeveer naar dat heuveltje daar.’

Gordon bedankte hem en ging over een grintpad tussen de bomen door dezelfde kant op. Powhatan had uren lang handig elk serieus gesprek ontweken door hen telkens af te leiden met iets nieuws dat ze moesten zien, of door middel van zijn schijnbaar onbegrensde voorraad volksvertellingen. Vanavond zou het waarschijnlijk wel net zo gaan, nu er zoveel mensen zouden komen om hen te ontmoeten. Er zou misschien helemaal geen gelegenheid zijn om nog ter zake te komen. Natuurlijk wist hij dat hij niet zo ongeduldig zou moeten zijn. Maar Gordon wilde geen mensen meer ontmoeten. Hij wilde een gesprek onder vier ogen met George Powhatan.

Hij trof de lange man aan, op de grond gezeten met zijn gezicht naar de rand van een steil ravijn. Ver beneden hem brulden de wateren op het punt waar de zijrivieren van de Coquille bijeenkwamen. In het westen glinsterden de bergen langs de kust in een purperen waas dat snel donkerder werd tegen de oranje-okergele zonsondergang erachter. De altijd aanwezige wolken gloeiden en vlamden in wel honderd herfsttinten.

George Powhatan zat in lotushouding op een eenvoudige rietmat, met zijn handen met de palmen naar boven op zijn knieën. De uitdrukking op zijn gezicht was er een die Gordon voor de oorlog wel eens gezien had – en die hij bij gebrek aan beter die van de ‘glimlachende Boeddha’ had genoemd.

Nou moe, krijg nou wat… dacht hij. De laatste der neo-hippies. Wie had dat gedacht?

De bergreus droeg een mouwloze tuniek waardoor een verbleekte blauwe tatoeage op zijn zware schouder te zien was – een vierkante vuist met een licht gekromde wijsvinger waarop een duif balanceerde. Eronder stonden drie duidelijk leesbare woorden: OP DE WIEKEN.

De combinatie verbaasde Gordon eigenlijk niet. Evenmin als de vredige uitdrukking op Powhatans gezicht. Op de een of andere manier leken ze bij hem te passen.

Hij wist dat de wellevendheid niet vereiste dat hij weer wegging – alleen dat hij de ander niet bij zijn meditatie stoorde. Hij veegde stilletjes een plekje een meter of wat rechts van Powhatan schoon en liet zich op de grond zakken, met zijn gezicht dezelfde kant op. Gordon probeerde niet eens de lotushouding aan te nemen. Hij had die sinds zijn zeventiende niet meer geoefend. Hij kruiste wel zijn benen, rechtte zijn rug, en probeerde zijn geest leeg te maken terwijl in de richting van de zee de kleuren dooreen vloeiden en veranderden.

Eerst was het enige wat hij bedenken kon hoe stijf hij was. Hoe pijnlijk zijn lichaam was van het rijden, en van het slapen op harde, koude grond. Lichte windvlagen deden hem huiveren toen de warmte van de zon zich achter de bergen verschool. Zijn geest was een roerige mierenhoop van geluiden, zorgen, herinneringen.

Maar weldra begonnen zonder enige inspanning van zijn kant zijn oogleden zwaar aan te voelen. Ze gleden telkens een microscopisch afstandje omlaag, en bleven ten slotte ongeveer halverwege hangen, zonder dat ze weer omhooggingen of verder dichtzakten. Als hij niet geweten had wat er gebeurde, zou hij zeker in paniek zijn geraakt. Maar het was maar een lichte meditatietrance; hij herkende de gewaarwordingen. Och, wat geeft het, dacht hij, en liet het over zich komen.

Deed hij dit vanuit een zekere wedijver met Powhatan? Of wilde hij de man laten zien dat hij niet het enige kind van de nieuwe tijd was dat zich de oude nog herinnerde? Of kwam het domweg omdat hij vermoeid was, en de zonsondergang zo prachtig?

Gordon kreeg een vreemd, hol gevoel van binnen – alsof beide longen ten dele waren afgesloten, en dat al een heel lange tijd. Hij probeerde zwaar en diep in te ademen, maar zijn ademhalingspatroon veranderde niet in het minst – alsof zijn lichaam over een wijsheid beschikte die niet van hemzelf was. De rust die in de kille avondwind zijn gezicht overtoog leek omlaag te sijpelen, over zijn keel te glijden als de vingers van een vrouw, zich uit te breiden naar zijn strakke schouders en zijn spieren te strelen tot ze zich vanzelf ontspanden.

Die kleuren… dacht hij, alleen de hemel ziend. Het kloppen van zijn hart deed zijn lichaam zacht heen en weer wiegen. Was het al een heel leven geleden sinds hij voor het laatst zo had gezeten en alles had losgelaten? Of was er alleen zo vreselijk veel los te laten?

Ze zijn…

In een algehele ontspanning die hij nooit had kunnen forceren leek het opgesloten gevoel in zijn longen zich op te lossen, en hij ademde. Oude, verschraalde lucht ontsnapte en werd op de westenwind weggevoerd. De nieuwe lucht die hij inademde smaakte zo zoet dat zijn uitademing als een zucht van verrukking klonk.

‘Die kleuren…’

Links van hem was even beweging, roerde zich iets. Een rustige stem begon te spreken. ‘Ik vroeg me vroeger vaak af of deze zonsondergangen Gods laatste geschenk zijn geweest… zoiets als de regenboog die hij Noach had laten zien; alleen zouden ze dan nu zijn manier zijn om “Tot ziens” tegen ons allemaal te zeggen.’

Gordon zei niets terug. Dat hoefde niet.

‘Maar nu ik vele jaren naar ze heb gekeken zou ik zeggen dat de atmosfeer langzaam bezig is zichzelf te reinigen. Ze zijn niet meer helemaal zoals ze net na de oorlog waren.’

Gordon knikte. Waarom dachten de mensen aan de kust altijd dat ze een monopolie op zonsondergangen hadden? Hij herinnerde zich hoe het op de prairie was geweest – toen de Driejarige Winter voorbij was en de hemel weer helder genoeg om de zon überhaupt te kunnen zien. Het had geleken alsof de Hemel zijn kleurenpalet had leeggeschud in een opzichtig patroon van tinten, van een schitterende, zij het dodelijke schoonheid.

Zonder opzij te kijken wist Gordon dat Powhatan niet van houding veranderd was. De man zat nog net zo, met een glimlach op zijn gezicht.

‘Eens,’ zei de grijsharige landheer, ‘misschien tien jaar geleden, zat ik hier net zoals nu, bij te komen van een kort daarvoor opgelopen verwonding en naar de zonsondergang te kijken, toen ik plotseling iets, of iemand, zag bewegen bij de rivier, daar beneden. Eerst dacht ik dat het mensen waren. Ik kwam vlug uit mijn meditatie en ging omlaag om de zaak eens wat nader te bekijken. Maar toch zei iets me dat het geen vijanden waren, zelfs van deze afstand af. Ik kwam zo zachtjes als ik kon dichterbij, tot ik nog maar een paar honderd meter van ze vandaan was, en stelde de verrekijker scherp die ik altijd bij me had. Het waren helemaal geen mensen. Stel je mijn verbazing voor toen ik ze langs de rivieroever zag kuieren, hand in hand, terwijl hij haar over stenige gedeelten hielp en zij zachte murmelgeluidjes maakte onder het meesjouwen van een of ander bundeltje.

Een paartje chimpansees, nota bene. Of misschien was de ene een chimpansee en de ander een kleinere mensaap of zelfs een gewone aap. Ze verdwenen het regenwoud in voordat ik het goed kon uitmaken.’

Voor het eerst in tien minuten knipperde Gordon met zijn ogen. In zijn gedachten zag hij het beeld zo scherp alsof hij over Powhatans schouder meekeek naar diens herinnering van die dag zo lang geleden. Waarom vertelt hij me dit?

Powhatan sprak voort: ‘Ze moeten vrijgelaten zijn uit de dierentuin van Portland, samen met die luipaarden die nu in het wild in het Cascadegebergte rondlopen. Dat was de eenvoudigste verklaring… dat ze jaren lang verder naar het zuiden waren afgezakt, al voedsel verzamelend en uit het gezicht blijvend en elkaar voorthelpend op hun reis naar wat ze vermoedelijk hoopten warmere gebieden zouden zijn.

Ik besefte dat ze langs de zuidelijke zijtak van de Coquille trokken, recht Holnisten-gebied in. Wat kon ik doe? Ik dacht erover achter ze aan te gaan. Proberen ze te vangen, of ze op zijn minst hun koers te laten wijzigen. Maar het viel te betwijfelen of ik iets meer zou bereiken dan dat ze zich een ongeluk van me schrokken. En trouwens, als ze al zo ver gekomen waren, waarom zouden ze mij dan nog nodig hebben om hen te waarschuwen voor de gevaren van de nabijheid van mensen? Ze hadden in een kooi gezeten, en nu waren ze vrij. O, ik was niet zo dom om te menen dat ze nu gelukkiger zouden zijn, maar ze waren tenminste niet meer overgeleverd aan de wil van anderen.’ Powhatans stem klonk sober. ‘Dat kan een heel kostbaar ding zijn, dat weet ik.’

Er volgde opnieuw een korte stilte. ‘Ik liet ze gaan,’ zei hij tot besluit van zijn verhaal. ‘Dikwijls vraag ik me af, wanneer ik hier naar deze verootmoedigende zonsondergangen zit te kijken, wat er van ze geworden is.’

Ten langen leste gleden Gordons ogen volledig dicht. De stilte zette zich voort. Hij ademde in en duwde met enige inspanning de zwaarte van zich af. Powhatan had hem met het vreemde verhaal iets willen zeggen. Hij had op zijn beurt ook het een en ander tegen Powhatan te zeggen. ‘De plicht om anderen te helpen wil niet per se zeggen dat daarmee de ander zich moet onderwerpen aan de wil van…’

Hij brak af, met het gevoel dat er iets veranderd was. Zijn ogen gingen open, en toen hij zijn hoofd opzij draaide zag hij dat Powhatan verdwenen was.

Die avond kwamen er mensen van overal vandaan, meer mannen en vrouwen dan Gordon had gedacht dat er nog in de dunbevolkte vallei zouden wonen. Ter ere van het bezoek van de postbode en zijn metgezellen werd een soort folkloristisch feest op touw gezet. Kinderen zongen liedjes en kleine troepjes artiesten voerden knappe kunstjes uit. Anders dan in het noorden, waar de populaire songs dikwijls die waren die men zich nog uit de dagen van televisie en radio herinnerde, waren er hier geen met vertedering herinnerde reclamedeuntjes en weinig rock ’n roll-melodietjes in een nieuwe zetting voor banjo en akoestische gitaar. In plaats daarvan greep de muziek op een oudere traditie terug.

De bebaarde mannen, de in lange jurken geklede vrouwen die de tafel verzorgden, de samenzang bij het licht van haardvuur en lampen – het had gemakkelijk een bijeenkomst van twee eeuwen geleden kunnen zijn, in de tijd dat de eerste blanken in deze vallei neerstreken en elkaar opzochten voor wat gezelligheid en om de winterkoude van zich af te schudden.

Tijdens het zangfestijn vertegenwoordigde Johnny Stevens de noorderlingen. Hij had zijn geliefde gitaar meegebracht, en zweepte met zijn flair de mensen op, zodat ze meeklapten en met hun voeten stampten. Normaliter zou dit allemaal heel leuk zijn geweest, en had Gordon misschien met graagte meegedaan door iets uit zijn oude repertoire te brengen – uit de tijd vóórdat hij als ‘postbode’ was gaan optreden, waarin hij een zwervend minstreel was geweest en het halve continent had kunnen doorkruisen door het brengen van liederen en verhalen in ruil voor een maaltijd. Maar de avond voordat hij uit Corvallis vertrok had hij naar jazz en naar Debussy geluisterd. Onwillekeurig vroeg hij zich af of dat voor de allerlaatste keer zou blijken te zijn geweest.

Gordon wist wat George Powhatan met deze feestelijke samenkomst beoogde. Hij wilde de confrontatie uitstellen, de Willametters nog wat laten sudderen. Kijken wat ze in hun mars hadden.

De indruk die Gordon bij het klif had opgedaan was niet veranderd. Met zijn lange lokken en vlotte scherts was Powhatan van top tot teen de neo-hippie op leeftijd. De reeds lang overleden beweging uit de negentiger jaren scheen goed aan te sluiten bij het soort leiderschap van de landheer. Zo was bijvoorbeeld in de Camasvallei duidelijk iedereen onafhankelijk en gelijkwaardig aan de anderen. Niettemin, wanneer George lachte, lachte iedereen. Het leek alleen maar volkomen vanzelfsprekend. Hij gaf geen bevelen, geen orders. Het leek bij niemand op te komen dat hij dat zou kunnen doen. Er gebeurde in het jachthuis niets dat hem voldoende zou kunnen ontstemmen om zelfs maar een wenkbrauw op te trekken.

In wat ooit de ‘zachte’ handvaardigheden waren genoemd – waarbij met metalen noch met elektriciteit gewerkt werd – waren deze mensen even ver als de nijvere handwerkslieden uit de Willamettevallei. In bepaalde opzichten misschien zelfs verder. Dat was zonder twijfel de reden dat Powhatan hen op zijn boerderij rond had willen leiden – om de bezoekers duidelijk te maken dat ze niet met een gemeenschap van achterlijke boertjes te maken hadden, maar met een bevolking die op haar eigen manier precies even beschaafd was als zij. Een van de dingen die Gordon van plan was, was bewijzen dat Powhatan daar geen gelijk in had.

Ten slotte brak het moment aan om de ‘geschenken van Cyclops’ te voorschijn te halen die ze de hele afstand hadden meegesjouwd. De mensen keken met grote ogen toe toen Johnny Stevens een tekenfilmspelletje demonstreerde op een kleurenscherm dat liefdevol door de technici van Corvallis was gerepareerd. Hij vertoonde een video over een dinosaurus en een robot. Iedereen lachte weldra van verrukking over de levendige beelden en geluiden, de volwassenen evenzeer als de kinderen.

En toch bespeurde Gordon opnieuw dat griezelige iets in hun stemming. De mensen joelden en lachten, maar hun applaus scheen alleen maar waardering voor een ‘knap kunstje’ uit te drukken. De apparaten waren meegebracht om hun hebzucht te stimuleren, om weer interesse voor verfijnde technologie bij hen op te wekken. Maar Gordon zag geen hebzuchtige gloed in de ogen van het publiek, geen hernieuwde wens om dergelijke wonderbaarlijke zaken te bezitten.

Toen Philip Bokuto aan de beurt kwam veerden er wel een aantal mannen op. De zwarte ex-marinier stapte naar voren met een verfomfaaid leren valies in zijn hand, waar hij enkele van de nieuwe wapens uit te voorschijn haalde. Hij liet de gasbommen en mijnen zien, en vertelde hoe deze te gebruiken waren om aanvallen op versterkingen af te slaan. Philip beschreef de nachtkijkers die binnenkort door de werkplaatsen van Cyclops geleverd konden worden. Een lichte onzekerheid sloeg over van man op man onder de gehavende veteranen van de lange oorlog tegen een verschrikkelijke vijand. Terwijl Bokuto praatte bleven de mensen steelse blikken op de grote man in de hoek werpen.

Powhatan zei of deed niets expliciets. Hij bleef het toonbeeld van beleefdheid en geeuwde maar één keer, waarbij hij bescheiden zijn hand voor zijn mond hield. Hij glimlachte toegeeflijk toen het ene wapen na het andere werd vertoond, en Gordon was onder de indruk van de manier waarop de man via lichaamstaal leek te zeggen dat deze geschenken grappig waren, misschien zelfs knap… maar in feite totaal niet van belang.

De klootzak. Gordon wist niet wat hij ertegen moest doen. Binnen de kortste keren had die glimlach zich door het hele vertrek verspreid, en wist hij dat het tijd werd om hun verlies zo goed mogelijk te beperken.

Dena had hem eindeloos aan het hoofd gezeurd om hem haar eigen serie geschenken mee te laten nemen. Naalden en garen, milde zeep, monsters van dat nieuwe halfkatoenen ondergoed dat ze in Salem weer waren begonnen te weven, net voor de invasie.

‘Daar krijg je de vrouwen mee om, Gordon. Je zult er meer aan hebben dan aan al jullie knalapparaten en herrieschopperij. Geloof me maar?’

Maar de laatste keer dat hij Dena geloofd had, had dat tot de tragische vondst van een slank meisjeslijk onder een besneeuwde ceder gevoerd. Tegen die tijd had Gordon meer dan genoeg gehad van Dena’s pseudo-feminisme.

Maar zou het erger zijn geweest dan dit? Ben ik te haastig geweest? Misschien hadden we inderdaad wat meer van de gewonere dingen mee moeten nemen – tandpoeder en maandverband, aardewerk en nieuwe linnen lakens.

Hij schudde zijn hoofd; het was allemaal maar nakaarten. Hij gaf Bokuto het sein zijn verhaal af te ronden en greep naar zijn derde troefkaart. Hij pakte zijn zadeltas op en overhandigde die aan Johnny Stevens.

Er daalde een gespannen stilte op de mensen neer. Gordon en Powhatan hielden elkaar door de ruimte heen in het oog terwijl Johnny, hoog opgericht en trots in zijn uniform, voor het flakkerende vuur ging staan. Hij liet de enveloppen door zijn handen gaan en begon hardop namen voor te lezen om de brieven te kunnen overhandigen.

In al de nog immer beschaafde gedeelten van de Willamettevallei was de oproep uitgegaan. Iedereen die ooit iemand in het zuiden had gekend had het verzoek gekregen deze te schrijven. De meeste van de geadresseerden zouden natuurlijk reeds lang overleden zijn. Maar enkele brieven zouden zeker wel in de juiste handen terechtkomen, of in die van familieleden. Aldus zouden oude contacten kunnen worden hersteld, luidde de theorie. Het verzoek om hulp zou een minder abstract en een meer persoonlijk tintje moeten krijgen.

Het was een goed idee geweest, maar opnieuw beantwoordden de reacties niet aan de verwachtingen. De stapel onbestelbare brieven werd steeds groter. En terwijl Johnny naam na naam oplas zonder dat er iemand antwoordde, werd Gordon iets anders duidelijk. De mensen van de Camasvallei werden eraan herinnerd hoevelen er gestorven waren. Hoe weinigen de zware tijden hadden overleefd. En het was dan ook niet moeilijk, zich voor te stellen hoe ze, nu ze eindelijk vrede hadden verworven, geërgerd zouden zijn door het verzoek opnieuw offers te gaan brengen, voor onbekenden die het al jaren gemakkelijker hadden dan zij. De enkelen die zich als de geadresseerden van een brief bekend maakten, leken hem met tegenzin aan te nemen en stopten hem weg zonder hem te lezen.

George Powhatan keek verrast toen zijn eigen naam werd opgelezen. Maar zijn kortstondige bevreemding verdween al snel toen hij schouderophalend een pakje en een dunne envelop aannam.

Het ging helemaal niet goed, besefte Gordon. Johnny voltooide zijn taak en keek zijn leider aan met een blik die scheen te zeggen: Wat nu?

Gordon had nog maar één troef over – een troef die hij het minst graag maar wel het behendigst uit zou spelen.

Verdomme. Maar ik heb geen andere keus.

Hij stelde zich voor het haardvuur op, met zijn gezicht naar de zwijgende toeschouwers en de warmte van het vuur in zijn rug, en haalde diep adem. Toen stak hij van wal, met leugens en bedrog.

‘Ik kom jullie een verhaal vertellen,’ zei hij. ‘Ik wil jullie wat vertellen over een land dat ooit bestaan heeft. Het zal jullie misschien bekend in de oren klinken, omdat velen van jullie er geboren zijn. Maar niettemin zal het verhaal jullie waarschijnlijk stomverbaasd doen staan. Het verbaast mij ook altijd weer.

Het is een vreemde geschiedenis, over een volk van een kwart miljard mensen die ooit de lucht en zelfs de ruimte tussen de planeten met hun stemmen vulden, net zoals jullie vanavond deze zaal met jullie gezang gevuld hebben. Het was een sterk volk, het sterkste dat de wereld ooit gekend heeft. Maar dat leek de mensen nauwelijks te interesseren. Toen ze de kans kregen om de hele wereld te veroveren, negeerden ze die gewoon, omdat er zoveel interessantere dingen te doen waren. Ze waren op een fantastische manier mesjokke. Ze lachten en ze bouwden dingen en ze redetwistten… Ze vonden het heerlijk zichzelf, als volk, van verschrikkelijke misdaden te beschuldigen: een vreemde manier van doen totdat je begreep dat het doel erachter was hen tot betere mensen te maken – beter voor elkaar, beter voor de Aarde, beter dan vorige mensengeneraties.

Jullie weten allemaal dat wanneer je ’s avonds omhoogkijkt naar de maan, of naar Mars, je naar de voetafdrukken kijkt die enkele mensen daar hebben achtergelaten. Sommigen van jullie zullen zich nog herinneren hoe ze in hun huis hebben zitten kijken hoe die voetafdrukken werden gemaakt.’

Voor de eerste keer die avond had Gordon het gevoel hun volle aandacht te hebben. Hij zag blikken even wegglijden naar de emblemen op zijn uniform, en naar de glanzende, geelkoperen ruiter voorop zijn postbodepet.

‘De mensen van dat volk waren inderdaad mesjokke,’ zei hij tot zijn toehoorders. ‘Maar ze waren mesjokke op een schitterende manier… een manier die nooit eerder vertoond was.’

In het publiek viel het met littekens overdekte gezicht van één man op. Gordon herkende oude, nooit helemaal genezen messteekwonden. Onder het spreken keek hij die man aan. ‘Tegenwoordig blijven wij in leven door te doden,’ zei hij. ‘In dat legendarische land beslechtten de mensen hun geschillen merendeels op vreedzame wijze.’

Hij wendde zich tot de vrouwen die ineengezakt op de banken zaten, vermoeid van het slachten en schoonmaken en het bereiden van voedsel voor zoveel mensen. Hun doorgroefde gezichten tekenden zich scherp af in het dansende schijnsel van de vlammen. Op ettelijke waren de onmiskenbare littekens van de pokken te zien, of van de Oorlogsbof, en nog andere oorlogsziekten, of gewoon oude epidemieën die met het verdwijnen van de zorg voor de volksgezondheid met nieuwe kracht waren teruggekeerd.

‘Voor hen was een leven onder hygiënische, gezonde omstandigheden heel gewoon,’ zei hij, om hen het zich weer te laten herinneren. ‘Ze hadden een veel minder hard, veel plezieriger leven dan alles wat daarvóór geweest was. Of, misschien,’ voegde hij er op zachte toon aan toe, ‘plezieriger dan alles wat ooit weer zou komen.’

Nu keken de mensen naar hem, in plaats van naar Powhatan. En niet alleen in oudere gezichten glinsterden ogen vochtig. Een jongen die nauwelijks ouder kon zijn dan vijftien zat hardop te snikken.

Gordon spreidde zijn armen. ‘Hoe waren die mensen, die Amerikanen? Jullie zullen je herinneren hoe ze zichzelf bekritiseerden, dikwijls terecht. Ze waren arrogant, twistziek, dikwijls kortzichtig… Maar ze verdienden niet wat hen is overkomen! Ze hadden een macht verworven als die van goden, en konden die ook uitoefenen – om denkende machines te creëren, hun lichaam nieuwe kracht te geven, en het Leven zelf te manipuleren – maar het was niet de trots op wat ze bereikt hadden die hun ondergang werd.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Ik kan dat domweg niet geloven! Het kan toch niet waar zijn dat we gestraft zijn voor al onze dromen, voor ons streven.’ Hij balde zijn hand tot een vuist met witte knokkels. ‘Het stond niet in de sterren geschreven dat mannen en vrouwen altijd als dieren zouden moeten leven! Of dat ze vergeefs zoveel geleerd konden hebben –’

Vol verbazing voelde Gordon zijn stem het halverwege de zin begeven. Ze liet hem in de steek op het moment dat hij zijn leugen moest gaan opdissen – Powhatan op zijn beurt een verhaaltje moest vertellen. Zijn hart bonsde in zijn keel en zijn mond was te droog om nog iets te kunnen zeggen. Hij knipperde met zijn ogen. Wat gebeurde er? Vertel het ze, dacht hij. Vertel het ze nu!

‘In het oosten…’ begon Gordon, zich scherp bewust van de starende blikken van Bokuto en Stevens. ‘In het oosten, achter de bergen en de woestijnen, verrijst er uit de as van die grote natie…’

Opnieuw brak hij zwaar ademend af. Hij had het gevoel alsof een hand zijn hart omklemde en dreigde dat ineen te knijpen als hij verder sprak. Iets belette hem zich in zijn veelgeoefende verkoperspraatje te storten, zijn eigen sprookje.

Allen om hem heen wachtten tot hij verder zou spreken. Hij had hen in de palm van zijn hand. Ze waren er helemaal klaar voor!

En op dat moment wierp Gordon een blik op George Powhatans gelaat, even hoekig en onaandoenlijk als een uit graniet gehouwen beeld in het licht van het vlammenspel. En toen wist hij in een flits wat het probleem was. Voor de eerste keer probeerde hij zijn mythe van de ‘Nieuwe Verenigde Staten’ te slijten onder het toeziend oog van een man die duidelijk veel en veel sterker was dan hij.

Gordon wist dat het nooit alleen om de geloofwaardigheid van een verhaal ging, maar ook om de persoonlijkheid erachter. Hij zou hen best allen kunnen overtuigen van het bestaan van een herrijzende natie, ergens achter de bergen in het oosten, en dan zou het toch uiteindelijk geen zier verschil maken… geen zier, als George Powhatan het allemaal op losse schroeven kon zetten door een glimlach, een toegeeflijk knikje, een geeuw. Dan zou het iets uit voorbije tijden worden. Een anachronisme. Van geen belang.

Gordon sloot zijn halfopen mond. Rijen gezichten keken verwachtingsvol naar hem op. Maar hij schudde zijn hoofd, en gaf het fabeltje, en daarmee de verloren strijd, op.

‘Het oosten is ver weg,’ zei hij zacht.

En toen hief hij zijn hoofd en keerde er enige kracht in zijn stem terug. ‘Wat daar gaande is kan op ons allen van invloed zijn, als we lang genoeg in leven blijven. Maar intussen is er het probleem van Oregon – Oregon, dat alleen staat, alsof het in zijn eentje heel Amerika is. De as van de natie waar ik van sprak smeult nog; met jullie hulp kan ze haar licht weer gaan verspreiden. Om een zwijgende wereld weer de weg van de hoop te wijzen. Als jullie erin geloven, dan wordt hier, vanavond, de toekomst bepaald. Want als Amerika ooit ergens voor gestaan heeft, was het wel voor mensen die op hun best waren wanneer de zaken er het slechtst voor stonden – en die elkaar hielpen wanneer het er het meest op aan kwam.’

Gordon draaide zich om en keek George Powhatan recht aan. Zijn stem daalde, maar voelde niet langer beverig. ‘Als jullie dat vergeten zijn, als niets van wat ik vanavond tegen jullie gezegd heb enig gewicht in de schaal legt, dan kan ik alleen maar zeggen dat ik jullie beklaag.’

Het ogenblik scheen te blijven hangen, als een oververzadigde oplossing in de tijd. Powhatan bleef stil zitten, als het in steen gehouwen beeld van een zorgelijke patriarch. De pezen in zijn nek tekenden zich sterk af, als verknoopte koorden.

Maar wat er ook voor conflict in ’s mans brein gaande mocht zijn, het was in seconden beslecht. Powhatan glimlachte triest.

‘Ik begrijp het,’ zei hij. ‘En u kunt best gelijk hebben, meneer de inspecteur. Ik kan hier niet zomaar iets op terugzeggen, alleen dat de meesten van ons hebben ingeleverd en ingeleverd tot er domweg niets meer in te leveren viel. U mag natuurlijk opnieuw vrijwilligers oproepen. Ik zal niemand iets verbieden. Maar ik betwijfel of er veel mee zullen gaan.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Ik hoop dat u ons wilt geloven als we u zeggen dat het ons spijt. Want het is echt zo. Maar u vraagt te veel. We hebben onze rust verdiend. Die is ons nu meer waard dan eer, of zelfs medelijden.’

Dat hele eind, dacht Gordon. We zijn dat hele eind gekomen voor niets.

Powhatan pakte twee vellen papier van zijn schoot en stak ze Gordon toe. ‘Dit is de brief die ik vanavond uit Corvallis ontvangen heb – in uw tas helemaal hier naartoe gebracht. Mijn naam stond wel op de envelop, maar de brief was niet voor mij bedoeld. Hij moest aan u worden gegeven… dat staat boven aan de eerste bladzijde. Ik hoop dat u me wel wilt vergeven dat ik de vrijheid heb genomen om hem te lezen.’

Er klonk medeleven in ’s mans stem door toen Gordon naar hem toe liep en zijn hand naar de vergeelde blaadjes uitstak. Voor het eerst hoorde Gordon Powhatan zichzelf herhalen, te zacht om door de anderen te kunnen worden gehoord.

‘Het spijt me echt,’ zei hij. ‘En ik sta versteld.’

9

Liefste Gordon,

Wanneer je dit leest is het al te laat om ons nog tegen te houden, blijf dus alsjeblieft rustig terwijl ik probeer het uit te leggen. En als je dan nog steeds niet kunt goedkeuren wat we gedaan hebben, hoop ik dat je het in ieder geval kunt opbrengen om ons te vergeven.

Ik heb het steeds weer overnieuw met Susanne en Jo en de andere vrouwen van ons leger bepraat. We hebben alle boeken gelezen waar onze plichten ons tijd voor lieten. We hebben onze moeders en tantes over vroeger doorgezaagd. Ten slotte moesten we wel tot twee conclusies komen. De eerste is heel simpel. Het is zonneklaar dat het mannelijk deel van het menselijk ras nooit al die eeuwen de touwtjes in handen had mogen hebben. Velen van jullie zijn ongelooflijk fantastische kerels, maar te veel anderen zullen altijd stapelgekke rotzakken blijven. Jullie geslacht zit domweg zo in elkaar. De betere kant ervan heeft ons energie en licht geschonken, wetenschappelijke kennis en logica, geneeskunde en filosofie. Intussen besteedde de duistere helft zijn tijd aan het bedenken en in praktijk brengen van onvoorstelbare gruwelen. Sommige van de oude boeken geven wel redenen voor deze vreemde tweedeling aan, Gordon. De wetenschap had zelfs vlak voor de Ondergang het antwoord bijna beet. Er waren sociologen (voornamelijk vrouwen) met het probleem bezig die heel indringende vragen stelden. Maar wat ze ook te weten zijn gekomen, we komen er nu niet meer achter, afgezien van de simpelste feiten.

O, ik kan je gewoon horen zeggen, Gordon, dat ik weer zwaar overdrijf – dat ik de zaken te simpel stel en ‘algemene conclusies trek op grond van te weinig gegevens’. Om maar iets te noemen, er hebben ook een hoop vrouwen deel gehad aan de grote ‘mannelijke’ prestaties, zowel als aan de grote verschrikkingen. Ook spreekt vanzelf dat de meeste mensen zich ergens tussen deze twee uitersten van goed en kwaad waar ik het over had bevinden. Maar Gordon, zij die er tussenin zitten oefenen geen macht uit! Ze veranderen de wereld niet, in goede noch in kwade zin. Ze doen er niet toe.

Zie je wel? Ik kan op je tegenwerpingen ingaan alsof je hier was! Al vergeet ik nooit dat het leven me zoveel heeft onthouden, ik heb voor een vrouw van deze tijd beslist wèl uitstekend onderwijs genoten. Het afgelopen jaar heb ik zelfs nog meer geleerd, van jou. Door jou ben ik helemaal van mijn gelijk op het punt van mannen overtuigd geraakt.

Zie het toch onder ogen, liefste van me. Er zijn domweg niet genoeg van jouw soort goeie kerels over om dit gevecht te winnen. Jij en jouw gelijken zijn onze helden, maar de schoften zijn aan de winnende hand! Zij gaan de nacht over ons brengen die na de schemering komt, en jij kunt ze in je eentje niet tegenhouden.

Er leeft nog een andere kracht in het mensdom, Gordon. Die had bij jullie eeuwenoude strijd, in de dagen voor de Doemoorlog, de weegschaal naar de andere kant kunnen doen doorslaan. Maar die kracht was lui of haar aandacht was afgeleid… Ik weet het niet. Maar om een of andere reden is ze niet tussenbeide gekomen. Niet op een echt betrokken manier.

Dat is het tweede wat wij, de vrouwen van het Willametteleger, nu hebben beseft: dat we nog één laatste kans hebben om recht te zetten wat vrouwen in het verleden hebben nagelaten te doen.

We gaan de schoften zelf een halt toeroepen, Gordon. We gaan eindelijk doen wat we al lang hadden moeten doen… Een selectie tussen mannen maken, en de dolle honden uitschakelen.

Vergeef me alsjeblieft. Van de anderen moet ik nog zeggen dat we altijd van je zullen houden. Ik zal altijd de jouwe blijven.

Dena

‘Nee!… O God… Niet doen!’

Toen Gordon met een schok wakker werd stond hij al overeind. Op enkele centimeters van zijn blote tenen smeulden de restanten van het kampvuur van die avond. Hij stond met zijn armen uitgestrekt, alsof hij naar iets, of iemand, graaide.

Op zijn benen zwaaiend voelde hij zijn droom aan de randen uitvloeien in het omringende nachtelijke woud. Nog maar enkele ogenblikken geleden was hij in zijn slaap opnieuw door zijn vaste spook bezocht. De stem van de dode machine had zich door de decennia heen tot hem gericht, op beschuldigende, steeds ongeduldiger toon.

… Wie zal de verantwoordelijkheid voor deze dwaze kinderen op zich nemen…?

Rijen heen en weer rollende lichtjes, en een stem vol droevige, cryogene wijsheid, waaruit wanhoop sprak over het onophoudelijk falen van levende mensen.

‘Gordon? Wat is er?’

Johnny Stevens kwam, in zijn ogen wrijvend, in zijn slaaprol overeind. Onder de bedekte hemel was het heel donker, met alleen de nagloeiende sintels en hier en daar enkele bleke sterren die zwakjes tussen de overhangende takken door pinkten.

Gordon schudde zijn hoofd, ten dele om niet te laten blijken dat hij beefde. ‘Ik ga alleen even bij de paarden en de wachten kijken,’ zei hij. ‘Ga maar weer slapen, Johnny.’

De jonge postbode knikte. ‘Oké. Zeg tegen Philip en Cal dat ze me moeten wekken wanneer het tijd is om van wacht te wisselen.’ De jongen ging weer liggen en trok de slaaprol over zijn schouders. ‘Kijk goed uit, Gordon.’

Weldra kwam zijn adem zachtjes fluitend en sliep hij weer, met een ontspannen, zorgeloze uitdrukking op zijn gezicht. Het harde leven leek goed met Johnny te accorderen, iets waar Gordon zich telkens weer over verbaasde. Na zeventien jaar was hijzelf er nog steeds niet mee verzoend. Om de zoveel tijd – zelfs nu de middelbare leeftijd naderde – dacht hij weer wakker te zullen worden in zijn studentenkamer in Minnesota, zodat alle vuil en sterven en waanzin niet méér zou blijken dan een nachtmerrie, een schaduwwereld die nooit had bestaan.

Bij de kooltjes lag een rij bobbelige slaaprollen dicht naast elkaar om nog wat warmte te krijgen. Afgezien van Johnny lagen er nog acht gestalten – Aaron Schimmel plus de strijders die ze in de Camasvallei hadden kunnen werven. Vier van die vrijwilligers waren nog maar jongens, nauwelijks oud genoeg om zich te scheren. De anderen waren allen oude mannen.

Gordon wilde niet denken, maar de herinneringen overspoelden hem terwijl hij zijn laarzen en wollen poncho aantrok.

Ondanks zijn vrijwel totale overwinning had George Powhatan bijzonder happig geleken om Gordon en zijn gezelschap te zien vertrekken. De bezoekers werkten de patriarch van de Suikerbroodberg op de zenuwen. Zijn rijk zou niet hetzelfde zijn voordat ze vertrokken waren.

Dena bleek twee zendingen te hebben verstuurd – haar waanzinnige brief, en nog een pakket. Daarin had ze ondanks Gordons bezwaren geschenken voor de vrouwen van Powhatans huishouding gedaan. Ze had ze ter plekke gekregen door ze via de ‘Posterijen van de Verenigde Staten’ te versturen. Aandoenlijke pakjes zeep en naalden en ondergoed gingen vergezeld van piepkleine gestencilde pamfletjes. Er waren flesjes met pillen en zalfjes die Gordon herkende als afkomstig uit de centrale apotheek van Corvallis. En hij had ook kopieën van de brief aan hemzelf gezien.

De hele zaak had Powhatan voor raadselen gesteld. Minstens even zeer als Gordons toespraak had Dena’s brief de man van zijn stuk gebracht.

‘Ik begrijp het niet,’ had hij, schrijlings op een stoel gezeten, tegen Gordon opgemerkt terwijl deze haastig bezig was zijn spullen te pakken. ‘Hoe zou een toch duidelijk intelligente vrouw aan zo’n stel bizarre ideeën gekomen zijn? Heeft niemand zich ooit genoeg voor haar geïnteresseerd om er wat gezond verstand bij haar in te rammen? Wat denkt ze met haar troep kleine meisjes tegen Holnisten te kunnen bereiken?’

Gordon had niet de moeite genomen daar antwoord op te geven, in de wetenschap dat dat Powhatan zou irriteren. Hij had trouwens haast. Hij hoopte nog steeds voldoende tijd te hebben om terug te gaan en de vrouwen ervan te weerhouden de grootste idioterie sinds de Doemoorlog te ondernemen.

Maar Powhatan bleef vissen. De man klonk alsof hij oprecht het spoor bijster was, en hij was niet gewend zich te laten afschepen. Ten slotte bemerkte Gordon nota bene voor Dena op te komen.

‘Wat voor “gezond verstand” had je iemand in haar willen laten rammen, George? De logica van de kleurloze slonzen die hier in de Camas het eten koken voor zelfvoldane mannen? Of misschien mag ze alleen maar wat zeggen wanneer haar wat gevraagd wordt, net als die arme vrouwen die in de Roguevallei en nu in Eugene een leven leiden als dat van vee? Mogelijk zien ze het verkeerd. Mogelijk zijn ze zelfs niet goed bij hun hoofd. Maar Dena en haar medestandsters lopen tenminste warm voor iets dat groter is dan zijzelf, en hebben het lef ervoor te vechten. En jij, George? En jij?’

Powhatan had naar de grond gekeken. Gordon verstond zijn antwoord nauwelijks. ‘Waar staat geschreven dat je alleen warm zou mogen lopen voor grote dingen? Ik heb voor grote dingen gevochten, lang geleden… Voor gewetenskwesties, principes, een land. Wat is er nu van al die dingen terechtgekomen?’

De staalgrijze ogen stonden triest toen hij met half geloken oogleden weer naar Gordon opkeek. ‘Ik heb iets ontdekt, weet je. Ik ben erachter gekomen dat de grote dingen je geen liefde teruggeven. Ze nemen en nemen en geven nooit iets terug. Ze zuigen je bloed en je ziel uit je weg als je ze de kans geeft, en ze weten niet van ophouden. Ik heb mijn vrouw en mijn zoon verloren terwijl ik ergens ver weg voor grote dingen vocht. Ze hadden me nodig, maar ik moest er per se vandoor om de wereld te gaan redden.’ Powhatan snoof bij het laatste zinnetje. ‘Tegenwoordig vecht ik voor mijn mensen, voor mijn boerderij, voor kleinere dingen, dingen die ik kan vasthouden.’

Gordon had Powhatans grote, zwaar vereelte hand zich zien krommen als wilde hij het leven zelf grijpen. Tot op dat moment was het nooit bij hem opgekomen dat deze man wat ook ter wereld kon vrezen, maar daar zag hij het, heel even maar: een bepaald, zeldzaam soort doodsangst in zijn ogen.

Bij de deur van Gordons logeerkamer had Powhatan zich omgedraaid, met zijn gebeeldhouwd gezicht sterk afgetekend in het flakkerend schijnsel van de vetkaarsen. ‘Ik denk eigenlijk wel te weten waarom jouw gekkin bezig is met wat het ook voor idiote stunt mag zijn die ze bedacht heeft, en het heeft niets te maken met die bombastische helden-en-schurken-kul in haar brief. Die andere vrouwen lopen gewoon achter haar aan omdat ze in wanhopige tijden vanzelf de leiding neemt. Ze sleept ze gewoon mee, die arme meiden. Maar zij…’ Powhatan schudde zijn hoofd. ‘Ze denkt wel dat ze het terwille van iets groots doet, maar achter dit alles gaat een van de kleine dingen schuil. Ze doet het uit liefde, meneer de inspecteur. Ik denk dat ze het alleen voor jou doet.’

Ze hadden elkaar aangekeken, die laatste keer, en Gordon had op dat moment beseft dat Powhatan zijn gast de postbode de schuldgevoelens die ongevraagd bij hem waren afgeleverd dubbel en dwars retourneerde.

Gordon had met een knikje naar de landheer van de Suikerbroodberg het pakket aanvaard – gefrankeerd en wel.

Gordon verliet de warmte van het smeulende houtskool en zocht zich op de tast een weg naar de paarden, waar hij zorgvuldig controleerde of ze wel goed vast stonden. Alles leek in orde, ofschoon de dieren nog steeds wat onrustig waren. Maar ze hadden het die dag ook zwaar te verduren gehad. De ruïnes van de voor de oorlog nog bestaande stad Remote lagen achter hen, en ook de oude kampeerterreinen van Bear Creek. Als ze morgen met z’n allen werkelijk vlogen, dacht Calvin Lewis dat ze Roseburg iets na het vallen van de avond wel konden halen.

Powhatan had hen royaal voor hun reis bedeeld. Hij had hun de beste paarden uit zijn stallen afgestaan. De noorderlingen konden alles meekrijgen wat ze wilden. Behalve George Powhatan uiteraard.

Toen Gordon met een klopje op de hals van het laatste zacht hinnikende dier vanonder de bomen vandaan stapte, kon hij ergens nog steeds niet geloven dat ze die hele afstand voor niets afgelegd hadden. De mislukking gaf hem een bittere smaak in de mond.

… rollende lichtjes… de stem van een reeds lang gestorven machine…

Gordon glimlachte zonder vrolijkheid.

Als ik hem met jouw geest had kunnen besmetten, Cyclops, denk je dan dat ik dat niet gedaan had? Maar een man als hij bereik je niet zo eenvoudig! Hij is uit beter hout gesneden dan ik.

… Wie zal er de verantwoordelijkheid op zich nemen…?

‘Ik weet het niet!’ fluisterde hij fel in zichzelf en tegen de duisternis overal om hem heen. ‘En het kan me eigenlijk niet eens veel schelen!’

Hij was nu misschien vijftien meter van het vuur vandaan. Het viel hem in dat hij gewoon door zou kunnen lopen als hij dat wilde. Als hij nu, op dit moment, in het bos verdween, zou hij er nog steeds beter aan toe zijn dan zestien maanden geleden, toen hij, leeggeschud en gewond, in een bos van hoge, stoffige bomen tegen die oude verongelukte jeep van de posterijen was opgelopen.

Hij had het uniform en de posttas alleen meegenomen om zich te kunnen handhaven, maar die vreemde nacht had iets hem besprongen, het eerste van vele spoken.

In het kleine Pine View was ongewild de legende begonnen – de postbode-farce voor goedgelovigen, die sindsdien reeds lang volledig uit de hand was gelopen en hem de nooit gezochte verantwoordelijkheid voor een hele beschaving had opgedrongen. Sindsdien had hij niet meer de vrije beschikking over zijn eigen leven gehad. Maar nu, besefte hij plotseling, kon hij dat veranderen!

Gewoon doorlopen, dacht hij.

In de pikzwarte duisternis zocht Gordon op de tast zijn weg, terugvallend op de enige woudlopersvaardigheid die hem nog nooit in de steek had gelaten, zijn gevoel voor richting. Hij liep met zekere tred omdat hij voelde waar de boomwortels en kleine greppeltjes moesten zijn, met de logica van iemand die in het bos thuis was.

Het vereiste een bijzondere, afstandelijke soort concentratie om zich in het vrijwel volledige duister te kunnen verplaatsen; een Zenachtige inspanning die de ziel verhief – even onthecht als, maar actiever dan die meditatie bij zonsondergang van twee dagen geleden, uitkijkend over het bruisend samenstromen van de Coquille. Onder het voortlopen leek hij steeds hoger boven zijn kommer en zorgen uit te stijgen. Wie hoefde er ogen hebben om te zien of oren om te horen? Alleen de aanraking van de wind leidde hem voort. En de geur van de rode ceders, en de zwakke zoutige spoortjes van de verre zee, die hem verwachtte.

Gewoon doorlopen… Vol vreugde bedacht hij dat hij een tegenspreuk had gevonden! Een bezwering die even sterk was als de heen en weer rollende lichtjes in zijn hoofd, en die neutraliseerde. Een tegengif tegen spoken.

Hij voelde nauwelijks de grond onder zijn voeten terwijl hij met grote passen door het donker voortliep en de woorden met groeiende geestdrift bij zichzelf herhaalde. Gewoon doorlopen!

Aan dit voortijlen in geestvervoering kwam een abrupt en storend einde toen hij struikelde over iets wat hij absoluut niet verwachtte tegen te komen – iets wat niet daar in het gras op de grond hoorde te liggen. Bijna zonder geluid te maken tuimelde hij voorover; zijn val werd gebroken door een met sneeuw bedekte dikke laag dennennaalden. Gordon draaide zich op handen en knieën om, maar kon het obstakel dat hem ten val had gebracht niet thuisbrengen. Het was zacht en gaf mee bij zijn aanraking. Toen hij zijn hand terugtrok was die met iets warms en kleverigs overdekt.

Gordons pupillen zouden zich eigenlijk niet nog verder moeten kunnen verwijden, maar plotselinge angst gaf extra vermogen. Hij boog zich voorover en opeens kwam het gezicht van een dode uit de duisternis naar voren.

De jeugdige Cal Lewis staarde hem aan met een verstarde uitdrukking van verbazing in zijn ogen. De keel van de jongen was op deskundige wijze van oor tot oor doorgesneden.

Gordon schuifelde achteruit tot hij opbotste tegen een boomstam. Vaag besefte hij dat hij niet eens zijn mes of gordeltas had meegenomen. Op de een of andere manier had hij, misschien onder de betovering van George Powhatans berg, dat dodelijke tikje gemakzuchtige nonchalance zijn gedrag binnen laten sluipen. Mogelijk zijn laatste vergissing.

In het donker kon hij de ruisende wateren van de hoofdtak van de Coquille horen. Erachter lag het gebied van de vijand. Maar op dit moment was die aan deze kant van de rivier.

De overvallers weten niet dat ik hier ben, bedacht hij. Dat leek eigenlijk ongeloofwaardig, na de manier waarop hij zich nietsvermoedend, in zichzelf mompelend, had voortbewogen, maar misschien waren ze niet in een gesloten kring opgetrokken.

Misschien waren ze ergens anders mee bezig geweest.

Gordon kende de gang van zaken. Eerst schakelde je de wachtpost uit, en dan bestormde je in looppas het nietsvermoedende kamp. Die jongens en oude mannen die bij het kampvuur sliepen hadden nu George Powhatan niet bij zich. Ze hadden hun berg nooit moeten verlaten.

Gordon hurkte neer. De plunderaars zouden hem nooit vinden, hier tussen de wortels van deze boom. Niet zolang hij zich maar stilhield. Wanneer de slachtpartij begon kon hij, terwijl de Holnisten druk waren met het verzamelen van trofeeën, zonder een spoor na te laten diep het bos in verdwijnen.

Dena had gezegd dat er twee soorten mannen waren die er toe deden… en die daartussen, die er niet toe deden. Best, dacht hij, laat mij dan maar een van de jongens van de middenmoot zijn. In leven blijven is veel leuker dan ‘er toe doen’.

Hij bleef diep ineengedoken zijn best zitten doen zo min mogelijk geluid te maken.

Ergens knapte een takje, niet meer dan een heel licht gekraak in de richting van het kamp. Even later riep iets verderop een ‘nachtvogel’. De imitatie was onderkoeld en volledig geloofwaardig.

Nu hij echt luisterde ontdekte hij dat hij de dodelijke omcirkeling van het kamp werkelijk kon volgen. Zijn eigen boom was al gepasseerd en bevond zich ruim buiten de steeds kleiner wordende kring van de dood.

Stil, hield hij zichzelf voor. Wacht tot het voorbij is.

Hij probeerde er niet aan te denken hoe de steels naderende vijanden met een verwachtingsvolle grijns op hun met camouflagetinten beschilderde gezichten hun vingers liefkozend over hun ingevette messen lieten glijden.

Niet aan denken! Hij kneep zijn ogen dicht en probeerde alleen naar zijn bonzende hart te luisteren terwijl zijn vingers aan de dunne ketting om zijn hals plukten waaraan het kleine aandenken hing dat Abby hem had gegeven. Sinds zijn vertrek uit Pine View had hij die steeds omgehad.

Goed zo, denk maar aan Abby. Hij probeerde haar zich voor de geest te halen, glimlachend en opgewekt en liefdevol, maar het lopende commentaar in zijn hoofd ging door.

De Holnisten zouden zich ervan willen overtuigen dat de wachtposten allemaal waren opgeruimd voordat ze de val dicht lieten slaan. Als ze de andere man die wacht had – Philip Bokuto – nog niet hadden uitgeschakeld, zouden ze dat weldra doen.

Hij balde zijn hand tot een vuist om Abby’s geschenkje. De ketting maakte een rechte streep over zijn nek.

Bokuto… die zijn commandant in bescherming nam, zelfs wanneer hij het niet met hem eens was; die Gordons vuile werk voor hem opknapte onder de neerdwarrelende sneeuwvlokken; die met heel zijn hart ten strijde trok ter wille van een mythe, voor een natie die ten onder was gegaan en nooit of te nimmer meer zou herrijzen.

Bokuto…

Voor de tweede keer die nacht bemerkte Gordon opeens rechtop te staan zonder zich te kunnen herinneren hoe dat zo gekomen was. Er was geen sprake van een wilsinspanning, alleen van een schril snerpend geluid dat de nacht doorboorde toen hij hard op Abby’s fluitje blies; daarna zijn eigen stem, luid schreeuwend tussen zijn als een megafoon om zijn mond gehouden handen door.

‘Philip! Kijk uit!’

… uit!… uit!… uit!… De echo galmde voort en leek het hele woud te doen verstarren.

Secondenlang hield die verstarring aan, toen werd de lucht verscheurd door zes scherpe knallen snel achter elkaar, en de nacht was van geschreeuw vervuld.

Gordon knipperde met zijn ogen. Wat er ook over hem gekomen mocht zijn, het was nu te laat om op zijn schreden terug te keren. Hij moest het spel uitspelen.

‘Ze zijn recht in onze val gelopen!’ schreeuwde hij zo hard hij kon. ‘George zegt dat hij ze bij de rivier te grazen neemt! Phil, hou de rechtervleugel gedekt!’

Wat een voorstelling, zo voor de vuist weg! Ook al gingen zijn woorden waarschijnlijk verloren in het geschreeuw en het geweervuur en de strijdkreten van de survivalisten, toch moest de opschudding de plannen van de ellendelingen lelijk verstoren. Gordon bleef maar roepen en op zijn fluitje blazen om de overvallers in verwarring te brengen.

Mannen brulden door elkaar heen en donkere gedaanten rolden in een wanhopige worsteling door de onderbegroeiing. Boven het opgeporde kampvuur stegen de vlammen hoog op en wierpen schaduwen van vechtende silhouetten tussen de bomen door.

Als de strijd na twee volle minuten nog aan de gang was, betekende dat, wist Gordon, dat ze toch nog een kansje hadden. Hij ging tekeer alsof hij een hele compagnie versterkingen aanvoerde.

‘Laat die klerelijers niet wegkomen over de rivier!’ riep hij. Er scheen inderdaad enige gehaaste beweging die kant op te zijn. Van boom naar boom duikend bewoog hij zich naar het gevecht toe, ook al had hij geen wapen. ‘Hou ze in de tang! Laat ze niet –’

Op dat punt kwam er plotseling een gestalte vanachter de eerstvolgende boom vandaan. Gordon bleef staan, op slechts drie meter afstand van het grillige zwart-witte strepenpatroon dat het beschilderde gezicht zo moeilijk te onderscheiden maakte. Een mond als een snee spleet open in een brede, brokkelige grijns. Het lijf onder die kille glimlach was enorm.

‘Lawaaierig ventje,’ merkte de survivalist op. ‘Zou ’s effe ze mond motte houwe, wat jij, Nate?’ De donkere ogen dwaalden even weg naar iets achter Gordons schouder.

Een fractie van een seconde wilde Gordon omkijken, ook al hield hij zichzelf tegelijkertijd voor dat het maar een trucje was, dat de Holnist waarschijnlijk alleen was. Zijn aandacht verslapte maar heel even, maar dat was lang genoeg. De in camouflagekleding gestoken figuur kwam in een flits in beweging. Een slag van een steenharde vuist ter grootte van een ham kwakte Gordon tegen de grond.

De wereld was één werveling van sterretjes en pijn. Hoe kan iemand zo snel bewegen, vroeg hij zich in uiteenwaaierende flarden bewustzijn nog af.

Dat was Gordons laatste heldere gedachte.

10

Een kille, mistige regen veranderde het zompige pad in drijfzand dat aan de schuifelende voeten van de gevangenen zoog. Met hangende hoofden vochten ze tegen de modder in hun pogingen de paarden met hun berijders bij te houden. Na drie dagen was bijhouden nog het enige waar het in het enge wereldje van de gevangenen om draaide, om nog meer slaag te ontgaan.

De overwinnaars zagen er nu zonder hun oorlogsbeschildering nauwelijks minder angstaanjagend uit. In winterparka’s met camouflagekleuren reden ze vorstelijk voorop op hun gestolen rijdieren uit de Camasvallei. De achterste en jongste Holnist – aan wiens oor maar één gouden ring hing – draaide zich af en toe om om iets naar de gevangenen te snauwen en een ruk te geven aan de leiband om de pols van de voorste man, zodat de hele rij een tijdje wat sneller voortstrompelde.

Overal langs de route lag rommel die daar door successievelijke golven vluchtelingen was achtergelaten. Na talloze kleine veldslagen en slachtingen hield de sterkste partij de hoge gronden in dit gebied bezet. Dit was het rijk van Nathan Holn.

De stoet kwam meermalen langs kleine groepjes hutten, smerige onderkomens opgetrokken uit bijeengeraapte restanten van vóór de oorlog. Bij elk armoedig gehucht kwam een bevolking van mistroostige schepselen toegestroomd om met neergeslagen ogen een soort erehaag te vormen. Nu en dan kromp een onfortuinlijke stakker ineen onder enkele en passant en zonder duidelijke reden door de ruiters uitgedeelde slagen. Pas als de krijgers voorbij waren keken de dorpelingen weer op. In hun vermoeide ogen lag geen haat; ze glinsterden alleen van honger bij het nakijken van de weldoorvoede paardenlijven.

De horigen keken nauwelijks naar de nieuwe gevangenen. De desinteresse was wederzijds.

De uren daglicht werden, afgezien van een schaarse onderbreking, gevuld met lopen. ’s Nachts werden de gevangenen gescheiden om te beletten dat ze met elkaar praatten. Elk werd aan een gekluisterd paard gebonden om zonder vuur nog wat warmte te hebben. En daarna begon bij de ochtendstond na een maaltijd van waterige pap de lange wandeling opnieuw.

Tegen de vierde dag waren twee van de gevangenen gestorven. Nog eens twee die te zwak waren om verder te kunnen lopen werden bij de Holnisten-baron van een piepkleine verlopen havezate achtergelaten – ter vervanging van horigen wier gekruisigde lijken nog steeds naast het pad hingen, als een aanschouwelijke les voor iedereen die overwoog ongehoorzaam te zijn.

Al die tijd zag Gordon weinig meer dan de rug van de man voor hem. De gevangene die weer aan zijn eigen middel was vastgebonden ging hij haten. Iedere keer dat deze struikelde schokte de plotselinge ruk door de gekwelde spieren van zijn armen en zijden. Toch merkte hij het nauwelijks meer toen die man wegviel, zodat er maar twee gevangenen achter de voortploeterende paarden overbleven. Hij benijdde de man die achter was gelaten, zonder zelfs maar te weten of hij gestorven was.

Aan de reis leek geen eind te komen. Dagen geleden was hij al lopend uit zijn bewusteloosheid ontwaakt en sindsdien nog steeds niet helemaal bij zijn positieven gekomen. Ondanks zijn lichamelijk lijden was hij ergens in zijn achterhoofd blij met de versuffende monotonie. Hij werd niet meer door geesten gekweld. Niet meer door allerlei ingewikkelde problemen, niet meer door schuldgevoelens. Het was allemaal in feite heel eenvoudig. Men zette de ene voet voor de andere, at het weinige dat men kreeg, en hield het hoofd gebogen.

Op een bepaald ogenblik bemerkte hij dat zijn medegevangene hem hielp door bij de strijd tegen de modder een deel van zijn gewicht op zijn schouders te nemen. Half en half bij bewustzijn vroeg hij zich af waarom iemand zoiets zou doen.

Ten slotte kwam er een ogenblik waarop hij met knipperende ogen tot de ontdekking kwam dat zijn handen waren losgemaakt. Ze stonden naast een bouwsel met houten wanden, op enige afstand van een doolhof van gammele barakken vol lawaai. Van niet heel ver weg kwam het geraas van snel voortstromend water.

‘Welkom in Agness,’ zei een van de kerels met een schorre stem. Iemand zette een hand in zijn rug en duwde. Er werd gelachen toen de gevangenen naar binnen tuimelden, om op een smerige stromatras neer te vallen. Beiden bleven exact daar liggen waar ze terechtgekomen waren, zonder ook maar een vinger te verroeren. Ze konden slapen. Voor het ogenblik was dat het enige wat telde. Opnieuw kwamen er geen dromen, alleen enkele ongecontroleerde bewegingen wanneer mishandelde spieren zich ongecoördineerd samentrokken, de rest van de dag, de nacht, de hele volgende ochtend.

Gordon werd pas wakker toen de felle zon hoog genoeg aan de hemel was geklommen om pijnlijk door zijn oogleden heen te schijnen. Hij rolde zich kreunend opzij. Er viel een schaduw over hem heen en zijn oogleden gingen trillend omhoog, als roestige luiken.

Het kostte hem enkele seconden om zijn blik helder te krijgen. Herkenning kwam enige tijd daarna. Het eerste wat hem opviel was dat er een tand aan die bekende glimlach ontbrak.

‘Johnny,’ zei hij schor.

Het gezicht van de jongeman was overdekt met blaren en blauwe plekken. Niettemin grijnsde John Stevens vrolijk, tand weg of geen tand weg. ‘Hallo, Gordon. Welkom in het land van de pechvogels – de levenden.’

Hij hielp Gordon overeind te gaan zitten en hield een scheplepel koel rivierwater voor hem vast, zodat hij wat kon drinken. Intussen praatte Johnny. ‘Er staat eten in de hoek. En ik heb een bewaker iets horen zeggen over dat ze ons binnenkort schoon moesten zien te krijgen. Dus er is misschien een reden voor dat onze ballen niet aan de trofeeëngordel van de een of andere ellendeling hangen. Ik denk dat ze ons het hele eind hebben meegesleept om een van de grote bazen te ontmoeten of zo.’ Johnny lachte droogjes. ‘Wacht maar af, Gordon. We zullen die vent ’s een oor aannaaien, wie het ook mag zijn. Misschien kunnen we ’m een baantje aanbieden als postmeester of zoiets. Is dat wat je bedoelde toen je me voorhield hoe belangrijk het was om me in de praktische politiek te bekwamen?’

Gordon was te zwak om Johnny te kunnen wurgen vanwege zijn ongelooflijke, ergerlijke vrolijkheid. In plaats daarvan probeerde hij terug te glimlachen, maar dat was pijnlijk met zijn gebarsten lippen.

Gescharrel in een hoek tegenover hen maakte duidelijk dat ze niet alleen waren. Er waren drie andere gevangenen bij hen in de schuur – totaal vervuilde vogelverschrikkers met wilde ogen die hier kennelijk al een hele tijd waren. Ze staarden hen aan met ogen als schoteltjes, duidelijk reeds lang nauwelijks mensen meer.

‘Heeft… heeft er nog iemand bij de overval weg kunnen komen?’ Nu pas was Gordon genoeg bij zijn verstand om de vraag te stellen.

‘Ik geloof het wel. Jouw waarschuwing moet de timing van die vuile schoften in de war hebben gestuurd. Daardoor kregen we de kans om ons aardig te verweren. Ik weet zeker dat we er een paar hebben neergelegd voordat ze ons onder de voet liepen.’ Johnny’s ogen schitterden. Zijn bewondering voor Gordon leek hoogstens nog te zijn toegenomen. Gordon keek weg. Hij wilde geen lof voor zijn gedrag van die nacht.

‘Ik weet vrij zeker dat ik die klerelijer die mijn gitaar gemold heeft heb neergelegd. En dan was er nog een die –’

‘Maar Phil Bokuto?’ viel Gordon hem in de rede.

Johnny schudde zijn hoofd. ‘Ik weet ’t niet, Gordon. Ik heb geen zwarte oren of… iets anders tussen de “trofeeën” gezien die die vuilakken hadden verzameld. Misschien heeft-ie het gered.’

Gordon liet zich weer tegen de houten wand van hun verblijf zakken. Vanachter die wand kwam het geluid van voortruisend water, een geraas dat ze de hele nacht waren blijven horen. Hij draaide zich om en tuurde door de spleten tussen de ruwe planken.

Ongeveer zeven meter verderop bevond zich de rand van een steile oever. Daarachter kon hij door rafelige voorbijdrijvende mistflarden heen de dicht begroeide wand zien van een door een smal snelstromend water uitgeslepen kloof.

Johnny scheen zijn gedachten te lezen. Voor het eerst klonk de stem van de jongeman laag en ernstig. ‘Inderdaad, Gordon. We zitten er middenin. Daar beneden stroomt die rotrivier zelf. Die verdomde Rogue.’

11

De volgende week gingen de nevels en kille motregen weer over in wilde sneeuwvlagen. Met voedsel en rust kwamen de beide gevangenen langzaam weer wat op krachten. Voor gezelschap hadden ze alleen elkaar. Noch hun bewakers, noch hun medegevangenen wilden zich in meer dan eenlettergrepige woorden met hen verstaan. Toch viel het hun niet moeilijk het een en ander over het leven in het Holnisten-rijk te weten te komen. Hun maaltijden werden hen gebracht door zwijgende, angstig ineengedoken sloofjes uit een aangrenzende nederzetting van barakken. De enigen die ze zagen die niet uitgeteerd waren – behalve de survivalisten met hun oorringen zelf – waren de vrouwen die de Holnisten moesten gerieven. En zelfs die werkten overdag: ze haalden water uit de ijskoude stroom of roskamden de weldoorvoede paarden in de stal.

Het patroon leek stevig verankerd, alsof dit de gewone dagelijkse gang van zaken in de nederzetting was. En toch raakte Gordon ervan overtuigd dat de neo-feodale gemeenschap in beweging was.

‘Ze bereiden zich voor op een grote verhuizing,’ zei hij tegen Johnny toen ze op een middag een hele karavaan zagen arriveren. Steeds meer angstige horigen sjokten Agness binnen die karren met zich meetrokken en hun kamp opsloegen in het steeds verder uitdijende kazernecomplex. Het was duidelijk dat deze kleine vallei niet zeer lang een dergelijke bevolking zou kunnen herbergen.

‘Ze gebruiken deze plek om zich te groeperen.’

‘Die mensenmenigte zou in ons voordeel kunnen werken als we een manier vonden om hier uit te breken,’ opperde Johnny.

‘Hm,’ zei Gordon. Hij koesterde niet veel hoop op hulp van wie ook van die slaven daarbuiten. Ieder greintje fut was uit hen geslagen, en ze hadden het zelf al moeilijk genoeg.

Op een dag kregen Gordon en Johnny na het noenmaal het bevel buiten de omheining te komen en zich geheel uit te kleden. Een tweetal sjofele, zwijgende vrouwen kwam hun kleren ophalen. Terwijl de noorderlingen nog met de rug naar hen toestonden, kregen ze plotseling emmers koud rivierwater over zich heen gesmeten. Gordon en Johnny proestten en hapten naar adem. De bewakers lachten allemaal, maar de ogen van de vrouwen dwaalden niet eens opzij toen ze met gebogen hoofd weer wegliepen.

De Holnisten in hun groen-met-zwarte camouflagekleding en uitgedost met gouden ringen in hun oren hielden loom een wedstrijdje in oefeningen met het mes en lieten met onderhandse opgaande bewegingen het lemmet in- en uitschieten. De twee noorderlingen probeerden met vettige dekens strak om zich heen getrokken bij een klein vuurtje warm te blijven.

Die avond kregen ze hun gewassen en verstelde kleren terug. Deze keer keek een van de vrouwen zowaar even op, zodat Gordon haar gezicht kon zien. Ze was misschien twintig, ofschoon haar ogen door de lijnen eromheen veel ouder leken. Door haar bruine haar liepen brede strepen grijs. Ze keek maar even naar Gordon toen hij zich aankleedde, maar toen hij een glimlach waagde wendde ze zich snel af en vluchtte zonder om te kijken.

Het avondeten was betere kost dan de gebruikelijke zure pap. Er zwierven stukjes van iets wat op hertenvlees leek door de aangebrande maïs. Misschien was het paardenvlees.

Johnny tartte het lot door om een tweede portie te vragen. De andere gevangenen knipperden verbijsterd met hun ogen en kropen nog verder in hun hoekje terug. Een van de zwijgende bewakers gromde en nam hun borden weg. Maar tot hun verbazing kwam hij inderdaad met een tweede portie voor elk van hen terug.

Het was volledig donker toen drie Holnisten met slappe baretten op achter een gebogen lopende bediende met een toorts aan kwamen marcheren.

‘Meekomen,’ droeg de leider hun op. ‘De generaal wil jullie spreken.’

Gordon keek naar Johnny, die weer trots rechtop stond in zijn uniform. De ogen van de jongeman stonden zelfverzekerd. Wat, leken ze te zeggen, hadden deze pummels nou eigenlijk achter zich dat zich liet vergelijken met Gordons gezag als beambte van de Nieuwe Republiek?

Gordon herinnerde zich hoe de jongen hem tijdens de lange reis zuidwaarts vanaf de Coquille half gedragen had. Hij had weinig zin meer in veinzerij, maar terwille van Johnny zou hij het nog eenmaal met het oude brokje boerenbedrog proberen.

‘Goed, postbode,’ zei hij tegen zijn jonge vriend, en hij knipoogde. ‘Natte sneeuw noch hagel, noch de duistere nacht…’

Johnny grijnsde terug. ‘Door bandietenland, door vuurgevecht…’ Ze draaiden zich samen om en liepen voor hun bewakers uit weg van de schuur die hun gevangenis was geweest.

12

‘Welkom, heren.’

Het eerste wat Gordon zag was het knapperende vuur in de open haard. Het knusse parkwachtersgebouw van voor de Doemoorlog was opgetrokken uit natuursteen en het was er warm. Hij was bijna vergeten hoe het voelde.

Het tweede wat hij waarnam was het ruisen van zijde toen een langbenige blondine overeind kwam van een kussen bij de haard. Het meisje stond in schril contrast tot bijna alle andere vrouwen die ze hier gezien hadden – ze was schoon, stond rechtop, en was behangen met glinsterende stenen die voor de oorlog een fortuin zouden hebben opgebracht. Niettemin waren er lijnen om haar ogen en ze keek naar de twee noorderlingen zoals men naar schepselen van de achterkant van de maan zou kunnen kijken. Zwijgend verliet ze het vertrek door een kralengordijn.

‘Ik zei welkom, heren, welkom in het Vrije Rijk.’

Ten langen leste draaide Gordon zich om en richtte zijn aandacht op een magere, kale man met een keurig verzorgde baard die vanachter een overladen bureau opstond om hen te begroeten. Aan de ene oorlel glinsterden vier gouden ringen, aan de andere drie – tekenen van een hoge rang. Hij kwam met uitgestoken hand op hen toe. ‘Kolonel Charles Westin Bezoar, tot uw dienst, voorheen verbonden aan de rechtbank van de staat Oregon, en Republikeins vertegenwoordiger voor het graafschap Jackson. Op het moment geniet ik de eer auditeur-generaal te zijn van het Amerikaanse Bevrijdingsleger.’ Gordon trok een wenkbrauw op en negeerde de uitgestoken hand. ‘Er zijn heel wat “legers” geweest sinds de Ondergang. Bij welke zei u dat u kolonel was?’

Bezoar glimlachte en liet nonchalant zijn hand weer zakken. ‘Ik besef dat sommigen andere namen voor ons gebruiken. Laten we dat voor het ogenblik even in het midden laten en alleen maar zeggen dat ik optreed als adjudant van generaal Volsci Macklin, die uw gastheer is. De generaal voegt zich zodadelijk bij ons. Mag ik u in de tussentijd iets van ons rinse drankje uit de heuvels aanbieden?’ Hij pakte een karaf van geëtst glas van het eiken buffet met houtsnijwerk. ‘Wat u ook over ons ruig bestaan hierboven gehoord mag hebben, ik denk dat u zult ontdekken dat we althans enkele van de oude ambachten nog verfijnd hebben.’

Gordon schudde zijn hoofd. Johnny keek over het hoofd van de man heen.

Bezoar haalde zijn schouders op. ‘Nee? Jammer. Misschien een andere keer. Ik hoop dat u er geen bezwaar tegen heeft als ik me wel te buiten ga.’ Bezoar schonk zichzelf een glas bruine vloeistof in en gebaarde naar twee stoelen bij het vuur. ‘Komaan, heren. U moet nog uitgeput zijn van uw reis. Maak het u gemakkelijk. Ik zou graag veel van u willen weten. Bijvoorbeeld, meneer de inspecteur, hoe staan de zaken in de staten in het oosten, achter de woestijnen en de bergen?’

Gordon knipperde niet eens met zijn ogen toen hij ging zitten. Het ‘Bevrijdingsleger’ had dus een inlichtingendienst. Het kwam niet als een verrassing dat Bezoar wist wie ze waren… of althans wie de mensen in noord-Oregon dachten dat Gordon was.

‘Alles is ongeveer net zoals in het westen, meneer Bezoar. De mensen proberen in leven te blijven en waar ze kunnen aan de wederopbouw te werken.’

Gordon probeerde zich het landschap van zijn dromen weer voor de geest te halen – zijn fantasieën over St. Paul City, over Odessa en Green Bay – beelden van levende steden die een koene, herrijzende natie voorgingen – niet de aan de wind overgeleverde spooksteden die hij zich herinnerde, afgestroopt door haveloze groepjes achterdochtige overlevenden.

Hij sprak over de steden zoals hij ze zich gedroomd had. Zijn stem klonk streng. ‘Op sommige plekken hebben de burgers het beter getroffen dan op andere. Ze hebben veel teruggewonnen, en hopen op meer voor hun kinderen. In andere gebieden is het herstel… tegengewerkt. Een aantal van diegenen die een generatie geleden ons land aan de rand van de afgrond hebben gebracht veroorzaken nog steeds ellende, maken onze koeriers nog steeds het leven zuur en verstoren de communicatielijnen. En nu ik het er toch over heb,’ vervolgde Gordon op koude toon, ‘kan ik niet langer de vraag uitstellen wat u precies heeft gedaan met de post die uw mannen van de Verenigde Staten hebben gestolen.’

Bezoar zette een bril met ijzeren montuur op en pakte een dikke map van de tafel naast hem. ‘U doelt op deze brieven, neem ik aan?’ Hij opende de map. Tientallen grijs-en-geel verkleurde velletjes papier ritselden dor in de tocht. ‘U ziet ’t? Ik neem niet de moeite het te ontkennen. Ik denk dat we openhartig en eerlijk tegenover elkaar moeten zijn, wil er iets goeds uit deze bijeenkomst voortkomen.

Ja, een team van onze verkenners heeft inderdaad in de ruïne van Eugene een pakpaard gevonden – het uwe, stel ik me voor – waarvan de zadeltas deze zeer vreemde lading bevatte. Ik geloof dat u ironisch genoeg op hetzelfde moment dat onze verspieders deze specimina in beslag namen elders in de verlaten stad twee van hun kameraden ombracht.’

Bezoar stak een hand omhoog voordat Gordon iets kon zeggen. ‘U hoeft niet bang te zijn voor vergelding. Onze Holnistische filosofie gelooft daar niet in. U heeft in een eerlijk gevecht twee survivalisten verslagen. Dat maakt u in onze ogen tot een man van gelijkwaardig niveau. Waarom denkt u anders dat u beiden na uw gevangenname als mannen bent behandeld, en niet gecastreerd als horigen of slaven?’

Bezoar glimlachte minzaam, maar Gordon ziedde van binnen. Afgelopen lente had hij in Eugene gezien wat Holnisten met de lijken deden van de onschuldige jutters die ze hadden neergemaaid. Hij herinnerde zich de moeder van de kleine Mark Aage, die haar zoon met een heldhaftig gebaar het leven had gered. Bezoar meende duidelijk wat hij zei, maar in Gordons ogen was zijn logica van een ziekelijke, bittere ironie.

De kale survivalist spreidde zijn handen. ‘We geven toe dat we uw post hebben meegenomen, meneer de inspecteur. Kunnen we onze schuld verzachten door ons op onwetendheid te beroepen? Tenslotte had voordat deze brieven mij hier bereikten geen van ons ooit van de Nieuwe Verenigde Staten gehoord! Stelt u zich onze verbazing voor toen we zoiets zagen… brieven die vele kilometers van stad naar stad waren vervoerd, aanstellingen voor nieuwe postmeesters, en dan deze.’ Hij tilde een stapeltje officieel uitziende pamfletten op. ‘Deze verklaringen van de voorlopige regering in St. Paul City.’

De woorden klonken verzoenend en serieus. Maar er lag iets in de toon waarop die kerel sprak… Gordon kon er niet helemaal de vinger op leggen, maar wat het ook was, het verontrustte hem.

‘Nu weet u er wèl van,’ merkte hij op. ‘En toch gaat u gewoon door. Twee van onze koeriers zijn na uw invasie in het noorden spoorloos verdwenen. Uw “Amerikaanse Bevrijdingsleger” verkeert nu al vele maanden in staat van oorlog met de Verenigde Staten, kolonel Bezoar, en dat laat zich niet verzachten door uw beroep op onwetendheid.’

De leugens kwamen nu vlot. Tenslotte bevatten de woorden in wezen waarheid. Dadelijk vanaf die enkele weken vlak nadat de grote oorlog ‘gewonnen’ was – in de tijd dat de Verenigde Staten nog steeds een regering hadden, en voedsel en materieel nog steeds onder bewaking over de snelwegen werden vervoerd – hadden niet zozeer de verslagen vijanden buiten als wel chaotische toestanden in het binnenland het ware probleem gevormd. Het graan rotte in uitpuilende silo’s terwijl de boeren bezweken aan simpele volksziekten waartegen vaccins bestonden. Die vaccins waren te krijgen in de steden, waar de mensen massaal de hongerdood stierven. Er kwamen meer mensen om tengevolge van de instorting van het sociaal bestel en de wetteloosheid – en door de verstoring van het web van de handelsbetrekkingen en de hulpverlening – dan door alle bommen en bacteriën, of zelfs het driejarige schemerduister. Het waren mannen als dezen geweest die de genadeslag hadden toegebracht, en elke kans die die miljoenen nog hadden gehad teniet hadden gedaan.

‘Misschien niet, misschien niet.’ Bezoar sloeg een nieuwe plens van het scherpe drankje achterover. Hij glimlachte. ‘Anderzijds is het ook zo dat velen al beweerd hebben de ware erfgenamen van het Amerikaanse gezag te zijn. Uw “Nieuwe Verenigde Staten” hebben dus het gezag over grote gebieden en bevolkingen, en onder hun leiders bevinden zich dus een stelletje ouwe lullen die ooit een baantje in de regering hebben gekocht met contanten en een domme glimlach op de tv. Wil dat dan zeggen dat die “Verenigde Staten” het ware Amerika zijn?’

Eén ogenblik leek het kalme, redelijke front te barsten en zag Gordon de fanaticus erachter, door de jaren heen hoogstens nog feller geworden. Gordon had dat toontje eerder gehoord… lang geleden in de stem van Nathan Holn op de radio – voordat de ‘heilige’ van de survivalisten werd opgehangen – en sindsdien bij al zijn volgelingen. Er lag dezelfde solipsistische egofilosofie aan ten grondslag die de razernij van het Nazisme en Stalinisme had opgestookt. Hegel, Horbiger, Holn – de wortels waren identiek. Afgeleide waarheden, met grote zelfingenomenheid en stelligheid verkondigd, die nooit aan de realiteit werden getoetst.

In Noord-Amerika was het Holnisme een randverschijnsel van gestoorden geweest tijdens een periode van anderszins ongeëvenaarde bloei, een verschijnsel dat teruggreep op het egoïsme van de jaren tachtig. Maar een andere versie van hetzelfde kwaad – het ‘Slavisch Mysticisme’ – kreeg op het andere halfrond werkelijk de macht in handen. Die waanzin had uiteindelijk de wereld in de Doemoorlog gestort.

Gordon glimlachte grimmig. ‘Wie kan er zeggen wat legitiem is, na al die jaren? Maar één ding is zeker, Bezoar, de “ware geest van Amerika” schijnt zich te hebben ontwikkeld tot een passie voor het opsporen van Holnisten. Jullie cultus van de sterksten wekt weerzin en walging op, niet alleen in de Nieuwe Verenigde Staten, maar bijna overal waar ik geweest ben. Alle burgers met een onderlinge vete slaan terstond de handen ineen bij het gerucht dat een van jullie benden in de buurt is gezien. Iedereen die betrapt wordt op het dragen van legercamouflagekleding wordt ter plekke opgehangen.’

Toen wist hij dat hij doel had getroffen. De neusvleugels van de officier met de vele oorringen trilden. ‘Voor u kolonel Bezoar, graag. En ik wil wedden dat er streken zijn waar dat niet opgaat, meneer de inspecteur. Florida misschien? En Alaska?’

Gordon haalde zijn schouders op. Uit beide staten was sinds de dag na de eerste bommen niets meer vernomen. Er waren ook andere streken geweest, zoals zuid-Oregon, waar de militie niet heen had gedurfd, zelfs niet op volle sterkte.

Bezoar stond op en liep naar een boekenplank. Hij pakte er een dik boek af. ‘Heeft u Nathan Holn eigenlijk ooit gelezen?’ vroeg hij, nu weer op beminnelijke toon.

Gordon schudde zijn hoofd.

‘Maar meneer!’ riep Bezoar ontzet. ‘Hoe kunt u uw vijand nu kennen zonder zijn manier van denken te kennen? Neemt u dan toch dit exemplaar van Verloren rijk mee… Holns eigen biografie van die grote man, Aaron Burr. Misschien gaat u er heel anders door denken. Weet u, ik geloof werkelijk, meneer Krantz, dat u het soort man bent die Holnist zou kunnen worden. Dikwijls hoeven de sterken alleen de ogen geopend te worden om in te zien dat ze zich door de propaganda van de zwakken hebben laten inpakken, dat ze de hele wereld zouden kunnen bezitten, als ze hun hand maar uitstaken en toegrepen.’

Gordon onderdrukte zijn eerste reactie en pakte in plaats daarvan het aangeboden boek aan. Het zou waarschijnlijk niet verstandig zijn de man te zeer te tergen. Tenslotte kon hij de beide noorderlingen met een enkel woord terecht laten stellen. ‘Goed. Het helpt misschien de tijd te doden terwijl u ons vervoer terug naar de Willamette regelt,’ zei hij volkomen rustig.

‘Ja,’ viel Johnny Stevens in, die nu voor het eerst iets zei. ‘En wat zou u er dan van zeggen om gelijk de extra porto te betalen die het gaat kosten om die gestolen post alsnog te bezorgen?’

Bezoar beantwoordde Johnny’s koude glimlach, maar voordat hij iets terug kon zeggen hoorden ze voetstappen op de houten veranda van het voormalige boswachtersgebouw. De deur ging open en er stapten drie bebaarde mannen in het traditionele groen-met-zwarte veldtenue naar binnen. Een van hen, de kleinste maar verreweg de meest imposante figuur, droeg maar één enkele oorring, maar die fonkelde wel van de grote, ingezette edelstenen.

‘Heren,’ zei Bezoar, opstaande, ‘sta mij toe u voor te stellen aan brigadier-generaal Macklin, bevelhebber van de reserve-strijdkrachten van het Amerikaanse leger, vereniger van de Holnistische groeperingen in Oregon, en commandant van de Amerikaanse Vrijheidsstrijdkrachten.’

Gordon stond op, zonder iets te zeggen. Een kort ogenblik kon hij alleen maar staren. De generaal en zijn beide adjudanten behoorden tot de wonderlijkst uitziende menselijke wezens die hij ooit onder ogen had gekregen.

Er was niets ongewoons aan hun baarden of oorringen… of aan het korte snoer verschrompelde ‘trofeeën’ dat elk bij wijze van ceremoniële onderscheidingstekenen droeg. Maar alle drie de mannen waren overdekt met griezelige littekens, overal waar hun uniform hun nek en armen zichtbaar liet. En onder de vage lijnen van lang geleden uitgevoerde operaties schenen de spieren en pezen op eigenaardige wijze te bollen en te kronkelen.

Het zag er heel vreemd uit, en toch kwam de gedachte bij Gordon op dat hij iets dergelijks mogelijk al eerder had gezien, vroeger. Maar hij kon zich niet helemaal te binnen brengen wanneer en waar. Hadden deze mannen soms aan een van de ziekten van vlak na de oorlog geleden? De Oorlogsbof, misschien? Of een of andere soort schildklieraandoening?

Plotseling zag Gordon dat de grootste van Macklins adjudanten de onmenselijk lelijke overvaller was die de nacht van de overval bij de oevers van de Coquille zo snel had toegeslagen, en hem met de woestheid van een stier tegen de grond had gemept voordat hij zelfs maar in beweging had kunnen komen.

Geen van de mannen behoorde tot de nieuwere generatie feodale survivalisten, jongere vechtersbazen die overal in zuid-Oregon geronseld waren. Net als Bezoar waren de nieuw-aangekomenen duidelijk oud genoeg om vóór de Doemoorlog al volwassen te zijn geweest. De tijd scheen hun motoriek echter niet te hebben vertraagd. Generaal Macklin bewoog zich met een katachtige snelheid die indrukwekkend was om te zien. Hij verspilde geen tijd aan beleefdheden. Met een kort rukje van zijn hoofd en een blik naar Johnny maakte hij zijn wensen aan Bezoar kenbaar.

Bezoar legde zijn vingertoppen tegen elkaar. ‘Ah. Ja. Meneer Stevens, als u deze heren misschien terug zou willen vergezellen naar uw, hm, verblijf? Naar het schijnt wenst de generaal uw superieur alleen te spreken.’

Johnny keek Gordon aan. Het was duidelijk dat hij zich op diens woord zou verzetten.

Gordon kromp inwendig ineen onder de last van de uitdrukking in de ogen van de jongen. Een dergelijke devotie had hij nooit nagestreefd, van wie ook. ‘Ga maar terug, John,’ zei hij tegen zijn jonge vriend. ‘Ik zie je straks weer.’

De twee enorme adjudanten liepen met Johnny naar buiten. Toen de deur was dichtgevallen en hun voetstappen in de nacht waren verklonken, wendde Gordon zich naar de commandant van de Verenigde Holnisten. In zijn borst gloeide een innige vastbeslotenheid.

Hier was geen sprake van spijt, geen angst voor hypocrisie. Als hij goed genoeg vermocht te liegen om deze ellendelingen te overbluffen, dan zou hij het doen. Hij voelde zich volledig de postbode in zijn uniform, en maakte zich op om de beste voorstelling van zijn leven te geven.

‘Laat maar zitten,’ snauwde Macklin. De donker bebaarde man wees met een lange krachtige vinger in zijn richting. ‘Eén woord van dat gelul over de “Nieuwe Verenigde Staten” van jou, en ik prop je “uniform” in je godverdomde strot!’

Gordon knipperde met zijn ogen. Hij wierp een korte blik op Bezoar en zag dat deze stond te grinniken.

‘Ik ben bang dat ik niet helemaal openhartig tegen u geweest ben, meneer de inspecteur.’ Deze keer klonk in Bezoars laatste twee woorden duidelijk sarcasme door. De Holnisten-kolonel bukte zich om een la in zijn bureau open te trekken. ‘Toen ik voor de eerste keer van u hoorde heb ik dadelijk troepen uitgezonden om uit te vinden waar u vandaan kwam. U heeft trouwens gelijk dat het Holnisme in bepaalde streken niet erg populair is. Nog niet althans. Twee van mijn teams zijn nooit teruggekomen.’

Generaal Macklin knipte met zijn vingers. ‘Maak er geen heel verhaal van, Bezoar. Ik heb het druk. Roep die flapdrol binnen.’

Bezoar knikte vlug en reikte achter zich om aan een koord aan de muur te trekken, zodat Gordon zich afvroeg wat hij in de la gezocht had.

‘Hoe dan ook, een van onze verkenningstroepen kwam wel een groepje verwante geesten tegen in de Cascaden, in een pas ten noorden van het Kratermeer. Er waren wat misverstanden, en de meeste van die arme drommels zijn daarbij omgekomen, vrees ik. Maar we hebben toch een overlevende kunnen overhalen –’

Er klonken voetstappen en het kralengordijn week uiteen. De slanke blonde vrouw hield het open en keek met koude blik toe hoe een toegetakeld uitziende man met zijn hoofd in het verband het vertrek binnen struikelde. Hij droeg een opgelapt uniform van verschoten camouflagestof, een mes aan zijn riem, en één enkele, kleine oorring. Hij hield zijn blik neergeslagen. Deze survivalist was er een die niet helemaal uitzinnig van vreugde leek, hier te mogen zijn.

‘Ik zou u wel aan onze nieuwste rekruut willen voorstellen, meneer de inspecteur,’ zei Bezoar, ‘maar ik geloof dat jullie tweeën elkaar al kennen.’

Gordon schudde zijn hoofd, het spoor volkomen bijster. Wat was hier gaande? Voor zover hij wist had hij deze man nooit van zijn leven gezien!

Bezoar gaf de ingezakte nieuw-aangekomene een por, waarop deze opkeek. ‘Ik kan het u niet met zekerheid zeggen,’ zei de wankele Holnisten-rekruut, ingespannen naar Gordon turend. ‘Hij zou het kunnen zijn. Het was eigenlijk maar een vluchtige ontmoeting… en op dat moment van maar zo weinig belang…’

Gordons vuisten balden zich plotseling. Die stem. ‘Wel verdomme, jij bent het, gore smeerlap!’

De zwierige alpinopet was weg, maar nu herkende Gordon de peper-en-zout bakkebaarden, de vale huid. Roger Septin leek nu heel wat minder onbekommerd dan toen Gordon de kerel voor het laatst zag – op de helling van de dorre bergwand, assisterend bij het wegdragen van bijna alles wat Gordon op de wereld bezat, heel monter en sarcastisch, terwijl Gordon een bijna zekere dood tegemoet ging.

Bezoar knikte tevreden. ‘Je kunt gaan, soldaat Septin. Ik geloof dat je bevelvoerend officier voor vanavond een aangepaste dienst voor je geregeld heeft.’

De voormalige roofovervaller, eertijds effectenmakelaar, knikte vermoeid. Hij keek Gordon niet eens meer aan, maar liep zonder nog een woord naar buiten.

Gordon besefte een fout te hebben gemaakt door zo fel te reageren. Hij had de man moeten negeren, voorwenden dat hij hem niet herkende. Maar och, zou het verschil hebben gemaakt? Macklin had al zó zeker van zijn zaak geleken…

‘Schiet eens op,’ droeg de generaal zijn adjudant op.

Bezoar reikte opnieuw in de la, en haalde er deze keer een klein, verfomfaaid zwart opschrijfboekje uit te voorschijn. Hij stak het Gordon toe. ‘Herkent u dit? Uw naam staat erin.’

Gordon knipperde met zijn ogen. Uiteraard was het zijn dagboek, samen met al zijn spullen gestolen door Septin en de andere overvallers, slechts enkele uren voordat hij op de verongelukte besteljeep van de posterijen was gestoten en de weg naar zijn nieuwe carrière was ingeslagen.

Steeds was hij het verlies blijven betreuren, want het dagboek bevatte een uitgebreid verslag van zijn reizen sinds zijn vertrek uit Minnesota, zeventien jaar geleden… Al zijn zorgvuldige waarnemingen van het leven in het Amerika na de laatste holocaust.

Maar nu was het dunne boekje het laatste wat hij had willen zien. Hij liet zich zwaar neer in zijn stoel, plotseling vermoeid, beseffend hoe deze duivels met hem gespeeld hadden. De leugen had hem ten langen leste ingehaald.

Op al de bladzijden van het kleine logboek stond niet één woord over postboden, of wederopbouw, of de ‘Nieuwe Verenigde Staten.’ Er stond alleen de waarheid in.

13

VERLOREN RIJK

Door Nathan Holn

Nu wij het einde van de twintigste eeuw naderen, heten de grote conflicten van onze tijd zich te hebben uitgespeeld tussen het zogeheten Links en het zogeheten Rechts – de beide kolossen van een bedacht en fictief politiek spectrum. Zeer weinigen schijnen te beseffen dat deze zogenaamde tegengestelden in feite twee koppen van hetzelfde walgelijke schepsel zijn. De algehele verblinding belet miljoenen in te zien hoe zij door dit bedenksel zijn misleid.

Maar het is niet altijd zo geweest. Evenmin zal het altijd zo zijn.

In andere geschriften heb ik gesproken over andere systeemsoorten – over de erecode van het middeleeuwse Japan, over de glorieuze, wilde Amerikaanse Indianen, en over het stralende Europa uit de periode die verwijfde wetenschappers haar ‘Donkere Middeleeuwen’ noemen. Eén ding maakt de geschiedenis ons telkens en telkens weer duidelijk: door alle tijdperken heen hebben sommigen bevolen, en anderen gehoorzaamd. Dat is een patroon van loyaliteit en macht dat zowel eerbaar als natuurlijk is. Het feodalisme heeft altijd bij ons als soort gehoord, al vanaf de tijd dat we in primitieve groepjes voedsel verzamelden en elkaar vanaf tegenoverliggende heuveltoppen tartend toeschreeuwden.

Dat wil zeggen, het heeft altijd bij ons gehoord totdat de mens geperverteerd raakte doordat de kracht van de sterken werd afgetapt door de jengelige propaganda van de zwakken.

Bedenkt u maar eens hoe de situatie was toen de negentiende eeuw aanbrak in Amerika. Toen lag de kans voor het grijpen om meer verdorven tendensen van de zogeheten ‘Verlichting’ terug te draaien. De zegevierende soldaten van de Revolutie hadden de Engelse decadentie voor het grootste deel uit het continent verdreven. De grens lag open, en overal in de pasgeboren natie heerste een rauwe geest van individualisme oppermachtig.

Aaron Burr wist dit toen hij uittrok om de nieuwe territoria ten westen van de oorspronkelijke dertien koloniën te bezetten. Zijn droom was die van alle mannen die hun natuur volgen – te heersen, te overwinnen, zich een rijk te verwerven.

Hoe zou de wereld er hebben uitgezien als hij gewonnen had? Had hij de opkomst van die twee obscene misgeboorten, communisme en kapitalisme, hebben kunnen voorkomen? Wie zal het zeggen?

Ik zal u zeggen wat ik geloof. Ik geloof dat destijds het Waarlijk Grote Tijdperk op het punt van aanbreken heeft gestaan! Maar Burr werd ten val gebracht voordat hij veel meer tot stand kon brengen dan de bestraffing van dat werktuig van landverraders, Alexander Hamilton. Een oppervlakkig waarnemer zou zeggen dat zijn voornaamste vijand Jefferson was, de intrigant die hem het presidentschap ontstal. Maar in werkelijkheid ging de samenzwering veel, veel verder. Die kwade genius, Benjamin Franklin, was de spil van de beweging om het Rijk nog voor zijn geboorte in de kiem te smoren. Hij beschikte over veel instrumenten, te veel om te kunnen bestrijden, zelfs voor een zo sterk man als Burr.

En het voornaamste van die instrumenten was de Orde van Cincinnatus…

Gordon kwakte het boek met de rug omhoog naast zijn stromatras tegen de grond. Hoe kon iemand dergelijk gebazel lezen, laat staan uitgeven?

Het was na de avondmaaltijd nog licht genoeg om te lezen, en voor het eerst in dagen scheen de zon. Niettemin liep hem een vage huivering over de rug terwijl de gestoorde kretologie nog in zijn hoofd naklonk.

Die kwade genius, Benjamin Franklin…

Nathan Holn maakte het inderdaad wel aannemelijk dat ‘Arme Richard’ veel meer was geweest dan een slimme drukker annex filosoof, die tussen wetenschappelijke experimenten en het rokkenjagen door ambassadeurtje speelde. Als zelfs maar een klein deel van Holns aanhalingen juist was, hadden zich rond Franklin inderdaad vreemde dingen afgespeeld. Na de Revolutie was er iets vreemds gebeurd, iets dat op een of andere wijze mannen zoals Aaron Burr dwarsboomde in hun streven en de natie deed ontstaan die Gordon gekend had.

Maar afgezien daarvan was Gordon vooral onder de indruk van Nathan Holns ongeëvenaarde krankzinnigheid. Bezoar en Macklin moesten toch wel volslagen gek zijn als ze dachten dat hij door dat geraaskal tot hun zienswijze zou worden bekeerd!

Het boek had zelfs precies het tegengestelde effect. Als er nu hier in Agness een vulkaan uit zou barsten, zou hij dat helemaal niet erg vinden omdat hij dan zeker wist dat dit slangennest samen met hem ter helle zou varen.

Niet ver bij hen vandaan huilde een baby. Gordon keek op, maar kon weinig meer onderscheiden dan wat haveloze gedaanten die achter het elzebosje wat verderop bewogen. De afgelopen nacht waren er nieuwe gevangenen binnengebracht. Ze kropen jammerend dicht opeen rond het kleine vuurtje dat hun nog gegund was, zonder zelfs maar de beschutting van een onderkomen met een dak.

Gordon en Johnny zouden zich misschien weldra bij deze beklagenswaardige lijfeigenen voegen als Macklin niet het antwoord kreeg dat hij verlangde. De ‘generaal’ was bezig zijn geduld te verliezen. Tenslotte moest vanuit Macklins standpunt bezien zijn aanbod aan Gordon heel redelijk hebben geleken.

Gordon had nog maar even om een besluit te nemen. Het Holnisten-offensief zou bij de eerste dooi hervat worden, met of zonder zijn afgedwongen medewerking.

Veel keus had hij niet, dacht hij.

Ongenood kwam er een herinnering aan Dena bij hem op. Hij merkte dat hij haar miste, zich afvroeg of ze nog leefde, wenste dat hij haar aan kon raken en bij haar kon zijn… met haar irritante vragen en al.

Nu was het natuurlijk waarschijnlijk te laat om wat voor mesjokke plan ook dat zij en haar volgelingen hadden bedacht tegen te houden. Gordon vroeg zich werkelijk af waarom Macklin hem niet al gnuivend van het zoveelste rampzalige gebeuren met het onfortuinlijke leger van de Willamette op de hoogte had gebracht.

Misschien is het alleen maar een kwestie van tijd, dacht hij somber. Johnny was klaar met het uitspoelen van de totaal afgesleten tandenborstel die hun enig gezamenlijk bezit vormde. Hij ging naast Gordon zitten en pakte de biografie van Burr op. De jongen bleef een tijdje zitten lezen en keek toen duidelijk in de war gebracht op. ‘Ik weet dat onze school in Cottage Grove naar vooroorlogse maatstaven niet veel bijzonders was, Gordon, maar grootvader heeft me altijd massa’s te lezen gegeven, en veel met me over geschiedenis en zo gepraat. Zelfs ik weet dat deze figuur Holn de helft van deze troep verzint. Hoe heeft-ie zo’n boek verspreid kunnen krijgen? En hoe heeft iemand hem ooit kunnen geloven?’

Gordon haalde zijn schouders op. ‘Dat heette de techniek van “De Grote Leugen”, Johnny. Je moet gewoon klinken alsof je weet waar je het over hebt – alsof je ware feiten aanhaalt. Heel snel praten. Je leugens de vorm geven van een samenzweringstheorie en telkens weer je stellingen herhalen. Diegenen die een smoes willen hebben om anderen te haten of te beschuldigen – de lui met een groot maar zwak ego – zullen zich altijd met gretigheid storten op een eenvoudige, vlotte verklaring voor de manier waarop de wereld in elkaar steekt. Dat soort mensen zal je nooit over de feiten op de vingers tikken. Hitler was er briljant in, net als de Mysticus van Leningrad. Holn was gewoon de zoveelste meester van de Grote Leugen.’

En jij dan? vroeg Gordon zichzelf. Had hij, de bedenker van de fabel van de ‘Nieuwe Verenigde Staten’, en collaborateur in het bedrog van Cyclops, enig recht om stenen te werpen?

Johnny las nog een paar minuten verder. Toen tikte hij weer met zijn vinger op het boek. ‘Wie was die Cincinnatus-figuur eigenlijk? Heeft Holn hem ook verzonnen?’

Gordon ging achterover op zijn stromatras liggen. Zijn ogen sloten zich. ‘Nee. Als ik het me goed herinner was hij een groot generaal uit het oude Rome, in de tijd van de Republieken. Volgens de legende kreeg hij op een dag genoeg van het vechten en verliet hij het leger om in vrede zijn land te kunnen bewerken.

Maar op een dag kwamen afgezanten uit de stad hem opzoeken. De legers van Rome waren op de vlucht; hun leiders waren incompetent gebleken. Een ramp leek onvermijdelijk. De delegatie benaderde Cincinnatus – ze vonden hem achter zijn ploeg – en verzocht hem dringend het commando over de laatste verdedigingslinie op zich te nemen.’

‘En wat zei Cincinnatus tegen de jongens uit Rome?’

‘Och,’ gaapte Gordon, ‘hij zei ja. Tegen heug en meug. Hij pepte de Romeinen op, versloeg de indringers, en dreef ze helemaal terug naar hun eigen stad. Het was een grootse overwinning.’

‘Ze hebben hem zeker wel koning of zoiets gemaakt,’ opperde Johnny.

Gordon schudde zijn hoofd. ‘Dat wilde het leger wel. En het volk ook… Maar Cincinnatus vertelde ze dat ze het allemaal konden bekijken. Hij ging terug naar zijn boerderij, en kwam er nooit meer vandaan.’

Johnny krabde zich op zijn hoofd. ‘Maar… waarom deed hij dat? Ik snap het niet.’

Maar Gordon wel. Hij begreep het verhaal helemaal, nu hij erover nadacht. De redenen waren hem uitgelegd, nog niet zo heel lang geleden, en hij zou ze nooit meer vergeten.

‘Gordon?’

Hij gaf geen antwoord. In plaats daarvan draaide hij zich om bij een zwak geluid van buiten. Toen hij tussen de planken door keek, zag hij een groepje mannen aan komen lopen over het pad naar de aanlegsteigers in de rivier. Er was net een boot aangekomen.

Johnny scheen het nog niet te hebben opgemerkt. Hij bleef maar vragen, zoals steeds sinds ze zich wat van hun gevangenname hadden hersteld. Net als Dena leek de jongen geen enkele gelegenheid te willen missen om zijn ontwikkeling te vergroten.

‘Rome was een hele tijd vóór de Amerikaanse Revolutie, niet, Gordon? Nou, en wat was dan deze’ – hij pakte het boek weer op – ‘“Orde van Cincinnatus” waar Holn het hier over heeft?’

Gordon bleef toekijken terwijl de stoet op het hek rond hun gevangenis toe kwam. Twee horigen wankelden voort met een draagbaar tussen hen in, onder bewaking van in kaki geklede survivalisten-soldaten.

‘George Washington heeft na de Revolutie de Orde van de Cincinnati gesticht,’ zei hij afwezig. ‘Zijn vroegere officieren waren de belangrijkste leden –’

Hij brak af toen hun bewaker naar voren stapte en het hek van het slot deed. Ze keken beiden toe terwijl de horigen naar binnen liepen en hun last op het stro neerlegden. Daarna keerden de horigen en hun begeleiders zich om en gingen zonder een woord te zeggen weg.

‘Hij is er niet best aan toe,’ zei Johnny toen ze haastig bij de gewonde gingen kijken. ‘Dit compres is in dagen niet verschoond.’ Gordon had vele gewonden gezien in de jaren nadat zijn tweedejaars studiegenoten voor de militie opgeroepen waren. Hij had ook heel wat velddiagnostiek opgestoken toen hij bij luitenant Vans peleton diende. Hij zag met één blik dat de kogelwonden van deze man met de juiste behandeling na verloop van tijd wel hadden kunnen genezen. Maar nu hing de stank van de dood om de roerloze gestalte heen. Ze steeg op van ledematen die overdekt waren met zwerende wonden, veroorzaakt door folteringen.

‘Ik hoop dat hij tegen ze gelogen heeft,’ mompelde Johnny terwijl hij zijn best deed het de stervende gevangene zo gerieflijk mogelijk te maken. Gordon hielp mee hun dekens om hem heen te schikken. Hij kon maar niet bedenken waar de man vandaan kon komen. Hij zag er niet uit als eentje uit het Willamettegebied. En anders dan de meeste mannen van Camas en Roseburg was hij duidelijk tot voor kort gladgeschoren geweest. Ondanks de slechte behandeling die hij had ondergaan had hij te veel vlees op zijn botten om een horige te kunnen zijn.

Opeens onderbrak Gordon zijn bezigheid en liet zich op zijn hurken zakken. Zijn ogen gingen dicht en weer open. Hij staarde vol verbazing. ‘Johnny, kijk eens hier. Is dit wat ik denk dat het is?’ Johnny tuurde in de richting waarin hij wees, schoof dan de dekens terug om beter te kunnen zien. ‘Krijg nou wat… Gordon, dit lijkt wel een uniform!’

Gordon knikte. Een uniform… en duidelijk een van naoorlogse makelij. Het was volkomen anders van kleur en snit dan alles wat de Holnisten droegen, of trouwens ook dan alles wat een van hen ooit eerder in Oregon gezien had.

Op zijn ene schouder droeg de stervende een epaulet waarop een symbool was geborduurd dat Gordon herkende van heel lang geleden… een bruine grizzlybeer die trots voortschreed over een rode balk… tegen een gouden veld als achtergrond.

Een poosje later kwam bericht dat men Gordon opnieuw wilde spreken. Het gebruikelijke escorte kwam hem bij het licht van toortsen halen.

‘Die man daar is stervende,’ meldde hij het hoofd van de wacht.

De zwijgzame Holnist, die drie oorringen droeg, haalde zijn schouders op. ‘Nou en? D’r komt een vrouw ’m verzorgen. Nou meekomen jij. De generaal wacht.’

Op weg over het maanbeschenen pad kwam van de andere kant een gebogen gestalte hen tegemoet. Het sloofje met de neerhangende schouders stapte opzij om de mannen te laten passeren, strak neerkijkend op het blad met rollen verband en potten zalf dat ze droeg. Geen van de afstandelijke bewakers scheen haar zelfs maar op te merken.

Op het laatste moment sloeg ze haar ogen naar Gordon op. Hij herkende dezelfde jonge vrouw met het met grijs doorschoten haar die enkele dagen tevoren zijn uniform had meegenomen en gerepareerd. Hij probeerde haar bij het passeren een glimlach te schenken, maar daar scheen ze alleen maar van te schrikken. Ze boog het hoofd en schuifelde weg, het duister in.

Bedroefd vervolgde Gordon met zijn escorte zijn weg. Ze had hem enigszins aan Abby doen denken. Ook over zijn vrienden in Pine View maakte hij zich zorgen. De Holnisten-verkenners die zijn dagboek hadden ontdekt waren tot heel dicht bij het vriendelijke dorpje gekomen. Niet alleen de kwetsbare beschaving in de Willamettevallei verkeerde in vreselijk gevaar.

Nergens was er meer iemand veilig, wist hij – behalve misschien George Powhatan die lekker rustig boven op de Suikerbroodberg woonde en zich bezighield met zijn bijen en bier terwijl de rest van wat er nog van de wereld over was in brand stond.

‘Ik begin jouw getreuzel zat te worden, Krantz,’ zei generaal Macklin tegen hem toen de bewakers het vroegere parkwachtersgebouw met zijn wanden vol boeken hadden verlaten.

‘U brengt me ook in een moeilijke positie, generaal. Ik ben nog aan het studeren in het boek dat kolonel Bezoar me geleend heeft om te kunnen begrijpen –’

‘Geen geouwehoer, wil je?’ Macklin kwam op Gordon toe tot zijn gezicht zich op een halve meter van dat van Gordon bevond. Zelfs wanneer hij omhoogkeek boezemde het vreemd verwrongen gelaat van de Holnist ontzag in.

‘Ik heb kijk op kerels, Krantz. Jij bent sterk, zeker weten, en je zou een goeie vazal zijn. Maar je bent helemaal verziekt door schuldgevoelens en andere “beschaafde” vergiften. En wel zo erg dat ik begin te denken dat ik toch geen fluit aan je zal hebben.’

Het was duidelijk wat hij impliceerde. Gordon moest zichzelf geweld aandoen om niets te laten merken van de plotselinge slapte in zijn knieën.

‘Jij kunt baron van Corvallis worden, Krantz. Een hoge piet in ons nieuwe rijk. Je mag zelfs vasthouden aan een paar van die rare, ouderwetse ideeën van je, als je dat wilt… en als je sterk genoeg bent om ze op te leggen. Je wilt aardig tegen je eigen vazallen zijn? Je wilt postkantoren? We zouden misschien zelfs nog wel iets kunnen doen met die “Nieuwe Verenigde Staten” van je.’ Macklin schonk Gordon een walmende glimlach vol tanden. ‘Daarom weten alleen Charlie en ik van dat zwarte dagboekje van jou af, tot we het idee van alle kanten hebben bekeken.

Dit is niet omdat ik je mag, begrijp dat goed. Het is omdat we er garen bij zouden kunnen spinnen als je meewerkt. Jij zou die techneuten in Corvallis mogelijk beter hanteren dan een van mijn jongens dat zou kunnen. Misschien besluiten we zelfs wel om dat Cyclops-apparaat aan de gang te houden, als het de kosten opbrengt.’

De Holnisten hadden dus nog niet door de mythe van de grote computer heen geprikt. Niet dat het er veel toe deed. Ze hadden nooit veel waardering voor technologie gehad, behalve voor de wapentechnische kant ervan. Van wetenschappelijke kennis had iedereen te veel profijt, vooral de zwakken.

Macklin pakte de pook bij het haardvuur op en sloeg er zachtjes mee op zijn linker handpalm. ‘Het alternatief is natuurlijk dat we Corvallis in de lente toch maar innemen. Alleen, als we het op onze manier moeten doen, gaat het in de fik. En dan is er nergens meer een postkantoortje, jochie. En ook geen slimme machine.’

Macklin stak de pook naar voren en tikte ermee op een vel papier op het bureau. Ernaast stond een inktpot, met een pen. Gordon begreep uitstekend wat de man van hem verwachtte.

Als hij alleen maar met het plannetje mee had hoeven gaan, had Gordon onmiddellijk toegehapt. Hij zou mee hebben gespeeld tot hij de kans kreeg ertussenuit te knijpen.

Maar Macklin was te uitgekookt. Hij wilde dat Gordon ten bewijze van zijn betrouwbaarheid voordat hij werd vrijgelaten een brief aan de Raad in Corvallis schreef om hen te bewegen enkele belangrijke stadjes aan de Holnisten uit te leveren. Natuurlijk had Gordon alleen het woord van de generaal dat hij daarna tot ‘baron van Corvallis’ zou worden benoemd. Hij betwijfelde of Macklins woord iets meer waard was dan dat van hemzelf.

‘Misschien denk je dat we niet sterk genoeg zijn om dat zielige “Willamette-leger” zonder jouw hulp op te ruimen?’ Macklin lachte en draaide zich om naar de deur.

‘Shawn!’

Macklins vierkante lijfwacht kwam met zo’n snelle en vloeiende beweging het vertrek binnen dat het bijna niet te volgen was. Hij sloot de deur, liep naar de generaal en sprong in de houding.

‘Ik ga je een geheimpje verklappen, Krantz. Shawn en ik en die lelijkerd die jou in je kraag gegrepen heeft zijn de laatsten van onze soort.’ Macklin sloeg een vertrouwelijke toon aan. ‘Het was allemaal zwaar geheim, maar je hebt misschien weleens wat geruchten gehoord. De experimenten hebben een aantal speciale gevechtseenheden opgeleverd die anders waren dan alles wat er tot dan toe geweest was.’

Gordon knipperde met zijn ogen. Plotseling viel het allemaal op zijn plek: de griezelige snelheid van bewegen van de generaal, het netwerk van littekens op zijn huid en die van zijn beide adjudanten.

‘Jullie zijn opgevoerd!’

Macklin knikte. ‘Knappe jongen. Je hebt goed opgelet, voor een studentje dat zijn geest liet aantasten door zulke dingen als psychologie en ethica.’

‘Maar we dachten allemaal dat het niet meer dan geruchten waren! U wilt dus echt zeggen dat ze soldaten namen en met ze aan het knutselen sloegen totdat ze –’

Hij brak af, met zijn blik op de merkwaardig knobbelige spieren van Shawns armen. Hoe onmogelijk het ook leek, het verhaal moest waar zijn. Er was geen andere rationele verklaring.

‘Ze hebben ons voor het eerst uitgeprobeerd in Kenia, en de regering was zeer ingenomen met de resultaten op het slagveld. Maar ik denk dat ze minder blij waren met wat er gebeurde nadat de vrede was uitgeroepen en ze ons weer naar huis haalden.’

Gordon keek gefascineerd toe toen Macklin zijn lijfwacht de pook toestak, en deze het ene eind ervan beetpakte, niet in zijn gesloten vuist maar tussen zijn twee vingers en zijn duim. Macklin pakte het andere uiteinde net zo vast.

Ze trokken ieder een kant op. Zonder zelfs maar zwaarder te gaan ademen sprak Macklin voort. ‘Het experiment duurde van eind jaren tachtig tot begin jaren negentig. Voornamelijk Speciale Strijdkrachten. Ze zochten er wilde jonge honden zoals wij voor uit. Lui met een natuurlijke aanleg, met andere woorden.’

De stalen pook wiebelde niet en beefde niet. Praktisch bewegingloos blijvend, begon hij uit te rekken.

‘O, we hebben die Cubanen aardig op hun donder gegeven,’ knikte Macklin, met zijn blik strak op Gordon gericht. ‘Maar het leger was niet ingenomen met de manier waarop sommige van de veteranen zich gedroegen toen de actie was afgelopen en we allemaal weer naar huis gingen. Ze waren bang voor Nate Holn, snap je. Toen al. Hij sprak vooral de sterken aan, en dat wisten ze. Het opvoerings-programma werd stopgezet.’

De pook begon in het midden dofrood te gloeien. Hij was anderhalf keer zo lang geworden en begon nu draden te trekken, als uiteengetrokken toffee. Gordon wierp een korte blik op Charles Bezoar, die tussen de beide opgevoerden stond.

De kolonel der Holnisten likte nerveus en weinig in zijn sas langs zijn lippen.

Gordon begreep wat er in de man omging. Dit was een kracht die Bezoar nooit kon hopen te bezitten. De wetenschappers en de ziekenhuizen waar het experiment was uitgevoerd bestonden al lang niet meer. Volgens Bezoars credo moesten deze mannen boven hem staan.

De uiteinden van de uitgerekte pook sprongen met een luide knal uiteen, met een vrijkomen van wrijvingshitte die op enige afstand te voelen was. Geen van de beide opgevoerde militairen veerde zelfs maar even mee.

‘Dat is alles, Shawn.’ Macklin gooide de stukken in de open haard terwijl zijn adjudant stram op zijn hakken omdraaide en het vertrek uitmarcheerde. De generaal keek Gordon met een snaakse uitdrukking op zijn gezicht aan.

‘Betwijfel je nu nog dat we met mei in Corvallis zijn? Met of zonder jou? Elk van de niet-opgevoerde jongens in mijn leger zijn twintig van jullie stoethaspels van boeren waard – of van jullie halfgare strijdsters.’

Gordon keek vlug op, maar Macklin praatte gewoon door.

‘Maar zelfs als de krachten gelijker verdeeld waren, zouden jullie nog steeds geen schijn van kans hebben! Denk je dat wij opgevoerden, al zijn we met weinigen, niet een van jullie versterkingen binnen zouden kunnen glippen en ze met de grond gelijk maken als we dat wilden? We zouden jullie onnozele bastions met onze blote handen aan stukken kunnen trekken. Daar hoef je echt geen seconde aan te twijfelen.’

Hij schoof het vel schrijfpapier naar voren en rolde Gordon de pen toe.

Gordon staarde op het vergeelde velletje neer. Wat maakte het uit? Na al deze openbaringen wist hij wel uit welke hoek de wind waaide. Hij ontmoette Macklins blik. ‘Ik ben onder de indruk. Echt waar. Dat was een overtuigende demonstratie. Maar vertel me eens, generaal, als u zo goed bent, waarom bent u op dit moment dan niet in Roseburg?’

Terwijl Macklin rood aanliep, schonk Gordon de Holnisten-bevelhebber een lichte glimlach. ‘Nu we het er toch over hebben, wie is er bezig u uit uw eigen domein te verjagen? Ik had al eerder moeten beseffen waarom u zoveel druk achter deze oorlog zet. Waarom uw mensen zich hier met hun horigen en wereldse bezittingen verzamelen om en masse naar het noorden te trekken. De meeste invasies van barbaren uit de geschiedenis zijn op die manier begonnen, als dominostenen die door andere dominostenen worden omgegooid. Zeg me eens, generaal, van wie krijgen jullie zo op je donder dat jullie de Rogue uit moeten?’

Macklins gezicht stond op storm. Knoestige handen balden zich met rollende spieren tot zware vuisten met witte knokkels. Gordon verwachtte elk ogenblik de hoogste prijs te moeten betalen voor zijn bijzonder veel voldoening schenkende uitval.

Macklin kon zich maar net beheersen; hij wendde zijn blik geen seconde van Gordon af. ‘Weg met die vent!’ snauwde hij Bezoar toe.

Gordon haalde zijn schouders op en keerde zich van de ziedende superman af.

‘En als je terug bent ga ik hier werk van maken, Bezoar. Ik wil weten wie er z’n mond voorbij heeft gepraat.’ Macklins stem achtervolgde zijn chef van de geheime dienst naar buiten, waar de wachten zich achter hen aansloten.

Bezoars hand op Gordons elleboog beefde de hele weg terug naar het gevangenenkot.

‘Wie heeft die man hier gebracht!’ schreeuwde Bezoar toen hij de stervende gevangene zag liggen op de stromatras tussen Johnny en de met grote ogen toekijkende vrouw.

Eén van de wachten knipperde met zijn ogen. ‘Isterman, denk ik. Hij is net binnengekomen van het front aan de Zalmrivier –’

… Het front aan de Zalmrivier… Gordon herkende de naam van een stroom in noord-Californië.

‘Hou je kop!’ krijste Bezoar bijna, maar Gordon had zijn vermoeden bevestigd gezien. Er stak meer achter deze oorlog dan ze tot deze avond hadden geweten.

‘Haal die vent hier weg! En breng dan meteen Isterman naar het grote huis!’

De wachten kwamen razendsnel in beweging.

‘Hee, rustig aan met ’m,’ riep Johnny toen ze de bewusteloze als een zak aardappelen oppakten. Bezoar schonk hem een vernietigende blik. De Holnist ventileerde zijn woede door naar de vrouw te trappen, maar het sloofje had het al haarfijn aan voelen komen. Ze was de deur uit voordat zijn voet haar raakte.

‘Ik zie je morgen,’ zei Bezoar tegen Gordon. ‘Ik denk dat je in de tussentijd nog maar eens ernstig over het schrijven van de brief naar Corvallis na moet denken. Het was niet verstandig wat je daarstraks gedaan hebt.’

Gordon keek ongeïnteresseerd door de man heen, alsof hij nauwelijks aandacht verdiende. ‘Wat tussen de generaal en mij passeert gaat u niets aan,’ deelde hij Bezoar mee. ‘Alleen gelijken hebben het recht om dreigementen of uitdagingen uit te wisselen.’

Het citaat uit Nathan Holns boek leek Bezoar achteruit te doen deinzen alsof hij een vuistslag had gekregen. Hij staarde Gordon aan terwijl deze zich op de stromatras neerliet en zijn armen achter zijn hoofd kruiste, de voormalige advocaat volledig negerend.

Pas toen Bezoar was vertrokken en de rust weer in het sombere hok was neergedaald, kwam Gordon overeind en haastte hij zich naar Johnny toe.

‘Heeft die soldaat met zijn berevlag nog iets gezegd?’

Johnny schudde zijn hoofd. ‘Hij is helemaal niet meer bijgekomen, Gordon.’

‘En de vrouw, heeft zij niets gezegd?’

Johnny keek naar links en naar rechts. De andere gevangenen zaten in hun hoek naar de muur te staren, zoals ze dat al weken deden.

‘Geen woord, maar ze heeft me dit toegestopt.’

Gordon pakte de gescheurde envelop aan. Hij herkende de velletjes papier zodra hij ze eruit trok.

Het was Dena’s brief – de brief die hij uit George Powhatans handen ontvangen had, op de Suikerbroodberg. Hij moest die in zijn broekzak gehad hebben toen de vrouw zijn kleren meenam voor de schoonmaakbeurt. Ze had hem dus een tijdje in haar bezit gehouden. Geen wonder dat Macklin en Bezoar er nooit iets over hadden gezegd!

Gordon was vastbesloten de generaal nooit de brief in handen te laten krijgen. Hoe mesjokke Dena en haar vriendinnen ook waren, ze hadden recht op een kans. Hij begon de brief te verscheuren alvorens hem op te eten, maar Johnny stak zijn hand uit en hield hem tegen. ‘Niet doen, Gordon! Ze heeft iets op de laatste pagina geschreven!’

‘Wie? Wie heeft er…’ Gordon verschoof de velletjes in het zwakke maanlicht dat tussen de planken door viel. Uiteindelijk zag hij wat met potlood geschreven hanepoten, grove blokletters die sterk afstaken onder Dena’s vloeiende handschrift.

is waar?

zijn vrouwen in het noorden zo vrij?

zijn sommige mannen zowel goed als sterk?

zal ze voor u sterven?

Gordon bleef een lange tijd op de droevige, simpele woorden neerkijken. Overal volgden zijn geesten hem, ondanks zijn pasverworven berusting. Wat George Powhatan over Dena’s motieven had gezegd knaagde nog steeds aan hem.

De Grote Dingen wilden hem niet loslaten.

Langzaam at hij de brief op. Hij wilde deze bepaalde maaltijd niet met Johnny delen, maar maakte een boetedoening, een sacrament, van elk stukje.

Ongeveer een uur later was er buiten activiteit – een soort ceremonie. Aan de overkant van de open ruimte, bij het oude warenhuis van Agness, marcheerde een dubbele rij Holnisten-soldaten op het langzame ritme van omfloerste trommen voorbij. Tussen hen in liep een lange, blonde man. Gordon herkende hem als een van de soldaten in camouflagekleding die vroeger op de dag de stervende gevangene bij hen had gedumpd.

‘Dat moet Isterman zijn,’ merkte Johnny geboeid op. ‘Dat zal hem leren niet terug te komen zonder zich meteen bij G-2 te melden.’

Gordon bedacht bij zichzelf dat Johnny in de videotheek van Corvallis naar te veel oude films uit de Tweede Wereldoorlog moest hebben gekeken.

Achter aan de rij soldaten van het escorte herkende hij Roger Septin. Zelfs in het donker kon hij zien dat de voormalige roofovervaller uit de bergen liep te beven en nauwelijks zijn geweer kon vasthouden. Ook de juristenstem van Charles Bezoar klonk nerveus toen hij de beschuldiging voorlas. Isterman ging met zijn rug tegen een grote boom staan, zonder enige uitdrukking op zijn gezicht. Zijn sliert trofeeën lag als een patroongordel over zijn borstkas… als een sjerp van naargeestige tekenen van verdienste.

Bezoar stapte opzij en generaal Macklin kwam naar voren om de veroordeelde toe te spreken. Macklin schudde Isterman de hand, kuste hem op beide wangen, en ging toen naast zijn adjudant staan om bij de afwikkeling van de zaak toe te kijken. Een van twee oorringen voorziene sergeant snauwde korte bevelen. De soldaten van het executiepeloton knielden, legden aan en vuurden als één.

Behalve Roger Septin. Die pardoes flauwviel.

De lange blonde Holnisten-officier lag nu ineengezakt in een vijver van bloed onder aan de boom. Gordon dacht aan de gevangene die zo kort hun gevangenschap had gedeeld, en die hun zoveel had verteld zonder zelfs maar één keer zijn ogen op te slaan.

‘Slaap wel, Californiër,’ fluisterde hij. ‘Je hebt er nog eentje extra van hen meegenomen. Als wij het allen nog eens zo goed mochten doen.’

14

Die nacht droomde Gordon dat hij toekeek bij een schaakspelletje tussen Benjamin Franklin en een vierkantige ijzeren kachel.

‘Het probleem heeft met evenwicht te maken,’ zei de grijzende staatsman-wetenschapper tegen zijn uitvinding, Gordon negerend die op het schaakbord stond neer te kijken. ‘Ik heb er wat over nagedacht. Hoe kunnen we een systeem in elkaar zetten dat individuen aanmoedigt hun best te doen en uit te blinken, en toch ook enige bewogenheid met de zwakken aan de dag legt, en krankzinnigen en tirannen uitschakelt?’ Achter het gloeiende rooster van de kachel lekten de vlammen als dansende rijen lichtjes. Met eerder geziene dan gehoorde woorden kwam de vraag:

‘…Wie zal de verantwoordelijkheid op zich nemen…?’

Franklin verplaatste een wit paard. ‘Goeie vraag,’ zei hij, achteroverleunend. ‘Heel goeie vraag. Natuurlijk kunnen we constitutionele checks and balances invoeren, maar die stellen niks voor als de burgers er niet zelf voor zorgen dat de beveiligingen in acht worden genomen. De hebzuchtigen en de strevers naar macht zullen altijd manieren zoeken om de regels te overtreden, of ze naar hun hand te zetten.’

De vlammen flakkerden op, en op de een of andere manier bleek een rode pion te zijn verplaatst.

‘… Wie..?’

Franklin haalde een zakdoek uit zijn zak en veegde zijn voorhoofd af. ‘Tirannen in de dop hebben een oeroud arsenaal aan methoden – door de gewone man te manipuleren, tegen hem te liegen, of zijn geloof in zichzelf te vernietigen. Men zegt dat “macht corrumpeert”, maar in feite is het meer zo dat macht de corrumpeerbaren aantrekt. Geestelijk gezonde mensen worden gewoonlijk door andere dingen dan macht aangetrokken. Wanneer ze tot handelen overgaan, beschouwen ze dat als een dienstverlening, waar grenzen aan zijn. Maar de tiran is op zoek naar overheersing, onverzadigbaar, onstuitbaar.’

‘…Dwaze kinderen…’ flakkerden de vlammen.

‘Ja,’ knikte Franklin onder het oppoetsen van zijn bifocale brilletje. ‘Toch geloof ik dat bepaalde vernieuwingen zouden kunnen helpen. De juiste mythen, bijvoorbeeld. En dan, als het Goede bereid is offers te brengen…’ Hij stak zijn hand uit, pakte zijn dame op, aarzelde een ogenblik, en bracht toen het tere ivoren stuk helemaal naar de andere kant van het bord, bijna onder het gloeiendhete rooster.

Gordon wilde een waarschuwende kreet slaken. De koningin stond daar volledig onbeschermd. Er was niet eens een pion in de buurt om haar dekking te geven.

Zijn grootste vrees werd vrijwel dadelijk bewaarheid. De vlammen laaiden op. In een flits stond er een rode koning op een bergje as op de plek waar de slanke witte gestalte nog maar een seconde tevoren gestaan had.

‘Och Heer, nee,’ jammerde Gordon. Zelfs in de slechts half kritische droomtoestand wist hij wat er gebeurde, en wat het symboliseerde.

‘… Wie zal de verantwoordelijkheid op zich nemen…’ vroeg de kachel opnieuw.

Franklin antwoordde niet. In plaats daarvan verschoof hij in zijn stoel. Die kraakte toen hij zich omdraaide. Over de rand van zijn bril keek hij Gordon recht aan.

‘U ook al?’ beefde Gordon. Wat willen jullie toch allemaal van me!

Heen en weer rollend rood. En Franklin glimlachte.

Hij schrok wakker en keek wild om zich heen, tot hij Johnny Stevens over zich heen gebogen zag, op het punt hem bij de schouder te pakken.

‘Gordon, ik denk dat je beter even kunt kijken. Er is iets met de bewakers aan de hand.’

Hij kwam in zijn ogen wrijvend overeind. ‘Laat zien.’

Johnny nam hem mee naar de oostwand van de schuur, bij de deur. Het kostte even tijd om aan het heldere maanlicht te wennen. Toen kon Gordon de beide survivalisten onderscheiden die de opdracht hadden hen te bewaken.

De ene soldaat lag achterover tegen een zitbank van boomstammen, en staarde met openhangende mond en lege blik omhoog naar de laaghangende, rommelende wolken. De andere Holnist lag nog te rochelen. Hij klauwde in de grond in een poging naar zijn geweer toe te kruipen. In de ene hand hield hij zijn scherpgeslepen dolk, die opglansde in het zwakke schijnsel van het vuur. Bij zijn knieën lag een omgevallen bierpul; een bruine vlek verspreidde zich bij de kapotte rand.

Enkele seconden later zakte het hoofd van de tweede bewaker opzij. Zijn doodstrijd eindigde in een zwak gereutel.

Johnny en Gordon keken elkaar aan. Toen schoten ze als één man op de deur af om te proberen die te openen, maar het slot zat stevig op zijn plaats. Johnny stak zijn arm door een opening tussen de planken om te zien of hij de bewaker bij zijn uniform beet kon grijpen. De sleutels…

‘Verdomme! Hij ligt net te ver!’

Gordon begon aan de planken te trekken. De houten schuur zat zeker flodderig genoeg in elkaar om hem met de hand te kunnen slopen. Maar toen hij trok, piepten de roestige spijkers, zodat het haar in zijn nek overeind ging staan.

‘Wat doen we nou?’ vroeg Johnny.

‘Als we een harde ruk geven, in één keer, zouden we misschien snel uit kunnen breken en over het pad naar de kano’s rennen…’ Gordon zweeg, en zei toen: ‘Ssttt!’ Hij wenkte hem zich stil te houden. Buiten in het duister had hij een gestalte zien bewegen.

Schoorvoetend, nerveus, scharrelde er een kleine, sjofele gedaante op de maanverlichte open plek buiten de schuur toe, waar de dode bewakers lagen.

‘Zij is het!’ fluisterde Johnny. Ook Gordon herkende het donkerharige sloofje dat de deerniswekkende voetnoot bij Dena’s brief geschreven had. Hij keek toe hoe ze haar doodsangst en levenslange conditionering overwon om bij beide bewakers te kijken of ze niet ademden en dus nog in leven waren.

Haar hele lichaam schokte en een zacht gejammer ontsnapte haar terwijl ze de sleutelring onder de gordel van de tweede man zocht. Om erbij te kunnen moest ze haar vingers tussen zijn weerzinwekkende trofeeën door steken, maar ze sloot haar ogen en haalde ze zacht rinkelend te voorschijn.

Elke seconde was een kwelling terwijl ze met het slot morrelde.

Hun bevrijdster dook weg toen de twee mannen ten slotte naar buiten stoven, op de beide wachten toe, die ze van hun messen, munitiegordels en geweren ontdeden. Ze sleurden de lijken mee terug de schuur in en sloten en vergrendelden de deur.

Gordon liet zich op zijn hurken zakken voor de ineengedoken op de grond zittende vrouw. ‘Hoe heet je?’ vroeg hij. Ze hield haar ogen dicht toen ze antwoord gaf.

‘H-Heather.’

‘Heather. Waarom heb je ons geholpen?’

Haar ogen gingen open. Ze waren van een verrassend fel groen. ‘Uw… uw vrouw schreef…’ Ze deed zichtbaar moeite zich te vermannen. ‘Ik heb nooit gesnapt wat de oude vrouwen over vroeger zeien… Maar toen praatten d’r wat nieuwe gevangenen over hoe het in ’t noorden was… en toen kwam u… u gaat me toch niet te hard slaan omda’k in uw brief gelezen heb, asteblief?’

Ze deinsde terug toen Gordon zijn hand uitstrekte om even zacht de zijkant van haar gezicht aan te raken, dus trok hij hem terug. Tederheid was haar te onbekend. Er kwamen allerlei manieren om haar gerust te stellen bij hem op, maar hij hield het bij de eenvoudigste, die ze tenminste zou begrijpen. ‘Ik ga je helemaal niet slaan,’ zei hij tegen haar. ‘Nooit.’

Johnny verscheen naast hem. ‘Er is maar één bewaker bij de kano’s, Gordon. Ik geloof dat ik wel een manier zie om bij hem te komen. Het mag er dan wel een van de Rogue zijn, maar hij zal niks verwachten. We kunnen ’m uit de weg ruimen.’

Gordon knikte. ‘We zullen haar mee moeten nemen,’ zei hij.

Johnny leek verscheurd tussen mededogen en overwegingen van praktische aard. Hij beschouwde het duidelijk als zijn eerste plicht om Gordon daar vandaan te krijgen. ‘Maar…’

‘Ze weten heus wel wie de wachten vergiftigd heeft. Als ze blijft wordt ze gekruisigd.’

Johnny knipperde met zijn ogen en knikte toen, kennelijk blij het dilemma zo eenvoudig opgelost te zien.

‘Oké. Laten we dan maar gaan!’

Ze wilden al overeind komen, maar Heather pakte Gordon bij zijn mouw. ‘Ik heb een vriendin,’ zei ze, en draaide zich om om iemand in het duister daarbuiten te wenken.

Uit de schaduw van de bomen stapte een slanke gestalte te voorschijn, gekleed in een broek en een overhemd die ettelijke maten te groot waren en bij haar middel bijeen en op hun plek gehouden werden door een strak aangetrokken brede riem. Desondanks was het figuur van de tweede vrouw voor dat van geen andere te verslijten. Charles Bezoars maîtresse had haar blonde haar in haar nek bijeengebonden en hield een klein pakje in haar hand. Ze leek haast nog nerveuzer dan Heather.

Dat was begrijpelijk, dacht Gordon. Tenslotte had ze bij een ontsnappingspoging meer te verliezen. Het was een blijk van haar wanhoop dat ze bereid was mee te gaan met twee haveloze onbekenden uit een bijna mythisch noorden.

‘Ze heet Marcie,’ zei de andere vrouw tegen hem. ‘We wisten niet zeker of jullie ons wel mee zouwen willen nemen, dus heb ze wat presentjes voor jullie meegebracht.’

Met bevende handen knoopte Marcie een zwarte lap zeildoek open. ‘H-hier is uw p-post,’ zei ze. Het meisje stak Gordon het stapeltje papieren behoedzaam toe, alsof ze bang was ze met haar aanraking te ontwijden.

Gordon moest bijna hardop lachen toen hij het bundeltje vrijwel waardeloze brieven zag. Maar hij hield zich in toen hij zag wat ze nog meer in haar hand had: een klein, beduimeld boekje met een zwarte kaft. Toen kon Gordon alleen nog maar met zijn ogen knipperen, bij de gedachte aan de risico’s die ze moest hebben genomen om het te pakken te krijgen.

‘Goed,’ zei hij, het pakje aannemend en weer dicht bindend. ‘Kom maar mee en hou je stil! Wanneer ik dit teken met mijn hand geef, moeten jullie blijven waar je bent en op ons wachten.’

Beide vrouwen knikten ernstig. Gordon keerde zich om met de bedoeling het voortouw te nemen, maar Johnny was al weggeslopen over het pad naar de rivier.

Nu geen punt van maken. Hij heeft gelijk, verdomme.

Weer vrij zijn was ongelooflijk heerlijk. Maar het bracht die ellendige Plicht weer mee. Vol verbittering over het feit dat hij opnieuw ‘belangrijk’ was, volgde hij Johnny in gebukte houding naar de kano’s, voor de beide vrouwen uit.

15

Ze hadden geen keuze wat betreft de richting die ze op zouden gaan. De lentedooi was ingevallen en de Rogue was al een woeste stroom. Het enige wat hen te doen viel was de rivier afzakken en bidden.

Johnny verkneukelde zich nog steeds over zijn geslaagde besluiping van de wachtpost. Die had zich pas omgedraaid toen hij nog maar twee stappen van hem vandaan was, en was vrijwel geluidloos neergegaan toen Johnny hem besprong en met drie snelle messtoten een einde aan zijn verzet maakte. De jongeman uit Cottage Grove was nog helemaal vol van zijn eigen vechtkunst toen ze de vrouwen in de boot laadden en afduwden om zich door de stroom naar het midden van de rivier te laten voeren.

Gordon had het hart niet om het zijn jonge vriend te vertellen, maar hij had het gezicht van de wachtpost gezien voordat ze hem in de rivier smeten. Die arme Roger Septin had verbaasd gekeken – gekwetst – nauwelijks het beeld van de Holnistische superman.

Gordon herinnerde zich zijn eigen eerste keer, bijna twee decennia geleden, toen hij op plunderaars en brandstichters moest schieten in de tijd dat er nog iets van gezag bestond, voordat de militie-eenheden gingen deelnemen aan de opstanden die ze neer hadden moeten slaan. Hij herinnerde zich niet, toen trots zijn geweest; hij had ’s nachts gehuild om de mannen die hij gedood had.

Maar och, dat waren andere tijden, en een dode Holnist was een goede Holnist, hoe je het ook bekeek.

Ze hadden een oever vol onbruikbaar gemaakte kano’s achtergelaten. Elke seconde vertraging was een kwelling geweest, maar ze moesten zorgen dat ze niet té gemakkelijk konden worden gevolgd. Hoe dan ook, het gaf de vrouwen iets te doen, en ze wierpen zich met grote ijver op hun taak. Erna leken zowel Marcie als Heather wat minder onderdanig en nerveus.

Nu zaten ze ineengedoken op de bodem van de kano terwijl Gordon en Johnny met de peddels en het onbekende vaartuig worstelden. De maan bleef achter wolken wegduiken en weer te voorschijn komen terwijl ze de peddels door het water trokken en al doende probeerden het goede ritme te pakken te krijgen.

Ze waren nog niet ver toen ze het eerste stel zandbanken bereikten. Binnen enkele ogenblikken was de tijd voor oefening voorbij toen ze door de schuimende stroomversnellingen omlaagstortten, en op een haar na langs glinsterende rotsuitsteeksels stoven die ze dikwijls pas op het laatste ogenblik zagen.

Gezwollen door het smeltwater was de rivier een woeste stroom geworden. Het geraas van het neerstortende water vervulde de lucht, en de waternevels verduisterden het af en toe doorkomende licht van de maan. Tegen de rivier viel niet te vechten; ze konden alleen maar vleien, overhalen, afleiden, en hun broze vaartuig tussen nauwelijks zichtbare gevaren door manoeuvreren.

Bij het eerste rustige gedeelte stuurde Gordon hen naar de kant. Hij en Johnny lieten hun peddels rusten, keken elkaar aan, en barstten op hetzelfde moment in lachen uit. Marcie en Heather staarden verbaasd naar de beide mannen die daar buiten adem zaten te giechelen van de adrenaline en het suizen van de vrijheid in hun bloed en oren. Johnny slaakte een joelende kreet en sloeg met zijn peddel op het water.

‘Kom op, Gordon. Het is geweldig! Laten we verder gaan!’

Gordon kwam wat op adem en veegde het schuim uit zijn ogen. ‘Oké,’ zei hij, zijn haar uitschuddend. ‘Maar voorzichtig, hè?’

Ze staken tegelijk hun peddels in het water en kantelden bijna toen de stroom weer vat op hen kreeg.

‘O, shit,’ schold Johnny. ‘En ik vond het daarstraks –’

De rest van zijn woorden ging in het lawaai teloor, maar Gordon maakte de gedachte af.

En ik vond het daarstraks al eng!

De openingen tussen de rotsblokken vormden smalle, dodelijke stroomversnellingen. Hun kano perste zich met een gruwelijk schrapend geluid door de eerste en schoot er hachelijk scheef hangend uit. ‘Tegenwicht geven,’ schreeuwde Gordon. Hij lachte nu niet meer, maar vocht om te overleven.

We hadden moeten gaan lopen… we hadden moeten gaan lopen… we hadden moeten gaan lopen…

Het onvermijdelijke gebeurde echter sneller dan zelfs hij had verwacht… nog geen vijf kilometer stroomafwaarts. Een onder water verdwenen boom – een verborgen uitsteeksel vlak vóór de harde rotswand, net om de bocht in de kloof – een strook deinend water gehuld in duisternis, tot het te laat was om nog iets anders te doen dan vloeken en met de peddel in het water hakken in een poging de boot af te wenden.

Een aluminium kano had de botsing waarschijnlijk wel overleefd, maar na jaren van oorlog waren die er niet meer. Het zelfgebouwde geval van hout en bast scheurde open met een gefolterde kreet, meerstemmig begeleid door het gillen van de vrouwen toen ze allen het ijzige water in tuimelden.

De plotselinge kou benam hem de adem. Gordon hapte naar lucht en graaide met één arm naar de gekapseisde kano. Zijn andere hand schoot uit en greep Heathers donkere haardos stevig vast, nog net op tijd om te verhinderen dat ze door het water werd meegesleurd. Hij moest zich inspannen om te vermijden dat ze zich in haar wanhoop aan hem vastklemde, en toch zien dat hij haar hoofd boven water hield… terwijl hij tegelijk moest vechten om zelf nog lucht te krijgen in de schuimende golven.

Ten slotte voelde hij zand onder zijn voeten. Het kostte hem zijn laatste krachten om zich tegen het trekken van de rivier en de zuigende modder te blijven verzetten, tot hij ten langen leste zijn naar adem snakkende last uit het water kon slepen en zich op een mat van rottende begroeiing bij de steile oeverrand neer kon laten vallen. Naast hem hoestte en snikte Heather. Hij hoorde Johnny en Marcie niet ver daarvandaan proesten en sputteren en wist dat zij het ook gered hadden. Maar hij had geen gram energie meer over om het te vieren. Hij bleef zwaar ademend liggen, naar het leek urenlang niet meer in staat zich zelfs maar te verroeren.

Ten slotte zei Johnny iets. ‘We hadden haast geen spullen te verliezen. Maar ik denk wel dat mijn munitie nat is. Je geweer weg, Gordon?’

‘Ja.’ Hij kwam kreunend overeind en voelde aan een smalle snede op de plek waar de brekende kano langs zijn voorhoofd was gezwiept. Niemand scheen ernstig gewond te zijn geraakt, ofschoon ieders hoesten nu over begon te gaan in gebibber. Marcies geleende kleren plakten aan de blonde concubine vast op een manier die Gordon misschien wel interessant had gevonden als hij zich niet zo ellendig had gevoeld.

‘W-wat doen we nou?’ vroeg ze.

Gordon schokschouderde. ‘Om te beginnen gaan we het water weer in en zien we dat we het wrak kwijtraken.’

Ze staarden hem aan. Hij legde het uit. ‘Als ze het niet vinden, zullen ze waarschijnlijk aannemen dat we vanavond een heel eind verder zijn gekomen dan hier. Dat zou het enige kunnen zijn dat in ons voordeel werkt. Wanneer dat voor elkaar is, gaan we over land verder.’

‘Ik ben nog nooit in Californië geweest,’ gooide Johnny een balletje op, en Gordon moest erom glimlachen. Sinds ze hadden ontdekt dat de Holnisten nog een vijand hadden, had de jongen over praktisch niets anders meer gesproken.

Het idee was verleidelijk. Zuidwaarts was een richting waarin hun achtervolgers niet zouden verwachten dat ze gingen. Maar dat zou betekenen dat ze de rivier over moesten. En trouwens, als Gordon het zich goed herinnerde, lag de Zalmrivier een heel eind zuidwaarts hiervandaan. Zelfs al zou het haalbaar zijn om een paar honderd kilometer door survivalisten-gebied te sluipen, ze hadden er gewoon geen tijd voor. Nu de lente was gekomen, waren ze thuis harder nodig dan ooit.

‘We wachten in de heuvels tot onze achtervolgers voorbij zijn,’ zei hij. ‘Daarna kunnen we het beste proberen de Coquille te bereiken.’

Johnny, altijd even opgewekt en gewillig, liet zich niet door hun magere kansen terneerdrukken. Hij haalde zijn schouders op. ‘Laten we de kano dan maar gaan halen.’ Hij sprong het ijzige, tot zijn middel reikende water in. Gordon pakte een stevig stuk drijfhout om als gaffel te gebruiken, en volgde iets behoedzamer. Het water was de tweede keer niet minder gruwelijk koud. Zijn tenen begonnen al gevoelloos te worden.

Ze hadden met hun beiden de ondersteboven drijvende kano al bijna bereikt toen Johnny een kreet slaakte en wees: ‘De post!’

Aan de rand van het rustige water waarin ze zich bevonden konden ze een glinsterend, in zeildoek gewikkeld pakje zien wegdrijven naar de snelle stroming midden in de rivier.

‘Nee!’ riep Gordon. ‘Laat gaan!’

Maar Johnny was al voorover de voortbruisende wateren in gedoken. Hij zwom achter het wegdrijvend pakje aan, ook al stond Gordon naar hem te schreeuwen, ‘Kom terug, Johnny, idioot die je bent! Het heeft geen enkele waarde. Johnny!’

Hij keek in hulpeloze ontzetting toe hoe het bundeltje en de jongen die het wilde grijpen rond de volgende bocht in de rivier werden meegesleurd. Van net iets verderop kwam het zware, harteloze donderen van stroomversnellingen.

Vloekend dook Gordon de ijskoude stroom in en zwom uit alle macht om Johnny in te halen. Zijn hart bonsde en hij ademde bij elke wanhopige ademhaling ijswater in. Hij volgde Johnny bijna de bocht om, maar greep zich op het laatste moment vast aan een overhangende tak en bleef die stevig vasthouden… net op tijd.

Door het gordijn van schuim heen zag hij zijn jonge vriend achter het zwarte pakje aan de wildste waterval tot nu toe in tuimelen, een gruwelijke warreling van ebbezwarte rotspunten en waternevels.

‘Nee,’ fluisterde Gordon hees. Hij keek toe hoe Johnny en het pakje over een richel mee werden gesleurd en in een diep gat uit het zicht verdwenen.

Hij bleef ernaar staren, door het voor zijn ogen klevende haar en de verblindende, prikkende waterdruppels heen, maar er verstreken minuten en er kwam niets meer uit die vreselijke kolk omhoog.

Ten slotte begon Gordons greep te verslappen, zodat hij terug moest. Hij trok zichzelf hand over hand langs de wiebelige tak naar het traagstromende, ondiepe water bij de rivieroever. Toen dwong hij zijn voeten hem met logge, mechanische bewegingen stroomopwaarts te dragen, langs de met wijd opengesperde ogen toekijkende vrouwen, naar de vernielde kano van boombast.

Met een krom stuk drijfhout trok hij de kano mee tot achter een uitstekend gedeelte in de kloofwand, en daar sloeg hij het bootje aan stukken, die hij daarna tot onherkenbare splinters verbrijzelde. Snikkend bleef hij in het water slaan en hakken, lang nadat de stukjes waren gezonken of weggedreven.

16

Ze brachten de dag door in de doornstruiken en het onkruid onder een ingestorte betonnen bunker. Die moest voor de Doemoorlog iemands geliefde survivalisten-schuilplaats zijn geweest, maar nu was hij nog slechts een ruïne – zwaar beschadigd, vol kogelgaten en geplunderd.

Ooit, voor de oorlog, had Gordon gelezen dat sommige streken van het land vergeven waren van dit soort schuilplaatsen – zwaar bevoorraad door mannen die zich bij wijze van hobby druk bezig hielden met de eventuele instorting van de samenleving, en fantaseren wat ze daarna zouden gaan doen. Er waren cursussen geweest, workshops, gespecialiseerde tijdschriften… een hele industrie die inhaakte op ‘behoeften’ die die van de doorsnee houthakker of kampeerder verre te boven gingen.

Sommigen vonden het gewoon heerlijk om wat te dagdromen, of koesterden een betrekkelijk onschuldige hartstocht voor geweren. Weinigen waren ooit volgelingen van Nathan Holn geweest, en de meesten waren waarschijnlijk ontzet toen hun fantasieën ten slotte werkelijkheid werden.

Toen dat moment ten slotte kwam, stierven de meeste van de eenzame ‘survivalisten’ geheel alleen in hun bunkers. Vechtpartijen, en de woekerende plantengroei, hadden de spaarzame, door series plunderaars achtergelaten restanten uiteen doen vallen.

Koude regen kletterde op de betonblokken neer terwijl de drie voortvluchtigen om de beurt waakten en sliepen. Eenmaal hoorden ze geschreeuw en het pletsen van paardenhoeven in de modder. Terwille van de vrouwen spande Gordon zich in om vol zelfvertrouwen te lijken. Hij had ervoor gezorgd zo weinig mogelijk sporen achter te laten, maar zijn twee beschermelingen waren er nog niet zo ervaren in als de meisjesverkenners van het leger van de Willamette. Hij was er helemaal niet zeker van dat ze de beste spoorzoekers die er sinds Cochise hadden bestaan om de tuin zouden kunnen leiden.

De ruiters reden verder, en na een tijdje konden de vluchtelingen zich enigszins ontspannen. Gordon dutte wat. Deze keer droomde hij niet. Hij was te uitgeput om de energie voor droomgedachten te kunnen missen.

Die avond moesten ze wachten tot de maan opkwam voordat ze op weg konden gaan. Er liepen ettelijke paden die elkaar om de haverklap kruisten, maar Gordon hield hen op de een of andere manier op de goede koers, waarbij hij zich door het semi-permanente ijslaagje aan de noordkant van de bomen liet leiden.

Drie uur na zonsondergang kwamen ze bij de ruïnes van een klein dorp.

‘Illahee.’ Heather wist hoe het heette.

‘Het is verlaten,’ merkte Gordon op. Het maanbeschenen spookstadje had iets griezeligs. Vanaf het herenhuis van de baron tot aan de nederigste hut scheen het volkomen leeggehaald te zijn.

‘Al de soldaten en hun horigen zijn naar ’t noorden gestuurd,’ legde Marcie uit. ‘Er zijn de afgelopen paar weken heel wat dorpen op die manier leeggelopen.’

Gordon knikte. ‘Ze vechten aan drie fronten. Macklin maakte geen grapje toen hij zei dat hij in mei in Corvallis zou zijn. Het is voor hen de Willamette overnemen of sterven.’

De omgeving leek wel een maanlandschap. Er stonden overal jonge boompjes, maar weinig hoge. Gordon besefte dat dit een van de plekken moest zijn geweest waar de Holnisten het met roofbouw hadden geprobeerd. Maar dit gebied bestond niet uit vruchtbare akkers, zoals in de Willamettevallei. Het experiment moest mislukt zijn.

Heather en Marcie liepen hand in hand terwijl hun ogen angstig heen en weer flitsten. Gordon vergeleek hen onwillekeurig met Dena en haar trotse, dappere Amazones, of met de opgewekte, optimistische Abby in Pine View. Het echte duistere tijdperk zou voor vrouwen geen blije periode zijn, besloot hij. Daar had Dena in ieder geval wèl gelijk in gehad.

‘Laten we eens bij dat grote huis gaan kijken,’ zei hij. ‘Daar is misschien wel wat te eten.’

Dat wekte hun belangstelling. Ze renden voor hem uit naar het verlaten herenhuis, een stevige, vooroorlogse woning met een palissade en een verhakking eromheen. Toen hij hen inhaalde zaten ze net binnen het hek op hun hurken bij een tweetal donkere, op de grond liggende gedaanten. Gordon vertrok zijn gezicht van walging toen hij zag dat ze bezig waren twee grote Duitse herders te villen en te ontweien. Hun baas had hen niet op zijn zeereis mee kunnen nemen, besefte hij een tikje verdrietig. Zonder twijfel rouwde de Holnistische baron van Illahee meer om zijn geliefde dieren dan om de slaven die tijdens de grote uittocht naar de beloofde landen in het noorden om zouden komen…

Het vlees rook al flink adellijk. Gordon besloot dat hij nog maar even wachtte, in de hoop op iets beters. De vrouwen waren echter niet zo kieskeurig.

Tot dusver hadden ze geluk gehad. Het zoeken naar de vluchtelingen scheen zich tenminste in westwaartse richting te hebben bewogen, weg van de richting die ze aanhielden. Misschien hadden generaal Macklins mannen nu Johnny’s lichaam wel gevonden, wat een bevestiging te meer zou zijn van het valse spoor in de richting van de zee. Maar alleen de tijd zou leren hoe lang het hen mee zou blijven zitten.

Dicht bij het verlaten Illahee stroomde een smalle, woeste rivier naar het noorden. Gordon besloot dat dat alleen maar de zuidtak van de Coquille kon zijn. Natuurlijk lag er nergens een kano klaar. De stroom leek trouwens toch niet te bevaren. Ze zouden moeten lopen.

Langs de oostoever liep een weg in de richting die ze wilden volgen. Ze moesten die wel nemen, ondanks de voor de hand liggende gevaren. Net voor hen uit verhieven zich dichte bergen als donkere schaduwen tegen de door de maan beschenen wolken, en sneden elke andere denkbare route af.

Ze zouden tenminste sneller vooruit komen dan op de modderige voetpaden. Dat hoopte Gordon althans. Hij sprak de stoïcijns luisterende vrouwen bemoedigend toe en hield hen in beweging, in een traag, vast tempo. Niet éénmaal klaagde of protesteerde Marcie of Heather, of stond er een verwijt in hun ogen te lezen. Gordon kon niet besluiten of het moed was of berusting die hen kilometer na kilometer voort deed blijven ploeteren.

Hij was trouwens ook niet zeker waarom hij doorzette. Tot welk doel? Om voort te leven in de duistere wereld die er stellig aan leek te komen? Met het tempo waarin hij spoken verzamelde, zou ‘overgaan naar het andere bestaan’ waarschijnlijk toch al het karakter hebben van een reünie.

Waarom? vroeg hij zich af. Ben ik dan de enige overgebleven twintigste-eeuwse idealist?

Misschien, peinsde hij. Misschien is het idealisme inderdaad een ziekte geweest, inderdaad de oplichterij waarvoor Charles Bezoar het had uitgemaakt.

Ook George Powhatan had gelijk gehad. Je had er niets aan om voor de Grote Dingen te gaan vechten… voor de beschaving bijvoorbeeld. Het enige wat je bereikte was dat jonge meisjes en jongens in je gingen geloven en hun leven vergooiden aan zinloze gebaren, zonder iets tot stand te brengen.

Bezoar had het goed gezien. Powhatan had het goed gezien. Zelfs Nathan Holn, dat monster, had in wezen de waarheid over Ben Franklin en zijn makkers, de constitutionalisten, gesproken – over de manier waarop ze een heel volk tot het geloof in zulke dingen hadden overgehaald. Het waren propagandisten geweest bij wie vergeleken Himmler en Trotsky het schaamrood van de amateur op de kaken hadden kunnen krijgen.

… Wij beschouwen deze waarheden als vanzelfsprekend…

Ha!

Dan was er de Orde van de Cincinnati geweest, bestaande uit George Washingtons officieren, die – op een avond al halverwege een coup – door hun strenge bevelhebber zo beschaamd werden gemaakt dat ze in tranen plechtig zwoeren om in de eerste plaats boeren en burgers te blijven, en pas soldaten te worden wanneer hun land hen daartoe opriep.

Wiens idee was het geweest, die eed zonder precedent? De belofte werd een hele generatie in stand gehouden, lang genoeg om het ideaal wortel te doen schieten. In feite had het stand gehouden tot in het tijdperk van beroepslegers en technische oorlogvoering.

Tot aan het eind van de twintigste eeuw eigenlijk, op welk moment bepaalde machten besloten dat soldaten tot iets meer dan gewone mensen moesten worden omgebouwd. De gedachte dat Macklin en zijn opgevoerde veteranen op de nietsvermoedende Willametters los zouden trekken maakte Gordon diep neerslachtig. Maar er was niets wat hij of wie ook kon doen om het te voorkomen.

Er is geen moer tegen te doen, dacht hij wrang. Maar dat verhindert die verdomde spoken niet me aan het hoofd te blijven zeuren.

De zijtak van de Coquille raakte met elke kilometer die ze voortsjokten sterker gezwollen door de beekjes die er vanuit de omringende heuvels in uitstroomden. Er begon een naargeestige motregen te vallen, en de donder rommelde in contrapunt, met het geraas van de wilde stroom aan hun linkerhand. Toen ze een bocht in de weg rondden, werd in het noorden de hemel hel verlicht door verre bliksemschichten.

Doordat hij omhoog liep te kijken naar de dreigende wolken botste Gordon bijna tegen de voor hem lopende Marcie op toen deze plotseling stilstond. Hij stak zijn hand uit om haar een zacht duwtje in haar rug te geven, zoals hij de laatste paar kilometer al steeds vaker had moeten doen. Maar deze keer bleef ze als aan de grond genageld staan.

Ze draaide zich naar hem om, en in haar ogen lag een troosteloze wanhoop die alles overtrof wat Gordon in zeventien jaren van oorlog had gezien. Met een akelig kil voorgevoel drong hij langs haar heen en keek de weg af.

Dertig meter of zo voor hem uit lagen de ruïnes van een oude handelspost langs de weg. In verbleekte letters werd op een uithangbord houtsnijwerk van mirtehout tegen fantastische prijzen te koop aangeboden. Ervoor lagen twee verroeste carosserieën van auto’s, half in de modder weggezakt.

Vier paarden stonden naast een tweewielige wagen bij de scheefgezakte keet vastgebonden. Onder het hellende verandadak stond generaal Macklin met zijn armen over zijn borst gekruist Gordon op te wachten.

‘Lopen!’ schreeuwde Gordon tegen de vrouwen en dook weg door het struikgewas langs de weg, om zich achter een met mos bedekte boomstam op te rollen met Johnny’s geweer in zijn handen. Al halverwege wist hij dat hij er stom aan deed. Macklin koesterde misschien ergens nog de vage wens hem in leven te houden, maar als het op een vuurgevecht uitliep was hij nu al dood.

Hij wist dat hij instinctief was weggesprongen – om van de vrouw weg te komen en de aandacht op zichzelf te richten, zodat zij de kans kregen te ontsnappen. Stomme idealist, schold hij bij zichzelf. Marcie en Heather bleven domweg op de weg staan, te vermoeid of te gelaten om nog een vin te verroeren.

‘Nou, dat is niet zo slim,’ zei Macklin op zijn meest beminnelijke en gevaarlijke toon. ‘Denkt u echt dat u het voor mekaar krijgt om mij dood te schieten, meneer de inspecteur?’

De gedachte was wel bij Gordon opgekomen. Het hing er natuurlijk van af of de omgebouwde militair hem dicht genoeg bij zich in de buurt zou laten komen om het te proberen. En of de twintig jaar oude munitie het nog zou doen na in de Rogue ondergedompeld te zijn geweest.

Macklin had zich nog steeds niet bewogen. Gordon bracht zijn hoofd omlaag en zag door het gebladerte dat Charles Bezoar naast de generaal stond. Zoals ze daar open en bloot op de veranda stonden leken ze beiden gemakkelijke doelwitten. Maar toen hij het geweer ontgrendelde en voorwaarts begon te kruipen, besefte Gordon met een plotselinge misselijkheid dat er vier paarden waren.

Net boven hem klonk een luid gekraak. Voordat hij zelfs maar kon reageren bonsde er een verpletterend gewicht op zijn rug neer, zodat zijn borstbeen tegen de kolf van het geweer werd geslagen. Gordons mond sperde zich open, maar er wilde geen lucht komen. Hij kon geen vin verroeren toen hij zich aan zijn kraag opgetild voelde worden. Het geweer ontgleed aan vrijwel gevoelloze vingers.

‘Heeft deze knaap ’t afgelopen jaar echt twee van de onzen naar de andere wereld geholpen?’ riep een grove stem achter zijn linkeroor in vrolijke spot. ‘Lijkt mij eigenlijk nogal een watje.’

Het leek een eeuwigheid te duren, maar ten langen leste ging er iets in Gordon weer open en kon hij weer ademhalen. Hij zoog luidruchtig de lucht naar binnen, zich nu meer om zuurstof bekommerend dan om zijn waardigheid.

‘Vergeet die drie soldaten in Agness niet,’ riep Macklin naar zijn ondergeschikte terug. ‘Die komen ook voor zijn rekening. In totaal vijf Holnisten-oren aan zijn riem, Shawn. Onze meneer Krantz verdient respect. Breng hem binnen, als je wilt. Hij en de dames zullen vast wel even warm willen worden.’

Gordons voeten raakten nauwelijks de grond toen zijn overweldiger hem aan zijn kraag half door de struiken en de weg over sleurde.

De opgevoerde soldaat ademde niet eens zwaarder toen hij Gordon zonder veel ceremonieel op de veranda neerkwakte.

Vanonder het lekkende afdak stond Charles Bezoar Marcie aan te staren; in de ogen van de Holnisten-kolonel brandden schaamte en de belofte van vergelding. Marcie en Heather keken alleen maar zwijgend naar Gordon.

Macklin hurkte naast Gordon neer. ‘Ik heb altijd bewondering gehad voor een man die met de dames om weet te gaan. Ik moet toegeven dat je ook een aardig handje van versieren schijnt te hebben, Krantz.’ Hij grinnikte. Toen knikte hij naar zijn vlezige adjudant. ‘Breng ze maar naar binnen, Shawn. De vrouwen hebben een hoop te doen, en de inspecteur en ik hebben nog het een en ander te bepraten.’

17

‘Ik weet nu alles over jouw vrouwen, weet je.’

Het uitzicht dat Gordon op de vermolmde, half ingezakte handelspost had bleef maar om hem heen draaien. Het viel niet mee om de blik op iets speciaals gericht te houden, laat staan op de man die tegen hem praatte.

Hij hing ondersteboven aan een om zijn enkels gebonden koord, met zijn handen een kleine meter boven de modderige planken vloer. Generaal Macklin zat bij het vuur schilfers van een stok te snijden. Iedere keer dat de regelmatige, ronddraaiende beweging van zijn gevangene hen vis-à-vis bracht keek hij Gordon aan. Meestentijds glimlachte hij.

De omknelling van Gordons enkels, de pijn in zijn voorhoofd en borstkas, waren nog niets vergeleken bij de loodzware druk van het bloed dat naar zijn hersenen stroomde. Door de achterdeur kon Gordon een zacht gejammer horen – op zichzelf al meelijwekkend genoeg, maar beslist een opluchting na het gegil van het laatste half uur of zo. Macklin had Bezoar ten slotte bevolen op te houden en de vrouwen wat werk te laten doen. In een belendend vertrek lag een gevangene die hij verzorgd wilde hebben, en hij wilde niet dat Marcie en Heather suf werden geslagen zolang ze zich nog ten nutte konden maken.

Macklin wilde ook zijn onderhoud met Gordon in alle rust en stilte lang kunnen rekken. ‘Een paar van die halve gare Willamette-spionnes van jou zijn lang genoeg blijven leven om ondervraagd te kunnen worden,’ deelde de Holnisten-commandant hem op welwillende toon mee. ‘Die in de kamer hiernaast is nog niet al te zeer bereid tot medewerking, maar we hebben ook rapporten van ons invasieleger, dus is het beeld aardig duidelijk. Ik moet het je nageven, Krantz, het was een aardig fantasierijk plan. Jammer dat het niet werkte.’

‘Ik heb geen idee waar je het godverdomme over hebt, Macklin.’ Gordons tong was dik en zwaar, zodat het praten moeilijk ging.

‘Ah, maar ik zie aan je gezicht dat je me wel degelijk begrijpt,’ zei zijn bewaker. ‘We hoeven niet geheimzinnig meer te doen. Je hoeft je geen zorgen om je dappere meisjessoldaatjes meer te maken. Vanwege hun stiekeme aanvalsmethode hebben we wel wat verliezen geleden. Maar toch veel minder dan je gehoopt had, wed ik. Maar nu zijn natuurlijk al je “Willamette-meisjes” dood of in de boeien geslagen. Maar ik maak je mijn complimenten voor een verdienstelijke poging.’

Gordons hart bonsde. ‘Hufter die je bent. Je hoeft mij de eer niet te geven. Het was hun eigen idee. Ik weet niet eens wat ze van plan waren!’

Voor pas de tweede keer zag Gordon een uitdrukking van verbazing over Macklins gezicht glijden. ‘Wel, wel,’ zei de barbarenhoofdman. ‘Stel je dat eens voor. Feministes, nog steeds actief in deze tijd. Mijn beste inspecteur, het lijkt erop dat we de arme bevolking van de Willamettevallei net op het nippertje zijn komen redden.’ Daar was zijn glimlach weer.

De zelfingenomenheid op dat gezicht was ondraaglijk. Gordon tastte rond naar iets, wat dan ook, dat die er misschien af zou vegen. ‘Je zult het toch nooit winnen, Macklin. Ook al brand je Corvallis plat, ook al maak je elk dorp met de grond gelijk en sla je Cyclops aan flinters, dan nog zullen de mensen je altijd blijven bevechten!’

De glimlach bleef, onaangedaan. De generaal tskte met zijn tong en schudde zijn hoofd. ‘Denk jij dat we geen enkele ervaring hebben? M’n beste man, hoe denk je dan dat de Noormannen die trotse Saksen mak hebben gekregen? En met welk geheim wapen de Romeinen de Galliërs hebben getemd? Je bent werkelijk een romanticus, meneer de inspecteur, als je de macht van de terreur zo onderschat.

Trouwens,’ ging Macklin voort terwijl hij weer achteroverleunde en zijn houtsnijactiviteiten hervatte, ‘je vergeet dat we niet lang buitenstaanders zullen blijven. We trekken nieuwe rekruten aan uit de rijen van jullie eigen mensen. Talloze jongemannen zullen inzien dat het beter is om heer te zijn dan horige. En anders dan de edelen uit de Middeleeuwen, menen wij nieuwe feodalen dat alle mannen het recht moeten hebben om voor hun eerste oorring te vechten. Dat is de ware democratie, mijn vriend. De democratie waarheen Amerika op weg was vóór het hoogverraad van de Constitutionalisten. Mijn eigen zoons moeten iemand doden om Holnist te kunnen worden, of ze mogen in de grond gaan wroeten om degenen die dat wel gelukt is te voeden. We vinden heus wel rekruten. Meer dan genoeg, geloof me maar. Met die verbluffende bevolking die jullie in het noorden hebben, kunnen we binnen tien jaar een leger bij elkaar hebben waarvan er sinds de Beschaving van “Franklinstein” door zijn eigen hypocrisie ten val kwam geen tweede bestaan heeft.’

‘Hoe kom je op het idee dat je andere vijanden je die tien jaar zullen gunnen?’ fluisterde Gordon. ‘Denk je dat de Californiërs je lang genoeg op je veroverde gebied zullen laten zitten om je wonden te likken en dat leger van je op te bouwen?’

Macklin haalde zijn schouders op. ‘Je spreekt met heel weinig kennis van zaken, beste kerel. Wanneer we ons uit het zuiden hebben teruggetrokken zal die losse confederatie daar uiteenvallen en ons vergeten. En zelfs als ze hun eigen eeuwige kinderachtige kibbelarijen opzij zouden kunnen zetten en zich verenigen, zouden die “Californiërs” waar je op doelt er een mensenleven over doen om ons in ons nieuwe domein te bereiken. Tegen die tijd zouden we er meer dan klaar voor zijn om terug te slaan. En dan is het ook nog zo – en dit is het leuke ervan – dat zelfs als ze de jacht op ons zouden openen, ze via je vriend op de Suikerbroodberg zouden moeten gaan om bij ons te kunnen komen!’

Macklin lachte om de uitdrukking op Gordons gezicht. ‘Jij dacht dat ik niet van je missie wist? O, meneer Krantz, waarom denk je toch dat ik je gezelschap heb laten overvallen en je bij me heb laten brengen? Ik weet alles van de weigering van de landheer om wie ook aan de andere kant van de lijn tussen Roseburg en de zee te hulp te komen. Maar is het niet prachtig? De “Heer van het Callahangebergte” – de legendarische George Powhatan – blijft gewoon in zijn vallei en zal daarmee onze flank verdedigen, terwijl wij onze positie in het noorden consolideren… tot we er ten slotte klaar voor zijn om met de Grote Campagne een aanvang te maken.’ De generaal glimlachte peinzend. ‘Ik heb het dikwijls jammer gevonden dat ik Powhatan nooit te pakken heb kunnen krijgen. Bij elke botsing tussen onze kampen is hij altijd te glibberig geweest, en hij was altijd ergens anders rotzooi aan het trappen. Maar dat komt nu goed uit. Laat hij nog maar tien jaar op zijn boerderij blijven zitten terwijl ik de rest van Oregon verover. En dan komt hij aan de beurt. Zelfs van jouw standpunt uit gezien, meneer de inspecteur, zul je het toch met me eens zijn dat hij dan zijn verdiende loon krijgt.’

Zwijgen was het enige antwoord dat daarop mogelijk was. Macklin gaf Gordon een tikje met zijn stok, net hard genoeg om hem weer aan het draaien te brengen. Dientengevolge kon Gordon moeilijk het beeld vasthouden toen de deur open ging en een paar zware mocassins zijn gezichtsveld binnenstampten.

‘Bull en ik hebben ’s op de berg gekeken,’ hoorde hij de kolossale opgevoerde Shawn zijn commandant melden. ‘We hebben dezelfde sporen gevonden als eerst bij de rivier. Ik weet zeker dat ’t dezelfde zwarte vuilak is as die die wachten de strot heb doorgesneden.’

Zwarte vuilak…

Gordon fluisterde bij zichzelf een woord. Phil?

Macklin lachte. ‘Nou, nou, Shawn, rustig aan. Nathan Holn was geen racist en dat moet jij ook niet zijn. Ik heb het altijd jammer gevonden dat de ethnische minderheden bij de opstanden en de chaos na de oorlog zo in het nadeel waren. Zelfs de sterken kregen weinig eerlijke kansen om zich te onderscheiden. Nu moet je ’s nadenken over die negersoldaat daar in het bos. Hij heeft drie van onze rivierwachten de keel doorgesneden. Hij is sterk en zou een perfecte rekruut zijn geweest.’

Zelfs ondersteboven en langzaam ronddraaiend kon Gordon de zure uitdrukking op Shawns gezicht zien. De opgevoerde soldaat ging echter niet hardop met zijn bevelhebber in discussie.

‘Jammer dat we geen tijd hebben om spelletjes met de kerel te spelen,’ vervolgde Macklin. ‘Ga ’m nu meteen afmaken, Shawn.’

Er was een werveling van in beroering gebrachte lucht, en de logge veteraan was de deur weer uit, zonder een woord en vrijwel geluidloos.

‘Ik had je verkenner in feite liever eerst een waarschuwing gegeven,’ zei Macklin op vertrouwelijke toon tegen Gordon. ‘Zou sportiever zijn geweest als je mannetje daarbuiten wist dat hij iets… ongewoons tegenover zich had.’ Hij glimlachte opnieuw. ‘Helaas, in deze tijden is het niet altijd verstandig om eerlijk spel te spelen.’

Gordon had al eens eerder gemeend haat te voelen. Maar de koude woede die hij op dit moment voelde overtrof alles wat hij zich herinnerde ooit te hebben gevoeld. ‘Philip, smeer ’m!’ Hij schreeuwde het zo hard hij kon, hopend en biddend dat het geluid van zijn stem boven het gekletter van de regendruppels uit zou komen. ‘Kijk uit, ze zijn –’

Macklins stok schoot uit en zwiepte tegen Gordons wang met een kracht die zijn hoofd achterover deed slaan. De wereld werd een vage vlek en gleed even bijna weg in een zwart niets. Het duurde lang voordat hij zijn tranen had weggeknipperd en zijn ogen weer helder zagen. Hij proefde bloed.

‘Ja,’ knikte Macklin, ‘je bent wel een kerel. Dat geef ik je na. Wanneer het zover is zal ik ervoor proberen te zorgen dat je ook als een man sterft.’

‘Je hoeft me geen gunsten te bewijzen,’ zei Gordon met verstikte stem. Macklin grinnikte alleen en zette zich weer aan het snijden aan de stok.

Enkele minuten later ging de deur achter in de verwoeste handelspost open. ‘Terug, ga je maar met je vrouwen bemoeien!’ snauwde Macklin. Charles Bezoar sloot vlug de deur naar de raamloze opslagruimte – waar Marcie en Heather vermoedelijk nog steeds bezig waren met de andere gevangene, die Gordon nog niet had gezien.

‘Zo zie je maar weer dat niet elke sterke man sympathiek is,’ was Macklins zure commentaar. ‘Maar hij heeft zijn nut. Voor het ogenblik.’

Gordon had geen idee of het uren of minuten later was toen er door de dichtgetimmerde ramen een trillerende vogelroep naar binnen drong. Hij dacht dat het alleen maar de kreet was van een riviervogel, maar Macklin reageerde snel; hij blies de kleine olielantaarn uit en gooide zand op het vuur.

‘Dit is te leuk om mis te lopen,’ zei hij tegen Gordon. ‘De jongens schijnen een leuke jacht op touw te hebben gezet. Ik hoop dat je me even excuseert?’ Hij greep Gordons haar vast. ‘Uiteraard geldt dat als je ook maar een kik geeft terwijl ik weg ben, ik je afmaak zodra ik terugkom. Da’s beloofd.’

Gordon kon in zijn houding geen schouders ophalen. ‘Ga Nathan Holn maar opzoeken in de hel,’ zei hij.

Macklin glimlachte. ‘Dat zal ongetwijfeld op een dag gebeuren.’

Toen was de opgevoerde vechtjas de deur uit en in looppas weg door het duister en de regen.

Gordon bleef hangen tot zijn heen en weer gaande slingerbeweging langzaam afnam. Toen haalde hij diep adem en ging aan het werk. Drie keer probeerde hij zich zover omhoog te krommen dat hij bij het touw om zijn enkels kon. Iedere keer viel hij terug, grommend van de verscheurende pijn door de plotselinge druk van de zwaartekracht. De derde keer werd het hem bijna te machtig. Zijn oren suisden en hij meende haast stemmen te horen.

Door ogen vol tranen leek hij half en half publiek bij zijn worsteling te zien. Al de spoken die hij door de jaren heen had verzameld schenen in een rij langs de muren te staan. Het viel hem in dat ze best weddenschappen op zijn netelige positie konden hebben afgesloten.

… pak… het… dan… zei Cyclops voor hen allen, in een code van heen en weer rollende lichtjes in de kooltjes in de haard.

‘Ga weg,’ mompelde Gordon kwaad, zich ergerend aan zijn fantasie. Er viel tijd noch energie aan dergelijke spelletjes te verkwisten. Hij haalde zwaar en sissend adem terwijl hij zich opmaakte voor nog één poging, en zwaaide toen met inspanning van al zijn krachten omhoog. Deze keer kreeg hij het touw net te pakken en hield het met beide handen stevig vast. Zijn hele lichaam trilde van de spanning in die dubbelgevouwen houding, als een dichtgeklapt zakmes, maar hij wist dat hij niet los durfde laten. Hij had gewoon geen reserves meer over voor een volgende poging.

Met beide handen bezet kon hij niet proberen zich los te knopen. En er was niets om het touw mee door te snijden. Omhoog, dacht hij, en concentreerde zich. Het zal beter gaan als je staat. Langzaam trok hij zichzelf langs het touw omhoog, hand over hand. Zijn spieren sidderden, kramp dreigde, en hij voelde een intense pijn in zijn rug en borstkas, maar ten langen leste ‘stond’ hij, met zijn enkels in de snijdende lussen van het touw gewikkeld, en hield zich stevig vast terwijl hij als een luchter heen en weer zwaaide aan het koord.

Bij de muur juichte Johnny Stevens hem luidkeels toe. Tracey Smith en de andere meisjesverkenners glimlachten. Niet gek, voor een man, leken ze te zeggen. Cyclops zat in zijn wolk supergekoelde nevel schaak te spelen met een rokende Ben Franklin. Ook zij leken goedkeuring uit te stralen.

Gordon probeerde zich te bukken om bij de knopen te komen, maar daardoor kwam er zoveel druk op de lussen rond zijn enkels te staan dat hij bijna flauwviel van de pijn. Hij moest weer rechtop komen. Zo niet, dus.

Ben Franklin schudde zijn hoofd. De Grote Manipulator keek hem ernstig aan over de bovenrand van zijn bifocale bril. Over de bovenrand van zijn… over de bo- Gordon keek op naar de zware balk waaraan het koord was vastgemaakt. Over de bovenrand, dus.

Hij bracht zijn armen omhoog en wikkelde het koord eromheen. Je hebt dit voor de oorlog bij de gymnastiekles ook gedaan, zei hij tegen zichzelf toen hij begon te trekken. Jawel. Maar nu ben je een ouwe kerel.

De tranen stroomden over zijn gezicht toen hij zich omhoog begon te hijsen, hand over hand, zoveel mogelijk helpend met zijn knieën. In het waas tussen zijn oogleden leken zijn spoken steeds echter te worden naarmate hij zich harder inspande. Ze waren van fantasiebeelden opgeklommen tot eersteklas hallucinaties.

‘Zet ’m op, Gordon!’ riep Tracey hem toe.

Luitenant Van stak zijn duimen naar hem op. Naast de vrouw die in de ruïnes van Eugene zijn leven had gered grinnikte Johnny Stevens bemoedigend. Een skeletmagere schaduw in een paisley overhemd en leren jasje grijnsde en stak ontvleesde duimen naar hem op. Op de naakte schedel lag een hoge blauwe pet, met een glimmend koperen embleem. Zelfs Cyclops hield op met zijn gezeur terwijl Gordon alles wat hij in zich had in de eindeloze klim stak.

Omhoog… kreunde hij, het gladde hennep vastklemmend en zich uit alle macht verzettend tegen de verpletterende omhelzing van de zwaartekracht. Omhoog, waardeloze intellectueel die je bent.. Blijf doorgaan of sterf…

Eén arm schoof bevend en trillend over de bovenrand van de houten balk. Hij klemde zich stevig vast en bracht ook de andere arm omhoog, en legde die ernaast.

En dat was dat. Meer zat er niet in. Hij hing met zijn armen over de balk en kon niet verder. Door het waas tussen zijn wimpers keken al zijn fantomen naar hem op, duidelijk teleurgesteld.

‘O, rot toch op,’ voegde hij hen inwendig toe, niet eens meer bij machte het hardop te zeggen.

‘… Wie zal er nu de verantwoordelijkheid op zich nemen…’ gloeiden de kooltjes in de open haard.

‘Je bent dood, Cyclops. Jullie zijn allemaal dood! Laat me met rust!’ Volkomen uitgeput sloot Gordon zijn ogen om aan de geesten te ontkomen.

Maar daar, in dat zwarte duister, stuitte hij op dat ene spook dat nog over bleef. Het spook dat hij het meest schaamteloos gebruikt had, en dat hem had gebruikt.

Het was een natie. Een wereld.

Gezichten die in en uit beeld gleden met de entopische vlekjes achter zijn oogleden… Miljoenen gezichten, verraden en geruïneerd, maar nog steeds hakend…

- naar een hersteld Amerika.

- naar een herstelde wereld.

- naar een droom… maar een droom die koppig weigerde te sterven – die niet mocht sterven, niet zolang hij leefde.

Gordon vroeg het zich in grote verbazing af: Had hij daarom zo lang gelogen, zulke sprookjes verteld… omdat hij ze nodig had? Omdat hij ze niet los kon laten?

Hij beantwoordde de vraag zelf. Zonder die sprookjes had ik me opgerold en was ik doodgegaan.

Gek, hij had het nooit eerder in z’n totaliteit gezien, en zo onthutsend duidelijk. In het duister binnen in hemzelf gloeide en straalde de droom – ook al bestond ze nergens anders in het universum – flakkerend als een diatomee, als een helder oplichtend deeltje in een sombere grauwe zee.

Te midden van het anderszins volslagen duister leek hij er vlak voor te staan. Hij leek het in zijn hand te nemen, verbijsterd door het licht. Het vreemde juweel groeide. En in de facetten ervan zag hij méér dan alleen mensen, méér dan alleen nieuwe generaties. Een toekomst nam om hem heen vorm aan, omhulde hem, drong door in zijn hart.

Toen Gordon daarna zijn ogen opende lag hij bovenop de balk, zonder zich te kunnen herinneren hoe hij daar gekomen was. Ongelovig ging hij met knipperende ogen rechtop zitten. Een bovenaards licht scheen in alle richtingen van hem uit te gaan, dwars door de kapotte muren van het ingezakte gebouw heen, alsof die het droommateriaal waren, en de schitterende stralen de eigenlijke realiteit. Het schitterende licht vloeide steeds verder uit, onbegrensd. Heel even had hij het gevoel eindeloos ver in die gloed te kunnen zien.

Toen was het voorbij, even mysterieus als het was gekomen. De energie leek terug te stromen in wat het ook voor geheimzinnige bron was die hij had aangeboord. Ze werden op de voet gevolgd door de terugkeer van de fysieke beleving en de werkelijkheid van uitputting en pijn.

Bevend frunnikte Gordon aan de verknoopte knevels om zijn enkels. Zijn opengereten blote voeten waren glibberig van het bloed. Toen hij de touwen eindelijk los kreeg gaf de terugkeer van de bloedcirculatie hem een gevoel alsof er een miljoen boze insecten amok maakten in zijn huid.

Zijn spoken waren tenminste verdwenen; het juichende groepje scheen te zijn opgenomen in dat vreemde schijnsel, wat het ook geweest mocht zijn. Gordon vroeg zich af ze ooit zouden terugkeren.

Toen de laatste lus losviel, hoorde hij in de verte schoten, de eerste sinds Macklin hem hier alleen had gelaten. Misschien, zo hoopte hij, betekende dat dat Phil Bokuto nog even niet dood was. In gedachten wenste hij zijn vriend veel geluk.

Hij dook op de balk in elkaar toen er voetstappen op de deur van de opslagruimte toe kwamen. Ze ging langzaam open, en Charles Bezoar bleef op de drempel staan staren, naar het lege vertrek, naar het slap neerhangende touw. Paniek verscheen in de ogen van de ex-advocaat terwijl hij zijn automatische revolver trok en de opslagruimte uitkwam.

Gordon had liever gewacht tot de man recht onder hem stond, maar Bezoar was niet gek. Er verscheen een uitdrukking van dreigende achterdocht op zijn gezicht, en hij wilde al omhoog kijken…

Gordon sprong. De .45 zwaaide omhoog en vuurde op hetzelfde moment dat ze tegen elkaar aan ploften.

In de toevloed van gevechtshormonen had Gordon geen idee waar de kogel heen was gegaan, of wiens bot er bij de botsing zo hard gekraakt had. Hij grabbelde naar de revolver terwijl ze samen over de vloer rolden.

‘… maak je af,’ gromde de Holnist en de .45 zwaaide in de richting van Gordons gezicht. Gordon moest opzij duiken toen het ding opnieuw met veel kabaal afging en er brandend kruit verzengend in zijn nek viel.

‘Hou je stil,’ gromde Bezoar, alsof hij gewend was te worden gehoorzaamd. ‘Laat me je…’

Tijdens die worsteling uit alle macht liet Gordon plotseling met één hand de revolver los en haalde uit. Terwijl het automatisch wapen al naar hem omlaagkwam smakte zijn rechtervuist omhoog tegen de onderkant van Bezoars kaak. Het lichaam van de kale Holnist kromde zich in een stuiptrekking toen zijn hoofd hard tegen de vloer knalde. De .45 ging tweemaal af; de kogels sloegen in de muur. Toen lag Bezoar stil.

Deze keer deed Gordons hand het meeste pijn. Hij stond langzaam, behoedzaam op, half bewust iets in zijn borstkas vaststellend wat een gekneusde rib moest zijn, naast zijn vele andere fysieke blessures.

‘Nooit praten onder het vechten,’ zei hij tegen de bewusteloze man. ‘Het is een slechte gewoonte.’

Marcie en Heather kwamen uit de opslagruimte toegeschoten en trokken Bezoars messen. Toen hij zag wat ze van plan waren, zei hij hun bijna het niet te doen maar de man liever gewoon vast te binden. Maar hij zei het niet. Hij liet hen doen wat ze wilden en keerde zich om om door de achterdeur de opslagruimte binnen te gaan. Daar binnen was het nog donkerder, maar toen zijn ogen zich hadden aangepast kon hij een slanke gestalte onderscheiden die op een vuile deken in de hoek lag. Een hand strekte zich naar hem uit en een ijle stem klonk op.

‘Gordon, ik wist dat je me zou komen halen… Is dat niet mal? Het klinkt… het klinkt net als in een sprookje, maar… maar op de een of andere manier wist ik het gewoon.’

Hij zonk op zijn knieën bij de stervende vrouw neer. Er waren wat onbeholpen pogingen gedaan om de wonden schoon te maken en te verbinden, maar haar aaneenklevende haar en met bloed doorweekte kleren bedekten zoveel schade dat hij er niet eens naar durfde kijken.

‘O, Dena.’ Hij wendde zijn hoofd af en sloot zijn ogen. Haar hand nam de zijne.

‘We hebben ze het leven goed zuur gemaakt, lieveling,’ zei ze met een stem zo ijl als de wind door het riet. ‘Ik en de andere Verkenners… We hebben sommige van die schoften wat je noemt met de billen bloot gekregen! Het –’

Dena moest ophouden toen een hoestbui haar bijna dubbel deed slaan en een dun straaltje okergeel vocht opgeven. In haar mondhoeken zaten korstjes.

‘Zeg maar niets,’ zei Gordon tegen haar. ‘We vinden wel een manier om je hier weg te krijgen.’

Dena greep Gordon bij zijn aan flarden gescheurde hemd. ‘Ze zijn op een of andere manier achter ons plan gekomen… In meer dan de helft van die plaatsen waren ze gewaarschuwd voordat we toe konden slaan… Misschien is een van de meisjes verliefd geworden op haar verkrachter, net als H-Hypermnestra, volgens de legende…’ Dena schudde ongelovig het hoofd. ‘Tracey en ik maakten ons al zorgen over die mogelijkheid, omdat tante Susan zei dat dat vroeger wel eens gebeurde…’

Gordon had geen idee waar Dena het over had. Ze raaskalde maar wat. In zijn achterhoofd spande hij zich in om een manier te verzinnen, wat voor manier dan ook, om een hopeloos verwonde en ijlende vrouw door kilometers brede vijandelijke linies weg te dragen voordat Macklin en de andere Holnisten terugkwamen.

Door verdriet verscheurd wist hij dat dat domweg onmogelijk was.

‘We hebben het zogezien wel verknoeid, Gordon… maar we hebben het in ieder geval geprobeerd…’ Dena schudde het hoofd en haar tranen welden op toen Gordon haar in zijn armen nam.

‘Ja, ik weet het, lieveling, ik weet dat je het geprobeerd hebt.’

Zijn eigen ogen waasden over. Onder het vuil en de verwoestingen rook hij haar geur. En besefte – veel te laat – wat die voor hem betekende. Hij hield haar vaster omklemd dan hij wist eigenlijk te moeten doen, en wilde haar niet loslaten.

‘Het komt allemaal goed. Ik hou van je. Ik ben hier en ik zal voor je zorgen.’

Dena zuchtte. ‘Je bent er. Je bent…’ Ze omklemde zijn arm. ‘Je…’

Plotseling kromde haar lichaam zich en ze rilde. ‘O, Gordon!’ riep ze. ‘Ik zie… Kun jij…?’

Heel even ontmoetten haar ogen de zijne. Er glansde een licht in dat hij herkende. Toen was het voorbij.

‘Ja, ik heb het gezien,’ zei hij zacht, met nog steeds haar lichaam in zijn armen. ‘Niet zo duidelijk als jij, misschien. Maar ik heb het ook gezien.’

18

In de Koek van de voorkamer waren Heather en Marcie met de rug naar hem toe iets aan het doen waar Gordon niet naar wilde kijken.

Later zou hij rouwen. Maar op dit moment waren er dingen die hij doen moest, zoals die vrouwen hier wegkrijgen. De kans was niet groot, maar als hij hen naar het Callahangebergte kon krijgen, zouden ze veilig zijn.

Dat zou moeilijk genoeg zijn, maar daarna had hij nog andere verplichtingen. Hij zou op de een of andere manier teruggaan naar Corvallis, als dat menselijkerwijs gesproken ook maar enigszins mogelijk was, om te voldoen aan Dena’s belachelijke, prachtige idee van wat een held werd geacht te doen: sterven tijdens het verdedigen van Cyclops, misschien, of de laatste stormloop van de ‘postboden’ tegen de onoverwinnelijke vijand leiden.

Hij vroeg zich af of Bezoars schoenen hem zouden passen; of zou hij met zijn ernstig gezwollen enkels blootsvoets niet beter af zijn? ‘Hou eens op tijd te verspillen,’ snauwde hij de vrouwen toe. ‘We moeten hier weg.’

Maar toen Gordon zich voorover boog om Bezoars automatische revolver van de vloer op te rapen, zei een lage, schorre stem: ‘Een heel goede raad, jonge vriend. En weet je, ik zou een man als jij graag vriend noemen. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat ik je niet van onder tot boven openhaal als je dat wapen probeert op te pakken.’

Gordon liet de revolver liggen waar hij lag en kwam stijfjes overeind. Generaal Macklin stond in de deuropening met een dolk in zijn opgeheven hand, klaar om te werpen.

‘Schop ’m weg,’ zei hij kalm.

Gordon gehoorzaamde. De revolver schoot tollend een stoffige hoek in.

‘Dat is beter.’ Meteen stopte Macklin zijn dolk weer in zijn schede. Met een rukje van zijn hoofd naar de vrouwen zei hij bevelend: ‘Smeer ’m. Lopen. Probeer het leven te houden, als jullie willen en kunnen.’

Met grote starre ogen schoven Marcie en Heather langs Macklin. Ze vluchtten weg de nacht in. Gordon twijfelde er niet aan of ze zouden in de regen door blijven rennen tot ze erbij neervielen.

‘Ik neem niet aan dat dat ook voor mij geldt?’ vroeg hij vermoeid. Macklin glimlachte en schudde zijn hoofd. ‘Jij moet met mij mee. Ik heb je assistentie buiten nodig.’

Een afgeschermde lantaarn verlichtte een deel van de open plek aan de overkant van de weg, van tijd tot tijd bijgestaan door verre bliksemflitsen en nu en dan een randje maneschijn achter de regenwolken. Gordon was binnen enkele minuten nadat hij achter Macklin aan naar buiten was gehinkeld nat tot op zijn huid door de neerkletterende regen. Zijn nog steeds bloedende enkels maakten uitvloeiende roze wolkjes in de plassen waar hij in stapte.

‘Die zwarte van je is beter dan ik gedacht had,’ zei Macklin terwijl hij Gordon naar de rand van het ronde vijvertje lamplicht trok. ‘Of hij heeft hulp gehad, en dat is vrij onwaarschijnlijk. De jongens die langs de rivier patrouilleren zouden dan wel meer sporen hebben gezien dan alleen de zijne. Hoe dan ook, Shawn en Bill verdienen wat ze gekregen hebben voor hun slordigheid.’

Voor het eerst kreeg Gordon enig idee wat er aan de hand was. ‘Je bedoelt –’

‘Wrijf je nog maar niet in je handjes,’ snauwde Macklin. ‘Mijn troepen zitten hier maar net een kilometer vandaan, en ik heb een Very-pistool in mijn zadeltas. Maar je ziet me niet om hulp roepen, wel?’

Hij glimlachte opnieuw. ‘Nu ga ik je eens laten zien waar deze oorlog om draait. Jij en je verspieder behoren tot het soort sterke kerels dat Holnist had moeten zijn. Jij bent er geen vanwege de zwakte-propaganda waarmee je bent opgegroeid. Ik ga van deze gelegenheid gebruik maken om je te laten zien wat een slappeling je daarvan wordt.’

Met zijn hand in een bankschroefachtige greep om Gordons arm schreeuwde Macklin de nacht in: ‘Zwarte! Dit is generaal Volsci Macklin. Ik heb hier je commandant… Je inspecteur van de Amerikaanse Posterijen!’ Dit laatste op honende toon. ‘Zou je hem graag vrij willen zien? Mijn mannen zijn hier bij het krieken van de ochtend, je hebt dus heel weinig tijd. Laat je zien! We zullen om hem vechten! Jij kiest de wapens!’

‘Niet doen, Phil! Hij is opge –’

Gordons waarschuwing zakte weg in een kreun van pijn toen Macklin een ruk aan zijn arm gaf die zijn schouder bijna uit de kom trok. Door de kracht van die ruk viel hij met een klap op zijn knieën. Zijn stekende ribben deden schokgolven van pijn door zijn lichaam gaan.

‘Tss, tss. Kom nou toch. Als je mannetje het niet al van Shawn geweten heeft, betekent dat dat hij een lijfwacht met een gelukkig schot heeft neergelegd. In dat geval verdient hij nu toch zeker ook geen speciale consideratie, of wel?’

Het kostte hem een enorme wilsinspanning, maar Gordon hief, sissend tussen opeengeklemde tanden door, zijn hoofd op. De ene golf van misselijkheid na de andere bedwingend lukte het hem op een of andere manier zwaaiend overeind te komen. Al deinde en golfde de wereld om hem heen, hij weigerde op zijn knieën naast Macklin te worden gezien.

Macklin reageerde met een laag gegrom, om te kennen te geven dat hij van een echte man niet anders verwachtte. Zijn opgevoerde lichaam beefde in gespannen anticipatie, als dat van een kat die een prooi besluipt. Ze wachtten samen, net buiten de kring lamplicht. Minuten verstreken terwijl de regen kwam en ging in wilde vlagen.

‘Je laatste kans, zwarte!’ In een flits was Macklins mes bij Gordons keel. In een greep als die van een anaconda werd zijn linkerarm achter zijn rug gedraaid. ‘Je inspecteur gaat er over dertig seconden aan, als je je niet laat zien! Vanaf nu!’

De halve minuut ging trager voorbij dan Gordon de tijd ooit voorbij had zien gaan. Vreemd genoeg voelde hij zich kalm, bijna berustend.

Ten slotte schudde Macklin zijn hoofd. Zijn stem klonk teleurgesteld. ‘Nou, dat is dan jammer, Krantz.’ Het mes schoof naar onder zijn linkeroor. ‘Ik geloof dat hij slimmer is dan ik.’

Gordon hapte naar adem. Hij had niets gehoord, maar plotseling wist hij dat er een tweede paar mocassins bij de rand van de lichtplek stond, nog geen vijf meter van hen vandaan.

‘Ik vrees dat je mannen die dappere soldaat om wie je stond te schreeuwen hebben gedood.’ De zachte stem van de nieuw-aangekomene begon te spreken op hetzelfde moment dat Macklin zich met een ruk omdraaide en Gordon tussen de man en zichzelf trok.

‘Philip Bokuto was een goeie kerel,’ ging de geheimzinnig stem voort. ‘Ik kom in zijn plaats je uitdaging aannemen, zoals hij zou hebben gedaan.’

Een met kralen bestikte hoofdband glinsterde in het lamplicht toen een breedgeschouderde man de lichtkring binnen stapte. Zijn grijze haar was tot een paardestaart bijeengebonden. De hoekige trekken van zijn gezicht straalden een droevige, serene rust uit.

Gordon kon Macklins vreugde bijna voelen, alsof die via de knellende greep om zijn arm in hem overstroomde.

‘Wel, wel. Van de beschrijvingen die ik heb gehoord kan dit alleen maar de “Heer van de Suikerbroodberg” zijn, die dan toch ten slotte in zijn eentje van zijn berg is afgedaald! Dit doet me meer genoegen dan u met enige mogelijkheid kunt weten, meneer. U bent van harte welkom.’

‘Powhatan,’ stootte Gordon knarsetandend uit, niet bij machte zich ook maar enigszins in te denken hoe of waarom die man hier gekomen was. ‘Maak verdomme dat je wegkomt, idioot! Je maakt niet de minste kans. Hij is opgevoerd!’

Phil Bokuto was een van de beste soldaten geweest die Gordon ooit gekend had. Als het hem al nauwelijks gelukt was de minste van deze duivels te verrassen, en hij daarbij was omgekomen, wat voor kans maakte deze oude man dan?

Powhatan hoorde Gordons onthulling met een frons aan. ‘Ja? Je doelt op die experimenten aan het begin van de jaren negentig? Ik had gedacht dat al die opgevoerden weer genormaliseerd waren of vermoord tegen de tijd dat de Slavisch-Turkse oorlog uitbrak. Wat interessant. Dat verklaart een hoop van wat er de laatste twee decennia is gebeurd.’

‘Je hebt dus van ons gehoord,’ grinnikte Macklin.

Powhatan knikte somber. ‘Al voor de oorlog. Ik weet ook waarom ze met dat bepaalde experiment zijn opgehouden – voornamelijk omdat ze de beroerdste soort kerels als proefpersonen hadden aangetrokken.’

‘Dat zeiden de doetjes,’ stemde Macklin in. ‘Want die begingen de vergissing vrijwilligers uit de groep sterke knapen aan te nemen.’ Powhatan schudde zijn hoofd. Het leek waarachtig wel alsof hij in een beleefde wetenschappelijke discussie verwikkeld was. Alleen zijn zware ademhaling scheen enige emotie te verraden. ‘Ze namen krijgslieden aan,’ zei hij met nadruk, ‘dat goddelijk waanzinnige soort dat zo waardevol is als men het nodig heeft en zo’n probleem als dat niet het geval is. Die les hebben ze toen op de harde manier geleerd, in de jaren negentig. Ze kregen heel wat narigheid met opgevoerden die nog steeds dol op oorlogje spelen naar huis kwamen.’

‘Narigheid is het juiste woord,’ lachte Macklin. ‘Laat me je eens kennis laten maken met Narigheid in eigen persoon, Powhatan.’ Hij gooide Gordon opzij alsof hij hem vergeten was, en stak zijn dolk in de schede voordat hij op zijn oude vijand toestapte.

Voor de tweede keer in de modder neerpletsend kon Gordon alleen maar kreunend blijven liggen. Zijn hele linkerzij leek uit zijn verband gerukt en brandde en schrijnde – alsof hij aan die kant van binnen vol gloeiende kooltjes was geladen. Zijn bewustzijn flakkerde nog wat op een laag pitje, en doofde alleen niet omdat hij absoluut weigerde het te laten doven. Toen hij ten slotte door een tunnel van pijn weer op kon kijken, zag hij de andere twee mannen net binnen de kleine oase van lamplicht om elkaar heen draaien.

Natuurlijk speelde Macklin alleen maar wat met zijn tegenstander. Powhatan was indrukwekkend voor een man van zijn leeftijd, maar de monstrueuze bollingen in Macklins nek en op zijn armen en dijen deden de spieren van een normale man meelijwekkend afsteken. Gordon herinnerde zich Macklins pook die als uiteengetrokken toffee doormidden was gescheurd.

George Powhatan haalde zwaar en sidderend adem, en zijn gezicht was rood aangelopen. Toch was, ondanks de hopeloosheid van de situatie, Gordon ergens diep van binnen verbaasd zulke overduidelijke tekenen van angst op het gezicht van de landheer te zien.

Alle legenden moeten op leugens berusten, besefte Gordon. We dikken de verhalen aan, en gaan ze na een tijdje zelfs geloven.

Alleen in Powhatans stem leek nog iets van kalmte aanwezig. Hij klonk zelfs bijna onverschillig. ‘Er is iets waar u naar mijn idee misschien rekening mee zou moeten houden, generaal,’ zei hij tussen snelle ademstoten door.

‘Straks,’ gromde Macklin. ‘Straks kunnen we het over de veefokkerij en het bierbrouwen hebben, landheer. Maar op dit moment ga ik u een praktischer vaardigheid leren.’

Zo snel als een kat haalde Macklin uit. Powhatan sprong nog maar net op tijd opzij. Er ging een rilling van opwinding door Gordon heen toen de langere man om zijn as wervelde met een trap die Macklin op het nippertje ontdook.

Gordon begon hoop te krijgen. Misschien was Powhatan wel een natuurtalent, wiens snelheid zelfs op middelbare leeftijd die van Macklin benaderde. In dat geval – en met zijn grotere bereik – zou hij misschien net buiten de vreselijke greep van zijn vijand kunnen blijven…

De opgevoerde vechtersbaas viel opnieuw uit en kreeg het hemd van zijn tegenstander in zijn onwrikbare greep. Deze keer ontkwam Powhatan met nog minder verschil door het geborduurde kledingstuk af te schudden en een reeks wilde slagen te ontduiken waarvan elk een jonge stier had kunnen vellen. Bijna liet hij een woeste houw op Macklins nieren neerkomen toen de kleinere man langs hem heen schoot. Maar toen tolde de Holnist in een flits rond en greep Powhatans door de lucht zwaaiende pols. Het lot tartend stapte Powhatan naar binnen en zag kans zich met een draaiende beweging van zijn pols los te rukken. Maar Macklin scheen de aanval te hebben verwacht. De generaal wentelde zich langs zijn tegenstander, en toen Powhatan zich omdraaide om mee te gaan, greep hij snel de andere arm van de langere man beet. Macklin grinnikte toen Powhatan probeerde opnieuw weg te glippen, deze keer zonder succes.

De man uit de Camasvallei stapte tot op armlengte terug en bleef hijgend staan. Ondanks de koude regen leek hij oververhit.

Dat is het dan wel, dacht Gordon teleurgesteld.

In weerwil van zijn vroegere meningsverschillen met Powhatan probeerde Gordon iets te bedenken wat hij doen kon om de man te helpen. Hij keek om zich heen naar iets wat hij naar de monsterachtige opgevoerde vechtjas kon gooien en dat Macklin misschien lang genoeg zou afleiden om de andere man te kunnen laten ontkomen. Maar er was niets anders om hem heen te vinden dan modder, en wat doorweekte twijgjes.

Gordon had zelf nauwelijks voldoende kracht om zelfs maar weg te kruipen van de plek waar hij was neergesmeten. Hij kon alleen maar blijven toekijken tot het einde, in afwachting van het moment dat hij zelf aan de beurt zou zijn.

‘Mooi,’ zei Macklin tegen zijn nieuwe gevangene. ‘Zeg nu maar wat je te zeggen hebt. Zorg maar dat het iets leuks is. Zolang ik glimlach blijf je leven.’

Powhatan trok een grimas terwijl hij wild rukkend probeerde aan Macklins ijzeren greep te ontkomen. Zelfs na een volle minuut stond hij nog steeds diep in en uit te ademen. De uitdrukking op zijn gezicht leek wat meer afstandelijk, alsof hij volledig in de situatie berustte. Zijn stem klonk merkwaardig ritmisch toen hij ten slotte antwoord gaf.

‘Ik heb dit niet gewild. Ik heb nog tegen ze gezegd dat ik het niet kon… te oud… aan het eind van m’n Latijn.’ Hij ademde diep in en zuchtte. ‘Ik heb ze gesmeekt me niet te dwingen. En dan moet het hier op uit lopen…’ De grijze ogen flitsten op. ‘Maar er komt nooit een einde aan… behalve door de dood.’

Hij is kapot, dacht Gordon. De kerel is helemaal doorgedraaid. Hij wilde geen getuige van deze vernederende ondergang zijn. En ik heb Dena achtergelaten om naar deze beroemde held op zoek te gaan…

‘Ik vind je verhaaltje niet leuk, jonkheer,’ zei Macklin op koude toon. ‘Je moet me niet gaan vervelen als je er prijs op stelt nog wat langer mee te gaan.’

Maar Powhatan leek er niet bij, alsof hij eigenlijk aan iets anders dacht, misschien zich concentreerde op iets wat hij zich te binnen wilde brengen en alleen uit beleefdheid de conversatie voortzette.

‘Ik… dacht alleen dat u zou moeten weten dat er wat veranderd is… nadat jullie uit het programma gingen.’

Macklin schudde het hoofd met dreigend samengetrokken wenkbrauwen. ‘Waar heb je het verdomme over?’

Powhatan knipperde met zijn ogen. Er trok een rilling door zijn lichaam, wat Macklin een glimlach ontlokte. ‘Ik bedoel dat… dat ze er niet voor voelden om iets wat er zo veelbelovend uitzag op te geven… alleen omdat er de eerste keer nadelen aan het opvoeren bleken te zitten.’

Macklin gromde. ‘Ze waren te bang om ermee door te gaan. Te bang voor ons.’

Powhatans oogleden trilden. Hij stond nog steeds zwaar te ademen, met diepe geluidloze inademingen. Gordon staarde hem aan. Er gebeurde iets met de vent. Transpiratie glinsterde in olieachtige druppels overal op zijn schouders en borstkas voordat ze door de telkens verwaaiende, zware regen werd weggevoerd. Zijn spieren trokken alsof ze door kramp gekweld werden. Gordon begreep er niets van. Was de man bezig voor zijn ogen in te storten?

Powhatans stem klonk veraf, bijna verstrooid. ‘De nieuwere implantaten waren niet zo groot of zo krachtig… meer bedoeld als aanvulling bij de training in bepaalde oosterse gevechtssporten… in bio-feedback…’

Macklins hoofd stuiterde achterover en hij lachte hardop. ‘Opgevoerde neo-hippies? O, schitterend, Powhatan. Schitterend gebluft! Da’s een goeie!’

Maar Powhatan leek niet te luisteren. Hij concentreerde zich; zijn lippen bewogen als zeiden ze een lang geleden ingeprente tekst op. Gordon keek met grote ogen toe, knipperde regendruppels weg, en keek weer, nog geboeider. Over Powhatans armen en schouders leken zwakke lijnen uit te lopen, dwars over zijn nek en borstkas. Het sidderen dat de man deed was toegenomen tot een vaste ritmische beweging die nu minder chaotisch dan… opzettelijk leek.

‘Het proces vereist de toevoer van veel lucht,’ zei George Powhatan op vriendelijke gesprekstoon. Nog steeds diep inademend begon hij zich langzaam op te richten. Macklin was nu met lachen opgehouden en stond hem met onverholen ongeloof aan te gapen.

Powhatan praatte ontspannen door. ‘We zitten allebei in een gelijksoortige kooi… Ofschoon u de uwe niet erg lijkt te vinden… We zijn allebei op dezelfde manier slachtoffer van de laatste arrogantie uit arrogante tijden…’

‘Jij niet…’

‘Ach kom, generaal,’ glimlachte Powhatan zonder enige kwaadaardigheid. ‘Kijk toch niet zo verbaasd… U heeft toch zeker niet echt geloofd dat u en uw generatie de laatsten zijn geweest?’

Macklin moest op hetzelfde moment als Gordon tot dezelfde conclusie zijn gekomen – namelijk dat George Powhatan maar wat praatte om tijd te winnen.

‘Macklin!’ schreeuwde Gordon. Maar de Holnist liet zich niet afleiden. In een flits was zijn lange, machete-achtige mes uit de schede. Het vonkte een seconde nat op in het lamplicht alvorens op Powhatans onbeweeglijk vastgeklemde rechterhand neer te schieten.

Nog steeds iets voorover gebogen en niet klaar voor actie, reageerde Powhatan met een bliksemsnelle draai. Toen het mes neerkwam schampte het alleen maar langs zijn arm, op het moment dat hij met zijn vrije hand Macklins pols vastgreep.

De Holnist slaakte een kreet en de beide mannen worstelden lijf aan lijf, terwijl de generaal met zijn grotere kracht het druipende lemmet steeds verder op Powhatans lichaam toe deed komen.

Powhatan liet zich met een plotselinge, felle beweging van voet en heup achterovervallen en smeet Macklin over zich heen. De generaal kwam op zijn voeten neer, zonder Powhatan te hebben losgelaten, en gaf op zijn beurt een harde ruk. Rondwervelend als twee molenwieken wierpen ze elkaar om beurten tegen de grond, steeds meer vaart winnend tot ze in de duisternis buiten de lichtkring verdwenen. Er klonk een dof gekraak. Daarna nog eens. Het klonk Gordon in de oren alsof olifanten rondstampten in de struiken.

Zijn gezicht bij elke beweging vertrekkend van de pijn kroop hij de lichtkring ver genoeg uit om zijn ogen iets aan het donker te laten wennen en hees zich overeind onder een druipende rode ceder. Hij tuurde in de richting waarin de beide mannen verdwenen waren, maar kon het gevecht alleen maar volgen aan de hand van het tumult dat ze maakten, en het wegscharrelen van kleine bosbewoners die zich wegrepten van het spoor van vernieling dat ze trokken.

Toen er weer twee worstelende gestalten de open plek op tuimelden, waren hun kleren aan flarden. Over hun lichaam liepen rode stroompjes uit tientallen sneden en schrammen. Het mes was verdwenen, maar zelfs zonder wapens waren de beide strijders vreeswekkend. Geen doornstruiken, geen jonge boompjes zelfs hielden stand op hun pad. Overal waarheen de strijd zich verplaatste richtte ze een verwoesting aan. Dit gevecht bezat niets van ritueel of elegantie. De kleinere, krachtiger gebouwde figuur viel telkens woest aan en probeerde zijn vijand vast te grijpen. De grotere probeerde uit alle macht afstand te bewaren en haalde uit met slagen die de lucht leken te doorklieven.

Niet overdrijven, zei Gordon tegen zichzelf. Het zijn gewoon mannen, en oude mannen bovendien.

En toch ervoer een deel van Gordon iets van verwantschap met die oude volken die in reuzen geloofden – in goden in mensengedaante, bij wier veldslagen zeeën kolkten en bergketens omhoog werden gestuwd. Toen de strijdenden opnieuw in het duister verdwenen, werd Gordon bekropen door het soort abstracte overpeinzingen dat altijd bij hem opkwam wanneer hij het het minst verwachtte. Enigszins afwezig bedacht hij dat het opvoeren van mensen, zoals zoveel andere nieuwe vindingen, toch ook weer voor het eerst voor oorlogsdoeleinden was toegepast. Maar dat was bij alles zo geweest, voordat er andere toepassingsmogelijkheden voor gevonden werden… Bij de scheikunde, vliegtuigen, ruimtevluchten… Later pas kwamen de eigenlijke toepassingen.

Wat zou er gebeurd zijn als de Doemoorlog was uitgebleven… Was deze technologie dan opgegaan in de wereldwijde idealen van de Nieuwe Renaissance? En door alle burgers zijn aangewend? Waar zou de mensheid dan allemaal niet toe in staat zijn geweest? Wat zou er dan nog onmogelijk zijn gebleven?

Gordon slaagde er steunzoekend bij de ruwe stam van de ceder in te gaan staan. Even stond hij te zwaaien, dan zette hij de ene voet voor de ander – en strompelde stap voor stap in de richting van het gekraak en gebons. Hij dacht er niet aan ervandoor te gaan; hij bleef, om getuige te kunnen zijn van de afloop van het laatste grote huzarenstukje van de twintigste-eeuwse wetenschap, onder beukende regen en bliksemschichten in het bos van een duister tijdperk.

De lantaarn wierp scherp omlijnde schaduwen door de platgetrapte braamstruiken, maar weldra was hij buiten het bereik van het licht. Gordon ging op het gedruis af totdat het plotseling volledig ophield. Geen geschreeuw meer, geen zware slagen meer, alleen nog maar het gerommel van de donder en het geraas van de rivier.

Zijn ogen raakten aan de duisternis gewend. Met zijn hand erboven tegen de regen, zag hij ten slotte, scherp afgetekend tegen de grijze wolken, twee naakte, roodachtig gekleurde gedaanten bovenop een verhoging bij de rivier. De een stond in elkaar gedoken, vierkant en met een stierenek als van de legendarische Minotaurus. De andere had een menselijker gestalte en lang haar dat fladderde in de wind, als een aan flarden gescheurd banier. Nu volledig naakt stonden de beide opgevoerden tegenover elkaar en wiegden hijgend heen en weer onder de grommende onweerswolken. Toen wierpen ze zich als op een teken voor het laatst op elkaar. De donder rolde. Een verblindende zigzaggende bliksemflits zwiepte neer op de berg achter de rivier en geselde de kale takken met zijn knetterend geraas.

In die seconden zag Gordon een gestalte in silhouet tegen de kartelige ladder van elektriciteit afgetekend staan die met gestrekte armen een tweede spartelende figuur boven het hoofd hield. Een verblindend felle lichtflits hield net lang genoeg aan om Gordon in staat te stellen, te zien hoe de staande schaduw zijn spieren spande, zijn armen boog en weer strekte en de andere de lucht in wierp. De zwarte vorm steeg een volle seconde op voordat de elektrische schittering verdween en opnieuw de duisternis neerdaalde.

Het nabeeld voelde aan alsof het was ingebrand. Gordon wist dat de door de lucht omlaagtuimelende gedaante weer terug moest vallen – de kloof en de kronkelende ijskoude stroom ver in de diepte tegemoet. Maar in zijn verbeelding zag hij de schaduw steeds verder opstijgen, alsof hij van de aarde werd weggeworpen.

Zware regenvlagen woeien in zuidwaartse richting door de smalle bergpas. Gordon zocht tastend zijn weg terug naar een omgevallen boomstam en liet zich er zwaar op neer. Daar bleef hij domweg zitten wachten, zonder er zelfs maar aan te kunnen denken in beweging te komen, terwijl zijn herinneringen als een gezwollen rivier vol wervelend silt door zijn hoofd kolkten.

Ten slotte klonk links van hem het gekraak van brekende twijgjes. Uit het donker trad langzaam een naakte gestalte te voorschijn die vermoeid op hem toe liep.

‘Dena zei dat er maar twee soorten mannen waren die ertoe deden,’ merkte Gordon op. ‘Ik heb het altijd een krankjorem idee gevonden. Maar ik heb niet beseft dat zelfs de regering zo dacht, voordat het fout liep.’

De man zakte naast hem neer op de gescheurde bast. Onder zijn huid golfden en trokken duizenden kloppende draadjes. Bloed sijpelde uit honderden schrammen over zijn hele lichaam. Hij ademde zwaar en staarde met een lege blik voor zich uit.

‘Ze hebben hun beleid teruggedraaid, niet?’ vroeg Gordon. ‘Uiteindelijk zijn ze bij hun verstand gekomen.’

Hij wist dat George Powhatan hem had gehoord, en had begrepen. Maar nog steeds zei hij niets terug. Gordon kookte inwendig. Hij moest een antwoord hebben. Om de een of andere diepzetelende reden moest hij weten of de Verenigde Staten in de laatste jaren voor de Ondergang waren geregeerd door mannen en vrouwen van eer.

‘Zeg het me, George! Jij zei dat ze het vechtersbaastype niet meer wilden gebruiken. Wat was er dan nog anders? Gingen ze het tegengestelde type selecteren? Het type met een afkeer van macht? Mannen die wel goed zouden vechten, maar met tegenzin?’

Een beeld: van een bevreemdde Johnny Stevens die – altijd verlangend iets te leren – ernstig zijn best deed om het raadsel te begrijpen van een groot leider die een gouden kroon afwijst voor een ploeg. Hij had het de jongen nooit echt uitgelegd. En nu was het te laat.

‘Nou? Hebben ze het oude idee tot nieuw leven gewekt? Hebben ze opzettelijk soldaten uitgezocht die zichzelf in de eerste plaats als burger zagen?’ Hij greep Powhatan bij de schokkende schouders. ‘Klootzak die je bent! Waarom heb je het niet verteld, toen we dat hele eind uit Corvallis gekomen waren om je hulp te vragen! Denk je niet dat ik, juist ik het wel begrepen had?’

De landheer van de Camasvallei keek terneergeslagen. Hij ontmoette heel kort Gordons blik en keek dan weer rillend weg.

‘O, je kunt er donder op zeggen dat ik het begrepen had, Powhatan. Ik wist wat je bedoelde toen je zei dat de Grote Dingen onverzadigbaar zijn.’ Gordons vuisten balden zich. ‘De Grote Dingen zullen je alles afpakken waar je van houdt, en dan nog meer van je willen. Jij weet het, ik weet het… die arme sukkel van een Cincinnatus wist het toen hij zei dat ze hun stomme kroon konden houden! Maar jij bent zo stom geweest te denken dat het ooit over kon zijn, Powhatan!’ Gordon kwam wankel overeind en schreeuwde zijn woede tegen de ander uit: ‘Heb je echt gedacht dat er ooit een eind aan je verantwoordelijkheid zou komen?’

Toen Powhatan ten slotte sprak moest Gordon zich naar hem toe buigen om hem boven het gerommel van de donder uit te horen. ‘Ik had gehoopt… Ik wist zo zeker dat ik –’

‘Dat je nee tegen al de grote leugens kon zeggen?’ Gordon lachte bitter, sarcastisch. ‘Dat je nee kon zeggen tegen eer en waardigheid en vaderland? Waardoor ben je dan van gedachten veranderd? Je hebt Cyclops weggelachen, en de beloften van de technologie. God noch medelijden noch de “Nieuwe Verenigde Staten” konden je in beweging krijgen! Dus, vertel me eens, Powhatan, welke drijvende kracht is uiteindelijk sterk genoeg gebleken om je zover te krijgen dat je Phil Bokuto hierheen volgde en naar mij op zoek ging?’

Terwijl hij met ineengeklemde handen op de boomstam zat, leek de krachtigste man ter wereld – de enig overgeblevene uit een tijdperk van bijna-goden – zich als een kleine jongen in zichzelf terug te trekken, uitgeput, vol schaamte. ‘Je hebt gelijk,’ kreunde hij. ‘Er komt nooit een eind aan. Ik heb mijn deel gedaan, wel duizend maal mijn deel… Ik wilde alleen in vrede oud worden. Is dat te veel gevraagd? Is dat nu echt te veel gevraagd?’ Zijn ogen stonden leeg. ‘Maar het houdt nooit, nooit op.’

Toen hief Powhatan het hoofd en keek Gordon voor het eerst lang achtereen aan. ‘Het kwam door de vrouwen,’ zei hij zacht, eindelijk Gordons vraag beantwoordend. ‘Sinds jullie bezoek en die verdomde brieven bleven ze maar praten en vragen stellen. Toen verspreidde zich het verhaal van die waanzin in het noorden, zelfs in mijn vallei. Ik probeerde… ik probeerde ze te vertellen dat het krankzinnig was wat jullie Amazones deden, maar zij –’ Powhatans stem haperde. Hij schudde zijn hoofd. ‘Bokuto stormde ervandoor, helemaal in zijn eentje hierheen… En daarna bleven ze maar naar me kijken… Ze bleven maar zeuren en zeuren en zeuren…’ Hij kreunde en bedekte zijn gezicht met zijn handen. ‘Lieve God in de hemel, vergeef me. De vrouwen hebben me ertoe gedreven.’

Gordon knipperde verbluft met zijn ogen. Tussen de geselende regendruppels door stroomden er tranen over het verweerde, door zorgen getekende gezicht van de laatste opgevoerde soldaat. George Powhatan zat bevend van top tot teen hardop en smartelijk te snikken.

Gordon zakte naast hem op de ruwe boomstam neer. Hij werd vervuld van een zwaarte als die van de dichtbij stromende, door de sneeuwval van de winter gezwollen Coquille. Binnen de kortste keren beefden ook zijn eigen lippen.

De bliksem flitste. De rivier raasde. En samen weenden zij onder de neerstortende regen – rouwend zoals mannen alleen om zichzelf kunnen rouwen.

INTERMEZZO

De felle Winter draalt

Tot de Oceaan haar plicht vervult

En met de Lente hem verjaagt

DEEL IV

Noch chaos

1

Er waarde een nieuwe legende door Oregon, vanaf Roseburg helemaal tot aan de Columbia in het noorden, vanaf de bergen tot aan de zee. Ze reisde per brief en ging van mond tot mond, en nam elke keer dat ze verteld werd toe in grootte.

Het was een droeviger verhaal dan de twee die eraan vooraf waren gegaan – die over een wijze, weldoende machine en die over de wedergeboorte van een natie. Ze was verontrustender. En toch bezat deze nieuwe fabel een belangrijke eigenschap die haar voorgangers misten.

Ze was waar.

Het verhaal sprak van een groep van veertig vrouwen – gekkinnen, waren velen van mening – die gezamenlijk een geheime eed hadden afgelegd: om alles op alles te zetten om een einde te maken aan een verschrikkelijke oorlog, en wel voordat alle goede mannen omkwamen bij hun pogingen hen te redden.

Zij handelden uit liefde, verklaarden sommigen. Anderen zeiden dat ze het voor hun land hadden gedaan.

Zelfs ging het gerucht dat de vrouwen hun Odyssee naar de Hel hadden gezien als een vorm van boetedoening, om een of ander vroeger falen van het vrouwendom goed te maken.

De uitleg varieerde, maar de strekking was altijd dezelfde, of het verhaal nu mondeling werd overgedragen of via de posterijen. Van gehucht tot dorp tot boerenhofstede lazen moeders en dochters en echtgenotes de brieven en luisterden naar de vertelling – en gaven die door.

Mannen kunnen briljant en sterk zijn, fluisterden ze elkaar toe. Maar mannen kunnen ook krankzinnig zijn. En de krankzinnigen kunnen de wereld te gronde richten.

Vrouwen, jullie moeten recht over hen spreken…

Zover mogen we het nooit meer laten komen, zeiden ze tegen elkaar, als ze dachten aan het offer dat de meisjesverkenners hadden gebracht. Nooit meer mogen we de oeroude strijd zich alleen tussen de goede en de slechte mannen laten afspelen.

Vrouwen, jullie moeten mede jullie verantwoordelijkheid dragen… en jullie eigen talenten in de strijd werpen…

Vergeet nooit, besloot de les: Zelfs de echte mannen – de helden – zullen soms nalaten hun plicht te doen.

Vrouwen, jullie moeten hen er van tijd tot tijd aan herinneren…

2

28 april 2012

Lieve mevrouw Thompson,

Dank voor uw brieven. Ze hebben onmetelijk bijgedragen aan mijn herstel – vooral omdat ik zo ongerust was geweest dat de vijand Pine View bereikt had. Te horen dat alles met u en Abby en Michael in orde was, was me meer waard dan u ooit zou kunnen weten.

Over Abby gesproken, wilt u haar misschien zeggen dat ik Michael gisteren gezien heb? Hij arriveerde gezond en wel, samen met de vijf andere vrijwilligers die Pine View gestuurd heeft om ons te helpen met de oorlog. Zoals zoveel van onze rekruten maakt hij de indruk gewoon niet te kunnen wachten tot hij zich in de strijd kan storten.

Ik hoop dat ik geen te grote domper op zijn enthousiasme heb gezet toen ik hem wat van mijn persoonlijke ervaringen met de Holnisten vertelde. Maar ik denk wel dat hij nu wat beter op zal letten bij de training en wat minder zal staan te trappelen om de oorlog in zijn eentje te gaan winnen. Tenslotte willen we toch dat Abby en de kleine Caroline hem weer terugzien.

Ik ben blij dat u Marcie en Heather hebt kunnen opnemen. We zijn die twee allemaal veel verschuldigd. Corvallis zou een schok voor hen zijn geweest. Pine View lijkt me een vriendelijker oord voor heraanpassing.

Zegt u tegen Abby dat ik haar brief aan enkele oude professoren heb gegeven die plannen hebben het onderwijs weer op gang te brengen. Heel misschien zal hier over een jaar of wat iets van een universiteit zijn – aangenomen dat de oorlog goed verloopt.

Natuurlijk is het laatste niet echt gegarandeerd. De zaken hebben zich ten goede gekeerd, maar we hebben nog een hele, hele lange weg tegen de verschrikkelijke vijand af te leggen.

Uw laatste vraag is moeilijker, mevrouw Thompson, en ik weet niet eens of ik er antwoord op kan geven. Het verbaast me niet dat het verhaal van het Offer van de meisjesverkenners u daarboven in de bergen bereikt heeft.

Maar u moet wel weten dat we zelfs hier nog niet volledig op de hoogte zijn van alle details. Ik kan nu eigenlijk alleen maar zeggen: ja, ik heb Dena Spurgen goed gekend, en nee, ik denk niet dat ik haar ooit begrepen heb – hoegenaamd niet. Ik vraag me in alle oprechtheid af of me dat ooit zal lukken.

Gordon zat op een bankje net buiten het postkantoor van Corvallis. Hij zat met zijn rug tegen de ruwe muur, in de stralen van de ochtendzon, en dacht na over dingen waarover hij in zijn brief naar mevrouw Thompson niet schrijven kon… dingen waar hij geen woorden voor kon vinden.

Totdat ze de dorpjes Chesire en Franklin hadden heroverd, hadden de mensen van de Willamettevallei niets anders om op af te gaan dan geruchten, want niet één van de meisjesverkenners was ooit van dat ongeoorloofde uitstapje midden in de winter teruggekeerd. Maar na de eerste tegenaanvallen begonnen de daarbij bevrijde slaven delen van het verhaal in te vullen. Langzaam vielen de stukjes van de puzzel op hun plaats.

Op een winterdag – om precies te zijn nog maar twee dagen nadat Gordon Corvallis voor zijn lange trektocht naar het zuiden had verlaten – begonnen de vrouwelijke Verkenners uit hun leger van boeren en dorpelingen te deserteren.

Met een stuk of wat tegelijk glipten ze weg naar het zuiden en westen, en leverden zichzelf ongewapend aan de vijand over. Enkelen werden ter plekke gedood. Anderen werden verkracht en gemarteld door lachende krankzinnigen, die hun zorgvuldig gerepeteerde toespraken niet eens wilden aanhoren.

De meesten werden echter opgenomen – zoals ze gehoopt hadden met open armen ontvangen vanwege de onverzadigbare honger van de Holnisten naar vrouwen. Zij die het geloofwaardig konden brengen verklaarden dat ze er genoeg van hadden als boerinnen te leven, en snakten naar de aanraking van ‘echte mannen’. Het was een verhaaltje dat de volgelingen van Nathan Holn geneigd zouden zijn te accepteren, of dat stelden degenen die het plan hadden bedacht zich tenminste voor.

Wat volgde moest zwaar zijn geweest, misschien onvoorstelbaar zwaar. Want de vrouwen moesten blijven veinzen, en geloofwaardig, tot de afgesproken nacht van de rode messen – de nacht waarin ze werden verondersteld het broze restant van de beschaving te redden van de monsters die het afbraken.

Wat er precies fout was gegaan was nog niet duidelijk toen het tegenoffensief in de lente door de eerste heroverde stadjes trok. Misschien had een lid van de invasietroepen achterdocht gekregen en een of ander beklagenswaardig meisje gemarteld tot ze doorsloeg. Of misschien was een van de vrouwen op haar woeste barbaar verliefd geworden, en had ze haar hart uitgestort in een alles verradende biecht. Dena had het juist gehoord dat de geschiedenis wel melding van dergelijke dingen maakte. Zoiets was in dit geval misschien ook gebeurd.

Of misschien konden enkelen eenvoudigweg niet goed genoeg liegen, of hun rillingen verbergen bij de aanraking van hun nieuwe gebieders. Wat er ook verkeerd ging, de geplande nacht was inderdaad rood gekleurd. Daar waar de waarschuwing niet op tijd kwam, stalen de vrouwen om middernacht een mes uit de keuken en slopen van kamer tot kamer, moordend en opnieuw moordend tot zij zelf worstelend en vechtend ten onder gingen.

Elders gingen ze zonder meer ten onder, tot het laatste moment vloekend en hun vijanden in de ogen spuwend.

Natuurlijk was het een volslagen mislukking. Iedereen had dat kunnen voorspellen. Zelfs daar waar het plan ‘slaagde’, kwamen er te weinigen van de bezetters om het leven om werkelijk enig verschil te maken. De opoffering van de meisjessoldaten bracht in krijgtechnische zin in het geheel niets tot stand. Het gebaar mondde uit in een tragisch fiasco.

Maar het verhaal verbreidde zich, door de linies heen en omhoog de bergvalleien in. De mannen luisterden met stomheid geslagen en schudden ongelovig het hoofd. Ook de vrouwen hoorden het, en praatten onder elkaar op opgewonden, geladen toon. Ze gingen in discussie, en dachten fronsend na.

Na verloop van tijd drong het bericht van het gebeurde zelfs tot ver in het zuiden door. Nu zo langzamerhand een legende, kwam het verhaal ten slotte bij de Suikerbroodberg.

En daar, hoog boven het samenstromen van de brullende Coquille, behaalden de Verkenners uiteindelijk hun zege.

Ik kan alleen maar zeggen dat ik hoop dat deze geschiedenis geen dogma wordt, geen godsdienst. In mijn ergste dromen zie ik vrouwen de traditie aannemen hun zonen te verdrinken als ze tekenen gaan vertonen dat ze over anderen willen bazen. Ik zie ze al hun plicht doen door een beslissing over leven en dood te nemen voordat een mannelijk kind een bedreiging wordt voor allen om hem heen.

Misschien is een klein deel van ons mannen ook wel ‘te krankzinnig om in leven te mogen blijven’. Maar tot in het extreme doorgevoerd is deze ‘oplossing’ voor mij iets heel beangstigends… en als ideologie in mijn ogen niet eens te bevatten.

Natuurlijk zal het ten slotte wel in orde komen. Vrouwen zijn te verstandig om dit tot in extremen door te voeren. Daarin is misschien uiteindelijk onze hoop gelegen.

Nu wordt het tijd om deze brief op de post te doen. Ik zal proberen u en Abby vanuit Coos Bay te schrijven. Tot dan blijf ik uw toegewijde – Gordon

‘Bode!’

Gordon riep een langslopende jongeman in het blauwe denim en leren jack van een postbode aan. Deze snelde dadelijk op hem toe en salueerde. Gordon stak hem de envelop toe. ‘Zou je deze op het stapeltje voor het oosten voor me willen leggen?’

‘Zeker meneer. Onmiddellijk, meneer!’

‘Er is geen haast bij,’ glimlachte Gordon. ‘Het is maar een persoonlijk –’

Maar de jongeman was er al op volle snelheid vandoor. Gordon zuchtte. De oude tijden van warme camaraderie met iedereen bij de ‘posterijen’ waren voorbij. Hij stond te hoog boven deze jonge boden voor een joviale grijns en misschien even een praatje.

Ja, het wordt absoluut tijd.

Hij stond op, en trok maar even een gezicht toen hij zijn zadeltassen optilde.

‘Je laat de dansavond dus toch maar zitten?’

Hij draaide zich om. Eric Stevens, grootvader van Johnny, stond bij de zijdeur van het postkantoortje op een grasspriet te kauwen en Gordon met zijn armen voor zijn borst gekruist aan te kijken.

Gordon haalde zijn schouders op. ‘Het lijkt me het beste om maar gewoon weg te gaan. Ik wil geen feestje te mijner ere. Al die flauwekul is alleen maar tijdverspilling.’

Stevens knikte instemmend. Zijn rustige kracht was een zegen geweest tijdens Gordons herstel – vooral zijn honend van de hand wijzen van elke poging van Gordon om de schuld voor Johnny’s dood op zich te nemen. In Erics ogen was zijn kleinzoon zo eervol gestorven als een man maar kon hopen te sterven. Het tegenoffensief was voor hem voldoende bewijs geweest. Gordon had besloten er niet over in discussie te gaan.

De oude man keek met zijn hand boven zijn ogen over de moestuinen heen naar het zuiden, waar snelweg 99 liep. ‘Er komen nog meer zuiderlingen aan rijden.’

Gordon draaide zich om en zag een colonne ruiters langzaam op de route naar het noorden voorbij rijden, in de richting van het hoofdkampement van het leger.

‘Tjezus,’ grinnikte Stevens. ‘Moet je die uitpuilende ogen zien. Je zou denken dat ze nog nooit een stad gezien hadden.’

En inderdaad, de harde, bebaarde mannen uit Sutherlin en Roseburg, uit de Camas en Coos Bay, reden met hun ogen knipperend het stadje binnen, duidelijk stomverbaasd over alles wat ze zagen – door windmolens aangedreven generatoren en zoemende elektriciteitsdraden, drukke machinewerkplaatsen, tientallen uitgelaten kinderen op het schoolplein.

Misschien ietwat overdreven om dit een stad te noemen, dacht Gordon bij zichzelf. Maar Eric had wel gelijk.

Boven een drukbezocht hoofdpostkantoor wapperde de nationale vlag. Om de zoveel tijd sprongen koeriers in uniform op pony’s en stoven er met uitpuilende zadeltassen in noordelijke, oostelijke, en zuidelijke richting vandoor. Uit het Huis van Cyclops kwam welluidende muziek uit een ander tijdperk naar buiten gestroomd, en vlak erbij deinde een kleine, bontgekleurde blimp tussen de bouwsteigers op en neer terwijl witgejaste technici discussie voerden in de oude geheimtaal van de bouwkunde. Op de ene flank van het piepkleine luchtschip was een van een brandstapel opstijgende arend geschilderd. De andere zijde droeg het wapen van de soevereine staat Oregon.

Ten slotte zouden de nieuw-aangekomenen op het exercitieterrein zelf op kleine groepjes vrouwelijke soldaten met een heldere oogopslag stuiten, vrijwilligsters vanuit het gehele dal, die daar een taak kwamen verrichten, net als ieder ander.

Het was allemaal een beetje veel voor de norse zuiderlingen om in een keer te verwerken. Gordon glimlachte toen hij zag hoe de ruwe, bebaarde strijders met open mond om zich heen keken en zich langzaam weer herinnerden hoe alles eens geweest was. De versterkingstroepen hadden bij hun aankomst zichzelf nog beschouwd als de redders van een verwijfd, decadent noorden. Maar ze zouden als andere mensen huiswaarts keren.

‘Tot ziens, Gordon,’ zei Eric Stevens kort en krachtig. Anders dan sommigen van de anderen had hij het benul en de goede smaak om een afscheid kort te houden. ‘Het ga je goed, en kom nog eens terug.’

‘Zal ik doen,’ knikte Gordon. ‘Als ik kan. Tot ziens, Eric.’ Hij hees zijn zadeltas over zijn schouder en ging op weg naar de stallen, de drukte van het postkantoor achter zich latend.

De oude sportvelden waren een zee van tenten toen hij erlangs liep. Paarden hinnikten en mannen marcheerden. Aan de andere kant van het terrein zag Gordon de onmiskenbare gestalte van George Powhatan die zijn nieuwe officieren aan oude strijdmakkers voorstelde bij het reorganiseren van het magere legertje van de Willamettevallei tot het nieuwe Defensieleger van het Verenigd Oregon.

Toen Gordon voorbij liep keek de lange zilverharige man even op en ontmoette zijn blik. Gordon knikte en nam zonder woorden afscheid.

Uiteindelijk had hij toch gewonnen – hij had de landheer van zijn berg af doen dalen – ook al zou de prijs van die overwinning hen beiden hun hele leven bijblijven.

Powhatan antwoordde met een lichte glimlach. Ze wisten nu allebei wat een man met een dergelijke last doet.

Hij draagt hem, dacht Gordon.

Misschien zouden zij tweeën op een dag weer bijeenzitten – in die vredige berghut, met kindertekeningen aan de muur – en praten over het fokken van paarden en de verfijnde kunst van het bierbrouwen. Maar dat moment zou pas aanbreken wanneer de Grote Dingen hen ten slotte beiden hadden laten gaan. Geen van tweeën was van plan daarop te gaan zitten wachten. Powhatan had zijn oorlog te voeren, en Gordon had een heel andere taak te vervullen. Hij tikte tegen de rand van zijn postbodepet en wendde zich af om verder te lopen.

Hij had hen gisteren allen verbijsterd toen hij zijn ontslag uit de Defensieraad nam. ‘Ik heb verplichtingen aan de hele natie, niet aan een klein hoekje ervan,’ had hij gezegd, hen aldus bevestigend in het geloof in dingen die in wezen geen leugens waren. ‘Nu Oregon veilig is, moet ik verder met mijn eigenlijke taak. Er moeten andere steden en dorpen in het netwerk van de posterijen worden opgenomen, andere mensen elders die al te lang van hun landgenoten afgesneden zijn geweest. Jullie kunnen nu prima zonder mij verder.’

Al hun protesten hadden niets uitgericht. Want het was waar. Hij had alles gegeven wat hij hier te geven had. Nu zou hij elders nuttiger zijn. Hij kon trouwens niet langer meer blijven. In deze vallei zou alles hem voortdurend blijven herinneren aan het kwaad dat hij bij het goeddoen had aangericht. Gordon had besloten vandaag de stad uit te glippen, in plaats van het feestje te zijner ere bij te wonen. Hij was voldoende op krachten gekomen om verder te reizen, zolang hij maar rustig aan deed, en hij had al afscheid genomen van de laatst overgeblevenen – van Peter Aage en van dr. Lazarensky – en van de lege huls van die arme dode machine waarvan hij de geest niet meer vreesde.

De staljongen bracht de jonge merrie naar buiten die Gordon voor dit deel van zijn reis had uitgezocht. Nog steeds diep in gedachten schikte hij de zadeltassen met zijn spullen en vijf pond post – brieven naar bestemmingen buiten Oregon, voor het eerst.

Hij vertrok in volledige zekerheid over één ding. De oorlog was gewonnen, ofschoon er zeker nog harde maanden en jaren voor hen lagen. Voor een deel bestond zijn zending nu uit het zoeken naar nieuwe bondgenoten, nieuwe manieren om het eind van de oorlog te bespoedigen. Maar dat eind was nu onontkoombaar.

Hij had geen angst dat George Powhatan zich na het bereiken van de volledige overwinning ooit tot een tiran zou ontwikkelen. Wanneer elke Holnist opgehangen was, zouden de mensen van Oregon in onverbloemde taal te horen krijgen dat ze nu zelf hun zaakjes konden gaan opknappen, of naar de duivel lopen. Gordon wenste dat hij erbij kon zijn om Powhatan te zien uitpakken als iemand hem ooit een kroon aanbood.

De Dienaren van Cyclops zouden hun eigen mythe blijven uitdragen, en aldus de wedergeboorte van de technologie bevorderen. De door Gordon aangestelde postmeesters zouden blijven liegen zonder het te weten, en via het sprookje van een herstelde natie verbindingen door het hele land tot stand brengen tot de fabel niet meer nodig was. Of tot de mensen die tot waarheid maakten door haar te geloven.

En ja, de vrouwen zouden blijven praten over hetgeen hier de afgelopen winter gebeurd was. Ze zouden de aantekeningen die Dena Spurgen had nagelaten bestuderen, dezelfde oude boeken lezen die de meisjesverkenners hadden gelezen, en discussiëren over de verdiensten van het rechtspreken over mannen.

Gordon was tot de conclusie gekomen dat het nu nauwelijks iets uitmaakte of Dena inderdaad geestelijk onevenwichtig was geweest. Wat op de lange duur het effect van de actie van de meisjesverkenners was zou tijdens zijn leven nog niet duidelijk worden. En zelfs hij bezat niet voldoende invloed, of zelfs maar de wens, om iets tegen de zich verbreidende legende te doen.

Drie mythen… en George Powhatan. Daarmee waren de mensen van Oregon in goede handen. De rest konden ze zelf waarschijnlijk wel hanteren.

Zijn vurig rijdier snoof toen Gordon zich op haar rug zwaaide. Hij beklopte en suste de merrie tot ze weer rustig was, al trilde ze van verlangen om ervandoor te kunnen gaan. Gordons escorte wachtte al aan de rand van het stadje om hem veilig naar Coos Bay te brengen, naar de boot die hem de rest van de afstand zou vervoeren.

Naar Californië… dacht hij.

Hij herinnerde zich de epaulet met de vlag met de beer erop, en de zwijgende stervende soldaat die hem zoveel had verteld zonder ooit een woord te spreken. Hij was die man iets schuldig. En Phil Bokuto. En Johnny, die naar het zuiden had willen gaan, om er zelf een kijkje te nemen.

En Dena… Wat had ik graag gewild dat jij mee had kunnen gaan.

Hij zou voor hen gaan kijken. Ze waren allen bij hem.

Zwijgend Californië, vroeg hij zich af, wat heb jij al die jaren uitgevoerd?

Hij wendde zijn paard en reed de weg naar het zuiden op, met achter zich het wapengekletter en het geschreeuw van een leger van vrije mannen en vrouwen die zeker waren van de overwinning – krijgslieden die met vreugde naar hun hoeven en dorpjes terug zouden keren wanneer hun onaangename karwei uiteindelijk geklaard was. Hun krijgsgeschreeuw was luid, brutaal, vastbesloten, ongeduldig.

Gordon reed langs een open raam waaruit op tape opgenomen muziek schalde. Iemand deed vandaag royaal met de elektriciteit. Wie weet was die luidruchtige extravagantie misschien zelfs wel ter ere van hem. Hij hief zijn hoofd, en zelfs het paard stak haar oren op. Het was een oud liedje van de Beach Boys, hoorde hij nu, een song die hij twintig jaar niet gehoord had… een blij, onschuldig melodietje vol onstuitbaar optimisme.

Ze zullen in Californië ook vast wel elektriciteit hebben, dacht Gordon hoopvol.

En misschien…

De lente zat in de lucht. Mannen en vrouwen gaven een luid hoeraatje toen de kleine blimp met veel gesputter naar de hemel opsteeg. Gordon gaf de merrie een licht tikje met zijn hielen en ze ging in draf. Eenmaal de stad uit keek hij niet meer achterom.

Table of Contents

- VOORSPEL
- DEEL I
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- INTERMEZZO
- DEEL II
- Akte van nationale wederopbouw
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- INTERMEZZO
- DEEL III
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- INTERMEZZO
- DEEL IV
- 1
- 2