Date: 1991-05-15 00:00:00+00:00
Keywords: SF
Description: Why pay for costumes, scenery, props or actors when the most brilliant drama of all time is unfolding before your very eyes, in vivid color--in 1000 A.D.? The head of ailing Climactic Studios has given producer Barney Hendrickson five days to get a major movie in the can--and Climactic out of it. Impossible? Not with Professor Hewett's miraculous time machine, the answer to a Hollywood producer's prayer. Skipping back to AD 1,000 with a whole film crew and two glam stars, Barney sets out to prove that the Vikings discovered America five hundred years before Columbus--and to film the event in g
Publisher: Tor Publishing Group

HARRY HARRISON

De technicolor tijdmachine

UITGEVERIJ HET SPECTRUM N.V. UTRECHT/ANTWERPEN

Oorspronkelijke titel:

The Technicolor Time Machine

Uitgegeven door Faber and Faber,

Londen © 1967 by Harry Harrison

Vertaald door J. P. D. Baas-van Dijk

Omslag: Hans Buys

Hoofdstuk 1

‘Wat kom ik hier eigenlijk doen? Waarom heb ik me laten ompraten en laat ik me hiermee in?’ kreunde L.M. Greenspan, terwijl zijn pas verorberde maaltijd tegen zijn maagzweer schuurde.

‘U bent hier, L.M., omdat u nu eenmaal een kiene zakenman bent met een sterk vooruitziende geest. Of, om het anders uit te drukken: omdat u zich nu eenmaal aan elke strohalm moet vastklampen. Als er immers niet heel gauw iets tegen gedaan wordt, zullen de Climactic Studio’s ondergaan zonder ook maar een spoor achter te laten.’ Barney Hendrickson zoog krampachtig aan zijn sigaret, die hij tussen zijn door nicotine vergeelde vingers hield geklemd en staarde met nietsziende ogen naar het landschap van de Canon, dat geruisloos langs het raam van de Rolls Royce schoof. ‘Of, om het nóg eens een beetje anders te zeggen: u investeert één uur van uw tijd in het bestuderen van een project dat de redding van de Climactic Studio’s kan betekenen.’

L.M. richtte nu zijn volle aandacht op het omstandig en op verfijnde manier aansteken van een gesmokkelde havannasigaar. Eerst knipte hij er met zijn gouden sigareschaartje de punt af, vervolgens wijdde hij zijn onverdeelde aandacht aan het uitvoerig belikken van de afgeknotte top om tenslotte met het luciferhoutje heen en weer te zwaaien tot alle chemicaliën waren weggebrand. Toen begon hij - met hele lichte trekjes - de slanke, groenige staaf tot leven te wekken. Intussen gleed de wagen met het indrukwekkend gemak van een hydraulische rem naar de kant van de weg en stopte. De chauffeur haastte zich om de wagen heen om het portier te openen. L.M. staarde achterdochtig naar buiten maar bewoog zich niet.

‘Een dump! Wat kan er nou in zo’n dump zijn, waarmee de studio’s gered zouden kunnen worden?’

Barney duwde vergeefs tegen de onbeweeglijke massieve gestalte.

‘Niet zo gauw met uw oordeel, L.M. Wie zou er tenslotte ooit voorspeld hebben dat een straatarm jochie uit de sloppen van New York nog eens aan het hoofd van een van de grootste filmmaatschappijen ter wereld zou komen te staan?’ ‘Wou je soms persoonlijk worden?’

‘Nou niet afdwalen, L.M., drong Barney aan.’ ‘Laten we eerst maar eens naar binnen gaan om te kijken wat die Hewett ons heeft aan te bieden, dan kunnen we later wel weer over onze vooroordelen praten.’

Aarzelend liet L.M. zich tenslotte overhalen het rode tegelpad op te lopen, dat naar de voordeur van het bouwvallige, witgepleisterde huis voerde. Barney hield hem stevig bij zijn arm vast, terwijl hij op de bel drukte. Hij moest nóg twee maal bellen, vóór de deur openknarste en een kleine man met een groot kaal hoofd en een bril met dikke randen naar buiten tuurde. Hij keek hen vragend aan. ‘Professor Hewett,’ zei Barney, terwijl hij L.M. naar voren duwde. ‘Dit is nu de man waar ik met u over sprak. Niemand anders dan de directeur van de Climactic Studio’s zelf: mr. L. M. Greenspan.’

‘Ach ja, natuurlijk. Komt u binnen…’ De professor knipperde met zijn fletse ogen achter de ronde brilleglazen en ging opzij om hem binnen te laten.

Toen de deur eenmaal achter zijn rug gesloten was, zuchtte L.M. diep. Hij had zich overgegeven. Hij liet zich nu verder zonder tegenstribbelen een krakende en piepende trap naar een kelder afleiden. Plotseling bleef hij staan, toen hij de hele reeks elektrische instrumenten en de wirwar van draden en zoemende apparaten gewaar werd. ‘Wat is dit? Het lijkt wel een oud decor voor Het Monster van Frankenstein.’

‘Laat de professor het u maar uitleggen.’ Barney duwde hem verder.

‘Dit is mijn levenswerk,’ verklaarde Hewett, terwijl hij met zijn hand vaag in de richting van het toilet wuifde. ‘Wat voor soort levenswerk is dat?’ ‘Ach, hij bedoelt natuurlijk die machines en apparaten - hij wijst alleen niet zo duidelijk.’

Professor Hewett hoorde het commentaar niet, hij was druk in de weer met allerlei manipulaties aan het controlebord. Er steeg opeens diep in het inwendige van een enorme machine een steeds hoger klinkende jammertoon op en plotseling werden er vonken in het rond gestrooid. ‘Ziedaar,’ sprak hij plechtig, terwijl hij met een dramatisch gebaar - en ditmaal met opmerkelijk grotere nauwkeurigheid - naar een metalen platform wees, dat op zware isolatoren stond. ‘Dat is het hart van het vremeatron, waar de verplaatsing mee gebeurt. Ik zal niet proberen u de wiskundige berekeningen te verklaren - daar zou u onmogelijk iets van kunnen begrijpen - en ik zal ook niet verder ingaan op de ingewikkelde bijzonderheden van de constructie van deze machine. Ik ben namelijk van mening dat een demonstratie van het vremeatron-in-werking op dit ogenblik het verstandigste is.’ Hij bukte zich, tastte even onder een tafel en haalde een stoffige bierfles te voorschijn, die hij op het metalen platform zette.

‘Wat is een vremeatron?’ informeerde L.M. achterdochtig. ‘Dit is er een. Ik zal het nu demonstreren. Ik heb nu dus een eenvoudig voorwerp in het stralingsveld gezet, nu ga ik het veld activeren. Kijkt u scherp toe.’

Hewett haalde een schakelaar over en uit de transformator in de hoek sprong een lichtboog. Het mechanisch gejammer zwol aan tot een hoge giltoon, terwijl reeksen buizen opeens lichtflitsen uitzonden en ozongeur de lucht vervulde. De fles flikkerde héél even en het gebrul van de machine stierf weg.

‘Heeft u het vertrek gezien? Een bijzonder boeiend schouwspel, vindt u niet?’ De professor gloeide van bewondering voor zichzelf en nam uit een registratiemachine een stuk papier, waarop met inkt allerlei tekens waren gemaakt. ‘Hier staat het aangegeven. Die fles ging zeven microseconden terug in de tijd en keerde weer terug naar de tegenwoordige tijd! Ondanks alles wat mijn vijanden mogen beweren: deze machine is een succes. Mijn vremeatron - van het woord vreme, dat is in het Servisch een ander woord voor ‘tijd’ - dit ter nagedachtenis aan mijn grootmoeder van moederskant die afkomstig was van Mali Losinj - is het een functionerende tijdmachine.’

L.M. zuchtte en keerde zich om naar de trap. ‘De vent is gék,’ zei hij.

‘Laat hem nu even uitpraten, L.M. De professor heeft een paar prima ideeën. Alléén omdat hij is afgewezen door alle stichtingen waaraan hij financiële steun voor zijn proefnemingen heeft gevraagd, wil hij overwegen met óns samen te werken. Alles wat hij nodig heeft, is wat geld om zijn machine óp te voeren.’

‘Kom mee. We gaan. Gekken worden er elke minuut genoeg geboren.’

‘Maar luistert u nu toch even naar hem,’ pleitte Barney. ‘Laat hem u nu nog even demonstreren hoe hij die bierfles naar de toekomst kan sturen. Dit is heus veel te indrukwekkend om zomaar te negéren.’

‘Er bestaat een tijdsbarrière bij elke verplaatsing naar de toekomst, dat moet ik u wel eerst even goed duidelijk maken. Verplaatsing naar de toekomst vereist oneindig meer energie dan verplaatsing naar het verleden. Maar toch is het mogelijk met dit apparaat - als u misschien nu even naar die fles wilt kijken.’

Wéér worstelde het wonder van elektrotechnisch kunnen met de krachten van de tijd en de lucht vonkte van de ontladingen. De bierfles flikkerde opeens weer, héél even. ‘Nou, tot ziens hoor!’ L.M. begon de trap al op te lopen. ‘En, tussen twee haakjes, Barney, jij bent ontslagen.’ ‘Maar u kunt gewoon nog niet vertrekken - u heeft Hewett nog niet eens de kans gegeven om zijn beweringen te bewijzen. Ik heb zélf ook nog niet eens de gelegenheid gehad u uit te leggen wat er nu eigenlijk precies de bedoeling van is.’ Barney was woedend. Woedend op zichzelf, op de stervende onderneming, waarbij hij in dienst was, woedend over de blindheid van de man, woedend over de machteloosheid van de mens en vooral ook woedend omdat hij zijn banksaldo had overschreden. Hij rende L.M. achterna en snaaide de walmende havanna uit diens mond. ‘En nou gaan we eens even een échte demonstratie houden. Een die u wél zult kunnen waarderen.’

‘Hé zeg, die kosten twee dollar per stuk. Vooruit, geef terug.’ ‘U krijgt hem terug. Maar eerst moet u even hier naar kijken.’

Hij smeet de bierfles op de grond en legde toen de sigaar op het platform. ‘Welk toestel hier is de vermogensregelaar?’ vroeg hij aan Hewett.

‘Deze reostaat regelt de voeding. Maar hoezo? U kunt toch het verplaatsingsniveau van de tijd niet wijzigen zonder de installatie te verbranden - stop!

‘U kunt toch een nieuwe bouwen? Maar als u L.M. op dit ogenblik niet kunt overtuigen, dan staat u op straat en dat weet u immers? Vooruit, draaien maar!’ Barney hield de protesterende professor met één hand tegen, terwijl hij het vermogen op maximum zette en vervolgens de knop indrukte. Ditmaal waren de resultaten veel opzienbarender. De hoge gillende toon groeide uit tot de bovennatuurlijke kreet van een banshee - een Ierse grafgeest - die pijn deed aan hun oren. De buizen gloeiden als helse vuren, de gloed werd feller en feller, terwijl de statische ontladingen over de metalen sponningen spetterden. Hun haren rezen te berge en begonnen vonken af te geven. ‘Help! Ik word geëlektrokuteerd!’ schreeuwde L.M. Toen gloeiden, in en laatste uitbarsting van energie, alle buizen nog eens hoog op, en explodeerden. De lichten gingen uit. ‘Kijk eens - kijk daar!’ riep Barney, terwijl hij zijn aansteker aanknipte en met het vlammetje bijlichtte. Het metalen platform was leeg. ‘Ik krijg twee dollar van je.’

‘Kijk. Hij is wég. Minstens al twee seconden, drie… vier… vijf… zes…’

Plotseling verscheen de sigaar weer op het platform, nog steeds rokend, en L.M. graaide hem snel weg en deed meteen een flinke trek.

‘Goed. Toegegeven. Het is een tijdmachine. Ik geloof je dus. Maar wat heeft dat te maken met filmen of met een mogelijkheid om de Climactic te redden?’ ‘Dat zal ik u uitleggen…’

Hoofdstuk 2

Er waren zes mannen in het kantoor. Ze zaten in een halve kring rond het bureau van L.M.

‘Doe die deur op slot en snij de telefoondraden door,’- commandeerde deze.

‘Maar het is drie uur in de morgen,’ protesteerde Barney. ‘We kunnen niet afgeluisterd worden.’ ‘Als de banken hiervan lucht krijgen, ben ik voor de rest van mijn leven geruïneerd en misschien nog wel langer. Snij die draden door.’

‘Laat mij het maar even doen,’ zei Amory Blestead, terwijl hij opstond en een geïsoleerde schroevedraaier uit zijn zak haalde. Hij was het hoofd van de technische afdeling van de Climactic Studio’s. ‘Nu is het raadsel dus eindelijk opgelost! Een jaar lang hebben mijn mensen hier die doorgesneden draden gemiddeld tweemaal per week moeten repareren.’ Hij werkte snel en schroefde eerst de bovenkant van de kabelaansluitkastjes los, ontkoppelde de zeven telefoontoestellen, de intercom, en het gesloten televisie-circuit. L.M. sloeg hem scherp gade en sprak pas verder, nadat hij persoonlijk had gezien dat alle negen draden loshingen. ‘Rapport’, zei hij, terwijl hij met zijn vinger naar Barney Hendrickson wees.

‘De zaak is eindelijk helemaal klaar voor de start, L.M. De hele apparatuur van het vremeatron is opgesteld op de set van De zoon van het schepsel trouwt met de dochter van het ding, en de kosten worden gedekt door het budget van die film. Ja, er is eigenlijk nog sprake van een besparing, want de apparaten van de professor kosten nog minder dan de gebruikelijke…’ ‘Niet afdwalen!’

‘Best. Nou, de laatste laboratoriumscènes voor die monsterfilm zijn vanmiddag opgenomen, gistermiddag bedoel ik, toen hebben we nog even flink aangepakt en overgewerkt, om alle apparatuur schoon te maken. Zodra ze allemaal weg waren, heeft de rest van ons hier het hele zaakje in een legertruck geladen, die we nog hadden van de opnamen voor De soldaat uit Brooklyn, en de professor heeft alles goed vastgemaakt en gecontroleerd. Alles staat klaar voor vertrek.’

‘Dat van die legertruck bevalt me niet - die zal gemist worden.’

‘Nee, dat zal hij niet L.M., overal is voor gezorgd. In de eerste plaats was het een overtollig exemplaar van de regering, en in de tweede plaats zou hij van de hand gedaan worden. Hij werd wettig gekocht via onze normale opkopers en door Tex hier gekocht, ik heb u al gezegd - we hebben een schone lei.’

‘Tex, Tex - wie is dat? Wie zijn al die mensen hier?’ klaagde L.M., terwijl hij achterdochtige blikken over de halve kring liet gaan. ‘Ik dacht dat ik je gezegd had deze zaak niet te groot op te zetten, tot we gezien hadden hoe het gaat, als de banken er de lucht van krijgen…’ ‘Deze operatie wordt op zo klein mogelijke schaal uitgevoerd. Er zijn alleen maar bij betrokken: ikzelf en de prof, die u kent, en Blestead, die uw eigen technische chef is en al dertig jaar met u samenwerkt…’

‘Dat weet ik, dat weet ik - maar hoe staat het met déze drie?’ Hij zwaaide met een vinger naar twee donkere, zwijgende mannen, die gekleed waren in spijkerbroeken en leren jacks en verder naar een lange, nerveuze man met roodachtig blond haar. Nu stelde Barney hen voor. ‘De twee voorop zijn Tex Antonelli en Dallas Levy, het zijn stuntmannen…’

‘Stuntmannen! Wat voor soort stunt haal jij uit om hier twee namaak salon-cowboys bij te halen?’ ‘Kalm aan, alstublieft, L.M. We hebben hulp nodig bij dit project, betrouwbare mannen die hun mond kunnen houden en die zich weten te redden als er soms moeilijkheden ontstaan. Dallas heeft bij de infanterie gediend in de oorlog, en daarna hoorde hij bij de rodeoploeg, voor hij hier kwam. Tex is dertien jaar bij de marine geweest en instructeur ongewapend gevecht.’ ‘En die andere vent?’ ‘Dat is Dr. Jens Lyn van UCLA, een taalkundige.’ De lange man stond zenuwachtig op en maakte snel een lichte buiging in de richting van het bureau. ‘Hij is gespecialiseerd in de Germaanse talen of zo iets, en zal als tolk optreden voor ons.’

‘Beseft u allemaal het gewicht van dit project, nu u in het team bent opgenomen?’ vroeg L.M.

‘Ik krijg mijn salaris uitbetaald,’ zei Tex, ‘en ik houd mijn mond dicht.’ Dallas knikte zwijgend dat hij daarmee instemde.

‘Dit is een fantastische gelegenheid,’ zei Lyn snel, met een licht Deens accent. ‘Ik heb mijn jaar verlof opgenomen, waar ik als lector elke zeven jaar recht op heb, en ik zou u zelfs nog vergezellen zónder het royale honorarium van technisch adviseur. Wij weten zo weinig af van het gesproken Oudnoors.’

‘Goed, goed,’ zei L.M., terwijl hij zijn hand ophief en voor het ogenblik voldaan was. ‘En wat zijn de plannen nu? Licht me eens even over alle bijzonderheden in.’

‘We moeten een proeftocht maken,’ zei Barney. ‘Nagaan of het apparaat van de professor werkelijk wérkt.’

‘Ik verzeker u…!’

‘En als het inderdaad werkt, wordt het teamwerk; we werken een script uit en gaan het dan ter plaatse opnemen, we hebben het terrein ervoor al afgebakend. En wat voor terrein! De hele geschiedenis staat wijd voor ons open. We kunnen het allemaal op breed screen filmen, alles registreren.’

‘En de studio redden van een bankroet. Geen salaris voor figuranten, geen decors die gebouwd moeten worden, geen moeilijkheden met de vakbonden…’ ‘Dat had u gedacht!’ gromde Dallas.

‘Natuurlijk niet üw vakbond,’ verontschuldigde L.M. zich. ‘De hele bezetting hier zal volgens de vastgestelde normen betaald worden, en méér krijgen, met bonussen. Ik dacht alleen maar aan de besparingen op ander gebied. Kom Barney, ga nu maar, zolang ik nog enthousiast ben, en kom niet eerder terug vóór je goed nieuws voor me hebt.’ Hun voetstappen weergalmden vanaf het cementen pad tussen de reusachtige geluidsinstallaties en hun schaduwen strekten zich eerst achter hen, dan voor hen uit, terwijl ze door de lichtplassen liepen onder de lampen, die met grote tussenruimten brandden.

In de stille verlatenheid van de uitgestorven studio’s werden ze opeens overstelpt door gedachten over het grootse gebeuren dat ze zouden pogen tot stand te brengen, en onbewust gingen ze wat dichter bij elkaar lopen. Er stond een studiobewaker buiten het gebouw, die salueerde toen zij naderden, en zijn stem verbrak de griezelige betovering. ‘Alles is potdicht, sir, en totaal geen rustverstoringen.’ ‘Prima,’ zei Barney tegen hem. ‘Wij zullen waarschijnlijk de rest van de nacht hier blijven, zeer speciaal werk. Let er dus op dat niemand zich hier in de buurt ophoudt.’ ‘Ik heb het al tegen de baas gezegd en die heeft het aan de jongens doorgegeven.’

Barney deed de deur achter zich dicht. De lichten langs de daklijsten flikkerden. Het magazijn was bijna leeg op een paar stoffige platte wagens na, die tegen de achtermuur stonden, en een olijfkleurige truck met op de deur en het canvas sluitzeil de witte legerster.

‘De batterijen en accumulatoren zijn geladen,’ verkondigde professor Hewett, terwijl hij achterin de truck klauterde en tegen een aantal wijzerplaten tikte. Hij haakte de zware kabels los, die naar de schakelkast in de muur liepen, en stak ze naar buiten. ‘U kunt aan boord komen, heren, het experiment kan nu elk ogenblik beginnen.’ ‘Zou er nog een andere naam aan gegeven kunnen worden dan een experiment?’ vroeg Amory Blestead zenuwachtig, die opeens spijt begon te krijgen zich hiermee te hebben ingelaten.

‘Ik stap in de cabine,’ zei Tex Antonelli. ‘Daar voel ik me meer op mijn gemak. Ik heb zo’n truck als deze al heel wat vaker bestuurd.’

Een voor een volgden ze de professor in de achterbak van de truck, toen sloot Dallas de canvasflap. De rij elektronische machines en de motor-generator, die op gasoline liep, namen het grootste gedeelte van de laadruimte in beslag, en zij moesten op de kisten van de instrumenten en voorraden gaan zitten.

‘Ik ben gereed,’ verklaarde de professor. ‘Zullen we misschien voor de eerste proef teruggaan tot het jaar vijftienhonderd na Christus?’

‘Nee,’ zei Barney vastberaden. ‘Zet u de wijzers op het jaar duizend na Christus, zoals we hadden besloten, en draait u dan de schakelaar om.’

‘Maar er zou minder energie voor nodig zijn, en ook het risico…’

‘Nu niet terugkrabbelen, professor. Wij willen zover mogelijk teruggaan, zodat niemand in staat zal zijn de machines te herkennen als machines en ons daardoor last bezorgen. Bovendien komt daar nog het feit bij dat er besloten is een film over de Vikings te maken, en geen andere versie van de Klokkeluider van de Notre Dame.’

‘Dat zou niet in de zestiende eeuw zijn,’ zei Jens Lyn. ‘Ik zou de achtergrond liever in het Parijs van een vroegere periode projecteren, zo ongeveer…’

‘Geronimo!’ gromde Dallas. ‘Als we moeten gaan, laten we dan ook gaan en er niet over blijven bekvechten. Het tast het moreel van de troepen aan, als je je tijd verspilt met zijsprongen, vóór je aan de strijd gaat deelnemen.’ ‘Dat is waar, mr. Levy,’ zei de professor, terwijl zijn vingers over diverse regelknoppen gleden. ‘Het is dus anno domini 1000 - en daar gaan we!’ Hij vloekte even, en scharrelde opgewonden aan de knoppen en regelaars. ‘Er zijn zoveel van die schakelingen en schijven die er maar voor de schijn aan zitten, dat ik gewoon in de war raak,’ klaagde hij. ‘We moesten de machines zo maken dat ze in die gruwel-film gebruikt konden worden,’ zei Blestead, veel te snel pratend. Op zijn gezicht parelden fijne zweetdruppeltjes. ‘De machines zouden er erg realistisch uit moeten zien.’ ‘En daarom heb je ze dus met een heleboel namaakknoppen uitgerust, bah!’ mopperde professor Hewett boos, terwijl hij nog enkele laatste draden bevestigde en tenslotte een grote schakelaar met meerdere polen omdraaide. Het gebons van de motor-generator veranderde, toen die plotselinge elektrische lading werd toegevoerd, en de lucht boven het apparaat werd opeens vervuld van krakende ontladingen: vonken koud vuur speelden over alle vlakken die eraan blootstonden, en zij voelden hoe hun hoofdharen rechtop gingen staan.

‘Er is iets verkeerd gegaan!’ stamelde Jens Lyn. ‘Absoluut niet,’ zei professor Hewett kalm, terwijl hij nog een uiterst fijne afstelling regelde. ‘Het is maar een secundair verschijnsel, een statische ontlading van geen enkel belang. Het veld wordt nu opgebouwd, ik geloof dat het al voelbaar is.’

Zij konden inderdaad iets voelen, een duidelijk onaangename sensatie maakte zich van hen meester, een groeiend zich bewust worden van spanning.

‘Ik heb net het gevoel of er iemand een grote sleutel in mijn navel heeft gestoken en nu mijn darmen opwindt,’ zei Dallas. ‘Zo zou ik het niet precies willen uitdrukken,’ verklaarde Lyn, ‘maar ik heb wel dezelfde symptomen.’ ‘Nu gaat het verder volkomen automatisch,’ zei de professor, terwijl hij een knop indrukte en wat van de schakelborden af ging staan. ‘Op de microseconde van maximale kracht zullen de corrigerende seleniumcorrectors in werking treden, en automatisch gaan corrigeren, zodra er fouten ontstaan. U kunt het op deze schijf zelf nagaan. Als hij de nulstand heeft bereikt…’

‘Twaalf,’ zei Bamey, terwijl hij naar het instrument tuurde, en toen draaide hij zich om.

‘Negen,’ las de professor. ‘De lading begint nu flink te klimmen. Acht…zeven…zes…’

‘Krijgen we hier extra gevarengeld voor?’ vroeg Dallas, maar niemand kon er ook maar om glimlachen. ‘Vijf…vier…drie…’

De spanning was lichamelijk voelbaar. Voor een deel in de machine, voor een deel door hen zelf. Niemand kon zich bewegen. Zij staarden naar de rode wijzer, die voortschoof, en de professor zei: ‘Twee…een…’

Zij hoorden het woord ‘nul’ niet, omdat op dat tijdstip, die fractie van de eeuwigheid, zelfs het geluid buiten werking was gesteld. Er gebéurde iets met hen, een niet nader te definiëren iets, dat zó ver weg lag van de normale gewaarwordingen van het leven, dat zij zich een ogenblik later niet meer konden herinneren wat het geweest was, of hoe het gevoeld had. Op datzelfde ogenblik verdwenen de lichten van het magazijn buiten de truck, en de enige verlichting kwam van de schemerige gloed der instrumenten op de boven elkaar gerangschikte panelen. Achter het open einde van de truck, waar een ogenblik tevoren het helderver-lichte vertrek was geweest, was nu slechts een vormloos, kleurloos grauw niets, dat pijn aan je ogen deed als je ernaar keek.

‘Eureka,’ riep de professor.

‘Wil iemand iets drinken?’ vroeg Dallas, terwijl hij een kwart liter whisky tevoorschijn haalde van achter de kist waarop hij zat en tegelijk zijn eigen uitnodiging aannam, door de vloeibare inhoud van de fles duidelijk merkbaar aan te spreken. De fles ging snel van hand tot hand - zelfs Tex stak zijn hand uit, vanuit de cabine, om een slokje mee te drinken - en allemaal putten ze er nieuwe moed uit, met uitzondering van de professor. Hij had het te druk met zijn instrumenten en mompelde diepvergenoegd in zichzelf. ‘Ja - absoluut - beslist - hij is zich naar het verleden aan het verplaatsen… de snelheid is gemakkelijk te meten… nu even letten op de fysieke verplaatsing… we mogen natuurlijk niet ergens in de ruimte tussen de sterren terechtkomen of middenin de Stille Zuidzee… o hemeltje nee!’ Hij wierp een blik op een afgedekt scherm en bracht nog enkele wijzigingen aan op een paar wijzerplaten. ‘Ik stel u voor dat u zich ergens stevig aan vast houdt, heren. Ik heb bij benadering afgestemd op bodemniveau, maar heel precies is dat nog niet te regelen. Het kan dus zijn dat er een paar decimeter val plaats vindt… Bent u klaar?’ Hij haalde de hoofdschakelaar over.

De achterwielen kwamen het eerst neer en een ogenblik later de voorkant van de truck. Ze ploften met een flinke klap op de grond, zodat ze door elkaar tuimelden. Helder zonlicht stroomde door de open achterkant naar binnen, zodat ze met hun ogen knipperden, en een fris windje voerde het geluid aan van golven in de branding. ‘Wel allemachtig!’ zei Amory Blestead.

De grauwe leegte was verdwenen en in de plaats daarvan zagen ze, omlijst door de canvaskap van de truck als ware het een reusachtige glas-in-lood-schildering, een keiachtig oceaan strand, waar grote golven braken. Meeuwen doken omlaag en krijsten, terwijl twee angstige zeehonden jankten, in het water plonsten en wegzwommen. ‘Dit is geen stuk van Californië dat mij bekend is,’ zei Barney.

‘Dit is de Oude Wereld, niet de Nieuwe,’ zei professor Hewett trots. ‘Om nauwkeurig te zijn, het zijn de Orkney-eilanden, waar in de elfde eeuw zoveel nederzettingen van de Noormannen waren; in het jaar 1003. Het zal u ongetwijfeld verbazen dat het vremeatron zowel in staat is tot verplaatsing in de tijd als in de ruimte, maar dit is een factor …’

‘Niets heeft mij nog verbaasd, sinds Hoover tot president werd gekozen,’ zei Barney, die zijn zelfbeheersing weer terugkreeg en de zaken weer begon te overzien, nu zij werkelijk ergens waren aangekomen, in welke plaats of tijd dat dan ook mocht zijn. ‘Laten we maar meteen aan de slag gaan! Dallas, rol jij de voorkant van het dekzeil eens op, dan kunnen we zien waar we heengaan.’ Toen de voorkant van het canvas uit de weg was, zagen ze een rotsachtige kust, met een smalle strook strand tussen het water en de ietwat afgeronde klippen. Ongeveer een halve kilometer verder rees een voorgebergte op, dat verder uitzicht onmogelijk maakte.

‘Starten maar,’ riep Barney vanuit de wagen naar de cabine, ‘en laten we maar eens kijken wat er verderop langs het strand is.’

‘Goed,’ zei Tex, terwijl hij de handrem los gooide en startte. De motor sloeg aan en kwam tot leven. Hij schakelde en even later reden ze met een kalm gangetje langs het keiachtige strand.

‘Hebt u dit nodig?’ vroeg Dallas, terwijl hij een revolver in holster aan een koppelriem omhoog hield. Barney keek er vol afkeer naar.

‘Hou maar. Ik zou mezelf waarschijnlijk neerschieten, als ik met een van die dingen zou proberen te scharrelen. Geef de andere maar aan Tex en hou je zelf aan het geweer.’ ‘Worden we niet gewapend voor alle zekerheid, voor onze eigen bescherming?’ vroeg Amory Blestead. ‘Ik kan wel met een geweer omgaan.’

‘Beroepshalve niet en wij houden ons hier ook zoveel mogelijk aan de regels van de vakbonden. Het is jouw werk de professor te helpen, Amory. Het vremeatron is het belangrijkste hier. Tex en Dallas zullen wel voor de bewapening zorgen - op die manier kunnen we er zeker van zijn dat er geen ongelukken gebeuren.’

‘Afkloppen zeg! Kijk daar toch eens, wat mooi. Dat ik dat met mijn eigen ogen te zien krijg!’ stamelde Jens Lyn en wees voor zich uit.

De truck was om het voorgebergte heengereden en nu strekte zich een kleine baai voor hen uit. Een ruwe, zwartgemaakte roeiboot was op het strand getrokken en even van het strand af stond een armelijk uitziend huisje, dat van onhandig opgestapelde turf en stenen was gemaakt en bedekt was met een dak van zeewierstro. Er was niemand te zien, al kringelde er rook op uit het schoorsteengat aan de ene kant.

‘Waar is iedereen?’ vroeg Barney.

‘Het is te begrijpen dat de aanblik en het geluid van deze truck hen angst heeft aangejaagd en dat zij in huis gevlucht zijn,’ zei Lyn.

‘Zet de motor af, Tex. Misschien hadden we wat kralen moeten meebrengen of iets anders om met de inboorlingen te kunnen onderhandelen?’

‘Ik ben bang dat dit niet het soort inboorlingen zal zijn, waar u aan denkt…’

De ruwhouten deur van het huis vloog met een klap open, als om zijn woorden kracht bij te zetten, en er sprong een man tevoorschijn, die verschrikkelijk krijste en met een bijl met een enorme steel boven zijn hoofd zwaaide. Hij sprong omhoog, sloeg de bijl daarbij tegen een groot schild, dat hij aan zijn linkerarm droeg, en liep hen toen met zware voetstappen de helling af tegemoet. Toen hij hen met enorme sprongen naderde, onderscheidden ze de zwarte gehoornde helm op zijn hoofd en zijn fladderende blonde baard en brede snor. Nog steeds onverstaanbare klanken uitbrullend, begon hij nu op de rand van zijn schild te kauwen: er vormde zich schuim op zijn lippen. ‘Je kunt zien dat hij kennelijk bang is, maar een Vikingheid kan zijn angst niet laten merken tegenover de slaven en lijfeigenen, die ongetwijfeld toekijken vanuit de beschutting van het huis. Daarom probeert hij zich tot een berserker-woede op te zwepen.’

‘Spaart u ons uw college, doe. Dallas, kunnen jij en Tex die vent voor je rekening nemen, misschien kun je hem wat kalmeren voor hij stukken maakt?’ ‘Als we hem een kogel door zijn raap schieten, zal hij een flink stuk kalmer aan doen.’

‘Nee. Heel beslist niet. De studio laat zich niet in met moord, zelfs niet als zelfverdediging.’

‘Oké, als u het zo wilt - maar dit valt onder de extra-betaling bij persoonlijk lijfsgevaar, zoals in het contract staat.’ ‘Dat weet ik, dat weet ik. Vooruit, schiet nu op voor…’ Barney werd onderbroken door een doffe klap, toen glasgerinkel, gevolgd door nog luidere overwinningskreten. ‘Ik kan verstaan wat hij zegt!’ verklaarde Jens Lyn met een verrukt gezicht. ‘Hij pocht erover dat hij het oog van het monster heeft vernietigd…’

‘Die grote sloeber heeft een van de koplampen afgehakt!’ riep Dallas. ‘Houd hem even bezig, Tex, ik kom eraan. Probeer hem hier vandaan te lokken.’

Tex Antonelli liet zich uit de cabine zakken en rende over het strand weg van de truck, waar hij werd opgemerkt door de woeste bijlhakker, die onmiddellijk de achtervolging inzette.

Op ongeveer vijftig meter afstand bleef Tex staan en raapte twee stenen op die zo groot waren als een vuist, ze waren door de zee mooi rond geslepen. Hij liet ze als een honkbal in zijn hand op-en-neer wippen, en wachtte rustig tot zijn aanvaller wat dichterbij was. Op een afstand van vijf meter gooide hij een steen naar het hoofd van de man, en zodra het schild opgeheven werd om de steen te onderscheppen, smeet hij de andere naar het middel van de Viking. Beide stenen waren op hetzelfde ogenblik in de lucht en terwijl de eerste terug van het schild ketste, trof de tweede de man midden in zijn maag: hij ging met een luide krijs zitten. Tex liep een paar passen verder weg en raapte weer twee stenen op.

’Bleoya!’ (1) stamelde de zittende man en dreigde met zijn bijl.

1. Lafaard!

‘Ja, jij ook hoor. Vooruit makker, hoe groter ze zijn, hoe harder ze aankomen.’

‘Laten we hem maar binden,’ zei Dallas, terwijl hij vanachter de truck vandaan kwam en een touw met een lus boven zijn hoofd zwaaide. De professor wordt bang dat zijn instrumenten eraan zullen gaan en wil teruggaan.’ ‘Oké, ik zal hem wel even voor je overeind halen.’ Tex schreeuwde een paar onvervalste marinevloeken, maar ze drongen niet door de taalbarrière heen. Toen putte hij uit de Latijnse gebarentaal, die hij als jonge knaap geleerd had, noemde de Viking met snelle bewegingen van zijn
vingers en handen achtereenvolgens een horendrager, een castraat, en beschreef enkele smerige persoonlijke gewoonten, waarvan hij hem verdacht. Hij eindigde tenslotte met de Absolute Belediging: met de linkerhand gaf hij een klap op zijn rechterbiceps en deed daarmee de rechtervuist met een ruk omhoog schieten. Een of meer van deze gebaren had blijkbaar zijn oorsprong in de elfde eeuw, want de Viking brulde van woede en krabbelde moeizaam overeind. Tex bleef rustig staan, al zag hij eruit als een dwerg in vergelijking met de aanvallende reus. De bijl ging omhoog en de draaiende lasso van Dallas schoot naar voren en trok hem omver. Toen de Viking met een klap de grond raakte, zaten de beide mannen meteen bovenop hem. Tex verlamde hem, door zijn arm in een houdgreep te wringen, terwijl Dallas hem snel met zijn touw aan handen en voeten bond. Binnen enkele ogenblikken was hij hulpeloos met zijn armen achter zijn rug aan zijn benen gebonden, en hij brulde van woedende teleurstelling, toen zij hem over de kiezels naar de truck sjouwden. Tex droeg de bijl en Dallas het schild. ‘Ik moet men hem praten,’ drong Jens Lyn aan. ‘Het is een zeldzame kans.’

‘We moeten onmiddellijk vertrekken,’ verklaarde de professor, terwijl hij aan allerlei knoppen en schakelaars begon te draaien.

‘We worden aangevallen!’ piepte Amory Blestead van opwinding, en wees met een verstarde vinger naar het huis. Een in lompen geklede horde van mannen met grote haar-kuiven kwam nu snel in hun richting de heuvel af, ze waren gewapend met een grote verscheidenheid van zwaarden, speren en bijlen.

‘Wij vertrekken hier,’ beval Barney. ‘Gooi die prehistorische houthakker achterin en laten we gaan. U zult volop gelegenheid hebben met hem te praten als we terug zijn, doe.’ Tex sprong in de cabine en greep zijn revolver, die op zijn zitplaats lag. Hij vuurde in de richting van de zee, tot alle kogels verschoten waren, sloeg de motor aan, het de overgebleven koplamp een paar maal flitsen en begon toen te claxoneren. Het geschreeuw van de aanvallers veranderde in angstgegil, ze heten hun wapens vallen en vluchtten terug in het huis. De truck keerde in een mooie u-boog en begon langs het strand te rijden. Toen ze bij de scherpe bocht om het voorgebergte kwamen, toeterde er van de andere kant van de rotsen een autoclaxon, en Tex had nog maar net tijd om met een ruk aan het stuurwiel naar rechts te schieten - zover dat ze al bijna omspoeld werden door de brekende golven - toen er nóg een olijfgroene truck om het voorgebergte gierde en hen voorbijreed. ‘Hé, zondagrijder!’ schreeuwde Tex uit het raampje, en trok de wagen weer met een ruk op het droge. Barney Hendrickson keek even op toen de andere truck passeerde, hij zag hoe ze in hun wielsporen reden en was bijna versteend van verbazing, toen hij in de open laadbak van de andere truck keek. Hij zag zichzelf daar staan, mee-zwaaiend, toen de truck met een ruk over de keien hobbelde, en merkte op dat hij een brede grijns op zijn gezicht had. Op het laatste ogenblik, éven voor de truck uit het gezicht verdween, hief Barney Hendrickson zijn hand op, zette zijn duim tegen zijn neus en trok een lange neus naar zijn duplicaat. Barney liet zich op een kist vallen, toen de rotsmuur tussen hen was gekomen.

‘Zagen jullie dat?’ stamelde hij. ‘Wat is er gebeurd?’ ‘Hoogst interessant,’ zei professor Hewett, terwijl hij op de startknop van de motor-generator drukte. ‘Tijd is kneedbaarder dan ik me ooit heb voorgesteld. Het is blijkbaar mogelijk dat er verdubbeling optreedt, misschien zelfs verdriedubbeling of een oneindig aantal keren verveelvoudiging. De mogelijkheden zijn ongelofelijk…’ ‘Wilt u misschien even ophouden met dat geklets in de ruimte, en me alleen maar zeggen of ü zag wat ik zag,’ snauwde Barney grof, terwijl hij de bijna lege whiskyfles van zijn mond nam.

‘U zag uzelf, of wij zagen ons zoals we zullen zijn - ik ben bang dat de grammatica niet in staat is een situatie als deze nauwkeurig te omschrijven. Misschien zou het beter zijn om te zeggen dat u deze zelfde truck zag, met uzelf erin, zoals de situatie op een later tijdstip zal zijn. Dat is toch heel eenvoudig te begrijpen, vind ik.’ Barney kreunde en leegde de fles tot de laatste druppel, toen slaakte hij een kreet van pijn, omdat de Viking erin geslaagd was zich op de vloer dichterbij te kronkelen en hem in zijn been beet.

‘Hou je voeten maar liever op de kisten,’ waarschuwde Dallas. ‘Hij schuimbekt nog steeds.’

De truck minderde vaart, en Tex riep over zijn schouder naar hen. ‘We naderen de plek waar we geland zijn, ik kan zien waar de wielsporen beginnen, hier vlak voor me. Wat doen we nu?’

‘Stop zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke positie bij aankomst. Dat is wat gemakkelijker om alles nauwkeurig te regelen. Bereidt uzelf er op voor, heren - we beginnen aan onze terugreis door de tijd.’.
’Tröll taki yör öll ’! (1) brulde de Viking.

1. Mogen de trollen jullie halen! (een vóór-christelijk equivalent van ‘Loop naar de hel’)

Hoofdstuk 3

‘Wat is er verkeerd gegaan?’ vroeg L.M. achterdochtig, toen ze moe in zijn kantoor samenkwamen, en zich in dezelfde stoelen lieten vallen die ze achttien eeuwen geleden verlaten hadden. ‘Wat is er gebeurd - jullie lopen tien minuten geleden het kantoor uit en nu wandelen jullie er tien minuten later weer binnen?’

‘Voor ü tien minuten, L.M.,’ zei Barney. ‘Maar voor ons zijn het uren geweest. De machine is oké, dus de eerste en grootste hindernis hebben we genomen. We weten nu dat het vremeatron van professor Hewett werkt, nog beter dan we gehoopt hadden. De weg staat nu open om een gezelschap mee terug te nemen in de tijd en een accuraat, realistisch - breed doek, laag budget - wetenschappelijk verantwoord historisch filmverhaal te filmen.’ ‘Een verhaal dus.’

‘Zoals altijd juist geconcludeerd, L.M. En toevallig hébben we een verhaal, een waar gebeurd verhaal, en wat meer is -een verhaal uit onze vaderlandse geschiedenis. Als ik u zou vragen wie Amerika ontdekt heeft, wat zou u dan zeggen?’ ‘Christoffel Columbus in het jaar 1492.’ ‘Dat denken de meeste mensen, maar het waren de Vikings die dit voor het eerst hebben gedaan.’

‘Was Columbus dan een Viking - ik dacht dat hij een jood was?’

‘Laten we Columbus nu alstublieft laten schieten. Vijfhonderd jaar voor Columbus werd geboren, waren er al Vikingschepen van Groenland af hierheen gezeild. Ze ontdekten wat zij noemden Vinland, maar het is bewezen dat dit een deel van Noord-Amerika geweest moet zijn. De eerste expeditie werd aangevoerd door Eric de Rode.’ ‘Laat dat idee maar varen. Wil je soms dat we op de zwarte lijst worden geplaatst met een communistische film?’ ‘Wacht nu eens even, alstublieft L.M. Nadat Eric het land ontdekt had, werd het gekoloniseerd, er kwamen Vikings en ze woonden hier en bouwden hier huizen en dreven landbouw, en dit werd allemaal georganiseerd door de legendarische held, Thorfinn Karlsefni…’

‘Wat een namen! Die moeten ook geschrapt worden. Ik hoor de grote romantische scène al… kus mij liefste Thorfinn Karlsefni, fluistert zij. Uitgesloten. Je maakt er niet veel van, Barney.’

‘Maar u kunt de geschiedenis niet vervalsen, L.M.’ ‘Hebben we dan ooit iets anders gedaan? Dit is geen tijd om me nu in de steek te laten, Barney Hendrickson. Jij, die eens mijn beste producer en directeur geweest bent, vóór die smerige zwakzinnigenkijkdoos ons allemaal ruïneerde. Wees toch wijzer. De bioscoop is niet in de eerste plaats een opvoedingsmedium. Wij verkopen amusement, en als een film niemand amuseert, verkopen we hem niet. Ik zie het zo. We hebben die Viking, je noemt hem Benny of Carlo of je geeft hem een andere goede Vikingsnaam, en dan film je een hele reeks avonturen van hem …’ ‘Dat is het juiste woord ervoor, L.M.’

‘… zoals een dag waarop hij veel vecht en natuurlijk wint. Hij is van dat rusteloze slag, weet je wel. Hij gaat weg en ontdekt Amerika, en komt dan terug en zegt: ik heb Amerika ontdekt! Dus dan maken ze hem koning. Dan heb je dat meisje met een pruik lang blond haar, die hem almaar staat na te wuiven als hij wegzeilt, en hij belooft haar eens te zullen terugkeren. Alleen is hij dan ouder, met een beetje grijs boven de slapen en een paar littekens. Hij heeft erg geleden en deze keer verlaat hij het meisje niet meer, maar neemt hij haar met zich mee, en samen zeilen ze bij een prachtige zonsondergang een nieuw leven tegemoet als de eerste pioniers van Plymouth Rock. Nou?’ ‘Gewéldig, zoals altijd, L.M..’! U hebt het nog steeds, kun je wel zeggen,’ zuchtte Barney vermoeid. Dr. Jens Lyn -wiens ogen hoe langer hoe verder opengesperd werden, bracht een verstikt geluid uit.

‘M-maar zo is het helemaal niet gegaan! Het staat allemaal opgetekend. Zelfs mr. Hendrickson is niet helemaal correct. Het is Leif Ericsson, de zoon van Eric de Rode, aan wie in het algemeen de ontdekking van Vinland wordt toegeschreven. Er zijn twee versies van geschiedschrijving - een is de kroniek Hauksbók en de andere staat in de Flateyjarbók.’ ‘Nou is het welletjes,’ gromde L.M. ‘Snap je wat ik bedoel, Barney? Zelfs de geschiedschrijvers zijn het er niet over eens, dus als we hier en daar wat overnemen en er ook nog wat bijmaken, hebben we een verhaal. Wie had je gedacht voor de hoofdrollen?’

‘Als we hem kunnen krijgen, zou Ruf Hawk volmaakt zijn voor de Viking. En iemand die echt wat je noemt stevig gebouwd is, als het meisje.’

‘Slithey Tove! Zij is vrij nu - tussen twee films in - en dat onderkruipsel van een agent van haar is hier al twee weken allerlei aanbiedingen komen doen, dus ik weet dat ze aan de grond zit. We zullen haar dus goedkoop kunnen krijgen. Verder zul je een schrijver nodig hebben, en daar nemen we Charley Chang voor, daar hebben we een contract mee. Hij is deskundig.’

‘Misschien op het gebied van de bijbelse verhalen, maar niet wat geschiedenis betreft,’ zei Barney aarzelend. ‘En eerlijk gezegd ben ik niet erg weg van zijn Van het Kruis genomen, of die andere toestand Lopen over de wateren van de Rode Zee.’

‘Die werden verknoeid door de censuur, dat is alles. Ik heb de scripts zelf goedgekeurd, en ze waren geweldig…’ Hij onderbrak zichzelf plotseling, omdat er een soort blaffend geluid door de muur tot hem doordrong. ‘Hoorden jullie dat?’

‘O, dat is de Viking,’ zei Tex. ‘Hij snakte nog steeds naar vechten. Daarom hebben we hem maar zo lang aan de ketting gelegd in de douche van de afdelingschefs.’ ‘Wat is het?’ gromde L.M.

‘Iemand die inlichtingen kan verstrekken,’ vertelde Barney hem. ‘Een van de plaatselijke grootheden. Hij viel de truck aan, en toen hebben we hem maar meegenomen, zodat doe Lyn met hem zou kunnen praten.’

‘Breng hem hier. Hij is precies de man die we nodig hebben, iemand met kennis van de situatie, hij kan een aantal pro-duktieproblemen oplossen en zal wel een aantal vragen kunnen beantwoorden. Je hebt een inboorling nodig die van wanten weet, als je dergelijke scènes met inboorlingen opneemt.’

Tex en Dallas gingen naar buiten, en na enkele minuten van hevig kettinggerinkel en twee luide bonzen kwamen ze terug met de Viking, die ietwat glazig uit zijn ogen keek. Hij bleef in de deuropening staan, toen hij zag dat er mannen in het vertrek stonden te wachten, en ze hadden nu voor het eerst de gelegenheid hem eens goed op te nemen. Hij was groot, zelfs zonder de gehoornde helm was hij bijna twee meter tien, en hij was even sterk behaard als een beer. Asblond haar hing tot ver over zijn schouders, en zijn enorme snor verdween in de golvende baard, die over zijn borst viel. Zijn kleding bestond uit een grof geweven bloes en een broek, die op zijn plaats gehouden werd door een uiteenlopende verzameling dikke leren riemen. Hij stonk naar vis, verschaald zweet en teer, maar toch scheen de zware gouden armband om zijn arm absoluut niet misplaatst. Zijn ogen waren lichtblauw, bijna doorschijnend, en hij keek hen vanonder zijn borstelige wenkbrauwen woedend aan. Hij was geketend en geslagen, maar kennelijk niet bang of verslagen, hij stak zijn kin resoluut vooruit en zijn schouders hield hij stram naar achteren.

‘Welkom in Hollywood,’ zei L.M. ‘Gaat u zitten - geef hem een drankje, Barney - en maak het u gemakkelijk. Hoe zei u ook weer dat u heette?’ ‘Hij spreekt geen Engels, L.M.’

Het gelaat van L.M. Greenspan betrok. ‘Ik kan niet zeggen dat ik daar mee ingenomen ben, Barney. Ik houd er niet van om via tolken te moeten werken, dat gaat zo langzaam en het is nooit helemaal betrouwbaar… Nou ja, vooruit dan maar Lyn, laat je kennis maar eens zien, vraag hem zijn naam.’

Lyn mompelde even in zichzelf, hij zei een rijtje Oudnoorse werkwoordsvormen op en sprak toen hardop: ‘Hvat heitir maorinn?’ (1)

De Viking gromde alleen maar diep in zijn keel en negeerde de vraag.

‘Wat is het probleem?’ vroeg L.M. ongeduldig. ‘Ik dacht dat u zijn taal sprak? Kan hij u niet verstaan?’ ‘U moet wat geduld hebben, sir. Oudnoors is al bijna duizend jaar een dode taal en we hebben er alleen maar kennis van door het geschreven woord. IJslands lijkt van de moderne talen het meest op Oudnoors, en daarom gebruik ik de IJslandse uitspraak en intonatie.’ ‘Goed, goed. Leerzame lesjes heb ik niet nodig. Stel hem op zijn gemak en geef hem nog maar wat drank, om hem een beetje vlotter te maken, vooruit opschieten.’ Tex schoof de stoel tegen de knieholten van de Viking, die met een woedend gegrom ging zitten. Barney haalde een fles Bourbon uit de bar, die door een namaak-Rembrandt aan het oog was onttrokken, en schonk een hoog glas halfvol. Toen hij de Viking echter het glas voorhield, wendde de man zijn hoofd met een ruk af en rinkelde met de kettingen die zijn polsen bonden. ‘Eitr!’ (2) snauwde hij.

‘Hij gelooft dat u hem wilt vergiftigen,’ zei Lyn. ‘Dat kunnen we hem gemakkelijk uit zijn hoofd praten,’ zei Barney. Hij hief het glas op en nam een diepe teug. Ditmaal stond de Viking toe dat hem het glas aan zijn lippen gebracht werd, en hij begon te drinken. Zijn ogen sperden zich, terwijl hij dronk, hoe langer hoe wijder open. ‘Oöinn ok Friggr’ (3) blafte hij vergenoegd en wreef de tranen uit zijn ogen.

1. Hoe is uw naam?

2. Vergif.

3. Odin en Freija. (Koning en koningin der Noorse goden).

‘Daar zou hij wel een partijtje van willen hebben voor zeven dollar vijfentwintig plus belasting,’ zei L.M. ‘Reken maar dat ze dat spul waar hij vandaan komt niet hebben. Cognac ook niet. Vraag hem nu nog eens hoe hij heet.’ De Viking fronste zijn voorhoofd van inspanning, toen hij luisterde naar de vraag, die hem met verschillende intonaties gesteld werd. Toen hij eenmaal begreep wat er gevraagd werd, gaf hij grif antwoord.

‘Ottar,’ zei hij en wierp een verlangende blik naar de fles. ‘Nou gaat het ergens op lijken,’ zei L.M. en keek op de klok op zijn bureau. ‘Het loopt trouwens al tegen vier uur in de morgen, en ik wil de boel nu graag meteen helemaal regelen. Informeer eens bij Ottar naar die wisselkoers. Wat voor soort geld hebben ze daar Lyn?’

‘Tja - meestal ruilen ze alles, maar er wordt ook ergens melding gemaakt van de zilvermark.’

‘Dat moeten we dan te weten komen. Hoeveel mark per dollar. En zeg hem dat hij het niet te gek maakt met de bankcijfers. Ik wil de prijs van de vrije markt. We hebben wel eens meer met dat bijltje gehakt en zijn er toen lelijk ingetuind. Ik zal die marken in Tanger kopen, als ik …’ Ottar barstte opeens in luid gebrul los en wierp zich uit zijn stoel. Hij sloeg Barney tegen een rij potplanten, die onder zijn gewicht afbraken, en greep toen de fles Bourbon. Hij had hem al naar zijn mond gebracht, toen Tex hem een flinke opdoffer verkocht en hij bewusteloos neerviel. ‘Hé, wat moet dat?’ schreeuwde L.M. ‘Moord in mijn eigen kantoor? Gekken heb ik hier al genoeg in de onderneming. Breng deze dus maar terug naar waar hij vandaan komt, en zoek er een die Engels spreekt. Ik wil de volgende keer zonder tolken praten.’

‘Maar niemand van hen spréékt Engels,’ zei Barney nijdig, terwijl hij nog wat restanten van een cactus uit zijn mouw plukte.

‘Dan léér je het maar aan iemand - maar geen gekken meer hier.’

Hoofstuk 4

Barney Hendrickson onderdrukte een kreun, en de hand die een kartonnen bekertje met zwarte koffie naar zijn lippen bracht beefde heel licht. Hij was vergeten hoeveel uren - of eeuwen - het geleden was dat hij wat geslapen had. De ene moeilijkheid was op de andere gevolgd, de hele nacht door, tot de dageraad van een nieuwe dag een nieuw eigen probleem meebracht. De stem van Dallas Levy zoemde in de telefoonhoorn als een geërgerde wesp, terwijl Barney zijn koffie opslurpte.

‘Ik ben het met je eens, Dallas,’ gaf hij schor ten antwoord; zijn stembanden waren lichtelijk geïrriteerd door het ketting-roken van drie pakjes sigaretten. ‘Blijf gewoon bij hem en houd hem kalm, niemand komt ooit in de buurt van die oude opslagplaats … Wel, je hebt de laatste drie uur dubbel loon verdiend - ik zal de formulieren wel aftekenen. Maar houd hem achter slot en koest, tot we besloten hebben wat we met hem zullen doen. En zeg tegen doe Lyn dat hij zo gauw mogelijk hier naartoe moet komen, als hij klaar is met zijn gesprek met S.T. Inkerd.’

Barney hing de telefoon op en probeerde zich te concentreren op het budgetformulier voor hem. Tot nu toe was voor de meeste posten met potlood een vraagteken ingevuld: dit zou een moeilijk te financieren film worden. En wat zou er gebeuren als de politie er de lucht van kreeg dat er een Viking zat opgesloten beneden? Zou hij beschuldigd kunnen worden van kidnapping? Mensenroof van een mens die al ruim duizend jaar geleden was gestorven? ‘Het gaat het verstand te boven,’ mompelde hij, terwijl hij zijn koffie weer opnam. Professor Hewitt, die blijkbaar nog steeds even fris was als altijd, liep in het kantoor heen en weer te ijsberen, hij hanteerde een zak-rekenmachine en krabbelde de resultaten in een klein notitieboekje.

‘Nog bijzondere resultaten, prof?’ vroeg Barney. ‘Kunnen we nog iets groters dan die truck in de tijd verplaatsen?’ ‘Geduld, u moet geduld hebben. De natuur laat haar geheimen slechts met grote tegenzin los, en één verkeerd gezette komma kan betekenen dat alles een gesloten boek blijft. Er zijn een heleboel factoren die bij de tijdsvereffeningen in aanmerking genomen moeten worden, behalve de reeds aanvaarde vier dimensies van fysieke tijdmetingen. We moeten er nog drie dimensies bij rekenen, die van de verplaatsing in ruimte, in massa, en een afwijking die steeds groter wordt, en, naar mijn mening, veroorzaakt wordt door entropie…’

‘Spaar me de bijzonderheden, alleen het antwoord vind ik belangrijk.’ Zijn intercom ging over en hij zei tegen zijn secretaresse dat ze dr. Lyn binnen moest laten. Dr. Lyn weigerde een sigaret en vouwde zijn lange ledematen in een stoel.

‘Kom maar voor de draad met het slechte nieuws,’ zei Bar-ney. ‘Of trekt u altijd zo’n gezicht? Hebt u geen succes met de Viking?’

‘Zoals u zegt: geen succes. Er bestaat een communicatieprobleem, begrijpt u wel, aangezien mijn beheersing van het Oudnoors verre van volmaakt is, en daarbij komt dan nog dat Ottar weinig of geen belang stelt in wat ik met hem probeer te bespreken. Toch heb ik het gevoel dat hij - mits hij een geschikte aanmoediging krijgt - toch wel ervan zou kunnen worden overtuigd dat hij Engels moet leren.’ ‘Aanmoediging?’

‘Geld, of het elfde-eeuwse equivalent. Zoals de meeste Vikings is hij erg zakelijk ingesteld, en hij zal bijna alles doen om welstand en status te veroveren, hoewel hij er natuurlijk de voorkeur aangeeft het te veroveren in een gevecht en door moord.’

‘Natuurlijk. We kunnen hem betalen voor het volgen van Engelse les. De boekhouding heeft een wisselkoers berekend die nogal voordelig voor ons uitvalt, maar hoe zit het met de tijdfactor? Kunt u hem in twee wéken zover krijgen dat hij Engels spreekt?’

‘Onmogelijk. Met een student die zelf meewerkt zou dit misschien mogelijk zijn, maar niet met Ottar. Op zijn zachtst gezegd heeft hij er iets tegen, en daar komt dan nog de belangrijke factor bij, dat hij weigert ook maar iets te doen als hij niet losgemaakt wordt.’

‘Dat komt niet in aanmerking,’ zei Barney, en hij voelde plotseling een sterke neiging om bij zichzelf een bosje haar uit te trekken. ‘Ik zie die harige idioot al met zijn vleesbijl los lopen in Hollywood. Daar praten we niet eens over.’ ‘Als ik misschien een idee zou mogen opperen,’ zei professor Hewett, terwijl hij met ijsberen ophield en voor het bureau van Barney bleef staan. ‘Als dr. Lyn nu eens met zijn inboorling naar zijn eigen tijd zou terugkeren, dan zou er volop gelegenheid zijn hem in zijn eigen omgeving Engels te leren. Dat zou hem tegelijk geruststellen en kalmeren.’ ‘Het zou mij niet geruststellen of kalmeren, professor,’ zei Lyn koeltjes. ‘Het leven in die omgeving en die tijd hebben de neiging zowel ruw als kort te zijn.’

‘Ik ben er zeker van dat er voorzorgsmaatregelen genomen 30 kunnen worden, dokter,’ zei Hewett, terwijl hij zijn rekenmachine even snel opdraaide. ‘Ik zou denken dat de taalkundige mogelijkheden de persoonlijke ongemakken verre overtreffen…’

‘Dat is natuurlijk wel zo’, stemde Lyn toe, terwijl zijn niets-ziende ogen staarden naar zelfstandige naamwoorden, naamvallen, stammen van werkwoorden en geslachten, die sinds lang door de tijd waren begraven.

‘Daar komt dan nog het belangrijke feit bij, dat op deze manier de tijdfactor zo kan worden veranderd dat hij aan onze behoefte tegemoet komt. Heren, we kunnen de tijd immers inkorten of uittrekken al naar gelang onze behoefte? Dr. Lyn kan tien dagen of tien maanden of tien jaar krijgen om Ottar Engels te leren, en tussen het ogenblik dat we hem in de Vikingtijd achterlaten en het ogenblik dat wij hem weer terugzien, zullen er vanuit óns standpunt gezien maar enkele minuten verstreken zijn.’

‘Twee maanden zullen voldoende zijn,’ snauwde Lyn. ‘Als u mijn gezichtspunt ook even in overweging wilt nemen.’ ‘Dat is dan afgesproken,’ zei Barney. ‘Lyn zal met de Viking teruggaan en hem Engels leren en wij zullen in Viking-tijd uitgedrukt twee maanden later met het gezelschap aankomen, om de produktie te starten.’

‘Ik heb nergens in toegestemd,’ protesteerde Lyn. ‘Er zijn gevaren…’

‘Ik vraag me af wat voor gevoel het zal zijn om ‘s werelds grootste autoriteit in het Oudnoors te zijn,’ zei Barney, die al meer te maken had gehad met de geestesinstelling van academici. En de wijdopengesperde ogen van Lyn verrieden hem duidelijk dat zijn pijl doel had getroffen. ‘Goed. We zullen de bijzonderheden later wel uitwerken. Waarom gaat u niet eens kijken of u het aan Ottar kunt uitleggen? En vergeet niet over geld te praten. We zullen hem een contract laten tekenen, waarin ook een dwangsom genoemd staat bij contractbreuk, dus zolang hij zijn loon wil hebben, zult u veilig zijn.’

‘Het zou misschien mogelijk zijn,’ gaf Lyn toe en Barney wist dat hij hem aan de haak geslagen had. ‘In orde dan. U gaat nu naar beneden, naar Ottar en stelt hem de overeenkomst voor. Terwijl u probeert zijn fiat te krijgen, zal ik de afdeling contracten een van die overeenkomsten laten componeren die nog net binnen de wet zijn. Zo’n levenslang-zware-arbeid-contract. Hij schakelde de huistelefoon in. ‘Zeg, verbind me even met contracten, wil je Betty? Is die benzedrine al gekomen?’

‘Ik heb al een uur geleden de apotheek gebeld,’ piepte de huistelefoon.

‘Nou, bel ze dan nog eens, als je tenminste wilt dat ik de middag doorkom.’

Toen Jens Lyn de deur uitging, kwam er een ietwat Oosters type man binnen, die een roze pantalon droeg bij een kers-kleurig overhemd, een harris-tweedjasje en een zure gelaatsuitdrukking.

‘Ha die Charley Chang!’ zei Barney luidruchtig, terwijl hij zijn hand uitstak. ‘Lang geleden jou niet zien.’ ‘Te lang, Barney, te lang!’ zei Charley, breeduit grijnzend en hij schudde de naar hem uitgestoken hand. ‘Fijn, weer met je te kunnen werken.’

Ze hadden een intense hekel aan elkaar, en zodra hun handen elkaar loslieten, stak Barney een sigaret op, en ging Changs glimlach weer over in de droefgeestige rimpels die ontstonden door zijn normale gelaatsuitdrukking. ‘Wat is er aan de hand, Barney?’ vroeg hij.

‘Een drie-uur-durende-breed-scherm-film - een peperdure produktie en jij bent de enige man die het scenario kan schrijven.’

‘We raken er een beetje doorheen, Barney, maar ik heb al vaak gedacht dat er nog best eens iets te maken zou zijn van het Hooglied van Salomo. Dat is sexy, maar toch niet smerig.’

‘Nee, het onderwerp is al gekozen - een heel nieuwe versie van de vaderlandse geschiedenis - de Vikings ontdekken Noord-Amerika.’

Charley’s rimpels verdiepten zich. ‘Het klinkt goed, Barney, maar je weet dat ik me gespecialiseerd heb. Ik geloof niet dat dit in mijn straatje te pas komt.’

‘Hoor eens hier, Charley, jij bent een goede schrijver en dat betekent dus dat alles in jouw straatje past. Trouwens, ha-ha-ha, laten we je contract niet vergeten, ouwe jongen!’ voegde hij er aan toe, de dolk heel even uit de schede trekkend, zodat hij duidelijk zichtbaar zou zijn. ‘Nee, het contract kunnen we natuurlijk niet vergeten, ha-ha!’ zei Charley uiterst koeltjes.

‘Ik heb overigens altijd al zin gehad om eens een historische film te maken.’

‘Dat is geweldig,’ zei Barney, terwijl hij het papier met de begroting weer naar zich toe trok. De deur ging open en een jongen van de boodschappendienst duwde een wagentje volgeladen met boeken naar binnen. Barney wees ernaar ‘Hier is het materiaal van de bibliotheek. Alles wat je moet weten. Blader er maar even gauw doorheen, ik ben over een minuut weer bij je.’

‘Een minuut, ja, ja,’ zei Charley terwijl hij koel naar de ongeveer twintig zware dikke boekwerken keek. ‘Vijfduizendzevenhonderd en drieënzeventig komma achtentwintig kubieke meter met een gewicht van twaalfduizend-zevenhonderdzevenenzeventig komma zesentwintig kilogram bij een krachtstoename van zevenentwintig komma twee procent,’ verklaarde professor Hewett plotseling. ‘Waar hebt u het voor de duivel over?’ snauwde Barney. ‘Dat zijn de cijfers waar u om hebt gevraagd, de hoeveelheid die het vremeatron bij een opgevoerde spanning zal kunnen verplaatsen.’

‘Heel goed. En wilt u het nu even in begrijpelijke taal vertalen?’

‘Ruwweg gesproken’ - Hewett rolde zijn oogappels omhoog en mompelde snel binnensmonds - ‘zou ik zeggen dat een lading van veertien ton tijdelijk verplaatst kan worden bij afmetingen van ongeveer drieëneenhalve meter bij drieëneenhalve meter bij twaalf meter.’

‘Zo is het beter. Daar moet ongeveer alles in kunnen wat we mogelijkerwijs nodig zullen hebben.’

‘Contract,’ zei Betty, terwijl ze een in meervoud afgedruk document van acht pagina’s op zijn bureau deponeerde.

‘Best,’ zei Barney, terwijl hij snel door de ritselende vellen papier bladerde. ‘Laat Dallas Levy even boven komen.’

‘Juffrouw Tove wacht buiten om u te spreken. ‘Nu niet. Zeg haar dat mijn melaatsheid weer opgekomen is’.

‘En waar zijn die pillen? Ik kom de morgen niet door op alleen maar koffie.’

‘Ik heb de apotheek nog driemaal opgebeld, er schijnt vandag sprake van personeeltekort te zijn.’ ‘Die ongevoelige smeerlappen. Ga dan maar even zelf en breng ze mee.’

‘Nee maar, Barney Hendrickson! - Het moet jaren geleden zijn…’

De met hese stem gesproken woorden ratelden door het vertrek en lieten een spoor van stilte achter. Boze tongen beweerden dat Slithey Tove de acteerbekwaamheid had van een marionet, waarvan de koordjes losgeraakt waren, de hersens van een chihuahua en de ethische normen van Fanny Hill. Ze hadden gelijk. Toch verklaarden deze eigenschappen, of dit gemis aan eigenschappen, nog niet het succes van haar films. De enige eigenschap die Slithey wél had - en in overvloed - was vrouwelijkheid, plus het talent om te communiceren op wat je zou kunnen noemen hormonaal niveau. Zij straalde geen aura van seks uit, maar meer een van seksuele bruikbaarheid. Wat inderdaad juist was. Dit aura was krachtig genoeg om nauwelijks getemperd op het scherm over te komen, dwars door alle barrières van filmapparatuur, lenzen en projectoren heen, dampend en wel. Haar films brachten geld in het laadje. De meeste vróuwen hielden er niet van. Haar aura, dat nu ongehinderd door tijd, ruimte of celluloid in werking was gesteld, zwiepte door het vertrek als een zinnelijke sonar, klikkend van ononderdrukte hartstocht.

Betty snoof luid en zeilde de kamer uit, hoewel ze haar vaart even moest matigen, om langs de actrice te kunnen komen, die dwars in de deuropening stond. Er werd met gegronde reden beweerd dat Slithey de weelderigste boezem van Hollywood bezat.

‘Slithey…’ zei Barney, en zijn stem was schor. Natuurlijk van te veel roken.

‘Barney, heveling…’ zei ze, terwijl ze zich heupwiegend, langzaam door haar welgevormde benen het kantoor door liet voortstuwen. ‘Het is werkelijk ééuwen geleden dat ik je gezien heb.’

Met haar handen op het bureaublad leunde ze voorover, en de zwaartekracht trok de dunne stof van haar blouse wat omlaag, zodat minstens 98 procent van haar boezem tevoorschijn gleed. Barney had het gevoel of hij ondersteboven in een vlezige Grand-Canon vloog. ‘Slithey,’ zei Barney, terwijl hij resoluut overeind sprong; hij was wel eens eerder bijna in die val getrapt. ‘Ik wil met je praten over die film die we voorbereiden, maar zie je, ik heb het nü erg druk…’

Zonder erbij te denken, had hij haar arm beetgepakt - die als een groot, warm kloppend hart onder zijn vingers aanvoelde, toen ze dicht tegen hem aan kwam staan. Hij trok zijn hand weer haastig weg.

‘Als je nog éven geduld wilt hebben, ik kom zo gauw als ik kan.’

‘Ik ga gewoon daar tegen de muur zitten,’ zei de hese stem. ‘Ik denk wel niet dat ik iemand in de weg zal zitten.’ ‘Wilde je me spreken?’ vroeg Dallas Levy vanaf de deuropening. Hij sprak tegen Barney, terwijl zijn ogen de actrice zorgvuldig opnamen. Hormonen kregen contact met hormonen, en zij haalde automatisch diep adem. Hij glimlachte langzaam.

‘Ja,’ zei Barney, terwijl hij het contract uit de stapel paperassen op zijn bureau viste. ‘Neem dit even mee naar Lyn en zeg dat hij het door zijn vriend moet laten tekenen. Nog moeilijkheden?’

‘Niet sinds we ontdekten dat hij van gebakken biefstuk en bier houdt. Elke keer dat hij weer lastig wordt, geven we hem nog een biefstukje en nog een pintje bier, en hij vergeet al zijn zorgen. Acht biefstukken en acht pint bier tot nu toe.’

‘Zorg dat je die handtekening krijgt,’ zei Barney, en zijn blik viel toevallig op Slithey, die in de armstoel was neergevallen en haar nylon kousebenen over elkaar sloeg. Haar jarretelles hadden roze strikjes…

‘Wat zei je, Charley?’ vroeg Barney, terwijl hij in zijn draaistoel neerviel en ermee ronddraaide. ‘Nog nieuwe ideeën?’ Charley Chang hief het dikke boekwerk omhoog dat hij met twee handen vasthield. ‘Ik ben op bladzij dertien van dit boek, en er ligt nóg een hele stapel, waar ik doorheen moet.’ ‘Achtergrondmateriaal,’ zei Barney tegen hem. ‘We kunnen in grote trekken het hoofdverhaal al vast uitzetten en dan vul je de bijzonderheden later maar in. L.M. stelde een familiekroniek voor, en dat kan niet missen. We beginnen op de Orkney-eilanden omstreeks het jaar 1000, als er een heleboel aan de hand is daar. Je hebt er de Noorse nederzettingen van boeren en de invallen van de Vikings, en het begint zich allemaal toe te spitsen. Misschien kun je openen met een inval van Vikings, je weet wel: zo’n drakeschip dat over de donkere wateren aan komt varen.’ ‘Zoiets als het begin van een Wildwestfilm met bankrovers die zwijgend de stad binnenrijden?’

‘Precies, zó bedoel ik het. De held is de Viking-hoofdman of anders misschien de hoofdman van de nederzetting, enfin, dat zoek je zelf maar uit. Er wordt dus wat geknokt, en dan alles nog eens dunnetjes over, en dan neemt de held het besluit om met zijn hele hutje en mutje naar de Nieuwe Wereld te verhuizen, naar Vinland, waarover hij juist gehoord heeft.

‘Zoals de pioniers die naar het Westen trokken?’ ‘Juist. Dan volgt de reis, de storm, de schipbreuk, de landing, de eerste nederzetting, het gevecht met de Indianen. Je moet het maar heel groot opzetten, want we zullen volop figuranten hebben. Eindig op hoog niveau, bijvoorbeeld met een prachtige zonsondergang.’

Charley Chang krabbelde aantekeningen op de flap van het boek, terwijl Barney praatte, en knikte instemmend met zijn hoofd. ‘Nog één ding, zei hij, terwijl hij het boek omhoog stak. Enkele namen van die lui in dit boek zijn werkelijk om te gillen. Luister maar eens, hier is er een die Eyjolf de Dwaas heet, en hij heeft een vriend die ze Hergil Hanappraz noemen. En dan is er nog Poolbeer Varken, Ragnar Harigebroek - en ga zo maar door. We zouden daar best een lachtertje van kunnen maken…’ ‘Jij bent de baas, Barney. Het was maar een voorstel. Maar hoe zit het met de sector seks?’

‘Vlecht die er al meteen van het begin af door, je weet wel hoe je dat moet doen.’

‘Die rol is voor mij geschapen, darling,’ fluisterde een hese stem in zijn oor, terwijl hij door warme armen omhelsd werd en hij het gevoel had te zullen verdrinken in een zee van veerkrachtig vlees.

‘Laat je niet door zijn mooie praatjes inpalmen, Slithey,’ hoorde hij een verstikte stem zeggen. ‘Barney Hendrickson is mijn kameraad, ja, ik kan wel zeggen mijn ouwe kameraad, maar hij is een geweldige zakenman en uitgeslapen tot en met, dus wat je hem ook belooft, het spijt me dat ik het moet zeggen, ik zal alle contracten héél scherp onder de loep nemen vóór we tekenen.’

‘Ivan,’ zei Barney, terwijl hij zich losworstelde uit de inktvisachtige omhelzing. ‘Breng je cliënte even weg, dan kom ik bij je. Ik weet niet of we zaken kunnen doen, maar we kunnen er toch tenminste over praten.’ Ivan Grissini was, ondanks het feit dat zijn sluike haar, haviksneus en verkreukte pak, dat vol roosschilfertjes zat, hem eruit deden zien als een dubieuze theateragent, inderdaad een dubieuze theateragent. Hij kon op een afstand van vijftien kilometer tegen de wind in tijdens een hagelbui een goed zaakje ruiken en droeg altijd zestien vulpennen bij zich die hij elke morgen plechtig vulde voor hij het kantoor verliet. ‘Ga daar even zitten, baby,’ zei hij, terwijl hij Slithey in de richting van de hoek werkte, met een beweging die van een lange ervaring getuigde. Sinds ze niet meer in de rooie ruggen zwom, was hij immuun voor haar charmes. ‘Barney Hendrickson is iemand die je op zijn woord kunt vertrouwen. Ja stérker nog, die je zelfs zónder zijn woord kunt vertrouwen!’

De telefoon ging juist over, toen Jens Lyn binnenkwam, terwijl hij met het contract wuifde. ‘Ottar kan dit niet tekenen,’ zei hij. ‘Het is in het Engels.’

‘Nou, dan vertaal je het, jij bent de technische adviseur. Wacht even.’ Hij nam de telefoon op.

‘Ik zou het kunnen vertalen, het zou vreselijk moeilijk zijn, maar wél mogelijk, maar wat voor zin zou het hebben? Hij kan niet lezen.’

‘Wacht even Lyn. Nee, jij niet Sam, ik wéét het, Sam… Natuurlijk heb ik die raming gezien. Die heb ik zelf gemaakt. Nee, je hoeft me niet te vragen waar ik die LSD vandaan heb… Reëel blijven? Wees jij zélf maar reëel. Nee, je hebt gelijk, we zijn trouwens geen van allen van gisteren… Wat jij niet schijnt te beseffen is, dat deze film kan worden geproduceerd voor een bedrag dat nog benéden dat bedrag wat ik aangeef ligt — laten we zeggen met een marge van vijftigduizend… Zeg nóóit dat iets onmogelijk is Sam. Het onmogelijke kan wel even duren, misschien, maar we spelen het klaar… Wat?… Over de telefoon? Sam, wees redelijk. Ik heb al drie telefoontjes van Barney en Bailey gehad hier op kantoor, daarnet nog. Dit is niet het ogenblik om in bijzonderheden te treden… Afpoeieren… Wat, ik? Nóóit!… Ja, ga je gang, vraag het hem. L.M. heeft zich van het begin af aan achter deze film geplaatst, in alle stadia… Goed… En hetzelfde voor jou Sam.’

Hij liet de telefoon weer op de haak vallen, en Charley Chang zei: ‘Ze zou tijdens de invasie gevangen genomen kunnen worden, in het begin. Ze zou met onvervalste haat met hem kunnen vechten, maar de haat zou - ondanks haarzelf - in liefde verkeren.’

‘Ik ben nog nóóit tijdens een overval gevangen genomen,’ zei Slithey hees vanuit haar hoek. ‘Een uitstekend idee Charley,’ stemde Barney in. ‘En zelfs als hij kon lezen - dan kan hij toch nog niet schrijven,’ zei Lyn.

‘Dat probleem hebben we meer dan eens met buitenlandse acteurs gehad,’ zei Barney tegen hem. ‘Niet de juiste vertaling aan het contract? Laat het door de notaris bekrachtigen als een juiste vertaling - daar moet je dus een tweetalige notaris voor hebben - laat de wederpartij op elk document zijn duimafdruk plaatsen, zorg dat er twee onpartijdige getuigen bij zijn, en voor elk gerechtshof ter wereld zal het geldig verklaard worden.’

‘Misschien levert het nog wel wat moeilijkheden op om een notaris te vinden die zowel Engels als Oudnoors kent.’ ‘Vraag het aan de afdeling typecasting, die kunnen iedereen vinden.’

‘Hier zijn ze, mr. Hendrickson,’ zei zijn secretaresse, die door de open deur binnenkwam en een flesje benzedrineta-bletten voor hem op de lessenaar plaatste. ‘Te laat,’ fluisterde Barney, terwijl hij zonder zich te bewegen naar ze bleef staren. ‘Te laat!’

De telefoon en de huistelefoon rinkelden op hetzelfde ogenblik, en hij grabbelde snel twee pilletjes uit het doosje en spoelde ze naar binnen met de koude, zwarte koffie in karton.

‘Met Hendrickson,’ zei hij, terwijl hij de schakelaar van de huistelefoon overzette.

‘Barney, ik zou graag hebben dat je onmiddellijk even in mijn kantoor kwam,’ zei de stem van L.M. Betty had intussen de telefoon opgenomen. ‘Dat was de secretaresse van L.M. Greenspan,’ zei ze. ‘L.M. zou u graag onmiddellijk in zijn kantoor zien.’ ‘Begrepen.’

Zijn gespannen spieren deden pijn toen hij opstond, en hij vroeg zich af hoe lang het zou duren voor die pillen een beetje effect zouden sorteren. ‘Blijf hier, Charley. Ik wil een korte samenvatting op een paar velletjes, zo gauw mogelijk.’ Toen hij naar de deur begon te lopen, schoot de hand van Ivan Grissini uit en greep hem bij zijn revers, maar hij slaagde erin zich met een snelle beweging meteen weer los te rukken. ‘Blijf in de buurt Ivan, ik wil met je praten, zodra ik bij L.M. ben geweest.’

Het stemmenkoor werd afgesneden, toen hij de deur achter zich dichttrok. ‘Leen me even je handdoek, Betty,’ zei hij. Ze haalde uit de onderste lade van haar bureau de handdoek tevoorschijn, en hij drapeerde hem om zijn schouders, de punten zorgvuldig in het boord van zijn overhemd stoppend. Toen boog hij zijn hoofd onder de waterkraan. Zijn adem stokte even toen Betty deze opendraaide; hij liet het ijskoude water gedurende enkele ogenblikken over zijn hoofd en nek stromen, trok daarna zijn rug recht, en droogde zich af. Betty leende hem haar kam. Hij voelde zich slap maar beter, en toen hij in de spiegel keek, zag hij er bijna menselijk uit. Bijna.

‘Doe de deur achter je dicht,’ zei L.M., toen Barney het kantoor binnenkwam. Vervolgens gromde hij en bukte zich om met een speciale draadschaar een telefoondraad door te knippen. ‘Zijn er nog meer, Sam?’

‘Dat is de laatste,’ zei Sam met een doffe, kleurloze stem. Sam was helemaal een beetje dof en kleurloos. Dit was beslist een schutkleur, want hij was L.M.‘s persoonlijke privé-accountant en genoot de reputatie een wereldautoriteit op het gebied van vennootschapsfinanciering en belastingontduiking te zijn. Hij klemde een paar papieren beschermend tegen zijn borst, en toen keek hij L.M. aan. ‘Dat is niet langer nodig,’ zei hij.

‘Misschien, misschien,’ zei L.M., terwijl hij hijgend in zijn stoel viel. ‘Maar als ik alleen maar het woord bank noem, terwijl mijn draden niet doorgesneden zijn, krijg ik gewoon hartkloppingen. Ik heb niet zulk goed nieuws voor je Bar. ney.’ Hij beet de punt van zijn sigaar. ‘We zijn geruïneerd. ‘Wat bedoelt u?’ Barney keek van het ene uitdrukkingloze gezicht naar het andere. ‘Moet dit een geintje voorstellen?’ ‘Wat L.M. bedoelt,’ zei Sam, ‘is dat Climactic Studio’s binnenkort bankroet zijn.’

‘Aan de grond zitten we - een levenswerk vernietigd,’ zei L.M. op holle toon.

Sam knikte eens, even automatisch als de pop van een buikspreker, en zei: ‘Dat is ruwgezegd de situatie. Normaal zou het minstens nog drie maanden duren vóór ons financieel jaarverslag naar de banken gestuurd zou worden, die, zoals je weet, het recht van controle hebben over deze maatschappij. Om onbekende redenen sturen zij ons echter hun accountants al déze week om onze boeken te controleren.’ ‘Nou… en?’ vroeg Barney, die plotseling een licht gevoel in zijn hoofd had. De stilte werd ondraaglijk, tot hij overeind sprong en door de kamer ging ijsberen. ‘En zij zullen constateren dat de maatschappij aan de grond zit, en dat alle winsten alleen maar op papier bestaan.’ Hij draaide zich om en wees dramatisch naar L.M. ‘En dat alle middelen zijn leeggebloed in de belastingvrije L.M.Greenspan Foundation. Geen wonder dat u geen centje pijn hebt. De maatschappij kan in de goot terechtkomen, maar L.M. Greenspan stapt dapper voorwaarts.’

‘Wacht eens even. Dat is geen stijl, zo praat een werknemer niet tegen de man die hem zijn eerste kans gegeven heeft.’ ‘En zijn laatste ook - precies!’ zei Barney, en hij klopte zichzelf in zijn nek, veel harder dan hij bedoeld had. ‘Luister L.M.,’ smeekte hij, terwijl hij de zere plek wreef. ‘Tot de bijl valt, hebben we nog kans. U moet gedacht hebben dat er kans was op een reddingsactie, anders zou u zich niet hebben ingelaten met professor Hewett en zijn machine. U moet hebben gevoeld dat een groot succes de druk zou verminderen en de firma weer solvent zou maken. Dat kunnen we nog steeds doen.’

Somber schudde L.M. zijn hoofd. ‘Denk je soms dat het geen pijn doet de hand te schudden die het mes dat je in de rug steekt vasthoudt? Maar wat kan ik anders doen? Een succesfilm, ja, alleen maar één grote film in voorraad… en we zouden de banken in hun gezicht kunnen uitlachen.

Maar je kunt in één week geen film maken.’ Je kunt in één week geen film maken! De woorden sputterden en knetterden door het door de coffeïne verstopte, en met benzedrine geladen brein van Barney, en woelden aarzelend een herinnering omhoog. ‘L.M.,’ zei hij theatraal. U gaat een hartaanval krijgen.’ ‘Kijk een beetje uit wat je zegt!’ stamelde L.M., en hij greep naar een rol vet die ruwgeschat in de omgeving van dat orgaan lag. ‘Zeg zoiets niet. Eén hartaanval is genoeg om je verdere leven op te teren.’

‘Luister nu toch eens even! U gaat naar huis met Sam, om vanavond aan de boeken te werken, u neemt ze met u mee. U wordt ziek. Het zou indigestie kunnen zijn, het kan ook een trombose van de kransslagader zijn. Uw dokter zegt dat het een trombose van de kransslagader zou kunnen zijn. Voor al die honoraria die u hem betaald hebt, zou hij u die kleine dienst toch wel mogen bewijzen! Iedereen loopt rond en schreeuwt een paar dagen, en de boeken worden helemaal vergeten en dan is het weekeind geworden en niemand peinst er ook maar over nog naar de boeken te kijken tot het maandag, misschien zelfs dinsdag is.’ ‘Maandag,’ zei Sam resoluut. ‘Jij kent de banken niet. Geen boeken op maandag en ze zullen een wagen vol artsen huren, die overal hun neus in steken.’ ‘Nou best, maandag dan. Dat is lang genoeg.’ ‘Dus maandag - maar wat voor verschil maakt het? Eerlijk gezegd snap ik er geen steek van,’ zei L.M., en hij fronste zijn wenkbrauwen en keek verbaasd.

‘Het maakt dit verschil. L.M. Op maandag breng ik u de nieuwe film, netjes ingeblikt. Een film die een waarde zal hebben van minstens twee a drie miljoen, alleen al door de lengte, de breedte van het beeld en de kleuren.’ ‘Maar dat kun je immers niet maken?’ ‘O néé? O ja! U vergeet helemaal dat vremeatron. Dat ding wérkt! Herinnert u zich nog gisteravond, toen u dacht dat we allemaal maar tien minuten waren weggeweest?’ L.M. knikte aarzelend. ‘Zo lang waren we weg van hieruit gezien, nü. Maar we waren méér dan een uur in de tijd van de Vikings. Wij zouden dat weer kunnen doen. We nemen de acteurs en alles wat we nodig hebben daarheen mee, en nemen de film op. We gebruiken zoveel tijd als we maar nodig hebben, om alles prima te doen voor we terugkomen.’ ‘Bedoel je…?’

‘Precies. Als we terugkomen met de film in kannen en kruiken, hoeven we maar tien minuten weg te zijn geweest, voor zover u er iets mee te maken hebt.’

‘Waarom hebben ze dit nooit eerder bedacht?’ stamelde L.M. met bijzondere waardering. ‘Om een heleboel redenen…’

‘Wil je me vertellen…’ Sam leunde zóver voorover in zijn stoel dat hij er bijna uit viel en een aarzelend begin van enige uitdrukking - was het misschien een glimlach? - beroerde zijn gelaat. ‘Bedoel je dat we maar tien minuten produktiekosten zullen hoeven te betalen?’ ‘Nee, dat bedoel ik helemaal niet,’ snauwde Barney. ‘Ik kan je bij voorbaat wel vertellen dat de boekhouding hier behoorlijk hoofdpijn over zal hebben. Maar om je op te kikkeren, kan ik garanderen dat we in de authentieke omgeving opnamen kunnen maken - met méér figuranten - voor ongeveer een tiende van de kosten van filmen in Spanje.’ Sams ogen glinsterden. ‘Ik ken de bijzonderheden van dit project niet, L.M., maar enkele factoren klinken bijzonder gunstig.’

‘Kun je het maken Barney? zal het lukken?’ ‘Ik kan het maken, als u me alle steun geeft waar ik om vraag, en zonder commentaar. Het is nu dinsdag. Ik zie geen reden waarom we niet alles wat we nodig hebben zaterdag gereed zouden kunnen hebben.’ Hij telde op zijn vingers af. ‘We zullen de contracten met de hoofdrolspelers getekend in onze zak hebben, we moeten genoeg filmmateriaal hebben om de hele film te kunnen opnemen, technici, en minstens twee extra camera’s…’ Hij begon in zichzelf te mompelen, terwijl hij in gedachten alles naging wat zij mogelijk nodig zouden kunnen hebben. ‘Ja,’ zei hij tenslotte, ‘We kunnen het maken.’

‘Toch wéét ik het nog niet,’ zei L.M. peinzend. ‘Het is eigenlijk wel een gekke onderneming.’

De toekomst verkeerde in labiel evenwicht, en Barney zocht wanhopig naar inspiratie.

‘Er komt nóg iets bij,’ zei hij. ‘Als we - laten we zeggen -zes maanden ter plaatse filmen - dan moet iedereen natuurlijk zes maanden salaris betaald krijgen. Maar als we de camera’s en geluidsinstallaties huren en ook al het dure materiaal, dan zullen we daar maar een paar dagen huur voor hoeven te betalen.’

‘Barney,’ zei L.M., terwijl hij rechtop in zijn stoel ging zitten. ‘Je krijgt je zin. Afgesproken!’

Hoofdstuk 5

‘U hebt nog niet het laatste nieuws gehoord van Cinecitta,

Mr. Hendrickson.’

‘Barney.’

‘Nog lang niet, Barney, nog bij lange na niet. Het nieuwe realisme kwam na de oorlog uit Italië, toen kwam de keu-kengootsteenfilm, die de Engelsen overnamen. Maar je zult het zien, Rome is nog niet dood. Lui als ik komen een poosje naar Hollywood, pikken hier wat technische foefjes op.’

‘Pikken ook wat geld op.’

‘…dat kan ik niet ontkennen, Barney, we werken voor de Yankee-dollar. Maar weet je, op dit uur van de dag kun je al niet veel meer op kleurenfilm krijgen.’ Hij zwaaide met de 8 mm-Bolex die aan een riem van zijn pols hing. ‘Ik had deze met Tri-X moeten laden. Het is al vijf uur ‘s middags.’ ‘Pieker daar maar niet over, Gino, je kunt me op mijn woord geloven dat je volop licht zult hebben.’ Hij keek op, toen de magazijndeur openging en Amory Blestead binnenkwam. ‘Hier heen, Amory,’ zei hij. ‘Dit is onze cameraman, Gino Cappo, Amory Blestead, technisch adviseur.’ ‘Prettig kennis met u te maken,’ zei Amory, terwijl hij Gino de hand schudde. ‘Ik vroeg me altijd af hoe u die naargeestige effecten in Herfstliefde hebt gekregen.’ ‘Bedoelt u in Porco Mondol Dat waren geen speciale effecten, zo ziet dat deel van Joegoslavië er uit.’ ‘Hemel!’ Hij wendde zich nu tot Barney. ‘Dallas zei dat ik je moest vertellen dat ze over ongeveer vijf minuten beneden komen met Ottar.’

‘Dat zal tijd worden. De professor staat de machine al op te warmen.’

Barney klom moeizaam achterin de legertruck en liet zich op de kisten vallen. Hij was erin geslaagd éven een uurtje te slapen op de bank in zijn kantoor, voor er weer een dringende boodschap kwam, die hem wakker had gemaakt en naar het kantoor van L.M. had gesommeerd, om nog eens uitgebreid over de begroting te bekvechten. Het tempo begon hem op te breken.

‘Ik heb mijn instrumenten gerecalibreerd,’ zei professor Hewett, terwijl hij tevreden op een wijzerplaat klopte, ‘en zo kan ik nu de uiterste precisie garanderen bij alle toekomstige transporten, zowel wat betreft de tijd als de geografische plaats.’

‘Fantastisch. Probeert u dan, of u het zo uit kan kienen dat we vlak achter onze laatste tocht aankomen, op dezelfde dag. Het licht was goed.’

De deur vloog met een klap open en luidkeels gezang vervulde de lucht van het magazijn. Ottar struikelde naar binnen met Jens Lyn en Dallas Levy, die aan weerskanten een arm van hem vast hielden; ze hielden hem meer óp dan tégen, aangezien hij kennelijk smoordronken was. Tex An-tonelli kwam achter hem aan, en duwde een handwagentje voort, dat volgepakt was met pakkisten. Ze moesten er alle drie aan te pas komen om de Viking in de truck te hijsen, waar hij meteen buiten westen was, af en toe nog wat tevreden binnensmonds mompelend. Ze stapelden wat kisten om hem heen.

‘Wat is dit allemaal?’ vroeg Barney.

‘Handelsgoederen,’ zei Lyn en duwde een kist met het etiket whisky over de loopplank de wagen binnen. ‘Ottar heeft het contract getekend. Ik was bijzonder verbaasd te ontdekken dat hier een IJslandse notaris woonde.’ ‘In Hollywood kun je alles en iedereen verwachten.’ ‘En Ottar heeft toegestemd Engels te zullen studeren, als hij weer in zijn eigen huis terug is. Hij heeft een uitgesproken smaak voor gedestilleerd ontwikkeld en we zijn overeengekomen dat hij één fles whisky krijgt uitbetaald voor elke studiedag.’

‘Had je hem niet iets van mindere kwaliteit kunnen aansmeren?’ vroeg Barney, toen een tweede krat whisky in de truck gleed. ‘Ik kan het maar weer goedpraten, als ik de onkostennota indien.’

‘Dat hebben we geprobeerd,’ zei Dallas, terwijl hij een derde krat naar binnen schoof. ‘We hebben hem een borreltje gegeven van een goedkoop merk, maar nee hoor. Daar trapte hij niet in. Hij heeft al gauw een bijzonder erudiete smaak ontwikkeld. Twee maanden, vijf kratten - dat hebben we afgesproken.’

Jens Lyn stapte nu ook in en Barney bewonderde zijn kniehoge lieslaarzen, puttees, sportjasje met enorm veel zakken, en kapmes. ‘Vanwaar die oerwouduitrusting?’ vroeg hij. ‘Je lijkt Old Shatterhand wel.’

‘Een eenvoudige voorzorg om dit te overleven en toch wat leefcomfort te hebben.’ zei Lyn, terwijl hij plaats maakte voor de slaapzak en een pakkist die Dallas naar hem toe schoof. ‘Ik heb DDT voor de lichaamsluizen, die er stellig veel voorkomen, en halazonetabletten voor het drinkwater, en een hoeveelheid blikjes voedsel. Het menu was in die tijd nogal eentonig, en ik ben ervan overtuigd dat onze moderne smaak het niet erg zal waarderen. Daarom heb ik een paar eenvoudige voorzorgen genomen.’ ‘Lang niet gek bekeken,’ zei Barney. ‘Stap in en doe het sluitzeil dicht. En dan maar rijden.’

Hoewel het vremeatron nog steeds even hard als de eerste keer loeide en kraakte, was er nu niet langer diezelfde spanning die ze bij de eerste tocht hadden gevoeld. De geconditioneerde reflexen van de gemechaniseerde mens functioneerden uitstekend, en de reis door de tijd werd even gewoon als een tocht in een snel-lift, een tocht in een straalvliegtuig, een daling in een onderzeeboot of een raketlancering. Alleen Gino, de nieuweling, toonde wat onbehagen; af en toe wierp hij een schichtige blik in de richting van de rij elektronische apparaten in het afgegrendelde magazijn. Maar toen hij zag hoe kalm de anderen bleven - Barney slaagde er zelfs in een tukje te doen tijdens de overtocht, terwijl Dallas en de Deense taalgeleerde kibbelden over het openen van een van de whiskyflessen en het daaruit voortvloeiende verlies van één dag Engelse les - ontspande hij zich weer een beetje. Toen de overschakeling plaatsvond, stond hij even heel verbaasd half-en-half op, maar hij ging weer zitten, toen hem de fles werd doorgegeven, hoewel zijn ogen aanmerkelijk groter leken, toen buiten opeens de blauwe lucht verscheen en een zilte zeelucht de truck vulde. ‘Dat is een verdomd goeie truc,’ zei hij, terwijl hij op zijn belichtingsmeter wees. ‘Hoe doe je dat?’ ‘Voor bijzonderheden zul je de professor hier moeten ondervragen,’ zei Barney, die juist een iets te grote slok whisky nam en moeite had weer op adem te komen. ‘Heel ingewikkeld. Het heeft iets te maken met bewegen door de tijd.’ ‘O, zodoende,’ zei Gino, terwijl hij zijn diafragma op 3-5 stelde. ‘Zoiets als de tijdzones als je van Londen naar New York vliegt zeker. De zon schijnt niet te bewegen, en je komt op dezelfde tijd aan als je wegging.’ ‘Ja, zoiets.’

‘Prima licht. We kunnen aardig wat kleuropnamen maken met zulk licht.’

‘Niet drinken, als je achter het stuur zit,’ zei Dallas, terwijl hij voorover leunde om de fles aan Tex te overhandigen, die achter het stuur, in de cabine, zat. ‘Eén slok en blijf op het rechte spoor, makker.’

De starter deed de motor tot leven gieren, en toen hij over de cabine tuurde, zag Barney dat ze de sporen van een andere vrachtauto volgden, die duidelijk zichtbaar waren in het vochtige zand en grint. De herinnering kwam door de vermoeidheidslaag in zijn bewustzijn boven, en hij bonsde op het metalen dak van de cabine boven Tex’ hoofd. ‘Druk op je claxon,’ schreeuwde hij.

Zij naderden nu het rotsige voorgebergte, en de claxon toeterde luid toen zij eromheen reden. Barney struikelde over de kratten en trapte op de slapende viking, toen hij naar de achterkant van de truck rende. Daar klonk het aanzwellend geraas van een andere motor, en een eendere legervracht-wagen reed langs hen, in tegengestelde richting gaande. Barney bereikte de open achterkant en greep de rand van het canvasdekzeil boven zijn hoofd, om zich aan vast te houden. Hij ving een vluchtige glimp op van zichzelf achterin de andere wagen, hij had een wit gezicht en wijd opengesperde ogen, en zijn mond hing half open als van een debiel. Met een gevoel van sadomasochistisch pleizier hief hij zijn uitgespreide hand op, drukte zijn duim tegen zijn neus en zwaaide met zijn vingers naar zijn geschokte andere ik. Het voorgebergte onttrok hen aan eikaars aanblik.

‘Is er hier nogal wat verkeer?’ vroeg Gino. Ottar ging rechtop zitten, wreef zijn heup, mompelde iets lelijks binnensmonds. Jens kalmeerde hem gemakkelijk met een lange slok uit de fles, terwijl zij remden en een lang remspoor maakten in het losse grint.

‘Huize Sleutelbloem,’ riep Tex over zijn schouder. ‘Laatste halte.’

Een walmende rookpluim zweefde nog uit de schoorsteenopening van het vierkante plaggenhuis, maar er was niemand te bekennen. De grond was bezaaid met wapens en onbeholpen werktuigen. Ottar tuimelde meer dan dat hij sprong uit de truck en blafte iets, toen krabbelde hij zich op het hoofd met onmiddellijk berouw. ‘Hvar erut per rakka? Kommit ut! (1) Hij hief zijn hoofd weer hoog op en keek toen naar de fles, die Jens Lyn heel verstandig had verstopt. De lijfeigenen begonnen bevend tevoorschijn te komen.

1. Waar zitten jullie, honden? Kom naar buiten!

‘Laten we nu aan de slag gaan,’ zei Barney. Laad deze kratten even uit, en vraag dr. Lyn waar hij ze wil hebben. Nee jij niet, Gino. Ik wil dat jij met mij meegaat.’ Zij beklommen de lage heuvel achter het huis, ze trapten door het korte stekelige gras, en struikelden bijna over een haveloos, verwilderd uitziend schaap, dat blatend de heuvel afliep van hen vandaan. Vanaf de top hadden ze een prachtig uitzicht op de bocht van de baai, die zich aan weerskanten uitstrekte, en op de eindeloze, leigrijze oceaan. Er kwam een lange, hoge golf aanrollen, die pas ver op het strand brak, en toen weer wegschuimde tussen de kiezels door. Een grimmig uitziend eiland met rotsachtige kusten die steil uit de oceaan oprezen, lag in het midden van de baai en iets verder weg, als een vage streep aan de horizon, zagen ze nóg een eiland, dat iets lager leek.

‘Film het hele spul hier, 360 graden in het rond, dan kunnen we alles later bestuderen. Stel ook in op dat eiland daar voor een close-up.’

‘En wat zou je ervan denken om eens wat landinwaarts te gaan en het land daar eens te bekijken?’ vroeg Gino, terwijl hij schuin door zijn zoeker keek.

‘Later, als we tijd hebben. Maar dit wordt een film van de zee, en met die open oceaan hier, wil ik dat gebruiken.’ ‘Langs de kust dan, zodat we kunnen gaan kijken wat er achter die kaap daar ligt.’

Dat is goed - maar ga niet alleen. Neem Tex of Dallas met je mee, dan blijf je uit de moeilijkheden. Ga niet verder weg dan een kwartier gaans, zodat we je kunnen vinden als we vertrekken.’ Barney blikte even langs de kust en merkte de roeiboot op. Hij greep Gino’s arm en wees ernaar. ‘Dat is een goed idee daar. Laat Lyn vertalen en vraag een stel inboorlingen jullie een eindje van de kust af te roeien. Maak dan wat opnamen van hoe het er hier uitziet, vanuit zee gezien…’

‘Hallo,’ zei Tex, terwijl hij zich over de heuvelrand werkte. ‘Ze hebben je beneden nodig, Barney, bij die keet. Pow-wow of zoiets.’

‘Je komt als geroepen, Tex. Blijf hier bij Gino en houd een oogje op hem.’

‘Ik zal als lijm aan hem kleven. Va buona eh cumpa?’ Gino keek hem even achterdochtig en nijdig aan. ‘Vui sa-reste italiano?’

Tex lachte. ‘Ik? Nee. Ik ben Americano, maar ik heb familie langs de hele baai van Napels.’

‘Di Napoli! so’ napoletano pur ‘io!’ riep Gino verrukt uit. Barney liet hen achter, terwijl de twee elkaar geestdriftig de hand schudden en wederzijdse familieleden ontdekten, en ging toen naar beneden naar het huis. Dallas zat op de loopplank van de truck een sigaret te roken, die hij met zijn hand tegen de wind beschermde. ‘De rest is binnen,’ zei hij, ‘en ik houd een oogje op de zaak hier, om er zeker van te zijn dat we weer naar huis getransporteerd kunnen worden.

Lyn zei dat je, als je kwam, maar binnen moest komen.’ Barney keek naar de lage deur van het huis en voelde er helemaal niets voor. Hij stond op een kier, en daar kwam schijnbaar meer rook uit dan uit de schoorsteen. ‘Blijf op je hoede hoor,’ zei hij. ‘Ik kan wel iets leukers bedenken dan hier schipbreuk te lijden.’

‘Dat was bij mij ook al opgekomen,’ zei Dallas kalm, en hij hief zijn andere hand op, om zijn automatisch pistool te laten zien, dat hij vasthield. ‘Tien schoten. Ik mis nooit.’ Terwijl hij de deur wijd openduwde, bukte Barney zich en stapte het huis binnen. De rook van het smeulende vuur hing dicht om zijn hoofd, en daarvoor was hij bijna dankbaar, aangezien de rook nog enigszins de andere luchtjes maskeerde, die daar hingen. Hij herkende rotte vis, teer, kamfer, plus andere geuren, die hij niet eens wilde herkennen. Even zag hij bijna niets, omdat hij uit het zonlicht kwam en het enige licht hier kwam door de deur en een paar gaten, die zo te zien in de muur waren getrapt. ‘Jaeja, kunningi! Pu skalt drekka meo mér’! (1) De schorre stem van Ottar scheurde door de lucht en toen zijn ogen wat gewend waren, kon Barney de mannen onderscheiden die om een dik-houten tafel zaten, met Ottar aan het ene einde. Deze trommelde met zijn vuisten op de planken.

‘Hij wil dat u een borrel met hem drinkt,’ zei Lyn. ‘Dit is een zeer belangrijke stap, gastvrijheid, brood, zout en zo.’ ‘Öl,’(2) brulde Ottar, terwijl hij een klein vaatje van de platgestampte lemen vloer tilde.

‘Drinken? Wat?’ vroeg Barney, terwijl hij in het duister zijn voorhoofd fronste.

‘Bier. Ze maken het van tarwe, hun wintervoorraad. Het is een uitvinding van deze noordelijke Germaanse stammen, de voorvader zou je kunnen zeggen van ons bier. Zelfs het woord is in het Engels blijven voortleven als “Ale”, hoewel het natuurlijk een tikje in uitspraak is veranderd.’ ‘Drekk‘ (3) beval Ottar, terwijl hij een hoorn vol goot en deze aan Barney overhandigde. Het was een echte koeiehoorn, zag Barney; hij was krom en schilferig en niet al te schoon. Jens Lyn, de professor en Amory Blestead hielden ook hoorns in hun handen. Hij hief hem naar zijn lippen, en nam een teug. Het was zurig, verschaald, waterig en smaak - te afschuwlijk.

1. Ha, mijn vriend! Je moet met me drinken.

2. Bier.

3. Drink!

‘Goed,’ zei hij, in de hoop dat zijn gelaatsuitdrukking in het donker niet zichtbaar zou zijn.

‘Gott ok vel’, (1) stemde Ottar in, en hij schonk nog meer van het walgelijke brouwsel in Barney’s hoorn, zodat deze overliep en het spul kleverig langs zijn arm in zijn mouw droop.

‘Als je soms denkt dat dat beroerd is,’ zei Amory op holle toon, ‘wacht dan maar eens even tot je hun voedsel hebt geproefd.’

1. Ja, dat gaat wel

‘Daar komt het al.’

De professor wees naar het eind van het vertrek, waar een van de slaven in een grote houten kist tegen de muur grabbelde. Toen de man weer rechtop ging staan, schopte hij tegen een van de donkere ronde heuveltjes die hier en daar op de grond lagen, en er weerklonk een klaaglijk geloei. ‘Het vee…?’ Barney maakte zijn zin niet af. ‘Ja, dat klopt, het vee wordt in huis gehouden,’ zei Amory. ‘Dat voegt een zekere subtiele geur aan de luchtjes hier in huis toe.’

De bediende, die met zijn lange blonde haren die zijn ogen verborgen wel wat van een ongetrimde herdershond had, kwam naar hen toe met in elke vette knuist een lomp voorwerp, en liet zijn last voor Barney’s voeten op de grond vallen. Het gaf op het hout een gebons als van vallende stenen. ‘Wat is dit?’ vroeg Barney, terwijl hij er achterdochtig vanuit zijn ooghoeken naar gluurde, en de hoorn in zijn andere hand nam. Hij probeerde het beekje bier uit de mouw van zijn kasjmier jasje te schudden.

‘De bonk links is kaas, een inheems produkt, en die andere homp is brood, knackebr0d, hard brood,’ zei Jens Lyn. ‘Of is het net andersom?’

Barney probeerde aan allebei even te knabbelen, of liever, hij klapperde er even met zijn tanden tegen, om beurten. ‘Dat is geweldig, echt geweldig,’ zei hij, terwijl hij de hompen weer op de tafel terugsmeet en naar de lichtgevende wijzerplaat van zijn horloge keek. ‘Het licht gaat weg en we moeten eigenlijk al weer bijna terug zijn. Ik wil met je praten, Amory, buiten, als je je van het gezelschap hier kunt losrukken.’

‘Met genoegen,’ zei Amory, terwijl hij huiverend het grootste gedeelte van zijn hoorn leegdronk en toen de dikke druppels op de vloer liet lopen.

De zon was achter een ijzige wolkenrand verdwenen, en er waaide een koude wind vanuit zee; Barney rilde en duwde zijn handen diep in zijn zakken.

‘Ik heb je hulp nodig, Amory,’ zei hij. ‘Maak een lijst van alles wat we nodig zullen hebben om deze film hier, tegen deze achtergrond te maken. Het ziet er niet naar uit dat we ons zullen kunnen behelpen met voorraden die ze hier ter plaatse hebben.’ ‘Motie gesteund.’

‘Dus zullen we alles mee moeten brengen. Ik wil ook de hele montage hier doen, dus je moet een montagekamer in een van de trailers opzetten.’

‘Je zóékt moeilijkheden, Barney. Het zal al verduiveld lastig zijn alleen het ruwe werk hier te doen. En wat denk je van het aanbrengen van de geluidsbanden? Of het muzikale gedeelte?’

‘We zullen het zo goed mogelijk doen. Huur een componist en een stel musici, gebruik desnoods een plaatselijk orkest.’ ‘Nou, dat hóór ik al zeg!’

‘Het doet er niet toe als we het grootste gedeelte van het geluid opnieuw op de band moeten opnemen. Wat er wél op aan komt is dat we de film kant en klaar mee terug brengen…’

‘Mr. Hendrickson’, zei Jens Lyn, terwijl hij de deur openduwde en naar hen toeliep. Hij tastte in de borstzak van zijn kampeerjacket. ‘Ik herinner me net dat er nog een boodschap is gekomen, die ik u had moeten geven.’ ‘Wat dan?’ vroeg Barney.

‘Ik heb er geen idee van. Ik nam aan dat het vertrouwelijk was. Uw secretaresse overhandigde het me juist toen we gingen vertrekken.’

Barney pakte de verfrommelde envelop en scheurde hem open. Hij bevatte één enkel velletje geel papier met een korte getypte boodschap. Er stond:

L.M. aan de telefoon. Hij zegt dat de operatie wordt afgelast, alle werkzaamheden aan de film moeten worden gestaakt. Geen reden opgegeven.

Hoofdstuk 6

Barney smeet het tijdschrift weer op tafel, maar de kaft plakte aan zijn hand en er scheurde een reep af. Hij trok het stuk papier ongeduldig los en betreurde het dat hij zich nog niet de tijd had gegund het Vikingbier af te wassen, voor hij hier kwam. Afgelast nota bene! ‘Miss Zucker,’ zei hij. ‘L.M. wil me spreken. Hij heeft het gezegd. Hij heeft een boodschap achtergelaten. Ik ben er zeker van dat hij vol ongeduld wacht om iets van me te horen…’

‘Het spijt me zeer, mr. Hendrickson, maar hij liet de strikste instructies achter dat hij in conferentie is en niet gestoord kan worden.’ Haar vingers bleven even op de schrijfmachine rusten, ze hield ook even op met kauwgom-kauwen. ‘Ik zal hem ervan verwittigen dat u hier wacht, zodra ik de kans krijg.’ De schrijfmachine rammelde weer, de kaken begonnen weer in de maat mee te bewegen.

‘U zou toch minstens even kunnen bellen en hem kunnen zeggen dat ik hier ben.’

‘Mr. Hendrickson!’ zei ze, met een stem zoals een moederoverste zou gebruiken, als ze ervan beschuldigd werd een huis van lichte zeden te leiden.

Barney ging naar de fontein en nam een slokje koud water, toen waste hij zijn kleverige handen. Hij droogde zich af aan een stuk typepapier, toen de huistelefoon overging en miss Zucker tegen hem knikte. ‘U mag nu naar binnen,’ zei ze koeltjes.

‘Wat betekent dat, L.M.?’ vroeg hij onmiddellijk, toen de deur achter hem dichtging. ‘Wat moet die boodschap betekenen?’ Sam zat even beweeglijk als een blok hout in zijn stoel, en Charley Chang zat tegenover hem, met een diep ellendige uitdrukking op zijn gezicht, hevig te transpireren. ‘Wat dat betekent? Wat zou dat wel kunnen betekenen? Ik bedoel dat jij me lelijk om de tuin geleid heb, Barney Hendrickson, en me voor de gek gehouden hebt. Ie kreeg mijn toestemming om met een film te beginnen, terwijl je niet eens een draaiboek hebt.’

‘Natuurlijk heb ik geen draaiboek, hoe kon ik dat nou hebben als we nog maar amper besloten hadden de film te maken. Dit is immers een noodsituatie, weet u nog wel?’ ‘Ia, hoe zou ik dat kunnen vergeten. Maar een noodsituatie is één ding, een film gaan draaien zonder draaiboek is nog iets heel anders. In Frankrijk maken ze misschien van die artistieke scheppingen, waarbij je niet kunt zeggen of er nu aan de hand van een draaiboek is gewerkt of niet. Maar bij de Climactic gaan we zo niet te werk.’ ‘Dat is niet zakelijk,’ stemde Sam in.

Barney probeerde niet met zijn handen te wringen. ‘L.M. luister, wees redelijk. Dit is een reddingsactie, bent u dat vergeten. Er is sprake van zeer bijzondere omstandigheden.’ ‘Zeg maar banken. Dat woord doet me al niets meer.’ ‘Dat wil ik niet zeggen, omdat we ze nog kunnen verslaan. We kunnen deze film maken. Dus u hebt mijn scenarioschrijver binnengeroepen…’ ‘Hij heeft geen draaiboek.’

‘Natuurlijk heeft hij geen draaiboek. Pas gisteren hebben u en ik het idee geopperd. Nu hebt u met hem gepraat en uw opvattingen uiteengezet.’ ‘Hij heeft géén draaiboek.’

‘Laat me nu toch even uitpraten, L.M. Charley is een prima man, u hebt hem zélf uitgekozen, en u hebt hem zélf in het kort uiteengezet wat er moet gebeuren. Als er één man in staat is het te presteren, dan is het die oude trouwe Charley. Als u het draaiboek van Charley Chang voor deze film in uw handen had, zou u de produktie laten doorgaan, of niet soms?’

‘Hij hééft geen…’

‘L.M. U luistert niet. Als. Dat is het grote woord. Als ik u hier en nu een scenario van Charley Chang voor deze film overhandigde met de titel… de titel… Viking Columbus, zou u dan uw fiat aan de produktie geven?’ L.M. trok zijn beste poker-face. Hij keek even naar Sam, die zijn hoofd slechts een fractie van een centimeter liet zakken. ‘Ja,’ zei L.M. ogenblikkelijk.

‘Dan zijn we al halfweg, L.M.,’ ging Barney haastig verder. ‘Als ik u dat draaiboek nu eens binnen een uur zou overhandigen, zou u dan óók de produktie nog door laten gaan? Ja?’

L.M. haalde zijn schouders op. ‘Goed, dat zou ik doen. Maar wat voor verschil maakt dat?’

‘Ga hier nou eens rustig zitten, L.M.,’ zei Barney, terwijl hij de verbaasde Charley Chang bij de arm greep en uit het vertrek trok.

‘Praat maar intussen met Sam over de begroting, drink een borrel - en over een uur kom ik terug. Viking Columbus is bijna klaar voor opname.’

‘Mijn hoofd loopt om,’ zei Charley toen de deur achter hem sloot. ‘Laat hij met je praten, Barney. Ik heb wel eens overhaaste beloften in deze jachtige wereld gehoord, dikwijls zelfs, maar dit spant toch wel de kroon.’ ‘Laat maar zitten, Charley. Je hebt een karweitje voor de boeg.’ Barney duwde de tegenstribbelende scenarioschrijver naar de gang, terwijl hij sprak. ‘Geef me eens even op hoe lang je schat dat je nodig zult hebben om een ruwe eerste versie van een script voor deze film op papier te zetten, als je hard werkt en er je uiterste best op doet. Hoe lang?’ ‘Het is een flink karwei. Minstens zes maanden.’ ‘Goed. Zes weken. Een eersteklasprestatie, ingespannen concentratie.’

‘Ik zei maanden. Maar zelfs zes weken zijn méér dan één uur.’

‘Als je werkelijk zes maanden nodig hebt, kun je ze krijgen. Je hebt volop de tijd die je nodig hebt, daar geef ik je mijn woord op. En je krijgt een aardig rustig plekje om te werken.’ Zij liepen langs een foto aan de wand en Barney bleef staan en wees er met zijn duim naar. ‘Alsjeblieft. Santa-Ca-talina-eiland. Volop zon, een verfrissende duik in de branding als de gedachten wat verschalen.’ ‘Daar kan ik niet werken. Het stikt er van de mensen, de hele nacht wordt er gefeest.’

‘Dat dénk je maar. Hoe zou je het vinden om op Santa-Catalina te werken, zonder één andere sterveling in de buurt, om het hele eiland voor jezelf te hebben? Denk eens aan het werk dat je dan zou kunnen verzetten!’ ‘Barney, eerlijk, ik snap verdomme niet waar je over kletst.’ ‘Dat komt wel, Charley. Over enkele minuten zul je het wel begrijpen.’

‘Vijftig riem typepapier, een doos carbonpapier, een type-stoel - een typetafeltje - een schrijfmachine…’ ‘Dit is nog een oude stoomschrijfmachine, Barney,’ zei Charley. ‘Dat ouderwetse soort, waarbij je de toetsen met je vingers moet indrukken. Ik kan alleen maar werken met een elektrische.’

‘Ik ben bang dat de stroomtoevoer niet zo betrouwbaar is op dat deel van het eiland waar jij zult zijn. Let maar eens op, hoe snel je vingers er weer aan gewend zijn de toetsen in te drukken.’

Barney zette een tekentje op het vel papier, toen een grote krat achterin de truck werd geschoven. ‘Een complete safari-uitrusting.’ ‘Een wát?’

‘Zo’n doe-het-zelf-safari van de afdeling propaganda. Tent, muskietengaas, klapstoelen, strekbed, opvouwbare keuken en alles prima in orde. Je zult je precies dr. Livingstone voelen, alleen tweemaal zo comfortabel. Vijftigliterton met water - drie stuks, een prikklok met ponskaarten - één stuk.’ Charley Chang sloeg met groeiende verbijstering gade hoe er nu een grote verscheidenheid van voorwerpen in de legertruck geladen werd. Geen ervan leek hem normaal, met inbegrip van de oude sok die achter al die rommel aan een Frankensteinachtig soort radiotoestel zat te prutsen. De ouderwetse mahoniehouten prikklok met Romeinse cijfers op de wijzerplaat werd over de loopplank geschoven, en Charley greep Barney’s arm en wees ernaar. ‘Ik snap hier allemaal niets van, en dat is dan nog zachtjes uitgedrukt. Waarom die prikklok?’

‘Professor Hewett zal alles over een paar minuten tot in de kleinste bijzonderheden uit de doeken doen, intussen moet je het maar op goed vertrouwen aanvaarden. De klok is een zeer belangrijk onderdeel, zul je zien. Elke morgen prikken, niet vergeten.’

‘Mr. Hendrickson,’ riep zijn secretaresse vanuit de deur. ‘U boft geweldig.’ Ze kwam nu het magazijn binnen en hield een neger, die zijn wenkbrauwen fronste, bij zijn arm. Hij droeg een wit pak en een hoge koksmuts. ‘U zei dat u een kok nodig had, maar dan ook onmiddellijk, en ik ging regelrecht naar onze afdeling voedselvoorziening en zag Clyde Rawlston daar. Hij kan niet alleen koken, maar kan ook stenograferen en typen.’

‘Je bent een engel, Betty. Bestel nóg een schrijfmachine…’ ‘Komt eraan. Is die EHBO-kist er al?’

‘Staat er al in. Nou, dat is het dan wel. Clyde dit is Charley, Charley, Clyde. Maken jullie later maar op je gemak kennis. Willen jullie nu zo vriendelijk zijn in te stappen?’ ‘Ik zal gaan, zodra iemand me uitlegt wat er hier aan de hand is,’ zei Clyde Rawlston koeltjes en uitdagend. ‘Een noodsituatie voor de maatschappij. Climactic heeft je nodig, en ik weet dat je als loyaal werknemer mee zult willen werken. Professor Hewett zal je alles wel uitleggen. Het zal niet veel tijd kosten. Ik zie jullie allebei hier weer terug over… tien minuten op mijn horloge, dat beloof ik je. En nu - als jullie even over die kratten willen klimmen, dan kan ik het sluitzeil dicht doen.’

Geïntimideerd door de gezaghebbende stem klommen ze aan boord, en professor Hewett leunde over hun schouders naar buiten.

‘Ik had zo gedacht, dat het Cambrium wel het beste was,’ zei hij tegen Barney. ‘U weet wel, vroege Steentijd. Een zacht gematigd klimaat, warm en prettig, en geen gewervelde dieren waar je last mee kunt krijgen. Zeeën propvol simpele trilobiten. Hoewel het misschien toch een tikje te warm zou kunnen zijn om je echt prettig te voelen. Misschien toch wat later in het Devoon. Daar zou ook nog steeds niets aanwezig zijn dat kwaad kan.’ ‘U bent de dokter, professor, wat u het beste vindt, doen we. We moeten wel snel werken, tenminste aan deze kant. Neem ze mee naar Santa-Catalina, zet ze af, stel hem dan op zes weken later, en breng ze daarna weer hier terug. Laat de spullen maar op het eiland, misschien hebben we ze later nog nodig. Er is nog maar ongeveer vijftien minuten over.’ ‘Dik in orde. Bij elke tocht vind ik het gemakkelijker om de instrumenten te calibreren, zodat de afstelling nu bijzonder nauwkeurig is. Er zal geen tijd verspild worden, absoluut niet.’

Professor Hewett keerde terug naar zijn instrumenten en de generator jammerde. Charley Chang probeerde nog iets te zeggen, maar zijn woorden werden afgesneden toen de truck verdween. Er flikkerde niets, hij werd ook niet langzaam ijler, nee, hij verdween gewoon ogenblikkelijk en even snel als het beeld op een projectiescherm als de film breekt. Barney wilde zich net omdraaien, om met zijn secretaresse te spreken, maar juist toen hij zich bewoog verscheen de truck opeens weer.

‘Wat is er mis gegaan?’ vroeg hij. Toen zag hij dat alle voorraden achterin verdwenen waren. Clyde Rawlston stond naast de professor bij de knoppen, en Charley Chang zat op een lege krat en klemde een dikke map met getypte papieren in zijn hand.

‘Er is niets misgegaan,’ zei de professor. ‘Ik heb alleen onze terugkeer zo nauwkeurig uitgekiend.’

Charley droeg niet langer een sportjasje, en zijn overhemd was gekreukt en verschoten, bij zijn schouders zelfs zó verbleekt door de zon dat de kleur helemaal verdwenen was. Zijn haar was lang en een zwarte baard bedekte zijn kaken. ‘En, hoe is het gegaan?’ vroeg Barney. ‘Niet slecht - gezien de omstandigheden. Ik ben nog niet helemáál klaar. Weet je, die dingen in het water. Die tanden! Ogen…!’

‘Hoeveel tijd heb je nog nodig?’

‘Twee weken zijn ruimschoots voldoende. Dan heb ik nog tijd over. Maar Barney, die ogen…’

‘Er is daar niets dat zo groot is dat je gewond kunt raken, dat zei de professor tenminste.’

‘Misschien niet groot, maar die oceaan, er zijn er zoveel van; en die tanden…’

‘Tot ziens dan. Weghalen professor. Twee weken.’ Dit keer flikkerde de truck nauwelijks, en als hij op het verkeerde ogenblik met zijn ogen had geknipperd, zou Barney de hele trip gemist hebben. Toch zaten Charley en Clyde nü samen aan de andere kant van de truck en de map met getypte vellen was dikker.

‘Viking Columbus,’ zei Charley, en wuifde ermee boven zijn hoofd. ‘Een meesterstuk voor breed scherm.’ Hij overhandigde het, en Barney zag dat er enkele kaarten aan de map geniet waren. ‘Dat zijn onze ponskaarten van de prikklok, en als je ze bekijkt, zul je zien dat ze elke dag geponst zijn, en Clyde en ik vragen dubbele betaling voor de zaterdagen en drievoudig honorarium voor de zondagen.’ ‘Wie maakt daar bezwaar tegen?’ zei Barney, terwijl hij tevreden het manuscript in zijn hand woog. ‘Kom mee, Charley, we gaan nu meteen de zaak verder bespreken.’ Charley ademde de schemerlucht diep in, toen ze uit het magazijn kwamen. ‘Wat een stank,’ zei hij. ‘Dat heb ik nooit eerder beseft. De lucht was heerlijk, daar op dat eiland!’ Hij keek naar zijn voeten, terwijl hij verder liep. ‘Gek gevoel om weer schoenen te dragen.’

‘De inboorling komt thuis,’ zei Barney. ‘Ik zal het manuscript naar binnen brengen, en je kunt wat kleren uit de kostuum-afdeling halen, om je zwerversplunje te verwisselen, en je even gauw scheren. Kom zo gauw je kunt naar de kamer van L.M. Is het een goed verhaal geworden?’ ‘Misschien is het nog te vroeg om dat te zeggen - maar in zekere zin geloof ik dat het het beste is wat ik ooit gemaakt heb. Zoals ik daar kon zitten werken - geen afleiding van buitenaf, weet je - als je tenminste die ogen niet meerekent! En Clyde heeft fantastisch geholpen. Hij is een uitstekend typist. En hij is een dichter, wist je dat?’ ‘Ik dacht dat hij kok was?’

‘Als kok is hij waardeloos, ik heb tenslotte maar zelf gekookt. Hij heeft die baan op de afdeling voedselvoorziening alleen maar aangenomen, om zijn huur te betalen. Hij is een geweldige dichter en hij maakt fantastische dialogen. Hij heeft me daar enorm mee geholpen. Denk je dat we hem ook wat van de eer van deze film kunnen geven?’ ‘Ik zou niet weten waarom niet. En vergeet niet je te scheren.’

Barney ging naar het kantoor van L.M. en liet het manuscript op het bureau vallen. ‘Klaar,’ zei hij.

L.M. woog het zorgvuldig in beide handen, toen hield hij het op armlengte, zodat hij de cover kon lezen. ‘Viking Columbus. Goede titel. We zullen hem moeten veranderen. Je hebt op tijd geleverd, zoals je zei, Barney, dus misschien kun je me nu het geheim vertellen hoe je in één uur een draaiboek kunt produceren. Vertel het Sam ook, want hij wil het ook weten.’ Sam was bijna onzichtbaar, zoals hij daar onbeweeglijk tegen het donkere behang stond, tot hij met zijn hoofd knikte.

‘Het is geen geheim, L.M., dat ging met het vremeatron. U heeft het toch zelf zien werken? Charley Chang ging in de tijd terug naar een aardig rustig plekje waar hij heel hard werkte om dit draaiboek te maken. Hij bleef er zo lang als hij daarvoor nodig had, toen brachten we hem weer terug naar bijna hetzelfde ogenblik waarop hij was vertrokken. Er verliep hier nauwelijks enige tijd, terwijl hij weg was, dus vanuit üw standpunt gezien, ziet het eruit of het maar één uur kostte om een compleet draaiboek te maken.’ ‘Een draaiboek in één uur!’ zei L.M. tevreden en stralend. ‘Dit gaat een revolutie in de zaken worden. Wees niet al te goedkoop, Barney. Noem maar het hoogst denkbare uurloon en verdubbel dat - tweemaal! Geld speelt geen rol. Ik wil het behoorlijk regelen en ervoor zorgen dat Charley Chang het hoogste uurloon krijgt dat ooit iemand betaald is voor één uur van zijn tijd.’

‘Nu hebt u toch iets mis, L.M. Misschien is er maar één uur van üw tijd om, maar Charley Chang werkte meer dan twee maanden aan dat draaiboek, zaterdagen en zondagen meegerekend, en voor dié tijd moet hij betaald worden. ‘Dat kan hij nooit waar maken!’ zei L.M., terwijl hij een woedend gegrom uitstiet.

‘Hij kan het bewijzen. Hij heeft elke dag geprikt en de ponskaarten heb ik hier.’

‘Dan kan hij het voor de rechter gooien. Het heeft één uur gekost en ik betaal dus maar voor één uur.’ ‘Sam,’ smeekte Barney. ‘Praat met hem. Vertel hem dat een mens in deze wereld nooit iets voor niets krijgt. Acht weken loon is nog steeds een spotkoopje voor een geweldig draaiboek als dit.’

‘Mij beviel dat draaiboek van één uur beter,’ zei Sam. ‘Wij vonden een draaiboek van één uur allemaal prettiger, alleen is er nooit een draaiboek van één uur gewéést. Dit is alleen maar een nieuwe manier van werken, maar we moeten nog steeds betalen voor dezelfde hoeveelheid werk, wat er ook gebeurt.’

Het zoemen van de telefoon onderbrak hem en L.M. nam de hoorn op. Eerst luisterde hij, toen antwoordde hij in éénlettergrepige series grommen, tenslotte smeet hij de hoorn weer op de haak.

‘Ruf Hawk is op weg naar boven,’ zei L.M. ‘Ik denk dat we hem misschien kunnen gebruiken voor de hoofdrol, maar ik geloof ook dat hij een contract heeft lopen met een maatschappij die niet gebonden is voor een andere film. Maar om nu nog even op dat ene uur terug te komen…’ ‘Later praten we nog wel over dat ene uur, toe L.M., dat komt wel in orde.’

Ruf Hawk kwam binnen, bleef een ogenblik in de deuropening staan, en draaide zijn hoofd opzij, zodat ze konden zien wat een mooi profiel hij had. Hij zag er bijzonder goed uit. Hij zag er vooral zo goed uit, omdat dat het enige in zijn leven was waar hij wat om gaf. Terwijl in de hele wereld in talloze bioscopen de harten van vrouwen sneller gingen kloppen, als ze toekeken hoe Ruf een of ander gelukkig filmsterretje in zijn armen sloot, konden ze nauwelijks vermoeden hoe volkomen nihil hun kansen waren om óóit ook eens zo’n omhelzing te beleven. Ruf hield niet van vrouwen. Niet dat hij homofiel was of zo, hij hield ook niet van mannen. Of van schapen, regenjassen of zwepen enzovoorts. Ruf hield alleen maar van Ruf. En de liefdesgloed in zijn ogen was niets anders dan de weerschijn van een narcistische zelfwaardering. Hij was alleen maar een van de vele plakjes keurvlees in de strandvleesetalage geweest, tot men ontdekte dat hij kon acteren. Hij kon niet écht acteren, maar men stelde wel vast dat hij kon naspelen wat hem gezegd werd. Hij zou nauwkeurig elke instructie - ongeacht hoe die luidde - opvolgen, hij herhaalde dezelfde woorden en gebaren telkens en telkens opnieuw met een oneindig runder-achtig geduld. Tussen de opnamen door friste hij zichzelf op door in de spiegel te kijken. Zijn onbekwaamheid was nog nooit aan het licht getreden, omdat in het soort film waarin hij optrad er altijd wel een Indianenoverval plaatsvond, paniek onder de dinosaurussen uitbrak, de muren van Troje werden omgetrokken of iets anders gebeurde dat de aandacht een beetje afleidde, vóór iemand in de gaten kon krijgen hoe slecht hij eigenlijk wel acteerde. Daarom was Ruf tevreden over zichzelf en als de producers naar de verkoopcijfers keken, waren ook zij tevreden, en iedereen was het er over eens dat hij nog heel wat kilometertjes film in zich had zitten, vóór zijn roem zou gaan verbleken. ‘Ha, die Ruf,’ zei Barney. ‘Net de man die we wilden zien.’

Ruf hief zijn hand op ter begroeting en glimlachte. Hij praatte nooit als hem dat niet uitdrukkelijk gevraagd werd. ‘Ik zal er niet lang omheen draaien Ruf, maar alles wat ik ga zeggen is, dat we de geweldigste film gaan maken die er ooit ter wereld is gemaakt, en wij spraken over de hoofdrol en toen werd jouw naam genoemd, en ik zei meteen hardop: als we die Vikingfilm maken, dan is Ruf Hawk de vikingachtigste Viking die ik kan bedenken.’ Ruf vertoonde geen tekenen van emotie of belangstelling in deze onthulling. ‘Ie hebt toch wel eens van de Vikings gehoord, hè, Ruf?’ vroeg Barney. Ruf glimlachte even.

‘Ie weet wel,’ zei Barney, ‘die lange kerels met grote bijlen en hoorns op hun helmen die altijd in schepen rondzeilden met een schegbeeld van een draak voorop…’ ‘O ja, zeker wel,’ zei Ruf, wiens aandacht nu eindelijk gewekt was. ‘Ik heb wel eens over Vikings gehoord. Maar ik heb nog nooit een Viking gespééld.’

‘Maar héél diep in je hart heb je altijd ervan gedroomd nog eens een Viking te spelen, Ruf, dat kan gewoon niet anders.

Dit is het soort rol dat je op het lijf geschreven is, het soort rol waar je je tanden in kunt zetten, het soort rol dat je voor de camera gewéldig zal doen lijken.’

De zware wenkbrauwen werden langzaam gefronst. ‘Ik zie er altijd geweldig uit voor een camera.’

‘Natuurlijk, Ruf, daarom hebben we je hier gevraagd. Je hebt toch geen grote verplichtingen - er lopen toch geen andere films op dit ogenblik, wel?’

Ruf fronste zijn voorhoofd nog dieper dan hij dacht. ‘Eind volgende week begin ik aan een film, iets over Atlantis.’ L. M. Greenspan keek even op van zijn draaiboek en zijn frons paste goed bij die van Ruf. ‘Dat dacht ik al. Mijn verontschuldigingen aan je agent, Ruf, maar dan moeten we iemand anders zien te vinden.’

‘L.M.,’ zei Barney. ‘Lees het draaiboek. Geniet ervan. En laat Ruf aan mij over. U hebt vergeten dat deze film maandag kant en klaar zal zijn, dan heeft Ruf nog drie dagen rust vóór de ondergang van Atlantis.’

‘Ik ben blij dat je het net over het draaiboek hebt, want er zitten een paar ernstige fouten in, grove fouten kan ik wel zeggen.’

‘Hoe kunt u dat nu al zeggen - u hebt er nog maar tien bladzijden van gelezen. Leest u nog wat meer, dan bespreken we het later. De schrijver zit buiten al te wachten. Als er nog veranderingen moeten worden aangebracht, kan hij dat doen, praktisch terwijl u wacht.’ Hij keerde zich nu weer naar Ruf. ‘Je zult je wensdroom in vervulling zien gaan en die Viking spelen. We hebben een nieuw technisch procédé ontwikkeld, waarmee we de film ter plaatse kunnen opnemen, en al zullen we binnen een paar dagen terug zijn, tóch krijg je voor een normale filmlengte betaald. Wat denk je daarvan?’

‘Ik geloof dat je het beter met mijn agent kunt bespreken. Iets dat met geld te maken heeft, laat ik altijd helemaal aan hem over.’

‘Zo hoort het ook, Ruf, daar zijn die agenten voor en ik zou het niet graag anders willen.’

‘Maar dit gaat gewoon niet,’ zei L.M. op onheilspellende toon. ‘Van Charley Chang verwachtte ik iets beters. Het begin is helemaal niet geschikt.’

‘Ik zal Charley nu meteen even binnen laten komen, L.M., dan zullen we dat eruithalen. We zullen vaststellen wat het probleem is en het met elkaar oplossen.’ Barney keek naar de klok. 8 uur ‘s avonds. En nu die beroerde agent van mijnheer Spierbal opscharrelen. En zien het draaiboek er doorheen te slepen, zodat het niet helemaal overgeschreven hoeft te worden, en dan Charley weer terugschieten naar Santa Catalina - met de tanden en ogen - om het karwei af te maken. En spelers vinden voor de bijrollen. En elk kleinste dingetje dat ze mogelijkerwijs nodig kunnen hebben bij een paar maanden filmopnamen bij elkaar krijgen, en dan de hele troep weer een tijdreis terug laten maken. En dan de film in de elfde eeuw opnemen, wat natuurlijk ook weer de nodige belangwekkende problemen met zich mee zou brengen. En zorgen dat het allemaal kant en klaar en ingeblikt is op maandagmorgen. En nu was het acht uur, woensdagavond. Volop tijd dus. Zeker - het gaf allemaal niets - tijd volop. Waarom zweette hij eigenlijk?

Hoofdstuk 7

‘Een wonder van logistiek noem ik het, mr. Hendrickson, dit alles in minder dan vier dagen voor elkaar te krijgen,’ zei Betty, terwijl ze langs de rij vracht- en aanhangwagens liepen, die stonden opgesteld op de asfaltweg die naar studio B voerde.

‘Zo zou ik het niet willen noemen,’ zei Barney. ‘Maar ik ben altijd nogal voorzichtig met wat ik zeg als er vrouwen bij zijn. Hoe staat het met de controlelijsten?’ ‘Prima. Alles is stelselmatig afgewerkt. Alle afdelingen hebben hun controlelijsten af en getekend. Ze hebben werkelijk fantastisch werk gedaan.’ ‘Akkoord - maar waar is iedereen?’

Ze waren bijna alle voertuigen al langs, en Barney besefte opeens dat hij behalve een paar chauffeurs niemand gezien had.

‘Nadat u gisteravond wegging, om het filmmateriaal te halen, zaten ze hier allemaal in een kring en konden niet goed wegkomen en zo. Nu ja, u wéét wel, het ene woord haalt het andere uit…’

‘Nee, ik weet het niet. Wat voor woord haalde welk andere woord uit?’

‘Het was gezéllig, écht gezellig, en we misten u. Charley Chang bestelde twee kratten bier van de afdeling-voedselvoorziening, omdat hij zei dat hij in geen jaar bier gezien had, en iemand anders haalde nog wat drank en sandwiches, en voor we het wisten hadden we een reuze fuif. Het werd erg laat, dus ik denk dat ze allemaal nog voor pampus liggen en in de trailers slapen.’ ‘Geloof je dat zeker? Is er nog appèl gehouden?’ ‘De bewakers hebben niet meegedronken en ze zeiden dat er niemand van het terrein is gegaan, dus het zal wel in orde zijn.’

Barney keek naar de rij stille aanhangwagens en haalde zijn schouders op. ‘Dat zal wel, ja. We zullen na aankomst de mensen even tellen en als er nog iemand ontbreekt, dan gaan we die nog wel even halen. Laat ze maar tijdens de tocht slapen, dat is waarschijnlijk de beste manier. Je kunt zelf ook maar beter wat slaap zien te krijgen, als je de hele nacht op bent geweest.’

‘Bedankt chef. Ik ben in trailer twaalf, als u me soms nodig mocht hebben.’

Het geluid van vlugge hamerslagen weergalmde door de openstaande deuren naar het geluidstoneel, waar timmerlui bezig waren de laatste hand te leggen aan de houten vloer op het tijdplatvorm. Barney bleef staan, zodra hij door de deuropening was gestapt, en stak een sigaret op. Hij probeerde een geestdriftige houding aan te nemen ten aanzien van het gevaarte dat het hele gezelschap naar de plaats van bestemming op de Orkney’s zou moeten brengen. Volgens nauwkeurige aanwijzingen van de professor was er een groot rechthoekig raamwerk van stalen buizen aangebracht, en vervolgens was daar overheen een vloer van zware planken getimmerd. Zodra het eerste deel van de houten vloer aan de voorzijde gereed was, had men daar een controlekamer gebouwd, waarin professor Hewett zijn sterk vergroot vemeatron had gemonteerd. Het was niet alleen gróter gemaakt, maar bovendien scheen het met nog veel meer glimmende spoelen en draden te zijn versierd dan het oorspronkelijke apparaat - terwijl er nu ook nog een zware dieselgenerator stond. Onderaan het platform waren bijna twee dozijn grote vrachtautobanden bevestigd, om elke schok bij de landing op te vangen, en langs de zijkanten bevond zich een soort railing van buizen, terwijl er een ietwat wankel uitziende buisconstructie naar boven liep, om de randen van het tijdveld af te bakenen. Het hele geval maakte een buitengewoon wankele en prullerige indruk, zodat Barney tot de conclusie kwam dat hij daar maar beter niet verder over na moest denken.

‘Alvast maar aanzetten?’ vroeg professor Hewett, die vanachter zijn apparatuur tevoorschijn kwam met een nog rokende soldeerbout in zijn hand. Met één handgreep begon de dieselmotor kreunend te draaien en een grote wolk blauw uitlaatgas te produceren, waarna hij kloppend en stampend tot leven kwam.

‘Hoe gaat het, professor?’ vroeg Barney bij de open deur. Hewett draaide zich om en knipperde even tegen hem met zijn ogen.

‘Mr. Hendrickson, goedemorgen! Ik neem aan dat u informeert naar de conditie van mijn vremeatron, model II, en het doet me genoegen dat het antwoord bevestigend luidt. Ja, het is gereed om op elk gewenst ogenblik in werking gesteld te worden, alle circuits zijn gecontroleerd en ik ben klaar wanneer u klaar bent.’

Barney keek naar de timmerlui, die de laatste planken nog vastspijkerden, toen schopte hij een stukje hout van het platform. ‘We zullen onmiddellijk vertrekken…tenzij u nog een manier heeft bedacht om de moeilijkheden met de terugtocht te overwinnen?’

Hewett schudde nee met zijn hoofd. ‘Ik heb geëxperimenteerd met het vremeatron, om te zien of die hindernis genomen kan worden, maar het is ónmogelijk. Als we in de tijd terugkeren, beschrijven we een boog door het continuüm en gebruiken daarbij energie, om onze eigen tijdlijnen uit de wereldtijdlijn te buigen. De terugtocht - na een bezoek aan het verleden, ongeacht hoe lang dat bezoek duurt - is een reis in tegengestelde richting langs dezelfde tijdskromme die bij de oorspronkelijke tijdbeweging was gevormd. In zekere zin zou de terugreis endotempisch genoemd kunnen worden, een absorptie dus van tijdenergie, terwijl de terug-waartse beweging exotempisch was. Daarom kunnen we net zo min terugkeren naar een moment in de tijd vóór de tijd van ons oorspronkelijk vertrek en onze afwijking van de wereldtijdlijn, als een bal die gevallen is en opstuit hoger kan gaan dan het oorspronkelijke punt, toen hij voor de eerste maal viel. Begrijpt u wel?’

‘Geen woord. U zou het nog eens kunnen proberen - maar dan in normale woorden?’

Professor Hewett pakte een schoon stukje dennehout op, likte aan de punt van zijn balpen en tekende een eenvoudig diagram.

‘Bestudeer dit maar eens,’ zei hij. ‘En alles zal u onmiddellijk duidelijk zijn. De lijn A1Z1 is de wereldtijdlijn, waarbij Al het verleden is en Zl de toekomst. Punt B vertegenwoordigt ons bewustzijn vandaag, ons ware nu in de tijd. De lijn AZ is de tijdlijn van het vremeatron dat een reis in de tijd maakt, op onze eigen tijdlijnen, als we er mee reizen. U zult opmerken, dat wij de wereldlijn op punt B, vandaag verlaten en met een boog teruggaan door het buitentijdelijke continuüm om aan te komen - laten we zeggen in het jaar

1000 na Christus op punt C. Daaruit volgt dus dat de boog BC onze reis is. Wij komen weer opnieuw de wereldtijdlijn binnen op punt C en blijven daar een poosje, terwijl we met de wereldlijn meebewegen, en de duur van ons bezoek wordt voorgesteld door de lijn CD. Kunt u het nog volgen?’ Tot zover,’ zei Barney, terwijl hij de lijnen met zijn vingertop natrok. ‘Praat u dus maar door, zolang ik nog weet waar u het over heeft.’

‘Uitstekend. Let nu op de boog DE, onze terugreis in de tijd naar een moment in de tijd, misschien slechts een fractie van een seconde na de tijd dat we oorspronkelijk vertrokken, dat is punt B. Ik kan nu de aankomst op punt E regelen, zolang het vlak achter punt B komt - maar ik kan nooit aankomen vóór punt B. De grafiek kan dus maar in één richting gelezen worden altijd BE, nooit EB.’ ‘Hoezo?’

‘Ik ben blij dat u die vraag stelt, want dat is nu precies de kern van de zaak. Kijkt u nog eens naar de grafiek en u zult opmerken dat er een punt K is aangegeven. Dit is het punt waar de boog BC de boog DE kruist. Dat punt K móét bestaan, anders zou het onmogelijk zijn de terugreis te maken, want K is het energie-wisselpunt, waar de weegschalen van de tijd als het ware in evenwicht hangen. Als u nu punt E tussen D en B aanbrengt, zullen de bogen elkaar nooit kruisen, ongeacht hoe dicht ze bij elkaar komen, dan komt de energie niet in evenwicht, en de tocht zal niet gemaakt worden.’

Barney ontspande zijn gelaat en wreef eens over de zere plek tussen zijn wenkbrauwen. ‘In het kort samengevat komt het dus allemaal hier op neer,’ zei hij, ‘dat wij niet terug kunnen komen op een vroeger tijdstip dan de tijd dat we vertrokken.’ ‘Precies.’

‘Dus de tijd die we deze week gebruikt hebben is voor altijd voorbij?’

‘Juist.’

‘Dus als we de film om tien uur klaar willen hebben maandagmorgen, moeten we in de tijd teruggaan en daar blijven tot hij klaar is.’

‘Ik had het niet duidelijker onder woorden kunnen brengen. U formuleert het prima.’

‘Laten we dan met het hele zaakje op weg gaan, want het is al zaterdagmorgen. De timmerlui zijn klaar, dus het is tijd om af te rijden.’

Het eerste voertuig van de colonne was een jeep; Tex zat te slapen op de bestuurdersplaats en Dallas achterin. Barney ging erheen en drukte op de claxon, toen ontdekte hij dat hij in de loop van een revolver keek, die Tex in een bevende greep hield.

‘Ik heb koppijn,’ zei Tex schor, ‘en ik wou dat je dat niet deed.’ Aarzelend schoof hij de revolver weer terug in de holster.

‘We zijn vanmorgen nogal lichtgeraakt, hè?’ zei Barney. ‘Wat jij nodig hebt, is wat frisse zeelucht. Laten we gaan.’ Tex startte de jeep, terwijl Dallas over het platform strompelde en twee metalen oprijplanken tegen de achterkant plaatste. Zodra de jeep op het platform was gereden, hees hij ze weer in de jeep.

‘Dat is alles voor de eerste tocht,’ zei Barney. ‘We zullen een vlakke plek zoeken en terugkomen om de rest te halen. Brengt u hem maar weg, professor, terug naar dezelfde landingsplaats als bij de andere tochten, maar nu acht weken later.’

Hewett mompelde in zichzelf, terwijl hij de meters instelde. Toen zette hij het vremeatron aan. Model II was een verbeterde versie van het oorspronkelijke model, en perste alle symptomen van misselijkheid en het gevoel geëlektrokuteerd te worden samen tot één scheut sensatie, alsof de passagiers de snaren van een harp waren waarop met een hemelse vinger getokkeld werd - het was al bijna afgelopen vóór het begonnen was. De studio verdween en zuivere en krachtige zilte zeelucht kwam ervoor in de plaats. Tex kreunde zacht en trok de rits van zijn jacket omhoog. ‘Daarginds, die wei daar, dat lijkt me wel een goede plek,’ zei Barney, terwijl hij naar een tamelijk vlak veld wees, dat afliep in de richting van het strand. ‘Rijd me daarheen, Tex, en Dallas, blijf jij bij de professor.’

De jeep zwoegde omhoog, het geknetter van zijn uitlaat deed de kapmeeuwen krijsend in kringen boven hun hoofden zweven.

‘Het lijkt me wel groot genoeg hier,’ zei Barney, terwijl hij uitstapte en tegen een pol kort gras schopte. ‘Rij maar even terug en vraag de prof of hij een klein beetje in de tijd vooruit wil springen, om het platform daarginds te laten landen, dan zijn we er zeker van dat hij de goede plek kan vinden, als we met het transport van de hele troep beginnen.’ Barney liet zich op de grond vallen en dolf een pakje sigaretten uit zijn zak op, maar het was leeg. Hij verfrommelde het en gooide het weg, terwijl Tex de jeep in een kring liet draaien en met veel lawaai terugreed naar het platform. De oprijplanken waren nog steeds neer, en de jeep hobbelde er weer op. Barney zag duidelijk hoe Dallas de planken binnenhaalde en de professor zich naar het schakelbord van het vremeatron wendde.

‘Hé…’ zei Barney, juist toen de hele boel verdween, en niets anders achterliet dan de sporen van de jeep en de indruk van de rij autobanden waarop het platform had gerust. Het was niet zijn bedoeling geweest dat Tex met Dallas en de professor mee terug zou gaan.

Er schoof een wolk voor de zon, en hij huiverde. De meeuwen streken weer neer langs de waterkant, en het enige geluid nu was het verre geruis van de branding, en het ge-kabbel van de kleine golfjes tegen het strand. Barney keek even naar zijn sigarettepakje, het enige vertrouwde voorwerp in dit onbekende landschap, en huiverde weer. Hij keek niet op zijn horloge, maar er verstreek stellig niet meer tijd dan één minuut. Toch realiseerde hij zich in die korte tijd maar al te zeer hoe Charley Chang zich had gevoeld, toen hij in het prehistorische Santa-Catalina met al die ogen en tanden was geland, en hij hoopte dat Jens Lyn zich na zijn twee maanden verblijf hier niet al te ongelukkig zou voelen. Als zijn geweten niet zou zijn vervlakt door jaren van werken in de film-business, zou hij misschien wel een tikje medelijden met hem hebben gevoeld. Zoals de zaken nú lagen, voelde hij alleen maar medelijden met zichzelf. De wolk trok weg en de zon scheen weer warm op hem neer, maar hij had het nog steeds koud. Die paar minuten voelde hij zich alleen en zó verloren als hij zich nog nooit gevoeld had.

Het platform verscheen weer en landde op een paar decimeter afstand van de aangrenzende weide. ‘Het zal tijd worden,’ riep hij, meteen weer een en al gezag, terwijl hij opstond en zijn schouders naar achteren trok. ‘Waar hebben jullie gezeten?’

‘In de twintigste eeuw, waar anders?’ zei de professor. ‘U bent toch punt K nog niet vergeten, wel? Om deze paar minuten in uw persoonlijke tijd op te schuiven, moest ik eerst het tijdplatform terugbrengen naar de tijd waarop wij vertrokken, dan hier terugkeren op een punt dat klopte met de tijdverschuiving, dus zowel fysiek als in de tijd. Hoe lang duurde dat - van uw standpunt uit?’ ‘Dat weet ik niet - ik neem aan een paar minuten.’ ‘Uitstekend, zou ik zeggen, voor een tocht heen-en-weer van pakweg tweeduizend jaar dus. Laten we nu eens ervan uitgaan dat het voor u vijf minuten duurde, dat zou dan een microscopisch klein getal geven voor de fout van…’ ‘All right, professor, werkt u dat maar in uw eigen tijd uit. Wij willen de troep op tijd terugbrengen en de mensen nu aan het werk zetten. Rijden jullie die jeep eraf en blijven jullie ermee hier. Wij gaan de voertuigen heen-en-terug verplaatsen en dan wil ik dat jullie ze wegrijden, zodra ze aankomen, zodat we ruimte krijgen voor de volgende. Starten maar.’

Ditmaal keerde Barney mee terug met het platform, en hij dacht er ook maar geen ogenblik aan hoe die twee mannen die nü achtergelaten werden zich zouden voelen. Het transport verliep vlot. Toen de eerste paar tochten eenmaal gemaakt waren, reden de vracht- en aanhangwagens vlot door de deuren van de studio, en verdwenen in het verleden. Alleen het derde transport had een beetje pech, toen een truck iets over het platform heen ging, zodat - toen de tijdtocht werd gemaakt - er een paar decimeter uitlaatpijp en een half nummerbord op de vloer kletterden. Barney raapte het stuk uitlaatpijp op en keek naar het glanzende metaal, dat er uitzag of het gepolijst was. Dit stuk had blijkbaar buiten het tijdveld gehangen, en was dus eenvoudig achtergebleven. Zoiets zou net zo goed met een arm kunnen gebeuren.

‘Ik wil dat iedereen tijdens de tocht binnen de voertuigen blijft. Iedereen behalve de professor. We kunnen ons geen ongelukken veroorloven.’

De laatste lading bestond uit een tractor die een aanhangwagen met de motorboot erop voorttrok, en een ijskast. Barney klom daar ook bij. Hij wierp nog een laatste blik op de Californische zonneschijn en gaf toen de professor het teken hem weg te halen. Zijn horloge stond op elf uur zevenenvijftig, dus vlak voor het middaguur - op zaterdag -toen de twintigste eeuw wegschoot en de elfde eeuw verscheen, en opgelucht haalde hij diep adem. Nu zou de tijd - in de eeuw die ze achtergelaten hadden - stilstaan. Zolang zij in deze eeuw bleven, om de film op te nemen - en het deed er niet toe hoe lang ze daarvoor nodig hadden - zou er thuis geen tijd verstrijken. Als zij terugkeerden met de film, zou het weer zaterdag twaalf uur zijn, bijna twee volle dagen vóór het tijdstip van het ultimatum, maandag. Voor het eerst kon hij het zich veroorloven het wat kalmer aan te doen.

Gedurende ongeveer vier seconden ontspande Barney zich, en de spanning ebde uit hem weg. Toen herinnerde hij zich dat hij een volledige film moest gaan opnemen, met alle problemen en ellende van dien, en de last drukte weer als een molensteen op zijn schouders en de opgekropte spanning keerde weer in volle hevigheid terug. Een luid gebulder barstte boven hem los, toen de tractor-chauffeur zijn motor aansloeg en de zuivere lucht werd vervuld van stinkende uitlaatgassen. Barney ging opzij, toen de motorboottrailer voorzichtig achteruitreed, en hij liet zijn blikken over de weide gaan. De vracht- en aanhangwagens stonden willekeurig verspreid, hoewel enkele zich in een kring hadden opgesteld, net als huifkarren die zich op de komst van de Indianen voorbereiden. Enkele gestalten waren zichtbaar, maar de meeste mensen sliepen nog. Barney wenste dat hij óók sliep, maar hij wist dat hij niet zou kunnen slapen, al zou hij het proberen, dus kon hij net zo goed aan de slag gaan.

Tex en Dallas installeerden zich net met wat kussens uit de jeep op het gras, toen hij aankwam. ‘Vangen,’ zei hij, terwijl hij een kwartje naar Dallas gooide, die het in de lucht opving. ‘Gooi maar op, kop of munt. Ik wil dat een van jullie met me mee gaat om Jens Lyn op te halen, de andere kan aan een schoonheidsslaapje beginnen.’ ‘Munt, dan ga jij,’ zei Dallas, en vloekte toen hij het portret van George Washington zag. Tex lachte even, en toen installeerde hij zich behaaglijk.

‘Weet je,’ zei Dallas, terwijl ze naar beneden reden in de richting van het strand, ik heb er geen flauw idee van waar we zijn.’

‘Op de Orkney-eilanden,’ zei Barney, terwijl hij de meeuwen gadesloeg die vlak voor hen omhoog schoten in de lucht en beledigingen krijsten.

‘Aardrijkskunde was altijd mijn slechtste vak.’ ‘Dat is een kleine eilandengroep ten noorden van Schotland, ongeveer op dezelfde breedtegraad als Stockholm.’ ‘Noordelijk van Schotland - maak het nou! Ik heb tijdens de oorlog in Schotland gelegen, en de enige keer dat ik daar de zon heb gezien, was het nog door een opening tussen de wolken, maar niet vaak, en het was er koud genoeg om…’ ‘Dat neem ik graag aan. Maar dat was in de twintigste eeuw. We zijn nu in de elfde eeuw en in het midden van iets dat ze het klimatologisch optimum noemen. Dat is tenminste de benaming die de prof eraan gaf en als je er meer over wilt weten, moet je het hem maar vragen. Het weer was -of is - warmer, daar komt het in het kort op neer.’ ‘Moeilijk te geloven,’ zei Dallas, terwijl hij achterdochtig naar de zon keek, alsof hij verwachtte dat hij elk ogenblik
zou ophouden te schijnen. Het huis zag er nog net uit als toen ze het de laatste keer gezien hadden, en een van de lijfeigenen zat bij de deur een mes te slijpen, toen zij aan kwamen rijden. Verbaasd keek hij op, liet zijn slijpsteen vallen en rende het huis binnen. Een ogenblik later verscheen Ottar, terwijl hij zijn mond aan zijn elleboog afveegde.

‘Welkom,’ schreeuwde hij, toen de jeep remde en stopte.

‘Prettig u weer te zien. Waar is de whisky?’

‘De taallessen schijnen resultaat te hebben gehad,’ zei Dallas,‘maar ze hebben zijn dorst bepaald niet genezen.’

‘Er is volop drank,’ stelde Barney hem gerust. ‘Maar ik wil eerst met dr. Lyn praten.’

‘Hij is buiten, achter het huis,’ zei Ottar. Toen verhief hij zijn stem tot een soort blaf. ‘Jens - kom hingat!’ (1) Jens Lyn slenterde onverschillig om de hoek van het huis, en droeg een ruwhouten emmer. Zijn benen waren bloot en hij zat tot aan zijn middel volgekoekt met modder.

1. Kom hier!

Hij droeg een slordig soort zakachtig kledingstuk, erg voddig.

Het werd om zijn middel samengehouden met een reep huid, terwijl zijn baard en haar tot op zijn schouder hingen en het geheel er bijna even indrukwekkend uitzag als Ottar. Zodra hij de jeep zag, bleef hij als aan de grond genageld staan, zijn ogen werden heel groot, toen uitte hij een schorre kreet, hief de emmer boven zijn hoofd en begon op hen toe te rennen. Dallas sprong uit de jeep om hem tegemoet te gaan.

‘Kalm aan, doe,’ zei hij. ‘Zet die emmer neer, voor iemand zich bezeert.’

De woorden of de wachtende houding van de stuntman drongen door Lyns woede heen en hij verminderde vaart, terwijl hij de emmer liet zakken. ‘Wat is er verkeerd gegaan?’ vroeg hij op luide toon. ‘Waar hebben jullie uitgehangen?’ ‘We zijn bezig geweest met het op gang brengen van de produktie, waarmee anders?’ zei Barney. ‘Het is nog maar een paar dagen geleden dat ik je hier afgezet heb, tenminste voor ons, al besef ik wel dat het voor jou twee maanden moet zijn geweest…’

‘Twee maanden!’ blafte Jens. ‘Het heeft meer dan een jaar geduurd. Wat is er verkeerd gedaan?’

Barney haalde zijn schouders op. ‘Ik vermoed dat de prof een vergissing heeft gemaakt. Al die instrumenten, weet je…’ Jens Lyn knarsetandde zó hard dat het geluid waar zij waren duidelijk te horen was. ‘Een vergissing… dat is alles, voor jullie tenminste. Terwijl ik hier vast heb gezeten bij die smerige barbaren, die onder het ongedierte zitten, en voor hun vee heb kunnen zorgen. Vijf minuten nadat jullie weg waren, sloeg Ottar me op mijn hoofd, pakte me al mijn kleren en voorraden af, en alle whisky.’ ‘Waarom werken voor whisky als je het zomaar kunt pakken,’ zei Ottar met eenvoudige Viking-logica. ‘Wat gebeurd is, is gebeurd,’ zei Barney. ‘Je hebt hier dus een vol jaar gewerkt, ik zal ervoor zorgen dat je daar niets bij inschiet. Het contract is nog van kracht en je krijgt een vol jaar betaling. Dat is niet zo gek, voor een paar dagen werk, en je hebt nog steeds dat zevende vrije jaar voor de boeg en beschikt daarvoor nu dus over een vol jaar salaris. Je hebt je werk gedaan en Ottar Engels geleerd…’ ‘Dat heeft zijn dorst gedaan. Hij was ongeveer een maand lang walgelijk dronken en toen hij daarvan bij kwam, herinnerde hij zich die Engelse lessen. Hij dwóng me hem elke dag les te geven, zodat hij whisky zou krijgen, zodra jullie terugkwamen.’

‘Ottar spreken heel goed, dat is waar. Waar is de whisky?’ ‘We hebben genoeg, Ottar, maak je maar geen zorgen,’ zei Barney, en hij wendde zich toen weer tot Jens, terwijl er gedachten aan een gerechtelijke vervolging door zijn hoofd spookten. ‘Wat zou je ervan denken als we zeggen dat we nu quitte staan? Een jaar salaris voor het Engelse-les geven aan Ottar, en je werkt nog steeds voor ons, terwijl wij de film opnemen. Ik ben er zeker van dat dit een interessante ervaring zal zijn geweest…’ ‘Grrrr!’

‘En een die je niet licht vergeten zult, plus het feit - en daar durf ik om te wedden - dat je heel wat Oudnoors geleerd zult hebben…’ ‘Véél meer dan ik ooit had willen leren.’ ‘Nou, laten we er dan een streep onder zetten. Wat denk je daarvan?’

Jens Lyn stond een hele tijd met gebalde vuisten, toen liet hij de emmer vallen en schopte die woest in stukken. ‘Goed,’ zei hij. ‘Niet dat ik veel keus heb. Maar ik doe geen slag werk meer vóór ik een douche heb gehad, ontluisd ben, en me heb kunnen verkleden.’

‘Natuurlijk doe. We rijden je over een paar minuten terug naar het gezelschap, we staan vlak om de hoek van het voorgebergte…’

‘Ik zal het zelf wel vinden, als je het niet erg vindt,’ zei hij,  terwijl hij met grote stappen in de richting van het strand liep.

‘Whisky,’ zei Ottar.

‘Wérken,’ zei Barney tegen hem. ‘Als jij whisky wilt verdienen, dan zul je er wat voor moeten doen. Die film begint morgen te draaien, en ik wil eerst wat inlichtingen van je.’ ‘Best. Kom maar binnen in huis.’

‘Ik dank je lekker,’ zei Barney, terwijl hij achteruit deinsde. ‘Ik herinner me te goed wat er gebeurd is met de laatste vent die dat deed!’ terwijl hij mei grote stappen in de richting van het strand liep.

‘Whisky,’ zei Ottar.

‘Wérken,’ zei Barney tegen hem. ‘Als jij whisky wilt verdienen, dan zul je er wat voor moeten doen. Die film begint morgen te draaien, en ik wil eerst wat inlichtingen van je.’ ‘Best. Kom maar binnen in huis.’

‘Ik dank je lekker,’ zei Barney, terwijl hij achteruit deinsde. ‘Ik herinner me te goed wat er gebeurd is met de laatste vent die dat deed!’

Hoofdstuk 8

‘Sta stil,’ schreeuwde Gino. ‘Alles wat je hoeft te doen is stilstaan, en zelfs dat kun je niet.’

‘Heb een borrel nodig,’ gromde Ottar, en hij schudde gemelijk de slaaf met de verwarde haardos, die stand-in was voor Slithey, heen en weer. De man blèrde luid en viel bijna flauw.

Gino vloekte en wendde zich van de camerazoeker af. ‘Barney,’ smeekte hij. ‘Praat met die Steentijd-sloebers. Dit wordt verondersteld een liefdesscène te zijn, en ze bewegen zich alsof ze daar een soort worstelwedstrijd houden op die heuvel. Het zijn de ergste stand-ins waar ik ooit mee gewerkt heb.’ ‘Stel alleen de camera maar in, Gino. We komen binnen een minuut bij je,’ zei Barney, en liep terug naar zijn sterren. Ruf had zijn armen over elkaar geslagen en staarde met nietsziende ogen in de verte. Hij zag er bijzonder indrukwekkend uit in Viking-uitrusting en met die blonde baard. Slithey leunde wat achterover in haar safaristoel, terwijl haar pruik gekamd werd, en ze zag er nóg een graadje indrukwekkender uit met haar ongeveer-een-halve-kubieke-meter-boezem, die boven de laag-uitgesneden hals van haar japon uitpuilde.

‘Ik zal het juüie nog één keer helemaal uitleggen,’ zei Barney. ‘Jullie zijn verliefd op elkaar en Ruf trekt ten strijde en je zult hem misschien nooit meer zien, en daarom neem je dus afscheid op de heuvel - hartstochtelijk afscheid.’ ‘En ik dacht dat ik hem haatte?’ zei Slithey. ‘Dat was gisteren,’ zei Barney. ‘We nemen niet in de chronologische volgorde op, dat heb ik je vanmorgen al tweemaal uitgelegd. Laat ik het nog eens heel kort doen, en als ik van u dan misschien ook even een klein beetje aandacht mag vragen, mr. Hawk? De film begint als Thor, die door Ruf wordt gespeeld, met zijn Viking-overvallers aankomt, om de boerderij in beslag te nemen waar jij woont, Slithey. Jij bent Gudrid, de dochter des huizes. In de strijd worden ze allemaal door de Vikings gedood behalve jij, en Thor neemt jou als buit. Hij begeert je, maar je verzet je, omdat je hem haat. Maar hij verovert langzaam je hart, tot je op hem verliefd wordt. Niet zodra dit gebeurt, gaat hij weer opnieuw op een Viking-rooftocht uit en laat je achter, om op zijn terugkomst te wachten. Dat is de scène die we nu aan het opnemen zijn. Hij heeft je verlaten, je loopt achter hem aan, je roept hem, hij keert zich om en je gaat met hem naar de heuvel, hier vlakbij. Is dat duidelijk…’

‘Kijk,’ zei Ruf, terwijl hij naar de zee wees. ‘Daar komt een schip.’

Ze draaiden zich allemaal om, om te kijken, en waarachtig, daar kwam een lang smal Vikingschip juist om het voorgebergte heen regelrecht naar de baai toe. Het zeil was opgerold, maar het drakeschegbeeld rees en daalde, terwijl de roeiers aan elke kant het schip door het water trokken. ‘Mórgen immers pas?’ riep Barney uit. ‘Lyn, waar zit je? Hebben jij en Ottar niet afgesproken met die Finnboggi mórgen pas zijn schip hierheen te brengen?’ ‘Ze hebben alle begrip voor tijd verloren,’ zei Lyn. Barney smeet zijn hoed op de grond en rende naar de camera. ‘Hoe zit het Gino?’ vroeg hij. ‘Zit daar een opname in? Kun je daar iets van gebruiken?’

Gino schoof de zoeker tegen de grote telelens en drukte zijn gezicht tegen het oculair. ‘Dat ziet er goed uit,’ zei hij. ‘Een werkelijk goede opname.’

‘Neem die dan, misschien kunnen we hier iets van redden.’ Ottar en de andere Noormannen liepen hard de heuvel af in de richting van het huis, ze bleven niet staan toen Barney tegen hen schreeuwde dat ze niet in het beeld moesten lopen. ‘Wat doen ze nou weer?’ vroeg hij, toen ze even later weer naar buiten stormden, met wapens in de hand geklemd. ‘Ik heb er beslist géén idee van,’ zei Lyn tegen hem. ‘Misschien is dit een of ander begroetingsgebruik dat me niet bekend is.

Ottar en zijn mannen stonden aan de wal te schreeuwen en de mannen in het Vikingschip schreeuwden terug. ‘Neem dit allemaal op, Gino,’ beval Barney. ‘Als het goed is, kunnen we het in het scenario verwerken.’ Met krachtige slagen werd het schip naar het strand geroeid, de draak torende hoog uit boven de mannen die daar stonden te wachten. Bijna vóór het schip stil lag, hadden de mannen die aan boord waren hun schilden gegrepen, die langs het dolboord waren gegooid, en sprongen ze in het water. Evenals de mannen aan wal zwaaiden ze met een hele collectie uiteenlopende korte zwaarden en bijlen boven hun hoofden. Nu stonden de beide groepen tegenover elkaar. ‘Hoe ziet het er uit?’ vroeg Barney. ‘Santa Maria!’ zei Gino. ‘Ze gaan elkaar vermoorden.’ Het gekletter van metaal vermengde zich met schorre strijdkreten, terwijl de mannen vochten. Er konden door de toeschouwers boven geen bijzonderheden opgemaakt worden uit de chaos - het waren alleen maar een heleboel vechtende gestalten - tot één man uit de menigte losbrak en aarzelend
langs het strand begon te lopen. Hij had geen wapen meer, hij scheen gewond te zijn, en zijn tegenstander zat hem op de hielen, terwijl hij zijn bijl in grote kringen boven zijn hoofd zwaaide. De jacht duurde slechts kort en het einde kwam plotseling. Toen de gewonde man was ingehaald, suisde de bijl neer, en zijn hoofd sprong van zijn schouders en hobbelde een eindje over het strand. ‘Het is menens…’ zei Barney met verstikte stem. ‘Ik geloof niet dat dit Finnboggi en zijn mannen zijn,’ zei Lyn. ‘Ik geloof dat er een ander schip is aangekomen.’ Barney was een man die van actie hield, maar niet van dit soort actie. Het lawaai van een gevecht en de aanblik van het onthoofde lichaam en het met bloed doordrenkte strand had een verlammende uitwerking op hem. Wat kon hij doen? Dit was niet zijn soort wereld, zijn soort situatie. Dit was het soort situatie waartegen Tex of Dallas opgewassen waren. Maar waar waren zij?

‘De radio,’ zei hij, want hij herinnerde zich ter elfder ure dat hij een walky-talky over zijn schouder had hangen. Hij drukte de schakelaar in, en riep de stuntmannen op. ‘Hij heeft ons gezien - hij komt deze kant uit,’ schreeuwde Gino. ‘Wat een gewéldige opname.’

In plaats van naar de strijd terug te keren, begon de moordenaar nu de helling die naar hén voerde op te lopen, terwijl hij de bijl schudde en schorre kreten slaakte. Het handjevol filmmensen op de heuvel sloeg zijn nadering gade, maar zij bewogen zich niet. Dit was allemaal zó vreemd voor hen dat zij zichzelf alleen maar als toeschouwers zagen, ze konden zich niet indenken dat ze zélf betrokken waren bij die slachting die beneden plaatsvond. De aanvallende Viking kwam nader en nader, tot de donkere vlekken van het zeeschuim en de zweetplekken duidelijk zichtbaar waren op zijn grofwollen rode blouse - evenals de rode bloedspatten op zijn bijl en arm.

Hij liep naar Gino, terwijl hij zwaar ademde; hij dacht misschien dat de camera een of ander soort wapen was. De cameraman bleef tot het allerlaatste ogenblik draaien - hij filmde zijn woedende aanvaller - en sprong net op tijd weg, toen de bijl neerkwam. Het ijzer trof een poot van het statief, waardoor de camera bijna tegen de grond sloeg. ‘Hé, kijk een beetje uit met die apparatuur!’ schreeuwde Barney, maar betreurde dat onmiddellijk, omdat de zwetende, kwaadgemaakte Viking zich nu in zijn richting wendde.

Gino zat gehurkt, zijn arm voor zich uit en met het glinsterende lemmet van een mes in zijn vuist. Het stak op een bijzonder doeltreffende manier recht naar voren - ongetwijfeld het resultaat van zijn jeugdopleiding in de sloppen van Napels. Op hetzelfde ogenblik dat de Viking zich omdraaide, negen kilometer per uur hobbelde hij naar het strijdtoneel. De steek zou raak geweest moeten zijn, maar ondanks zijn enorme omvang was de Viking even vlug als een kat. Hij draaide zich om, en het lemmet gleed in een spier van zijn zij. Jankend van plotselinge pijn bleef hij toch zijn beweging afmaken, hij hief de bijl op en toen trof het heft Gino op het hoofd, en sloeg hem tegen de vlakte. Wijdbeens viel hij neer. Nog steeds woedend schreeuwend, greep de man Gino bij zijn haren, en boog zijn hoofd zo ver naar achteren dat zijn hals onbeschermd vrij kwam. Op hetzelfde moment hief hij de bijl, om hem met één klap te onthoofden. Het schot klonk hard en duidelijk en het lichaam van de Viking viel, toen de kogel hem in de borst trof. Hij draaide zich om met open mond van geluidloze pijn, en Tex - ze hadden niet eens gemerkt dat de jeep aan was komen rijden - onderdrukte het beven van zijn hand, door hem even heel hard op het stuur te drukken, en vuurde toen nog tweemaal met de revolver. Beide kogels troffen de Viking in het voorhoofd, en hij stortte neer, al dood voor hij de grond raakte. Gino duwde het levenloze gewicht van de man van zijn benen en stond beverig op, om naar de camera te gaan. Tex startte de motor van de jeep weer. De anderen waren nog steeds te verbijsterd door die onverwachte aanval, om zich te bewegen.

‘Wil je dat ik even naar beneden naar het strand loop, om onze figuranten een handje te helpen?’ vroeg Tex, terwijl hij nieuwe kogels in zijn revolver schoof. ‘Ja,’ zei Barney. ‘We moeten een eind maken aan die rotzooi, voor er nog meer mensen gedood worden.’ ‘Ik kan niet garanderen dat dat niet zal gebeuren,’ verklaarde Tex dreigend, en reed met de jeep de heuvel af. ‘Dit moet eruit,’ riep Barney naar de cameraman. ‘We kunnen een heleboel dingen in deze film stoppen - maar geen jeeps.’

Tex had iets tussen de knop gedrukt, waardoor de claxon onophoudelijk loeide, en hij schakelde steeds van de een in de twee heen en terug, zodat de versnellingsbak een krijsend geluid produceerde en de motor loeide. Met een ‘vaart’ van negen kilometer per uur hobbelde hij naar het stijdtoneel. Ottar en zijn mannen hadden de jeep al dikwijls genoeg eerder gezien, om er al aan gewend te zijn, maar dit gold niet voor de invallende Vikings. Zij zagen iets naderen dat alleen maar een brullend monster kon zijn, en weigerden begrijpelijkerwijs stand te houden voor die aanval. Zij verspreidden zich naar rechts en links, terwijl Tex de jeep in een kleine cirkel langs de waterkant keerde, waarbij hij één van de mannen omverreed, die zich niet snel genoeg uit de voeten had gemaakt. Ottar en zijn volgelingen trokken zich samen achter de jeep, en drongen op naar het verdeelde vijandige kamp. De overvallers namen de benen en klommen haastig terug in hun schip, en pakten hun riemen weer op.

Hier zou het treffen mee geëindigd zijn, als Tex zich niet had laten meeslepen door de strijdkoorts. Vóór het schip de steven gewend had, rende hij naar de voorkant van de jeep en haalde een lange stalen kabel uit het kastje onder de voorbumper vandaan. Er zat een lus aan het eind. Die pakte hij beet, en toen klom hij bovenop de jeep, terwijl hij de kabel in steeds grotere kringen boven zijn hoofd draaide. Zijn strijdkreet was duidelijk hoorbaar boven het andere schreeuwen, toen hij de kabel liet schieten. De lus scheerde omhoog en viel keurig over de drakekop op de hoge voorsteven. Hij gaf er een ruk aan, om hem aan te trekken, en sprong toen op zijn gemak van de jeep af en ging weer achter het stuur zitten.

Met langzame gratie begon de sloep zeewaarts te glijden, terwijl de riemen het water deden opspatten. Tex stak een sigaret op, en liet de kabel aflopen tot er zo’n meter of negen afstand tussen het schip en de jeep was. Een van de Vikings aan boord van het schip hakte op de stalen kabel in, met geen ander resultaat dan dat de scherpe kant van zijn bijl bedorven werd. Tex stak zijn voet uit en trapte nu de gaspedaal in. De kabel rees druipend op uit het water en spande zich gelijk een ijzeren staaf. Het schip schudde over de hele lengte en lag toen even stil. Vervolgens werd het langzaam maar zeker naar het strand teruggetrokken. De riemen sloegen heftig en diep in het water, maar zonder merkbaar resultaat.

Daarna was het allemaal voorbij, ze waren totaal verslagen. De geestdrift - of wat het ook was geweest - waarmee ze aan wal waren gegaan, was door deze laatste manoeuvre volkomen weggevaagd. De wapens werden over boord gegooid, en de mannen staken de armen omhoog, om zich over te geven. Slechts één van hen was nog een beetje vechtlustig, de man die in de boeg op de kabel had staan inhakken. Met zijn bijl in de ene hand, het ronde schild in de andere, sprong hij aan land en viel de jeep aan. Tex hield zijn revolver ontzekerd in de hand, en wachtte, maar Ottar mengde zich nu in het gevecht en sloeg de aanval af. Beide mannen schreeuwden beledigingen naar elkaar, terwijl ze aan de vloedlijn behoedzaam om elkaar heen liepen. Tex zette de pal voorzichtigheidshalve om, en stak de revolver weer in de holster, toen hij zag dat alle verdere activiteiten gestaakt werden, zodra de twee kampioenen de strijd aanbonden.

Ottar, drijfnat van het zweet en al opgewonden door het gevecht daarnet, zweepte zichzelf op tot een berserker woede. Hij bulderde, beet op de rand van zijn schild, en liep naar voren, tot de golven hem tot de dijen kwamen. De hoofdman van de invallers stond enkele meters van hem af, en loerde nijdig vanonder de rand van zijn ijzeren helm, terwijl hij met schorre keelklanken een serie geheel eigen scheldwoorden lanceerde. Ottar sloeg met de platte kant van zijn bijl tegen zijn schild, een aantal doffe klappen - en toen viel hij plotseling aan. Hij zwaaide zijn bijl in een hoge boog met één klap op het hoofd van de ander. Het schild van de invaller was meteen omhooggeschoten, om de bijlslag te onderscheppen, maar de kracht van de slag was zó krachtig, dat de man erdoor op de knieën kwam. Er weerklonk een kreet van opperste vreugde in het gebrul van Ottar, toen hij zijn bijl nog eens en nog eens zwaaide. Hij verslapte niet, en hij sloeg met de genadeloze regelmaat van een houthakker die een boom aan het vellen is. De invaller kon zijn eigen bijl niet omhoogbrengen; ja, zelfs leunde hij op zijn bijl, om onder de regen van slagen toch nog wat steun te zoeken. Er vlogen stukken hout van zijn schild en de golven klotsten rondom hen. Een ogenblik vertraagde het ritme van de bijl op het schild, toen Ottar zijn wapen hoog opzwaaide, en het met al zijn kracht recht op het hoofd van de ander liet neerkomen. Het schild ging omhoog, maar kon de bijl niet tegenhouden. Hij gleed eraf en, terwijl zijn vaart nauwelijks geremd werd, hakte hij in op het bovenbeen van de Viking. Deze brulde van de pijn en zwaaide zijn eigen bijl nu met één hand naar achteren. Ottar sprong weg. Hij ontweek hem gemakkelijk, en bleef even kijken naar het resultaat van zijn klap. De invaller worstelde zich overeind, terwijl zijn hele gewicht op zijn goede been rustte. Je kon duidelijk zien dat het andere halverwege doorgehakt was, en enorm bloedde. Bij deze heerlijke aanblik wierp Ottar zijn bijl en zwaard weg, en schreeuwde een overwinningskreet. De gewonde Viking probeerde hem aan te vallen, maar Ottar ontweek hem behendig, en lachte om de onbeholpen poging. Alle Noormannen aan de wal - en de meeste mannen in het schip - lachten om de woede van de hulpeloze gewonde man. Hij bleef Ottar achternakruipen, en trachtte steeds moeizamer zijn dansende vijand te laten vallen.

Ottar moet beseft hebben dat dit soort pret alleen maar kon eindigen met de dood van zijn vijand door bloedverlies, want plotseling rende hij weer naar voren en sloeg de man op zijn rug, terwijl hij hem met zijn gezicht naar beneden in het schuimende water duwde. Toen greep hij, met één voet op de bijl van de Viking, diens hoofd in beide handen, en duwde zijn gezicht omlaag in het zand en grind. Hij hield het daar, ondanks de heftige tegenstand, tot zijn vijand dood was. Verdronken in een paar decimeter kabbelende zee. Alle mannen op het strand en in het schip juichten. Op de heuvel boven heerste echter een geschokte stilte, die door Ruf Hawk werd onderbroken, omdat hij wegstrompelde, om over te geven. Barney merkte voor het eerst op dat Gino weer achter de camera stond. ‘Heb je dat gevecht óp-genomen?’ vroeg hij, zich er pijnlijk van bewust dat zijn stem schor klonk.

‘Alles staat erop,’ zei Gino, terwijl hij op de camera tikte. ‘Maar ik ben er niet zeker van of ik van hieraf wel alle bijzonderheden heb kunnen vastleggen.’ ‘Des te beter,’ zei Barney, ‘Laten we er voor vandaag maar mee ophouden, het licht zal zo wel minder worden en ik geloof niet dat er iemand is die wil werken met dat daar in de buurt…’ Hij knikte naar de gruwelijke scène op het strand beneden.

‘Mij kan het niet schelen hoor,’ zei Slithey. ‘Het herinnert me aan het slachthuis waar mijn vader werkte, toen we in Chicago woonden. Ik bracht hem elke dag zijn eten.’ ‘Niet ieder van ons heeft die voorsprong,’ zei Barney. ‘Morgenochtend om half acht precies. We gaan door waar we vandaag ophielden.’ Hij begon de heuvel af te lopen naar de rumoerige troep gespuis beneden.

De doden en gewonden van beide groepen waren op een hoop gesleept even buiten de vloedlijn, en de overwinnaars waren al bezig het schip te plunderen en alle voorraden uit te laden, te beginnen met het bier. De overlevende aanvallers waren onder bewaking bij elkaar gezet en werden heftig toegesproken door Ottar, die voor hen heen en weer stapte, terwijl hij zijn woorden kracht bijzette door met zijn vuisten te zwaaien en af en toe heel hard te gillen. Wat hij zei scheen wel indruk te maken en in ieder geval duidelijk te zijn, want vóór Barney de voet van de heuvel bereikt had, draaiden de Noormannen, zowel aanvallers als verdedigers, zich om en begonnen naar het huis te lopen. Slechts één man bleef achter en Ottar gaf hem nog even gauw een gemene stomp op zijn hoofd, zodat hij languit op de grond viel, en twee van de huisslaven sjouwden hem weg. Ottar zocht net in het zeewater naar zijn bijl, toen Barney eraan kwam.

‘Zou je het erg vinden me even te vertellen waar dit allemaal over ging?’ vroeg Barney.

‘Heb je gezien hoe ik been raakte?’ zei Ottar, terwijl hij met zijn intussen teruggevonden bijl boven zijn hoofd zwaaide. ‘Ik raakte behoorlijk. Krdkl Been er bijna helemaal af.’ ‘Ja heel goed gespeeld, ik heb het allemaal gezien. Mijn gelukwensen. Maar wie was hij - en wat kwamen ze hier doen? ‘Hij heette Torfi. Whisky. Dat laatste woord werd er met een verrukte kreet aan toegevoegd, toen Tex de losgemaakte kabel in het zand liet vallen, en een literfles onder de zitting van de jeep tevoorschijn haalde.

‘Whisky,’ zei Tex. ‘Het is niet je lievelingsmerk, maar je kunt het er wel mee doen. Dat is niet mis zeg, die backhand die je met dat ding hebt.’

Ottar rolde van genoegen met zijn ogen, toen sloot hij ze stijf, terwijl hij de literfles aan zijn lippen bracht en hem leeg dronk.

‘Ik wou dat ik dat ook kon,’ zei Tex jaloers. Barney wachtte tot de fles leeg was en Ottar hem met een vrolijke kreet in zee gesmeten had, vóór hij vroeg: ‘Die Torfi? Wat waren er voor moeilijkheden met hem?’ De terugslag van alle emoties van de strijd - én de whisky -troffen Ottar allebei tegelijk, en hij ging opeens op het grind zitten, terwijl hij zijn grote hoofd schudde. ‘Torfi, de zoon van Valbrand,’ zei hij, toen hij weer adem kon halen. ‘De zoon van Valthjof, de zoon van Orlyg kwam naar Sviney… Torfi doodde de mannen van Kropp met twaalf tegelijk. Hij heeft ook de holemensen gedood en hij was in Hellis-fitar, met Illugi de Zwarte en Sturli de Godi, toen daar achttien mensen die in grotten woonden gedood werden. Ze hebben ook Audun, de zoon van Smidkei, in Bergen in Zijn eigen huis gedood en verbrand.’ Hij zweeg en knikte wijs, alsof hij van mening was dat hij hiermee bijzonder vitale inlichtingen had verstrekt.

‘Nou én?’ vroeg Barney, verbaasd. ‘Wat betekent dat allemaal?’

Ottar keek hem aan en fronste zijn voorhoofd. ‘Smidkei huwde Thorodda, mijn zuster.’

‘Natuurlijk,’ zei Barney. ‘Hoe kón ik dat vergeten hebben. Dus die Torfi had moeilijkheden met je zwager, en dat betekent dus met jóu, en het kwam er tenslotte van dat hij hier ook een beetje wilde gaan moorden. Wat een manier van leven! Wie waren de mannen die bij hem waren?’ Ottar haalde zijn schouders op en krabbelde weer overeind; ‘hij trok zich op aan een van de voorwielen van de jeep. ‘Vikings, rovers. Ze gaan naar Engeland op rooftocht. Ze waren boos op Torfi, omdat hij éérst hierheen ging, in plaats van op rooftocht naar Engeland te varen. Nu gaan ze met mij op rooftocht naar Engeland. We gaan in mijn nieuwe schip.’ Hij wees met zijn bijl naar het drakeschip, en bulderde van de lach.

‘En die ene man, die niet met je mee wilde?’

‘Dat is One Haki, de broer van Torfi. Ik maak hem slaaf. Ik verkoop hem terug aan zijn familie.’

‘Dat moet je die lui hier nageven,’ zei Tex. ‘Ze winden er geen doekjes om.’

‘Dat kun je wel zeggen, ja,’ zei Barney, die met openlijke verbazing naar de Viking keek, die op dat ogenblik in elk opzicht een reus van een kerel leek. ‘Stap in de jeep, Ottar, we rijden je terug naar het huis.’

‘Ottar rijden in de donderwagen,’ zei hij geestdriftig, terwijl hij zijn bijl en schild naar binnen gooide en over de rand klauterde.

‘Niet op de bestuurdersplaats,’ zei Tex hem. ‘Dat komt pas veel later.’

Onder de buitgemaakte voorraden was een dozijn vaatjes bier, waarvan de meeste vóór het huis opengebroken waren, en het overwinningsfeest was al in volle gang. Er scheen geen kwaad bloed gezet te zijn ten aanzien van de vroegere overvallers, die zich tussen de overwinnaars mengden en gelijk met hen op dronken. Haki, die met handen en voeten gebonden was en onder een bank was gesmeten, scheen de enige te zijn die zich niet amuseerde. Een enorm enthousiast welkomstgeschreeuw begroette de verschijning van Ottar, en hij ging onmiddellijk naar het dichtstbijzijnde vat waarvan de deksel was ingeslagen, stak zijn beide handen tot een beker gevormd in het vat, en dronk. Toen het gejuich wegstierf, werd het geluid van een rammelende uitlaatpijp hoorbaar, en Barney draaide zich om en zag dat een van de kleine bestelwagentjes over het strand aan kwam hobbelen. Glijdend kwam het tot stilstand in een regen van fijn gruis. Dallas leunde uit het portier.

‘We hebben geprobeerd je per radio op te roepen. Al tien minuten lang, misschien wel langer,’ zei hij.

Barney keek omlaag naar zijn walky-talky en zag dat deze uitgeschakeld was. ‘Er is hier niets mis,’ zei hij. ‘Ik heb alleen maar bij vergissing dit ding afgezet.’

‘Nou, in het kamp is er wél wat mis. Heel wat. Daarom hebben we geprobeerd je op te roepen…’

‘Wat! Wat bedoel je?’

‘Ruf Hawk. Hij kwam nogal opgewonden terug en keek niet uit waar hij liep. Hij struikelde over een schaap, je weet wel, een van die vuile grijze dieren, ze lijken net kleine rotsen. In ieder geval is hij erover gevallen en heeft hij zijn been gebroken.’

Dallas keek hem recht in de ogen, niet zonder enig meegevoel. Toen knikte hij langzaam.

Hoofdstuk 9

Er stond een hele menigte om de deur van Ruf Hawks aanhangwagen, en Barney moest zich er met duwen een weg doorheen banen. ‘Doorlopen,’ riep hij. ‘Dit is geen matinee. Laat me door.’

Ruf lag op bed, zijn huid was grauw, en hij baadde in het zweet. Hij droeg nog steeds het Viking-kostuum. Zijn rechterbeen zat onder de knie helemaal in het verband. Het zat vol bloedvlekken. De zuster stond bij het hoofdeinde van het bed, keurig in uniform, vakkundig. ‘Hoe is het met hem?’ vroeg Barney. ‘Is het ernstig?’ ‘Nu ja, zo ernstig als een gebroken been kan zijn,’ zei de zuster. ‘Mr. Hawk heeft een gecompliceerde beenbreuk, zijn onderbeen is beneden de knie gebroken en een beensplinter is door de huid gedrongen.’

Ruf kreunde bij deze beschrijving met gesloten ogen, theatraal.

‘Dat klinkt niet al te erg,’ zei Barney wanhopig. ‘U kunt het bot nu even zetten, dan zal hij weer gauw op kunnen staan en zich bewegen…’

‘Mr. Hendrickson,’ zei de zuster op ijskoude toon, ‘ik ben géén arts en geef patiënten dus geen medische behandeling. Ik heb eerste hulp verleend, ik heb een steriel verband over de wond aangebracht, om infectie te voorkomen, en ik heb de patiënt een injectie gegeven, om de pijn te verzachten. Ik heb mijn taak volbracht. Ik zou nu graag willen weten wanneer de arts zal komen.’

‘Natuurlijk, de dokter zal hier wel voor zorgen. Is mijn secretaresse hier?’

‘Ja mr. Hendrickson,’ zei ze, vanuit de deuropening. ‘Betty - gebruik het bestelwagentje buiten. Tex zal je wel rijden. Zoek professor Hewett en zeg hem dat hij je naar de studio terug moet brengen op het platform, en verknoei geen seconde bij die tocht, hij zal wel begrijpen wat ik bedoel. Zoek de dokter van de maatschappij en breng hem zo vlug als je kunt hier.’

‘Géén dokter halen, breng me terug…breng me terug…’ zei Ruf en hij kreunde weer.

‘Opschieten Betty. Snel.’ Hij wendde zich nu met een brede glimlach naar Ruf en klopte de acteur op de schouder. ‘Pieker nu maar niet langer. Er zullen geen kosten gespaard worden en alle wonderen van de moderne medische wetenschap zullen tot je beschikking worden gesteld. Ze doen tegenwoordig fantastische dingen, metalen heuppennen en zo, weet je wel, ze zullen je weer zo goed als nieuw laten lopen…’

‘Néé. Ik wil deze film niet meer maken. Dit is het einde, ik weet zéker dat het zo in mijn contract staat. Ik wil naar huis.’

‘Kalm aan, Ruf. Wind je niet op, rust. Blijft u bij hem, zuster. Ik zal die mensen buiten wegsturen. Alles zal prima gaan.’ Maar zijn woorden klonken even hol als zijn glimlach er uitzag, en hij gromde, toen hij de toeschouwers, die met grote ogen voor de aanhangwagen en de deuropening stonden, wegstuurde.

Er verliepen nog geen vijf minuten, toen de bestelwagen er aankwam en de arts, gevolgd door een loopjongen met twee koffers met instrumenten, binnenkwam.

‘Ik wil dat iedereen, behalve de zuster, hier weggaat,’ zei hij.

Barney wilde protesteren, toen haalde hij zijn schouders op. Er was niets meer voor hem te doen op dit ogenblik. Hij ging naar buiten en trof professor Hewett aan, die in de ingewanden van zijn vremeatron aan het peuteren was. ‘Maak hem niet onklaar,’ zei Barney. ‘Ik wil dat dit tijd-platform vierentwintig uur per etmaal gebruiksklaar staat, voor het geval dat we het nodig hebben.’ ‘Ik isoleer alleen maar een paar draden. Ik ben bang dat een flink stuk van de bedrading niet al te stevig bevestigd is, in de haast begrijpt u, en over een ietwat langere periode zou dat misschien de betrouwbaarheid kunnen beïnvloeden.’ ‘Hoe lang heeft die laatste tocht geduurd? Ik bedoel, welk uur van de dag was het toen jullie ginds weer vertrokken?’ Hewett wierp even een blik op de meters. ‘Met een speling van enkele microseconden is het nu 1435,52 uur op zaterdag.’

‘Dat is al over half drie ‘s middags! Waar is al die tijd heen?’ ‘Dat is mijn schuld niet, dat verzeker ik u. Ik heb bij het platform gewacht - en ik heb in de automatiek nogal onbevredigend geluncht - tot de bestelwagen terugkwam. Ik meen begrepen te hebben dat de arts niet aanwezig was en eerst gezocht moest worden, waarna ook de noodzakelijke medische instrumenten nog moesten worden bijeengezocht, voor zij terug konden keren.’

Barney wreef zijn middenrif, waar zich naar zijn gevoel een koude bonk vormde zo groot als een kanonskogel. ‘De voltooide film moet maandagmorgen klaar zijn en het is nu zaterdagmiddag en we hebben nog maar ongeveer drie minuten bruikbare film opgenomen en mijn hoofdrolspeler ligt met een gebroken been. Tijd, we komen tijd te kort!’ Hij keek op vreemde manier naar de professor. ‘Tijd? Waaróm geen tijd? We hebben toch alle tijd die we nodig hebben, niet waar? We zouden ergens een rustig plekje kunnen zoeken, zo’n soort plaats als waar u Charley Chang gebracht hebt, en daarmee zou het probleem Ruf op dezelfde manier opgelost zijn.’

Hij liep opgewonden weg, vóór Hewett kon antwoorden, baande zich een weg door het kamp en liep de aanhangwagen van Ruf binnen, zonder de moeite te nemen te kloppen. Het been van Ruf zat nu tot aan de heup tussen spalken en de dokter nam zijn polsslag op. Hij keek Barney streng aan.

‘Die deur was niet voor niets gesloten,’ zei hij.Ik wéét het dokter, en ik zal ervoor zorgen dat er niemand door komt. Dat is een prima stukje werk, zo te zien - vindt u het erg als ik u vraag hoe lang dit zo zal moeten blijven zitten?’

‘Alleen maar tot ik hem in het ziekenhuis heb…’ ‘Dat is heel goed, érg snel!’

‘Daar zal ik deze tijdelijke spalk er weer afhalen en een gipsverband aanleggen, en dat zal dan minstens twaalf weken duren, en dat is minimaal gerekend. Daarna zal de patiënt minstens een maand op krukken moeten lopen.’ ‘Wel, dat klinkt niet al te erg - eigenlijk zelfs goed, heel goed. Ik zou graag willen dat u deze patiënt bijzonder goed verzorgd. Dat ü hem behandelt en tegelijk een poosje vakantie geniet. We zullen een mooi rustig plekje zoeken, waar u beiden een rustperiode zult hebben.’ ‘Ik heb er geen idee van waar u het over heeft, maar wat u zo te horen voorstelt, is onmogelijk. Ik heb mijn praktijk, en ik kan met geen mogelijkheid ook maar overwegen die twaalf weken in de steek te laten - zelfs geen twaalf uur. Ik heb vanavond een belangrijke afspraak en ik moet dus onmiddellijk vertrekken. Uw secretaresse verzekerde me dat ik op tijd thuis zou zijn.’

‘Absoluut,’ zei Barney met kalme zelfverzekerdheid. Hij had dit al meer mee gemaakt met Charley, en hij wist dus hoe hij het moest aanpakken. ‘U zult op tijd zijn voor uw afsprak vanavond, en u zult maandag weer normaal aan het werk gaan en alles zal prima in orde zijn, terwijl u bovendien nog een vakantie zult hebben - alle onkosten betaald -en drie maanden salaris extra. Klinkt dat niet goed? Ik zal u zeggen wat er gebeurt.’

‘Néé!’ knorde Ruf vanaf het bed, terwijl hij zichzelf zover kreeg dat hij flauwtjes zijn vuist schudde. ‘Ik weet wat je probeert te doen, maar het antwoord is néé. Ik heb genoeg van deze film, zoals ik ook genoeg heb van die gekke mensen buiten. Ik heb gezien wat er aan het strand is gebeurd, en ik wil daar verder niet meer aan meedoen.’ ‘Probeer me maar niet om te praten, Barney, het lukt je tóch ‘Ruf, nu moet je…’

niet mij van gedachten te doen veranderen. De heb met dit been een geldig excuus om ermee op te houden, en ik heb genoeg van die film. En zelfs als ik dat been niet had, dan hield ik er óók mee op. Je kunt me niet dwingen te acteren.’ Barney opende zijn mond - hij had een bijzonder duidelijke omschrijving van Rufs acteertalent op het puntje van zijn tong - toen hij met een plotselinge onverwachte uitbarsting van zelfbeheersing zijn mond weer met een klap dicht deed. ‘We zullen er morgenochtend verder over praten, zorg eerst maar eens dat je een goede nachtrust krijgt, mompelde hij tussen zijn opeengeklemde lippen. Toen keerde hij zich om, vóór hij verder nog iets zou zeggen.

Toen hij buiten stond en de deur van de aanhangwagen sloot, sloot hij ook de deur van de film, dat wist hij. En al hing zijn loopbaan er van af, Ruf zou niet meer van gedachten veranderen, dat was zeker. Er drongen door de spieren en beenderen heen maar weinig gedachten tot dat kleine brein door, maar de weinige gedachten die er binnendrongen, bleven hardnekkig zitten. Hij kon die sloeber met zijn overontwikkelde spieren niet dwingen voor een rustkuur naar een prehistorisch eiland te gaan. En als hij dat niet kon - dan was het met die film afgelopen. Barney struikelde bijna en keek op. Opeens drong het tot hem door dat hij door het hele kamp heen gelopen was en al bijna bij het strand was aangekomen, zonder er erg in te hebben. Hij was nu alleen op een klein heuveltje, dat uitzag op de baai en het strand. De zon stond nog maar juist boven de horizon en omrandde een wolkenbank met gouden licht, dat in het water weerspiegelde en telkens weer andere vormen aannam, bij het af- en aanrollen en breken van de golven. Het had de woeste schoonheid van een wereld zonder mensen, en hij haatte die schoonheid en alles wat ermee in verband stond. Daar lag een steen bij zijn voeten en hij raapte hem op en smeet hem weg, alsof de zee een glazen spiegel was, die hij zo hoopte te breken of te vernietigen. Maar hij deed zijn arm pijn, toen hij hem wegsmeet, en de steen viel vlakbij neer, en kletterde alleen maar op het grind van het strand.

Er zou helemaal geen film worden gemaakt. Hij vloekte luid.

‘Wat betekent dat?’ klonk Ottars stem achter hem. Hij draaide zich met een ruk om.

‘Het betekent: ga wég hier, jij sloeber met je behaarde gezicht.’

Ottar haalde zijn schouders op en stak een grote hand uit, waarin hij twee flessen whisky klemde. ‘Bij mijn huis, wat zie jij er beroerd uit! Drink eens wat.’ Barney deed zijn mond al open om iets hatelijks te zeggen, herinnerde zich toen tegen wie hij sprak, en zei toen in plaats daarvan: ‘Dank je,’ en nam de geopende fles aan. Een lange, lange teug deed hem deugd. ‘Ik kwam hier om mijn dagloon te halen, een fles, toen zei Dallas dat hij van zijn eigen zilver voor Ottar nóg een fles kocht vanwege het gevecht vandaag. Dit is een gróte dag.’ ‘Ja hoor, best, dat is een grote dag. Geef de fles maar door. Het is de laatste dag, want de film is afgelopen, uit, kaput. Weet je wat dat betekent?’ ‘Nee,’ gevolgd door een lang gorgelend geluid. ‘Nee, dat dacht ik wel, dat je dat niet zou weten, jij ongelikte beer, jij barbaars natuurkind. Gek, maar ergens ben ik nog jaloers ook op je.’

‘Geen natuurkind. Er was een man die Thord Paardekop heette, dat was mijn vader.’

‘Ik bedoel dat ik je echt benijd, omdat je de wereld gemaakt hebt, jóuw wereld bedoel ik. Een sterke arm, een stevige dorst, een flinke eetlust en nooit één ogenblik twijfel. Twijfel aan je zelf, wij leven erop, en ik wed dat je niet eens de betekenis van het woord begrijpt.’ ‘Twijfel aan je zelf? Is dat zoiets als sjdlfsmorö?’ (1) Natuurlijk weet je het niet.’ De Viking was nu gaan zitten, en Barney liet zich ook neervallen, zodat hij makkelijker bij de fles kon. De zon was ondergegaan en de hemel aan de horizon zag dieprood en vloeide boven hun hoofden geleidelijk over in grijs, om achter hen helemaal donker te worden.

1. Zelfmoord.

‘We maken een film, Ottar, dat doen we, een bewegende film. Amusement en zaken op grote schaal, alles in één. Geld en kunst, die gaan niet goed samen, maar wij hebben ze al jaren samen laten gaan. Ik heb in dat vak gezeten sinds ik een jongeling was, en nu, vandaag - op de jeugdig rijpe leeftijd van vijfenveertig - lig ik eruit. Omdat Climactic zónder dit meesterwerk in elkaar klapt, en als zij in de goot terechtkomen, kom ik er ook. En weet je waaróm?’ ‘Drink nog wat.’

‘Graag. Ik zal je zéggen waarom. Omdat ik in mijn lange en controleerbare loopbaan drieënzeventig films heb gemaakt en elk daarvan onmiddellijk in het vergeetboek terechtkwam. Als ik Climactic verlaat, ben ik niets meer, aangezien er betere directeuren en producers rondlopen, die elke baan die ik graag zou willen hebben, voor mijn neus weg zullen kapen.’

Ottar, die erg edel en heldhaftig keek, met ogen als van een adelaar, glimlachte eens over de zee en boerde. Barney knikte instemmend en nam nog een flinke slok. ‘Jij bent een verstandig man, Ottar. Ik zal je eens iets vertellen dat ik nog nooit aan iemand heb verteld, omdat ik dronken word van jouw dagloon, en je waarschijnlijk maar een op de tien woorden begrijpt, van wat ik zeg. Weet je wat ik bén? Ik ben middelmatig. Heb je enig idee hoe verschrikkelijk het is dat te bekennen? Als je slecht werk levert, weet je dat al gauw, en dan word je er uitgeschopt en dan kun je ergens aan een benzinepomp gaan werken. Als je geniaal bent, weet je het ook, dan speel je het klaar. Maar als je middelmatig bent, ben je daar nooit helemaal zeker van, en je geeft de schuld aan de pech die je hebt, en dan blijf je telkens opnieuw proberen een film te maken, tot je drieënzeventig keer bioscoopafval hebt gemaakt en er komt géén nummer vierenzeventig. Het grappige ervan is dat nou net die vierenzeventigste een góéde film had kunnen zijn. God weet dat hij zeker anders geworden zou zijn. Maar nee: in de goot. De film is al vóór zijn geboorte gestorven, die arme film die nu in het voorgeborchte van de filmhei is. Een dooie film, géén film…’ ‘Wat is een film?’

‘Dat vertelde ik je toch? Een kunstwerk. Amusement. Zoals jullie hoe-noem-je-ze-ook-weer: saga’s…’ ‘Ik zal een lied uit een saga zingen. Ik zing goed.’ Ottar ging staan, nam een slok om zijn keel te zuiveren, en zong met een bulderende stem, die samensmolt met het geluid van de golven beneden hen. Sla toe, sla toe, zwaard, Ding van mijn hart waar de worm leeft! Mijn zonen zullen wreken Boze gezichten zullen mijn zonen wreken Maar de dood heeft geen angst. De stem der Walkuren Brengt nieuwe gasten naar de bierhal van Odin.

De dood komt. De tafel is bereid voor een feestmaal Het leven is nu voorbij. Lachende sterf ik! Ottar stond een ogenblik stil - toen bulderde hij nóg luider, van kwaadheid: ‘Dat was Ragnars lied, toen koning Aella hem vermoordde en Aella stierf. Ik wou dat ïk hem had kunnen vellen.’ Hij schudde zijn vuist naar de hemel, die echter niet met hem meevoelde.

Barney had wat last met zijn ogen, maar hij merkte dat als hij één oog dichtdeed, hij vrij goed kon zien. Ottar torende hoog boven hem uit, een gestalte uit de dageraad van de wereld, met zijn leren kledingstukken en fladderende haren, terwijl het laatste licht van de ondergaande zon rode glimlichtjes op zijn huid toverde. De saga was voor hem écht, en leven en kunst waren één. Het lied was de strijd en de strijd werd het lied.

Het denkbeeld trof Barney onverwacht en verbijsterend, en hij uitte een ongearticuleerde kreet.

Wel, waarom niet? Als hij niet half dronken aan de kust van deze zee uit het verleden had zitten drinken met een man die al duizend jaar dood had moeten zijn, zou dit nooit bij hem zijn opgekomen. Wel, waarom niet? Al het andere aan deze hele geschiedenis was immers ook je reinste waanzin, waarom er nog niet een schepje bovenop gelegd? Hij had de vrijheid én de macht - en anders hij zat toch volkomen aan de grond. Dus waarom niet?

‘Kom mee,’ zei hij, terwijl hij overeind krabbelde en probeerde de onbeweeglijke gestalte van de Viking achter zich aan te trekken. ‘Waarom?’ vroeg Ottar.

‘Om films te zien.’ Ottar was niet onder de indruk. ‘Om meer whisky te halen.’

Dit was een veel betere reden, en zij gingen samen terug naar het kamp. Barney leunde nogal op de andere man, die zich daar nauwelijks van bewust scheen. ‘Zijn de losse opnamen al klaar?’ vroeg Barney, terwijl hij zijn hoofd in de aanhangwagen van de studio stak. ‘Ze komen net uit de droger, mr. Hendrickson,’ zei de laborant.

‘Goed zo. Zet het scherm buiten op en laat ze maar eens zien. Projecteer eerst de andere opnamen en dan die van vandaag.’

‘Whisky?’ vroeg Ottar, en Barney zei: ‘Zeker, ga maar zitten, dan haal ik wat.’

Het was nog een beetje moeilijk om de goede trailer in het donker te vinden, terwijl er ook ongewoon veel kratten vóór stonden, waar je over kon struikelen. Tenslotte was er ook nog het probleem de juiste sleutel te vinden voor het slot. Tegen de tijd dat Barney zijn weg terug had gezocht met de fles, was er een opvouwbaar scherm opgezet, en wat safari-stoelen. Hij en Ottar gingen er gemakkelijk voor zitten, met de fles tussen hen in. De projector zoemde en zij sloegen de film gade in het prachtig daartoe geëigende theater in de openlucht onder de sterren.,

Eerst had Ottar er moeite mee de geprojecteerde films als beelden te zien, zijn ongeoefende ogen konden de bewegende figuren niet met de realiteit in verband brengen. Maar hij was niet totaal onbekend met het verschijnsel beeldende kunst, driedimensionaal met houten beelden en tweedimensionaal met schilderingen, en toen hij het strand herkende en zijn huis, schreeuwde hij het uit van verbazing. De maaltijd was bijna voorbij en de meeste leden van het gezelschap slenterden naderbij, om ook even naar de opnamen van het gevecht te kijken. Zelfs degenen die er niet bij waren geweest, hadden intussen alles over de inval van de Vikings gehoord, en er werd gefluisterd en gefloten, toen het aanvallende schip op het scherm verscheen, terwijl Ottar een woedend gebrom liet horen. Toen het schip het strand had bereikt en het vechten een aanvang nam, viel er alleen maar een ontzette stilte. De hoek waaronder was gedraaid was goed, de beelden waren scherp en duidelijk, de bijzonderheden bijna ondraaglijk om naar te kijken. Zelfs Barney, die er al die tijd bij geweest was, voelde hoe zijn nekharen overeind gingen staan, toen de met bloed be-spatte Viking de heuvel opstormde, recht naar de camera, dichter en dichterbij.

Onder het slaken van een strijdkreet sprong Ottar op het scherm toe, en brak er doorheen. Hij rolde zich er helemaal in en scheurde het doek, en rukte aan de metalen omlijsting. Trouwens iedereen schreeuwde luid: Een van de toneelknechten bracht een zoeklicht naar buiten en sloot het aan, om licht te maken, terwijl Lyn erin slaagde de Viking wat tot bedaren te brengen, en helpende handen hem van het totaal vernielde scherm losmaakten. Terwijl dit aan de gang was, verschenen er opeens een paar koplampen, die door het kamp bewogen, en een minuut later zagen ze een witte ambulance met Los Angeles County Hospital op de zijkant, die in de witte lichtcirkel van het zoeklicht staan bleef. ‘Wat een karwei om hier iemand te vinden,’ zei de chauffeur. ‘Jullie filmlui hebben waarachtig enorme decors! Ik zou nooit gedacht hebben dat dit allemaal in een studio kon worden ondergebracht.’ Barney zei: ‘Wat moeten jullie hier?’

‘We hebben een telefoontje gekregen. Een vent met een gebroken been ophalen, Hawk heet die persoon.’ Barney keek het zwijgende gezelschap rond, tot hij zijn secretaresse ontdekte. ‘Wijs die mensen even de weg naar Rufs aanhangwagen, wil je, Betty? En wens hem het beste van me. Zeg hem dat ik hoop dat hij weer gauw beter zal zijn en zo, je weet wel.’

Betty probeerde iets te zeggen, maar kon geen woorden vinden. Ze draaide zich haastig om, en bracht haar zakdoek naar haar gezicht. Toen klom ze in de ambulance. Ondertussen duurde de stilte voort, en een aantal mensen durfde Barney niet goed aan te kijken. Hij glimlachte heimelijk met een brede glimlach tegen zichzelf en wuifde opgewekt met zijn hand.

‘Doorgaan met de show,’ beval hij. ‘Zet nóg een scherm op, dan laten we de rest van de opnamen zien.’ Toen de laatste decimeter film door de projector was gedraaid, stond Barney vóór het scherm in de lichtgloed, waar hij zijn ogen met zijn hand tegen beschermde. ‘Ik kan niet zien wie hier buiten is - Gino, ben jij er? En Amory?’ Er klonken bevestigende kreten uit de menigte. ‘Goed, laten we even een test maken. Haal een paar toneelknechten en breng nog wat extra lampen hier.’

‘Het is nacht, mr. Hendrickson,’ zei een stem uit het duister. ‘Ja, ik ben niet blind - en ik begrijp wat je wil zeggen. Goed - overwerkbetaling dan, maar ik wil die test nü maken. Zoals jullie waarschijnlijk allemaal weten - want geruchten hebben hier verdomd grote vleugels - heeft Ruf Hawk zijn been gebroken en kan hij niet meer meedoen met de opnamen. Dat heeft ten gevolge dat we geen mannelijke hoofdrol hebben. Wat lelijk klinkt, maar het niet is, want we hebben nog niet zovéél film met hem opgenomen die we nu moeten vernietigen. Maar we hebben een nieuwe hoofdrolspeler nodig, en daarom beginnen we daar vannacht nog aan, ik ga daarom een test maken met een kerel die jullie allemaal kennen, onze vriend hier, Ottar…’

Er klonken wat verschrikte uitroepen, er werd hevig gefluisterd en ook hier en daar gelachen. Het gelach maakte Barney kwaad.

‘Ik geef hier de bevelen en ik heb de leiding, en ik wil een filmtest maken, en daarmee uit.’ Hij zweeg om diep adem te halen, en besefte dat hij de leiding had, meer dan ooit tevoren. Duizend jaar van het hoofdkantoor, geen telefoonverbinding tussen hen. Geen L.M. die hem kon lastig vallen, zelfs als L.M. niet was opgeborgen met een zogenaamde hartaanval met de boeken van de firma onder zijn matras. De hele last lag op zijn schouders en op zijn schouders alleen, en de film hing volkomen af van wat hij nü ging doen. Méér dan de film, het bestaan van de maatschappij hing er vanaf en de baantjes van iedereen hier - om van zijn eigen positie nog maar te zwijgen.

Normaal was dit het soort situatie dat hem maagpijn en slapeloze nachten bezorgde en hem in een duistere hel van besluiteloosheid deed verkeren. Maar ditmaal niet. Iets van de geest van de Viking moest in hem zijn gevaren, het besef dat elke man alléén staat tegenover de wereld en boft als er iemand is om hem te helpen, maar dat hij nooit hulp moest verwachten.

‘We maken die test nü. Ottar is precies het goede type, daar kan niemand iets tegen inbrengen. En als hij al een licht accent heeft - nou dat hadden Boyer en Von Stroheim ook, en kijk maar eens wat die bereikt hebben. Nou, laten we maar eens zien of hij niet minstens zo goed als Ruf kan acteren.’

‘Ik wed om vijf dollar dat hij béter is,’ riep er een. ‘Daar gaat niemand op in,’ antwoordde een andere stem, en er ging een golf van gelach door de menigte. Opeens waren ze op zijn hand, Barney kon het voelen. Misschien sloeg de razernij van de Viking wel op allemaal over. Waar het ook door mocht komen, ze stonden aan zijn kant. Barney viel achterover in zijn stoel en gaf enkele aanwijzingen. Hij dronk weer een paar slokken whisky uit de fles, terwijl de lichten en de camera werden opgesteld. Pas toen de hele zaak klaar stond, stond hij op en trok de fles uit handen van de knikkebollende Ottar. ‘Geef terug,’ gromde Ottar.

‘In één minuut. Maar ik wil dat je nog eens die saga over Ragnar voor me zingt.’ ‘Ik heb geen zin in zingen.’

‘Vast wel, Ottar. Ik heb iedereen hier verteld hoe prachtig dat lied was en ze willen het je allemaal graag horen zingen, niet waar mensen?’

Er klonk een enthousiast koor van ‘Ja, ja, ja,’ en er ging hier en daar gejuich op. Slithey deinde uit het duister naar voren en greep Ottars hand. ‘Je zult het voor mij zingen, darling, het zal mijn lied zijn,’ zei ze, een regel uit haar laatste film reciterend, die over de een of andere tweederangscomponist had gehandeld.

Ottar kon die persoonlijke benadering niet weerstaan. Nog steeds grommend, maar zonder het te menen, ging hij staan waar Barney hem zei te gaan staan, en pakte toen de bijl beet.

‘Te licht,’ zei hij. ‘Van hout gemaakt. Deugt niet.’ Toen zong hij voor hen, eerst op een eentonige, zangerige spreektoon, terwijl hij de bijl nog steeds onderzocht, toen luider en met meer enthousiasme, omdat het lied zijn emoties begon op te peppen. Met een woeste kreet eindigde hij de laatste regel en zwaaide heftig met de bijl, waarbij hij een van de lichten omvergooide en bijna kapotsloeg. Het gehoor brak spontaan in applaus los en juichte, terwijl hij voor hen heen en weer liep, om hun hulde in ontvangst te nemen. ‘Dat was gróóts,’ zei Barney. ‘Nu zullen we nog één kleinigheid proberen, voor we je laten gaan. Zie je die lamp daar aan dié kant, waar die jas en helm overheen gegooid zijn? Nou, dat is een vijandige schildwacht. Jij gaat hem besluipen en doden, net doen alsof je het echt doet.’ ‘Waarom?’

‘Waarom? Ottar, wat is dat nou voor een vraag…?’ Barney wist wat voor soort vraag dit was - het soort dat moeilijk te beantwoorden is. Het waarom was voor een acteur gemakkelijk, omdat hij met acteren zijn brood verdiende. Maar waarom zou Ottar het doen?

‘Vergeet dat even,’ zei Barney. ‘Kom mee, daar naartoe, ga even zitten, neem een slokje en dan zal ik voor de verandering jóu een saga vertellen.’ ‘Hebben jullie óók een saga! Saga’s zijn fijn!’ In deze eeuw, vóór er zoiets als ‘amusement’ bestond, vóór er literatuur was, waren de saga’s lied en verhaal, krant en boek allemaal in een, en dat wist Barney. ‘Dat is prachtig,’ zei hij en wenkte dat de camera op Ottar moest instellen. ‘Pak de fles maar en luister naar het verhaal, het verhaal van een groot Viking, een groot berserker, en hij heette Ottar…’ ‘Dezelfde naam als ik?’

‘Dezelfde, en hij was een beroemd krijger. Hij had een goede vriend met wie hij dronk en die naast hem vocht, en zij waren de beste vrienden ter wereld. Maar op een dag was er een gevecht, en de vriend van Ottar werd gevangen genomen, gebonden en weggevoerd. Maar Ottar volgde hem stiekem en hij wachtte verborgen in het vijandelijke kamp tot de nacht inviel. Hij had dorst na de strijd en hij dronk, maar hij hield zich heel stil en verscholen.’ Ottar nam een teug uit de fles, toen Barney dit zei, vervol-
gens drukte hij zijn rug tegen de trailer. ‘Toen werd het donker en de tijd was gekomen. Hij zou zijn vriend bevrijden. “Sta op Ottar,” zei hij tegen zichzelf, “sta op en ga je vriend redden, die ze morgen zullen doden.” Sta op!’

Barney siste het laatste woord op bevelende toon, en in één vloeiende beweging stond Ottar overeind. De fles was gevallen en vergeten.

‘Kijk Ottar, kijk achter dat huis, dan zie je de bewaker. Voorzichtig daar is hij!’

Ottar was nu helemaal in het verhaal opgenomen. Hij bukte zich diep en keek om de hoek - toen trok hij zijn hoofd weer terug.

‘Daar is de bewaker. Hij staat met zijn rug naar je toe. Sluip op hem af, Ottar, en vermoord hem geruisloos, met je handen! Knel ze om zijn nek, zodat hij sterft zonder een kik te geven. Heel zacht nu, terwijl zijn rug naar je toegekeerd is.’

Ottar was nu achter de aanhangwagen vandaan gekomen. Hij liep vrijwel dubbelgebogen en gleed bijna even geluidloos als een schaduw over de omwoelde grond. Niemand bewoog zich of zei een woord, toen hij naar voren kwam. Barney keek even om en zag zijn secretaresse vlak naast hem staan, ze had haar ogen op de sluipende Viking gericht. ‘Halverwege, op weg naar de wachter, hoorde Ottar een geluid. Iemand naderde! Hij verborg zich.’ Ottar verdween ergens in het donker en Barney fluisterde: ‘Ga daar weg, Betty. Loop gewoon door en verlaat het toneel links.’ Hij nam haar arm en duwde haar vooruit. ‘Ottar verborg zich in het donker, toen een van de vrouwen voorbijkwam. Zij liep vlak langs hem, maar zag hem niet. Zij liep door. Ottar wachtte tot het weer rustig was, kwam toen opnieuw naar voren, steeds dichter en dichter bij - tot hij kon toespringen!’

Gino moest de camera snel verschuiven, toen de Viking naar voren sprong en zich - nog steeds volkomen geluidloos -met een sprong op de dummy wierp. De helm rolde opzij en Ottar had de stalen stang van de lampevoet tussen zijn vingers, hij boog hem bijna dubbel in zijn krachtige greep. ‘Ophouden!’ zei Barney. ‘Dat was het verhaal, Ottar, precies zoals jij het zélf zou hebben gedaan. De wacht gedood en je vriend bevrijd. Heel goed, werkelijk heel erg goed. Laat hem nu eens horen hoe jullie allemaal zijn voorstelling vonden.’

Terwijl ze luid juichten en floten, stond Ottar op: hij knipperde snel met zijn ogen, terwijl hij zich langzaam weer herinnerde waar hij was. Hij keek naar het verbogen stuk metaal, toen gooide hij het opzij en grinnikte. ‘Dat was een prachtig verhaal,’ zei hij. ‘Op die manier doet Ottar het.’

‘Ik zal je morgen de opnamen laten zien,’ zei Barney. ‘Laten zien hoe je zelf op die bewegende beelden te zien bent. Intussen - het is een lange dag geweest, Tex - Dallas - wil een van jullie de jeep halen en Ottar naar huis rijden?’ De nachtlucht begon koud te worden en de menigte brak nu snel op, terwijl de toneelknechten de lichten en de camera wegbrachten. Barney keek hoe de achterkant van de jeep over de heuvelrand verdween, en toen drong het tot hem door dat Gino naast hem stond en een sigaret opstak. Hij nam er een van hem uit het pakje. ‘Wat vind je ervan?’ vroeg hij.

‘Ik vind niets,’ zei Gino schouderophalend. ‘Wat weet ik ervan. Ik ben alleen maar cameraman…’

‘Elke cameraman die ik ooit heb ontmoet, weet heel diep in zijn hart dat hij een betere directeur zou zijn, dan welke stommeling waar hij voor gewerkt heeft ook. Wat vind je ervan?

‘Nou - als je het mij vraagt - en dat heb je gedaan - zou ik zeggen dat deze knul tenminste beter is dan die spierbundel die ze weggedragen hebben, en als de test goed uitvalt, geloof ik dat je misschien wel de vondst van deze eeuw gedaan hebt. Van de elfde eeuw dan bedoel ik. Over toneel-improvisatie gesproken!’

Barney schoot de sigarettepeuk weg in het donker. ‘Dat,’ zei hij, ‘was nu precies wat ik zelf ook dacht.’

Hoofdstuk 10

Barney moest zijn stem verheffen, om boven het tromgeroffel van de regen op het trailerdak uit te komen. ‘Zijn jullie er zéker van dat hij tekende?’ vroeg hij, terwijl hij weifelend naar de beverige X en de duimafdruk onderaan het contract staarde.

‘Absoluut,’ zei Jens. ‘Ik heb hem zowel het Engelse origineel als de Oudnoorse vertaling voorgelezen, en hij was het met alles helemaal eens. Toen tekende hij in het bijzijn van getuigen.’

‘Ik hoop dat hij nooit een goede advocaat te pakken krijgt. Volgens dit verdient hij minder dan ieder ander in het gezelschap - terwijl hij de hoofdrolspeler is. Met inbegrip van de knul die voor de latrine zorgt.’

‘Er kan onmogelijk een klacht ingediend worden, de salaris-voorwaarden heeft hij zélf voorgesteld. Elke dag een fles whisky, en elke maand een zilvermark.’ ‘Maar dat is nauwelijks genoeg zilver om een kies mee te vullen.’

‘We moeten de verhoudingen tussen de economische positie van de twee verschillende werelden niet uit het oog verliezen,’ zei Jens op zijn beste schoolmeestertoon, terwijl hij een vermanende vinger opstak. ‘De economie hier is voornamelijk een ruilhandeleconomie, met bijzonder weinig betalingen met geldstukken. De zilvermark heeft hierdoor een veel grotere waarde, die nauwelijks is te vergelijken met onze prijs voor in massa geproduceerd zilver. Het is misschien beter om naar de koopkracht te kijken. Voor een zilvermark kun je een slaaf kopen. Voor twee marken…’ ‘Ik begrijp het, laat maar zitten. Wat belangrijker is, zal hij hier blijven om de film af te maken?’ Jens haalde zijn schouders op.

‘O, dat is een uitstekend antwoord.’ Barney wreef zijn duim tegen de pijnlijke plek op zijn slaap en keek uit het raam naar de loodgrijze hemel en de vallende regengordijnen. ‘Het heeft nou al twee dagen zo geregend - zou het nóóit ophouden?’

‘Dat was te verwachten. U moet niet vergeten dat - al was het weer in de tiende eeuw warmer dan in de twintigste vanwege het klimatologisch optimum - we toch nog steeds in de Noordelijke Atlantische Oceaan zijn op ongeveer negenenvijftig graden noorderbreedte, en de regenval is…’ ‘Spaar me je les. Ik moet er zeker van zijn dat Ottar voor de hele duur van de film zal meewerken - ik durf anders
niet met de opnamen te beginnen. Hij kan wel in dat nieuwe schip van hem wegzeilen, of iets anders doen wat Vikings wel eens doen. Ja, wat dóét hij hier eigenlijk? Hij is niet bepaald wat ik een vlijtig boertje zou noemen.’ ‘Hij is in ballingschap op het ogenblik. Het schijnt dat hij er geen plezier in had zich te laten kerstenen zoals koning Olaf Tryggvesson, en daarom moest hij uit Noorwegen vluchten, nadat hij een veldslag had verloren.’

‘Wat voor bezwaren heeft hij er tegen christen te worden?’ ‘Olaf wilde hem eerst aan de marteling van de slang onderwerpen. Daarbij wordt het mondstuk van een lurhorn, de koperen grote oorlogshoorn, een heel eind in de strot van het slachtoffer geduwd, aan de andere kant wordt er een gifslang ingestopt en daarna wordt hij daar afgedekt, de hoorn wordt verwarmd, tot de slang probeert te ontsnappen via de keel van de blazer.’

‘Bijzonder aantrekkelijk. En wat gebeurde er toen hij Noorwegen verliet?’

‘Hij was op weg naar IJsland, maar zijn schip leed schipbreuk in een storm, en hij en nog een paar leden van zijn bemanning wisten de kust hier te bereiken. Dit allemaal is niet lang voor onze eerste komst hier gebeurd.’ ‘Als hij schipbreuk heeft geleden - in wiens huis woont hij dan?’

‘Ik weet het niet. Hij en zijn mannen vermoordden de eigenaar en namen het in bezit.’

‘Wat een manier van leven! - maar wat ons betreft is het goed nieuws. Hij zal nu vast wel blijven rondhangen, zolang hij goed betaald wordt en kan drinken.’ Amory Blestead kwam in een windvlaag met veel regenge-spat binnen; hij moest hard tegen de deur drukken, om hem weer te kunnen sluiten.

‘Hang je spullen achterin, om ze uit te laten druipen,’ zei Barney. ‘Op de kookplaat staat koffie. Hoe staat het met het decor?’

‘Bijna klaar,’ zei Amory, terwijl hij in zijn kop roerde. ‘Wij hebben de achtermuur van het huis omgetrokken, om de camera’s en lampen binnen te kunnen krijgen. Die hebben we toen met triplex panelen afgeschermd. Het plafond hebben we ruim een meter opgevijzeld. Dat ging veel gemakkelijker dan ik dacht. We hebben alleen maar de balken om-hooggebracht en toen tilden we het geheel ineens omhoog. Verder hebben de slaven plaggen gestoken en ze ertussen geschoven, om de muren te verhogen. Die lui weten werkelijk wat aanpakken is.’

‘En goedkoop ook,’ zei Barney. ‘Totnutoe is de begroting het enige van deze film dat goed gegaan is.’ Hij bladerde door zijn exemplaar van het draaiboek en bracht hier en daar bij een scène een tekentje aan met rood potlood. ‘Kunnen we nu misschien wat binnenopnamen maken?’ ‘Wanneer je maar wilt.’

‘Laten we dan onze laarzen aantrekken. Wat vond je van de test, Amory?’

‘Absoluut eersteklas. Die Viking is een natuurtalent, een échte vondst.’

‘Ja,’ zei Barney, terwijl hij op het potlood kauwde. Toen smeet hij het neer. ‘Laten we het hopen. Hij is misschien wel in staat een of twee scènes te spelen - maar hoe zal hij zich tijdens de hele duur van de produktie gedragen? Ik wil eerst wat eenvoudige achtergrondopnamen hebben. Het deen embarkeren en het heldhaftig naar de zonsondergang kijken. Maar het weer heeft dat plan getorpedeerd. Het zullen binnenopnamen moeten worden - laten we maar duimen dat het goed gaat.’

De regen waaide langs de zijflappen van de jeep naar binnen, toen zij langzaam over de heuvel hobbelden langs het modderige spoor dat door het verkeer van het kamp was gemaakt.

Er stond een hele verzameling voertuigen op het veld achter Ottars huis geparkeerd, overheerst door de reusachtige dof dreunende generator-aanhanger. Ze stopten zo dicht mogelijk voor het huis, toen liepen ze soppend over het pad omhoog. In de luwte van het huis hurkten de meeste huisslaven, doornat en ongelukkig, in dit hondeweer naar buiten gesmeten, om plaats te maken voor de filmproduktie. De triplexdeur stond op een kier, om de dikke elektrische kabels door te laten. Barney duwde hem open en ging naar binnen. ‘Laten we hier eerst eens wat licht maken,’ zei hij, terwijl hij zich uit zijn doorweekte jas schudde. ‘En laat ze daar aan het eind van het vertrek weggaan. Ik wil die bedstee zien.’

‘Pas op voor het vernis, het is nog een beetje nat op dat an-tiekgemaakte hout,’ zei Amory, terwijl hij naar de dubbele deuren wees in de muur. ‘Niet gek,’ zei Barney.

Jens Lyn snoof verachtelijk. ‘Niét goed! Deugt niets van. Ik heb uitgelegd dat in zo’n eenvoudig huis als dit de bewoners op de slaaprand langs de muur zouden slapen, die richel daar ginds, maar dat er een mógelijkheid bestond dat er ook nog ergens een bedstee zou zijn, een klein kamertje met een
deur dat in de muur was ingebouwd.’ Hij zwaaide de anderhalve meter hoge deuren open, om een klein kamertje te laten zien, waarvan de vloerbedekking uit een schuimrubber matras en nylon lakens bestond. ‘Maar dit is gewoon bespottelijk! Daar staat nergens iets over in…’ ‘Maak je niet druk, doe,’ zei Barney, terwijl hij door een zoeker naar de bedstee keek. ‘We zijn een film aan het maken, weet je nog wel? Je kunt onmogelijk een camera en een paar mensen binnen het soort doodskist waaraan u denkt krijgen. Prima, laat de achterkant maar vallen.’ ‘Twee timmerlui haalden de muur van het afgeschoten kamertje aan de achterkant weg, en ontsloten daarmee aan de andere kant een soort keetje.

‘Ga daar maar in, Gino,’ beval Barney. ‘Dan zal ik de handelingen nog even doornemen. Dit is opname vierenvijftig. Net op tijd, Ottar, je moet bijna het toneel op.’ De Viking klotste naar binnen, gedrapeerd in plasticregenjassen en gevolgd door de tongklakkende grimeur, die een paraplu boven zijn hoofd hield.

‘Hallo Barney,’ schreeuwde hij. ‘Ik zie er goed uit, hè?’ Ottar zag er inderdaad goed uit! Hij was in een tobbe af gesopt - het water had driemaal ververst moeten worden - zijn haar en baard waren gewassen, hadden een kleurspoeling ondergaan, waren gedroogd, bijgepunt en gekamd, en de Viking-uitrusting van Ruf was uitgelegd en opnieuw pasklaar gemaakt voor zijn massieve gestalte. Hij zag er indrukwekkend uit, hij wist het en genoot er hevig van. ‘Je bent gewéldig,’ zei Barney. ‘Zo reusachtig goed dat ik wat plaatjes van je wil maken. Je zult het leuk vinden om daar naar te kijken, hè?’ ‘Goed idee. Ik zie er op de film goed uit.’ ‘Juist, nu wil ik dat je dit doet, luister goed,’ Barney sloot de bedsteedeuren. ‘Ik ben binnen met de camera. Jij staat hier en opent de deuren… kijk zo… en als ze dan wijdopen staan, kijk je op het bed neer, kijk op deze manier en dan begin je langzaam te glimlachen. Dat is alles wat je moet doen.’

‘Dat klink belachelijk stom. Neem maar liever een film hier buiten van me op.’

‘Ik waardeer je voorstel, Ottar, maar toch geloof ik dat we het op mijn manier moeten doen. Tenslotte krijg je elke dag een fles en elke maand een mark en je mag toch wel iets doen om het te verdienen!’

‘Dat is waar ook - élke dag. Waar is de fles van vandaag?’ ‘Als je klaar bent met je werk, en nu zijn we nog niet eens begonnen. Dus blijf daar staan, dan kom ik met de camera.’ Hij gooide een regenjas over zijn hoofd en sopte naar het afdakje. Na veel luidgeschreeuwde aanwijzingen en verkeerde starts, scheen Ottar te begrijpen wat er van hem werd verwacht. De deuren werden weer gesloten, en Barney zei de cameraman te draaien. De camera was op de donkere bedstee gericht en zoemde, toen de deuren met grote kracht opengesmeten werden. Een van de deurknoppen schoot eraf. Ottar hield hem in zijn hand en smeet hem toen neer. ‘Hel en verdoemenis,’ gromde hij woest. Barney haalde heel diep adem. ‘Zó hoort deze scène niet precies gespeeld te worden,’ zei hij. ‘Je moet jezelf in die rol indenken, Ottar. Kijk, het zit zo. Je bent onverwacht thuisgekomen, en je bent moe. Je opent de deuren, om te gaan rusten. Dan kijk je naar beneden en ziet Gudrid, die daar ligt te slapen, en dan glimlach je naar haar.’ ‘Niemand op dit eiland heet Gudrid.’

‘Gudrid is de naam die Slithey in deze film heeft. Weet je wie Slithey is?’

‘Waarachtig wel… maar zij is hier nu niet. Dit is nogal stom, zou ik zeggen, Barney.’

Barney had al heel wat verschillende soorten acteurs en actrices geïnstrueerd in de afgelopen jaren, onverschillige en slechte, dus hij nam deze tegenwerping nogal laconiek op. ‘Wacht een ogenblik, dan zullen we het nogeens proberen,’ zei hij.

Er klonken eerst nogal wat grommen en jammerklachten van de andere kant, maar tenslotte vlogen de deuren weer open, ditmaal iets minder heftig, en Ottar keek naar binnen. Hij keek woest in de camera, toen keek hij op het bed neer, de hoeken van zijn mond gingen iets omhoog tot een gelukkige glimlach, en zijn ogen verwijdden zich. Hij stapte naar binnen.

‘Uitschakelen maar. Dat was héél goed,’ zei Barney, hij was vlugger dan Ottar en pakte gauw de fles whisky van het bed. Die zal ik voor later bewaren. Au!’

De Viking had hem bij de pols, het was een gevoel dat te vergelijken was met hoe het zou zijn als je tussen een hydraulische pers klem zat, en de fles viel uit zijn krachteloze vingers. Barney ging het huis weer in terwijl hij zijn pols wreef en zich afvroeg of hij achteraf gezien tóch geen vergissing had begaan bij de keuze van zijn hoofdrolspeler. Slithey was nu aangekomen, en toen de rubberlaarzen, -jassen en meters plastic verwijderd waren, stond ze daar huiverend op blote voeten en in een doorzichtige roze nacht-
japon. Ze droeg een vleeskleurig tricot. Het kledingstuk was diep uitgesneden en doorschijnend, en het totaaleffect was verbijsterend.

‘Bijzonder authentiek kostuum, moet ik zeggen. Buitengewoon,’ zei Jens Lyn op smalende toon, en ging weg. Ottar dronk verrukt uit de fles, en negeerde verder alles en iedereen.

‘Ik heb het koud,’ zei Slithey.

Zet een elektrische straalkachel bij die lampen boven het bed,’ beval Barney. ‘Opname drieënveertig, Slithey kruip in de bedstee en doe de deuren dicht. Het is hier heus warm genoeg.’

‘Ik wil geen pleu-re-ritus oplopen.’ ‘Met jouw isolatie, liefje, is daar géén kans op!’ Het was maar een korte scène, slechts enkele seconden op het doek, maar alles kost tijd als je een film maakt, en vóór ze klaar waren, had Ottar al de halve fles leeggewerkt en stond hij tevreden in een hoek in zichzelf te zingen. ‘Daar gaan we dan - opname vijfenveertig - jij komt op, Ottar, als je zo goed wilt zijn je salaris een ogenblikje opzij te leggen,’ zei Barney.

Aanzienlijk gekalmeerd door de whisky, slenterde Ottar naderbij en keek naar Slithey, die lekker in het enorme bed lag, bedekt door een Viking-Navajo-deken. ‘Is ze moe?’ vroeg Ottar. ‘Er zijn veel te veel lichten aan om te slapen.’

‘Dat heb je bijzonder slim opgemerkt, maar wij zijn nog steeds met die film bezig. Luister nu goed wat ik wil dat je nü doet.’ Barney stond naast het bed. ‘Je hebt de deuren dus geopend, je kijkt neer op het slapende meisje. Dan strek je langzaam je hand uit en raakt haar haren aan. Zij wordt wakker en speelt dat ze schrikt en terugdeinst. Jij lacht en gaat op de rand van het bed zitten, je trekt haar naar je toe en kust haar. Eerst worstelt ze, duwt je weg. Maar dan verandert haar haat in liefde, en haar armen gaan langzaam om je hals, en zij kust je terug. Je hand gaat langzaam naar haar schouderbandje - denk eraan dat het deze is, die andere zit vastgelijmd - en je laat het langzaam over haar schouder glijden. Dat is alles. Wij schakelen dan uit, en de rest wordt aan de fantasie van het publiek overgelaten en ze hebben véél fantasie… Dus laten we dan nu eerst deze opname maken.’

Het was wanhopig moeilijk, omdat Ottar niet de geringste belangstelling toonde, en steeds maar naar de fles bleef kijken, om er zeker van te zijn dat niemand eraan zou komen. 102

Barney transpireerde hevig, terwijl hij doorvocht om de Viking niet zo stug te laten acteren. De fles werd tenslotte in de hoek van het bed geplaatst, buiten reikwijdte van de camera, en hierdoor konden ze Ottar tenminste zo ver krijgen dat hij in de juiste richting bleef kijken. Barney nam een flinke slok water, dat naar chemicaliën smaakte, en weer stond Ottar op de strepen die op de vuile vloer waren getrokken.

‘Daar gaan we dan,’ zei hij. We nemen dit zonder geluid op en ik zal je er doorheen leiden. En iedereen verder stil zijn, dit decor resoneert als een gamelanorkest. Camera! Daar ga je, Ottar. Je kijkt dus naar beneden - dat is het - niet naar die verdomde fles! - je strekt je hand uit en raakt haar aan. Slithey wordt wakker - groots! - je doet het prima - ga nu zitten - hé, breek het bed niet af! Oké, en nu grijp je haar beet en krijgen we de kus.’

Ottars vingers sloten zich om het naakte vlees van Slithey’s arm, en opeens rechtte hij zijn rug en vergat hij zijn fles totaal. Slithey’s hormonale betovering werkte even sterk in de elfde eeuw als in de twintigste het geval was geweest. De geur van geparfumeerd vrouwevlees drong in zijn neusgaten, en hij had Barney’s aanwijzingen niet nodig om haar naar zich toe te trekken.

‘Uitstekend,’ riep Barney uit. ‘Een hartstochtelijke omhelzing en een kus - maar jij vindt het niet prettig, Slithey, denk erom.’

Slithey kronkelde zich in zijn greep en stompte met haar gebalde vuisten op zijn massieve borstkas. Ze draaide haar hoofd af en zei: ‘Kalm aan, holemens, kalm aan,’ toen kuste hij haar weer.

‘Gewéldig!’ schreeuwde Barney. ‘Ineenkrimpen, Slithey, volmaakt zo. Dwing haar nu weer op het bed, Ottar. Nu komt dat schouderbandje.’

Er klonk een scherp geluid van scheurende stof.’ ‘Hé, kijk uit wat je doet!’ riep Slithey uit. ‘Vergeet het maar,’ zei Barney. ‘We kunnen wel een nieuwe nachtjapon opscharrelen. Dit is geweldig. Nu de verandering, Slithey. Haat verkeert in liefde. Heel goed…’ ‘Kijk nóu eens wat hij doet!’ zei Amory Blestead. ‘Uitschakelen! Dat was goed. Dat kunnen we wel gebruiken. Ik zei uitschakelen… Ottar, handen th… Slithey - de scène is afgelopen!’

‘Hallo!’ zei een van de toneelknechten enthousiast.

‘Laat iemand zorgen dat ze ermee ophouden!’

‘Waaróm - ze schijnen het fijn te vinden - ik ook trouwens.’

Er klonk een scherp geluid van scheurende stof, overstemd door opgewonden gegiechel van Slithey. ‘Nu is het genoeg,’ zei Barney scherp. ‘Alléén dat schouder-bandje, ik ben bang, dat dit te ver gaat. Ottar - dat niet!’ ‘Jippie!’ zei iemand, en daarna volgde er een lange stilte, alleen onderbroken door de stoommachineachtige ademhaling van Ottar.

Barney verbrak tenslotte de betovering door naar de overkant te lopen en de deuren dicht te slaan. Van de andere kant klonk een hoog, gelukkig gilletje. Hij keerde zich om, en zag dat Gino over de camera gebogen stond. ‘Wat doe je nóu?’ schreeuwde hij. ‘Uitschakelen!’ ‘Uitschakelen, ja goed,’ zei Gino, terwijl hij langzaam achter de camera vandaan kwam en zich uitrekte. ‘Heb je me daarnet dan niet horen zeggen dat je moest uitschakelen?’

‘Nee, ik denk dat ik werd afgeleid.’ ‘Bedoel je… dat de camera de hele tijd heeft gelopen?’ ‘De hele tijd,’ zei Gino met een bijzonder brede glimlach. ‘Ik geloof dat u daar werkelijk iets nieuws hebt op het gebied van cinema vérité, mr. Hendrickson.’ Barney keek naar de gesloten deuren en haalde een sigaret tevoorschijn. ‘Dat zou je wel kunnen zeggen, ja. Al weet ik niet of we wel een ongeknipte versie zullen kunnen uitbrengen, buiten Skandinavië.’ ‘Dr. Masters zou het kunnen gebruiken.’ ‘Ik ken een vent in Beverly Hills die films verhuurt “alleen voor heren”, die zal vast een kopie willen kopen,’ zei Amory. Er viel even een stilte, toen er weer vrolijk gelach vanachter de gesloten deuren klonk.

‘En hij heeft ook nog een fles whisky daar binnen,’ merkte een van de timmerlieden jaloers op.

Hoofdstuk 11

‘Eén ding vind ik werkelijk prettig van de elfde eeuw,’ zei Barney, terwijl hij een grote reep wit vlees aan zijn vork prikte. ‘Dat is het zeebanket. Hoe komt dat, profesor, was er misschien nog geen sprake van waterverontreiniging?’ ‘Waarschijnlijk komt dat, omdat wat u daar eet, geen voedsel uit de zee van de elfde eeuw is.’

‘Probeert u me dat nou niet wijs te maken. Dit is beslist niet van die diepvries-TV-maaltijden-rommel, die we hebben meegebracht. Kijk eens, de wolken breken; als het zo blijft, kunnen we de rest van de thuiskomst vandaag opnemen.’ De voorkant van de eettent was opgerold, waardoor ze een helder uitzicht over de velden hadden, met daarachter nog net een stukje oceaan. Professor Hewett wees ernaar. ‘De vissen in de oceaan zijn precies gelijk aan die van de twintigste eeuw, voor zover het de praktische doeleinden betreft. Maar de trilobiet op uw bord hoort thuis in een volkomen andere era. Die is meegebracht van de weekeinduit-stapjes naar Santa-Catalina; daar komen al die druipende kisten vandaan.’

Barney keek achterdochtig naar het vlees op zijn bord. ‘Wacht eens even - dit ding dat ik eet - dat heeft toch niets te maken met die ogen en tanden van Charley Chang, hé?’ ‘Nee,’ zei de professor. U moet zich herinneren dat we van tijd hebben gewisseld, toen we besloten dat de leden van het gezelschap twee dagen per week in een andere tijd zouden doorbrengen, zodat het werk hier kon doorgaan. Santa-Catalina is een volmaakt vakantieoord. Mr. Chang heeft dat zelf kunnen vaststellen, maar hij was een beetje van streek door het leven daar. Dat was een fout van mij. Ik liet hem in het Devoon achter, toen het amfibieleven zich uit zee begon te ontwikkelen. Het waren volkomen ongevaarlijke schepselen, longvissen voor het grootste deel. Maar er waren dingen in het water…’ ‘Ogen en tanden. Dat hoorden we.’

‘Dus ik overwoog dat het Cambrium een verstandiger keus zou zijn voor onze weekeindgangers. Niets in de oceaan om de baders van streek te maken dat groter is dan de ongevaarlijke trilobiet.’

‘Nou gebruikt u dat woord weer. Wat betekent het?’ ‘Een uitgestorven artropode. Een levensvorm die in de regel geklasseerd wordt ergens tussen de schaaldieren en de spinachtigen. Enkele vertegenwoordigers ervan zijn heel klein, maar wat u daar eet is de grootste. Een soort in zee
levende, zestig centimeter lange houtluis.’ Barney liet zijn vork vallen en nam een flinke slok koffie. ‘Dat was een uitstekende lunch,’ zei hij. ‘Als u het goed vindt, zullen we nu verder over de kolonie in Vinland praten. Hebt u die al gevonden?’ ‘Ik heb geen al te goed nieuws.’ ‘Na de trilobiet is alles goed. Zegt u het maar.’ ‘U moet goed begrijpen dat mijn kennis over de bijzonderheden van die periode beperkt is. Maar dr. Lyn is erg goed op de hoogte van de geschiedenis, en hij kent alle verslagen over de ontdekking van Vinland en de nederzettingen daar in de oorspronkelijke saga’s, en ik heb zijn aanwijzingen opgevolgd. Het was soms moeilijk een geschikte landingsplaats te vinden, de kusten van Newfoundland en Nova Scotia zijn op z’n zachtst gezegd nogal onregelmatig, maar tenslotte zijn we er wel in geslaagd. We hebben de motorboot veel gebruikt, dus ik kan u verzekeren dat het onderzoek zo zorgvuldig mogelijk is uitgevoerd?’ ‘Wat hebt u gevonden?’ ‘Niets.’

‘Dat is het soort nieuws dat ik graag hoor,’ zei Barney, terwijl hij zijn bord met ‘tribolite a la France’ van zich afduwde. ‘Haalt u dr. Lyn even hier, als u het niet erg vindt. Ik wil hier graag wat meer over horen.’

‘Ja, het is waar,’ zei Jens Lyn op zijn somberste Noord-skandinavische toon. ‘Er zijn geen Noormannen-nederzettingen in Noord-Amerika. Het is erg verwarrend. We hebben alle mogelijke oorden doorzocht, vanaf de tiende tot de veertiende eeuw, maar we hebben niets gevonden. ‘Waardoor dacht u aanvankelijk dat er ergens iets te vinden zou zijn?’

De neusgaten van Lyn verwijdden zich. ‘Mag ik u eraan herinneren dat er sinds de ontdekking van de Vinland-kaart vrijwel geen twijfel meer bestond over het feit dat de Noormannen Noord-Amerika hebben ontdekt en doorkruist? Er staat ergens opgetekend dat in 1121 bisschop Eirik Gnupps-son naar Vinland ging, om het christendom daar te brengen. De saga’s beschrijven de vele reizen daarheen én de nederzettingen die er zijn gesticht. Alleen van de nauwkeurige plaats van die nederzettingen is men nog niet zeker, en het doel van onze ontdekkingstochten onlangs was de plaats te bepalen. In theorie hadden we duizenden kilometers kust te verkennen, daar de deskundigen sterk van mening verschillen over de ligging van Helluland en Markland, die in de saga’s genoemd worden. Gathorne-Hardy identificeert de Straumsfj0rd als Long Island Sound en situeert H0p in de trechtervormige mond van rivier de Hudson. Andere autoriteiten geloven weer dat de landingen verder naar het Noorden plaatsvonden. Storm en Rabcock geven de voorkeur aan Labrador en Newfoundland, en Mowat heeft zelfs de ligging van H0p nauwkeurig…’

‘Stop!’ zei Barney. ‘Ik interesseer me niet voor al die theorieën. Hebt u wél of hebt u niét willen vertellen dat u gewoon nergens enige nederzetting of spóór van enige nederzetting gevonden hebt?’ ‘Dat heb ik wel, maar…’ ‘Dus dan hebben alle deskundigen het mis?’ ‘Wel… ja,’ zei Lyn, terwijl hij met een erg ongelukkig gezicht ging zitten.

‘Trek het u niet aan, dr. Lyn,’ zei Barney, terwijl hij zijn kopje omhoog hield, zodat de dienster nog wat koffie bij kon schenken. ‘Dan kunt u er immers een boek over schrijven en dan zult u de nieuwe autoriteit zijn. Wat belangrijker is - waar gaan we dan nü naar toe, hier vandaan? Mag ik degenen die het scenario de laatste tijd niet hebben ingekeken, er even aan herinneren dat het Viking Columbus heet en dat het de kroniek is van de ontdekking van Noord-Amerika en de stichting van de eerste nederzetting daar. Dus wat kunnen we doen? We waren van plan het hele gezelschap naar de Vikings-nederzettingen te verplaatsen, en het laatste deel van de film daar op te nemen. Maar er zijn dus geen nederzettingen. Wat nu?’

Jens Lyn beet op zijn knokkel, toen keek hij op. ‘We zouden naar de westkust van Noorwegen kunnen gaan. Daar zijn Noorse nederzettingen en het ziet er vrijwel hetzelfde uit als de kust van Newfoundland hier en daar.’

‘Hebben ze daar genoeg Indianen, die we kunnen huren voor de grote vechtscènes?’ vroeg Barney.

‘Helemaal géén.’

‘Dan is dat van de baan. Misschien kunnen we onze inboorling raadplegen.’ Hij keek even de tent rond en ontdekte Ottar, die in een hoek bezig was een dampende stapel trilo-bieten te verorberen. ‘Ga even naar hem toe en stoor hem maar bij zijn lunch, Jens. Zeg hem dat hij later nog een tweede of derde portie kan krijgen.’

‘U Ottar nodig hebben?’ vroeg de Viking, terwijl hij met zware stappen naderbij kwam en zich op de bank liet vallen.

‘Wat weet je over Vinland?’ zei Barney tegen hem. ‘Niets.’

‘Bedoel je dat je er nog nooit van gehoord hebt?’ ‘Zéker wel, ik hoorde dat de skald er zangen over maakt, en ik heb met Leif Eriksson over zijn tocht gepraat. Ik heb het nooit gezien en ik wéét niets. Op een keer ga ik naar IJsland, en dan naar Vinland, dan word ik erg rijk.’ ‘Waardoor? Goud? Zilver?’

‘Hout,’ zei Ottar, vol minachting voor ieder die zoiets volkomen vanzelfsprekends niet wist.

‘Voor de nederzettingen op Groenland,’ legde Jens Lyn uit. ‘Ze komen daar altijd erg veel hout tekort, vooral hard hout, dat nodig is om schepen van te bouwen. Een lading hard hout dat in Groenland wordt afgeleverd, zal wel een fortuin waard zijn.’

‘Nou, dáár hebt u uw antwoord,’ zei Barney, terwijl hij opstond. ‘Zodra we klaar zijn met de opnamen hier, betalen we Ottar en zeilt hij naar Vinland. Wij maken een sprong vooruit in de tijd en ontmoeten hem. We filmen het vertrek, we maken een paar opnamen van de oceaan, om de tocht uit te beelden, en dan filmen we zijn aankomst. Ze zetten daar een paar hutten op als nederzetting; we betalen wat schelpkoralen aan de daar gevestigde stam, om de keten weer af te branden, en de film is klaar.’ ‘Goed idee. Volop hout in Vinland,’ zei Ottar. Jens Lyn begon te protesteren, toen haalde hij zijn schouders op. ‘Wie ben ík om te klagen! Als hij zo gek is het te doen, om u in staat te stellen een film te maken - wie ben ík dan om te chicaneren. Er bestaat geen bekende saga over een bezoek van iemand die Ottar heet aan Vinland, maar aangezien er geen bewijzen bestaan dat de andere saga’s op waarheid berusten, geloof ik niet dat ik kan protesteren.’ ‘Nou, ik verder eten’, zei Ottar.

Barney ging naar buiten en vond zijn secretaresse, die met een armvol paperassen op hem wachtte. ‘Ik wilde u niet lastig vallen, terwijl u zat te eten,’ zei ze. ‘Waaróm niet? Na wat ik daarnet at, zal mijn maag nooit meer normaal werken. Weet je wat trilobieten zijn?’ ‘Zeker. Die grote kronkelende dingen die we op Santa-Catalina met netten vingen. Het is erg leuk. Je vangt ze ‘s avonds bij het licht van een zaklantaarn, en daarna houd je een barbecue met bier. U zou…’ ‘Nee, ik zou niets. Waarover wilde je me spreken?’ ‘Het gaat over de ponskaarten en de loonlijsten, vooral die van de weekeinden. Ziet u, iedereen hier heeft tijdens de weekeinden vrij genomen en is op wat hun zaterdagen en zondagen zouden zijn naar Santa-Catalina geweest. Ieder een, op ú na. U hebt in de vijf weken dat we hier zijn geen dag vrij gehad.’

‘Geen meelij met mij, Betty, liefje. Ik kan me tóch niet ontspannen, vóór de film in kannen en kruiken is. Wat is je probleem?’

‘Sommige feestnummers zouden er langer dan twee dagen per keer willen blijven. Ze hebben gevraagd om vier dagen vrij, en zeiden dat ze dan het volgende weekeind gewoon door zouden werken. Mijn administratie is al genoeg in de war, zoals het nú gaat, maar dán weet ik helemaal niet meer wat ik moet beginnen. Wat moet ik doen?’ ‘Weet je wat? Loop even met me mee naar Ottars huis. Een wandelingetje zal ons allebei goed doen. Dan lopen we langs het strand.’ Eenmaal beneden aangekomen, zweeg Barney even, terwijl ze langs het strand liepen. ‘Je moet het zo doen. Vergeet de namen van de dagen, en werk alleen met cijfers. Iedereen die vijf dagen achter elkaar werkt, krijgt de twee dagen daarop vrij. Als ze dus vier dagen achter elkaar willen hebben, dan moeten ze tien dagen zonder onderbreking werken, en daarna hebben ze dan de dagen elf tot en met veertien vrij. Hun dagrapporten gebruik je voor je administratie, evenals de ponskaarten, want zowel hier als op Santa-Catalina moeten ze prikken. Aangezien twee dagen of vier dagen met het tijdplatform altijd maar een tocht van vijf minuten betekent, is iedereen hier toch doorlopend aan het werk, voor zover het mij aangaat - en daar gaat het tenslotte om. Als je dus je administratie zó voert, zal ik het later wel met L.M. in orde maken, en het met de loonadministratie regelen, als we terugkomen.’

Ze waren bijna bij het voorgebergte dat de inham bij Ottars huis begrensde, toen de jeep over het wielspoor naar de baai achter ze aan kwam hobbelen, onafgebroken claxonnerend.

‘Wat is er nóú weer?’ vroeg Barney. ‘Moeilijkheden natuurlijk,, daar is vást weer wat aan de hand! Nooit eens komt er iemand hard achter me aan rennen om me góéd nieuws te brengen.’ Hij bleef staan en keek nijdig om, terwijl ze wachtten tot de jeep bij hen was. Dallas zat achter het stuur en hij remde, zonder al te veel steenslag op te werpen. ‘Er komt een soort schip naar de baai,” zei Dallas. ‘Ze hebben het doorgegeven en iedereen kijkt naar je uit.’ ‘Nou, je hebt me gevonden. Wat is het, wéér van die Vikingrovers zoals de vorige keer?’

‘Alles wat ik weet, heb ik verteld,’ zei Dallas, terwijl hij voldaan over zichzelf op een lucifer beet.

‘Ik had het wel goed geraden dat er weer beroerdigheid was,’ zei Barney, terwijl hij in de jeep stapte. ‘Ga jij terug naar het kamp, Betty. Je kunt nooit weten of het weer vechten wordt.’

Zij zagen het schip, zodra ze om het voorgebergte waren. Het was een groot schip en het voerde één breed zeil. Snel kwam het op de straffe zeebries binnenlopen. De filmmensen stonden op de heuvel achter het huis. Ze bleven bij elkaar, maar alle inheemsen waren naar het strand beneden gelopen, waar zij met hun armen zwaaiden en luidkeels schreeuwden.

‘Dat wordt weer moorden,’ zei Barney. ‘En daar heb je mijn paparazzo cameraman, die staat al van zessen klaar, om al die smeerlapperij in technicolor op te nemen. Laten we maar naar het strand gaan en laten we maar eens zien of we het deze keer kunnen voorkomen.’ Gino had zijn camera op het strand opgesteld, waar hij zowel het ontvangstcomité als het aankomende schip kon filmen. Dat de situatie gunstiger was dan Barney had gedacht, bleek wel toen ze dichterbij kwamen, want alle Noormannen stonden te lachen en te zwaaien, en zij hadden geen wapens in hun handen. Ottar, die er heengerend moest zijn, zodra hij van de komst van het schip had gehoord, liep tot aan zijn knieën in het water en schreeuwde luidkeels. Toen het schip dichtbij de kust was gekomen, werd het zeil gestreken, maar het had genoeg gang om tot het strand door te glijden. Het knarste over de kiezels en kwam schuddend tot stilstand. Een lange man met een enorme rode baard, die aan het roer had gestaan, liep snel naar voren en sprong in het water naast Ottar. Zij schreeuwden uit volle borst hun begroeting uit, en omhelsden elkaar krachtig. ‘Stel in op die bere-omhelzing,’ riep Barney naar Gino. ‘En daar zal ik geen cént extra voor hoeven te betalen,’ mompelde hij tevreden in zichzelf, toen hij het luidruchtige schouwspel gadesloeg.

De mensen van de filmmaatschappij slenterden nu langs het strand; ze hadden allang gezien dat er heel duidelijk ditmaal geen geweld zou worden gebruikt. Er werden biertonnen naar buiten gerold door de huisslaven. Barney liep erheen en voegde zich bij Jens Lyn, die Ottar en de pas aangekomene gadesloeg, toen ze elkaar op hun biceps sloegen en daarbij verrukte kreten slaakten. ‘Waar gaat het allemaal over?’ vroeg Barney. ‘Het zijn oude vrienden en zij vertellen elkaar hoe blij ze zijn elkaar weer te ontmoeten.’

‘Dat is zo klaar als een klontje. Wie is die Roodbaard? Ottar noemde hem Thorhall, dus het is misschien wel Thorhall Gamlisson uit IJsland. Hij en Ottar zijn samen nog al eens op roof uit geweest, en Ottar had het altijd op zeer hartelijke toon over hem.’

‘Maar waar schreeuwen ze nu zo over?‘Thorhall zegt dat hij blij is dat Ottar zijn schip wilde kopen, omdat hij, Thorhall, zich erop verheugt terug te gaan naar Noorwegen, en daarvoor kan hij die schuit van Ottar goed gebruiken. Hij vraagt nu om de andere helft van het geld.

Ottar spuugde luidkeels een enkel bits woord uit. Dat ken ik,’ zei Barney. ‘We zijn hier lang genoeg geweest, om zoveel van de taal op te steken.’

Het geschreeuw werd luider, en er begon bepaald een ietwat onaangename toon in door te klinken. ‘Ottar veronderstelt dat Thorhall boze geesten - ‘Mar vaettir’ (1) - in zijn hoofd heeft, omdat hij nóóit een schip gekocht heeft. Thorhall zegt dat Ottar drie maanden geleden een ander deuntje zong, toen hij zijn gastvrijheid genoot en het schip kocht. Ottar is er nü zéker van dat Thorhall bezeten is, want hij is al in geen jaar van het eiland af geweest, en hij stelt voor dat ze een gaatje in Thorhalls hoofd maken, om er wat van die kwade geesten uit te laten. Thorhall stelt nu voor dat hij -zodra hij zijn bijl gepakt heeft - wel eens zal laten zien wélk hoofd er opengemaakt zal worden…’

Opeens ging Barney een licht op, en hij schudde zijn houding van toeschouwer van zich af, die hij had aangenomen, terwijl hij toekeek hoe die twee zwaargewichten langzaam maar zeker nijdig op elkaar werden, en zich op een moorddadige slachtpartij gingen voorbereiden. ‘Stóp!’ riep hij luid, maar zij negeerden hem volkomen. Hij probeerde het nog eens in het Oudnoors. ‘Nemit staoar’!(2) met hetzelfde resultaat. ‘Schiet een paar kogels in de lucht,’ schreeuwde hij tegen Dallas. ‘Maak er een eind aan, vóór het begint.’

1. Boze geesten.

2. Hou op (jullie, meervoud).

Tex vuurde op het grind, zodat de kogels ketsten en over het water scheerden. De twee Vikings keerden zich om, hun persoonlijk geschil een ogenblik vergetend. Barney liep haastig op hen toe.

‘Ottar, luister naar me. Ik denk, dat ik begrijp waar het over gaat.’

‘Ik heus wel weten waar het over gaat,’ gromde Ottar, terwijl hij een mokerachtige vuist balde. ‘Niemand zal Ottar een…’

‘Het is niet zo erg als het klinkt - er is alleen maar sprake van een misverstand.’ Hij trok Ottar aan zijn arm, zonder dat deze ook maar een fractie van een centimeter van zijn plaats week. ‘Doe, breng Thorhall naar huis, en geef hem wat bier. Ondertussen praat ik met Ottar.’ Dallas vuurde nog een paar schoten af, om het gesprek aan de gang te houden en tenslotte werden de twee mannen gescheiden, en liep Thorhall haastig naar binnen, om te drinken. ‘Zou jij met je eigen schip naar Vinland kunnen zeilen?’ vroeg Barney.

Ottar, die nog steeds kwaad was, moest even met zijn ogen knipperen en met zijn hoofdschudden, vóór hij wist waarover Barney het had.

‘Schip? Wat is er met mijn schip?’ zei hij tenslotte. Geduldig herhaalde Barney de vraag, en Ottar schudde nadrukkelijk nee.

‘Stómme vraag,’ zei hij. ‘Schepen als die van mij zijn voor invasies, moeten een rivier op kunnen en vlak langs de kust varen. Die zijn op de grote zee niet goed. Als je over de oceaan gaat, moet je een knorr hebben. Dit is een knorr. Ze verschilden inderdaad op vele punten van elkaar, nu Barney er eens goed op lette. Terwijl het Vikingschip met de drakekop lang en smal was, was deze knorr breed en rees hij hoog op uit het water. Het schip was minstens dertig meter lang. Het leek in alle opzichten een stevig schip. ‘Zou je met dit schip naar Vinland kunnen gaan?’ vroeg Barney.

‘Vast wel,’ zei Ottar, terwijl hij een blik in de richting van Thorhall wierp en zijn vuisten balde. ‘Waarom kóóp je het dan niet van Thorhall?’ ‘Jij ook al?’ brulde Ottar tegen Barney. ‘Wacht even - luister eerst even. Als ik het aandeel in géld op me neem, kun jij het je dan veroorloven dit schip te kopen?’

‘Dat kost een hoop marken.’

‘Zeilen is nu eenmaal een dure sport. Kun je het kopen?’ ‘Misschien wel.’

‘Dat is dan afgesproken. Als hij zegt dat je het een paar maanden geleden hebt gekocht, dan móét je dat gedaan hebben - raak me niet aan! Ik geef je het geld en de prof zal je terugbrengen naar IJsland, om de koop te sluiten, en alles is in orde.’ ‘Waar hebt u het over?’

Barney wendde zich nu tot Jens Lyn, die naar deze conversatie had staan luisteren. ‘Je begrijpt het toch, Lyn? Wij kwamen vanmorgen overeen dat Ottar naar Vinland zou zeilen. Hij vertelt me nu dat hij daarvoor een ander schip nodig heeft. Thorhall zegt dat hij naar IJsland is geweest en twee maanden geleden dit schip heeft gekocht. Dus dan moet hij dat inderdaad gedaan hebben. Laten we de zaak dan vlug voor hem regelen - vóór alles nóg ingewikkelder wordt. Neem Dallas mee, om je te beschermen, en leg alles uit aan Hewett. Of gebruik de motorboot maar liever. Ga met de hele bups naar IJsland - naar het IJsland van een paar maanden geleden - koop het schip, spreek af dat het vandaag hierheen gebracht wordt, en kom dan meteen terug. Het kan je niet méér dan een half uur kosten. Neem wat marken op bij de kassier, om het schip te kopen. En vergeet niet met Thorhall te praten, vóór je gaat uitzoeken hoeveel Ottar heeft betaald, dan kun je ineens het juiste bedrag meebrengen.’

‘Wat u zegt is een paradox,’ zei Jens. ‘Ik geloof niet dat dit mogelijk is…’

‘Het doet er niet toe wat jij gelooft. Jij krijgt salaris. Dóé het nou maar. Ik zal Thorhall wel een beetje olieën, zodat hij in een betere stemming is, als jullie terugkomen.’ De jeep reed weg, en Barney ging naar het huis, om het drinkgelag wat op te peppen.

De Noormannen hielden zich zorgvuldig in twee groepen gescheiden, de pas aangekomenen achter hun leider. Er werden vuile blikken geworpen en er werd weinig gedronken. Gino kwam op hem toe met een fles, die hij uit zijn plunje-zak had gehaald.

‘Zin in een slokje hiervan, Barney?’ vroeg hij. ‘Echt spul uit het oude land. Ik kan dat brouwsel van hier niet drinken.’

‘Jouw spul is bijna even slecht,’ zei Barney hem. ‘Maar probeer Thorhall, die zal het waarschijnlijk wel lekker vinden.’ Gino trok de kurk eraf en nam een lange slok. Toen stak hij de fles Thorhall toe. ‘Drekkit!’ zei hij in een Oudnoors dat ermee door kon. ‘Ok verio velkommir til Orkneya.’ (1) De roodgebaarde Viking aanvaardde de gastvrijheid, nam een slok, hoestte even, keek scherp naar de fles en dronk toen weer.

1. Drinken!… en welkom op de Orkney-eilanden.

De jeep was binnen het door Barney geschatte halve uur terug, maar er was toch nog genoeg tijd geweest, om het feest op gang te brengen; het bier vloeide rijkelijk en het grootste deel van de jenever was op. Even was er sprake van een kleine onderbreking van de feestvreugde, toen Ottar eraan kwam lopen. Thorhall stond snel op en ging met zijn rug tegen de muur staan, maar Ottar straalde van genoegen. Hij klopte Thorhall op diens schouders, en meteen waren alle moeilijkheden voorbij. Iedereen ontspande zich en het feest kwam nu pas goed op gang! ‘Hoe is het gegaan?’ vroeg Barney aan Jens Lyn, die veel behoedzamer uit de jeep stapte dan Ottar. In de paar minuten dat hij weg was geweest, had hij een baard van drie dagen gekregen, en onder zijn bloeddoorlopen ogen bevonden zich grote donkere wallen.

‘We hebben Thorhall gemakkelijk genoeg kunnen vinden,’ zei hij schor, ‘en we kregen een geestdriftige ontvangst en de koop van het schip verliep vlot. Maar wij mochten niet vertrekken, zonder het te vieren; dat ging dag en nacht door, en het duurde meer dan twee dagen, voor Ottar aan tafel in slaap viel en we hem naar buiten konden dragen. En kijk nou eens naar hem, daar zit hij waarachtig wéér te drinken, hoe hóudt hij het vol?’ zei Jens huiverend. ‘Gezond leven en volop frisse lucht,’ zei Barney. Het geschreeuw en de opgewekte Noorse vloeken waren niet van de lucht, ze werden steeds luider, en Ottar toonde geen spoor van vermoeidheid bij de hernieuwde feestvreugde. ‘Het ziet ernaar uit dat onze mannelijke hoofdrol en alle figuranten vandaag niet zullen werken, dus we zouden nu best even kunnen vergaderen, om de plannen voor het filmen in Vinland te bespreken en aan boord van dit schip… hoe heet het ook weer?’

‘Een knorr, eerste naamval: hér er knorrur, vierde naamval: um knorr…’

‘Hou op. Bedenk maar dat ik jou ook niet vertel hoe je een film moet maken. Ik wil wel eens een kijkje nemen op die knorr, hij lijkt stabiel genoeg voor een camera. We kunnen dan ook nagaan voor hoeveel opnamen we dat schip kunnen gebruiken. Daarna moeten we bespreken hoe we op de een of andere manier het schip op het spoor blijven, en daarna plannen maken voor een ontmoeting op Vinland. Er is een massa werk te doen. We zijn over de grootste berg heen, nu dalen we weer, maar… je weet nooit of er iets mis zal gaan.’

Een meeuw krijste luid, en Barney stak zijn hand uit en klopte op het gevlekte hout van de romp van de knorr.

Hoofdstuk 12

‘Ik vermoord je, jij mannhundr (1), om water in mijn gezicht te smijten!’ schreeuwde Ottar.

1. Een Oudnoorse uitdrukking van beledigende strekking. Kan vertaald worden met ‘menshond’, maar staat eigenlijk dichter bij het Duitse scheldwoord Schweinhund.

‘Afbreken,’ zei Barney, toen ze over het dek liepen, en hij overhandigde Ottar een handdoek. ‘Jouw claus is: “Blijf weg van dat zeil - ik zal de eerste man doden die daar een hand op durft te leggen. Zet alle zeilen bij! Ik kan land ruiken, zeg ik jullie. Geef de hoop niet op.” Dat is alles wat je moet zeggen. Er staat niets over water in je toespraak.’

‘Hij smeet expres water,’ zei Ottar vertoornd. ‘Natuurlijk deed hij dat. Je bent op zee, kilometers ver van land. Midden in een storm. De storm blaast zeeschuim in je gezicht. Dat overkomt je op zee toch doorlopend? Je wordt anders toch ook niet elke keer boos dat dat gebeurt en je gaat de zee toch ook niet uitschelden, of wel soms?’ ‘Niet op zee. Op droog land, vóór mijn huis.’ Het had geen zin hem opnieuw uit te leggen hoe je een film maakte, en hoe een film zo echt mogelijk moest lijken, en dat de spelers zich moesten indenken dat het allemaal werkelijkheid was. Hij had dit al ongeveer veertig maal te veel gedaan. Films betekenden nu eenmaal niets voor deze brok Viking-mannelijkheid. Wat betekende eigenlijk wel wat voor hem? Eten, drinken en eenvoudige genoegens. En tróts!

‘Ik ben verbaasd dat je je door zoiets als een beetje water zo van streek laat brengen,’ zei Barney, en wendde zich toen tot de dichtstbijstaande toneelknecht. ‘Geef me een volle emmer, wil je, Eddie, recht in mijn smoel.’ ‘Zoals u zegt, mr. Hendrickson.’

Eddie haalde ver uit en smeet de inhoud van de emmer in de luchtstroom van de windmachine, die de volle laag in Barney’s gezicht blies.

‘Gewéldig,’ zei hij, terwijl hij probeerde niet te klappertanden. ‘Bijzonder verfrissend! Wat water in mijn gezicht kan mij niets schelen hoor.’ Zijn glimlach had iets gedwongens, want hij was bijna dood van de kou. De septembermiddagen op de Orkney-eilanden waren al koud genoeg zónder dat je tot op je hemd toe nat werd. En nu sneed een harde windvlaag als een mes door zijn natte kleren.

‘Smijt water tegen me aan!’ beval Ottar. ‘Ik zal je eens wat laten zien met water.’

‘Opkomen - en vergeet je tekst niet.’ Barney stapte uit het bereik van de camera en de man van de projector riep hem toe:

‘De spoel is bijna afgewonden, mr. Hendrickson.’

‘Wind hem dan gauw weer op, anders zitten we hier de hele nacht.’

De door de storm hoog opgezweepte zee verdween nu van het projectiedoek, en het gezelschap herademde. De toneelknechten op hun platform vlakbij de knorr schakelden de elektrische pomp in, om hun vat weer met zeewater te vullen. Ottar stond alleen bij het roer van het op het strand getrokken schip, en fronste woedend zijn voorhoofd naar de wereld. De sterke schijnwerpers maakten van de knorr en het stuk strand erachter een schitterend verlicht schouwspel, terwijl de rest van de wereld in duisternis gehuld was. ‘Geef me eens een sigaret,’ zei Barney tegen zijn secretaresse. ‘Die van mij zijn nat.’

‘Klaar om verder te gaan, mr. Hendrickson,’ riep de man van de projector.

‘Goed zo. Op je plaatsen allemaal, camera!’ De twee toneelknechten wierpen zich nu met hun volle gewicht op de hefbomen, zodat het stukje namaakdek waar Ottar op stond heen en weer waggelde. ‘Actie.’

Met op elkaar geklemde kaken keek Ottar de storm tegemoet. Hij worstelde met het roer, dat een man beneden, die niet te zien was, probeerde uit zijn handen te wringen. ‘Blijf van het zeil weg,’ schreeuwde hij. ‘Bij Thor, ik zal iedere man doden die het zeil aanraakt.’ Het water stortte over hem heen, en hij lachte koeltjes. ‘Ik geef niet om dat water - ik hou van water! Volle zeilen - ik kan land ruiken. Blijf hopen.’

‘Ophouden,’ beval Barney.

‘Hij is een groot improvisator,’ zei Charley Chang. ‘Dat was niet helemaal de tekst die ik schreef.’

‘We zullen het erin laten, Charley. Elke keer dat hij er zó dichtbij komt, vind ik het al in de roos geschoten, hoor.’ Barney verhief zijn stem. ‘Goed zo. Daarmee is het voor vandaag afgelopen. Morgen om half acht beginnen; dan kunnen we van het ochtendlicht profiteren. Jens, Amory -ik wil jullie nog even spreken voor jullie weggaan.’ Zij stonden nu op het middenschip, vlak bij de grote mast, en Barney schopte met zijn hiel tegen het dek.

‘Zou dit ding werkelijk Noord-Amerika kunnen halen?’ vroeg hij.

‘Daar is geen twijfel over mogelijk,’ zei Jens Lyn. ‘Deze Noorse knorrs waren betere oceaanboten - en snellere - dan die van Columbus, of dan de Spaanse en Britse schepen die vijfhonderd jaar later naar de Nieuwe Wereld zeilden. De geschiedenis van deze schepen is in de saga’s goed opgetekend.’

‘Herinner je je nog dat we de laatste tijd aan enkele saga’s zijn gaan twijfelen?’

‘Er is nog meer bewijsmateriaal. In 1932 maakte een nagemaakt model van een van deze schepen, dat precies achttien meter lang was, de overtocht langs de route die Columbus heeft genomen, en verbeterde de beste tijd van Columbus met 30 procent. Er bestaan vele misvattingen omtrent deze schepen. Zo wordt er bijvoorbeeld geloofd dat zij alleen maar voor de wind konden lopen met hun grote vierkante zeil. Toch konden ze - kunnen ze - met een snelheid van vijf knopen tegen de wind in varen. Het laveren tegen de wind in - dat is erg interessant - wordt beita genoemd. Daarvan is onze huidige uitdrukking “tegen de stroom opboksen” afgeleid.’

‘Ik geloof je op je woord. Wat is dat toch voor een stank?’ ‘Dat is de lading,’ zei Jens, terwijl hij naar de overal op het dek liggende vormloze massa’s wees, die met stevig dichtgebonden huiden waren afgedekt. ‘Deze schepen hebben geen ruim, dus de hele lading wordt aan dek gestouwd.’ ‘Wat is dat dan voor een lading - Limburgse kaas soms?’ ‘Nee. Voornamelijk voedsel; ook veevoer, bier en zo. Die stank komt van de dekhuiden, die met zeehondevet, teer en boter waterdicht zijn gemaakt.’

‘Vindingrijk volkje,’ zei Barney. Hij wees nu naar de holle ruimte in een donkere plek achter de mast. ‘Wat is er gebeurd met die handpomp die je hier zou installeren? Dat schip móét naar Vinland, anders hebben we geen film. Ik wil dus alle voorzorgen treffen, om daar zeker van te zijn. Amory zei dat een pomp een grote verbetering zou zijn… dus waar is hij nu?’

‘Ottar weigerde hem mee te nemen,’ zei Jens. ‘Hij was érg achterdochtig en bang dat het ding kapot zou gaan en dat hij dan niet zou weten hoe hij hem weer moest maken. Je kunt één ding zeggen vóór het systeem dat zij toepassen: een man in die put, die een emmer water vult en een andere man op het dek, die het water met dat houten ding overboord gooit, namelijk dat het dan wel een beetje onbeholpen en ruw mag zijn, maar dat het tenminste altijd werkt.’ ‘Zolang ze emmers en mannen hebben, en ik ben er zeker van dat ze die genoeg hebben. Goed, dat slik ik dan maar. Ik wil Ottar zijn vak niet leren - ik wil er alleen zeker van zijn dat hij er komt. Waar is dat navigatieding, dat je in elkaar geprutst hebt, Amory?’

‘Dat is in de romp aangebracht, op een plek waar er niet mee geknoeid kan worden, alleen een eenvoudige wijzerplaat waar de stuurman naar kan kijken is zichtbaar.’ ‘Zal het werken?’

‘Ik zie niet in waarom niet. Die Noormannen zijn van huis uit al goede navigators. Hun overtochten duren gewoonlijk heel kort, dus ze kunnen blijkbaar hun koers uitzetten en van een landmerk achter ze, naar één vóór ze zeilen. Zij weten hoe de oceaanstromen lopen en kennen de gewoonten van de zeevogels, dus ze kunnen ze naar het land volgen. Daar komt nog bij dat ze de breedte vrij nauwkeurig kunnen schatten, door de hoogte van de poolster boven de horizon. Elke hulp die we ze geven, moet passen in hun eigen systeem. Dus het kan slechts bijkomstige hulp zijn - maar één die geen rampen veroorzaakt, als hij zou falen. Het duidelijkst zou een eenvoudig magnetisch kompas zijn, maar dat zou voor hén te vreemd zijn, en een kompas is nogal moeilijk te gebruiken - zo ver in het Noorden, waar zoveel magnetische krachtvelden zijn, en waar het verschil tussen de geografische Noordpool en de magnetische Noordpool zo groot is.’

Dat heb je dus niet gedaan. Maar wat heb je dan wél gedaan?’

‘Ik heb een gyrokompas in het vooronder gezet tegen de romp, tegelijk met een stel langwerkende batterijen. Wij zetten het aan als ze vertrekken, en het duurt minstens een maand voor het uitvalt. Het gyrokompas is een van de nieuwe mini-apparaatjes, die voor raketten zijn ontwikkeld. En dan is er hier vlak voor je de kompas-noteerder.’ Barney keek naar de witte wijzer, die duidelijk zichtbaar was tegen de zwarte wijzerplaat achter heel dik glas. Op de wijzerplaat was niets te zien; alleen stond er een grote witte plek op aangegeven.

‘Ik hoop dat dit meer betekent voor Ottar dan voor mij.’ ‘Hij is er erg mee in zijn schik,’ zei Amory. ‘Ja, hij is er zelfs erg enthousiast over. Misschien wordt het duidelijker als ik er even een schetsje bij maak.’ Hij haalde een viltstift en een blocnote uit zijn zak, en maakte snel een eenvoudige schets.

‘De stippellijn stelt voor zestig graden noorderbreedte, en je zult opmerken dat deze evenwijdig aan de normale route loopt, die Ottar zou volgen om Kaap-Farewell te bereiken. Hier, om de punt van Groenland, naar het westen toe, terwijl hij de hoogte van de Poolster telkens zou moeten schatten, om op die breedtegraad te blijven. Wat wij zullen doen is het volgende. We stellen het gyrokompas zó in, dat het altijd naar Kaap-Farewell wijst. Als de wijzer op de repeteer-wijzerplaat met de stip samenvalt - ze zijn allebei lichtgevend en dus ‘s nachts zichtbaar - dan vaart het schip in de goede richting. Op die manier zullen ze regelrecht naar de punt van Groenland worden geloodst…’

‘Waar ze de winter bij een paar familieleden van Ottar zullen gaan doorbrengen. Tot zover is het in orde - prima -maar wat gebeurt er in de lente, als ze verder moeten? Deze zestigste-breedtegraad-koers zal ze regelrecht naar de Hud-sonbaai brengen!’

‘We zullen het kompas opnieuw moeten instellen,’ zei Arno-ry. ‘Ottar zal op ons wachten, en wij zetten er nieuwe batterijen in en richten het kompas naar de Belle-Islestraat tussen Newfoundland en Labrador. Hij moet dan intussen genoeg vertrouwen in het instrument hebben gekregen, om het te gebruiken - ook al gaat zijn koers dan niet langer langs een breedtegraad. Maar de Oost-Groenlandstroom loopt in dezelfde richting en daar is hij mee vertrouwd. Het zal hem geen moeite kosten Labrador of Newfoundland te vinden.’ ‘Hij zal Vinland wel vinden,’ zei Barney. ‘Maar hoe vinden wij hém?’

‘Ik heb een draadloze responder bij de batterijen gedaan.

Die zal automatisch een signaal uitzenden, als hij ons radiosignaal ontvangt. Dan is het voor ons alleen nog maar een kwestie van de radiopeiler gebruiken.’ ‘Dat klinkt feilloos. Laten we hopen dat het dat ook is.’ Barney keek naar de lage boorden en naar de smalle mast. ‘Ik zou niet eens met dit ding over de baai durven varen. Maar ja, ik ben dan ook geen Viking. Mórgen is de grote dag. We hebben alle opnamen die we hier moesten maken gemaakt. Laat het schip morgenvroeg uitvaren. Dan laten we het eerst een paar maal in en uit de haven komen. Wij maken intussen opnamen vanaf de kust en aan boord van het schip. Daarna laat je je “postduif’ in de goede richting draaien, en dan laten we hem gaan. En dat instrumentje van je kan maar beter góéd werken, Amory, of we blijven allemaal in Vinland bij de Indianen wonen. Als ik deze film niet met me mee terug kan brengen, heeft het gewoon geen zin om nog terug te gaan.’

Gino stak zijn hoofd als een duveltje in een doosje uit de hoosput, en wuifde. ‘Ze kunnen hem nu afduwen, ik ben klaar.’

Barney wendde zich tot Ottar, die onverschillig op de helmstok leunde, en zei: ‘Geef het vertreksein, wil je?’ De vermoeide zeelui gromden sinister, toen zij nóg eens de windas omhoog brachten. Ze hadden het grote vierkante zeil op-en-neer laten zakken en al vanaf de dageraad om de baai gelaveerd, terwijl de opnamen over het scheepsvertrek werden gemaakt. Toen de trommel van de windas keerde, kraakte het geoliede walrushuidtouw door de opening bovenin de mast en hees het dode gewicht op van het omvangrijke wollen zeil, dat nog zwaarder was gemaakt door de repen zeehondehuid die eraan genaaid waren, om er vorm aan te geven. Gino richtte de camera op de mast, om hem te filmen als hij omhoog kwam.

‘De tijd is laat,’ zei Ottar. ‘Als we vandaag zeilen, kunnen we beter gauw vertrekken.’

‘We zijn bijna klaar,’ zei Barney hem. ‘Ik wil nog één goede opname hebben van je, als je de baai verlaat, en dat zal dan de laatste zijn.’

‘Die opname heb je vanmorgen al gemaakt, wegzeilen in de dageraad, zei je.’

‘Dat was vanaf de kust. Nu wil ik dat jij en Slithey aan de helmstok staan, als je van je huis wegzeilt naar het onbekende…’

‘Op mijn schip géén vrouwen aan de helmstok!’

‘Ze hoeft niet écht te sturen. Ze komt alleen maar naast je staan. Misschien houdt ze je arm even vast, dat is toch niet zo veel gevraagd?’

Ottar schreeuwde een stortvloed van bevelen, terwijl het zeil tot bovenaan de mast werd gehesen. De val die het had opgetrokken, werd nu bevestigd, om als pardoen te functioneren en werd losgemaakt van de trommel van de windas; toen werd het ankertouw ervoor in de plaats vastgemaakt. Met veel krachtsinspanning werd het anker nu opgehesen -alles werd door Gino op de film vastgelegd - en vervolgens aan boord gehesen, een kilik die vol hing met zeewier en gemaakt was van een grote steen, die in een omlijsting van houten balken was geklemd. Het schip begon nu op gang te komen, toen de wind de zeilen bol blies, en Barney haastte zich om de camera in de goede stand te brengen. ‘Slithey,’ riep hij uit. ‘Opkomen, en gauw een beetje.’ Het was niet gemakkelijk om van de fok naar het achterdek van de knorr te komen, nu hij helemaal geladen was. Daar er nergens een kajuit was en maar twee kleine slaaphutten, was niet alleen de lading aan dek gestouwd, maar daartussen en -omheen zaten of stonden meer dan veertig mensen, zes onderontwikkelde koeien en een aftandse stier, een kleine kudde schapen en twee geiten, die bovenop de bovenste lading waren geklommen. Het geloei, geblaat en geschreeuw maakte dat je nauwelijks kon denken. Slithey liep struikelend en strompelend tussen dit alles door, en Barney hielp haar op het kleine dek. Ze droeg een wit gewaad met een laag uitgesneden keursje en zag er érg aantrekkelijk uit met haar lange blonde vlechten en haar wangen die rozig waren van de wind.

‘Ga daar vlak naast Ottar staan,’ zei Barney tegen haar. Toen liep hij zelf het beeld uit. ‘Camera.’

Goede opname van hun hoofden van achteren gezien,’ zei Gino.

‘Ottar,’ riep Barney luid. ‘Wil je je om Thors’ wil omdraaien. Je kijkt de verkeerde kant uit.’

‘Ik kijk de goede kant uit, om te sturen,’ zei Ottar koppig, terwijl hij aan de helmstok bleef staan en recht in de richting van het verdwijnende land keek. ‘Als je afvaart, moet je altijd in de richting van het land kijken, om zeker te zijn dat je de goede richting aanhoudt. Zó hoort het.’ Met een enorme hoeveelheid smeekbeden, vleierij - en omkoperij - slaagde Barney erin Ottar en Slithey aan de andere kant van de helmstok te krijgen, waar Ottar moest sturen door over zijn schouder te kijken. Slithey stond vlak naast
hem; haar hand rustte op het hout vlak naast de zijne, en ze maakten opnamen van de steeds smaller wordende kuststrook.

‘Ophouden maar,’ beval Barney tenslotte, en Ottar ging opgelucht weer in de juiste stand staan.

‘Ik zal jullie aan wal zetten, als we om de punt zijn,’ zei hij. ‘Best,’ zei Barney. ‘Ik zal de radio aanzetten en zorgen dat een van de vrachtwagens op ons wacht.’ Het over boord slingeren van de camera was het enige riskante gedeelte van de onderneming nu, en Barney bleef aan boord, nadat de anderen waren ontscheept. Hij wachtte, tot de camera veilig aan land was. ‘Tot ziens in Vinland,’ zei hij, terwijl hij zijn armen een paar maal over elkaar sloeg, om het bloed in zijn vingers weer tot stromen te brengen; ze zagen wit van de kou.

De Viking verspilde geen ogenblik meer. Zodra Barney aan wal was gesprongen, beval hij opgelucht schreeuwend en luid vloekend dat de beitass in de goede stand moest worden gebracht. Deze lange paal paste in een houder in het dek, en het andere uiteinde raakte de rand van het zeil, zodat het in de wind zwiepte. Het schip raakte voor de laatste keer los van de wal en stevende naar de open zee, terwijl het geschreeuw en de geluiden van de dieren in de verte wegstierven.

‘Als ze het nou maar halen,’ zei Barney half hardop. ‘Als ze het nou toch maar halen.’ Hij draaide zich plotseling om en stapte in de vrachtwagen. ‘Breng me naar het tijdplatform -en gauw een beetje,’ zei hij tegen de chauffeur. Hij kon tenminste de helft van zijn ongerustheid wegnemen, door meteen na te gaan of het schip veilig en wel in IJsland zou landen. De tijdmachine vereenvoudigde zijn problemen wel niet, maar verkortte in ieder geval wel de periode van wachten en nagelbijten een heel stuk.

Toen zij aan kwamen rijden, was het kamp in rep en roer; de tenten werden neergehaald en alles werd opgeladen voor de verplaatsing naar de nieuwe kampplaats, maar Barney had er geen oog voor. Hij trommelde ongeduldig tegen de voorruit van de auto. De hele zaak was vergeefse moeite, als er iets met het schip zou gebeuren. Hij was de wagen al uit, toen deze nog niet eens helemaal tot stilstand was gebracht bij het tijdplatform. De jeep was al opgeladen, en Tex en Lyn keken toe hoe de professor de batterijen van het vremeatron oplaadde. ‘Waar is Dallas?’ vroeg Barney. Tex wees met zijn duim. ‘Op de w.c.’

‘Op een ogenblik als dit!’

‘We kunnen zonder hem vertrekken,’ zei Tex. ‘We hoeven dat karwei niet beslist samen op te knappen. Alles wat we te doen hebben is Ottars winterrantsoen whisky afleveren, als we eenmaal weten dat hij in goede orde is aangekomen.’ ‘Je zult moeten doen wat ik zeg. Ik wil dat er twee mannen bij zijn ter bescherming, je kunt nooit weten. Ik wil geen risico’s. Daar komt hij al… opschieten maar.’ Barney stapte van het tijdplatform al, toen de professor het veld begon te activeren. Als altijd scheen de reis - vanuit het gezichtspunt van de waarnemer - niet meer dan een fractie van een seconde in beslag te nemen. Het platform verdween en verscheen weer enkele decimeters verder. Toch was er wel iets veranderd. Professor Hewett had zich in zijn instrumentenkamer opgesloten, terwijl de rest in de jeep zat, waarvan de kap en de zij- en sluitzeilen gesloten waren. Alles was bedekt met bijna dertig centimeter sneeuw, en er blies uit het krachtveld van het vremeatron een soort vliegende sneeuwstorm, die het gras in de omgeving bedekte.

‘En?’ riep Barney. ‘Wat is er gebeurd? Kom eruit en breng gauw verslag uit.’

Dallas stapte uit de jeep en baggerde door de sneeuw naar hem toe. ‘Dat IJsland,’ zei hij. ‘Wat een klimaat hebben ze daar in oktober.’

‘Spaar me het weerbericht. Maken Ottar en het schip het goed?’

‘Alles is prima in orde. Het schip ligt voor de winter op de wal getrokken en toen we weggingen, waren Ottar en zijn oom samen hevig aan het pimpelen van de drank die wij meebrachten. Een poos waren we bang dat we hem niet te zien zouden krijgen: de professor moest viermaal springen om hem te vinden. Het schijnt dat hij een poosje op de Faeroer-eilanden gebleven is. Onder ons gezegd en gezwegen geloof ik nooit dat hij ooit naar IJsland was gegaan, als de dorst hem niet te machtig was geworden. Als je eenmaal dat gedistilleerde spul gewend bent, dan smaakt die zelfgemaakte drank niet meer zo best.’

Barney ontspande zich, voor het eerst sinds lange tijd besefte hij, toen de spanning afnam. Zelfs slaagde hij erin even te glimlachen.

‘Fijn. Laten we dan nu het gezelschap verplaatsen, zolang we hier nog wat daglicht hebben.’ Hij stapte op het tijdplatform en liep zorgvuldig in de sporen van de jeep, zodat hij zijn schoenen niet vol smeltende sneeuw zou krijgen, en
opende de deur naar de controlekamer. ‘Genoeg voltage om nóg eens te springen?’ vroeg hij. ‘Nu die motorgenerator werkt, worden de batterijen te allen tijde opgeladen. Een grote verbetering.’ ‘Neem ons dan even mee naar het komende voorjaar, het jaar 1005, en zet ons af op een goed plekje van Newfound-land, een van die plaatsen die u met Lyn onderzocht heeft, toen u naar Viking-nederzettingen uitkeek.’ ‘Ik weet een prima plekje,’ zei professor Hewett, terwijl hij in een notitieboekje bladerde. ‘Een ideaal oord.’ Hij verzette de coördinaten op het bord en sloeg het vremeatron aan. Nu volgde het bekende gevoel van de verplaatsing in de tijd, en het tijdplatform streek neer op een rotsachtige kust. De golven spoelden als ze tegen de kust braken, bijna over hen heen, en het zeewater spatte sissend op de sneeuw neer. Een donkere klip torende hoog boven hen uit, brokkelig en angstwekkend.

‘Hoe noemt u dit?’ riep Barney boven het donderend geweld van de brekende golven uit.

‘Verkeerde coördinaten, ‘riep de professor terug. ‘Een kleine vergissing. Dit is een ander plekje.’

‘Moet u mij vertellen! Laten we maar gauw gaan, voor we in zee spoelen.’

De tweede sprong in de tijd bracht hen naar een grazige weide, die uitkeek over een kleine baai. Hoge bomen stonden in een rij tegen de heuvelhellingen om hen heen als het ware, in gesloten gelederen, en er kronkelde zich heuvelafwaarts een helder, snelstromend beekje door de weide naar zee.

‘Dit lijkt er meer op,’ zei Barney, toen de anderen uit de jeep klommen. ‘Waar zijn we, Jens?’

Jens Lyn keek om zich heen, haalde de lucht diep in, en glimlachte. ‘Ik herinner me dit heel goed, een van de eerste plekjes die we hebben onderzocht. Dit is de Epaves Bay, eigenlijk een uitloper van de Sacred Bay, bij de meest noordelijke punt van Newfoundland. Dat daar in de verte is de Strait of Belle Isle. De reden waarom we dit plekje hebben onderzocht…’

‘Geweldig. Ziet er precies zo uit als we nodig hebben. En is dat instrument, dat in Ottars schip is ingebouwd, niet op déze straat afgestemd?’ ‘Dat klopt.’

‘Dan is dit het geschiktste plekje voor ons.’ Barney bukte zich, raapte wat met zeewater doortrokken sneeuw van het platform op en begon er een bal van te kneden. ‘We zullen 124 de omgeving daar beneden bij de riviermonding van de beek aan Ottar overlaten. En dan zetten we ons kamp daar rechts, aan de overkant op, bovenaan de wei. Het ziet er vlak genoeg uit, om de camera uit de twintigste eeuw stabiel neer te zetten. Laten we maar meteen gaan. Terug om het kamp te verplaatsen. En dan wil ik eerst die natte sneeuw hier weggeruimd hebben, zodat niemand met een gebroken been komt te zitten.’

Dallas boog zich voorover, om de veter van zijn laars vast te maken, en dat doelwit was te breed om weerstaan te kunnen worden. Barney mikte zijn sneeuwbal recht in het midden van het strak gespannen stukje katoen. ‘Daar gaat-ie dan, Vikings,’ zei hij vrolijk. ‘Laten we ons in Vinland vestigen.’

Hoofdstuk 13

De hele wereld leek hen grauw, stil, vochtig en neerdrukkend. De mist verstikte alles, slurpte zowel het geluid als het licht op, zodat de oceaan vóór hen een onzichtbare aanwezigheid was, tot er een lage golf aanrolde, die zwijgend in schuim uiteenspatte, terwijl hij tegen de helling van het zandige strand opstoof tot bijna aan hun voeten. De vrachtwagen, die nog geen drie meter van hen af stond, was slechts een donkerder blok in de mist. ‘Laten we het nog eens proberen,’ zei Barney, terwijl hij met een schuin oog naar de vochtige muur van leegte keek. Dallas, die tegen het weer werd beschut door een enorme zwarte poncho en een breedgerande Stetson, hief de hoge-drukfles met kooldioxyde, waar de misthoorn aan was verbonden, op en opende het ventiel. Het klaaglijke, loeiende geluid jammerde over het water, en galmde nog in hun oren na, nadat het ventiel gesloten was. ‘Hoorde je dat?’ vroeg Barney.

Dallas hield zijn hoofd scheef en luisterde. ‘Niets - alleen de golven.’

‘Ik durf er een eed op te doen dat ik een plassend geluid hoorde, net of er iemand roeide. Laat hem nog eens jammeren en blijf daar om de minuut mee doorgaan en luister goed tussen twee stoten in.

De misthoorn klonk weer, toen Barney de helling op sukkelde naar de vrachtwagen, waarvan de laadbak, als bij een legerwagen, met canvas bedekt was. Hij keek achterin. ‘Nog verandering?’ vroeg hij.

Amory Blestead schudde zijn hoofd, zonder zich van de radio-ontvanger af te wenden. Hij had een koptelefoon op zijn hoofd geklemd en was bezig langzaam de knop om te draaien van de gerichte raamantenne bovenop het toestel. Hij draaide eerst in de ene richting, dan in de andere. Toen keek hij op en tikte even tegen de richter onderaan de antenne.

‘Voor zover ik het kan zeggen, heeft het schip zich niet bewogen,’ zei hij. Volgens mijn peiling liggen ze nog steeds op dezelfde plaats. Ze wachten waarschijnlijk tot de mist optrekt.’

‘Hoever zijn ze weg?’

‘Barney, nou moet je redelijk blijven. Ik heb je al honderd keer verteld dat ik met deze installatie wél de richting kan nagaan, maar niet de afstand kan meten. Ik kan niets opmaken uit de seinsterkte van de responder. De afstand kan een mijl zijn, het kan ook vijftig mijl zijn. De geluidssterkte is toegenomen, sinds we het schip drie dagen geleden voor het eerst hoorden, ze zijn dus dichterbij gekomen, maar dat is alles wat ik weet. En ik kan de afstand niet berekenen naar de peilingen, omdat er teveel veranderlijke factoren bij komen. We zijn achteruit en vooruit gegaan, dus kan ik niet de snelheidsmeter van de vrachtwagen gebruiken, om vanuit te gaan en het Vikingschip móét bewogen hebben.’

‘Je hebt me al overtuigd. Dát kun je me dus niet vertellen -maar wat kun je me vertellen?’

‘Hetzelfde als daarnet. Het schip is achttien dagen geleden van Groenland weggezeild. Ik heb het gyrokompas afgesteld op Strait of Belle Isle, heb nieuwe batterijen ingezet en de responder ingeschakeld en gecontroleerd. We hebben ze nagekeken, toen ze vertrokken.’

‘Jij en Lyn vertelden me dat de overtocht maar vier dagen zou duren,’ zei Barney, die met zijn tanden een kapotte nagel afbeet.

‘We zeiden dat het misschien maar vier dagen zou duren, maar we zeiden ook dat, als het weer slecht werd, de wind veranderde of iets dergelijks, het veel langer zou kunnen gaan duren. En dat is gebeurd. Maar we hébben een signaal van de responder opgevangen, en dat betekent dus dat ze de overtocht veilig en wel hebben volbracht.’ ‘Dat was twee dagen geleden - wat heb je de laatste tijd voor me gedaan?’

‘Als oude vriend, Barney, wil ik je toch eens zeggen dat dat tijdreizen verschrikkelijk op je zenuwen werkt. Wij worden verondersteld een film te maken, weet je nog wel? Al dat andere wat we doen, valt eigenlijk buiten onze echte taak -niet dat er iemand over klaagt hoor. Doe toch niet zo moeilijk, wees niet zo gespannen, dan maak je het voor ons allemaal gemakkelijker en voor jezelf ook.’ ‘Je hebt gelijk, je hebt gelijk,’ zei Barney, die, zo hij er al ooit toe zou kunnen komen zijn verontschuldigingen aan te bieden, dat nu bijna zou hebben gedaan. ‘Maar twéé dagen -dat wachten werkt op je zenuwen na een poosje.’ ‘Er is echt niets om ongerust over te zijn. Met deze mist, en praktisch gesproken geen wind, vlak voor een onbekende kust - dan gaan ze heus niet doorvaren. Het heeft geen zin wat rond te roeien, als je niet weet waar je heengaat. Op dit ogenblik zijn we volgens de richtingzoeker zó dicht bij hen als we op de wal maar kunnen komen en als de mist optrekt kunnen we ze binnen loodsen…’

‘Hé!’ schreeuwde Dallas vanaf het strand. ‘Ik hóór iets, daar in de verte op het water.’

Barney glibberde half lopend, half vallend de helling af naar het strand. Dallas had zijn hand achter zijn oor gezet en luisterde gespannen.

‘Stil,’ zei hij, ‘Probeer eens of je het kunt horen. Daarginds in de mist. Ik zwéér je dat ik iets in het water hoorde plassen, zoiets als roeien, en ik hoorde stemmen.’ Er kwam weer een golf aanrollen, die brak en weer terugvloeide, en één ogenblik was er een ademloze stilte - toen konden ze duidelijk de slagen van roeiriemen horen. ‘Je hebt gelijk!’ schreeuwde Barney. Toen verhief hij zijn stem en riep nog luider. ‘Hier heen - deze kant uit!’ Dallas schreeuwde ook luid, de misthoorn werd een ogenblik totaal vergeten, toen uit de mist een duistere vorm boven de zee opdoemde.

‘Het is de sloep,’ zei Dallas. ‘Die ze op het dek hadden liggen.’ Zij riepen en wuifden, toen opeens de mistbank scheurde, en zij de boot én de mannen in de boot duidelijk konden zien.

De boot was van een donker soort huiden gemaakt, en de drie mannen erin droegen bontparka’s, waarvan de capuchons teruggeslagen waren, zodat hun lange zwarte haren niet bedekt waren.

‘Dat zijn géén Vikings,’ zei Tex, terwijl hij met zijn arm zwaaide, zodat zijn zwarte poncho opwaaide. ‘Wie zijn dat?’ Toen hij dit deed, staken de twee mannen die achterin zaten hun ronde peddels in het water, maar de man die voorin knielde, sloeg zijn arm naar voren en er flitste iets door de lucht naar Dallas toe.

‘Ze hebben me geraakt!’ schreeuwde Dallas, en viel op zijn rug, terwijl er een speer in zijn borst stak. De misthoorn viel op het strand naast hem neer. Het ventiel schoot open en het geluid loeide over het water. Toen dat gebeurde, wendden de mannen in de boot zich om, en peddelden snel de andere kant uit. Met enkele slagen waren ze weer in de mist verdwenen.

‘Slechts enkele seconden waren voorbij tussen het moment dat zij verschenen tot het ogenblik dat zij verdwenen, en Barney stond daar, verbijsterd en verdoofd door de geluidsgolf en de aanslag. Het denken viel hem moeilijk, maar eerst moest de misthoorn tot zwijgen worden gebracht, voor hij zich tot Dallas wendde, die nog steeds roerloos op zijn rug lag en eruit zag als een dode haring. ‘Trek dit ding eruit, wil je?’ zei Dallas op kalme toon.

‘Ik zal je pijn doen - je kunt er dood door bloeden - ik kan toch niet…’

‘Het is niet zo erg als het er uitziet. Maar let goed op dat je hem meteen omhoogtrekt en hem niet dieper drukt.’ Barney trok behoedzaam aan de houten speer, hij kwam er vrij vlot uit, maar hij was in Dallas’ kleding gehaakt. Daarom moest hij zich met beide voeten schrap zetten en met beide handen heel hard trekken. Hij kwam los en scheurde een grote reep van de met een rubberlaag beplakte stof van de poncho stuk. Dallas ging overeind zitten en tilde de poncho op, toen scheurde hij zijn jasje en overhemd open. ‘Kijk daar eens,’ zei hij, terwijl hij op een rode striem op zijn ribbenkast wees. ‘Nog een paar centimeter meer naar rechts en hij zou dwars door me heen zijn gegaan. Die haak groef zich steeds dieper in, als ik bewoog, en ik voelde me daarnet veel erger dan het er nu uitziet, dat kan ik je wel vertellen.’ Hij raakte de scherpe baard aan, die van de ivoren punt van de speer uitstak.

‘Wat is er gebeurd?’ riep Amory uit, terwijl hij uit de richting van de vrachtwagen de helling af kwam lopen. ‘Wat is dat? Was er geen boot?’

Dallas stond rechtop en stak zijn hemd weer tussen zijn broek. ‘We hebben contact gehad met de inboorlingen,’ zei hij. ‘Zien eruit als Indianen of Eskimo’s óf er is hier iemand al geland vóór de Vikings. ‘Ben je erg gewond?’

‘Niet dodelijk. Deze speer droeg mijn naam blijkbaar niet.’ Hij grinnikte en bekeek het wapen wat nauwkeuriger. ‘Mooi stukje werk, prachtig gesneden en goed van gewichtsverdeling.’

‘Het bevalt mij niet,’ zei Barney, terwijl hij een ietwat vochtige sigaret tevoorschijn haalde. ‘Had ik al niet genoeg last zoals de toestand was? Ik hoop nu maar dat ze het Vikingschip niet vinden.’

‘Dat hoop ik wel,’ zei Dallas wraakzuchtig. ‘Ik denk niet dat Ottar ze niet aan kan.’

‘Wat ik jullie wilde vertellen,’ zei Amory. ‘Daarboven in de truck kun je zien dat de mist optrekt, en de zon komt er hier en daar al door.’

‘Nou, dat zal dan tijd worden,’ zei Barney, terwijl hij heel diep aan zijn sigaret trok, zodat deze sputterde en knetterde. Toen de zon de mist eenmaal wegbrandde, werd het heel gauw helder, geholpen door de westenwind, die onafgebroken in hun gezicht blies. Binnen een half uur was de mist volkomen opgetrokken en daar lag, ongeveer een mijl van de kust af, duidelijk zichtbaar de knorr van Ottar. Barney glimlachte bijna. ‘Geef ze een signaal op dat ding,’ zei hij. ‘Als ze maar eenmaal deze kant uitkijken, zullen ze vanzelf de truck wel zien.’

Dallas bleef de C0_2-cilinder hanteren, tot hij tenslotte begon te piepen en het begaf, maar het had het beoogde resultaat. Zij konden zien dat het grote zeil gereefd werd, toen weer opzwol nadat het omgeduwd was en er verscheen een wit zog van schuim achter de boot, toen hij vaart begon te krijgen. Er was geen spoor te bekennen van de huidboot, die even plotseling scheen te zijn verdwenen als hij verschenen was.

Enkele meters van de kust af keerde de knorr en bleef met flapperende zeilen op de zachte golfslag heen-en-weer schommelen. Er werd druk met armen gezwaaid en er klonken onverstaanbare kreten.

‘Kom op,’ schreeuwde Barney. ‘Kom aan land. Waarom brengen jullie dat ding niet naar de kust?’ ‘Ze moeten hun redenen hebben,’ zei Amory. ‘Het soort kust hier of zoiets.’

‘Nou, hóé kunnen ze verwachten dat ik daar naar ze toe ga?’ ‘Misschien zwemmen,’ opperde Dallas. ‘Slimme kerel, hoor! Misschien kon je er wel even heen-zwemmen met de hondjesslag en ze een boodschap geven.’ ‘Kijk daar eens,’ wees Amory. ‘Ze hebben nog een boot aan boord.’ De eigen sloep van de knorr, een zes meter lang miniatuur van het moederschip, was nog steeds op het dek te zien, maar een kleinere boot werd nu overboord gehesen. ‘Iets aan dat ding komt me bekend voor,’ zei Dallas. Barney keek er even naar. ‘Je hebt gelijk ook. Hij ziet er net zo uit als die van die roodhuiden daarnet.’ Twee mannen klommen in de deinende sloep en begonnen naar de kust te roeien. Ottar zat voorin, hij zwaaide met zijn peddel naar ze, en enkele ogenblikken later zetten hij en zijn metgezel de huidboot aan de kant en waadden ze aan land.

‘Welkom in Vinland,’ zei Barney. ‘Hoe was de tocht?’ ‘Die kust hier is niets, geen gras voor de dieren, de bomen deugen niet,’ zei Ottar. ‘Hebben jullie een geschikte plek gevonden?’

‘Prima, een paar mijl verder langs de kust, precies wat je verlangde. Nog moeilijkheden gehad bij de overtocht van Groenland?’

‘De wind kwam van de verkeerde kant, heel langzaam. Veel drijf Ijs en zeehonden en we zagen twee skraelling. (1) Ze waren bezig zeehonden te doden en probeerden weg te roeien, maar wij zijn ze achterna gegaan en toen ze speren gooiden, hebben wij ze gedood. Hebben hun zeehonden opgegeten. Hebben hun boot genomen.’

1. Barbaren. Speciaal gebruikt ten aanzien van de inboorlingen van Groenland en Noord-Amerika.

‘Ik weet wat je bedoelt. We hebben zojuist met hun familieleden kennis gemaakt.’

‘Waar is dat goede plekje dat jullie hebben gevonden?’ ‘Vlak langs de kust, óm die uitstekende piek en voorbij de eilanden - je kunt het niet missen. Hier, neem Amory maar met je mee terug in het schip, hij zal je de plaats wel wijzen.’ ‘Mij niet gezien,’ zei Amory, terwijl hij zijn handen ophief en een stap achteruit deed. ‘Ik hoef maar naar een boot te kijken of ik word al groen. Mijn maag zou zich omkeren, en drie minuten nadat ik van wal was zou ik dood zijn.’ Met de aangeboren vaardigheid van de beroepssoldaat om zich voor een onplezierig karweitje te drukken, was Dallas al halverwege de helling, toen Barney zich naar hem omkeerde. ‘Ik ben vrachtwagenchauffeur,’ zei Dallas. ‘Ik zal wel in de cabine wachten.’

‘Alle werknemers solidair,’ zei Barney koel. ‘Ik heb het begrepen, jongens, jullie hoeven het geen tweede keer te zeggen. Goed dan Amory, zeg maar tegen de truckchauffeur dat hij naar het kamp gaat. Wij komen met het schip zo snel als we kunnen en brengen de mensen van Ottar aan land, en misschien kunnen we dan op een goede dag weer opnieuw beginnen met filmen. Maak Gino wakker en zeg hem dat hij op de heuvel moet gaan staan op die plaats die we hebben uitgezocht, en het schip filmen als het binnenkomt. En zorg ervoor dat die autosporen langs het strand allemaal uitgewist worden.’

‘Goed Barney, komt voor elkaar. Ik wou dat ik in jouw plaats kon gaan, maar ik en een schip…’ ‘Ja, het is goed. Opschieten.’

Barney werd drijfnat, toen hij in de boot stapte, en het water was zó koud dat hij het gevoel had of zijn benen vlak onder zijn knieën geamputeerd werden. De boot, die slechts bestond uit zeehondehuiden, die over een sponning van gebogen hout waren gespannen, wiebelde erg en gleed over het water als een groot insekt. Barney moest op de bodem neerhurken en zich aan twee kanten vasthouden, om steun te hebben. Toen zij de knorr bereikten, kon hij niet uit het deinende bootje over de hoge kant van het schip komen voor hij door krachtige handen als een zak graan werd opgehesen.

’Hananü sioustu handartökin,’ (1) brulde Ottar, en zijn mannen schreeuwden verheugd terug, toen zij het schip voor het laatste stukje van de reis op gang brachten.

1. Opschieten. Het laatste karweitje.

Barney trok zich terug op het achterdek, zodat hij niet onder de voet gelopen zou worden bij al die activiteiten. De zeelui hanteerden de beitass-paal en de vrouwen krijsten luid, terwijl ze uit de weg gingen. De vastgebonden schapen konden alleen maar luidruchtig protesteren, als ze opzij werden getrapt. Het propvolle gedeelte van het dek leek wel een boerenerf met die opengescheurde zakken veevoer en het in paniek geraakte pluimvee. Temidden van al die drukte zat een van de vrouwen gehurkt bij een koe, die ze in een houten emmer melkte. Toen het schip keerde, voerde de wind de lucht van de voorraden ónder de huiden in Barney’s neusgaten, en de overeenkomst met een boerenerf werd er des te groter door.

Toen ze eenmaal onderweg waren, ging alles heel vlot en zelfs de dieren keerden weer kalm tot hun voedsel terug. De wind achter hen blies niet alleen de zeilen bol, maar dreef ook het grootste deel van de stank voor het schip uit, en de lucht op het achterdek was fris en zuiver. De boeg kliefde schuimend de langgerekte golven van de Atlantische Oceaan en karnde een schuimende boeggolf aan weerskanten van het schip. Zo licht als een kurk dobberden ze over de zee, de knorr was een sierlijk en praktisch schip, dat zich in zijn element echt thuis voelde.

‘Het land ziet er goed uit,’ zei Ottar, terwijl hij door een lichte aanraking van de helmstok stuurde en met zijn vrije hand in de richting van de kust wees, waar hoge bomen en plekken groen van weiden begonnen zichtbaar te worden. ‘Wacht maar eens tot je om die punt heen gezeild bent,’ zei Barney hem. ‘Daar is het zelfs nóg beter.’ Ze kwamen nu voorbij de eilanden die buiten de baai lagen, en de dieren roken de geur van vers gras en begonnen luidruchtig te worden. De stier, die in het blok was geklemd en vastgebonden, trok aan zijn touwen en loeide, en de vrouwen gilden van plezier, terwijl de mannen zongen. De reis kwam ten einde en ze kwamen in een goed oord terecht! Zelfs Barney voelde de opwinding, toen de Epaves Bay zich voor hen uitstrekte, met de hoge bomen die tegen de heuvel naar de blauwe hemel groeiden, en het frisse lentegroen van de grazige weiden bij de rivier.

Toen ontdekte hij ergens een donkere plek, en hij zag dat zijn cameraman en de jeep op de helling stonden, en hij dacht weer aan de film. Hij knielde achter de verschansing en bleef daar uit zicht, terwijl hij een gehoornde Vikinghelm greep, die met een riem tegen een gat in een van de planken was gebonden. Pas toen deze vochtig en wel op zijn hoofd zat, kwam hij genoeg overeind om vanaf de kust gezien te kunnen worden. Ottar stuurde het schip in volle vaart in de richting van de monding van de rivier en iedereen aan boord schreeuwde van opwinding. De knorr schuurde over de zandige bodem, werd weer omhoog getild door een golf en vooruit gedragen, toen raakte hij weer aan de grond en kwam schokkend tot stilstand. Zonder de moeite te nemen het zeil te reven, sprongen de bemanningsleden en passagiers in het ondiepe water en waadden aan wal; terwijl ze lachten van vreugde en ze door de stroom ploeterden naar de weide erachter. Ottar trok een pol van het kniehoge gras uit, rook eraan en kauwde er toen een beetje op. Sommige anderen rolden over de grond en beleefden na al die dagen aan boord van het schip een dierlijk genot aan de vaste grond.

‘Gewéldig,’ schreeuwde Barney. ‘Werkelijk fantastisch. De landing op Vinland na maanden op zee, de eerste mensen die zich in de Nieuwe Wereld komen vestigen. Een gewéldige opname, werkelijk geweldig.’ Hij baande zich een weg door de opgewonden dieren en liep naar de boeg, waar hij door de cameraman gezien kon worden, toen wuifde hij met zijn arm, om te beduiden dat Gino moest komen. ‘Dat is genoeg hiervan,’ schreeuwde hij. ‘Kom nu hierheen.’ Zijn stem droeg niet zo ver, maar zijn gebaren waren onmiskenbaar duidelijk. Gino stond op van achter zijn camera en wuifde terug, toen begon hij de camera in de jeep te laden. Enkele minuten later reed hij al langs het strand en Barney sprong van het schip en liep hem snel tegemoet. ‘Wacht even,’ riep hij tegen Dallas, die stuurde. ‘Draai nu om en rijd tot aan die oever daar, precies tegenover de rivier. Gino, zet jij de camera op de top, dan kunnen we opnamen maken van de voorkant van het schip als het binnenkomt, en dan van de mensen die eraf rennen en die aan beide kanten voorbij stormen, nadat ze eerst recht op de camera toelopen.’

‘Dat is absoluut een geweldige film,’ zei Gino, ‘die manier waarop ze uit dat schip kwamen. Geef me tien minuten.’ ‘Afgesproken. Ik denk dat het langer dan tien minuten zal
kosten, om die scène nog eens op te zetten. Wacht even,’ beval hij Dallas, die juist de jeep wilde keren. ‘Ik wil je fles even.’

‘Welke fles?’ vroeg Dallas, met onschuldig opengesperde ogen.

‘De fles die je altijd bij je hebt, vooruit nou. Een lening, je krijgt hem later wel terug.’

De stuntman haalde aarzelend een voor één kwart lege whiskyfles van een liter met zwart etiket van onder de zitplaats tevoorschijn.

‘Wel, wel,’ zei Barney koeltjes. ‘Jij hebt aan particuliere voorraden gezeten.’

‘Ik zat zónder, toevallig. Ik zal het wel terugbetalen.’ ‘En ik dacht dat ik de enige sleutel had. Wat het leger de mensen toch allemaal leert! Schiet maar op.’ Hij stak de fles in zijn jasje en liep terug naar Ottar, die bij de rivier lag geknield en met zijn tegen elkaar gedrukte handen water opslorpte.

‘Breng ze even terug aan boord, wil je,’ zei Barney. ‘Ik wil de landing nóg eens opnemen, van veel dichterbij.’ Ottar keek op en knipperde met zijn ogen, hij wreef het water uit zijn baard met de rug van zijn hand. ‘Waar heb je het nou over, Barney? Iedereen is in zijn schik op het land. Ze zullen niet terug willen gaan naar het schip.’ ‘Wél als jij het ze zegt.’

‘Waarom zóu ik het zeggen? Een krankzinnig idee.’ ‘Je zegt ze dat, omdat je nu weer je werk doet. Hier is alvast wat salaris.’ Hij gaf de fles aan Ottar, die breed glimlachte en hem aan zijn lippen zette. Barney wist hem terwijl hij dronk te overtuigen.

Het was niet gemakkelijk ze weer aan boord terug te krijgen, zelfs niet voor Ottar. Hij verloor tenslotte zijn geduld, iets dat hij overigens nogal gauw deed, stompte één man languit op het strand en trapte twee van de vrouwen in de goede richting. Hoewel er hierna nog veel gegrom en luid geklaag klonk, trokken ze toch naar het schip en pakten de roeispanen weer op. De inspanning die het kostte om de knorr weer van de grond te krijgen, dempte de rest van het oproer.

Aan wal stuurde Barney de jeep snel naar het kamp, zodra de camera weer gereed was. Hij kwam terug met de achterbank helemaal volgeladen met kisten bier, dozen kaas en ham in blik, nog voor het schip in de baai was omgekeerd en het zeil weer gehesen was.

‘Gooi alles eruit,’ beval Barney. ‘Ongeveer tien meter buiten het bereik van de camera, en stapel het zo hoog op dat ze het kunnen zien. Maak de blikken met ham open, zodat ze kunnen zien wat het is. Breng me een ham en een kan bier.’ ‘Daar komen ze,’ zei Gino. ‘Geweldig, absoluut fantastisch.’ Met volle vaart racete de knorr over de baai, tot het grote vierkante zeil boven hen uittorende en met veel opspattend schuim in de mond van de stroom dreef. Barney was er niet zeker van of het enthousiasme hen door de tweede landing zou dragen en hij was niet van plan enig risico te nemen. ‘Öl!’ schreeuwde hij zo hard hij kon. ‘Svinakjöt, öl ok ostr!’ (1) De boodschap kwam over. Na bijna drie weken op een koud rantsoen van hard brood en gedroogde vis te hebben gestaan, brulden ze van enthousiasme. De reactie was dit keer even goed - of beter - dan bij de eerste aankomst. Zij vochten om aan wal te komen, ze trapten elkaar in het ondiepe water en renden langs de camera, om bij het voedsel en het bier te komen.

1. Bier!… Spek, bier en kaas!

‘Genoeg gedraaid!’ zei Barney. ‘Maar ga nog niet weg. Zodra ze zich hebben volgepropt, wil ik dat ze het vee uitladen.’ Ottar kwam naar hen toe, een half opgegeten ham in zijn ene vuist en de fles in de andere. ‘Denk je dat dit hier wel geschikt zal zijn voor ons kamp?’ vroeg Barney. ‘Ottar keek om zich heen en knikte verheugd. ‘Goed gras, goed water. Volop hout langs de kust om te stoken. Volop bomen met hard hout daar ginds om om te hakken. Vissen, jagen, dit is een goede plek. Waar is Gudrid? Waar is iedereen?’

‘Ze hebben een vrije dag genomen,’ vertelde Barney hem. ‘Ze zijn weer even terug op Santa-Catalina. Een dag vrij met doorbetaald loon, groot feest, barbecue, de hele boel.’ ‘Waarom féést?’

‘Omdat ik royaal ben en het fijn vind als ik andere mensen gelukkig zie, en we konden tóch niets doen tot jullie aankwamen, en het spaart ook nog geld. Ik heb hier al drie weken met een paar mensen van de staf op je gewacht. Alle anderen die op het feest zijn, zullen maar één dag wegblijven.’

‘Ik wil Gudrid zien.’

‘Je bedoelt Slithey. En ik geloof dat ze jou ook wil zien.’ ‘Het is lang geleden.’

‘Je bent een man van eenvoudige genoegens, Ottar. Eet tenminste eerst je ham op en denk eraan dat dit een historisch ogenblik is. Je bent zojuist geland in de Nieuwe Wereld.’

‘Jij bent getikt, Barney. Dezelfde Oude Wereld, gewoon een plek die Vinland heet. Zo te zien zijn hier goede bomen.’ ‘Ik zal die historische woorden niet vergeten,’ zei Barney.

Hoofdstuk 14

Ik voel me vanmorgen niet zo goed,’ zei Slithey, terwijl ze de zware vergulde gesp van haar ceintuur losmaakte. ‘Het moet de lucht hier zijn of het klimaat of zoiets.’ ‘Ja, zoiets zal het wel zijn,’ zei Barney met volkomen gebrek aan medeleven. ‘De lucht. Het zóu natuurlijk niet die Viking-barbecue kunnen zijn van gisteravond op het strand met gerookte ham en blauwe mosselen boven een wrakhout-vuurtje, waar ook zes kratten bier bij opgemaakt zijn?’ Ze antwoordde niet, maar haar perzikachtige huid werd een tikje groenig. Hij deed nog twee pilletjes bij de handvol die hij al had en stak ze haar toe.

‘Hier, neem deze maar in, dan haal ik wel even een glas water voor je.’

‘Maar het zijn er zovéél,’ zei ze flauw. ‘Ik geloof niet dat ik die allemaal doorgeslikt krijg.’

‘Dat kun je maar beter wél, we hebben een hele dag filmopnamen voor de boeg. Dit is de gegarandeerd werkzame katerkuur voor de morning-after-the-night van dokter Hendrickson. Aspirine voor de hoofdpijn, dramamine voor misselijkheid, bicarbonaat voor het maagzuur, benzedrine tegen zwartgalligheid en twee glazen water voor de vochtafvoer. Helpt altijd.’

Terwijl Slithey de pillen moeizaam doorslikte, klopte de secretaresse van Barney op de deur van de trailer. Hij riep dat ze maar binnen moest komen.

‘Je ziet er stralend en tegelijk zakelijk-ijverig uit,’ zei hij. ‘Ik ben allergisch voor mosselen en ik ben dus vroeg naar bed gegaan.’ Ze hield een blad papier op, waarop de agenda van de dag was genoteerd. Ik heb een vraag.’ Ze ging met haar vinger even langs de lijst. ‘Acteurs, in orde… stands-in, oké… camera-afdeling… in orde… toneelknechten… Ze willen weten of u bloéd op die buigbare dolk wilt hebben?’ ‘Natuurlijk wil ik dat - we maken deze film niet voor de kleutermatinee.’ Hij stond op en trok zijn jasje aan. ‘Laten we gaan, Slithey.’

‘Ik kom zo bij je,’ zei ze met zwakke stem. ‘Tien minuten, langer niet, je speelt in de eerste scène.’ Het was een heldere dag, en de zon was al boven de klip-rand achter hen opgekomen, en wierp lange schaduwen van de plaggenhutten en afdakjes, die er tegenaan gebouwd waren en met berkebast waren afgedekt. De Noorse pioniers waren al druk bezig en er rees een blauwe rookpluim recht omhoog uit de opening in het dak van het grootste huis.

‘Ik hoop dat Ottar in betere conditie is dan zijn dame,’ zei Barney, terwijl hij opzij over het water van de baai keek ‘Zijn dat rótsen daar, even links van het eiland, Betty - of is het een boot?’ ‘Ik heb mijn kijker niet bij me.’

‘Het zou de motorboot kunnen zijn - kijk hij komt dichterbij. En het zal tijd worden ook dat ze terugkomen.’ Betty moest hard lopen, om zijn lange passen bij te houden, toen ze de helling af liepen naar de waterkant, rakelings langs een troepje herkauwende koeien. De boot was nu duidelijk te zien en zij konden het zachte pop-pop van de motor over het water horen. Vrijwel iedereen van het gezelschap wachtte op de kust vlak bij de knorr, en Gino stelde de camera op.

‘Zo te zien komen de verkenners thuis,’ riep hij naar Barney, en hij wees naar de boot.

‘Ik zie ze en ik kan wel voor mezelf zorgen, dus iedereen kan verder bij de camera blijven. We gaan deze scène opnemen, zodra ik met ze gepraat heb.’

Barney wachtte bijna vlak aan de rand van het water, toen de boot binnenkwam. Tex stond aan het roer van de motorboot en Jens Lyn zat voor hem. Beide mannen hadden een flinke baard en ze zagen er beslist vervuild uit. ‘En?’ vroeg Barney, nog voor de boot de bodem raakte. ‘Wat is er voor nieuws?’

Lyn schudde zijn hoofd met onverholen Scandinavische zwaarmoedigheid. ‘Niets,’ zei hij. ‘Nergens langs de kust. We zijn zover gegaan als we konden met de benzine die we hadden, maar we hebben niemand gevonden.’ ‘Onmogelijk. Ik zag die twee Indianen met mijn eigen ogen -en Ottar heeft er ook nog een paar gedood. Ze moeten toch ergens in de buurt rondhangen.’

Jens klom uit de boot aan wal en rekte zich uit. ‘Ik zou ze net zo graag willen vinden als jij. Dit is een unieke gelegenheid voor wetenschappelijk onderzoek. De constructie van hun boten en de manier waarop die speren gesneden waren, doen mij vermoeden dat ze deel uitmaken van de vrijwel onbekende Kaap-Dorsetcultuur. Wij weten naar verhouding weinig over deze mensen, alleen een paar feiten die aan de dag zijn gekomen bij opgravingen op archeologische vindplaatsen, en enkele toespelingen in de saga’s. Voor zover wij kunnen nagaan, schijnen de laatsten ervan ongeveer tegen het einde van deze eeuw, van de elfde eeuw…’ ‘Ik stel niet zozeer belang in jouw unieke gelegenheid voor wetenschappelijk onderzoek als in mijn unieke gelegenheid deze film af te maken. We hebben er Indianen in nodig -waar zijn ze? Je moet toch wel ergens een spoor van ze gezien hebben?’

‘We hebben inderdaad een paar kampen aan de kust ontdekt, maar ze waren allemaal verlaten. Dat Kaap-Dorset-volkje bestaat uit rasechte trekkers, ze volgen voor het grootste gedeelte het spoor van de zeehonden en de scholen kabeljauw. Ik vermoed dat ze in deze tijd van het jaar verder naar het noorden kunnen zijn getrokken.’ Tex zette de motorboot met zijn boeg op het strand en ging er toen op zitten. ‘Ik wil de doctor hier geen lesje geven in zijn eigen vak, maar…’

‘Bijgeloof!’ zei Lyn verachtelijk. Tex schraapte zijn keel en spuugde in het water. Blijkbaar was er sprake van een verschil van mening dat ze onderweg al eerder gehad hadden. ‘Wat is er? Kom ermee voor de dag,’ beval Barney. Tex krabde eens aan het donkere wratje op zijn kin en sprak niet zonder een zekere aarzeling.

‘Kijk, doe heeft gelijk. We hebben niets of niemand gezien op wat oude kampplaatsen en stapels zeehondebeenderen na. Maar, nu ja, ik geloof dat ze tóch ergens zijn, vlak bij, en dat ze ons de hele tijd hebben bespied. Dat zou helemaal niet zo moeilijk zijn. Je kunt deze grasmaaimachine vijf kilometer ver horen. Als het zeehondejagers zijn, zoals de doctor zegt, dan zouden ze heel goed, zodra ze ons horen aankomen, kunnen gaan liggen en dan zouden we niets van ze zien. Ik dénk dat ze daarginds ergens zijn.’ ‘Heb je nog enig bewijsmateriaal, om die theorie te staven?’ vroeg Barney.

Tex kronkelde zich verlegen en gromde tenslotte. ‘Ik wens hier niet over uitgelachen te worden,’ zei hij nijdig. Barney herinnerde zich zijn faam als instructeur ongewapend gevecht. ‘Er is één ding dat ik nooit zal doen, Tex. En dat is jóu uitlachen,’ zei hij oprecht.

‘Nou… kijk, het zit zo. Wij voelden het destijds ook in het oerwoud, het was zo’n gevoel alsof iemand naar je keek. De helft van de tijd was er ook iemand die naar je keek. Pang, een sluipschutter. Ik ken dat gevoel dus. En zolang wij hier zijn, heb ik dat gevoel gehad. Ze zitten ergens buiten, ergens vlak bij, ik mag dood vallen als het niet zo is.’ Barney overwoog deze mededeling en sloeg zijn knokkels tegen elkaar. ‘Ja, ik neem aan dat je gelijk hebt, maar ik zie niet in wat we daaraan hebben. We zullen het onder de lunch nog eens doorpraten, eens zien of we iets kunnen bekokstoven. We hebben die Indianen nodig.’

Het ging allerberoerdst met de scène, wat waarschijnlijk de schuld van Barney was. Hij was er niet met zijn gedachten bij. Het moest toch eigenlijk heel eenvoudig op te nemen zijn geweest, want het was vrijwel allemaal actie. Orlyg, gespeeld door Val de Carlo, is de beste vriend van Thor en zijn rechterhand, maar hij is heimelijk verliefd geworden op Gudrid, die bang is het Thor te vertellen, omdat er dan zoveel moeilijkheden zouden ontstaan. Zijn hartstocht wordt hem echter de baas en omdat Gudrid hem heeft gezegd dat ze geen andere man kan liefhebben, zolang Thor nog leeft, besluit hij in een ogenblik van liefdesrazernij Thor te doden. Hij verbergt zich achter het schip en valt Thor aan, als hij voorbijkomt. Thor kan het echter in het begin niet geloven, maar als Orlyg hem tenslotte in zijn arm steekt, gelooft hij het toch. Dan vecht Thor met zijn ene gezonde arm en blote handen en hij doodt Orlyg.

‘Vooruit dan maar,’ riep Barney uit, toen hij zijn geduld begon te verliezen. ‘We zullen het nog één keer proberen, en deze keer zou ik jullie zeer verplicht zijn als jullie erin zouden slagen het goed te doen en je de juiste zinnen te herinneren en zo, want we raken door de schone overhemden en het bloed heen. Iedereen op zijn plaats. Orlyg achter de boot. Thor begint het strand af te lopen in zijn richting. Camera, actie!’

Ottar liep met zware voetstappen door het zand en slaagde erin lichtelijk verbaasd te kijken, toen Carlo op hem toesprong.

‘Hoi, Orlyg,’ zei hij met een kalm gezicht. ‘Wat doe jij hier - wat moet dit betekenen… mikli Ooinn! (1) Kijk nou eens!’ ‘Afbreken!’ riep Barney. ‘Dat is je tekst niet, dat weet je wel beter…’ Hij zweeg abrupt toen hij naar de baai keek waar Ottar wees.

Een voor een kwamen er van achter het eiland, kleine donkere boten in zicht, die geluidloos naar de kust roeiden. ‘Axir sverö!‘ (2) beval Ottar, en keek om zich heen naar een wapen.

1. Grote Odin.

2. Bijlen, zwaarden.

‘Kalm aan,’ beval Barney. ‘Géén wapens en géén vechtpartij. We willen dit, als we kunnen vriendschappelijk houden. We moeten zien dat we met hen onderhandelen. Dat zijn potentiële figuranten daarginds en ik wil ze niet afschrikken. Tex, hou je revolver bij de hand - maar wel uit het gezicht. Als ze beroerdigheid beginnen, maak jij er een eind aan…’

‘Met genoegen.’

‘Maar begin niet zélf, en dat is een bevel. Gino, wil jij ze in de lens vangen?’

‘Dat komt voor de bakker. Als jij nu de twintigste-eeuw-lui van het toneel ruimt, dan zal ik de aankomst, de landing en alles filmen.

‘Jullie hebben het gehoord. Opdonderen. Uit het bereik van de camera. Lyn - trek gauw Viking-plunje aan, snel, dan kun je naar beneden gaan en vertalen.’ ‘Hoe kan ik dat? Geen woord van hun taal is bekend.’ ‘Dat leer je wel. Je bent vertaler - dus vertaal. We hebben een witte vlag of zoiets nodig, om hen te tonen dat we vriendschappelijke bedoelingen hebben.’ ‘We hebben hier een wit scherm,’ zei een van de toneelknechten.

‘Daar gaat het wel mee. Geef het maar aan Ottar.’ De kleine boten gingen langzamer varen, toen ze het strand naderden. Al met al waren het er negen, met in elke boot twee of drie mannen. Ze waren bijzonder op hun hoede, de meesten hadden speren of kleine bogen in hun hand, maar toch zagen ze er niet uit of ze gingen aanvallen. Sommige van de Noorse vrouwen kwamen naar beneden naar het strand, om te zien wat er gebeurde en hun aanwezigheid scheen de mannen in de boten gerust te stellen, want zij kwamen nu dichterbij. Jens Lyn haastte zich naar hen toe, terwijl hij zijn leren buis met repen huid dichtknoopte. ‘Praat met ze,’ zei Barney. ‘Maar blijf achter Ottar staan, zodat het lijkt of hij het allemaal doet.’ De Kaap-Dorsetters kwamen dichterbij, op-en-neer deinend op de branding, en er klonk heel wat luid geschreeuw over en weer.

‘Dit kost een bende film,’ zei Gino.

‘Blijf draaien, we kunnen altijd wegknippen wat we niet nodig hebben. Loop langs de kust, om een betere plaats te hebben, als ze binnenlopen. Als ze binnenlopen. We moeten iets vinden, waarmee we ze kunnen lokken, iets om mee handel te drijven.’

‘Geweren en vuurwater,’ zei de Carlo. ‘Daarmee sjaggeren we altijd bij westerns met de Indianen.’ ‘Geen wapens! Deze grappenmakers redden zich waarschijnlijk heel aardig met wat ze hebben.’ Hij keek om zich heen of er niets was dat hem inspireerde en zag een stukje van de fouragewagen achter het huis van Ottar uitsteken, de grootste van de plaggenhutten. ‘Dat is een idee,’ zei hij en ging erheen. Clyde Rawlston stond ertegen geleund, en krab-
belde iets op een stukje papier.

‘Ik dacht dat je nog wat dialogen zou helpen inlassen, samen met Charley?’ zei Barney.

‘Ik vind dat het werken aan de filmtekst me hindert bij het dichten en daarom ben ik maar weer gaan koken.’ ‘Een kunstenaar met een roeping dus. Wat zit daar in!’ ‘Koffie, thee, appelflappen, kaassandwiches, het gewone spul.’

‘Daar zie ik de roodhuiden nog niet over in opwinding raken. Is er nog iets anders?’ ‘Roomijs.’

‘Daar lukt het misschien mee. Schep het over in een paar van die Viking-potten van aardewerk, dan zal ik iemand sturen om het te halen. Ik wed dat die lui ook wel van snoepen houden, net als ieder ander.’

‘Het lukte inderdaad. Slithey droeg een vierenhalflitervat naar het strand, waar een stel inboorlingen intussen aan wal was gegaan, hoewel ze nog te achterdochtig waren om naderbij te komen, en lepelde het in hun handen, nadat ze er eerst zelf wat van genomen had. Of het nu door het roomijs kwam, of door de hormonen van Slithey, het had succes, want binnen enkele minuten waren de huidenboten op het strand gesleept en mengden de donkerharige vreemdelingen zich onder de Noormannen. Barney bleef juist buiten het bereik van de camera en bestudeerde hen. ‘Ze zien er meer uit als Eskimo’s dan als Indianen,’ zei hij tegen zichzelf. ‘Maar met wat veren en oorlogsverf is dat wel te verhelpen.’

Hoewel ze de platte gezichten en de typische Aziatische trekken van Eskimo’s hadden, waren ze veel groter, kaarsrecht en krachtig gebouwd. Ze waren bijna even lang als de Vikings. Hun kleding was vervaardigd van gestikte zeehondehuid en hing nu open, omdat het een warme lentedag was. Daardoor was hun bronzen huid zichtbaar. Zij spraken snel onder elkaar, op tamelijk hoge toon en nu ze veilig geland waren, schenen ze hun vroegere angst geheel vergeten te hebben en ze bestudeerden alle nieuwigheden met grote belangstelling. De knorr fascineerde hen het meest; het was duidelijk een zeilschip, maar oneindig veel groter dan iets dat zij ooit gezien hadden of zich ook maar hadden kunnen voorstellen. Barney ving Jens Lyns blik op en wenkte hem naar zich toe.

‘Hoe schiet je op? Willen ze wat voor ons doen?’ ‘Ben je gek?’

‘Ik dénk - maar vergeet niet dat ik het niet zéker weet - dat ik twéé woorden van hun taal te pakken heb. Unn-nah dat betekent ja, en henne betekent nee.’ ‘Hou maar vol. We zullen al die lui nodig hebben en meer, voor de scènes waarin met Indianen gevochten wordt.’ Er scheen nu langs de waterkant een algemene verbroedering plaats te hebben, terwijl enkele Noormannen de pakken in de boten inspecteerden en de bewoners van Kaap-Dorset ze openden, om hun zeehondehuiden te laten zien. De nieuwsgierigsten van de nieuw aangekomenen waren tussen de huizen gaan rondzwerven; ze keken heel aandachtig naar alles en praatten opgewonden met elkaar met hun piepende stemmen. Een van hen, die nog steeds een speer met een stenen pijlkop in zijn hand had, merkte Gino op, achter de camera, en ging erheen en keek van vlak bij in de lens, waarmee hij voor een bijzonder scherpe close-up zorgde. Hij draaide zich snel om, toen hij een soort geloei hoorde, gevolgd door opgewonden kreten.

Er was een koe over de veenachtige weide aan komen lopen, die grensde aan de wouden, en de stier was haar achterna gegaan. Hoewel klein, was de stier een vals beest, met een ietwat loensige blik, die hem er nog ongunstiger deed uitzien. Hij had vrij mogen rondlopen en was meer dan eens uit het filmkamp gejaagd. Hij schudde zijn kop en loeide weer.

‘Ottar,’ schreeuwde Barney. ‘Haal dat beest daar weg vóór de Indianen zich van streek maken.’

Het had de bewoners van Kaap-Dorset niet ‘van streek’ gemaakt - het had ze zo’n ontzettende angst aangejaagd dat ze hun verstand schenen te hebben verloren. Ze hadden nog nooit zo’n brullend en loeiend groot beest gezien en ze verstijfden van schrik. Ottar pakte van het strand een groot stuk hout op en rende schreeuwend naar de stier. Deze schraapte met zijn hoef over de grond, liet zijn kop zakken en viel Ottar aan. Die stapte opzij, schold hem met een bijzonder onbeschaafde Oudnoorse woordkeus uit en sloeg er toen met zijn stuk hout op los, tegen de stier zijn flanken. Dit had niet het gewenste effect. In plaats van zich om te draaien en zijn kwelgeest aan te vallen, loeide het dier opnieuw en viel aan in de richting van de bewoners van Kaap-Dorset. Hij associeerde blijkbaar hun donkere, hem niet vertrouwde uiterlijk met de narigheid van het ogenblik. De pas aangekomenen sloegen gillend op de vlucht. Paniek werkt aanstekelijk. Iemand schreeuwde dat de skrael-ling hadden aangevallen, waarop de Noormannen hun wapens zochten. Twee van de doodsbange inboorlingen raak-
ten klem tussen de huizen, en zij renden naar het huis van Ottar en probeerden er met geweld binnen te komen. Maar de deur was gegrendeld. Ottar snelde toe, om zijn huis te verdedigen, en toen een van de mannen zich met opgeheven speer omkeerde, zwiepte Ottars stuk hout op ‘s mans hoofd neer. Het stuk hout brak in tweeën en verbrijzelde tegelijk de schedel van de man.

Binnen zestig seconden was het gevecht voorbij. De stier, de oorzaak van alles, was door de beek gewaad en liep nu heel kalm aan de andere kant te grazen. De huidenboten werden met heftig slaande peddels naar de open zee gevaren, terwijl er een heleboel zeehondehuiden op het strand achter waren gebleven. Een van de huisslaven had een speer door zijn hand. Twee van de inboorlingen, waaronder degene die Ottar had aangevallen, waren dood.

‘Madonna mia’ zei Gino, terwijl hij achter de camera vandaan kwam en zijn voorhoofd aan zijn mouw afveegde. ‘Wat hébben die lui hier een driftige aard. Die zijn nog erger dan Sicilianen.’

‘Het is niets anders dan een stompzinnige verspilling van mensenlevens,’ zei Jens. Hij zat op de grond en had zijn beide handen op zijn maag gelegd. ‘Ze waren allemaal bang, net als kinderen. De gevoelens van kinderen en de lichamen van mannen. Dus gaan ze elkaar vermoorden. Wat een verspilling.’

‘Maar het was wel goed filmmateriaal,’ zei Barney. ‘En we zijn hier niet om ons met de plaatselijke gebruiken te bemoeien. Wat is er met jou gebeurd? Heb je een trap in je maag gekregen bij die paniek?’

‘Niet bemoeien met plaatselijke gebruiken, érg grappig. Jij ontwricht de levens van deze mensen volkomen voor je film-kitsch en dan onttrek je je aan de verantwoordelijkheid voor de gevolgen van je handelingen…’ Hij trok opeens een pijnlijk gezicht en klemde zijn tanden stijf op elkaar. Barney keek op hem neer en zijn mond viel open, toen hij zag dat er een steeds groter wordende rode vlek tussen Lyns vingers zichtbaar werd.

‘Je bent gewond!’ zei hij ongelovig, toen draaide hij zich haastig om. ‘Tex - de EHBO-kist. Snel.’ ‘Waarom maak je je zo druk om mij? Ik heb gezien hoe je naar die huisslaaf met die gewonde hand keek - dat scheen je helemaal niet erg te vinden. De Noormannen waren erom beroemd dat ze hun wonden zo goed wisten te genezen, door ze met houtvezels dicht te naaien. Waarom haal je niet wat van dat spul voor me?’

‘Kalm aan, Jens, je bent gewond. We zullen je goed verzorgen.’

Tex kwam aanrennnen met de E.H.B.O.-kist en zette hem op de grond naast Jens, terwijl hij naast de gewonde knielde. ‘Wat is er gebeurd?’ vroeg hij kalm, op verrassend vriendelijke toon.

‘Het was een speer,’ zei Jens. ‘Zó snel, dat ik het niet eens merkte. Ik stond tussen die vent en hun boten. Hij was doodsbang. Ik hief mijn handen op om te proberen met hem te praten, toen voelde ik opeens die pijnscheut en was hij langs me heen verdwenen.’

‘Laat mij maar eens kijken. Ik heb al heel wat wonden gezien, bajonetwonden op Nieuw-Guinea.’ Zijn stem klonk kalm en vakkundig en toen hij aan Jens’ handen trok, lieten ze elkaar los en vielen ze opzij. Met een snelle haal van zijn mes sneed hij het met bloed doorweekte kledingstuk open.

‘Niet ernstig,’ zei hij, terwijl hij naar de rode wond keek. ‘Keurig schoon gaatje in de ingewanden. Onder de maag en het lijkt me niet diep genoeg om iets anders geraakt te hebben. Ziekenhuiswerk. Ze zullen de gaatjes dichtnaaien, een paar drains inbrengen en over een paar dagen zul je aan buikvliesontsteking overlijden.’

‘Je bent verdomd openhartig,’ zei Lyn, maar hij glimlachte. ‘Altijd,’ zei Ted, terwijl hij een buisje morfine tevoorschijn haalde en openbrak. ‘Een man die weet wat er met hem aan de hand is, klaagt nooit over de behandeling. Dat helpt hém en het helpt ieder ander.’ Hij gaf de injectie op een manier die van ervaring op dat gebied getuigde. ‘Ben je er zeker van dat de zuster het niet hiér kan behandelen? Ik wil nog niet terug…’

‘Vol salaris plus bonus,’ zei Barney, om hem wat op te kikkeren. ‘En een privé-kamer in het ziekenhuis - tob maar nergens over.’

‘Het géld kan me niet zoveel schelen, mr. Hendrickson. In tegenstelling tot üw opvatting zijn er nog andere dingen in de wereld dan dollars. Wat ik hier léér, telt voor mij. Eén pagina van mijn aantekeningen is meer waard dan elke spoel van je monsterproduktie in celluloid.’

Barney glimlachte en probeerde van onderwerp te veranderen. ‘Ze maken tegenwoordig geen films meer op celluloid, doe. Dit is Safety film. Onbrandbaar.’ Tex strooide wat zwavelpoeder op de wand en bracht een drukverband aan.

‘Jullie moeten de dokter vragen hier te komen,’ zei Lyn
gretig. ‘Eerst zijn mening horen, of ik wel weg moet. Als ik eenmaal weg bén, zal de film klaar komen en dan kom ik hier nooit meer terug.’

Bijna alsof hij zich elk ding goed in zijn geheugen wilde prenten, keek hij rond naar de baai en de huizen en mensen. Tex ving een blik van Barney op, schudde snel ontkennend met zijn hoofd en wees toen met zijn duim naar het filmkamp. ‘Ik ga nu de truck halen en ik zal de professor alvast waarschuwen dat hij het platform op moet warmen. Iemand moet de hand van die Viking verbinden en hem een flesje penicillinepillen geven.’

‘Breng de zuster dan met je mee terug,’ zei Barney. Ik zal wel hier bij Jens blijven.’

‘Zal ik je eens vertellen wat ik doodtoevallig heb ontdekt?’ zei Jens, terwijl hij zijn hand op Barney’s arm legde. Ik hoorde Ottar praten met een van zijn mannen over die kompasnoteerder op het schip en zij spraken het woord op hun eigen manier uit, zodat het klonk als usas-notra. Dat gaf me een schok. Er is een woord in de IJslandse saga’s dat meer dan eens gebruikt wordt, voor een navigatie-instru-ment dat nooit geïdentificeerd kon worden. Het heet de hüsasnotra. Begrijp je? Het is mogelijk dat het woord kompasnoteerder in de taal is binnengedrongen als hüsasnotra. Als dat zo is, dan is de betekenis van onze aankomst in de elfde eeuw veel groter dan wij ook maar konden denken. Alle mogelijkheden hiervan moeten bestudeerd worden. Ik kan niet terugkeren nu.’

‘Dat is interessant, wat je daar zegt, Jens,’ Barney keek naar het kamp, maar de truck was nog niet in zicht. ‘Dat zou je moeten opschrijven, een wetenschappelijk artikel, je weet wel.’

‘Ach hufter! Je hebt er geen idee van waar ik het over heb. Voor jou bestaat het vremeatron alleen maar als een apparaat waarvan misbruik kan worden gemaakt, om er een kitschfilm mee te maken…’

‘Je moet niet zo vlot zijn met je beledigingen,’ zei Barney, die probeerde tegenover deze gewonde man zijn kalmte niet te verliezen. ‘Er was niemand die Hewett te hulp snelde tót wij hem het geld gaven. Als deze film niet gemaakt zou worden, zou je nog steeds met je neus in de boeken van de UCLA zitten, en geen enkel feit van alles wat je zo belangrijk vindt, zou je dan geweten hebben. Ik haal jouw werk niet neer - doe jij dat dan ook niet met mijn werk. Ik heb dat wel meer gehoord, dat “misbruiken” en zo, maar het is kletskoek. Oorlogen misbruiken de geleerden, maar alle 148 grote uitvindingen schijnen toch te worden gedaan, als er oorlog is om ervoor te betalen.’

‘Oorlogen betalen niet voor kerntheoretisch onderzoek. En daardoor vindt de echte ontwikkeling plaats.’ ‘Neem me niet kwalijk, maar oorlogen houden de vijand en de bommen ver genoeg weg, zodat de geleerden die kern-theoretisch onderzoek verrichten de tijd en de vrijheid hebben om te werken.’

‘Een uitgekookt antwoord, maar niet erg bevredigend. Wat je ook beweert, tijdreizen worden hier gebruikt om goedkoop een film te maken, en als er al het kleinste beetje historische waarheid bij wordt gevonden, dan gebeurt dat uitsluitend bij toeval.’

‘Dat is niet helemaal waar,’ zei Barney, innerlijk zuchtend van opluchting, toen hij eindelijk de motor van de truck hoorde. ‘We hebben ons niet met je wetenschappelijk onderzoek bemoeid, maar als we iéts hebben gedaan, was het steun geven. Je hebt nogal de vrije hand gehad. En door deze film te maken, hebben we geld geïnvesteerd in het vremeatron, zodat het nu een renderende zaak is geworden. Met het materiaal dat je nu hebt, moet je in staat zijn elke stichting om te praten nóg een tijdplatform te financieren, om je naar hartelust te laten onderzoeken.’ ‘Dat zal ik dan ook zéér zeker doen.’ ‘Maar voorlopig nog niet.’ De truck remde en kwam vlak bij hen tot staan. ‘We hebben de professor voor een paar jaar volkomen vastgelegd, zolang tot we onze investering er weer uit zullen hebben natuurlijk.’

‘Natuurlijk,’ zei Jens bitter, terwijl hij keek hoe ze een brancard uitlaadden. ‘Eerst winst maken en de cultuur kan barsten.’

‘Zó heet het spelletje,’ zei Barney, toekijkend toen de taalgeleerde zorgvuldig in de truck werd geschoven. ‘Je kunt de wereld niet tot stilstand brengen en eraf stappen, dus je moet wel leren erop te leven.’

Hoofdstuk 15

‘Beter sterven als mannen, dan leven als lafaards,’ bulderde Ottar. ‘In naam van Odin en Frya - volg me!’ Hij hield zijn schild voor zich uit, toen hij de deur opengooide en er twee pijlen tegenaan ploften. Schreeuwend van woede zwaaide hij zijn bijl en deed een uitval uit het brandende huis. Slithey, die ook met een zwaard zwaaide, volgde hem, evenals Val de Carlo, terwijl hij luid op de lurhorn blies. Toen kwamen alle anderen ook.

‘Genoeg!’ schreeuwde Barney en liet zich in een safaristoel neervallen. ‘Afnokken voor vandaag jongens. Zorg dat je je lunch te pakken krijgt, dan kunnen ze de keuken afsluiten.’ De toneelknechten verspreidden schuim over de goot met brandende olie en het stonk afschuwelijk. Alle lichten op een na gingen uit en Gino opende de camera om de film eruit te halen. Alles liep gesmeerd. Barney wachtte tot de grootste drukte voorbij was en ging toen ook naar buiten. Ottar zat op een omgekeerd vat en schoof de pijlen weer terug in zijn schild.

‘Opletten, kijk, daar gaan de pijlen,’ riep hij naar Barney, en hij hield zijn schild omhoog. De ingebouwde veren deden de verborgen pijlen met een paar doffe tikken in de goede stand schieten.

‘Een fantastische uitvinding,’ zei Barney. ‘We zijn nu klaar met schieten, Ottar, dus nu ga ik de filmploeg weer vooruitschuiven naar aanstaande lente. Denk je dat je tegen die tijd de palissade wel klaar zult hebben?’ ‘Makkelijk. Als jij je aan de afspraak houdt, houdt Ottar zijn belofte ook. We kunnen makkelijk palen omhakken voor de muur en zagen met die stalen zagen en bijlen die jullie achterlaten. Maar jullie laten dan dus ook voedsel achter voor de winter, zodat we kunnen eten.’ ‘Ik zal eerst die voorraden halen, voor we vertrekken. Is alles duidelijk? Nog vragen?’

‘Duidelijk, duidelijk,’ mompelde Ottar, terwijl hij zich concentreerde op het weer terug laten schieten van de pijlen binnen het schild. Barney keek hem achterdochtig aan. ‘Ik denk wel dat je het je allemaal zult herinneren, maar laten we voor alle zekerheid nog even vlug alles doornemen. Wij laten voedsel achter voor jullie, alle graanprodukten en gedroogd en ingeblikt spul dat ik van de afdeling voedselvoorziening los kan krijgen. Op die manier hoef je niet de hele zomer en herfst te gebruiken, om voedsel voor de winter te verzamelen, en kun je dus de tijd benutten, om nog wat meer blokhutten te bouwen en een houten omheining om het kamp. Als het waar is wat doe zegt, zullen jullie geen last krijgen met de bewoners van Kaap Dorset tot het weer lente wordt, en het pakijs hier tot vlakbij de kust drijft en de zeehonden hier samenkomen om hun jongen groot te brengen. Dan komen de jagers, nu zullen ze allemaal veel verderop noordwaarts zijn. En zelfs als je er last mee krijgt vóór die tijd, zul je toch veilig zijn achter de houten borstwering.’

‘We doden ze, we snijden ze aan repen.’ ‘Probeer dat niet te doen, alsjeblieft. Negentig procent van deze film is nu opgenomen en ik zou het beslist érg op prijs stellen als jij jezelf niet van kant liet maken, vóór wij er helemaal mee klaar zijn. We zullen je in februari en maart nog even controleren en dan brengen we de filmploeg hier weer terug, zodra we weten dat de roodhuiden in aantocht zijn. Geef ze wat handelswaar, om ze te betalen voor een aanval op de palissade, waarbij ze een gedeelte ervan afbranden. Afgesproken?’ ‘En dan: éérste klas whisky!’ ‘Ja, dat staat in je contract…’

Een kreunend kopergeschal overstemde zijn woorden, het geluid daalde en rees onregelmatig.

‘Mot dat nou?’ vroeg Barney aan Val de Carlo, die de lur-horn helemaal om zijn lichaam had gekronkeld, zodat de knoestige platte plaat op zijn schouder rustte. Hij was het die erop blies.

‘Dit is een jachthoorn,’ zei Val. ‘Luister.’ Even likte hij zijn lippen, die hij daarna naar het mondstuk bracht. Toen produceerde hij met veel gepuf en als maar roder wordende wangen een nauwelijks te herkennen versie van ‘The music goes a’round and a’round.’

‘Hou jij je nu maar bij toneelspelen,’ zei Barney. ‘Als musicus heb je beslist geen toekomst. Weet je, ik moet maar steeds denken dat ik dat soort hoorn al eens eerder gezien heb, behalve dan in een museum.’

‘Het staat op elk pakje Deense boter. Het is een handelsmerk.‘Daar heb ik het misschien wel van, ja! Het klinkt als een tuba die misselijk is. ‘Spiderman Spinneke zou er gek op zijn.’

‘Dat zou hij inderdaad wel eens kunnen zijn,’ Barney keek even met een schuine blik naar de hoorn, toen er opeens een reuze idee bij hem op kwam. ‘Daar moest ik eens over denken, die Spiderman. Hij speelt op alle mogelijke griezelinstrumenten in die beatkelder, je weet wel, de Fungus-grot. Ik heb hem eenmaal gehoord, hij werd begeleid door een koperblazer en een drummer.’

Val knikte. ‘Ik ben er geweest. Er wordt beweerd dat hij de enige jazz-tubaspeler in gevangenschap is. Het is het af-schuwlijkste geluid dat ik ooit gehoord heb.’ ‘Zó erg is het niet - en het zou wel eens precies kunnen zijn wat wij nodig hebben. Ik moet er eens over denken.’ Ottar liet zijn pijlen in en uit het schild wippen en Barney leunde tegen de muur, om naar de lurhorn te luisteren, tot Dallas er met de jeep aankwam.

‘Klaar om te vertrekken,’ rapporteerde deze. ‘Iedereen staat te wachten, ook een stel toneelknechten, die graag mee terug willen, omdat ze eens even willen zien of Hollywood er nog steeds is.’

‘Genoeg lui om de provisie te helpen verslepen?’ vroeg Barney. Iedereen zal intussen wel naar huis zijn nu.’ ‘Meer dan genoeg.’ ‘Laten we dan gaan.’

Een van de grote vrachtwagens met aanhanger was achteruitrijdend het platform genaderd. Er hingen daar een man of twaalf rond. Professor Hewett had de deur naar de controlecabine opengezet en Barney keek naar binnen. ‘Zaterdagmiddag, en mikt u het zo scherp mogelijk uit.’ ‘Tot op de microseconde. We zullen precies na het ogenblik dat het platform bij de laatste tocht vertrok, aankomen.’ Het was even moeilijk, vond Barney, te beseffen dat, ondanks alles wat er de voorafgaande maanden gebeurd was, het in Hollywood nog steeds zaterdagmiddag was, dezelfde dag waarop zij met de hele geschiedenis begonnen waren. Weekeinders zouden in file rijden, de parkeerplaatsen bij de supermarkten waren stampvol, en boven op de Benedict Canyon Drive zou L.M. Greenspan achter zijn golfterrein op de bovenste verdieping van zijn landhuis aan een zogenaamde hartaanval lijden. Een ogenblik overwoog Barney hem even op te bellen, om hem verslag uit te brengen van de gang van zaken, toen besloot hij van niet. Er waren immers voor L.M. maar enkele uren verstreken en hij zou toch nog niet zitten piekeren. Je kon slapende studio-eigenaars maar beter niet wakker maken. Misschien behoorde hij het ziekenhuis even te bellen, om te informeren naar de toestand van Jens Lyn, dat was nu immers al een paar weken geleden - o nee, natuurlijk niet. Hij was waarschijnlijk nog niet eens in het ziekenhuis. Je moest toch echt wel even wennen aan dat reizen in de tijd.

‘Er is een hittegolf,’ zei een van de koks. Ik had mijn zonnebril beter mee kunnen brengen.’

De hoge deuren van de studio rolden terug en toen het tijd-platform verscheen, stond iedereen met zijn ogen te knipperen door de plotselinge vloed van subtropisch licht. De hemel van noordelijk Newfoundland zag altijd bleekblauw en de zon brandde er nooit zo fel als hier. Barney liet de mannen opzij gaan, terwijl de grote dieseltruck begon te ronken, en klom toen van het tijdplatform. Er hing een vakantiestemming in de lucht, toen zij in de truck klommen en door de verlaten studiostraten reden. Bij de kantine eindigde de vakantie.

‘Het spijt me, sir,’ zei de studiobewaker, terwijl hij met zijn gummistok aan een riem heen-en-weer zwaaide. ‘Maar ik heb u nog nooit eerder gezien, en ook al had ik dat wel, dan zou ik u er toch nog niet in kunnen laten, nee sir.’ ‘Dit papier…’

‘Dat papier heb ik gezien, maar ik heb mijn bevelen.’ ‘Geef me een strijdbijl,’ schreeuwde een van de toneelknechten. Ik zal die deur wel even openhakken.’ ‘Móórd! Móórd!’ riep een ander. Ze waren te lang in de elfde eeuw geweest en hadden nogal wat overgenomen van de eenvoudige methoden volgens welke de Vikings de meeste problemen oplosten.

‘Waagt u het niet dichterbij te komen,’ zei de bewaker, terwijl hij opzij stapte en zijn hand naar zijn revolver bracht. ‘Oké, grappenmakers, genoeg zo,’ zei Barney. ‘Ga er maar even kalm bij zitten, terwijl ik dit varkentje was. Waar is je telefoon?’ vroeg hij de bewaker.

Barney gokte maar dat er iemand zou zijn en belde eerst het administratiegebouw. Hij trof het goed. Sam, de persoonlijke accountant van L.M., was er. Hij was ongetwijfeld bezig de boeken heimelijk bij te werken. ‘Sam,’ zei hij, ‘fijn weer eens even met je te kunnen praten. Hoe gaat het er mee?… Wat?… Neem me niet kwalijk, ik was het vergeten. Het is natuurlijk nog maar een paar uur geleden voor jóu, maar voor mij heeft het maanden geduurd… Nee, natuurlijk heb ik hem niet om. Ik heb die film opgenomen… Dat klopt, bijna klaar… Sam, nee… maak je niet blij met een dooie mus… dit is net zo min een eendagsfilm als het draaiboek een uurdraaiboek was. We hebben er hard aan gewerkt. Hoor eens, dat zal ik je later wel een uitleggen, maar nu wil ik graag dat je me meteen even helpt. Ik wil dat je met een van de studiobewakers praat, een echte stijfkop. Moet een nieuweling zijn. Zeg hem dat hij de kantine moet openmaken, zodat we alle droge tarwekorrels en ingeblikte spullen kunnen weghalen… Nee, we zijn niet zo hongerig, het is nodig als ruilmiddel voor de inboorlingen. Betaling voor de figuranten… Sam, wat bedoel je, dat je daar eerst eens over moet nadenken?… Als we ze met Quaker H.O. kunnen betalen in plaats van met rooie ruggen, wat kan dat voor verschil maken?’ Het was niet gemakkelijk, dat was het bij Sam nooit, maar tenslotte werd hij toch overtuigd. Sam, die er een hekel aan had geld uit te geven, al was het maar voor H.O., reageerde zijn woede af op de bewaker, die met een rood en nijdig gezicht uit de telefooncel kwam.

Tegen half zes was de truck geladen en tegen kwart voor zes waren ze weer terug op het platform. Barney controleerde nog even of iedereen wel aan boord was, toen stak hij zijn hoofd in het hokje van professor Hewett. ‘Haal hem maar weer weg, prof, maar laat mij er eerst even af.’

‘Begrijp ik het goed dat u niet met ons mee teruggaat?’ ‘Juist. Ik heb hier nog wat te doen. U kunt intussen daar die mensen uitladen en de voorraden ook, en dan over een paar uur terugkomen, om mij weer op te halen, laten we zeggen om ongeveer tien uur. Als ik hier niet ben, zal ik u wel opbellen via de telefoon van de kantine en dan hoort u wel wat er gebeurd is.’

Hewett begon kennelijk nijdig te worden. ‘Ik schijn een soort tijdtaxi te exploiteren, en ik ben er helemaal niet zeker van dat ik dat wel zo leuk vind. Ik had begrepen dat wij naar de elfde eeuw zouden gaan, om daar je film te maken, en dat we dan weer zouden terugkeren. In plaats daarvan schijn ik een soort doorlopende pendeldienst te moeten onderhouden…’

‘Kalm aan, kalm aan, prof. We zijn er bijna. Dacht u dat ik een paar uur zou willen verliezen zoals nu, als ik niet zéker was van die produktie? Wij maken nog één keer een sprong in de tijd, om de film af te maken, en dan hebben we het gehad. Dan is het kind geboren en hoeven we het alleen nog maar een naam te geven.’

Barney stond naast de deur te kijken hoe het platform weer in het verleden verdween. Weer terug naar de wildernis van primitief Canada, naar de gebarsten lippen en de koude regen. Laat ze.

Hij nam het er een paar uur van. Natuurlijk zou hij tegelijk wat zaken afhandelen, maar dat nam nog niet weg dat hij zich meteen zou kunnen amuseren. Het lukte hem niet
zich volkomen te ontspannen, tot de film in kannen en kruiken was, maar het einde was in zicht, en maanden lang had hij zichzelf opgezweept. Het had geen zin om vóór negen uur op zijn vroegst naar de Fungus-grot te gaan. Het was een beetje onwezenlijk weer terug te zijn in Californië en in de twintigste eeuw. De dingen schenen te vlug te gaan, de kleuren waren zo overvloedig en fel, en de stank van de uitlaatgassen bezorgde hem hoofdpijn. Wie doet me wat! Dineren - met een paar aperitiefjes, een brandy na afloop en champagne tussendoor - hielp, en hij had voor geen centje pijn toen hij even na negen uur door een taxi voor de club werd afgezet. Hij slaagde er zelfs in zich niet te ergeren aan de galgroene deur met de rode schedels en gekruiste doodsbeenderen.

‘Bedenk wel,’ kreunde een grafstem, toen hij de deur openduwde. ‘Bedenk wel dat ieder die de Fungus-grot betreedt, dat doet op eigen verantwoording. Wees op uw hoede…’ De op de band opgenomen stem brak af, toen hij de deur sloot en hij ging tastend zijn weg naar beneden over de slecht-verlichte en met zwart fluweel omfloerste wenteltrap. Een gordijn van glimmende plastic-beenderen was de laatste hindernis, voor hij het binnenste heiligdom van de club betrad. Hij was er al eerder geweest, dus het nieuwe van het decor maakte geen indruk op hem. Trouwens, ook al de eerste keer had het geen indruk op hem gemaakt, omdat het maar nauwelijks boven of onder het niveau van een spookhuis op een kermis lag. Er flikkerden groene lichten, er hingen rubber spinnewebben in de hoeken, en de stoelen hadden de vorm van reusachtige paddestoelen. Hij bleek de enige bezoeker te zijn.

‘Graag een Bloody Mary,’ zei hij tegen de kelner, die als vampier vermomd was. ‘Is Spiderman er al?’ ‘Ik tenk tat hij in s’n kleedkamer is,’ mompelde het schepsel langs zijn plastic giftanden.

‘Zeg hem dan even dat ik hem wil spreken, Barney Hen-drickson van de Climactic Studio’s.’

Spiderman Spinneke was er al vóór zijn drankje. Het was een slanke, in het zwart geklede, angstaanjagende gestalte met een donkere bril op. ‘Lang geleden niet zien, man,’ zei hij, terwijl hij zijn donkere vingers tegen de palm van Barney’s hand liet tikken. ‘Hoe gaat het met de senuwesaak?’ Hij liet zich in een stoel vallen.

‘We kunnen net de eindjes aan elkaar knopen. Zeg eens, Spider, is het waar dat je al eens in een paar films het geluid hebt verzorgd?’

‘Het is waar dat ik de muziek maakte voor een voddig stukje onbekend gebleven tienerfilm, dat heette Beatniks Hophead Rumble, maar ik hoop maar dat de mensen dat vergeten zullen. Waarom jij vragen? Toch niet jij belang stellen in de arme oude Spiderman?’

‘Zou kunnen Spinneke, zou misschien wel eens kunnen. Denk je dat je de muziek voor een film zou kunnen schrijven en die dan met je eigen troep op de band vastleggen?’ ‘Alles is mogelijk, vader. Maar daar is tijd voor nodig en wij hebben contracten.’

‘Over de tijd hoef je je geen zorgen te maken. Ik zal het zo regelen, dat je geen enkele show hoeft op te geven. Ik dacht dat jij precies het goede geluid zou kunnen produceren bij een film die ik maak, een opwindend Vikingverhaal. Heb je wel eens van ze gehoord?’

‘Vast wel. Harige katten met bijlen, die overal koppen snellen.‘Daar komt het in grote trekken op neer. Primitieve stof, krachtig. Ze hebben een soort koperen hoorn en die bracht me op het idee. Een volledige koperen band met drums en al, die er met primitieve woestheid op los roffelen.‘Lekker cool.‘Zou je dat aan kunnen?‘Reken maar.’

‘Goed. Hier is al vast een honderdje als vooruitbetaling.’ Barney nam vijf biljetten van twintig dollar uit zijn portefeuille en smeet ze op de tafel. De vingers van Spiderman glipten over het zwarte tafelkleed en absorbeerden ze. ‘Laten we je jongens even bij elkaar trommelen en nu meteen naar de studio gaan, dan zal ik je de bedoeling duidelijk maken. Binnen een uur zullen jullie hier weer terug zijn.’ Barney nam maar niet de moeite te vertellen waar zij verder nog zouden zijn gedurende dat uur twintigste eeuwse tijd. ‘Dat niet gaan. Doody en ik houden de boel aan de gang tot een uur of elf, als de rest binnenkomt. Daarna zijn we hier tot drie uur bezig. Vóór die tijd kunnen we hier niet weg.’ De Bloody Mary ging er gesmeerd in en Barney keek op zijn horloge, en overtuigde zichzelf ervan dat het geen zin had weg te gaan en weer terug te komen, en dat drie uur ‘s zondagsmorgens nog steeds oké zou zijn, omdat zij immers tot maandag de tijd hadden, om de film in te leveren. Het zou best allemaal voor elkaar komen. Spiderman glipte weer terug in de duistere diepten van de kelder, en om tien uur ging Barney naar de telefoon en maakte met professor Hewett een afspraak voor drie uur. Toen ging hij terug naar zijn tafeltje, en ontspande zich zo goed en zo kwaad dat ging met die schelle tubaklanken, het koperwerk en de elektrisch versterkte drums. De Bloody Mary’s hielpen hem daarbij.

Om twee uur stond hij op en liep even naar buiten om wat lucht te scheppen die niet één en al sigaretterook was, en niet vibreerde van de jankende ritmen. Hij slaagde er zelfs in een afspraak te maken met twee taxi’s dat zij even na drie uur naar de club zouden komen. Alles liep gesmeerd. Het was even voor vieren, toen zij voor de kantine stilhielden, waar professor Hewett liep te ijsberen, terwijl hij op zijn horloge keek. ‘Buitengewoon punctueel,’ snauwde hij. ‘Niet al te gek, professor, ouwe jongen,’ zei Barney, terwijl hij hem op zijn rug sloeg en zich toen omdraaide, om de grote drum uit de taxi te helpen trekken. Toen liepen ze in de ganzepas naar het magazijn, terwijl Doody op de trombone een pittige mars speelde.

‘Wat is dat voor een vlonder?’ vroeg Spiderman, zijn ogen waren dik omwald en zijn stem klonk moe. ‘Voor het transport. Klim maar aan boord. Ik beloof jullie dat jullie maar een paar minuten hier weg zullen zijn. Barney grijnsde even stiekem achter zijn hand, toen hij dit zei. ‘Nou is het welletjes,’ zei Spiderman, terwijl hij de trombone van Doody’s sputterende lippen wegtrok. Doody bleef nog minstens vijf seconden spelen, voor hij merkte dat hij geen geluid meer produceerde. ‘Daar gaan we dan,’ verklaarde Spiderman.

Hewett snoof verachtelijk, toen de musici, die er begrafenisachtig uitzagen, aan boord van het tijdplatform klommen. Toen ging hij naar de controlekamer, om het vremeatron te starten.

‘Is dit de wachtkamer?’ vroeg Doody, die hem in het kleine vertrekje volgde.

‘Ga weg daar, stommeling!’ snauwde de professor en Doody mompelde iets en probeerde dat bevel te gehoorzamen. Maar toen hij zich omdraaide, viel een van de onderdelen van zijn trombone. Het slierde langs een rij elektronische buizen. Twee ervan sprongen en knetterden in stukken. ‘Oeioei,’ zei Doody, en liet het instrument vallen. Het koperen instrument viel over de open buizen, waar vonken uitsprongen, terwijl de circuits uitvielen. Alle controlelichten doofden.

Barney was in minder dan een seconde volkomen nuchter. Hij trok de musicus uit de instrumentenkamer en duwde 158 hem en alle anderen naar het uiterste einde van het platform. ‘Hoe is het, professor?’ vroeg hij zacht, toen hij terugkwam. Maar er kwam geen antwoord. Hij vroeg niets meer, maar keek alleen maar toe, terwijl Hewett inspectieluikjes en kleppen lostrok en gebroken buizen de deur uitsmeet. Hij stuurde de musici weg, nadat hij grommend ‘ja’ ten antwoord had gekregen op zijn vraag of het minstens een paar uur zou duren voor het vremeatron weer gereed zou zijn.

Tegen negen uur zondagmorgen gaf professor Hewett toe dat de reparaties waarschijnlijk het grootste deel van de dag in beslag zouden nemen, nog niet gerekend de tijd die nodig was om op zondag in Los Angeles vervangingsbuizen te vinden. Barney zei met holle stem dat ze toch nog volop tijd zouden hebben. Tenslotte hoefde de film niet voor de volgende morgen klaar te zijn.

Zondagavond laat viel Barney voor het eerst even in slaap, maar hij schrok na enkele minuten met een schok wakker en kon toen niet meer in slaap komen.

Om vijf uur ‘s maandags ‘s morgens vroeg verklaarde de professor dat de bedrading weer in orde was en dat hij een uurtje ging slapen. Daarna zou hij weggaan om te proberen de ontbrekende buizen te krijgen.

Om negen uur ‘s morgens belde Barney op en ontdekte dat de vertegenwoordigers van de bank al waren gearriveerd en op hem wachtten. Hij maakte een gorgelend geluid en hing op.

Om half tien ging de telefoon en toen hij hem opnam, zei het meisje aan het schakelbord dat de hele studio ondersteboven gekeerd werd, om hem te vinden, en dat L.M. persoonlijk met haar had gesproken en haar had gevraagd of ze wist waar Barney Hendrickson was. Barney hing zwijgend op.

Om half elf wist hij dat het hopeloos was. Hewett was niet teruggekomen en had ook niet opgebeld. En zelfs als hij op dat ogenblik nog zou komen, was het te laat. De film kon onmogelijk meer op tijd klaar komen.

Het was allemaal voorbij. Hij had het geprobeerd, en hij had gefaald. Naar het kantoor van L.M. lopen was zoiets als de laatste kilometer afleggen van een lange weg – wat het ook werkelijk was.

Hij aarzelde voor de deur van L.M. Hij overwoog dat het enige alternatief zelfmoord was en kwam tot de slotsom dat hij daar niet de moed voor had. Toen duwde hij de deur open.

Hoofdstuk 16

‘Ga daar niet binnen,’ zei een stem, en een hand schoof langs hem en trok hem van de deur weg die zich vlak voor zijn gezicht weer met een zuchtend geluid sloot. ‘Wat denk jij dat je verdomme doet?’ schreeuwde hij, opeens razend van woede en hij draaide zich om, om de andere man aan te kijken.

‘Alleen maar voorkómen dat je een vergissing begaat, sufferd,’ zei de ander, en hij grijnsde breeduit, toen Barney achteruitdeinsde, terwijl zijn mond openviel en zijn ogen zich opensperden.

‘Een bijzonder aardige close-up zou dat zijn,’ zei de man. ‘Misschien zou je beter in films kunnen spélen, in plaats van ze te regisseren.’

‘Jij bent… ik…’ zei Barney flauwtjes, terwijl hij naar zichzelf keek, zoals hij was gekleed in zijn beste ribfluwelen pantalon, zijn paardeharen luchtmachtpilotenjasje en daarbij onder zijn arm een filmtrommel hield. ‘Bijzonder goed opgemerkt,’ zei de andere Barney, terwijl hij malicieus glimlachte. ‘Hou eens even vast.’ Hij stak Barney de trommel toe, toen greep hij in zijn heupzak, om zijn portefeuille tevoorschijn te halen.

‘Wat…?’ zei Barney. ‘Wat…?’ En hij keek naar het etiket op de trommel, waarop stond Viking Columbus - origineel. De andere Barney haalde een reepje papier uit zijn portefeuille en stak het Barney toe - deze merkte voor het eerst op dat zijn rechterhand was omwonden door een groot, roodwordend verband.

‘Wat is er met mijn hand - jouw hand gebeurd?’ vroeg Barney, terwijl hij vol afschuw naar het verband staarde, terwijl de trommel weer uit zijn handen werd gerukt en het stukje papier in zijn handpalm gestopt. ‘Geef dat aan de professor,’ ‘zei de duplikaat-Barney, ‘en blijf niet zo rondhannesen hier, maar maak die film af, begrepen?’ Hij hield de deur van L.M.‘s kantoor open, toen er een piccolo door de gang kwam, die een handwagentje voortduwde, dat volgeladen was met een twaalftal filmtrommels. De piccolo keek even van de een naar de ander, haalde toen zijn schouders op en ging naar binnen. De andere Barney volgde hem en de deur zwaaide weer dicht. ‘De hand, wat is er met die hand gebeurd?’ zei Barney zacht tegen de gesloten deur. Hij begon hem open te duwen, toen huiverde hij en veranderde van opvatting. Het strookje papier wekte zijn belangstelling en hij vouwde het open. Het was een doodgewoon blaadje schrijfpapier, dat langs de rand was afgescheurd. Aan één kant was het blanco. Op de andere kant stond ook niets geschreven, alleen een schets, die heel vluchtig met een balpen was getekend.

Het zei Barney niets. Hij vouwde het weer op en stak het weg in zijn portefeuille - en plotseling herinnerde hij zich de trommels met film.

‘Ik heb de film klaar gekregen!’ riep hij luid. ‘Het is gelukt en ik heb hem net op tijd afgeleverd.’ Twee secretaresses, die juist voorbijkwamen, draaiden hun hoofden naar hem om en begonnen te giechelen. Hij keek ze nijdig aan en liep weg.

Wat had die andere Barney tegen hem gezegd? Blijf niet zo rondhannesen hier en maak die film af. Zou hij hem afmaken? Het zag er naar uit dat hij dat inderdaad zou doen -als er tenminste iets in die trommels had gezeten. Maar hoe kon hij hem nu nog afmaken, na de kritieke tijd, en hem toch nog op tijd afleveren?

‘Ik snap er niets van,’ mompelde hij tegen zichzelf, terwijl hij naar studio B liep. Zelfs de aanblik van de professor die aan het vremeatron werkte, kon de gedachten die in zijn hoofd rondtolden, niet onderbreken. Hij stond op het tijd-platform en trachtte zo helder mogelijk te denken aan hetgeen wat er ging gebeuren, maar vermoeidheid samen met de schok die hij had gekregen, toen hij opeens met zichzelf had gepraat, hadden zijn vermogen tot nuchter denken uitgeschakeld.

‘De reparaties zijn klaar,’ zei professor Hewett, terwijl hij zijn handen aan een vod afdroogde. ‘We kunnen nu weer naar het jaar 1005 terugkeren.’

‘Neem maar mee,’ zei Barney en greep naar zijn portefeuille. Hoewel het een zonnige dag was in Newfoundland, leek het er nogal somber na het zonlicht van Californië, en de lucht was beslist een heel stuk kouder.

‘Op welk ogenblik hebben we daarnet de studio verlaten?’ vroeg Barney.

‘Om twaalf uur drie op maandag. En alsjeblieft geen klachten. Dat was bijzonder snel werk van me, die reparaties, als je in aanmerking neemt wat er een schade was aangericht door die zwakzinnige muzikale abnormaal kleinhoofdige stommeling.’

‘Niet mopperen, professor. Ik ga geloven dat we tóch nog een kansje hebben die film op het kritieke moment klaar te hebben. Ik kwam mezelf in het gebouw tegen daarnet, en ik zag mezelf de trommels met film afleveren, waarop het etiket Viking Columbus zat.’ ‘Onmogelijk.’

‘Dat kunt u nu wel makkelijk zeggen, maar misschien krijgt u nog wel net zo’n schok als ik daarnet. Hij zei tegen me -of hoe zeg je dat nou verdomme, dat ik u dit moest geven. Kunt u daaruit wijs worden?’

De professor wierp één blik op het papier en glimlachte breed. ‘Natuurlijk,’ zei hij. ‘Wat dom van me. De feiten waren toch heel duidelijk, al die tijd had ik het zo te zeggen vlak onder mijn neus, en ik heb ze niet eens gezien. Wat ïs het probleem eenvoudig.’

‘Kunt u het over uw hart verkrijgen het me even uit te leggen?’ zei Barney ongeduldig.

‘Het diagram stelt twee reizen door de tijd voor, en die kleinste boog rechts is van belang, omdat die verklaart waar uw andere ‘u’ vandaan kwam met de filmtrommels. Ja, het is mogelijk de film toch nog af te maken, en hem af te leveren vóór de uitdrukkelijk vastgestelde tijd.’ ‘Hoezo?’ vroeg Barney, terwijl hij een schuine blik op het diagram wierp, dat hem niets, maar dan ook helemaal niets verklaarde.

‘U gaat nu die film afmaken, en het doet er niets toe hoeveel tijd u nog na de kritieke tijd besteedt. Als de film klaar is, zult u zich op punt B van dit diagram bevinden. Punt A is de tijd waarop de film klaar moet zijn, en u keert eenvoudig terug naar een tijdstip vóór A, levert de film af, en keert dan terug naar B. Wat schitterend eenvoudig.’ Barney greep het papier. ‘Laat ik het nog even heel duidelijk stellen. U vertelt me toch dat ik de film kan maken na de kritieke tijd, dan terug kan keren naar een tijd die vóór dat tijdstip ligt, om de film af te leveren?’ ‘Ja dat zei ik.’ ‘Het klinkt idioot.’

‘Intelligentie lijkt alleen voor de domme op idiotie.’ ‘Ik zal die opmerking door de vingers zien, als u me op één ding antwoord kunt geven. Dit stukje papier met het diagram’ - hij schudde het onder de neus van de professor -‘wie heeft dat getekend?’

‘Ik weet het heus niet, het is de eerste keer dat ik het te zien krijg.’

‘Denkt u dan eens na. Ik kreeg dit papier in handen op maandagmorgen vlak voor het kantoor van L.M. Ik toon het u nu. Dan stop ik het in mijn portefeuille, en draag het bij me, tot de film klaar is. Dan reis ik terug in de tijd, om de film aan L.M. af te leveren, ik ontmoet mijn vroegere ik voor het kantoor, haal het diagram uit mijn portefeuille en overhandig het aan mezelf, om weer in de portefeuille teruggestopt te worden enzovoorts. Kunt u daar bij?’ ‘Ja, ik zie er niets in dat ook maar enigszins verwarrend is.’ ‘O nee? Als het werkelijk zo gebeurt, dan heeft niemand ooit dat diagram getékend. Het reist alleen maar rond in mijn portefeuille, en ik overhandig het mezelf. Legt u dat eens uit,’ voegde hij er triomfantelijk aan toe. ‘Dat is niet nodig. Het verklaart zichzelf. Het stukje papier bestaat uit een onafhankelijke lus in de tijd. Niemand heeft het ooit getekend. Het bestaat, omdat het bestaat, en dat is voldoende verklaring. Als u het wilt begrijpen, zal ik u een voorbeeld geven. U weet dat alle vellen papier twee kanten hebben - maar als u een stukje papier aan de ene kant een draai van 180 graden geeft en dan de einden tegen elkaar houdt, wordt het papier een z.g. Möbius-reep, die maar één kant heeft. Het bestaat. Als men zegt dat het niet bestaat, doet dat niets af aan het feit. Hetzelfde geldt ook voor uw diagram, het bestaat.’

‘Maar… waar is het dan vandaan gekomen?’ ‘Als u beslist een oorsprong wilt hebben, dan zou u kunnen zeggen dat het van dezelfde plaats komt als waar de ontbrekende zijde van de Möbius-reep naartoe is gegaan.’ Barney’s gedachten verwarden zich tot een onontwarbare knoop, en de eindjes bleven los hangen. Hij staarde naar het diagram, tot zijn ogen hem pijn deden. Iemand móét het getekend hebben. En elk stuk papier had beslist twee kanten… Met ietwat beverige vingers stak hij het diagram in zijn portefeuille, deed de portefeuille in zijn zak, en hoopte dat hij in staat zou zijn hem daar te vergeten. ‘Klaar voor de tijdsprong, zodra u het zegt,’ zei Dallas. ‘Welke tijdsprong?’ vroeg Barney, terwijl hij met zijn ogen knipperde naar de stuntman, die voor hem stond.

‘De sprong naar de volgende lente, in het jaar 1006, waar we een half uur geleden over spraken. Het voedsel is aan Ottar overgedragen en het hele gezelschap is al opgeladen en klaar voor de start, zodra u het zegt.’ Hij wees naar de wachtende rijen vracht- en aanhangwagens. ‘Naar de volgende lente, ja, je hebt gelijk. Weet je wat een paradox is, Dallas?’

‘De Spaanse barbier die iedere man in de stad scheert, die zichzelf niet scheert - dus wie scheert nu de barbier?’ ‘Dat bedoel ik ja - alleen nog erger.’ Toen herinnerde Barney zich opeens de verbonden hand en hij stak zijn rechterhand op en bestudeerde hem zorgvuldig aan twee kanten. ‘Wat is er met mijn hand gebeurd?’

‘Hij ziet er best uit, vind ik,’ zei Dallas. ‘Wil je soms een borrel?’

‘Dat zou niet helpen. Ik heb daarnet mezelf ontmoet met een bloedende verbonden hand en ik wilde mezelf niet eens vertellen hoe érg het ermee was, en hoe het was gekomen. Besef je wat dat betekent?’

‘Jep. Je zult misschien twéé borrels nodig hebben.’ ‘Het doet er niet toe wat jij en je vriendjes uit het IJzeren Tijdperk denken, maar alcohol is beslist niet de oplossing voor elk probleem. Het betekent dat ik ergens in het universum iets unieks ben. Ik ben een sadomasochist. Ieder ander - och arme! - moet zich beperken tot sadisme jegens anderen of masochisme jegens zichzelf. Maar ik kan een masochistische kick krijgen, door sadistisch tegenover mezelf te zijn. Geen andere zenuwlijer kan die verklaring nazeggen.’ Hij huiverde. ‘Ik geloof dat ik die borrel toch wel kan gebruiken.’ ‘Hier is-ie al.’

De borrel bleek een goedkoop merk brandewijn te zijn, dat smaakte naar mierezuur, en hij etste zo’n branderig spoor door Barney’s keel dat hij zijn gedachten opeens niet meer bij sadomasochistische neigingen of tijdparadoxen kon houden. ‘Ga eens even kijken, als je wilt, Dallas?’ zei hij. ‘Wip even vooruit naar maart, en zoek eens uit of de Indianen al in zicht zijn. Als Ottar nee zegt, wip dan weer iets vooruit, een week tegelijk elke keer, riet zolang tot ze in zicht zijn gekomen, en kom het dan melden.’

Barney bleef wat van het platform af staan, toen het tijd-platform flikkerde en weer enkele centimeters van de oorspronkelijke plek neerkwam. Dallas klom eraf, liep naar hem toe en schraapte zijn handpalm over zijn donkere baardstoppels.

‘De professor berekende dat wij in het geheel ongeveer tien uur weg zijn geweest,’ zei Dallas. ‘Dat is dus overwerk na achten geweest.’

‘Dat komt later wel. Wat heb je ontdekt?’ ‘Ze hebben een muur opgetrokken, allemaal van die houten balken zoals je in een Indianenfilm wel ziet. Alles is begin maart nog rustig, maar bij de laatste halte, op de eenentwintigste maart, hebben ze een stel van die huidenboten in zicht gekregen.’

‘Dat is prima. Dan gaan we nu maar. Zeg tegen de prof dat hij kan beginnen de hele karavaan over te brengen naar de tweeëntwintigste maart. Is alles en iedereen aanwezig?’ Betty heeft de factuur gecontroleerd, en ze zegt dat dat allemaal in orde is. Ik en Tex hebben appèl gehouden, en iedereen is aanwezig en zit in een van de trailers, alleen de chauffeurs natuurlijk niet.’ ‘Hoe is het weer in maart?’

‘Zonnig, maar er zit toch nog wel wat kou in de lucht.’ ‘Geef dat even door, en zorg dat ieder zich goed warm aankleedt. Ik wil niet dat het hele gezelschap kouvat en naar bed moet.’

Barney liep terug naar zijn trailer en haalde zijn overjas en handschoenen. Tegen de tijd dat hij weer terugkwam naar het begin van de colonne, was de verhuizing al in volle gang. Hij reed door naar de lente van het jaar 1006, en het was een echte Noorse lente ook. Een waterig zonnetje deed niet veel om de kou uit de lucht te halen, en er lag nog sneeuw in de kuilen en tegen de noordkant van de houten palissade in het dal beneden. Het zag er uit als een fort uit een wild-westfilm. Barney gaf de chauffeur van het kleine vrachtwagentje dat juist op het tijdplatform was aangekomen een teken.

‘Wil je me even daar naartoe brengen, daar beneden?’ vroeg hij.

‘Volgende halte, Fort-Apache,’ zei de chauffeur tegen hem. Enkele Noormannen begonnen de heuvel te beklimmen in de richting van de mensen van de filmmaatschappij, die waren aangekomen, en het wagentje reed hen voorbij en hield pas stil voor een smalle opening, waar een losse balk opzij werd getrokken, om een ingang door de palissade vrij te maken. Ottar perste zich er juist doorheen, toen zij aankwamen. ‘We gaan hier een poort maken,’ zei Barney tegen hem. ‘Een grote dubbele poort met een grendelbalk van binnen, om hem te kunnen sluiten.’

‘Dat is niet goed, te groot is te makkelijk om doorheen te breken. Zó moet het gedaan worden, zoals het nu is.’ ‘Dan ben je zeker niet naar de juiste films geweest…’ Barney’s stem zweeg opeens, toen Slithey zich door de opening heenwrong, achter Ottar. Ze droeg een niet al te schone japon met een soort mantel van huid, die over haar schouders was vastgespeld. Ze had geen make-up en ze droeg een baby op haar heup.

‘Wat voer jij hier uit?’ vroeg hij ruzieachtig. Hij had het gevoel dat hij nu toch heus wel genoeg schokken te verwerken had gehad voor een dag.

‘Ik ben hier een hele poos geweest,’ zei ze en stak haar vinger in de mond van de baby, die meteen smakkend begon te zuigen.

‘Hoor eens, wij zijn hier net aangekomen. Wat is dat voor een kind?’

‘Het is eigenlijk nogal grappig,’ zei ze en giechelde even, om het te bewijzen. ‘Nadat wij vorige zomer klaar waren om te vertrekken, duurde het wachten in de trailer zo lang dat ik er eens uit ging, om een wandelingetje te maken, even een frisse neus te halen, weet je wel.’

‘Ik weet het niet, en ik heb zo het gevoel dat ik het niet wil weten ook. Wil je me vertellen dat je de hele tijd hier hebt doorgebracht, in plaats van met ons de sprong terug te maken?’

‘Ja, dat is precies wat er gebeurd is, ik was zó verrast. Ik ging dus die wandeling maken, en ik kwam Ottar tegen, en van het een kwam het ander, weet je…’ ‘Ja, dit keer weet ik het.’

‘En voor ik het goed en wel begreep wat er gebeurde, was iedereen vertrokken, en ik kan je wel zeggen dat ik bang was. Ik moet weken en weken gehuild hebbben, en, omdat ik dus eigenlijk bij ongeluk zo lang hier was, had ik geen pillen mee genomen.’ ‘Is dat dan van jou?’ zei Barney, wijzend. ‘Ja, is het geen schatje? We hebben er nog niet eens een naam voor, maar ik zal hem Snorkie noemen, net als die dwerg in Sneeuwwitje. Want als hij slaapt, snurkt hij altijd.’ ‘Er was geen dwerg die Snorkie heette,’ zei Barney, en hij dacht snel na. ‘Hoor eens even, Slithey, we kunnen niet teruggaan en dit ongedaan maken, niet met die baby en zo, maar het was je eigen schuld dat je uit die trailer gegaan bent.’

‘O, maar ik geef niemand de schuld,’ zei ze. ‘Toen ik er eenmaal aan gewend was, was het heus zo akelig niet, en Ottar hield me maar steeds voor dat jij weer in de lente terug zou komen. En hij had gelijk ook. Het enige dat ik wel weer eens zou willen, is een behoorlijk maal. Zoals die lui hier eten, goeie genade! Ik geloof dat ik de hele winter bijna heb doorgebracht op niet veel anders dan whisky en tarwekorrels.’

‘We zullen vanavond een grote fuif geven voor jou en Ottar - en de baby. Biefstuk en wijn en de hele rataplan.’ Snorkie begon te huilen en Slithey wiegde hem op haar heup, en begon haar japon los te knopen. ‘Ik zal Charley Chang aan het werk zetten,’ zei Barney. We zullen dat kind ook in het scenario opnemen. Deze film zit vol verrassingen.’

Dit bracht een pijnlijke herinnering bij hem boven en hij keek neer op zijn rechterhand en vroeg zich af hoe en wanneer. Toen stak hij hem veiligheidshalve heel diep in zijn zak.

Hoofdstuk 17

De speer met stenen kop had zich recht door de romp van de motorboot geboord, en bleef in de bodem steken. ‘Ik heb hem daar laten zitten, om het gat dicht te houden,’ zei Tex. ‘Er kwamen er nog een paar vlak bij, maar wij vertrokken toen al.’

‘Ze moeten zijn verrast of zo,’ zei Barney. ‘Misschien heeft het geluid van de motorboot ze bang gemaakt.’ ‘We waren aan het roeien.’

‘Toch moet er een reden voor geweest zijn. De bewoners van Kaap Dorset zijn een vredig volkje. Je hebt zelf gezien op welke manier ze zich gedroegen, toen ze hier kwamen.’ ‘Misschien vonden ze het geen leuk idee dat hun familieleden neergeslagen werden, terwijl ze zich de eerste keer vriendschappelijk gedragen hadden,’ viel Dallas hem in de rede. ‘We hoefden nu heus geen ruzie te zoeken, dat kwam vanzelf, zonder dat we erom gevraagd hadden. Als de motor niet meteen bij de eerste ruk was aangeslagen, zouden we een begrafenis op zee hebben gehad, of waren we in hun kookpotten terechtgekomen of zoiets. Tex en ik hebben er op de terugweg over gepraat, en we kwamen tot de conclusie dat we voor deze opdracht extra gevarengeld behoren te krijgen, wegens gevechtshandelingen…’ ‘Maak daar maar een aantekening over op je aanvraagformulier. Ik zal wel zien wat ik kan doen - maar begin daar nóu niet over aan mijn hoofd te zaniken.’ Barney trok aan de speer, maar hij kon hem niet loskrijgen. ‘Ik heb een paar belangrijke kwesties, waar ik me ongerust over maak. Deze film is bijna klaar, op een gevecht met Indianen, dat beslist van vitaal belang is, na. Dat móéten we gewoon erin hebben, en het is een beetje moeilijk om een gevecht met Indianen op te nemen zonder Indianen. Er zitten er een paar duizend even van de kust af - op het ijs daar, en ik stuur jou erop uit met schelpkoralen en kralen, om er een stel te huren, en wat krijg ik ervoor? Smoesjes.’ De stuntmannen waren bepaald onder de indruk van deze redenering en Dallas wees koel naar de speer. Er snerpte een koperen jammerklacht door de lucht. ‘Móéten ze dat hiér nou doen?’ snauwde Barney. ‘Voor zover ik het me herinner, was het je eigen idee,’ zei Tex tegen hem. ‘De enige plek waar ze geen mens lastig zouden vallen met hun spel, was het strand.’ Langs de kust wandelde de processie in zwarte gewaden, de drummer roffelde de maat en Spiderman liep voorop. Ze
droegen vouwstoelen en instrumenten, en ze waren gedrapeerd in een exotische verzameling sjaals, rendierhuiden en caribou-poncho’s.

‘Trek de boot op het strand en laten we hier weg wezen,’ zei Barney.

‘Motie aangenomen,’ gromde Dallas. ‘Die muziekrepetities zijn erger dan moord.’

Spiderman strompelde over het zand naar hen toe, hij klemde zijn tuba tegen de borst, zijn neus was rood en stak sterk af tegen zijn witte huid.

‘We moeten een repetitie houden, Barney,’ pleitte hij. ‘Al die frisse lucht zal vast en zeker nog onze dood zijn. Sommigen zijn in geen jaren buitenshuis geweest.’ ‘Dat zal hun longen reinigen.’ ‘Ze hebben ze liever vuil.’ ‘Ik zal zien wat ik kan doen…’

‘Vijand in zicht!’ schreeuwde Tex. ‘Kijk eens naar die zeemacht.’

Het was een verbazingwekkende aanblik. Van achter de eilanden die voor de monding van de baai lagen, kwam de ene bootlading na de andere, steeds meer, tot het water helemaal donker was van de mensen. Toen ze dichterbij kwamen, was er in de lucht een lichtflits te zien boven elke boot en er klonk een diep gezoem, dat de hele lucht vervulde. ‘Dit is géén vriendschappelijk bezoek,’ zei Tex. ‘Ze zouden toch misschien nog vriendelijke bedoelingen kunnen hebben,’ zei Barney zonder veel overtuiging. ‘Waar zullen we om wedden?’ zei Dallas op verachtelijke toon.

‘Nou goed dan - dus we nemen nu een - hoe noem je dat -een verdedigende houding aan. Wat stellen jullie voor?’ Texas wees met zijn duim naar Dallas en zei: ‘Hij is de oudste, dus geeft hij de bevelen.’

‘Best dan,’ zei Dallas kortaf. ‘We halen de burgers van het strand weg, we geven Ottar opdracht het fort dicht te gooien, we trekken ons terug in het kamp. We zetten de voertuigen in een cirkel, de woontrailers aan de binnenkant, en we geven iedereen die in militaire dienst is geweest een wapen. Dan wachten we af. Tex, begin jij met de burgers naar het kamp te evacueren.’

‘Het klinkt goed,’ stemde Barney in. ‘Maar vergeet je niet dat we nog een film af moeten maken? Ik wil dat Gino met zijn camera daar op de heuvel gaat staan, zodat hij de hele zaak kan overzien. En ik zou ook nog een camera binnen de omheining willen hebben, misschien alleen maar een hand-170 camera, om ze te kunnen filmen, als ze naar boven komen.’ Hij dacht er even over na wie de tweede camera zou moeten hanteren, en kwam tot de onontkoombare hoewel trieste slotsom dat hij zelf de enige bevoegde tweede cameraman was waar hij op dit ogenblik over beschikte. ‘Ik denk dat ik dan maar bij Ottar en zijn mensen binnen de omheining moet blijven.’

‘Als je het beslist zo wilt,’ zei Dallas, en keek even peinzend toe, terwijl de musici langs de weg die ze gekomen waren terugvluchtten. ‘Gino en zijn camera gaan dan achterin de truck. De truck zal dan op de heuvel gaan staan, er moet dus een chauffeur bij zijn. Aangezien de truck tussen het strand en het kamp in komt te staan, kan Tex met zijn geweer op de treeplank meerijden - en dan heeft hij daar het commando. Als hij zegt dat ze terug moeten rijden, dan rijden ze terug. Ik ga dan met jou mee binnen de omheining.’

‘Goed, dat klinkt prima, daar gaan we dan.’ De boten kwamen, naarmate er meer verschenen, steeds trager naderbij, alsof ze erop wachtten tot ze met genoeg waren, om aan te kunnen vallen. Wat de reden daarvoor dan ook mocht zijn, het gaf de mensen op de kust de tijd hun verdediging voor te bereiden. Toen de filmploeg precies volgens de aanwijzingen van Dallas was ondergebracht, klommen zij in de jeep en hobbelden de heuvel af naar het kamp van de Vikings. Dallas droeg zijn revolver; hij had een junglekarabijn en patroonbanden over zijn schouder geslingerd. Toen laadde hij een paar zware en luguber uitziende metalen kisten uit. Zij waren de laatsten die zich binnen de muren terugtrokken en de grote dubbele poort, met de lange houten balk om hem af te grendelen, werd achter hen gesloten. Barney kon vanaf de verhoging langs de binnenkant van de borstwering zien dat de truck weer op zijn plaats stond bovenop de heuvel. ‘Waar komt dat geluid vandaan?’ vroeg Ottar. ‘Ik heb er geen flauw idee van,’ zei Barney hem. ‘Daar komen ze.’

Het was alsof er opeens een golf over de baai rimpelde, toen de huidenboten begonnen te landen. Barney liet de 35-mm-camera op de bovenkant van de palissade rusten en richtte hem op de in slagorde naderende boten. De zon brak opeens door een opening in de wolken en het zonlicht weerkaatste op het bruisende water en de plassende peddels van talloze kano’s. Het was een grimmige, ononderbroken nadering; en de zwarte kleur van de boten en de kleren van de mannen gaf hen het aanzien van een leger der duisternis. Het uitheemse en angstaanjagende geluid werd sterker, toen de boten naderden, en Barney klemde de camera vast en bleef draaien, blij dat hij een taak had die hem druk bezighield. Hij had het gevoel dat hij, als hij dat niet had moeten doen, zich zou hebben omgedraaid en hard zou zijn weggelopen.

‘Dat geluid heb ik wel eens eerder gehoord,’ zei Dallas. ‘Datzelfde soort gefluit, zoemend gefluit moet je eigenlijk zeggen. Alleen was het toen niet zo hard.’ ‘Herinner je je nog waar?’ vroeg Barney, terwijl hij de lens uitschroefde voor een close-up van een van de boten die vooraan lag. Het beeld kon angstig dichtbij gehaald worden.

‘Zeker, in Australië. Daar hebben ze van die inboorlingen, Abo’s. Er was toen een tovenaar die zijn stok boven zijn hoofd in het rond zwaaide aan het eind van een soort snaar, en dat maakte toen dat geluid.’

‘Een snorrebot natuurlijk! Een heleboel primitieve stammen gebruiken die en er wordt verondersteld dat er toverkracht in zit. Ik begin te begrijpen waaróm, met een dergelijk geluid. Er moet in elke boot één Indiaan zitten die zo’n bot rondsnort.’

‘Ik heb toverkracht hier om hun toverkracht mee te verstarren,’ zei Ottar, terwijl hij zijn bijl boven zijn hoofd rondzwaaide.

‘Zoek nou geen moeilijkheden, hè?’ zei Barney. ‘Als we kunnen, moeten we een gevecht zien te voorkomen.’ ‘Wat?’ schreeuwde Ottar, geschokt tot op de bodem van zijn Viking-ziel. ‘Zij willen vechten - wij vechten. Geen lafbekken hier.’ Hij keek Barney woedend aan en daagde hem uit tot een antwoord.

‘Hé, ze landen,’ zei Dallas, terwijl hij tussen de twee mannen in ging staan.

Elke twijfel of het soms toch een vredelievende bedoeling zou hebben, was nu wel verdwenen. Terwijl de boten stuk voor stuk landden, sleepten de inzittenden ze op het strand, en pakten er speren, bogen en zacht trillende spitse pijlen met stenen koppen uit. Barney concentreerde zich op close-ups, Gino zou de hele operatie filmen en hij kon de details van de bewapening maar al te nauwkeurig waarnemen van hier uit.

‘Ottar,‘zei Dallas. ‘Zeg tegen je mensen dat ze dekking zoeken en hun hoofden laag moeten houden.’ Ottar gromde wat, maar hij gaf toch het bevel door. De Viking-persoonlijkheid kon zich niet gemakkelijk aanpassen bij een verdedigende houding, maar toch was het anders helemaal zelfmoord. De verdedigers binnen de muren waren verreweg in de minderheid, de verhouding was ongeveer een op twintig, en zelfs de strijdvaardige Noormannen waren gedwongen zich bij die situatie aan te passen. De eerste pijlen kwamen aangezoemd en een speer plofte in het hout vlak onder de camera. Barney knielde nu en schoof de lens tussen een kwastopening tussen twee balken. Zijn gezichtsveld werd er wel door beperkt - maar het was een heel stuk gezonder.

‘Wapens van lafaards,’ mopperde Ottar. ‘Lafaards. Dat is geen manier van vechten.’ Hij ratelde woest met zijn bijl tegen zijn schild. De Vikings minachtten het gebruik van pijlen-boog en geloofden alleen in de waarde van schok tactiek en man-tegen-mangevechten.

Er trad een impasse in, toen alle boten geland waren, en de mannen van Kaap Dorset om de palissade stroomden, op zoek naar een manier om binnen te komen. Sommigen van hen probeerden tegen de omheining op te klimmen, maar onmiddellijke onthoofding of afkapping van ledematen maakten daar snel een einde aan. De aanvallers zwaaiden met hun wapens en schreeuwden met hun hoge gilstemmen, terwijl het zoemend gefluit van de snorrebotten boven alle andere geluiden uitsteeg. Er was een kleine groep mannen die achter de anderen aan kwamen. Dallas wees naar ze. ‘Dat zijn waarschijnlijk de leiders of iets dergelijks. Ze zijn anders gekleed, ze nebben een soort bontuitrusting, met vossestaarten die om hun hals bengelen.’ ‘Waarschijnlijker zijn het medicijnmannen,’ zei Bamey. ‘Ik vraag me af wat die in hun schild voeren.’ Opeens was er actie. Kennelijk was deze door de mannen met de vossefranje opgezet. Onder hun aanwijzing liepen enkele aanvallers snel naar het dichtstbijzijnde woud en keerden terug met grote takken.

‘Zouden ze de muur omver willen rammen?’ zei Barney. ‘Misschien wel erger,’ zei Dallas. ‘Kénnen die Dorsets het gebruik van vuur?’

‘Dat moet wel. Jens vertelde me dat er brandkuilen en as in de ruïnes van hun huizen te zien waren.’ ‘Daar was ik al bang voor,’ zei Dallas somber, en wees naar de onderkant van de omheining, waar twijgen werden opgestapeld.

Al het steken met speren en het gezwaai met zwaarden en bijlen van de Vikings had geen enkel resultaat: de brandstapel werd steeds hoger. Een minuut later snelde een van de mannen uit de leidersgroep naar voren. Hij liep dwars door de opgewonden schreeuwende menigte en droeg een brandende fakkel. De speren van de Vikings regenden op hem neer. Maar zodra hij dichtbij genoeg was gekomen, hief hij de toorts op, zodat deze hoog opvlamde, en gooide hem met een grote boog in de berg brandhout. Het droge hout kraakte en vlamde op, en de rook steeg kronkelend omhoog. ‘Hier kan ik nu meteen een eind aan maken’, zei Dallas, terwijl hij de stalen kisten voor hem begon te openen. ‘Nee,’ zei Ottar, en stak een hand uit, om hem tegen te houden. ‘Ze willen vechten, dus we vechten. Wij zullen wel voor dat vuur zorgen.’

‘Misschien, maar als jullie dat doen, zullen jullie worden afgeslacht.’

‘Wij slachten er zelf ook een stel af,’ zei Ottar met een boosaardige grijns, terwijl hij over de muur begon te klimmen. ‘En Barney wil toch goede opnamen hebben van een gevecht tegen de Indianen?’

Barney aarzelde, maar het was onmogelijk de betekenis van de vlakke, uitdrukkingloze blik van Dallas te negeren. ‘Natuurlijk wil ik een film,’ barstte hij los. ‘Maar niet ten koste van mensenlevens. Laat Dallas het maar opknappen.’ ‘Nee,’ zei Ottar. ‘We zullen jullie een goeie strijd leveren voor die film.’ Hij bulderde van de lach. ‘Kijk niet zo zielig, mijn gamli vinn (1) we vechten ook voor onszelf.

1. Oude vriend.

Jullie gaan al weer gauw weg, en als wij alleen zijn, willen we dat deze skraelling zich herinneren hoe Noormannen zich in een gevecht gedragen.’ Toen was hij verdwenen. ‘Hij heeft gelijk,’ zei Dallas. ‘Maar als hij in moeilijkheden raakt, horen we toch klaar te staan, om hem eruit te halen.’ Hij opende de grootste kist en haalde er een waterproof luidspreker uit en een spoel geïsoleerd draad. Tk zal dit zover mogelijk langs de muur uitrollen, zover als de draad reikt.’

‘Wat is het?’

‘Deze luidspreker heeft een volume waar je van omvalt. Laten we maar eens kijken hoe die inboorlingen reageren, als ze hier een staaltje van te horen krijgen.’ Ottar had al zijn krijgslieden binnen de poorten opgesteld; hij liet de vrouwen en grotere kinderen de omheining bezetten. Twee vrouwen stonden klaar, om de poorten open te zwaaien, en Barney zag met een schok dat een van de
vrouwen Slithey was. Hij had aangenomen dat ze veilig en wel in het kamp was achtergebleven. Hij riep haar op hetzelfde ogenblik dat Ottar zijn bijl ophief, en zijn woorden gingen verloren in het gebrul van de Vikings, toen de poorten wijd open zwaaiden en de Noormannen eruit stormden. Dit was het soort gevecht waarin de Vikings op hun best waren - en waar ze ook het meest van genoten. In één brullende compacte massa stoven ze vooruit en renden ze de gelederen van de krijgers van Kaap Dorset binnen. Dat die zo ver in de meerderheid waren wat aantal betrof, maakte geen verschil, want er was niets of vrijwel niets dat ze konden doen tegen deze Noorse slachters, die onbereikbaar achter hun schilden en metalen helmen waren. Slachters, ja dat waren ze. En hun korte zwaarden en bijlen sloegen en houw-den door de wapens en het vlees van de bewoners van Kaap Dorset.

De inboorlingen waren verpletterd en vluchtten; ze konden niets anders. Ze vluchtten voor de niet te stuiten voortgang van de met bloed besmeurde doders. Maar toen de twee groepen zich scheidden, kwam er ruimte tussen hen, en het karakter van de strijd veranderde. Snelle speren drongen in de Vikingbende, terwijl pijlen tegen hun schilden ratelden. Eén man viel met een speer door zijn been, toen nog een. De krijgers van Kaap Dorset begonnen te begrijpen wat er gebeurd was, en bleven op een afstand. Ze lieten hun wapens voor zich spreken. De Vikings konden de vijand niet meer grijpen - en contact van man tot man was de enige manier waarop zij konden vechten. Nog even en het tij zou keren. Ze zouden omringd worden en één voor één gedood.

‘Als je iets kunt doen,’ zei Barney, ‘dan is het er nu de tijd voor, Dallas.’

‘Komt voor elkaar. Maar ik heb het enige stel oordoppen, dus als ik jou was, zou ik mijn vingers maar in mijn oren stoppen.’

Barney wilde Dallas antwoorden, toen deze de schakelaar omdraaide, en zijn stem en alle andere geluiden werden onmiddellijk volkomen overstemd. Toen de jammerende ver-standverbijsterende donder van de luidspreker losbarstte, was er niets meer dat hij nog kon doen, dan zijn vingers in zijn oren drukken, en naar zijn hoofd grijpen. Dallas knikte voldaan en haalde rook- en traangasgranaten uit de andere kist. Met een geroutineerde armbeweging begon hij ze een voor een over de muur te kieperen. Met zijn handen tegen zijn hoofd gedrukt draaide Barney zich moeizaam om, en keek naar beneden. In die paar seconden was het toneel volkomen veranderd. De luidsprekers en de bommen waren voor de Vikings even onbekend als voor hun aanvallers, maar hun reactie bestond eruit dat zij zich samentrokken tot een compacte defensieve slagorde. Maar dat deden de krijgers van Kaap Dorset niet. Paniek beving hen; het gruwelijke geluid scheurde hun trommelvliezen bijna.

Zij werden omringd door rookzuilen en ze konden nauwelijks ademen en niets meer zien. Zonder dat hieraan een gedachte of besluit ten grondslag lag, keerden ze zich om en renden ze naar de boten. Vormden ze een minuut geleden nog een aanvallend leger, nu waren het alleen nog maar een stel vluchtende, worstelende gestalten, terwijl er verspreid op de grond, donkere lichamen bleven liggen. Het was allemaal voorbij nu. De groep op het strand vocht nog, om in de boten te kunnen komen en enkele laatste gestalten strompelden door de wolken traangas achter hen aan. De mannen van Ottar stonden pal bij elkaar, keken de hen omringende buitenwereld tegemoet, vastberaden alle vijanden, menselijke of bovenmenselijke, weerstand te bieden. Degenen die verblind waren door traangas, waren even bereid door te vechten als de anderen. Hun moed was schitterend.

Toen Dallas weer uitschakelde, scheen de stilte in golven aan te rollen. Barney’s oren waren verdoofd en nog steeds vervuld van dat vreselijke, ongelooflijke, verstandverbijsterende geluid. Hij liet zijn arm langzaam zakken en strekte zich uit. De Indianen waren verdwenen en op de vlucht geslagen, daar bestond geen twijfel over. De krijgslieden van Ottar lieten hun schilden zakken, toen ze dit beseften, en zegevierend zwaaiden ze met hun wapens. Dallas’ stem scheen van heel ver te komen, door vele lagen watten, toen hij naar de truck wees, die nog steeds op de heuvel boven hun stond gestationeerd.

‘Ze hebben de truck of het kamp niet eens lastig gevallen, dus Gino moet de hele tijd hebben kunnen filmen.’ Hij keek neer op de lachende Noormannen, die nu het brandende hout van de omheining gingen wegslepen. ‘Daar heb je je Indianengevecht, het ziet er dus naar uit dat je film nu klaar is.’

Barney wendde zich af van de gewonden en doden en begon beverig de omheining af te klimmen.

Hoofdstuk 18

‘Dit is nou precies de zonsondergang waar we op zaten te wachten, Barney,’ zei Charley Chang. ‘Kijk eens naar die kleuren.’

‘Draaien dan maar,’ zei Barney, terwijl hij naar de filmploeg op de helling keek. ‘Ben je klaar, Gino?’ ‘Nog twee minuutjes ongeveer,’ zei de cameraman, terwijl hij door de zoeker van zijn camera keek. ‘Zo gauw die wolk daar voor de zon schuift, kan ik er recht tegenin filmen.’ ‘Oké.’ Barney keerde zich naar Ottar en Slithey, in hun mooiste Viking-kostuums. Ottar met een rubber litteken en wat grijs aan de slapen, dat nauwelijks zichtbaar was. ‘Dit is de laatste scène, werkelijk de laatste, en we hebben gewacht tot de kleur goed was. De hele rest zit al in de trommel. De film wordt straks afgedraaid in de volgorde een, twee en drie, maar we maken de opnamen in de volgorde een, drie, en dan nemen we twee: jullie in silhouet tegen de zonsondergang. Nu wil ik dat jullie in één tegen de heuvel opwandelen, naast elkaar, doe het heel langzaam en blijf daar precies op de top staan, waar die streep op de grond is gekrast. Jullie staan daar alleen maar te staan, jullie kijken uit over de zee, tot ik roep nu, dan steek jij je hand uit, Slithey en grijp je Ottar bij zijn arm. Dat is het einde van de eerste scène. En dan moet Ottar zijn arm om Slithey’s middel slaan en dan wil ik dat jullie zó even blijven staan, terwijl wij terugschroeven voor de slotscène, waarin jullie silhouetten heel klein tegen de zonsondergang afsteken. Gesnapt?’ Ze knikten allebei. ‘Klaar,’ riep Gino.

‘Nog één seconde. Als ik “ho” roep, dan blijven jullie daar zo staan bovenop die heuvel, zodat wij met de camera kunnen inlopen om nummer twee op te nemen. Is dat duidelijk?’ Het ging uitstekend. Ottar was intussen bijna beroepsacteur geworden. Hij volgde tenminste de aanwijzingen op, zonder tegen te spreken.

Zij klommen samen de heuvel op en keken naar de zonsondergang. Er waren planken over het gras gelegd, om een glad spoor te maken, om met de camerawagen over te rijden. En de toneelknechten - geleid door de instructies die Barney hen toeriep - reden hem langzaam en voorzichtig weg, zodat de gestalten van de twee gelieven in de verte verdwenen.

‘Ho!’ riep Barney, toen het wagentje het eind van het spoor had bereikt. ‘Op de heuvel houden. Laten we verdorie opschieten voor het licht verdwijnt.’

Er was opeens een heleboel drukte, zij het volkomen georganiseerd. Terwijl de camera naar de top van de heuvel werd verplaatst, zetten de geluidstechnici hun bandrecorders en microfoons gereed. Slithey keek haar tekst met een frons in haar voorhoofd door, terwijl de script girl Ottars tekst hardop voorzei. De hemel was vlammend rood, terwijl de zon in zee begon te zinken. ‘Klaar,’ zei Gino.

‘Camera,’ riep Barney. ‘En denk erom: geen geluid, van wie dan ook. Van niemand. Ja, draaien.’

‘Daarginds,’ zei Ottar, wijzend, ‘daarbuiten, ergens over de zee, staat het huis van onze vaderen. Mis je het nog steeds, Gudrid?’

‘Heel lang wel, maar nu niet meer. We hebben gevochten en we zijn gestorven voor dit land, en nu is het van ons. Vinland… deze nieuwe wereld, is nu ons thuis.’ ‘Stop! Goed, gebruik dat maar. Ik geloof dat het hiermee wel bekeken is.’

Iedereen begon toen te juichen, en Slithey kuste Barney, en Ottar kneep zijn hand bijna fijn. Het was een èrg opwindend ogenblik, omdat de film bijna tot in alle bijzonderheden was gereedgekomen, en tegen de tijd dat de slotscène zou zijn afgewerkt, zou de film helemaal compleet zijn. Het feest van die avond beloofde inderdaad een enorm feest te worden.

Dat werd het ook. Zelfs het weer werkte mee en zolang de straalkachels aanstonden, kon de flap van de kantinetent opgerold blijven. Ze hadden kalkoen en champagne, vier soorten dessert en onbeperkt drank, en de hele filmploeg en bijna alle Noormannen waren er. Enkelen met hun vrouwen. ‘Ik wil niet weg,’ jammerde Slithey, en zij stortte tranen in haar champagne. Barney klopte op haar hand en Ottar knuffelde haar hartelijk.

‘Je gaat toch ook niet echt - je laat je baby toch ook niet echt achter,’ legde Barney haar voor de twintigste keer uit. Hij stond verbaasd over zijn eigen geduld, maar alles was vanavond nu eenmaal een beetje anders. ‘Je weet dat Kirsten, als je een poosje weg moet, min zal zijn, maar er is geen reden waarom je dat zou zijn. En je zult moeten toegeven dat een baby hebben in Californië, als je vorige week niet eens zwanger was, wel wat moeilijk is uit te leggen. Zeker tijdens de publiciteitsperiode voor de film. Dus alles wat je moet doen, is wachten tot de film loopt, en tegen die tijd zul je dan wel hebben besloten wat je met die baby zult 178 doen. Denk erom dat je in Californië niet eens getrouwd bent, en ze hebben voor dat soort situaties een bepaalde uitdrukking. Zodra je je besluit hebt genomen, kom je hier weer terug. De prof heeft beloofd dat hij je terug zal brengen, geen minuut later dan dat je vertrokken bent. Wat kan er nou eenvoudiger zijn.’

‘Maar het zal maanden en maanden duren,’ snikte Slithey, en Barney begon het haar voor de eenentwintigste keer uit te leggen, toen Charley Chang hem op zijn arm tikte en hem een frisdrankje overhandigde.

‘Ik heb met de professor gepraat over de aard van de tijd,’ zei Charley.

‘Ik heb geen zin om over de aard van de tijd te praten,’ zei Barney. ‘Na de laatste paar weken zou ik het liefst alles maar vergeten.’

Voor een aantal van hen was het een tijd van beproeving geweest. Meer dan vier dagen waren er in Californië voorbij - het was nu dus donderdagmiddag op de aankomsttijdklok van het vremeatron - en het waren bovendien erg drukke dagen geweest, die laatste vier.

Ze waren heel vaak heen en weer geweest naar de studio’s, om allerlei meer technische zaken, die met het klaarmaken van films te maken hebben, in het laboratorium daar te kunnen doen. Spiderman en zijn band hadden het geluid in een van de studio’s op de band gezet. Er was zoveel heen-en-weer getrokken in de tijd, om de apparatuur daar te kunnen gebruiken, op een bijna-vierentwintig-uur-per-dag-basis en in vele gevallen hadden dezelfde mensen elkaar in dezelfde tijd gekruist. Barney herinnerde zich vaag een keer dat hij drie professoren Hewett levendig met elkaar in gesprek had gezien. Eigenlijk wilde hij het maar liefst allemaal vergeten. Hij dronk zijn glas langzaam leeg. ‘Nee, heus,’ drong Charley Chang aan. ‘Ik weet dat we allemaal een beetje kippevel hebben van het bijna handenschudden met onszelf, maar dat bedoel ik niet. De zaak is meer, waarom nemen wij deze film eigenlijk hier op - op deze plek van Labrador?’

‘Omdat dat de plaats is waar de professor ons naartoe gebracht heeft.’

‘Juist. En waarom bracht de professor ons hierheen?’ ‘Omdat dit een van de plaatsen is waar hij en Jens geweest waren op zoek naar immigranten uit de elfde eeuw,’ zei Barney. Vanavond had hij geduld voor iedereen. ‘Zeer juist. En heb je er nu ooit bij stilgestaan, waarom Jens hiér naar die lui wilde gaan zoeken? Zegt ü het hem, professor?’

Hewett zette zijn glas neer en depte zijn lippen even met zijn servet. ‘We kwamen hier vanwege opgravingen die begin 1960 door Helge Ingstad in deze streek waren gedaan. Er werden overblijfselen van negen gebouwen gevonden en houtskool resten op de haardplaten - Carbonium 14 - die een en ander omstreeks het jaar 1000 n. C. dateerden.’ ‘Voelt u wat dat betekent?’ zei Charley. ‘Bijzonder duidelijk,’ zei Barney afwezig, terwijl hij neuriede op de wijs van ‘Wij Vikings gaan uit roven, uit roven over zee.’ Het thema van het liedje uit de film, dat Spider-man zachtjes op de achtergrond speelde. ‘Wij zijn nu in het jaar 1006,’ zei Charley. ‘En er staan negen gebouwtjes in het kamp beneden, twee ervan waren alleen maar een soort schuilhutten, om mee te beginnen. We hebben ze tot houtskool gebrand voor de film. Er is dus een nederzetting van Noormannen hier aan de Epaves Bay in de elfde eeuw, omdat er sporen werden gevonden. Je zou dus kunnen zeggen dat er een cirkel in de tijd bestaat, zonder begin of einde. We kwamen hier, om sporen achter te laten, die hier gevonden zouden worden, en ons ertoe zouden brengen hier heen te gaan, om sporen achter te laten…’

‘Genoeg,’ zei Barney, terwijl hij zijn hand ophief. ‘Ik had dit cirkel-in-de-tijd-geval al eerder. Het volgende wat je me gaat vertellen zal misschien wel zijn dat al die oude kronieken werkelijk waar zijn en dat wij er verantwoordelijk voor zijn, of dat Ottar in werkelijkheid Thorfinn Karlsefni is, de kerel die de eerste nederzetting in Vinland begonnen is.’ ‘Zeker,’ zei Ottar. ‘Dat ben ik.’

‘Wat bedoel je: “Dat bén ik?’” vroeg Barney, terwijl hij even met zijn ogen knipperde.

‘Thorfinn Karlsefni, zoon van Thord Paardekop, zoon van Thorhild Rjupa, dochter van Thord Gellir…’ ‘En je heet Ottar…?’

‘Zeker. Ottar is de naam die de mensen me geven, een afkorting. Echte naam is Thorfinn Karlsefni, zoon van Thord…’

‘Ik herinner me een paar van die kronieken over Karlsefni,’ zei Charley. ‘Ik heb ze nageslagen voor het scenario. In die kroniek werd aangenomen dat hij via IJsland was gekomen en met een meisje trouwde dat… Gudrid heette.’ ‘Maar dat is de filmnaam van Slithey,’ zei Barney met verstikte stem.

‘Wacht even, dat is nog niet alles,’ zei Charley met holle stem. ‘Ik herinner me dat Gudrid in Vinland een baby moet hebben gekregen, en dat ze hem Snorri noemde.’ ‘Snorkie,’ zei Barney, en hij voelde hoe zijn nekharen overeind gingen staan. ‘Een van de zeven dwergen van Sneeuwwitje…’

‘Ik begrijp niet waar iedereen zich zo druk over maakt,’ zei de professor. ‘We hebben toch al een paar weken gemerkt dat de tijd in cirkels gaat? Waarover jullie nu praten, zijn alleen maar de technische bijzonderheden van één enkele cirkel.’

‘Maar de betékenis, professor, de betékenis,’ zei Barney. ‘Als het wáár is, dan is de enige reden waarom de Vikings een nederzetting op Vinland stichtten, omdat wij besloten een film te maken, om te laten zien hoe de Vikings op Vinland gekomen zijn.’

‘Och dat is een even goede reden als welke andere ook,’ zei professor Hewett kalm.

‘Het kost alleen een beetje tijd, om eraan te wennen. Dat is alles,’ mompelde Barney.

Iedereen zei later dat het een bijzonder feest was geweest, het duurde tot de dageraad en de volgende dag werd er maar bitter weinig gewerkt. Maar de spanning was voorbij en het was niet nodig dat er nog zo’n enorm grote groep bleef. Zij gingen met kleine groepjes tegelijk een poosje weg; sommigen gingen met vakantie naar Santa-Catalina, maar de meesten gingen regelrecht terug naar huis. Zij vertrokken en zwaaiden verheugd met hun loonkaarten en op de salarisafdeling van de Climactic Studio’s brandden de lichten de hele avond door.

Toen de film naar Barney’s volle tevredenheid klaar was en er een kopie gemaakt was en in de trommels opgeborgen, was er nog maar een handjevol mensen over in het kamp. De meesten van hen waren chauffeurs, die nodig waren om het konvooi weg te rijden.

‘Je zult in lange tijd niet meer zulke heerlijke zuivere lucht inademen en ruiken,’ zei Dallas, terwijl hij vanaf de heuvel op de Viking-nederzetting aan de voet neerkeek. ‘Ik zal nog wel meer missen dan alleen maar dat,’ zei Barney. ‘Ik begin net te beseffen dat die film alles was waaraan ik al die tijd heb gedacht, en nu die klaar is, kom ik tot de conclusie dat het allemaal toch wel veel grootser is geweest, dan iemand van ons al die tijd heeft begrepen. Snap je?’ ‘Ik voel het. Maar je moet maar denken dat er een heleboel soldaten alleen maar naar Parijs zijn geweest, omdat de regering ze daarnaartoe heeft gestuurd, om moffen te doden.

Zulke dingen gebeuren, dat is alles, dat komt nu eenmaal voor.’

‘Ja, je hebt gelijk, denk ik.’ Barney beet op de palm van zijn hand. ‘Maar spreek het maar liever niet uit. Het lijkt verdacht veel op de prof zijn cirkels in de tijd.’ ‘Wat is er met je hand?’ vroeg Dallas. ‘Het lijkt wel een splinter,’ zei Barney. ‘Je moet even naar de zuster, voor ze de boel afsluit.’ ‘Ja, daar kon je wel eens gelijk in hebben. Geef het even door. We gaan er over tien minuten heen.’ De zuster opende de deur van de trailer op een kier, en keek achterdochtig naar buiten. ‘Het spijt me, maar alles is al afgesloten.’

‘Dat spijt mij ook,’ zei Barney. ‘Maak dan maar weer open. Dit is een medisch spoedgeval.’

Zij snoof eens verachtelijk, toen ze zag van welke omvang dit ‘spoedgeval’ was, maar toch maakte ze de deur van het instrumentenkastje open. ‘Ik kan hem niet met het pincet krijgen,’ zei ze met een klank in haar stem die niet ver van boosaardigheid af was. ‘Ik zal hem dus een klein beetje moeten opensnijden met het operatiemesje.’ De ‘operatie’ nam maar een minuut in beslag en Barney’s gedachten waren bij belangrijker aangelegenheden, tot ze de kleine snee met jodium bette. ‘Ai,’ zei hij.

‘Nou kom, mijnheer Hendrickson, dat kan onmogelijk pijn hebben gedaan, niet bij zo’n grote man als u.’ Zij rommelde nog even in een ander kastje. ‘Het spijt me, maar alle hansaplast is op, dus ik zal er een klein verbandje omheen moeten wikkelen, voorlopig.’

Ze had twee keer met het verband om zijn handpalm gedraaid voor hij besefte wat er gebeurde. Hij barstte in lachen uit.

‘Een splinter!’ zei hij, en hij keek omlaag en zag opeens dat hij die morgen zijn beste ribfluwelen pantalon aan had getrokken en dat hij zijn paardeharen jasje droeg. Tk durf te wedden dat u hier mercurochroom hebt, ja, ik ben er zelfs zeker van.’

‘Wat merkwaardig dat u dat zegt, natuurlijk heb ik dat.’ ‘Wikkel dit verband dan heel goed vast, maak het maar mooi groot. Ik zal hem eens leren, die sadistische S.O.B.’ ‘Wat? Wie…?’

‘Ik, ikzelf! Ik heb me op die manier behandeld, en nu zal ik het mezelf betaald zetten. Als ik nou denk dat ik mezelf zo kan behandelen…’

De zuster zei daarna niets meer. Ze maakte het verband flink stevig en nogal overdadig royaal, precies zoals hij had gevraagd. Ze protesteerde ook niet, toen hij een heleboel mercurochroom over het verband heenstortte, zodat het op haar schone vloer druppelde. Toen Barney in zichzelf grinnikend vertrok, sloot ze de deur achter hem. ‘Ben je gewond?’ vroeg Ottar.

‘Niet echt,’ zei Barney, en stak zijn linkerhand ditmaal uit, zodat Ottar nu deze bij het schudden bijna verbrijzelde. ‘Doe maar kalm aan en pas op voor die Indianen.’ ‘Ik ben niet bang van ze. We hebben een heleboel hout gehakt we verdienen een fortuin in IJsland. Breng je Gudrid terug?’

‘Over een paar minuten in jouw tijd, maar wat daarna gebeurt, moet ze zelf uitmaken. Tot ziens, Ottar.’ ‘Far heil’, (1) Barney. Maak nog maar eens een film en betaal me dan met whisky.’ ‘Kon best dat ik dat nog eens doe.’

1. Vaarwel

Het was de laatste tocht, en ieder ander was al verdwenen, en het tijdplatform stond midden op een wei met platgetrapt gras en modderige wagensporen. De trommels met de film lagen in het kleine bestelwagentje, dat het enige voertuig op het platform was, en Dallas zat aan het stuur met een Slithey met roodomrande ogen en een vlekkerig behuild gezicht naast zich.

‘Haal het weg,’ schreeuwde Barney tegen professor Hewett, en hij haalde nog eenmaal zijn longen vol heerlijke frisse lucht.

Professor Hewett zette de truck en de anderen op vrijdag af, en alleen Barney en de trommel met de film gingen in de tijdlus mee terug naar de maandagmorgen van dezelfde week.

‘Geef me ruimschoots de tijd, prof,’ zei hij. ‘Ik moet om half elf in het kantoor van L.M. zijn.’

Toen hij aankwam, belde hij op. Toen moest hij in de studio wachten, tot de piccolo verscheen met het handwagentje. Ze laadden de film erop en het was al twintig over tien. ‘Breng dit naar het kantoor van L.M.,’ zei Barney. ‘Ik ga voorop met het origineel.’

Barney liep snel, en toen hij de laatste hoek omsloeg, zag hij een vertrouwde mistroostige gestalte de trap op ploeteren, alsof die lood in zijn schoenen had. Hij glimlachte geniepig en volgde zichzelf de hal door regelrecht naar de deur van L.M. De gestalte voor hem keek geen ogenblik om. Barney wachtte tot hij de deur al open had geduwd, voor hij zijn hand over zijn schouder legde en de hand van de deurknop wegtrok. ‘Ga daar niet binnen,’ zei hij.

‘Wat denk jij dat je doet, verdomme?’ schreeuwde de vroegere Barney, toen wierp hij een blik op hem en hij deinsde achteruit, als een tweederangs acteur in een twaalfderangs griezelfilm, een en al uitpuilende ogen en trillende ledematen.

‘Een bijzonder aardige close-up zou dat zijn!’ zei Barney. ‘Misschien zou je beter in films kunnen spelen, in plaats van ze te regisseren.’

‘Jij bent … ik…’ brabbelde de idiote figuur. ‘Bijzonder goed opgemerkt,’ zei Barney, toen herinnerde hij zich opeens het diagram. Hij zou blij zijn daar vanaf te zijn. ‘Hou eens even vast,’ zei hij, en schoof de trommel met de film in de armen van de ander. Hij kon met zijn bloederig verbonden hand niet in zijn zak komen, en moest dus met zijn linkerhand aan de andere kant in zijn rechterzak tasten, om zijn portefeuille tevoorschijn te grabbelen. De andere Barney hield de filmtrommel alleen maar vast, terwijl hij iets in zichzelf sputterde, tot Barney hem weer terugpakte, en hem het diagram in zijn hand duwde. ‘Wat is er met mijn hand - jouw hand - gebeurd?’ vroeg de andere Barney vol ontzetting.

Dat zou ik je moeten vertellen, dacht Barney bij zichzelf, toen zag hij dat de piccolo met het handwagentje kwam, en hij opende de deur voor hem.

‘Geef dat aan de professor,’ zei Barney tegen zijn evenbeeld, toen de jongen hem voorbijliep. Toen kon hij het niet laten hem nog een laatste trap onder de gordel te geven. ‘En blijf niet zo rondhannesen hier, maar maak die film af, begrepen?’

Hij volgde de loopjongen naar binnen, en liet de deur achter zich dichtzwaaien, zonder verder nog om te kijken. Hij wist zonder de minste twijfel dat hij niet opnieuw zou opengaan, en genoot van het gevoel dat hij voor het eerst van van zijn leven nu eens volkomen zéker van iets was. Die zekerheid voerde hem langs miss Zucker, die daar stond en probeerde hem iets te vertellen over heren van de bank. Hij liep vlak langs haar en opende de binnendeur voor loopjongens. Een bijzonder bleke L.M. keek naar hem op en zes grijsharige mannen met bevroren gezichten keerden zich om, om te zien wie en wat hen kwam storen.

‘Het spijt me zeer dat ik zo laat ben, heren,’ zei Barney op kalme, zelfverzekerde toon. ‘Maar ik neem aan dat mr. Greenspan alles wel zal hebben uitgelegd. Wij waren het land uit en ik ben net aangekomen met een exemplaar van de film waarover hij u heeft verteld. Een bezit dat meerdere miljoenen waard is, heren, hij zal een nieuw tijdperk in de filmkunst inluiden en winst voor deze studio’s. De filmspoelen rammelden tegen elkaar, toen de bediende de handkar rechtop zette, en Sam slaakte vanuit het donkerste hoekje van de kamer een lichte, bijna onhoorbare zucht.

Hoofdstuk 19

‘Neem het me niet kwalijk dat ik niet opsta,’ zei Jens Lyn. ‘De dokter heeft het me voor de rest van de middag streng verboden.’

‘Natuurlijk,’ zei Barney. ‘Blijf toch zitten. Heb je er nog steeds last van?’

Jens lag in een ligstoel in de tuin van zijn huis, en zag er veel magerder en bleker uit dan Bamey zich hem herinnerde.

‘Niet erg,’ zei Jens. ‘Het is meer een kwestie van genezing. Ik kan me aardig bewegen, ja, ik was zelfs gisteravond bij de première. Ik ben gedwongen toe te geven dat ik over het geheel genomen beslist van de film heb genoten.’ ‘Je zou er iets over in de kranten moeten schrijven. Een van de critici beschuldigde ons ervan dat we een armzalige poging hebben gedaan tot “zogenaamd” realisme, zo in de stijl van de Russen, met gescheurde hemden en vuil, maar dat we daar bijzonder slecht in zijn geslaagd. Hij beweert dat de figuranten duidelijk honderd procent Amerikaans zijn, en hij herkende zelfs het stukje Californische kust, waar wij de scènes zouden hebben opgenomen.’

‘Ik kan me in hun gevoelens verplaatsen. Zelfs al ben ik erbij geweest, toen de film werd opgenomen, toch had ik, terwijl ik keek, helemaal niet zo sterk het gevoel dat het werkelijkheid was. Ik denk dat het komt, omdat we gewend zijn aan de wonderen van de film en uitheemse decors, zodat het voor ons allemaal één pot nat lijkt. Maar die negatieve houding van de critici, betekent dat dat de film geen succes zal hebben?’

‘Welnee. De kritieken verdoemen de films die veel geld in het laadje brengen nu eenmaal altijd. We hebben onze kosten er al tienmaal uit, en het geld stroomt nog steeds binnen. Het experiment is een prachtsucces, en we hebben vandaag een vergadering, om te bespreken hoe we de volgende film zullen maken. Ik kwam nu maar even langs, om u op te zoeken, en - nu ja, ik hoopte dat u niet het gevoel had…’ ‘Dat ik boos was? Nee Barney, dat is voorbij. Ik behoorde mijn verontschuldigingen aan te bieden, omdat ik mijn drift niet beter wist te beheersen. Ik zie de dingen nu onder een volkomen andere hoek.’

Barney glimlachte breeduit. ‘Dat is het beste nieuws dat ik tot nu toe heb gehoord. Ik geef toe dat je me behoorlijk op de kast had, Jens. Ik heb zelfs een zoenoffer meegebracht, al was Dallas degene die het heeft meegenomen en me heeft gevraagd het je te geven.

‘Grote genade’, zei Jens, terwijl hij het pakje opende en er een stuk platgeslagen hout met ingekeepte rand uithaalde. ‘Wat is dit?’

‘Een snorrebot, merk Kaap Dorset. Ze lieten ze ronddraaien, toen ze het kamp van Ottar aanvielen.’ ‘Och ja, natuurlijk, dat is het. ‘Jens pakte een dik boek van de tafel naast zijn hoofd. ‘Wat bijzonder aardig van jullie om aan mij te denken, en je moet mijn dank aan Dallas overbrengen, als je hem ziet. Weet je, er zijn een paar mensen van de filmploeg hier af-en-toe binnen komen wippen, en ik heb voor een groot deel gehoord wat er zo al allemaal is gebeurd, nadat ik was vertrokken. In feite heb ik er bovendien ook nog een en ander over nagelezen.’ Hij wees naar het boek, en Barney keek hem verbaasd aan. ‘Dit zijn de IJslandse saga’s, in het oorspronkelijke Oudnoors waarin ze geschreven waren. Natuurlijk berusten de meeste verhalen op mondelinge overlevering, want het heeft ongeveer tweehonderd jaar geduurd voor alles werd opgetekend, maar het is verbazingwekkend hoe nauwkeurig ze kunnen zijn. Als ik u eens een stukje zou mogen voorlezen uit de kroniek van het geslacht Thorfinn Karlsefni en het Verhaal van de Groenlanders?! Hier…! “Aan het eind van deze periode werd een grote menigte skraelling ontdekt, die uit het zuiden kwamen, als een rivier van boten… Ze hadden stokken bij zich, die ze met de zon mee ronddraaiden, en ze slaakten luide kreten.” Die stokken moeten snorrebotten zijn geweest, zo als dit.’

‘Wil je zeggen dat Ottar - Thorfinn - en alles wat hem is overkomen in deze saga’s staat?’

‘Alles. Natuurlijk ontbreken er gedeelten en is het een beetje verward, maar tweehonderd jaar van-mond-tot-mond doorvertellen is een lange tijd. Maar zijn reis, de bouw van de nederzetting, de aanval van de skraelling - zelfs het roomijs en de stier die hen bij het eerste bezoek angst aanjoeg - dat staat er allemaal in.’

‘Staat er ook in wat er tenslotte met hem is gebeurd?’ ‘Wel, het is duidelijk, uit het feit dat hij verslag moet hebben uitgebracht, dat hij lang genoeg heeft geleefd om nog naar IJsland terug te keren en het verhaal van zijn avonturen te vertellen aan andere Noormannen, die die kant uit zouden varen. Er zijn verschillende versies over zijn latere leven, maar allemaal zijn ze het eens over zijn welstand en zijn lang en gelukkig leven.’

‘Fijn voor Ottar, hij verdient het. Wist je dat Slithey naar hem teruggegaan is?’

‘Dat is natuurlijk de Gudrid uit de saga’s. Ik heb er iets over gelezen in de krant.

‘Ja, het was duidelijk dat haar persagent het niet heeft geschreven. Iets over “zich terugtrekken uit de film, om met de enige man die ik bemin en het liefste kindje van de wereld te leven op zijn boerderij, die erg gezellig en mooi is -al is het sanitair niet helemaal wat het moest wezen - met volop frisse lucht.”’ ‘Dat bedoelde ik.’

‘Die arme Slithey. Ik vraag me af of ze er wel enig idee van heeft waar - of wannéér - die boerderij eigenlijk existeert.’ Jens glimlachte. ‘Het doet er niet veel toe, is het niet?’ ‘Nee, daar heb je gelijk in.’

Jens pakte een fotokopie, die achter in het boek was gelegd. ‘Ik heb dit voor je bewaard, voor het geval je nog eens langs zou komen. Een van mijn studenten stuitte erop en dacht dat ik me er wel mee zou vermaken. Het is een kopie van een stukje in de New York Times, van 1935 meen ik.’ ‘Vergadering verstoord,’ las Barney. ‘Congres van de Archeologische Vereniging verstoord, toen twee deelnemers slaags raakten in de antichambre… Er werd gedreigd met een aanklacht wegens laster… Er werd beweerd dat dr. Perkins een mystificatie wilde plegen, door een stukje glazen fles te tonen en te beweren dat hij dat had aangetroffen in een aardlaag met resten van een Noorse nederzetting in Newfoundland. Het werd tot fraude verklaard, omdat deze vorm nog nooit in Noorse beschavingen was voorgekomen; het glazen flesje blijkt te goed te zijn gemaakt en lijkt in feite sterk op een fles die bij een welbekend merk whisky uit Amerika in gebruik is.’

Barney glimlachte en gaf het papier weer terug. ‘Het ziet ernaar uit dat Ottar wat moeite heeft zijn lege flessen kwijt te raken.’ Hij stond op. ‘Ik vind het erg vervelend weer weg te moeten, maar ik ben al laat voor die vergadering.’ ‘Nog één ding voor u vertrekt. In deze saga’s komt telkens een naam naar voren van een man die schijnbaar veel invloed heeft gehad op de Vinland-nederzettingen. Hij komt in alle kronieken voor en er kan worden aangenomen dat hij een of meer reizen heeft meegemaakt en zelfs een boot aan Thorfinn heeft verkocht, die hij gebruikte om zijn reis naar Vinland te maken.’

‘Ik weet het - dat moet zijn… hoe heet hij ook weer - Thor-vald Eriksson - die vent waar Ottar zijn boot van kocht.’ ‘Nee, dat is zijn naam niet. Het is Bjarni Herjolfsson.’

‘Dat is bijzonder interessant, Jens, maar nu moet ik toch heus gauw weg.’ Barney was al op straat, voor het tot hem doordrong hoe Barney Hendrickson zou kunnen klinken, nadat de Vikings die naam van-mond-tot-mond tweehonderd jaar lang hadden doorgegeven.

‘Ze hebben er zelfs een stuk over mij in geschreven!’ stamelde hij.

‘Gaat u maar meteen door naar binnen, mr. Hendrickson,’ zei miss Zucker, en ze glimlachte zo waar even. Ze was de volmaakte barometer, en Barney wist dat hij bij de Climactic Studio’s een potje kon breken.

‘We zaten al op je te wachten,’ zei L.M., toen hij binnenkwam. ‘Neem een sigaar.’

Barney nam er een en stopte hem in zijn borstzak, terwijl hij de kring rond keek en de anderen met een knikje groette. ‘Hoe vind je die?’ vroeg L.M. terwijl hij naar de opgezette kop van een tijger aan de muur wees. ‘De rest heb ik thuis, als haardkleedje.’

‘Geweldig,’ zei Barney. ‘Maar ik heb nog nooit eerder zo’n tijger gezien.’ De kop was bijna een meter lang en er staken twee ontzaglijke hoektanden, elk meer dan drieënhalve meter lang, uit de onderkaak.

‘Dat is de zogenaamde zwaardtandtijger,’ zei L.M. trots. ‘Weet u zeker dat u niet bedoelt sabeltand ‘Zo? Nou, maar een sabel is toch een soort zwaard, of niet soms? Die twee stuntmannen - hoe heten ze ook maar weer? - hebben hem aan mij gegeven. Ze zijn op een soort van safari, op jacht, weet je en Climactic krijgt een deel van de buit voor zo goed als niets, alleen gebruiken ze wat van onze uitrustingsstukken.’ ‘Erg leuk,’ zei Barney.

‘En nou is het welletjes,’ zei L.M., terwijl hij met zijn gouden aansteker op het bureau tikte. ‘Ik ben net zo’n gezelligheidsmens als wie dan ook, misschien wel meer, maar we hebben werk te verzetten. We moeten nu onmiddellijk plannen maken om het verpletterende succes van Viking Columbus te laten volgen door een nog verpletterender succes, en om daarover te beslissen, zijn we vandaag hier bijeen. Even voor je binnenkwam, Barney, beweerde Charley Chang dat religieuze films weer erg goed in de markt liggen.’ ‘Dat zou ik niet durven betwijfelen,’ zei Barney, en ging toen rechtop zitten. ‘L.M., néé…’

Maar L.M. glimlachte en luisterde niet. ‘En dat,’ zei hij, ‘brengt mij op een idee voor de absoluut eindeloos religieuste film aller tijden, een onderwerp dat niet kan missen!’

Table of Contents

Hoofdstuk 1

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 3

Hoofstuk 4

Hoofdstuk 5

Hoofdstuk 6

Hoofdstuk 7

Hoofdstuk 8

Hoofdstuk 9

Hoofdstuk 10

Hoofdstuk 11

Hoofdstuk 12

Hoofdstuk 13

Hoofdstuk 14

Hoofdstuk 15

Hoofdstuk 16

Hoofdstuk 17

Hoofdstuk 18

Hoofdstuk 19