Spionage In De Ruimte v2
Author: Asimov, Isaac
Date: 2017-01-16 23:00:00+00:00
Keywords: Science Fiction
Description: In een dorpje op de planeet Florina wordt een naakte man gevonden. Hoe komt hij daar ? Florina blijkt een minder idyllische wereld te zijn dan haar klimaat doet vermoeden....

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.

Inhoud
Proloog Een jaar tevoren
De vondeling
Het dorpshoofd
De bibliothecaresse
De rebel
De geleerde
De ambassadeur
De ordebewaarder
De dame
De edele
De vluchteling
De kapitein
De detective
De jachtvaarder
De overloper
De gevangene
De beklaagde
De aanklager
De overwinnaars
Een jaar later

Proloog Een jaar tevoren

De man van de Aarde kwam tot een besluit. Het had lang geduurd eer het er was en zich ontwikkeld had, maar nu was het er.

Het was weken geleden dat hij het geruststellende dek van zijn schip en de koele, donkere deken van de ruimte eromheen had gevoeld. Oorspronkelijk was hij van plan geweest snel een rapport naar het plaatselijke kantoor van het Interstellair Bureau voor Ruimteonderzoek te sturen en zich nog sneller in de ruimte terug te trekken. In plaats daarvan was hij hier gehouden. Het was bijna als een gevangenis.

Hij dronk zijn thee uit en keek de man aan die tegenover hem aan tafel zat. Hij zei: „Ik blijf niet langer.”

De andere man kwam tot een besluit. Het had lang geduurd eer het er was en zich ontwikkeld had, maar nu was het er. Hij zou tijd nodig hebben, veel meer tijd. De reactie op de eerste brieven was nihil geweest. Wat het resultaat ervan betrof, hadden ze net zo goed op een ster kunnen zijn terechtgekomen. Dat was niet meer geweest dan hij had verwacht, of liever gezegd, niet minder. Maar het was pas de eerste zet. Het was zeker dat hij, terwijl toekomstige zetten zich aan het ontwikkelen waren, de man van de Aarde niet kon toestaan zich buiten zijn bereik te wringen. Hij betastte het gladde, zwarte staafje in zijn zak. „U ziet de delicaatheid van het probleem niet in,” zei hij.

De aardman zei: „Wat is er voor delicaats aan het vernietigen van een planeet? Ik wil dat u de bijzonderheden aan alle bewoners van Sark uitzendt; aan iedereen van de planeet.”

„Dat kunnen we niet doen. U weet dat het paniek zou betekenen.”

„Eerst zei u dat u het zou doen.”

„Ik heb erover nagedacht en het is eenvoudig niet praktisch.”

De aardman bracht een tweede grief naar voren. „De vertegenwoordiger van het I.B.R. is niet aangekomen.”

„Dat weet ik. Ze zijn bezig hun gedragslijn voor deze crisis te bepalen. Nog een dag of twee.”

„Nog een dag of twee! Het is altijd nog een dag of twee! Hebben ze het zo druk dat ze geen ogenblik kunnen missen? Ze hebben mijn berekeningen nog niet eens gezien.”

„Ik heb aangeboden uw berekeningen bij hen te brengen. Maar u wilt dat niet.”

„Nee, dat wil ik nog steeds niet. Zij kunnen naar mij komen of ik kan naar hen gaan.” Heftig voegde hij eraan toe: „Ik geloof niet dat u mij gelooft. U gelooft niet dat Florina zal worden vernietigd.”

„Ik geloof u.”

„Dat doet u niet. Ik weet dat het zo is. Ik zie het. U houdt mij alleen maar aan het lijntje. U kunt mijn gegevens niet begrijpen. U bent geen ruimteonderzoeker. Ik geloof zelfs niet dat u bent wat u zegt. Wie bent u eigenlijk?”

„U windt zich op.”

„Inderdaad. Is dat te verwonderen? Of denkt u alleen maar: Arme duivel, de ruimte heeft hem te pakken. „U denkt dat ik krankzinnig ben.”

„Onzin.”

„Dat denkt u wel. Dat is de reden waarom ik het I.B.R. moet spreken. Zij zullen beoordelen of ik krankzinnig ben of niet. Zij zullen dat beoordelen.”

De andere man herinnerde zich zijn besluit. „U voelt zich niet goed,” zei hij. „Ik zal u helpen.”

„Nee, dat doet u niet,” riep de aardman hysterisch uit, „omdat ik hier wegga. Als u mij wilt tegenhouden, dood me dan. Maar dat zou u niet durven. Het bloed van een hele wereld vol mensen zal aan uw handen kleven als u dat doet.”

De ander werd eveneens heftig. Hij begon te schreeuwen om zich verstaanbaar te maken. „Ik wil u niet doden. Luister naar mij, ik wil u niet doden. Er is geen reden om u te doden.”

De aardman zei: „U zult me vastbinden. U zult me hier houden. Is dat soms de bedoeling? En wat zult u doen wanneer het I.B.R. naar mij gaat zoeken? Ze veronderstellen namelijk dat ik geregeld rapporten instuur.”

„Het bureau weet dat u veilig bij mij bent.”

„O ja? Ik vraag me af of ze zelfs wel weten dat ik de planeet heb bereikt? Ik vraag me af of ze mijn oorspronkelijke bericht hebben ontvangen.”

De aardman was duizelig. Zijn ledematen voelden stijf aan.

De ander stond op. Het was duidelijk voor hem dat zijn besluit niets te vroeg was gekomen. Hij liep langzaam om de lange tafel heen, op de aardman toe.

Op geruststellende toon zei hij: „Het zal voor uw eigen bestwil zijn.” Hij haalde het zwarte staafje uit zijn zak.

De aardman zei schor: „Dat is een psychische sonde.” Hij zei het met dikke tong, en toen hij probeerde op te staan, weigerden zijn armen en benen dienst.

Tussen zijn krampachtig opeengeklemde tanden door zei hij: „Verdoofd!”

„Verdoofd!” beaamde de ander. „Luister, ik zal u niet kwetsen. Het is voor u moeilijk de ware delicaatheid van de zaak te beseffen, terwijl u er zo opgewonden en angstig tegenover staat. Ik zal alleen maar de angst verwijderen. Alleen maar de angst.”

De aardman kon niet meer spreken. Hij kon daar alleen maar zitten. Hij kon alleen maar dof denken: Grote Ruimte, ik ben verdoofd. Hij wilde schreeuwen, gillen, hard weglopen, maar hij kon niet.

De ander had de aardman nu bereikt. Hij bleef staan en keek op hem neer.

De aardman keek op. Zijn oogballen konden nog bewegen.

De psychische sonde was een op zichzelf staande eenheid. De draden ervan hoefden alleen maar op de juiste plaatsen van de schedel bevestigd te worden.

De aardman keek in paniek toe tot zijn oogspieren verstarden. Hij voelde niets van de lichte prik, toen de scherpe, dunne tasters zich door huid en vlees boorden om contact te maken met de naden van zijn schedelbeenderen. Hij gilde en gilde in de stilte van zijn geest. Hij schreeuwde: Nee, je begrijpt het niet. Het is een planeet vol mensen. Snap je dan niet dat je geen risico’s kunt nemen met honderden miljoenen levende mensen?

De woorden van de andere man werden steeds vager en klonken alsof ze van het andere eind van een lange, winderige tunnel kwamen.

„Ik zal u geen pijn doen. Over een uurtje zult u zich goed voelen, heel goed. Samen met mij zult u hierom lachen.”

De aardman voelde de zwakke vibratie tegen zijn schedel en toen verdween ook die.

De duisternis werd intenser en stortte op hem neer. Iets ervan trok nooit op. Het duurde een jaar eer zekere gedeelten ervan optrokken.

1. De vondeling

Rik zette zijn voedingsapparaat neer en sprong op. Hij beefde zo erg, dat hij zich moest vastgrijpen aan de kale melkwitte wand.

„Ik herinner het me!” schreeuwde hij.

Ze keken naar hem en het verbrokkelde gemompel van mannen aan de lunch verminderde wat. Ogen ontmoetten die van hem uit gezichten die niet bijster schoon en niet bijster goed geschoren waren, glimmend en wit in het schijnsel van de onvolmaakte wandverlichting. De ogen weerspiegelden geen grote belangstelling, alleen de reflex-aandacht die elke plotselinge en onverwachte kreet opriep.

Rik schreeuwde opnieuw: „Ik herinner me mijn baan. Ik had een baan!”

Iemand riep: „Hou je kop!” en iemand anders schreeuwde: „Ga zitten!”

De gezichten werden afgewend en het gemompel zwol weer aan. Rik staarde met lege blik langs de tafel. Hij hoorde de opmerking: „Gekke Rik,” en hij zag hoe hier en daar schouders werden opgehaald. Hij zag hoe iemand op zijn voorhoofd tikte. Het betekende allemaal niets voor hem. Niets ervan drong door tot zijn hersens.

Langzaam ging hij zitten. Opnieuw greep hij zijn voedingsapparaat, een lepelachtig voorwerp, met scherpe randen en met tandjes aan de voorkant, dat met gelijke onhandigheid kon worden gebruikt om te snijden, te scheppen en te prikken. Het was voldoende voor een fabrieksarbeider. Hij draaide het om en staarde met nietsziende ogen naar zijn nummer op de achterkant van de steel. Hij hoefde het niet te zien. Hij kende het uit zijn hoofd. Al de anderen hadden registratienummers, evenals hij, maar de anderen hadden ook namen. Hij niet. Ze noemden hem Rik, omdat het in het bargoens van de kyrtfabrieken zoiets als idioot betekende. En vaak noemden ze hem Gekke Rik. Maar misschien zou hij zich nu steeds meer gaan herinneren. Dit was de eerste keer sinds hij op de fabriek was dat hij zich iets herinnerde van voor het begin. Als hij hard dacht! Als hij dacht met heel zijn geest!

Hij had op slag geen honger meer; hij had totaal geen honger meer. Met een plotseling gebaar stak hij zijn voedingsapparaat in de drillerige briket van vlees en groenten voor hem, schoof het voedsel weg en begroef zijn ogen in de muis van zijn handpalmen. Hij klauwde met zijn vingers in zijn haar en probeerde moeizaam zijn geest te volgen in de diepte waaruit hij een enkele bijzonderheid had geput - een wazige, niet te ontcijferen bijzonderheid.

Toen barstte hij in tranen uit, juist op het ogenblik dat de bel het einde van zijn lunchtijd aankondigde.

Valona March kwam naast hem lopen toen hij die avond de fabriek verliet. Eerst was hij zich nauwelijks bewust van haar, tenminste niet als individu. Hij hoorde alleen haar voetstappen. Hij bleef staan en keek haar aan. De kleur van haar haar zweefde ergens tussen blond en bruin. Ze droeg het in twee dikke vlechten, die bij elkaar werden gehouden door gemagnetiseerde, met groene steentjes bezette spelden. Het waren heel goedkope spelden, die er verschoten uitzagen. Ze droeg de eenvoudige katoenen jurk die alles was wat nodig was in dat zachte klimaat, evenals Rik alleen maar een open, mouwloos shirt en een katoenen broek nodig had.

„Ik hoorde dat er onder de lunch iets verkeerd ging,” zei ze. Ze sprak met het scherpe boerenaccent dat te verwachten was. Riks eigen taal zat vol vlakke klinkers en had een nasaal tintje. Hij werd erom uitgelachen en ook werd zijn manier van spreken vaak geïmiteerd, maar Valona zei dat dit alleen maar kwam door hun eigen domheid.

„Er is niets verkeerd, Lona,” mompelde Rik.

„Ik hoorde dat je zei dat je je iets herinnerde,” hield ze vol. „Is dat zo, Rik?”

Zij noemde hem eveneens Rik. Er was niets anders om hem te noemen. Hij kon zich zijn werkelijke naam niet herinneren. Hij had het wanhopig genoeg geprobeerd. Valona had het samen met hem geprobeerd. Op een dag had zij een verfomfaaid adresboek op de kop weten te tikken en hem alle voornamen eruit voorgelezen. Geen enkele ervan was hem echter vertrouwd voorgekomen.

Hij keek haar strak aan en zei: „Ik zal weg moeten van de fabriek.”

Valona fronste haar wenkbrauwen. Haar ronde, brede gezicht met de platte, hoge jukbeenderen stond bezorgd. „Ik geloof niet dat je dat kunt. Het zou niet goed zijn.”

„Ik moet zien dat ik meer over mezelf te weten kom.”

Valona likte haar lippen. „Ik geloof niet dat je dat moet doen.”

Rik keek de andere kant uit. Hij wist dat haar bezorgdheid oprecht was. Zij was het die het fabrieksbaantje voor hem op de kop had getikt. Hij had geen ervaring met machinerieën gehad. Of misschien ook wel, maar herinnerde hij het zich alleen niet meer. In ieder geval had Lona erop gewezen dat hij te tenger was voor landarbeid en men had erin toegestemd hem kosteloos een technische opleiding te geven. Daarvoor, in de nachtmerrieachtige dagen toen hij nauwelijks een geluid kon uitbrengen en toen hij niet wist waarvoor voedsel diende, had zij hem verzorgd en gevoed. Zij had hem in leven gehouden. „Ik moet wel,” zei hij.

„Is het de hoofdpijn weer, Rik?”

„Nee. Ik herinner me werkelijk iets. Ik herinner me wat vroeger mijn werk was.”

Hij wist niet zeker of hij het haar wel wilde vertellen. Hij keek de andere kant uit. De warme, aangename zon stond minstens twee uur boven de horizon. De monotone rijen arbeidersverblijven die om de fabrieken stonden geschaard, waren vermoeiend om naar te kijken, maar Rik wist dat, zodra zij bovenaan de helling waren, het veld met al zijn karmozijnen en gouden schoonheid voor hen zou liggen.

Hij keek graag naar de velden. Van het eerste ogenblik af had het gezicht ervan hem gekalmeerd en verheugd. Zelfs voordat hij wist dat de kleuren karmozijn en goud waren, voordat hij wist dat er zulke dingen als kleuren bestonden, voordat hij zijn plezier kon uitdrukken in meer dan een zacht gerochel, was de hoofdpijn snel weggeëbd zodra hij in de velden was.

In die dagen leende Valona vaak een diamagnetische scooter, waarop zij hem elke vrije dag mee uit nam. Zij gleden dan voort, een centimeter of dertig boven de grond, glijdend op het soepele kussen van het anti-zwaartekrachtveld, tot ze kilometers verwijderd waren van elke menselijke bewoning en er niets meer over was dan de wind tegen zijn gezicht, die geurde naar kyrtbloesem. Ze gingen dan naast elkaar aan de kant van de weg zitten, omgeven door kleur en geur, en samen deelden zij dan een voedsel-briket, terwijl de zon hen koesterde tot het tijd was om terug te gaan.

Rik was bewogen door de herinnering.

„Laten we naar de velden gaan, Lona,” zei hij.

„Het is al laat.”

„Toe. Even buiten de stad.”

Ze betastte de platte geldbuidel die zij bewaarde tussen de zachtblauwe leren ceintuur die zij droeg, de enige luxe op het gebied van kleding die zij zich permitteerde.

Rik greep haar arm. „Laten we gaan lopen.”

Een half uur later verlieten zij de grote weg en sloegen de kronkelende, stofloze, harde zandpaden in. Er hing een zware stilte tussen hen en Valona voelde zich bevangen door een angst die ze maar al te goed kende. De woorden ontbraken haar om haar gevoelens voor hem te beschrijven, dus had zij het nooit geprobeerd.

Wat als hij haar zou verlaten? Hij was een kleine kerel, niet langer dan zijzelf, en hij woog zelfs nog een tikkeltje minder. In veel opzichten was hij nog net een hulpeloos kind. Maar voordat ze zijn geest hadden stilgelegd, moest hij een gestudeerd man zijn geweest. Een heel belangrijk gestudeerd man. Valona had nooit iets anders geleerd dan lezen en schrijven, plus voldoende technische kennis om fabrieksmachines te kunnen bedienen, maar zij wist heel goed dat niet alle mensen zo beperkt waren. Om te beginnen was er het dorpshoofd, van wiens kennis zij allemaal profiteerden. Zo nu en dan kwamen de edelen op inspectiereis. Zij had ze maar een keer van dichtbij gezien, en dat was op een vrije dag. Ze was naar de stad gegaan en had daar vanaf een afstandje een groepje ongelooflijk schitterende wezens gezien. Zo nu en dan mochten de fabrieksarbeiders luisteren naar wat geleerde mensen zeiden. Ze spraken anders, vloeiender, met langere woorden en zachtere klanken. Naarmate zijn herinneringsvermogen terugkwam, begon Rik steeds meer zo te spreken.

Bij zijn eerste woorden was ze bang geweest. Ze kwamen zo plotseling na lang gejammer over hoofdpijn. Ze werden op een eigenaardige manier uitgesproken. Toen zij probeerde hem te verbeteren, wilde hij niet naar haar luisteren. Zelfs toen al was zij bang geweest dat hij zich te veel zou herinneren en haar dan verlaten. Zij was alleen maar Valona March. Ze noemden haar Grote Lona. Ze was nooit getrouwd. Ze zou ook nooit trouwen. Een lang meisje met grote voeten en rode werkhanden zoals zij, kon nooit trouwen. Zij had nooit meer kunnen doen dan met woordeloze wrevel naar de jongens kijken, wanneer ze haar tijdens feestjes negeerden. Ze was te groot om tegen hen te giechelen en te lachen.

Zij zou nooit een baby krijgen om in haar armen te houden en te vertroetelen. Met de andere meisjes gebeurde dat wel, de een na de ander, en zij kon alleen maar zo nu en dan een vlugge blik werpen op iets dat rood en haarloos was, met toegeknepen oogjes, machteloos gebalde vuistjes en een tandeloos mondje... „Nu is het jouw beurt, Lona.” „Wanneer krijg jij een baby, Lona?” Zij kon zich alleen maar omdraaien.

Maar toen Rik was gekomen, was hij net een baby geweest. Hij moest gevoed en verzorgd worden, in het zonnetje gebracht worden, in slaap gesust worden wanneer hij geteisterd werd door hoofdpijn.

De kinderen holden soms lachend achter haar aan. Ze schreeuwden dan: „Lona heeft een vriendje. Grote Lona heeft een gek vriendje. Lona’s vriendje is een rik.”

Later, toen Rik alleen kon lopen (de dag dat hij zijn eerste stap kon doen, was zij zo trots geweest alsof hij werkelijk pas een jaar oud was in plaats van meer dan eenendertig) en alleen naar buiten kon en door de dorpsstraten wandelen, hadden ze in kringetjes om hem heen gelopen en hem lachend allerlei dwaze opmerkingen toegeschreeuwd, alleen maar om te zien hoe een volwassen man uit angst zijn ogen bedekte en ineenkromp, en niets dan jammergeluidjes uitstiet. Tientallen keren was zij het huis uit komen hollen om hen schreeuwend en met gebalde vuisten weg te jagen.

Zelfs volwassen mannen vreesden die vuisten. De eerste dag dat zij Rik mee naar het werk had genomen, had zij met een enkele wilde klap haar ploegbaas geveld, voor een onfatsoenlijke opmerking die zij hem over hen hoorde maken. De fabrieksraad had haar tot een boete van een weeksalaris veroordeeld, en als het dorpshoofd niet tussenbeide was gekomen en verklaard had dat zij was uitgedaagd, zou zij misschien naar de stad zijn gestuurd om terecht te staan voor de rechtbank van de edelen. Zij wilde dus voorkomen dat Riks herinnering terugkeerde. Ze wist dat zij hem niets te bieden had; het was zelfzuchtig van haar om te willen dat hij altijd zonder geheugen en hulpeloos bleef. Het was alleen maar omdat niemand ooit zo volkomen van haar afhankelijk was geweest. Het was alleen maar omdat zij bang was weer eenzaam te worden.

„Weetje zeker dat je je het herinnert, Rik?” zei ze.

„Ja.”

Ze bleven daar in de velden staan, terwijl de zon haar rode gloed uitgoot over hun omgeving. Spoedig zou de zachte, geurige avondbries opsteken, en het schaakbordpatroon van irrigatiekanalen begon zich al purper te kleuren.

„Ik kan mijn terugkerende herinneringen vertrouwen, Lona,” zei hij. „Je weet dat het zo is. Jij hebt mij bijvoorbeeld niet leren spreken. Ik heb me zelf de woorden herinnerd. Niet soms?”

„Ja,” zei ze met tegenzin.

„Ik herinner me zelfs de keren dat jij me mee naar buiten nam, voordat ik kon spreken. Steeds; herinner ik me nieuwe dingen. Gisteren herinnerde ik me dat jij eens een kyrtvlieg voor me ving. Je hield die in je handen gevangen en liet mij door de spleet tussen je duimen gluren, zodat ik in het donkere holletje de flitsende paarse en oranje kleuren ervan kon zien. Ik lachte en probeerde mijn hand tussen de jouwe te steken om de vlieg te pakken, waarop die wegvloog, en toen begon ik te huilen. Ik wist toen niet dat het een kyrtvlieg was, maar ik herinner het me nu heel duidelijk. Jij hebt me daar nooit over verteld, wel, Lona?”

Ze schudde haar hoofd.

„Maar het was toch zo, niet? Ik herinner me de waarheid, niet?”

„Ja, Rik.”

„En nu herinner ik mij iets over mezelf van vroeger. Er moet een vroeger zijn geweest, Lona.”

Dat moest er inderdaad zijn geweest. Zij voelde een gewicht op haar hart, toen zij dat dacht. Het was een ander vroeger, heel anders dan het heden waarin zij leefden. Het was een andere wereld geweest. Zij wist dat, omdat een woord dat hij zich nooit kon herinneren, kyrt was. Zij had hem moeten leren dat het woord op het belangrijkste voorwerp van de hele wereld Florina sloeg.

„Wat herinner jij je dan?” vroeg ze.

Op dit punt scheen Riks opwinding als een nachtkaars uit te gaan. Hij was onwillig daarop in te gaan.

„Het heeft niet veel te betekenen, Lona. Alleen dat ik eens een baantje had en dat ik nu weet wat het was. In zeker opzicht althans.”

„Wat was het dan?”

„Ik analyseerde het Niets.”

Ze draaide met een ruk haar hoofd om en keek hem strak aan. Een ogenblik drukte zij de palm van haar hand tegen zijn voorhoofd, tot hij geërgerd zijn hoofd weg trok,

„Je hebt toch zeker weer geen last van hoofdpijn, Rik?” vroeg ze. „Je hebt er in weken al geen hinder meer van gehad.”

„Ik heb nergens last van. Doe alsjeblieft niet zo vervelend.”

Ze sloeg haar ogen neer en onmiddellijk voegde hij eraan toe: „Ik bedoel niet dat je vervelend voor mij bent, Lona. Ik bedoel alleen maar dat ik me best voel en niet wil hebben dat jij je zorgen maakt.”

Haar gezicht klaarde op. „Wat betekent analyseren?”

Hij kende woorden die zij niet kende. Zij voelde zich heel klein bij de gedachte hoe geleerd hij eens moest zijn geweest.

Een ogenblik dacht hij na. „Het betekent uit elkaar halen. Weet je, zoals wij een sorteermachine uit elkaar halen, wanneer we tot de ontdekking komen dat de taststraal niet goed gericht is.”

„O. Maar Rik, hoe kan het iemands werk zijn om niets te analyseren? Dat is toch geen baan?”

„Ik heb niet gezegd dat ik niets analyseerde. Ik zei dat ik het Niets analyseerde. Met een hoofdletter.”

„Is dat dan niet hetzelfde?” Het begon te komen, dacht ze. Zij begon hem dom voor te komen. Spoedig zou hij haar vol walging van zich afstoten.

„Nee, natuurlijk niet.” Hij haalde diep adem. „Maar ik ben bang dat ik het je niet kan uitleggen. Dat is alles wat ik me ervan herinner. Maar het moet een belangrijke baan zijn geweest. Zo voel ik het aan. Ik kan eenvoudig geen misdadiger zijn geweest.”

Valona huiverde. Ze had het hem nooit moeten vertellen. Zij had zichzelf wijsgemaakt dat zij hem alleen voor zijn eigen bescherming gewaarschuwd had, maar nu begreep zij dat het in werkelijkheid was geweest om de band tussen hen hechter te maken.

Het was gebeurd toen hij voor het eerst begon te spreken. Dat was zo plotseling gegaan, dat het haar angst had aangejaagd. Zij had er niet eens met het dorpshoofd over durven spreken. De eerste vrije dag had zij haar spaarpotje aangesproken - er zou toch nooit een man zijn die het als bruidsschat opeiste, dus hinderde het niet - en was zij met Rik naar een stadsdokter gegaan. De naam en het adres had ze op een papiertje staan, maar toch had het haar twee angstige uren gekost om tussen de reusachtige pilaren door, die de Bovenstad ophielden naar de zon, de weg te vinden naar het juiste gebouw.

Zij had erop aangedrongen te blijven kijken en de dokter had met vreemde instrumenten allerlei angstwekkende dingen gedaan.

Toen hij Riks hoofd tussen twee metalen voorwerpen plaatste en het liet lichten als een kyrtvlieg in de nacht, was ze opgesprongen en had ze geprobeerd hem tegen te houden. Hij had twee mannen geroepen die haar, terwijl ze zich wild had verzet, naar buiten hadden gesleept.

Een halfuur later was de dokter naar buiten gekomen, een lange man met gefronste wenkbrauwen. Zij had zich onprettig gevoeld in zijn nabijheid, omdat hij een edele was, ondanks het feit dat hij er een bureau op nahield in de Benedenstad, maar zijn ogen waren zacht, zelfs vriendelijk. Hij had zijn handen afgeveegd aan een doekje, dat hij daarna in een afvalbak had geworpen, hoewel het er volgens haar nog volkomen schoon uitzag.

„Wanneer heb je deze man ontmoet?” had hij gevraagd.

Ze had hem voorzichtig de omstandigheden verteld, die zij had beperkt tot de aller noodzakelijkste gegevens, en ze had alles weggelaten over het dorpshoofd en de patrouilles. „Je weet dus niets over hem?”

Ze had haar hoofd geschud. „Niets over daarvoor.”

„Deze man is behandeld met een psychische sonde,” had hij gezegd. „Weet je wat dat is?”

Eerst had zij haar hoofd weer geschud, maar toen had ze met een droog gefluister gezegd: „Is dat wat ze met krankzinnige mensen doen, dokter?”

„En met misdadigers. Het wordt gedaan om voor hun eigen bestwil hun geest te veranderen. Het maakt hun geest gezond, of het verandert de gedeelten die hen ertoe brengen te stelen en te moorden. Begrijp je?”

Ze had het begrepen. Ze was vuurrood geworden en had gezegd: „Rik heeft nog nooit iets gestolen of iemand kwaad gedaan.”

„Noem je hem Rik?” Hij had dit blijkbaar grappig gevonden.

„Goed, luister nu, hoe weet je wat hij deed voordat je hem ontmoette? Uit zijn huidige geestesgesteldheid is dat moeilijk af te leiden. De hersenbehandeling die hij heeft ondergaan, was grondig en grof. Ik kan niet zeggen hoeveel van zijn geest blijvend verwijderd is en hoeveel ervan tijdelijk door een shock verloren is gegaan. Wat ik wil zeggen, is dat een gedeelte ervan na verloop van tijd zal terugkeren, zoals zijn spraak, maar niet alles. Hij zou onder observatie moeten staan.”

„Nee, nee. Hij moet bij mij blijven. Ik heb goed voor hem gezorgd, dokter.”

Hij had de wenkbrauwen gefronst en zijn stem was zachter geworden. „Ik denk nu aan jou, meisje. Niet al het slechte is misschien uit zijn geest verdwenen. Vandaag of morgen zou hij je misschien kwaad kunnen doen.”

Op dat ogenblik was Rik door een verpleegster naar buiten geleid. Ze had lichte geluidjes gemaakt om hem te kalmeren, zoals men dat met een kind doet. Rik had zijn hoofd betast en met lege blik voor zich uit gestaard, tot zijn ogen zich op Valona hadden gericht; toen had hij zijn handen uitgestoken en op zwakke toon geroepen: „Lona...”

Ze was naar hem toe gesprongen en had zijn hoofd tegen haar schouder gelegd en hem stevig vastgehouden. Tegen de dokter had ze gezegd: „Hij zal mij nooit kwaad doen, niet het minste.”

De dokter had peinzend gezegd: „Zijn geval moet natuurlijk worden gemeld. Ik weet niet hoe hij in de toestand waarin hij moet hebben verkeerd, aan de autoriteiten is ontsnapt.”

„Wil dat zeggen dat ze hem zullen weghalen, dokter?”

„Ik vrees van wel.”

„Dokter, doet u dat alstublieft niet.” Ze had aan haar zakdoek geplukt, waarin de vijf glanzende credit-munten uit haar spaarpot zaten. „U mag dit allemaal hebben, dokter,” had ze gezegd. „Ik zal goed voor hem zorgen. Hij zal niemand kwaad doen.”

De dokter had naar de munten in zijn hand gekeken. „Jij werkt in de fabriek, niet?”

Ze had geknikt.

„Hoeveel betalen ze jou per week?”

„Twee komma acht credits.”

Hij had de munten zachtjes geschud, toen zijn hand gesloten zodat ze met een metaalachtig getinkel tegen elkaar kwamen, en ze daarna naar haar uitgestoken.

„Pak aan, meisje. Ik reken hier niets voor.”

Verbaasd had zij ze aangenomen. „Zult u het niemand vertellen, dokter?”

Maar hij had gezegd: „Ik vrees dat ik wel zal moeten. Dat is de wet nu eenmaal.”

Blindelings en met zwaar gemoed was ze teruggereden naar het dorp, terwijl ze Rik wanhopig tegen zich aandrukte. De week daarop was er over de hypervideo-nieuwsuitzending het bericht gekomen van een dokter die het leven verloren had bij een gyro-ongeluk, veroorzaakt door het even uitvallen van de plaatselijke transito-energiestralen. De naam was haar bekend voorgekomen en ’s avonds in haar kamer had ze hem vergeleken met die op het stukje papier. Het was dezelfde naam. Ze was bedroefd geweest, omdat hij een goede man was geweest. Lang geleden had ze van een andere arbeidster zijn naam gehad als een edele-dokter die goed was voor de fabrieksarbeiders, en ze had hem bewaard voor het geval hij eens van pas mocht komen. En toen dit het geval was, was hij ook goed voor haar geweest. Toch was haar verdriet verdreven door vreugde. Hij had geen tijd gehad Rik te melden. Er was tenminste nooit iemand naar het dorp gekomen om te informeren. Later, toen Riks bevattingsvermogen groter was geworden, had ze hem verteld wat de dokter had gezegd, met de bedoeling dat hij in het dorp zou blijven en veilig zou zijn.

Rik schudde haar heen en weer en ze schrok op uit haar overpeinzingen.

„Hoor je me niet?” vroeg hij. „Ik kan geen misdadiger geweest zijn, als ik een belangrijke baan had.”

„Maar zou het niet kunnen dat je iets verkeerd hebt gedaan?” begon ze aarzelend. „Zelfs als je een groot man was, zou dat mogelijk zijn geweest. Zelfs edelen...”

„Ik ben er zeker van dat ik niets misdaan heb. Maar begrijp je dan niet dat ik erachter moet zien te komen om ook die anderen te overtuigen? Er is geen andere manier. Ik moet weg van de fabriek en het dorp, en meer over mezelf te weten komen.”

Ze voelde de paniek in zich opkomen, „Rik! Dat zou gevaarlijk zijn. Waarom zou je dat doen? Zelfs als jij het Niets hebt geanalyseerd, waarom is het zo belangrijk er meer over te weten te komen?”

„Om het andere dat ik me herinner.”

„Welk andere?”

„Dat vertel ik je liever niet,” fluisterde hij.

„Je moet het iemand vertellen. Misschien zou je het anders vergeten.”

Hij greep haar arm. „Daar heb jij gelijk in. Jij zult het niemand anders vertellen, he, Lona? Jij zult alleen mijn reservegeheugen zijn, voor het geval ik het vergeet.”

„Natuurlijk, Rik.”

Rik keek om zich heen. De wereld was heel mooi. Valona had hem eens verteld dat er in de Bovenstad, kilometers erboven zelfs, een reusachtig glanzend bord was, waarop stond: Van alle planeten in de Melkweg is Florina de mooiste. En terwijl hij om zich heen keek, kon hij het geloven.

„Het is iets vreselijks om zich te herinneren, maar ik herinner me altijd alles precies, wanneer ik me iets herinner. Vanmiddag kwam het in me op.”

„Ja?”

Hij staarde haar met afgrijzen aan. „Iedereen ter wereld zal sterven. Iedereen op Florina.”

2. Het dorpshoofd

Myrlyn Terens was juist bezig een boekfilm van zijn plaats op de plank te halen, toen het deursein ging. Op zijn nogal pafferige gezicht had een peinzende uitdrukking gelegen, maar nu verdween deze en veranderde in de meer gewone uitdrukking van minzame voorzichtigheid. Hij streek met een hand over zijn al vrij dunne, rossige haar en riep: „Een ogenblik.” Hij legde de film terug en drukte op het knopje waardoor de afdekking van het projectiescherm op zijn plaats sprong, en niet meer te onderscheiden was, van de rest van de muur. Voor de eenvoudige fabrieksarbeiders en boerenknechts met wie hij te maken had, was het een zaak van enig trots dat iemand die, althans wat zijn afkomst betrof, tot hun eigen milieu behoorde, films bezat. Het verlichtte, in zekere zin, de eentonige schemer van hun eigen geest. En toch wilde hij niet met de films te koop te lopen. Het zien ervan zou de boel hebben bedorven. Het zou hun zich niet al te makkelijk bewegende tongen hebben bevroren. Zij mochten dan misschien pochen op de boeken van hun dorpshoofd, maar de aanblik ervan zou Terens teveel edele hebben doen schijnen. Natuurlijk waren er ook de edelen. Het was buitengewoon onwaarschijnlijk dat een van hen zomaar een bezoekje aan zijn huis zou brengen, maar mocht een van hen binnenkomen, dan zou het onverstandig zijn, dat er een rijtje films te zien was. Hij was een dorpshoofd en de gewoonte schonk hem zekere voorrechten, maar het zou niet goed voor hem zijn, daarmee te pronken. Opnieuw riep hij: „Ik kom!”

Deze keer liep hij naar de deur en onder het lopen deed hij de bovenkant van zijn tuniek dicht. Zelfs zijn kleren waren een beetje edele-achtig. Soms vergat hij bijna dat hij op Florina geboren was.

Valona March stond voor de deur. Ze begroette hem eerbiedig door iets door haar knieën te zakken en haar hoofd te buigen. Terens wierp de deur wijd open. „Kom erin, Valona. Ga zitten. Je weet natuurlijk dat je om deze tijd niet meer op straat mag. Ik hoop dat de patrouilles je niet hebben gezien.” „Ik geloof van niet, dorpshoofd.”

„Nou, laten we het hopen. Jouw zonde-register is toch al tamelijk lang.”

„Ja, dorpshoofd. Ik ben heel dankbaar voor wat u in het verleden voor mij hebt gedaan.”

„Ach, dat hindert niet. Kom, ga zitten. Wil je iets te eten of te drinken hebben?”

Ze ging kaarsrecht op het puntje van een stoel zitten en schudde haar hoofd. „Nee, dank u, dorpshoofd. Ik heb al gegeten.” Het behoorde onder de dorpelingen tot de goede manieren een verfrissing aan te bieden. Het behoorde echter tot de slechte manieren die te accepteren. Terens wist dat. Hij drong dus niet aan.

„Nou, wat is er aan de hand, Valona?” vroeg hij. „Weer moeilijkheden met Rik?”

Valona knikte, maar scheen niet te weten wat ze verder moest zeggen.

„Heeft hij moeilijkheden in de fabriek?” vroeg Terens.

„Nee, dorpshoofd.”

„Weer hoofdpijn?”

„Nee, dorpshoofd.”

Terens wachtte en zijn lichte ogen vernauwden zich. „Hoor eens, Valona, je verwacht toch niet dat ik jouw moeilijkheden raad, wel? Vooruit, spreek op, of ik kan je niet helpen. Ik neem aan, dat je hulp wilt hebben.”

„Jawel, dorpshoofd,” zei ze, en toen barstte ze los: „Hoe zal ik het u vertellen, dorpshoofd? Het klinkt bijna krankzinnig.” Terens had een neiging haar op de schouders te kloppen, maar hij wist dat ze bij zijn aanraking ineen zou krimpen. Ze zat, zoals gewoonlijk, met haar grote handen zo diep mogelijk begraven in haar jurk. Hij zag dat haar stompe, sterke vingers ineengestrengeld waren en langzaam draaiende bewegingen maakten.

„Vertel maar wat er is,” zei hij, „ik luister.”

„Herinnert u zich nog dat ik u over de stadsdokter kwam vertellen, dorpshoofd, en wat hij gezegd had?”

„Ja, dat herinner ik me nog, Valona. En ik herinner me ook nog dat ik jou op je hart drukte, dat je nooit meer iets dergelijks mocht doen zonder mij om raad te hebben gevraagd. Herinner jij je dat nog?”

Ze keek hem met grote ogen aan. Ze had geen enkele aansporing nodig om herinnerd te worden aan zijn woede.

„Ik zou zoiets nooit meer doen, dorpshoofd. Ik wil u er alleen maar aan herinneren dat u zei dat u alles zou doen om mij te helpen Rik hier te houden.”

„Dat zal ik ook. Welnu, hebben de patrouilles naar hem gevraagd?”

„Nee. O, dorpshoofd, denkt u dat ze dat misschien zouden doen?”

„Ik ben ervan overtuigd dat dit niet zal gebeuren.” Hij begon zijn geduld te verliezen. „Kom, Valona, vertel me nu wat er aan de hand is.”

Haar gezicht betrok. „Dorpshoofd, hij zegt dat hij me zal verlaten. Ik wil dat u hem tegenhoudt.”

„Waarom wil hij jou verlaten?”

„Hij zegt dat hij zich dingen herinnert.”

Onmiddellijk verscheen er belangstelling in de ogen van Terens. Hij boog zich naar voren en stak bijna zijn hand naar haar uit. „Herinnert hij zich dingen? Wat voor dingen?”

Terens herinnerde zich de dag dat Rik voor het eerst gevonden werd. Hij had de jongelui gezien die zich verdrongen bij een van de irrigatiekanaaltjes vlak buiten het dorp. Ze hadden hem met hun schrille stemmen geroepen. „Dorpshoofd! Dorpshoofd!”

Hij had het op een hollen gezet. „Wat is er aan de hand, Rasie?”

Toen hij naar het dorp kwam, had hij zich de moeite getroost de namen van de jongelui te leren. Dat viel er goed in bij de moeders en het maakte de eerste paar maanden makkelijker.

Rasie zag er bleek uit. „Kijk hier eens, dorpshoofd,” zei hij. Hij wees naar iets wits dat bewoog, en het was Rik. De andere jongens schreeuwden om het hardst om het hem uit te leggen. Terens wist uit hun verwarde verklaringen op te maken dat ze het een of andere spelletje hadden gespeeld waarbij ze draafden, zich verborgen en elkaar nazaten. Ze popelden om hem de naam van het spel uit te leggen, hoe het ging, op welk punt zij onderbroken waren en ook, met de nodige ruzie, wie of welke partij aan de winnende hand was geweest. Maar dat alles kwam er natuurlijk niet op aan. Rasie, een twaalf jaar oude zwartharige jongen, had gekreun gehoord en was er behoedzaam op af gegaan. Hij had een dier verwacht, misschien wel een rat, die een mooie jacht kon opleveren. Hij had Rik gevonden.

De jongens werden heen en weer geslingerd tussen walging en geboeidheid bij dit vreemde gezicht. Het was een volwassen menselijk wezen, bijna naakt, de kin nat van het speeksel, kreunend en zacht huilend, armen en benen doelloos bewegend. Fletsblauwe ogen keken onrustig uit een gezicht dat bedekt was met bruine stoppels. Een ogenblik bleven de ogen op die van Terens rusten en schenen zich te concentreren. Langzaam kwam de duim van de man omhoog en verdween in zijn mond.

Een van de kinderen lachte. „Kijk hem eens, dorpshoofd. Hij zuigt nog op z’n duim.”

De voorover liggende figuur schokte bij het horen van deze plotselinge kreet. Zijn gezicht werd rood en verstrakte. Hij liet een zwak gejammer horen, dat vergezeld ging van tranen, maar de duim bleef waar hij was. Hij stak roze af tegen de rest van de met vuil bedekte hand.

Terens ontwaakte door wat hij zag uit zijn verdoving. „Luister, jongens,” zei hij, „jullie moeten hier niet rondhollen in het kyrtveld. Jullie beschadigen de oogst en je weet wat dat zal betekenen als de boerenknechts jullie te pakken krijgen. Ga weg en houd je mond hierover dicht. Rasie, jij loopt vlug naar meneer Jencus en vraagt of hij hier komt.”

Uil Jencus was zo’n beetje de dokter van het dorp. Hij had enige tijd doorgebracht als hulp in de praktijk van een echte dokter in de stad en dit was dan ook de reden dat men hem ontheven had van werk op de boerderij of in de fabriek. Wat hij presteerde, viel mee. Hij kon temperaturen, pillen voorschrijven, injecties geven en, het belangrijkste van alles, hij kon zeggen wanneer de een of andere kwaal ernstig genoeg was om een tocht naar het stadsziekenhuis te rechtvaardigen. Zonder een dergelijke semi-vakkundige steun zouden de ongelukkige die meningitis of acute appendicitis hadden intens lijden, maar gewoonlijk niet lang. Zoals de zaken er nu voor stonden, mopperden de voormannen en beschuldigden zij Jencus ervan dat hij simulatie in de hand werkte.

Samen met Terens tilde Jencus de man in een scooterwagentje, waarna ze hem zo onopvallend mogelijk naar het dorp brachten.

Samen wasten zij het stof en het vuil weg. Er was niets te doen aan het haar. Jencus schoor het hele lichaam, onderzocht hem en deed wat hij kon.

„Voor zover ik kan nagaan geen infectie, dorpshoofd,” zei Jencus. „Hij schijnt steeds te eten hebben gehad. Hij is helemaal niet zo mager. Ik weet echt niet wat ik ervan moet denken. Hoe zou hij hier gekomen zijn, dorpshoofd?”

Hij stelde de vraag op een pessimistische toon, alsof niemand kon verwachten dat Terens ergens een antwoord op zou weten. Terens nam dat filosofisch op. Wanneer een dorp zijn dorpshoofd verloren heeft aan wie het bijna vijftig jaar lang gewend is geweest, dan moet een nog jonge nieuweling een periode van argwaan en wantrouwen verwachten. Er stak niets persoonlijks in.

„Ik ben bang dat ik het niet weet,” zei Terens. „Hij kan namelijk niet lopen, weet u. Kan geen stap verzetten. Hij moet daar gebracht zijn. Voor zover ik het kan bekijken, zou het net zo goed een baby kunnen zijn. Al het andere schijnt verdwenen te zijn.”

„Bestaat er een ziekte die hiermee te maken kan hebben?”

„Niet dat ik weet. Misschien komt het voort uit de geest, maar dat is iets waarvan ik totaal niets weet. Geesteszieken stuur ik naar de stad. Hebt u dit heerschap nog nooit gezien, dorpshoofd?” Terens glimlachte en zei op vriendelijke toon: „Ik ben hier pas een maand.”

Jencus zuchtte en haalde zijn zakdoek te voorschijn. „Ja. Het oude dorpshoofd was een prima kerel. Wist ons goed te besturen. Ikzelf ben hier al zestig jaar, maar ik heb deze knaap hier nog nooit eerder gezien. Moet uit een ander dorp komen.”

Jencus was een dikke man. Hij had het uiterlijk van iemand die zo geboren is, en als bij deze natuurlijke tendens nog de gevolgen van een grotendeels zittend leven worden gevoegd, dan is het niet te verwonderen dat hij de neiging had zelfs korte zinnen te accentueren met een gepuf en een nogal doelloze veeg met zijn grote rode zakdoek over zijn glimmende voorhoofd. „Ik zou echt niet weten wat ik moest zeggen als er een patrouille kwam,” zei hij.

En er kwam inderdaad een patrouille. Dat was onvermijdelijk. De jongens vertelden het hun ouders en de ouders vertelden het verder. Het leven in het dorp was rustig genoeg. Dit was ongewoon genoeg om het op alle mogelijke manieren door te vertellen. En bij al dat vertellen, moesten de patrouilles het wel horen.

De patrouilles waren afdelingen van de politiemacht van Florina. De leden ervan waren niet afkomstig van Florina en aan de andere kant evenmin landslieden van de edelen van de planeet Sark. Het waren eenvoudig huurlingen van wie men zeker was dat zij de orde handhaafden voor de betaling die zij kregen en dat zij zich nooit lieten misleiden door sympathie voor burgers van Florina. Ze hadden geen enkele band met hen. Zij kwamen met hun tweeën vergezeld van een van de voormannen van de fabriek, die blijkbaar erg genoot van het beetje autoriteit waarover hij beschikte.

De leden van de patrouille waren verveeld en onverschillig. Ze hadden vrijwel dagelijks met de een of andere idioot te maken en dat was voor hen dus helemaal niet opwindend. Een van hen zei tegen de voorman: „Nou, hoe lang heb je werk om hem te herkennen? Wie is die man?”

De voorman schudde energiek het hoofd. „Ik heb hem nog nooit gezien, meneer. Hij komt hier niet vandaan!”

De ordebewaarder wendde zich tot Jencus. „Nog papieren op hem gevonden?”

„Nee, meneer. Hij had alleen maar een oud stuk textiel om zich heen. Ik heb het begraven om infectie te voorkomen.”

„Wat mankeert hem?”

„Z’n verstand kwijt, voor zover ik het kan bekijken.”

Terens nam de ordebewaarders nu terzijde. Omdat het geval hun verveelde, waren zij inschikkelijk. De man die de vragen had gesteld, klapte zijn aantekenboekje dicht en zei: „Goed, het is niet eens de moeite waard er verbaal van op te maken. Dat is een zaak die ons niets aangaat. Zie maar dat je het fikst.” Toen vertrokken zij.

De voorman bleef. Het was een man met sproeten, rood haar en een grote, borstelige snor. Vijf jaar lang was hij al voorman, een voorman met strenge principes, wat betekende dat hij de verantwoordelijkheid voor wat zijn mensen in de fabriek presteerden, hoog opvatte.

„Luister,” zei hij heftig. „Wat moet er aan deze zaak worden gedaan? Die verrekte lui hebben het zo druk met praten, dat er niet wordt gewerkt.”

„Mij lijkt het het beste dat we hem naar het stadsziekenhuis transporteren,” zei Jencus, terwijl hij hevig met zijn zakdoek zwaaide. „Ik kan er verder niks aan doen.”

„Naar de stad!” De voorman keek hem vol afschuw aan. „Wie zal dat betalen? Wie zal de rekeningen betalen? Hij is er geen van ons, wel?”

„Voor zover ik weet niet,” beaamde Jencus.

„Waarom zouden wij dan betalen? Zie uit te vissen waar hij thuishoort. Laat zijn dorp maar betalen.”

„Hoe moeten we daar achter komen? Dat moet je mij eens vertellen.”

De voorman dacht een ogenblik na, zijn tong kwam te voorschijn en speelde met de grove, roodachtige begroeiing van zijn bovenlip. „Dan zien we hem eenvoudig kwijt te raken. Net zoals die knaap van de patrouille zei.”

Nu mengde Terens zich in het gesprek. „Wat bedoel je daarmee?”

„Hij zou net zo goed dood kunnen zijn,” zei de voorman. „Het zou voor hem een zegen zijn.”

„Je kunt niet zo maar een mens vermoorden,” zei Terens.

„En als u dan eens vertelde wat we met hem moeten doen?”

„Kan een van de mensen uit het dorp niet voor hem zorgen?”

„Wie zou dat willen? Zou u het doen?”

Terens negeerde de openlijk onbeschaamde houding. „Ik heb ander werk te doen.”

„Zo is het met iedereen hier. Ik kan niet toestaan dat iemand het werk in de fabriek onder dat gekke ding hier laat lijden.”

Terens zuchtte en zei zonder rancune: „Kom, kom, voorman, laten we redelijk zijn. Als u dit kwartaal niet aan uw kwantum komt, dan zou dat voor mij een reden zijn om aan te nemen dat dit het gevolg was van het feit dat een van uw mensen voor deze arme kerel zorgde, en dan zou ik voor u in de bres springen bij de edelen. Anders zou ik alleen maar kunnen zeggen dat ik geen reden zie, waarom u het niet zou kunnen halen.”

De voorman keek hem nijdig aan. Het dorpshoofd was hier pas een maand en hij bemoeide zich al met mensen die hun leven lang in het dorp hadden gewoond. Maar hij had een kaart waarop verscheidene stempels van edelen stonden, en het zou hem geen goed doen als hij zich al te openlijk en al te lang tegen de man verzette.

„Maar wie moet hem dan brengen?” zei hij. Er kwam een afschuwelijke gedachte bij hem op. „Ik kan hem niet hebben. Ik heb zelf drie kinderen, en mijn vrouw is niet goed.”

„Ik heb ook helemaal niet gezegd dat u het moest doen.” Terens keek het raam uit.

Nu de ordebewaarders weg waren, was de nieuwsgierige, fluisterende menigte dichter het huis van het dorpshoofd gekomen. De meesten waren jongelui, te jong nog om aan het werk te zijn, anderen waren boerenknechts van de boerderijen in de omtrek. Enkelen waren fabrieksarbeiders die hun werk in de steek gelaten hadden.

Terens zag het forse meisje aan de rand van de menigte. De afgelopen maand had hij haar vaak gezien. Sterk, bekwaam en hardwerkend. Achter die ongelukkige gelaatsuitdrukking van haar ging een goede natuurlijke intelligentie schuil. Als zij een man was geweest, zou hij haar misschien hebben uitgekozen om haar op te leiden tot dorpshoofd. Maar het was een vrouw; haar ouders waren dood en het was haar duidelijk aan te zien dat ze niet erg romantisch was aangelegd. Met andere woorden, een eenzame vrouw, en dat zou ze waarschijnlijk wel blijven ook.

„Wat denk je van haar?” zei hij.

De voorman keek en zei toen grof: „Barst. Die hoort aan het werk te zijn.”

„Goed, goed,” zei Terens op sussende toon. „Hoe heet ze?”

„Valona March.”

„O ja, nu herinner ik het me. Laat haar maar eens binnenkomen.”

Van dat ogenblik af was Terens de onofficiële beschermengel van het paar geweest. Hij had gedaan wat hij kon om extra voedselrantsoenen voor haar te krijgen, extra textielpunten en wat er verder nog nodig was om twee volwassenen (van wie een ongeregistreerd) in leven te houden op een inkomen van een. Hij had haar geholpen Rik in de kyrtfabriek te krijgen, zodat deze daar kon worden opgeleid. Door zijn bemiddeling was voorkomen dat Valona na een twist met een afdelingschef een zware straf had gekregen. De dood van de stadsdokter had het voor hem onnodig gemaakt nog stappen in die richting te doen, maar hij was het van plan geweest.

Het was een heel natuurlijke zaak dat Valona met al haar moeilijkheden naar hem toekwam. En daarom wachtte hij nu tot zij antwoord zou geven op zijn vraag.

Valona aarzelde nog steeds. Tenslotte zei ze: „Hij zegt dat iedereen ter wereld zal sterven.”

Terens keek verschrikt. „Heeft hij ook gezegd hoe?”

„Hij zegt dat hij niet weet hoe. Hij zegt dat hij zich dat herinnert van voordat hij eh... van voordat hij was zoals hij nu is. En hij zegt dat hij zich herinnert dat hij een belangrijke baan had, maar ik begrijp niet wat het is.”

„Hoe beschrijft hij het?”

„Hij zegt dat hij... dat hij het Niets, met een hoofdletter N, analyseert.”

Valona wachtte een ogenblik op commentaar en verklaarde toen haastig: „Analyseren betekent iets ontrafelen, zoals...”

„Ik weet wat het betekent, meisje.” Terens tastte nog steeds in het duister.

Valona sloeg hem bezorgd gade. „Weet u soms wat hij bedoelt, dorpshoofd?”

„Misschien, Valona.”

„Maar dorpshoofd, hoe kan iemand nu iets doen met Niets?”

Terens stond op. Hij glimlachte kort. „Ach Valona, weet je niet dat alles in de ruimte hoofdzakelijk uit Niets bestaat?”

Valona begreep niet wat hij bedoelde, maar zij accepteerde het. Het dorpshoofd was een geleerd man. Met iets van trots was zij er plotseling van overtuigd dat haar Rik zelfs nog geleerder was.

„Kom.” Terens stak zijn hand uit.

„Waar gaan we naar toe?” vroeg ze.

„Nou, waar is Rik?”

„Thuis,” zei ze. „Hij ligt te slapen.”

„Mooi. Ik zal je wegbrengen. Of wil je soms dat de een of andere patrouille jou in je eentje op straat vindt?”

Om deze tijd van de avond scheen het dorp uitgestorven te zijn. De lampen in de enkele straat die het gebied van de huisjes met de arbeiders in tweeën sneed, glansden zacht. Er was regen op til, maar alleen de warme regen die bijna iedere avond viel. Het was niet nodig daar speciale voorzieningen tegen te treffen. Valona was nog nooit zo laat op een avond door de week buiten geweest, en het was angstaanjagend. Ze probeerde het geluid van haar eigen voetstappen niet te horen, terwijl ze luisterde of ze in de verte misschien ook de verwijderde stap van een patrouille hoorde.

„Probeer niet op je tenen te lopen, Valona,” zei Terens. „Ik ben bij je.”

Zijn stem klonk daverend in de stilte en Valona maakte een sprongetje van schrik. Ze liep haastig verder.

Valona’s huisje was evenals de rest in duister gehuld, en behoedzaam stapten ze naar binnen. Terens was in precies zo’n huisje geboren en getogen, en ofschoon hij al die tijd op Sark had gewoond en nu een huis met drie kamers en sanitaire inrichting had, voelde hij nog steeds iets van heimwee naar de kaalheid van het interieur. Een kamer was alles wat nodig was, een bed, een ladenkast, twee stoelen, een gladde cementen vloer en een kast in een van de hoeken.

Aan een keuken was geen behoefte, want alle maaltijden werden in de fabriek genuttigd; aan een badkamer evenmin, daar zich achter de huizen een rij gemeenschappelijke bijgebouwtjes bevond, met douchecellen erin. In het zachte, gelijkmatige klimaat waren geen ruiten nodig als bescherming tegen kou en regen. Alle vier de wanden hadden beschutte openingen; de overhangende daken boden voldoende bescherming tegen de ’s nachts vallende windloze regens.

Bij het schijnsel van een zaklantaarntje dat hij half bedekte met een van zijn handpalmen, zag Terens dat een hoek van de kamer was afgeschut met een gehavend scherm. Hij herinnerde zich dat hij het nog niet zo lang geleden voor Valona op de kop had getikt, toen Rik te weinig kind of te veel man was geworden. Erachter hoorde hij de regelmatige ademhaling van iemand die sliep.

Hij knikte in de richting ervan. „Maak hem wakker, Valona.”

Valona tikte op het scherm „Rik, Rik, baby!”

Er klonk een onderdrukte kreet.

„Het is Lona maar,” zei Valona. Ze liep om het scherm heen en Terens liet het licht van zijn lantaarntje op hun eigen gezichten spelen, toen op dat van Rik.

Rik hield een hand voor zijn ogen, om ze te beschermen tegen het licht. „Wat is er?”

Terens ging op de rand van het bed zitten. Rik sliep in de gebruikelijke krib, bemerkte hij. Heel in het begin had hij voor Valona een oud, nogal wankel ledikant op de kop getikt, maar zij had dat voor zichzelf gehouden.

„Rik,” zei hij, „Valona zegt dat je je verschillende dingen begint te herinneren.”

„Ja, dorpshoofd.” Rik was altijd heel nederig in gezelschap van het dorpshoofd, die de belangrijkste man was die hij ooit had gezien. Zelfs de opzichter van de fabriek was beleefd tegen het dorpshoofd.

Rik herhaalde de gedachteflarden die die dag waren bovengekomen.

„Heb je je nog iets anders herinnerd sinds je Valona dit vertelde?” vroeg Terens.

„Niets anders, dorpshoofd.”

Terens kneedde de vingers van zijn ene hand met die van de andere. „Goed, Rik. Ga maar weer slapen.”

Valona volgde hem naar buiten. Ze deed haar uiterste best haar gezicht in de plooi te houden en met de rug van een van haar ruwe handen streek ze over haar ogen. „Zal hij van me weg moeten, dorpshoofd?”

Terens greep haar handen beet en zei op ernstige toon: „Je moet je gedragen als een volwassen vrouw, Valona. Hij zal een poosje met me mee moeten, maar ik beloof je dat ik hem zal terugbrengen.”

„En daarna?”

„Dat weet ik niet. Je moet het begrijpen, Valona. Op het ogenblik is het het allerbelangrijkste dat we meer over Riks herinneringen te weten komen.”

„Bedoelt u dat iedereen op Florina inderdaad zou kunnen sterven zoals hij zegt?” vroeg Valona plotseling.

Terens greep werd steviger. „Zeg dat nooit tegen iemand, Valona, of Rik zal voor altijd door een patrouille worden weggehaald. Dat meen ik.”

Hij draaide zich om en liep langzaam en peinzend terug naar zijn huis, zonder dat hij er zich van bewust was dat zijn handen trilden. Hij probeerde vergeefs te gaan slapen en na een uurtje schakelde hij het narco-circuit in. Het was een van de weinige dingen van Sark die hij had meegebracht toen hij voor het eerst naar Florina terugkeerde om daar dorpshoofd te worden. Het paste om zijn schedel als een dunne, zwarte kap. Hij stelde het apparaatje af op vijf uur en schakelde het in. Hij had tijd om op zijn gemak in bed te gaan liggen voordat de vertraagde reactie de bewustzijnscentra van zijn grote hersenen uitschakelde, waarna hij ogenblikkelijk in een droomloze slaap viel.

3. De bibliothecaresse

Ze lieten de diamagnetische scooter achter in een scooterstalling even buiten de stad. Scooters waren zeldzaam in de stad en Terens wilde geen onnodige aandacht trekken. Een wild ogenblik dacht hij aan de bewoners van de Bovenstad met hun diamagnetische grondwagens en anti-grav giro’s. Maar dat was de Bovenstad. Die was anders. Rik wachtte tot Terens de stalling verzegeld had met een vingerafdruk.

Hij was gekleed in een nieuw uit een stuk gesneden pak en hij voelde zich wat onprettig. Schoorvoetend volgde hij het dorpshoofd onder het eerste van de hoge, op een brug lijkende bouwsels door, die de Bovenstad steunden.

Op Florina hadden alle andere steden namen, maar deze heette eenvoudig de Stad. De arbeiders en boeren die erin en eromheen woonden, werden gelukkig gevonden bij de rest van de planeet. In de stad waren betere dokters en ziekenhuizen, meer fabrieken en meer drankwinkels, zelfs een nietig stroompje van heel voorzichtige luxe. De bewoners zelf waren minder enthousiast. Zij leefden in de schaduw van de Bovenstad. De Bovenstad was precies wat de naam zei, want de stad was dubbel, streng verdeeld door een horizontale laag beton van tachtig vierkante kilometer, die op zo’n slordige twintigduizend met staal versterkte pilaren rustte. Beneden, in de schaduw, woonden de inboorlingen. Boven, in de zon, vertoefden de edelen. In de Bovenstad was het moeilijk te geloven dat de planeet waarop ze zich bevond, Florina was. De bevolking bestond vrijwel uitsluitend uit Sarkieten, plus een aantal ordebewaarders. Ze vormde letterlijk de elite.

Terens wist de weg. Hij liep snel, zonder zich iets aan te trekken van de voorbijgangers die met een mengeling van afgunst en afkeer naar de kleding keken, die zijn status als dorpshoofd toonde. Riks kortere benen maakten dat zijn gang minder waardig was terwijl hij probeerde hem bij te houden. Hij kon zich niet veel meer herinneren van zijn enige vorige bezoek aan de stad. Het scheen nu zo anders te zijn. Toen was het bewolkt geweest. Nu scheen de zon door de op bepaalde afstanden in het beton boven hem aangebrachte openingen en vormde lichtbanen die de tussenliggende ruimten nog donkerder maakten. Op een ritmische, bijna hypnotische manier liepen ze door de vrolijke lichtbanen heen.

In rolstoelen gezeten oude mannen koesterden zich in de warmte van de zonnebanen en gingen met de beweging ervan mee. Soms vielen zij in slaap en bleven ze achter in de schaduw, knikkebollend in hun stoelen, tot het gepiep van de wielen hen wakker maakte wanneer zij van houding veranderden. Zo nu en dan werden de stroken zon bijna volkomen geblokkeerd door moeders met kinderen op de arm.

„Nou, Rik, hou je taai,” zei Terens. „We gaan naar boven.” Hij stond voor een bouwsel dat de ruimte tussen vier rechthoekig geplaatste pilaren in beslag nam en van de grond tot de Bovenstad reikte.

„Ik ben bang,” zei Rik.

Rik kon wel raden wat het bouwsel was. Het was een lift die naar het bovenste vlak ging.

Die was natuurlijk nodig. De productie was beneden, maar de consumptie boven. Grondstoffen en onbewerkt voedsel arriveerden in de Benedenstad, maar plasticartikelen en goede maaltijden waren zaken voor de Bovenstad. Daar beneden was het overbevolkt met dienstmeisjes, tuinlui, chauffeurs en constructiewerkers, die boven nodig waren.

Terens trok zich niets aan van Riks angstige uitdrukking. Het verbaasde hem dat zijn eigen hart zo hevig klopte. Maar dat was natuurlijk niet van angst. Eerder van een heftig soort bevrediging dat hij naar boven ging. Hij zou over heel die heilige betonlaag lopen, erop stampen, zijn vuil erop achterlaten. Als dorpshoofd kon hij dat doen.

In de ogen van de edelen was hij natuurlijk niets meer dan een doodgewone bewoner van Florina, maar hij was dorpshoofd en hij kon over die betonlaag lopen wanneer hij dat maar wilde. Toch haatte hij ze, die hele luisterrijke troep!

Hij bleef staan, haalde diep adem en gaf het teken voor de lift. Het had geen zin met haatgevoelens rond te lopen. Hij was jarenlang op Sark geweest; op Sark zelf, het middelpunt en de plaats van oorsprong van de edelen. Hij had geleerd zijn ziel in lijdzaamheid te bezitten. Hij moest nu niet vergeten wat hij had geleerd. Nu zeer zeker niet.

Hij hoorde de lift beneden aankomen en de hele wand tegenover hem gleed in de ervoor bestemde gleuf. De man die de lift bediende, keek verontwaardigd. „Jullie tweeën maar.”

„Wij tweeën maar,” zei Terens, terwijl hij instapte. Rik volgde.

De liftbediende maakte geen aanstalten de wand in zijn oorspronkelijke positie terug te brengen. „Het lijkt mij dat jullie wel kunnen wachten tot twee uur, wanneer ik met een volle bak naar boven ga,” zei hij. „D’r wordt helemaal niet van mij verlangd dat ik op en neer zeul met twee knapen.” Hij spuwde zorgvuldig, er wel voor zorgend dat het speeksel op het beton van het lagere vlak en niet op de vloer van zijn lift terechtkwam.

„Waar zijn jullie werkkaarten?” vervolgde hij.

„Ik ben dorpshoofd,” zei Terens. „Zie je dat niet aan mijn kleren?”

„Kleren zeggen me niks. Je gelooft toch zeker niet dat ik m’n baantje riskeer voor dat uniform van jou dat je misschien hier of daar op de kop hebt getikt? Waar is je kaart?”

Terens liet hem zonder verder nog woorden vuil te maken het standaardmapje zien dat alle inboorlingen altijd bij zich moesten hebben: registratienummer, werkkaart, belastingkwitanties. Het lag open bij het rood van zijn dorpshoofdbewijs. De liftbediende bekeek het vluchtig.

„Nou, dat kun je ook wel hier of daar gepikt hebben, maar dat is mijn zaak niet. Jij hebt hem en ik laat je binnen, ofschoon dorpshoofd in mijn ogen alleen maar een mooie naam is voor een doodgewone inboorling. En hoe staat het met die andere knaap?”

„Die heb ik onder mijn hoede,” zei Terens. „Gaat hij mee, of zullen we er een ordebewaarder bij roepen en kijken wat die ervan zegt?”

Het was het laatste wat Terens wilde, maar hij opperde het met de juiste hoeveelheid arrogantie.

„Goed, goed! Hou je maar kalm.” De wand van de lift ging omhoog en met een ruk kwam de lift in beweging. De bediende stond in zichzelf te mopperen.

Terens glimlachte. Het was bijna onvermijdelijk. Zij die direct voor de edelen werkten, gingen daar buitengewoon prat op en zij probeerden hun minderwaardigheidscomplex te compenseren door zich buitengewoon streng aan de apartheidswetten te houden en een onaangename, hooghartige houding tegenover hun medeburgers aan te nemen. Zij waren de bovenmensen voor wie de andere bewoners van Florina hun bijzondere haat reserveerden, ongehinderd door het zorgvuldig bijgebrachte ontzag dat zij voelden voor de edelen.

De verticale afstand die zij aflegden, bedroeg tien meter, maar de deur opende een nieuwe wereld voor hen. Evenals de andere steden van Sark was de Bovenstad aangelegd met een bijzonder gevoel voor kleur. Individuele bouwsels, ongeacht of het woonhuizen of openbare gebouwen waren, waren opgetrokken in een ingewikkeld veelkleurig mozaïek dat van dichtbij een zinloze warboel leek, maar dat van een afstand van een meter of honderd een zacht kleurenspel vormde dat al naar de gezichtshoek ineenvloeide en veranderde.

„Kom mee, Rik,” zei Terens.

Rik zette grote ogen op. Er leefde niets en er groeide niets! Alleen steen en kleur in reusachtige hoeveelheden. Hij had nooit geweten dat deze huizen zo reusachtig konden zijn.

Een ogenblik roerde zich iets in zijn geest. Een seconde lang was dit reusachtige niet zo vreemd... En toen viel het luik boven zijn herinneringsvermogen weer dicht. Er flitste een grondwagen voorbij.

„Zijn dat edelen?” fluisterde Rik. Er was alleen maar tijd voor een vluchtige blik geweest. Kortgeknipt haar, wijde, opzichtige mouwen van glanzende, zware kleuren die varieerden van blauw tot violet, korte broek die er fluweelachtig uitzag, en lange, doorschijnende kousen die glommen alsof ze geweven waren van dun koperdraad. Zij keurden Rik en Terens geen blik waardig.

„Dat zijn jonge edelen,” zei Terens. Hij had ze niet van zo dichtbij gezien sinds hij Sark verlaten had. Op Sark waren ze beroerd genoeg, maar ze waren er althans op hun plaats. Engelen pasten hier niet, tien meter boven de hel. Opnieuw had hij moeite zijn haat te onderdrukken.

Achter hen naderde sissend een tweepersoons wagen met een vlakke onderkant. Het was een nieuw model dat ingebouwde luchtbesturing had. Op het ogenblik scheerde hij soepel vijf centimeter boven de grond, zijn glimmende platte bodem aan alle kanten opgekruld om de luchtweerstand te verminderen. Toch was het snijdend geluid van de langs de bodem stromende lucht voldoende om dat karakteristieke gesis te produceren dat ordebewaarders betekende. Ze waren groot, zoals alle ordebewaarders; met een breed gezicht, platte wangen, lang, recht zwart haar, lichtbruine gelaatskleur.

Voor de inboorlingen zagen alle ordebewaarders er eender uit. Het glanzende zwart van hun uniform, dat nog verhoogd werd door het blikkerende zilver van strategisch geplaatste gespen en sierknopen, vervlakte de persoonlijke gelaatsuitdrukking en verhoogde de indruk van gelijkheid nog meer. Een van de ordebewaarders bleef achter het bedieningspaneel zitten. De andere sprong met een lichte beweging over de lage rand van het voertuig.

„Papieren!” zei hij, en toen hij ze vluchtig had ingekeken en terug had gegeven aan Terens: „Wat doe je hier?”

„Ik ben op weg naar de bibliotheek, meneer. Dat is een van mijn voorrechten.”

De ordebewaarder wendde zich tot Rik. „En jij?”

„Ik...” begon Rik.

„Hij is mijn assistent,” onderbrak Terens hem.

„Hij bezit niet de voorrechten van een dorpshoofd,” zei de ordebewaarder.

„Ik ben verantwoordelijk voor hem.”

De man haalde zijn schouders op. „Dat is jouw zaak. Dorpshoofden hebben voorrechten, maar ze zijn geen edelen. Denk daaraan, maat.”

„Jawel, meneer. Tussen twee haakjes, zou u mij de weg naar de bibliotheek kunnen wijzen?”

De ordebewaarder wees hem de weg en gebruikte daarvoor de dunne, dodelijke loop van een naaldpistool. Van de hoek waaruit zij de bibliotheek nu zagen, was deze een klodder schitterend vermiljoen dat naar boven overging in karmozijn rood. Toen zij dichterbij kwamen, zakte het karmozijn steeds dieper.

Met plotselinge heftigheid zei Rik: „Ik vind het lelijk.”

Terens wierp hem een snelle, verbaasde blik toe. Hij was op Sark aan dit alles gewend geraakt, maar ook hij had de bontheid van de Bovenstad wat vulgair gevonden. Maar ja, de Bovenstad was per slot van rekening meer Sark dan Sark zelf. Op Sark was niet iedereen aristocraat. Er waren zelfs arme Sarkieten en sommigen van hen waren zelfs niet beter af dan de gemiddelde bewoner van Florina. Hier bestond alleen de top van de piramide, en de bibliotheek toonde dat aan. Die was groter dan de meeste op Sark, veel groter dan voor de Bovenstad nodig was, wat op het voordeel van goedkope arbeidskrachten wees. Terens bleef een ogenblik staan op de gebogen glooiing die naar de hoofdingang liep. Het kleurenschema op de glooiing wekte de illusie van treden en werkte een beetje verwarrend op Rik, die struikelde, maar het gaf de bibliotheek het juiste air van oudheid dat academische bouwwerken uit traditie nu eenmaal over zich hebben. De hal was groot, koud en vrijwel leeg. De bibliothecaresse achter het enige bureau dat erin stond, zag eruit als een kleine, wat gerimpelde erwt in een opgezwollen peul. Ze keek op en kwam half overeind.

„Ik ben dorpshoofd,” zei Terens snel. „Speciale voorrechten. Ik ben verantwoordelijk voor deze inboorling.”

Hij had zijn papieren al in de hand en hield ze onder het lopen voor zich uit. De bibliothecaresse liet zich terugzakken op haar stoel en keek streng. Ze haalde een metalen plaatje uit een gleuf en schoof het naar Terens toe. Het dorpshoofd drukte er met een krachtig gebaar zijn rechterduim op. De bibliothecaresse raapte het plaatje op en stopte het in een andere gleuf waarin even een violetkleurig licht was te zien. „Kamer 242,” zei ze.

„Dank u.”

De kamertjes op de eerste verdieping hadden dat koele gebrek aan persoonlijkheid dat elke schakel in elke willekeurige eindeloze ketting zou hebben. Sommige waren bezet, hun glasachtige deuren mat en ondoorzichtig. De meeste waren echter leeg.

„Twee-tweeënveertig,” zei Rik. Zijn stem klonk hoog, piepend.

„Wat is er, Rik?”

„Ik weet het niet. Ik voel me erg opgewonden.”

„Ben je al eens eerder in een bibliotheek geweest?”

„Ik weet het niet.”

Terens zette zijn duim op de ronde aluminiumschijf die vijf minuten tevoren gevoelig was gemaakt voor zijn duimafdruk. De deur van helder glas zwaaide open. Zodra zij binnen waren, viel die geluidloos achter hen dicht en werd ondoorzichtig, alsof er een scherm achter omlaag was getrokken.

Het kamertje had een oppervlakte van twee bij twee meter en bezat geen raam of versiering. Het werd verlicht door de diffuse gloed uit het plafond en geventileerd door een kunstmatige luchtstroom. De enige inhoud werd gevormd door een bureau, dat zich van wand tot wand uitstrekte, en een gestoffeerde rugloze bank tussen het bureau en de deur. Op het bureau stonden drie aflezers. Hun matglazen voorkanten helden achterover onder een hoek van dertig graden. Voor elk ervan bevonden zich verscheidene regelknoppen.

„Weet je wat dit is?” Terens ging zitten en legde zijn zachte, vlezige hand op een van de aflezers.

Rik ging eveneens zitten. „Boeken?” vroeg hij gretig.

„Eh... dat niet direct.” Terens scheen onzeker te zijn. „Dit is een bibliotheek, dus heeft jouw veronderstelling niet veel te betekenen. Weet je hoe je de aflezer moet bedienen?” „Nee, Ik geloof van niet, dorpshoofd.”

„Weet je het zeker? Denk er eens even over na.”

Rik deed zijn best. „Het spijt me, dorpshoofd.”

„Dan zal ik het je laten zien. Kijk! Eerst heb je deze knop, waarop Catalogus staat, met het alfabet eromheen gedrukt. Aangezien we eerst de encyclopedie willen hebben, draaien we de knop op E en drukken hem in.”

Hij deed dit en op hetzelfde ogenblik gebeurden er verscheidene dingen tegelijk. Het matglas werd verlicht en er verschenen letters op. Ze tekenden zich scherp af in zwart op geel, toen de plafondverlichting doofde. Drie gladde paneeltjes schoten als evenzovele tongen naar buiten, voor elke aflezer een, en op het midden van alle drie was een krachtige lichtstraal gericht. Terens haalde een hefboompje over en de paneeltjes schoten terug op hun plaats.

„We hoeven geen aantekeningen te maken,” zei hij. Toen vervolgde hij: „Nu kunnen we de lijst Eens afgaan door aan deze knop te draaien.”

De lange rij op alfabetische volgorde geplaatste materialen, titels, schrijvers en catalogusnummers sprong omhoog tot de kolom waarin de talrijke delen van de encyclopedie stonden aangegeven.

Rik zei plotseling: „Je drukt op de op deze knopjes staande nummers en letters naar gelang van het boek dat je wilt hebben, en het komt op het scherm te staan.”

„Hoe weet jij dat?” vroeg Terens. „Herinner je je dat?”

„Misschien. Ik weet het niet zeker. Het lijkt me alleen de juiste manier.”

„Nou, noem het een intelligente veronderstelling.” Hij drukte een lettercombinatie. Het licht op het glas verflauwde en werd even later weer helder. Op het scherm stond nu te lezen: Encyclopedie van Sark, deel 54, Rol-Rus.

„Luister, Rik,” zei Terens. „Ik wil je helemaal niet beinvloeden, dus vertel ik je niet wat ik van plan ben. Ik wil alleen dat je dit deel doorkijkt en dat je ophoudt bij alles wat je bekend voorkomt. Begrijp je?”

„Ja.”

„Mooi. Neem er nu de tijd maar voor.”

De minuten verstreken. Plotseling stokte Riks adem en meteen begon hij de knoppen terug te draaien. Toen hij ophield las Terens het bovenschrift, en meteen keek hij verheugd. „Herinner je je het nu? Is dit geen veronderstelling? Herinner je je het werkelijk?”

Rik knikte heftig. „Het schoot me te binnen, dorpshoofd. Heel onverwachts.”

Het was het artikel over ruimteonderzoek. „Ik weet wat erin staat,” zei Rik. „Je zult het zien, je zult het zien.”

Hij kon bijna niet meer normaal ademhalen en Terens was al bijna even opgewonden.

„Kijk,” zei Rik, „dit deel hebben ze altijd.”

Hij las hardop, haperend, maar toch met veel meer bedrevenheid dan het resultaat kon zijn van de primitieve leeslessen die hij van Valona had gehad.

Het artikel luidde: „Het valt niet te verbazen dat de ruimteonderzoeker door zijn temperament een in zichzelf gekeerd en vaak genoeg ook onevenwichtig individu is. Het wijden van het grootste gedeelte van iemands volwassen leven aan het in alle eenzaamheid registreren van de vreselijke leegte tussen de sterren, is meer dan van een volkomen normaal iemand kan worden gevraagd. Het is misschien met enig besef hiervan dat het Bureau voor Ruimteonderzoek als slagzin de volgende ietwat wrange verklaring heeft aangenomen: Wij analyseren het Niets.”

Rik eindigde met een stem die doordringend schel klonk.

„Begrijp je wat je gelezen hebt?” vroeg Terens.

Rik keek hem met vonkende ogen aan. „Daar stond: Wij Analyseren het Niets. Dat herinner ik me. Ik was een van hen.”

„Was je dan ruimteonderzoeker?”

„Ja,” riep Rik uit. Toen vervolgde hij zachter: „Ik heb hoofdpijn.”

„Omdat je je het een en ander herinnert?”

„Ik vermoed van wel.” Hij keek met gefronste wenkbrauwen op. „Ik moet me meer herinneren. Er dreigt gevaar. Een geweldig gevaar! Ik weet niet wat ik moet doen.”

„De bibliotheek staat tot onze beschikking, Rik.”

Terens sloeg hem nauwlettend gade, wikte en woog zijn woorden. „Gebruik zelfde catalogus en zoek wat stukjes op over ruimteonderzoek. Kijk wat je erdoor bereikt.”

Rik wierp zich als het ware op de aflezer. Hij beefde zichtbaar.

Terens ging een eindje opzij om hem wat meer ruimte te geven.

„Wat denkt u van Wrijts Verhandeling over Ruimte-analytische Instrumentatie?” vroeg Rik. „Lijkt u dat niet iets?”

„Het is helemaal aan jou, Rik.”

Rik drukte het catalogusnummer en met heldere letters verscheen er even later op het scherm: „Raadpleeg bibliothecaresse over betreffende boek.”

Terens stak snel zijn hand uit en neutraliseerde het scherm. „Probeer maar liever een ander boek, Rik.”

„Maar...” Rik aarzelde even en volgde toen het bevel op. Hij zocht verder in de catalogus en koos toen Ennings Samenstelling van de Ruimte.

Opnieuw verscheen op het scherm de raadgeving de bibliothecaresse te raadplegen.

„Barst!” zei Terens, en meteen schakelde hij het scherm weer uit.

„Wat is er aan de hand?” vroeg Rik.

„Niks,” zei Terens. „Niks. Rustig aan maar, Rik. Ik begrijp alleen niet goed...”

Achter het rooster opzij van de aflezer zat een luidsprekertje. Toen de droge, blikkerige stem van de bibliothecaresse erdoor kwam, verstijfden ze allebei.

„Kamer 242! Is er iemand in kamer 242?”

Terens antwoordde hees: „Wat wilt u?”

„Welk boek wilt u hebben?” zei de stem.

„Helemaal geen. Dank u. We proberen alleen de aflezer maar.”

Even bleef het stil, alsof zij, zonder dat zij het zagen of hoorden, iets of iemand raadpleegde. Toen zei de stem iets scherper: „De recorder geeft een verzoek aan Wrijts Verhandeling over Ruimte-analytische Instrumentatie, en Ennings Samenstelling van de Ruimte te lezen. Is dat juist?”

„We drukten zomaar een aantal willekeurige catalogusnummers,” zei Terens.

„Mag ik ook weten waarom u deze boeken wilt hebben?” De stem was onverbiddelijk.

„Ik heb u al verteld dat we ze niet willen hebben... Hou alsjeblieft op.”

Het laatste was een nijdige zijdelingse opmerking tegen Rik, die klaaglijke geluiden stond voort te brengen.

Opnieuw bleef het even stil. Toen zei de stem: „Als u naar de balie beneden wilt komen, kunt u de boeken inzien, ze staan op een gereserveerde lijst en u zult dus even een formuliertje moeten invullen.”

Terens stak een hand uit naar Rik. „Laten we gaan.”

„Misschien hebben we de een of andere regel overtreden,” zei Rik met trillende stem.

„Onzin, Rik. Kom, we gaan weg.”

„Vullen we dat formulier dan niet in?”

„Nee, de boeken zullen we een ander keertje wel inzien.”

Terens duwde Rik haastig voor zich uit. Enkele ogenblikken later liepen ze door de grote hal. De bibliothecaresse keek op

„Aha,” riep ze, terwijl ze opstond en om het bureau heen liep. „Een ogenblik. Een ogenblik!”

Ze bleven niet staan, maar liepen vlug door. Dat wil zeggen, totdat een ordebewaarder hun de weg versperde.

„Jullie hebben bar veel haast, jongens.”

De bibliothecaresse haalde hen hijgend in. „U bent 242, niet?”

„Zeg eens,” zei Terens op besliste toon, „waarom worden we tegengehouden?”

„Hebt u dan niet naar zekere boeken geïnformeerd? We zullen ze graag voor u te voorschijn halen.”

„Het is al laat. Een ander keertje. Begrijpt u dan niet dat ik de boeken niet wil hebben? Morgen kom ik terug.”

„De bibliotheek,” zei de vrouw stijfjes, „is er altijd op uit voldoening te geven. De boeken kunt u over enkele ogenblikken inzien.” Op haar wangen lag een blosje. Ze draaide zich om en liep vlug door een kleine deur die openging, toen zij er vlak bij was.

Terens zei: „Als u er geen bezwaar tegen hebt...”

Maar de ordebewaarder stak zijn betrekkelijk korte, verzwaarde neuronische zweep uit. Die kon als een prachtige knots dienen, maar ook op afstand iemand verlammen. „Kalm aan, jongetje,” zei hij. „Waarom ga je niet rustig zitten wachten tot de dame terug is? Dat zou heel beleefd zijn.”

Deze ordebewaarder was niet jong en ook niet slank meer. Zo te zien was hij dicht bij zijn pensioen en blijkbaar diende hij zijn tijd uit in de rustige sfeer van de bibliotheek. Maar hij was gewapend en de jovialiteit op zijn bruine gezicht had iets onoprechtst.

Terens voorhoofd was vochtig en hij voelde hoe het zweet hem over de rug liep. Op de een of andere manier had hij de situatie onderschat. Hij was overtuigd geweest van de juistheid van zijn eigen kijk op de zaak, op alles. Maar nu stond hij hier. Hij had niet zo roekeloos moeten zijn. Het was die vervloekte wens van hem door te dringen tot de Bovenstad, en door de gangen van de bibliotheek te lopen alsof hij een Sarkiet was... Een wanhopig ogenblik wilde hij de ordebewaarder aanvallen, maar toen, volkomen onverwacht, hoefde dat niet meer. Eerst was het alleen maar een flitsende beweging. De ordebewaarder draaide zich juist iets te laat om. De tragere reacties van zijn leeftijd werden hem noodlottig. De neuronische zweep werd uit zijn hand gerukt en voordat hij meer kon doen dan het begin van een schorre kreet te laten horen, raakte het instrument zijn slaap. Hij zakte in elkaar.

Rik gilde het uit van vreugde. Terens riep: „Valona! Alle duivels van Sark, Valona!”

4. De rebel

Terens herstelde zich bijna dadelijk. „Eruit,” zei hij. „Vlug!” en meteen kwam hij in beweging.

Een ogenblik had hij de aandrang om de bewusteloze ordebewaarder in de schaduw achter de pilaren die langs de kanten van de grote hal stonden, te slepen, maar het was duidelijk dat daar geen tijd meer voor was.

Ze stapten de glooiing op en het middagzonnetje maakte de wereld om hen heen vrolijk en warm. De kleuren van de Bovenstad hadden een oranje motief aangenomen.

„Kom mee!” zei Valona op bezorgde toon, maar Terens greep haar bij de arm.

Hij glimlachte, maar zijn stem klonk hard en laag. „Niet hardlopen,” zei hij. „Loop gewoon en volg mij. Hou Rik vast. Zorg ervoor dat hij het niet op een hollen zet.”

Een paar stappen. Ze schenen als het ware door lijm te lopen.

Klonken er geluiden uit de bibliotheek achter hen? Verbeelding? Terens durfde niet om te kijken.

„Hierin,” zei hij. Het bordje boven de inrit die hij aanwees, schemerde een beetje in het zonlicht. Het kon de strijd met de middagzon van Florina niet aan. Ambulance-ingang stond erop.

De inrit door, een zij-ingang in en verder tussen ongelooflijk witte muren. Er zaten klonten uitheems materiaal tegen de steriele glasachtigheid van de gang.

Een in uniform gestoken vrouw keek hen van een afstandje aan. Ze aarzelde, fronste haar wenkbrauwen en kwam toen in hun richting. Terens wachtte niet op haar. Hij sloeg een hoek om en liep verder door een zijgang, toen door een andere gang. Ze passeerden anderen in uniform en Terens kon de onzekerheid die zij veroorzaakten, bijna voelen. Het gebeurde nooit dat buitenstaanders zo maar onbewaakt door de hogere sferen van een ziekenhuis liepen. Maar wat deed men? Tenslotte zouden ze natuurlijk worden tegengehouden. Terens hart begon daarom sneller te kloppen toen hij de onopvallende deur zag met de aankondiging: Naar inboorlingen-niveau. De lift bevond zich op hun etage. Hij duwde Rik en Valona erin en de zachte schok waarmee de lift begon te zakken was de prettigste sensatie van de dag.

Er waren drie soorten gebouwen in de stad. De meeste waren benedengebouwen, volledig op het laagste niveau gebouwd. Arbeidershuizen, die soms drie verdiepingen telden. Fabrieken, bakkerijen, magazijnen. Andere waren bovengebouwen: de huizen van de Sarkieten, theaters, bibliotheek, sportarena’s. Maar sommige waren dubbelgebouwen, met verdiepingen en ingangen zowel op het onderste als op het bovenste niveau; bijvoorbeeld de bureaus van de ordebewaarders en de ziekenhuizen.

Men kon daarom een ziekenhuis gebruiken om van de Bovenstad naar de Benedenstad te gaan en op die manier het gebruik van de grote vrachtliften met hun langzame bewegingen en al te oplettende bedienden vermijden. Voor een inboorling was dit natuurlijk volkomen ongeoorloofd, maar deze misdaad was een speldenprikje vergeleken bij de aanval op de ordebewaarder.

Ze stapten uit op het onderste niveau. De wanden waren ook hier kaal en steriel, maar ze hadden een wat vervallen aanzien, alsof ze niet zo goed werden onderhouden. De gestoffeerde banken die in de gangen op het bovenste niveau stonden, waren verdwenen. Wat overheerste, was het onrustige gemompel uit een wachtkamer die vol behoedzame mannen en angstige vrouwen was.

Een enkele verpleegster probeerde uit de chaos wijs te worden, waar zij niet erg goed in slaagde. Ze snauwde tegen een oude man met een stoppelbaard die zenuwachtig aan de knie van zijn rafelige broek stond te frunniken en die alle vragen op een verontschuldigende dreun beantwoordde.

„Wat is je klacht precies...? Hoelang heb je die pijn al...? Al eens eerder in het ziekenhuis geweest...? Hoor eens even, jullie kunnen toch moeilijk verwachten dat je ons maar met elk willekeurig kleinigheidje kunt lastig vallen. Ga zitten, dan zal de dokter je straks onderzoeken en nog wat medicijnen voorschrijven.”

Op schrille toon zei ze: „Wie volgt!” Toen mompelde ze iets tegen zichzelf terwijl ze op de grote klok aan de muur keek.

Terens, Valona en Rik schuifelden behoedzaam door de menigte. Valona, die door de aanwezigheid van mede Florinianen haar stem scheen te hebben teruggekregen, fluisterde gespannen: „Ik moest komen, dorpshoofd. Ik maakte me zo ongerust over Rik. Ik dacht dat u hem niet zou terugbrengen en...”

„Hoe ben je eigenlijk in de Bovenstad gekomen?” vroeg Terens over zijn schouder, terwijl hij zich tussen de mensen door wrong.

„Ik volgde u en zag u naar de vrachtlift gaan. Toen die naar beneden kwam, zei ik dat ik bij u hoorde en toen heeft hij mij naar boven gebracht.”

„Ging dat dan zo maar?”

„Nou ja, ik heb hem wel een beetje hard moeten aanpakken.”

„Alle duivels van Sark,” kreunde Terens.

„Ik moest wel,” verklaarde Valona met een diep ongelukkig gezicht. „Toen zag ik dat een lid van een patrouille u een gebouw wees. Ik wachtte tot ze weg waren en ging er toen ook heen. Alleen durfde ik niet naar binnen te gaan. Ik wist niet wat ik moest doen, dus hield ik me zo’n beetje schuil tot ik u zag aankomen en die ordebewaarder u tegenhield...”

„Hela, jullie daar!” Het was de scherpe, ongeduldige stem van de receptioniste. Ze was opgestaan en het harde kloppen van haar metalen vulpotlood op het bureau overstemde het gemompel en reduceerde het tot een gespannen stilte.

„Jullie daar, jullie, die proberen weg te gaan. Kom hier. Je kunt niet weg zonder dat je bent onderzocht. Het gaat niet aan van je werk weg te blijven met voorgewende bezoeken aan de dokter. Kom terug!”

Maar de drie verdwenen in het schemerlicht van de Benedenstad.

Om hen heen waren de geuren en het lawaai van wat de Sarkieten de Inboorlingenwijk noemden, en het bovenste niveau was opnieuw alleen maar een dak voor hen. Maar hoe opgelucht Valona en Rik zich ook mochten voelen nu zij weg waren uit de drukkende rijkheid van de Bovenstad, voelde Terens zich nog helemaal niet op zijn gemak. Ze waren te ver gegaan en ze zouden dus misschien nergens veilig zijn. Die gedachte overheerste nog steeds zijn onrustige geest, toen Rik riep: „Kijk!”

Terens voelde zijn keel droog worden.

Het was misschien wel het meest beangstigende dat de inboorlingen van de Benedenstad konden zien. Het was als een reusachtige vogel die naar beneden zweefde door een van de openingen in de Bovenstad. Het bande de zon uit en maakte de onheilspellende schemering van dat gedeelte van de stad nog intenser. Maar het was geen vogel. Het was een van de bewapende grondwagens van de ordebewaarders.

Inboorlingen schreeuwden en zetten het op een lopen. Ze mochten dan misschien geen speciale reden hebben om bang te zijn, maar toch maakten zij dat ze wegkwamen. Een man die zich bijna recht in het pad van de wagen bevond, stapte traag opzij. Hij had haastig over straat gelopen, blijkbaar op weg ergens heen, toen de schaduw hem inhaalde. Hij keek om zich heen, een rots van kalmte in de wilde deining. Hij was van middelmatige lengte, maar hij had bijna potsierlijk brede schouders. Een van zijn hemdsmouwen, die van onder tot boven was opengescheurd, toonde een arm die zo dik was als een mannendij.

Terens aarzelde en Rik en Valona konden zonder hem niets beginnen. De inwendige onzekerheid van het dorpshoofd had een bijna koortsachtige vorm aangenomen. Als ze het op een lopen zetten, waar konden ze dan heengaan? Als ze bleven waar ze waren, wat konden zij dan doen? Het was mogelijk dat de ordebewaarders iemand anders achterna zaten, maar nu zij een ordebewaarder bewusteloos in de bibliotheek hadden achtergelaten, was deze mogelijkheid vrijwel te verwaarlozen.

De breedgeschouderde man kwam op een drafje in hun richting. Toen hij hen passeerde, scheen hij een ogenblik te aarzelen. Langs zijn neus weg zei hij: „De bakkerij van Chorov is de tweede links, voorbij de wasserij.” Hij liep snel verder.

„Kom mee,” zei Terens.

Terwijl hij voort draafde, transpireerde hij overvloedig. Boven al het lawaai uit hoorde hij de geblafte bevelen van de ordebewaarders. Hij wierp een blik over zijn schouder. Een stuk of zes leden van de patrouille sprongen uit de grondwagen en verspreidden zich. Ze zouden weinig moeite hebben, wist hij. In dat vervloekte dorpshoofduniform viel hij even hard op als een van de pilaren die de Bovenstad ondersteunden. Twee van de ordebewaarders draafden in de juiste richting. Hij wist niet of ze hem wel of niet hadden gezien, maar dat hinderde niet. Beiden botsten tegen de breedgeschouderde man op die Terens zo juist had aangesproken. Alle drie waren ze zo dichtbij dat Terens het diepe keelgeluid van de breedgeschouderde man en het snauwen van de patrouilleleden kon horen. Terens duwde Valona en Rik de hoek om.

De naam van Chorovs bakkerij stond bijna onleesbaar op een stuk verfomfaaid plastic, dat op een stuk of zes plaatsen gescheurd was, maar de wonderbaarlijke geur die door de open deur kwam, was onmiskenbaar. Ze konden niets anders doen dan naar binnengaan, wat ze dan ook deden.

Een oude man keek naar hen vanuit de zich achter de winkel bevindende ruimte waarin zij de met meel bedekte radarovens zagen glanzen. Hij had geen kans te vragen wat zij kwamen doen.

„Een breedgeschouderde man...” begon Terens. Hij spreidde op aanschouwelijke wijze zijn armen uit en op hetzelfde ogenblik drong van buiten de kreet „Patrouilles! Patrouilles!” tot hen door.

De oude man zei hees: „Deze kant uit! Vlug!”

Terens aarzelde. „Daarin?”

„Deze is niet echt,” zei de oude man.

Rik, gevolgd door Valona en Terens, wrong zich door de ovendeur. Er klonk een zwakke klik, de achterwand van de oven bewoog even en hing toen losjes in de aan de bovenkant aangebrachte scharnieren. Ze duwden hem omhoog en stapten in het kleine, schemerig verlichte vertrek dat erachter lag.

Ze wachtten. De ventilatie was slecht en de baklucht verhoogde hun honger zonder die te stillen. Valona bleef tegen Rik glimlachen en van tijd tot tijd gaf ze hem werktuiglijk een klopje op zijn hand. Rik staarde haar wezenloos aan. Zo nu en dan voelde hij aan zijn verhitte gezicht.

„Dorpshoofd...” begon Valona.

„Nu niet, Valona. Stil alsjeblieft!” fluisterde hij gespannen. Hij streek met de rug van zijn hand over zijn voorhoofd en staarde toen naar de vochtigheid op zijn knokkels.

Er klonk een klik, die ettelijke malen versterkt werd door de bekrompenheid van hun schuilplaats. Terens verstijfde. Zonder het te beseffen, hief hij zijn gebalde vuisten op. Het was de forse man, die zijn machtige schouders door de opening wrong. Ze konden er nauwelijks door.

Hij keek Terens geamuseerd aan en zei: „Hou je maar kalm, man. We gaan heus geen robbertje vechten.”

Terens keek naar zijn vuisten en liet ze zakken. De breedgeschouderde man zag er nu veel gehavender uit dan toen zij hem voor het eerst zagen. Zijn hemd was vrijwel van zijn rug gerukt en een verse, paars-rode striem liep over zijn wang. Zijn ogen waren klein en de leden gezwollen.

„Ze hebben het zoeken gestaakt,” zei hij. „Als je honger hebt, dan kun je je gang gaan. Het is geen luxebrood dat hier gebakken wordt, maar er is genoeg. Nou, wat zegje ervan?”

Het was nacht in de stad. De lampen van de Bovenstad verlichtten kilometers in de omtrek de hemel, maar in de Benedenstad heerste een klamme duisternis. De jaloezieën aan de voorkant van de bakkerij waren neergelaten om het illegale licht dat na de avondklok brandde, te verbergen. Rik voelde zich beter nu hij wat gegeten had. Zijn hoofdpijn begon te verminderen. Hij keek naar de striem op de wang van de breedgeschouderde man. Schuchter vroeg hij: „Heb je je bezeerd?” „Een beetje,” zei de man. „Ach, dat hindert niet. In mijn beroep komt dat dagelijks voor.” Hij lachte en toonde een aantal grote tanden. „Ze moesten toegeven dat ik niks gedaan had, maar ik liep hen in de weg terwijl ze iemand anders nazaten. De makkelijkste manier om een inboorling uit de weg te ruimen...” Zijn hand ging omhoog en kwam snel omlaag. Er lag een onzichtbaar wapen in, met de kolf naar voren.

Rik deinsde achteruit en Valona stak afwerend een van haar armen uit.

De breedgeschouderde man leunde achterover en zoog wat voedselresten uit zijn kiezen. „Ik ben Matt Chorov,” zei hij, „maar meestal noemen ze me gewoon de bakker. Wie zijn jullie?”

Terens haalde zijn schouders op. „Tja...”

„Ik begrijp het,” zei de bakker. „Met wat ik niet weet, kan ik niemand in de problemen brengen. Misschien, misschien. Wie weet. Maar je kunt mij vertrouwen. Ik heb jullie gered uit de handen van de ordebewaarders, nietwaar?”

„Ja, nog bedankt.” Terens kon geen hartelijkheid in zijn stem leggen. „Hoe wist je dat ze achter ons aan zaten?” vroeg hij. „Er waren nogal wat mensen die de benen namen.”

De ander glimlachte. „Geen van hen keek zoals jullie. Jullie waren zo wit als een doek.”

Terens probeerde eveneens te glimlachen. Erg best ging hem dit niet af. „Ik snap nog niet goed waarom je je leven hebt geriskeerd. Maar in elk geval nogmaals bedankt. Het is niet voldoende alleen maar bedankt te zeggen, maar iets anders kan ik op het ogenblik niet doen.”

„Je hoeft ook niks te doen.” De bakker leunde met zijn brede schouders tegen de wand. „Ik probeer dit zo vaak ik maar kan. Het is niks persoonlijks. Als de patrouilles achter iemand aan zitten, dan doe ik m’n best voor hem. Ik heb een gruwelijke hekel aan de patrouilles.”

„Raakt u dan nooit in moeilijkheden?” vroeg Valona verbaasd.

„Zeker. Kijk hier maar eens naar.” Hij wees naar zijn gekwetste wang. „Maar je gelooft toch zeker niet dat ik me daardoor laat weerhouden? Dat is ook de reden waarom ik die onechte oven heb gebouwd. Op die manier kunnen de patrouilles mij niet te pakken krijgen en het me dus ook niet te moeilijk maken.”

Valona’s ogen waren groot van angst en verbazing.

„Waarom niet?” zei de bakker. „Weet je hoeveel edelen er op Florina zijn? Tienduizend. Weetje hoeveel ordebewaarders? Misschien twintigduizend. En van ons inboorlingen zijn er vijfhonderd miljoen. Als wij allemaal tegen hen in opstand zouden komen...” Hij knipte met zijn vingers.

„Dan zouden we in opstand komen tegen naaldpistolen en meer van dat fraais, bakker!” zei Terens.

„Ja,” antwoordde de bakker. „We zouden er zelf een stelletje moeten zien te krijgen. Jullie dorpshoofden hebben te dicht bij de edelen geleefd. Jullie zijn bang van ze.”

Valona’s wereld werd vandaag volkomen ondersteboven gekeerd. Deze man vocht met ordebewaarders en sprak op een hoogst onverschillige manier tegen het dorpshoofd. Toen Rik aan haar mouw plukte, duwde ze zijn vingers zacht weg en zei dat hij moest gaan slapen. Ze keek hem amper aan. Ze wilde horen wat deze man zei.

De breedgeschouderde man zei: „Zelfs met de naaldpistolen en andere wapens waarover zij beschikken, houden de edelen Florina voornamelijk in hun greep met behulp van zo’n slordige honderdduizend dorpshoofden.”

Terens keek beledigd, maar de bakker vervolgde: „Kijk nou bijvoorbeeld eens naar jou. Heel mooie kleren. Keurig, Netjes. Je hebt ook een leuk huisje, durf ik te wedden, met boekfilms, een vervoermiddel en geen verplichting je aan de avondklok te houden. Als je wilt, kun je zelfs naar de Bovenstad gaan. De edelen geven je al die voorrechten niet voor niks.”

Terens voelde dat het geen geschikt ogenblik was zich kwaad te maken. „Goed,” zei hij daarom. „Wat wil je dan dat de dorpshoofden doen? Gaan knokken met de patrouilles? Wat zou dat voor nut hebben? Ik geef toe dat ik de orde in mijn dorp bewaar en dat ik zorg dat de vereiste quota worden behaald, maar ik zorg ook dat ze niet in moeilijkheden komen. Ik probeer ze te helpen voor zover de wet dat toestaat. Is dat niet iets? Vandaag of morgen...”

„Ach, vandaag of morgen. Wie kan er tot vandaag of morgen wachten? Wanneer jij en ik dood zijn, wat maakt het dan nog uit wie Florina bestuurt? Voor ons, bedoel ik.”

„In de eerste plaats,” zei Terens, „haat ik de edelen meer dan jij. Maar toch...” Hij zweeg en kreeg een kleur.

De bakker lachte. „Ga verder. Zeg het nog maar eens. Ik zal je heus niet aanbrengen voor het feit dat je de edelen haat. Wat had je gedaan dat de patrouilles achter je aankwamen?” Terens zweeg.

„Ik kan het wel raden,” zei de bakker. „Toen de ordebewaarders over mij struikelden, waren ze behoorlijk nijdig. Persoonlijk, bedoel ik, niet omdat de een of andere edele hun had opgedragen eens straf op te treden. Ik ken ze en ik weet hoe ze zijn. Ik veronderstel dus dat er maar een ding kan zijn gebeurd. Je moet een ordebewaarder hebben neergeslagen. Of misschien heb je hem wel vermoord.”

Terens bleef nog steeds zwijgen.

De bakker verloor niets van zijn beminnelijke toon. „Het is allemaal goed en wel dat je je mond houdt, maar er bestaat ook nog zoiets als voorzichtigheid, dorpshoofd. Je zult hulp nodig hebben. Ze weten wie je bent.”

„Nee, dat weten ze niet,” zei Terens haastig. „In de Bovenstad moeten ze je papieren hebben ingekeken.”

„Wie zegt dat ik in de Bovenstad ben geweest?”

„Dat veronderstel ik. Ik durf te wedden dat je daar bent geweest.”

„Ze hebben naar mijn kaart gekeken, maar niet lang genoeg om m’n naam te lezen.”

„Lang genoeg om te weten dat je dorpshoofd bent. Ze hoeven alleen maar na te gaan in welk dorp een dorpshoofd ontbreekt of wie niet kan verklaren wat hij vandaag heeft gedaan. De draden over heel Florina zijn op dit ogenblik waarschijnlijk roodgloeiend. Volgens mij zit je dik in de puree.”

„Misschien.”

„Je weet dat er geen misschien is. Wil je hulp hebben?”

Ze spraken fluisterend. Rik had zich opgerold in een hoek en was in slaap gevallen. Valona’s ogen gingen van de een naar de ander.

Terens schudde zijn hoofd. „Nee, merci. Ik-ik red me er wel uit.”

De bakker schoot in de lach. „Het zal interessant zijn te zien hoe. Kijk niet te veel op mij neer omdat ik niks heb geleerd Ik heb andere dingen. Luister, slaap er een nachtje over. Misschien kom je dan toch nog tot de conclusie datje hulp nodig hebt.”

Valona had haar ogen open in het donker. Haar bed was niet meer dan een op de grond geworpen deken, maar het was bijna even goed als de bedden waaraan zij gewend was.

Rik lag vast te slapen op een deken in de hoek tegenover haar. Hij sliep altijd vast op dagen van opwinding, nadat zijn hoofdpijn weg was.

Het dorpshoofd had een bed geweigerd en de bakker had gelachen (hij lachte naar het scheen, om alles), het licht uitgedraaid en hem gezegd dat hij gerust in het donker op mocht blijven zitten.

Valona hield haar ogen open. Ze had helemaal geen slaap. Zou ze ooit nog weleens slapen? Ze had een ordebewaarder neergeslagen!

Vreemd genoeg dacht ze aan haar vader en moeder. Die waren maar heel vaag in haar herinnering. Zij had zichzelf bijna gedwongen hen te vergeten in de jaren die tussen hen en haarzelf lagen. Maar nu herinnerde zij zich het geluid van gefluisterde gesprekken in de nacht, wanneer ze dachten dat zij sliep. Ze herinnerde zich mensen die in het donker kwamen. De ordebewaarders hadden haar op een nacht wakker gemaakt en haar vragen gesteld die zij niet kon begrijpen, maar toch probeerde te beantwoorden. Nadien had ze haar ouders nooit meer gezien. Ze waren weggegaan, had men haar verteld, en de volgende dag hadden ze haar aan het werk gezet, ofschoon andere kinderen van haar leeftijd nog twee jaar lang konden spelen. De mensen keken haar na wanneer ze voorbij liep, en andere kinderen mochten niet met haar spelen, zelfs niet wanneer haar werktijd om was. Ze leerde op zichzelf te blijven. Ze leerde niet te spreken. Daarom noemden ze haar Grote Lona, lachten ze haar uit en zeiden ze dat zij niet goed wijs was. Waarom had het gesprek van vanavond haar aan haar ouders herinnerd?

„Valona.”

De stem was zo dichtbij dat de lichte adem ervan over haar haar streek, en zo zacht dat ze die nauwelijks hoorde. Ze verstijfde, gedeeltelijk van angst, gedeeltelijk van verwarring. Ze had maar een laken over haar naakte lichaam.

Het was het dorpshoofd. Hij zei: „Zeg niets. Luister alleen. Ik ga weg. De deur zit niet op slot. Maar ik kom terug. Hoor je me? Begrijp je me?”

Ze stak in het donker haar arm uit, pakte zijn hand, kneep erin. Hij was gerustgesteld.

„En hou Rik in de gaten. Laat hem niet uit je gezichtsveld. En Valona...” Er was een lange pauze. Toen vervolgde hij: „Vertrouw die bakker niet te veel. Ik heb het niet erg op hem. Begrijp je?”

Vaag hoorde zij het geluid van een beweging en toen nog vager een verwijderd gekraak. Toen was hij weg. Ze richtte zich op een elleboog op, en behalve Riks ademhaling en die van haarzelf was er niets te horen. Ze sloot in het donker haar ogen, kneep ze dicht, probeerde te denken. Waarom had het dorpshoofd, die alles wist, dit gezegd van de bakker die de ordebewaarders haatte en hen had gered? Waarom? Ze wist maar een ding. Hij was er geweest. Toen er geen uitkomst meer scheen te zijn, was de bakker gekomen en had snel gehandeld. Het was bijna alsof het zo in elkaar was gezet, alsof de bakker had staan wachten totdat het allemaal zou gebeuren. Ze schudde haar hoofd. Het scheen vreemd te zijn. Als het dorpshoofd dit niet had gezegd, zou zij hier nooit aan hebben gedacht.

De stilte werd aan scherven geslagen door een luide, onverschillige opmerking: „Hallo? Ben je er nog?”

Ze verstijfde toen een lichtstraal op haar lichaam viel. Langzaam ontspande ze zich en toen trok ze het laken wat dichter om haar hals. De lichtstraal gleed weg. Ze hoefde zich niet af te vragen wie het was. In het vage licht buiten de straal van de zaklantaarn zag ze zijn brede gedaante.

„Weetje,” zei de bakker, „ik dacht dat je met hem mee zou gaan.”

„Wie, meneer?” vroeg Valona zacht.

„Het dorpshoofd. Je weet dat hij weg is, meisje. Verknoei maar geen tijd met smoesjes.”

„Hij zal terugkomen, meneer.”

„Zei hij dat hij terug zou komen? Als dat zo is, is hij abuis. De patrouilles zullen hem te pakken krijgen. Hij is niet erg handig, dat dorpshoofd, anders zou hij geweten hebben wanneer een deur met opzet wordt opengelaten. Ben jij ook van plan ervandoor te gaan?”

„Ik wacht op het dorpshoofd,” zei Valona.

„Zoals je wilt. Maar dan zul je lang moeten wachten. Je kunt gaan wanneer je er zin in hebt.”

De lichtstraal van zijn zaklantaarn verliet haar nu helemaal, kroop over de vloer en bleef op Riks bleke, magere gezicht rusten. Rik kneep zijn oogleden werktuiglijk vaster op elkaar, maar hij sliep door.

De stem van de bakker klonk nu peinzend. „Hem zou ik echter maar achterlaten. Ik veronderstel dat je dit begrijpt. Mocht je besluiten te vertrekken, dan is de deur open, maar niet voor hem.”

„Hij is alleen maar een arme, zieke jongen...” begon Valona met een hoge, bange stem.

„O ja? Nou, ik verzamel arme zieke jongens en daarom blijft deze hier. Denk daar goed aan!”

De lichtstraal bleef op Riks slapende gezicht rusten.

5. De geleerde

Dr. Selim Junz was al een jaar lang ongeduldig, maar je went niet aan ongeduld met het verstrijken van de tijd. Eerder is het tegendeel het geval. Niettemin had het jaar hem geleerd dat de ambtelijke molens van Sark niet konden worden verhaast; vooral aangezien de ambtenaren zelf, voor het grootste gedeelte uit overgeplaatste Florinianen bestonden en daarom erg zorgvuldig op hun eigen waardigheid pastten.

Eens had hij de oude Abel, de Trantoriaanse ambassadeur, die al zo lang op Sark woonde dat zijn schoenzolen wortel hadden geschoten, gevraagd waarom de Sarkieten toestonden dat hun regering ambtenaren in dienst had die door het volk zo grondig werden veracht.

Abel had zijn ogen samengeknepen boven een glas groene wijn. „Politiek, Junz,” zei hij. „Politiek. Een zaak van praktische genetica, uitgevoerd met Sarkse logica. Op zichzelf vormen deze Sarkieten een kleine wereld, die niet meetelt, en ze zijn alleen belangrijk zolang zij die eeuwigdurende goudmijn Florina beheersen. Vandaar dat zij elk jaar de velden en dorpen van Florina afschuimen en de besten van de jeugd naar Sark brengen om daar te worden opgeleid. De middelmatigen zetten zij aan het werk om hun papieren te laten invullen, en de werkelijk knappe koppen sturen ze terug naar Florina om daar het bestuur over de dorpen op zich te nemen. Dorpshoofden noemen ze die.”

In de eerste plaats was dr. Junz ruimteonderzoeker. De zin van dit alles zag hij niet helemaal. Hij zei dit dan ook. Abel wees met een stompe oude wijsvinger naar hem, en het groene licht dat door de inhoud van zijn glas scheen, raakte de afgebrokkelde vingernagel en verzachtte de geelgrauwe kleur ervan.

„U zult nooit administrateur worden,” zei hij. „Vraag me niet om aanbevelingen. Kijk eens, de intelligentste elementen van Florina worden oprecht voor de zaak van de Sarkieten gewonnen, aangezien zij, terwijl ze Sark dienen, goed worden verzorgd. Keren zij Sark echter de rug toe, dan is het beste waarop ze kunnen hopen terugkeer naar een Floriniaans bestaan, wat niet goed is, waarde vriend, niet goed.” Hij dronk zijn wijn op en vervolgde: „Verder mogen de dorpshoofden noch Sarks administratief personeel zich voortplanten als ze hun positie niet willen verliezen. Zelfs niet met vrouwelijke Florinianen. Van een kruising met Sarkieten is natuurlijk helemaal geen sprake. Op die manier worden de verstandigste Florinianen voortdurend aan de bevolking onttrokken, zodat Florina geleidelijk uit onontwikkelde arbeiders zal bestaan.”

„Op den duur zullen ze op die manier zonder administratief personeel komen te zitten, niet?”

„Dat is een zaak voor de toekomst.”

Dr. Junz zat nu in een van de wachtkamers van het departement van Floriniaanse zaken en wachtte ongeduldig op toestemming om de trage slagbomen te mogen passeren, terwijl Floriniaanse ondergeschikten zich eindeloos door een bureaucratische doolhof haastten.

Een bejaarde, in de dienst vergrijsde Floriniaan, stond op een gegeven ogenblik voor hem.

„Dokter Junz?”

„Ja.”

„Kom maar mee.”

Een flitsend nummer op het scherm zou even efficient zijn geweest om hem dit bevel te geven en een fluorokanaal door de lucht even efficient om hem te leiden, maar waar mankracht goedkoop is, is er geen vervangingsmiddel nodig. „Mankracht” dacht dr. Junz peinzend. In geen enkel regeringsgebouw op Sark had hij ooit vrouwen gezien. Floriniaanse vrouwen werden op hun planeet gelaten, met uitzondering van enkele dienstmeisjes die evenmin mochten paren, en zoals Abel had gezegd, was er van Sarkse vrouwen geen sprake.

Men beduidde hem dat hij moest plaatsnemen voor het bureau van de klerk van de ondersecretaris. Hij wist de titel van de man door het oplichtende plaatje op het bureau. Geen enkele Floriniaan kon natuurlijk meer zijn dan klerk, ongeacht het aantal bureaucratische draden dat door zijn blanke handen liep. De ondersecretaris en de secretaris van Floriniaanse zaken zelf zouden Sarkieten zijn, maar ofschoon dr. Junz hen in het maatschappelijk leven misschien weleens zou kunnen ontmoeten, wist hij dat hij hen nooit hier in een van deze bureaus zou tegenkomen.

Hij wachtte, nog steeds ongeduldig, maar toch al iets dichter bij zijn doel. De klerk werkte zich zorgvuldig door de stapel papieren die voor hem lag, en draaide elk nauwkeurig gecodeerd vel om alsof het geheimen van het heelal bevatte. De man was vrij jong, misschien pas afgestudeerd en evenals alle Florinianen heel licht van huid en blond van haar. Dr. Junz voelde een atavistische opwinding. Zelf kwam hij uit de wereld van Libair, en evenals alle Libairiers bezat hij veel pigment en was zijn huid diep gebruind. Er waren maar weinig planeten waar de huidskleur zo extreem was als op Libair of Florina. Over het algemeen waren de schakeringen minder scherp.

Sommige van de radicale antropologen speelden met het idee dat mensen uit werelden zoals bijvoorbeeld Libair, ontstaan waren door onafhankelijke, maar convergerende evolutie. De oudere mannen wraakten bitter elk idee van een evolutie die verschillende soorten samenbracht tot het punt waar kruising mogelijk was, zoals zeker het geval was tussen alle werelden van de Melkweg. Zij bleven erbij dat op de oorspronkelijke planeet, welke dat ook was, de mensheid al gesplitst was in sub-groepen met verschillende pigmentatie.

Dit plaatste het probleem alleen maar verder terug in de tijd en beantwoordde niets, zodat dr. Junz geen van beide verklaringen bevredigend vond. Zelfs nu zat hij echter aan het probleem te denken. Om de een of andere reden waren legenden van een voorbije botsing op de donkere werelden blijven rusten. Libairische mythen spraken bijvoorbeeld over tijden van oorlog tussen mensen van verschillende pigmentatie, en het ontstaan van Libair zelf werd toegeschreven aan een groep bruinen die was gevlucht na een nederlaag in de strijd te hebben geleden.

Toen dr. Junz Libair verliet om naar het Arcturische Instituut voor Ruimte technologie te gaan, en later zijn beroep begon uit te oefenen, had hij de vroegere sprookjes vergeten. Sinds dat ogenblik had hij zich maar een keer werkelijk verbaasd. Tijdens de uitoefening van zijn beroep was hij toevallig op een van de oude werelden uit de Centaurische Sector gestuit; een van die werelden waarvan de geschiedenis kon worden uitgedrukt in duizenden jaren en waarvan de taal zo oud was dat het dialect ervan bijna dat van die verdwenen en mythische taal, het Engels, zou kunnen zijn. Zij hadden een speciaal woord voor een man met een donkere huid.

Maar waarom moest er eigenlijk een speciaal woord zijn voor een man met een donkere huid? Er was ook geen speciaal woord voor een man met blauwe ogen, lange oren of krulhaar. Er was ook geen...

De afgemeten stem van de klerk onderbrak zijn gedachtegang.

„Volgens het dossier bent u al eerder hier geweest.”

Enigszins scherp zei dr. Junz: „Inderdaad, meneer.”

„Maar niet onlangs.”

„Nee, niet onlangs.”

„U zoekt nog steeds naar een ruimteonderzoeker die” - de klerk rommelde in zijn papieren - „elf maanden en dertien dagen geleden verdwenen is.”

„Inderdaad.”

„In al die tijd,” zei de klerk met zijn droge, knisperende stem, waar alle sap zorgvuldig scheen te zijn uitgeperst, „is er taal noch teken van de man gehoord en evenmin enig bewijs dat hij zich, ooit in het gebied van Sark heeft opgehouden.”

„De laatste melding die over hem binnenkwam,” zei de geleerde, „kwam uit de ruimte in de buurt van Sark.”

De klerk keek op en zijn fletsblauwe ogen vestigden zich een ogenblik op dr. Junz; toen sloeg hij ze snel neer.

„Dat kan wel zijn, maar het is geen bewijs van zijn aanwezigheid op Sark.”

Geen bewijs! Dr. Junz klemde zijn lippen op elkaar. Het was precies wat het Interstellair Bureau voor Ruimteonderzoek hem al maandenlang met toenemende kortheid vertelde. Geen bewijs, dokter Junz. Wij zijn van oordeel dat u uw tijd beter zou kunnen besteden, dokter Junz. Het bureau zal er voor zorgen dat het onderzoek zal worden voortgezet, dokter Junz. Wat ze werkelijk bedoelden, was: Hou op met ons geld te verknoeien, Junz!

Zoals de klerk zorgvuldig had verklaard, was het elf maanden en dertien dagen geleden begonnen, Interstellaire Standaardtijd (de klerk zou zich er natuurlijk niet aan schuldig maken voor een dergelijke zaak plaatselijke tijd te gebruiken). Twee dagen voordien was hij op Sark geland voor wat een routine-inspectie van de zich op die planeet bevindende afdelingen van het bureau had moeten zijn, maar dat was uitgedraaid op... nou ja, dat was uitgedraaid op wat het was.

Hij was benaderd door de plaatselijke vertegenwoordiger van het I.B.R., een schrale jongeman die voornamelijk in dr. Junz’ herinneringsvermogen bleef hangen door het feit dat hij onophoudelijk op het een of andere elastische product van Sarks chemische industrie kauwde.

Toen de inspectie vrijwel achter de rug was, had de plaatselijke agent zich iets herinnerd, zijn lasto product in de ruimte achter zijn kiezen gestopt en gezegd: „Er is een bericht van een van de mensen van de buitendienst, dokter Junz. Het is waarschijnlijk niet belangrijk. U weet hoe ze zijn.”

Het was de gebruikelijke uitdrukking om zich ervan af te maken: u weet hoe ze zijn.

Dokter Junz keek op en even was er iets van verontwaardiging in zijn ogen te lezen. Hij stond op het punt te zeggen dat hij vijftien jaar geleden zelf in de buitendienst had gezeten, maar toen herinnerde hij zich dat hij na drie maanden niet in staat was geweest het nog langer uit te houden. Maar juist dat beetje woede was er oorzaak van dat hij het bericht met aandacht las.

Het luidde: Gelieve directe gecodeerde lijn open te houden naar hoofdkantoor I.B.R. voor gedetailleerd bericht over uiterst belangrijke zaak waarbij de hele Melkweg betrokken is. Maak bij landing gebruik van minimumbaan.

De agent was geamuseerd. Zijn kaken maakten weer hun ritmische kauwbewegingen, en hij zei: „Stel u voor, meneer. De hele Melkweg is erbij betrokken. Die is goed, zelfs voor iemand van de buitendienst. Direct nadat ik dit kreeg, heb ik hem opgeroepen om te zien of ik een verstandig woord uit hem zou kunnen krijgen, maar dat mislukte. Hij zegt maar steeds dat het leven van iedereen op Florina in gevaar is. Dat wil zeggen dat er een vijfhonderd miljoen levens op het spel staan. Zo te horen, was hij behoorlijk psychopathisch. Eerlijk gezegd, voel ik er dus weinig voor hem alleen te ontmoeten wanneer hij landt. Wat stelt u voor?”

Dr. Junz had gezegd: „Hebt u een transcriptie van uw gesprek?”

„Jawel, meneer.”

Na enkele minuten zoeken werd een filmstrook gevonden.

Dr. Junz bekeek de inhoud met behulp van de aflezer. Hij fronste zijn wenkbrauwen. „Dit is een kopie, niet?”

„Het origineel heb ik naar het Bureau van Extra-Planetair Transport hier op Sark gestuurd. Volgens mij is het het beste hem met een ambulance van het landingsterrein te laten halen. Hij is er waarschijnlijk slecht aan toe.”

Dr. Junz had de neiging het met de jongeman eens te zijn. Wanneer de eenzame onderzoekers van de diepten van de ruimte tenslotte niet meer tegen hun werk op konden, waren hun psychopathieën vaak hevig.

Toen zei hij: „Maar wacht eens even. U zegt het alsof hij nog niet is geland.”

De agent keek verbaasd. „Dat zal inmiddels wel, maar niemand heeft mij daarover ingelicht.”

„Nou, stelt u zich dan in verbinding met de afdeling Transport en zorg dat u de bijzonderheden krijgt. Psychopathisch of niet, de bijzonderheden moeten wij in onze rapporten hebben.”

De ruimteonderzoeker was de volgende dag nog even aangewipt voor een laatste controle voordat hij de planeet verliet. Er wachtte hem nog meer werk op andere werelden en hij had vrij veel haast. Toen hij bijna bij de deur was, zei hij over zijn schouder: „Hoe gaat het met die man van de buitendienst?”

„O ja,” zei de agent, „dat wilde ik juist vertellen. De afdeling Transport heeft niets van hem gehoord. Ik heb naar het energiepatroon van zijn hyper-atoommotoren laten zoeken, maar ze zeggen dat zijn schip zich nergens in de nabije ruimte bevindt. De knaap moet van gedachten zijn veranderd wat zijn landing betreft.”

Dr. Junz besloot zijn vertrek vierentwintig uur uit te stellen. De volgende dag was hij op het Bureau van Extra-Planetair Transport in Sark City, hoofdstad van de planeet. Hij maakte daar voor het eerst kennis met de Floriniaanse bureaucraten, en zij schudden hun hoofd om hem. Zij hadden het bericht ontvangen dat betrekking had op de aanstaande landing van een onderzoeker van het I.B.R.. Jazeker, maar er was geen schip geland.

Maar het was belangrijk, drong dr. Junz aan. De man was heel ziek. Hadden zij geen kopie van de transcriptie van zijn gesprek met de plaatselijke agent van het I.B.R.?

Ze keken hem met grote ogen aan. Transcriptie? Er kon niemand worden gevonden die zich herinnerde dat er zoiets was ontvangen. Als de man ziek was, dan speet hun dat, maar er was geen schip van het I.B.R. geland, en nergens in de nabije ruimte was er een schip van het I.B.R. te vinden.

Dr. Junz ging terug naar zijn hotelkamer en liet zijn gedachten de vrije loop. De nieuwe limiet voor zijn vertrek verstreek. Hij belde de receptie en wist gedaan te krijgen dat hij een andere kamer kreeg die geschikter was voor een langduriger verblijf. Toen arrangeerde hij een afspraak met Ludigan Abel, de Trantoriaanse ambassadeur.

De volgende dag bracht hij door met het lezen van boeken over de geschiedenis van Sark, en toen het tijd was voor de afspraak met Abel, was zijn hart een langzame roffel van woede begonnen. Hij zou zo maar niet loslaten, dat wist hij. De oude ambassadeur beschouwde het als een gelegenheidsbezoekje, gaf hem een stevige hand, liet zijn mechanische buffetknecht binnenrollen en wilde bij de eerste twee borrels totaal niet over zaken spreken.

Junz greep de gelegenheid aan om een waardevol babbeltje te maken, vroeg naar de Floriniaanse civiele dienst en ontving een uiteenzetting over de praktische genetica van Sark. Zijn woede werd heviger.

Junz herinnerde zich Abel altijd zoals hij die dag was geweest. Diepliggende ogen, halfgesloten onder verbazingwekkend witte wenkbrauwen, een grote, kromme neus die met tussenpozen boven zijn wijnglas zweefde, ingevallen wangen die de magerte van zijn gezicht en lichaam accentueerden, en een knoestige vinger die langzaam de maat sloeg van de een of andere onhoorbare muziek.

Junz begon zijn verhaal, vertelde het zo beknopt mogelijk. Abel luisterde nauwlettend en zonder hem in de rede te vallen.

Toen Junz was uitgesproken, depte hij zorgvuldig zijn lippen en zei: „Kent u de man die verdwenen is?”

„Nee.”

„Ook nooit ontmoet?”

„Onze onderzoekers van de buitendienst zijn moeilijk te ontmoeten.”

„Heeft hij al eens eerder waanvoorstellingen gehad?”

„Dit is de eerste volgens de dossiers van het hoofdkwartier van het I.B.R., als het tenminste een waanvoorstelling is.”

„Als?” De ambassadeur liet dit verder zo en zei: „En waarom bent u naar mij gekomen?”

„Om hulp.”

„Blijkbaar. Maar op welke manier? Wat kan ik doen?”

„Laat mij het uitleggen. Het Sarkse Bureau van Extra-Planetair Transport heeft de nabije ruimte afgezocht naar het energiepatroon van de motoren van het ruimteschip van onze man, maar daar is geen spoor van te ontdekken. Op dat punt zouden ze heus niet liegen. Ik wil niet zeggen dat de bewoners van Sark nooit een onwaarheid zouden vertellen, maar zij staan zeer zeker boven nodeloos liegen, en zij moeten weten dat ik in twee of drie uur de zaak in de ruimte kan hebben gecontroleerd.”

„Dat is waar. Ga verder.”

„Er zijn twee mogelijkheden waarbij het opsporen van een energiepatroon niet lukt. Ten eerste wanneer het schip niet in de nabije ruimte is, omdat het door de hyperruimte is gesprongen en zich in een ander gebied van de Melkweg bevindt. Ten tweede wanneer het zich helemaal niet in de ruimte bevindt omdat het op een planeet is geland. Ik kan niet geloven dat het eerste met onze man het geval is. Als zijn verklaringen over een dreigend gevaar voor Florina en de veel omvattende betekenis ervan megalomane waanvoorstellingen zijn, dan zou hem dat er niet van weerhouden er op Sark verslag over te komen uitbrengen. Hij zou dan niet van gedachten veranderd zijn en de wijk hebben genomen. Ik heb vijftien jaar ervaring met zulke dingen. Mochten zijn verklaringen gezond en waar zijn, dan zou de zaak absoluut te ernstig zijn om hem toe te staan van gedachten te veranderen en de nabije ruimte te verlaten.”

De oude Trantoriaan stak een vinger op en bewoog die langzaam heen en weer. „U bent dus van mening dat hij zich op Sark bevindt?”

„Precies. Opnieuw zijn er twee alternatieven. Ten eerste kan hij, als hij inderdaad in de greep van een psychose verkeert, op elke plaats van de planeet zijn geland die buiten een erkende ruimtehaven ligt. De mogelijkheid bestaat dat hij ziek en met gedeeltelijk geheugenverlies rondzwerft. Deze dingen zijn heel ongewoon, zelfs voor mensen uit de buitendienst, maar ze zijn gebeurd. Gewoonlijk zijn de aanvallen in een dergelijk geval tijdelijk. Als ze voorbijgaan, herinnert het slachtoffer zich het eerst de bijzonderheden van zijn werk, voordat welke persoonlijke herinnering dan ook bovenkomt. Per slot van rekening is het werk van de ruimteonderzoeker zijn leven. Heel vaak wordt de betreffende man opgepikt in een openbare bibliotheek, waar hij werken op het gebied van het ruimteonderzoek gaat naslaan.”

„Juist. Dan wilt u waarschijnlijk dat ik u help door de beheerders van de bibliotheken op te dragen een dergelijke situatie aan u door te geven.”

„Nee, omdat ik op dat punt geen enkele moeilijkheid verwacht. Wel wil ik verzoeken dat zekere standaardwerken op het gebied van het ruimteonderzoek apart worden gehouden en dat ieder die er naar vraagt en die niet kan bewijzen dat hij een geboren bewoner van Sark is, wordt vastgehouden om te worden ondervraagd. Zij zullen daarmee akkoord gaan, omdat zij zullen weten, althans sommigen van hun superieuren zullen dat weten, dat van zo’n plan niets terecht kan komen.”

„Waarom niet?”

„Omdat,” en Junz sprak nu snel, gevangen in een trillende wolk van woede, „ik ervan overtuigd ben dat onze man geland is op de ruimtehaven van Sark City, precies zoals hij van plan was, en dat hij gezond of psychopathisch, gevangen werd genomen, of wat waarschijnlijker is, gedood werd door de autoriteiten van Sark.”

Abel zette zijn bijna lege glas neer. „Maakt u een grapje?”

„Zie ik daar naar uit? Wat hebt u mij een half uur geleden over Sark verteld? Het leven, de welvaart en de macht van de bewoners hangen af van hun beheersing van Florina. Wat heeft alles wat ik in de afgelopen vierentwintig uur gelezen heb, mij aangetoond? Dat de kyrtvelden van Florina de rijkdom van Sark vormen. En hier komt plotseling een man, bij zijn volle verstand of niet, dat hindert niet, die beweert dat iets van belang voor de Melkweg iedere man en iedere vrouw op Florina in gevaar heeft gebracht. Kijk maar eens naar deze transcriptie van de laatst bekende mededeling van onze man.”

Abel nam de filmstrook op die hem door Junz werd toegeworpen, en pakte de aflezer die naar hem werd toegeschoven. Langzaam en met knipperende ogen begon hij te lezen. „Erg veel inlichtingen verschaft het niet.”

„Natuurlijk niet. Het zegt dat er gevaar bestaat. Dat de zaak vreselijk dringend is. Dat is alles. Maar het had nooit naar de Sarkieten moeten worden gestuurd. Als de man het bij het verkeerde eind had, zou de regering van Sark hem dan kunnen toestaan welke krankzinnigheid dan ook, aangenomen dat het krankzinnigheid is, die hij in zijn geest heeft, uit te zenden en er de Melkweg mee te vullen?

Het blijft een feit dat de hele smerige bende van de politieke betrekkingen tussen Sark en Florina aan de hele Melkweg zouden worden geopenbaard, om nog maar niet te spreken van de paniek die het bericht op Florina zou kunnen zaaien, en de bedreiging van de kyrtproduktie die het zou kunnen inhouden.

Stel dat ze maar een man uit de weg zouden hoeven te ruimen om dat allemaal te voorkomen, want op deze transcriptie alleen kan ik niets beginnen en dat weten ze. Zou Sark dan in zo’n geval aarzelen een moord te begaan?

Nee, een wereld van zulke genetische proefnemers als u beschreven heeft, zou in zo’n geval niet aarzelen.”

„En wat zou u dan willen dat ik deed? Ik moet zeggen dat ik nog steeds niet overtuigd ben.” Abel scheen onbewogen te zijn.

„Erachter zien te komen of ze hem hebben vermoord,” zei Junz grimmig. „U moet hier een spionageorganisatie hebben. Ach, laten we geen uitvluchten verzinnen. Ik loop al lang genoeg mee om mijn weetje van politiek af te weten. Dring tot in het hart van deze zaak door, terwijl ik hun aandacht afleid met mijn bibliotheekverhaal. En wanneer u erachter bent dat het inderdaad moordenaars zijn, dan wil ik dat Trantor ervoor zorgt dat geen enkele regering waar dan ook in de Melkweg ooit nog eens het idee kan krijgen dat ze ongestraft een lid van het I.B.R. kan vermoorden.”

En daar was zijn eerste onderhoud met Abel geeindigd. Junz had op een punt gelijk. Wat betreft de bibliotheken waren de ambtenaren van Sark heel bereidwillig en zelfs sympathiek. Maar verder scheen hij op geen enkel punt gelijk te hebben. Maanden verstreken en Abels agenten konden op heel Sark geen spoor ontdekken van de vermiste man van de buitendienst, dood noch levend.

Elf maanden lang bleef dit zo. Junz was al bijna van plan ermee op te houden. Bijna besloot hij te wachten tot de twaalfde maand achter de rug was, en er dan een streep onder te zetten. En toen was er een aanwijzing gekomen, niet van Abel, maar door het bijna vergeten rookgordijn dat hij zelf had gelegd. Er kwam een melding binnen van de openbare bibliotheek van Sark en het duurde niet lang of Junz zat tegenover het bureau van een Floriniaanse ambtenaar in het bureau van Floriniaanse zaken.

De ambtenaar had het hele geval geestelijk doorgenomen en nu sloeg hij het laatste blad om.

Hij keek op. „En, wat kan ik voor u doen?”

Heel nauwkeurig zei Junz: „Gisterenmiddag om tweeëntwintig minuten over vier deelde men mij mee dat de Floriniaanse afdeling van de openbare bibliotheek van Sark een man voor mij vasthield die geprobeerd had twee standaardwerken te raadplegen op het gebied van ruimteonderzoek en die geen bewoner van Sark was. Sindsdien heb ik niets meer van de bibliotheek gehoord.”

Hij verhief zijn stem enigszins om het commentaar af te snijden dat de ambtenaar wilde geven en zei: „In een tele-nieuwsbulletin dat gistermiddag om vijf minuten over vijf werd ontvangen met behulp van een openbaar instrument dat toebehoort aan het hotel waar ik mijn intrek heb genomen, werd gezegd dat een lid van de Floriniaanse ordebewaking in de Floriniaanse afdeling van de openbare bibliotheek van Sark werd neergeslagen, en dat drie Florinianen, van wie men dacht dat zij hiervoor verantwoordelijk waren, werden achtervolgd. Het bulletin werd niet herhaald in latere nieuwsuitzendingen. Nu twijfel ik er niet aan dat de twee brokjes nieuws met elkaar in verband staan. Ik twijfel er niet aan dat de man die ik wil hebben, de gevangene van de ordebewaarders is. Ik heb toestemming gevraagd naar Florina te gaan, maar die toestemming is mij geweigerd. Ik heb Florina verzocht de man in kwestie naar Sark te laten brengen, maar geen antwoord ontvangen. Ik ben naar het bureau van Floriniaanse aangelegenheden gekomen om te vragen of in deze zaak iets kan worden gedaan. Of ik ga daarheen of hij komt hierheen.”

De levenloze stem van de ambtenaar zei: „De regering van Sark kan geen ultimatums aanvaarden van ambtenaren van het I.B.R.. Ik ben door mijn superieuren gewaarschuwd dat u mij waarschijnlijk vragen over deze zaak zou stellen, en men heeft mij precies verteld wat ik u kon zeggen. De man die, naar men gemeld heeft, in de bibliotheek naar de gereserveerde boeken vroeg, heeft samen met twee anderen, een dorpshoofd en een Floriniaanse vrouw, inderdaad de door u bedoelde aanval gepleegd. Zij werden achtervolgd door leden van de bewakingsdienst. Ze zijn echter niet gepakt.”

Junz voelde een bittere teleurstelling in zich opkomen, en hij deed geen moeite die te verbergen.

„Zijn ze ontsnapt?” „Dat niet direct. Ze werden nagegaan tot de bakkerij van een zekere Matt Chorov.”

Junz keek hem met grote ogen aan. „En liet men ze daar blijven?”

„Heeft u onlangs een onderhoud gehad met zijne excellentie Ludigan Abel?”

„Wat heeft dat te maken met...”

„Men heeft ons meegedeeld dat u de laatste tijd vrij vaak op de Trantoriaanse ambassade bent gezien.”

„Ik heb de ambassadeur al in geen week gesproken.”

„Dan stel ik voor dat u hem te spreken ziet te krijgen. Wij hebben de misdadigers toegestaan ongedeerd in de bakkerij van Chorov te blijven, uit achting voor onze delicate interstellaire betrekkingen met Trantor. Ik heb opdracht u, als dat nodig bleek, te vertellen dat Chorov, wat u waarschijnlijk niet zal verwonderen,” en hier verscheen er zoiets ongewoons als een spotlachje op het bleke gezicht, „bij onze veiligheidsdienst bekend staat als een agent van Trantor.”

6. De ambassadeur

Het was tien uur voor Junz’ onderhoud met de ambtenaar, dat Terens de bakkerij van Chorov verliet.

Terens hield zich met een hand in evenwicht aan het ruwe oppervlak van de arbeidershuizen die hij passeerde, terwijl hij behoedzaam door de steegjes van de stad liep. Op het bleke lichtschijnsel na dat zo nu en dan vanuit de Bovenstad doordrong, was het volslagen duister. Het enige licht dat in de Benedenstad zou kunnen bestaan, zou het parelachtige flitslicht van de ordebewaarders zijn, die in groepjes van twee en drie patrouilleerden. De Benedenstad was als een sluimerend verderfelijk monster waarvan de glibberige kronkelingen verborgen waren door de glinsterende dekmantel van de Bovenstad. Delen ervan bevatten misschien een schaduwachtig leven terwijl producten werden aangevoerd en opgeslagen voor de komende dag, maar dat was niet hier, niet in de achterbuurten.

Terens dook een stoffig steegje in (zelfs de nachtelijke regenbuien van Florina konden nauwelijks doordringen tot in de schaduwachtige regionen onder de betonlaag) toen de geluiden van verwijderde voetstappen hem bereikten. Ongeveer honderd meter verder op verschenen lichtjes, bewogen zich even voort en verdwenen toen.

De hele nacht door marcheerden de patrouilles heen en weer. Ze hoefden alleen maar te marcheren. De angst die zij opwekten, was sterk genoeg om zonder verder machtsvertoon de orde te handhaven. Zo zonder stadsverlichting zou de duisternis een onnoemelijk aantal heimelijk bewegende mensengedaanten kunnen bevatten, maar zelfs zonder patrouilles als verre dreiging zou men dat gevaar hebben kunnen verwaarlozen. De levensmiddelenbedrijven en werkplaatsen werden goed bewaakt; de luxe van de Bovenstad was onbereikbaar en stelen van elkaar, parasiteren op eikaars ellende, had duidelijk geen zin.

Wat in andere werelden een misdaad zou worden genoemd, bestond hier in het donker vrijwel niet. De armen waren inderdaad aanwezig, maar zij waren volkomen kaal geplukt, en de rijken waren absoluut buiten bereik.

Terens liep zo vlug en zo geluidloos mogelijk verder, zijn gezicht wit oplichtend wanneer hij onder een van de openingen in de zich boven hem bevindende betonlaag doorliep, en onwillekeurig moest hij steeds naar boven kijken. Buiten bereik!

Waren ze inderdaad wel buiten bereik? Aan hoeveel veranderingen was zijn houding ten opzichte van de edelen van Sark tijdens zijn leven blootgesteld geweest? Als kind was hij niet meer dan een kind geweest. Ordebewaarders waren monsters in zwart en zilver voor wie je automatisch de benen nam, of je iets had gedaan of niet. De edelen waren in een waas van geheimzinnigheid gehulde supermensen, enorm goed, die in het paradijs leefden dat bekend stond als Sark en trouw en geduldig waakten over het welzijn van de dwaze mannen en vrouwen van Florina.

Op school herhaalde hij dagelijks: Moge de Geest van de Melkweg even goed over de edelen waken als zij het over ons doen.

Ja, dacht hij nu, precies. Precies! Laat de Geest net zo voor hen zijn als zij voor ons. Niet meer en niet minder.

Terwijl hij voortliep in het donker, balde hij zijn brandende vuisten. Toen hij tien jaar was, had hij op school een opstel geschreven over het leven op Sark zoals hij het zich voorstelde. Het was een werkje van zuiver creatieve verbeelding geweest, bedoeld om zijn vaardigheid met de pen op de proef te stellen. Hij herinnerde zich er nog maar heel weinig van, nog maar een zin om precies te zijn. Daarin beschreef hij de edelen als wezens die iedere ochtend samenkwamen in een grote zaal met kleuren als die van de kyrtbloesems en ernstig bijeenstonden in zes meter hoge pracht, terwijl zij ernstig over de zonden van de Florinianen spraken en somber gestemd de noodzaak bespraken hen op het goede pad terug te brengen.

De onderwijzer was er heel ingenomen mee geweest en op het eind van het jaar, toen de andere jongens en meisjes verder gingen met korte lessen in lezen, schrijven en zedenleer, werd hij overgeplaatst naar een speciale klas waar hij rekenen, galactografie en Sarkse geschiedenis leerde. Toen hij zestien was had men hem naar Sark gebracht.

Hij kon zich nog de grootsheid van die dag herinneren. En hij huiverde bij die herinnering. Alleen al door de gedachte eraan schaamde hij zich.

Terens naderde nu de buitenwijken van de stad. Een briesje bracht hem zo nu en dan de zware nachtgeur van de kyrtbloesems. Nog een paar minuten en hij zou in de betrekkelijke veiligheid van de open velden zijn, waar niet regelmatig werd gepatrouilleerd en waar hij door de nachtelijke wolkenflarden heen de sterren weer zou zien. Zelfs de harde, fel gele ster die de zon van Sark was.

Zijn halve leven lang was dat zijn zon geweest. Toen hij ze voor het eerst door de patrijspoort van een ruimteschip zag als meer dan een ster, als een onverdraaglijk fel knikkertje, wilde hij op zijn knieen vallen. De gedachte dat hij het paradijs naderde, verdreef zelfs de verlammende angst van zijn eerste ruimtevlucht.

Hij was geland in zijn paradijs en afgeleverd aan een oude Floriniaan die ervoor zorgde dat hij behoorlijk gebaad en gekleed werd. Hij was naar een groot gebouw gebracht, en op weg daarheen had zijn al oudere gids diep gebogen voor een langskomende figuur.

„Buigen!” mompelde de oude man nijdig tegen de jonge Terens.

Terens deed verward wat van hem werd verlangd. „Wie was dat?”

„Een edele, boerenpummel die je bent.”

„Wat! Een edele?” Hij bleef met een ruk staan en moest vooruit worden geduwd.

Het was de eerste keer dat hij een edele zag. Helemaal geen zes meter lang, maar een man zoals alle andere mannen. Alle Florinianen zouden misschien snel van de schok van zo’n desillusie zijn hersteld, maar Terens niet. Er veranderde iets in hem en die verandering was blijvend.

Bij de hele opleiding die hij ontving, bij alle studies die hij met zo’n goed gevolg voltooide, vergat hij nooit dat edelen mensen waren.

Tien jaar lang studeerde hij en wanneer hij niet studeerde, at of sliep, werd hem geleerd zich op allerlei manieren nuttig te maken. Men leerde hem boodschappen te doen en vuilnisbakken te legen, diep te buigen wanneer er een edele langskwam, en zijn gezicht vol ontzag naar de muur te draaien wanneer de echtgenote van een edele voorbijkwam.

Vijf jaar lang werkte hij nog bij de civiele dienst, toen kreeg hij, zoals gebruikelijk was, het ene baantje na het andere, zodat zijn capaciteiten in een groot aantal verschillende situaties op de proef zouden kunnen worden gesteld.

Eens kreeg hij bezoek van een dikke, goedaardige Floriniaan, die hem vriendschappelijk toelachte, hem een klopje op de schouder gaf en vroeg wat hij van de edelen dacht. Terens onderdrukte de wens zich om te draaien en hard weg te lopen. Hij vroeg zich af of zijn gedachten in de een of andere duistere code in de lijnen van zijn gezicht stonden gedrukt. Hij schudde zijn hoofd en mompelde een aantal banaliteiten over de goedheid van de edelen.

Maar de dikke man tuitte zijn lippen en zei: „Dat meen je niet. Kom vanavond hiernaar toe.” Hij gaf hem een kaartje dat binnen enkele minuten verkruimeld en verkoold was. Terens ging. Hij was bang, maar heel nieuwsgierig. Daar ontmoette hij vrienden van hem, die hem met sluikse blikken opnamen en die hem later onder het werk met onverschillige ogen bekeken. Hij luisterde naar wat ze zeiden, en kwam tot de ontdekking dat velen van hen schenen te geloven wat hij in zijn eigen geest verborgen had gehouden en waarvan hij eerlijk dacht dat het zijn eigen schepping en die van niemand anders was.

Hij hoorde dat minstens enkele Florinianen de edelen smerige schurken vonden die Florina volkomen uitmolken voor hun eigen profijt, terwijl zij de hardwerkende inboorlingen in onwetendheid en armoe lieten wentelen. Hij vernam dat de tijd op komst was dat er een reusachtige opstand tegen Sark zou komen, en dat alle luxe en rijkdom van Florina zouden worden opgeëist door de rechtmatige eigenaars.

Hoe? vroeg Terens. Hij vroeg het keer op keer. Per slot van rekening hadden de edelen en de ordebewaarders wapens. En ze vertelden hem van Trantor, van het reusachtige rijk dat in de afgelopen paar eeuwen zo was uitgegroeid dat de helft van de bewoonde werelden van de Melkweg er een deel van vormde. Trantor, zeiden ze, zou Sark vernietigen met de hulp van de Florinianen.

Maar, zei Terens, eerst tegen zichzelf en toen tegen de anderen, als Trantor zo groot en Florina zo klein was, zou Trantor dan niet eenvoudig als een nog grotere tiran in de plaats komen van Sark? Als dat de enige uitkomst was, dan kon Sark beter aan de macht blijven; de meester die zij kenden, was altijd beter dan de meester die zij niet kenden.

Hij werd uitgelachen en weggejaagd, met de bedreiging dat ze hem om zeep zouden helpen als hij ooit iemand vertelde wat hij daar had gehoord.

Maar enige tijd later bemerkte hij dat de samenzweerders een voor een verdwenen, tot alleen de dikke man nog over was. Zo nu en dan zag hij hem hier en daar fluisterend met een nieuweling praten, maar het zou niet veilig zijn geweest als hij het jonge slachtoffer had gewaarschuwd dat hij alleen maar op de proef werd gesteld. Hij zou er op zijn eigen manier achter moeten komen, precies zoals Terens had gedaan. Terens bracht zelfs enige tijd door op het bureau van de veiligheidsdienst, iets wat maar voor enkele Florinianen was weggelegd. Het was maar een kort verblijf, want de macht die een ambtenaar van de veiligheidsdienst bezat, was zo groot dat de tijd daar door enig individu doorgebracht, zelfs nog kort er was dan ergens anders.

Maar hier bemerkte Terens enigszins tot zijn verbazing dat er wel degelijk samenzweringen bestonden. Op de een of andere manier maakten mannen en vrouwen van Florina plannen voor een opstand. Gewoonlijk werden dezen heimelijk gesteund met Trantoriaans geld. Soms dachten deze rebellen in spé dat Florina het ook wel zonder hulp zou kunnen. Terens dacht diep over de zaak na. Zijn woorden waren schaars, zijn houding correct, maar zijn gedachten waren ongeremd. De edelen haatte hij, gedeeltelijk omdat ze geen zes meter lang waren, gedeeltelijk omdat hij niet naar hun vrouwen mocht kijken, en gedeeltelijk omdat hij enkelen van hen met gebogen hoofd had gediend en tot de slotsom was gekomen dat zij, ondanks al hun arrogantie, dwaze schepsels waren, die geen betere opvoeding hadden genoten dan hijzelf, en gewoonlijk zelfs nog veel minder intelligent waren. Maar welk alternatief was er voor deze persoonlijke slavernij? De stomme Sarkse edelen uitwisselen voor stomme Trantoriaanse heersers was zinloos. Van de Floriniaanse boeren verwachten dat zij iets op eigen houtje zouden doen, was fantastisch dwaas. Er was dus geen uitweg. Dit was het probleem dat jarenlang zijn gedachten had bezig gehouden als student, als ambtenaar en als dorpshoofd. En toen hadden zich die merkwaardige omstandigheden voorgedaan die hem een ongedacht antwoord gaven in de persoon van deze onbeduidend uitziende man die eens ruimteonderzoeker was geweest en die nu bazelde over iets dat het leven van iedere man en vrouw op Florina in gevaar bracht. Terens was nu in de velden, waar de nachtelijke regen ophield en de sterren vochtig tussen de wolken glinsterden. Hij snoof diep de geur in van het kyrt dat Florina’s schat en vloek tegelijk was.

Hij koesterde geen illusies. Hij was geen dorpshoofd meer. Hij was zelfs geen vrije Floriniaanse boer. Hij was een voortvluchtige misdadiger, een vluchteling die zich moest schuil houden. Toch brandde er iets in zijn geest. De afgelopen vierentwintig uur had hij het grootste wapen tegen Sark in handen gehad waarvan iemand ooit had kunnen dromen. Er was geen twijfel mogelijk. Hij wist dat Rik zich de dingen goed herinnerd had, dat hij inderdaad eens ruimteonderzoeker was geweest, dat hij inderdaad behandeld was met een psychische sonde, waardoor zijn hersens voor een groot gedeelte waren uitgeschakeld, en dat wat hij zich herinnerde, iets waars, verschrikkelijks en machtigs was.

Hij was er zeker van.

En nu was Rik in de dikke handen van een man die deed alsof hij een Floriniaanse patriot was, maar die in werkelijkheid een agent van Trantor was.

Terens voelde de bitterheid van zijn woede achterin zijn keel. Natuurlijk was die bakker een agent van Trantor. Daaraan had hij geen ogenblik getwijfeld. Wie zou er anders in de Benedenstad geld genoeg hebben om onechte radarovens te bouwen? Hij kon niet toestaan dat Rik in handen van Trantor viel. Hij zou niet toestaan dat Rik in handen van Trantor viel. De risico’s die hij bereid was te nemen, kenden geen grenzen. Wat interesseerden hem de risico’s? De doodstraf zweefde immers toch al boven zijn hoofd.

In een hoekje van de hemel ontwaarde hij een vage gloed. Hij zou wachten tot de dageraad. De verscheidene bureaus van de ordebewaarders zouden natuurlijk zijn signalement hebben, maar het zou misschien verscheidene minuten duren voordat ze hem herkenden.

En gedurende die verscheidene minuten zou hij dorpshoofd zijn. Het zou hem tijd geven om iets te doen waaraan hij zelfs nu niet eens durfde te denken.

Tien uur nadat Junz zijn onderhoud met de ambtenaar had gehad, ontmoette hij Ludigan Abel opnieuw. De ambassadeur begroette Junz met zijn gebruikelijke vertoon
van beminnelijkheid, maar duidelijk ook met iets dat schuldgevoelens verried. Bij hun eerste ontmoeting (dat was al een hele poos geleden; er was bijna een standaardjaar verstreken) had hij geen speciale aandacht aan het verhaal van de man geschonken. Zijn enige gedachte was geweest: Zal dit, of kan dit Trantor helpen?

Trantor! Dat was altijd het eerst in zijn gedachten, maar toch was hij niet het soort dwaas dat bereid was de sterren te verafgoden van het gele embleem van Ruimteschip-en-Zon dat de Trantoriaanse strijdkrachten droegen. Kortom, hij was geen patriot in de normale betekenis van het woord, en als Trantor betekende Trantor niets voor hem.

Maar wel aanbad hij de vrede, vooral omdat hij oud werd en genoot van zijn glas wijn, zijn van zachte muziek en parfum doordrenkte atmosfeer, zijn middagdutje en zijn rustige wachten op de dood. Het was zoals hij zich voorstelde dat alle mensen zich zouden moeten voelen, maar toch leden alle mensen onder oorlog en vernietiging. Ze stierven verstard in het vacuüm van de ruimte, verdampten door het geweld van ontploffende atomen, verhongerden op een belegerde en gebombardeerde planeet. Hoe moest de vrede dan worden afgedwongen? Zeker niet door rede en evenmin door onderwijs. Als een man niet in staat was oorlog en vrede tegen elkaar af te wegen zonder de voorkeur aan de vrede te geven, waardoor zou hij dan nog meer kunnen worden overgehaald? Wat getuigde beter van de vloek van de oorlog dan de oorlog zelf?

Om een eind aan het machtsmisbruik te maken, was er maar een oplossing, de macht zelf.

Abel had in zijn studeervertrek een kaart van Trantor, die ontworpen was om de toepassing van die macht aan te tonen. Het was een heldere kristallen eivorm waarin de galactische lens driedimensionaal was aangebracht. De sterren ervan waren spikkeltjes van wit diamantstof, de nevelsluiers strookjes lichte of donkere mist, en in de centrale diepten ervan bevonden zich de rode stipjes die de Trantoriaanse Republiek hadden gevormd.

Niet vormden, maar hadden gevormd. De Trantoriaanse Republiek had vijfhonderd jaar geleden uit niet meer dan vijf werelden bestaan.

Maar het was een historische kaart en hij toonde de Republiek alleen in dat stadium als de wijzer op nul stond. Draaide men de wijzer een eindje, dan zag men het beeld van de Melkweg zoals het vijftig jaar later zou zijn, met een grote hoeveelheid sterren die rood opglansden langs de rand van Trantor. In tien stadiums passeerden zo vijfhonderd jaar de revue en het rood spreidde zich uit als een steeds groter wordende bloedvlek, tot meer dan de halve Melkweg in de rode poel was gevallen.

Dat rood was niet alleen maar het denkbeeldige rood van een bloedvlek. De weg van de Trantoriaanse Republiek naar de Trantoriaanse Federatie en vandaar naar het Trantoriaanse Keizerrijk had door een wildernis van aan flarden geschoten mensen, aan flarden geschoten schepen en aan flarden geschoten werelden gelopen. Door dit alles was Trantor echter sterk geworden, en binnenin het rood heerste vrede.

Nu lag Trantor trillend aan de rand van een nieuwe ommekeer: van Trantoriaans Keizerrijk naar Galactisch Keizerrijk, en dan zou het rood alle sterren overspoelen en zou er overal in het heelal vrede heersen - pax Trantorica.

Abel verlangde daarnaar. Vijfhonderd jaar geleden, vierhonderd jaar geleden, zelfs tweehonderd jaar geleden, zou hij gekant zijn geweest tegen Trantor als een onprettig nest van boosaardige, materialistische en agressieve mensen, die zich niets aantrokken van rechten van anderen, die onvolmaakte democraten waren, die echter wel elk gebrek aan democratie, hoe klein ook, bij anderen zagen, en die oneindig hebzuchtig waren. Maar die tijd was voorbij.

Hij was niet voor Trantor, maar voor het allesomvattende eind dat Trantor vertegenwoordigde. Vandaar dat automatisch de vraag bij hem rees: Hoe kan dit een galactische vrede bevorderen? Hoe kan dit Trantor helpen?

De moeilijkheid was dat hij hier op dit ogenblik nog niet zeker van kon zijn. Voor Junz was de oplossing er blijkbaar een zonder omhaal. Trantor moest het I.B.R. steunen en Sark straffen. Misschien zou het ook wel goed zijn, als Sark definitief iets ten laste kon worden gelegd, maar zelfs dan, misschien ook niet. Zeker niet als er niets kon worden bewezen. Maar in elk geval kon Trantor niet overhaast handelen. De hele Melkweg kon zien dat Trantor aan de rand van een Galactisch rijk stond, en de kans bestond nog steeds dat de non-Trantoriaanse planeten zich daarentegen zouden verenigen. Trantor zou zelfs zo’n oorlog kunnen winnen, maar misschien niet zonder een prijs te betalen waarbij het woord overwinning alleen maar een prettiger naam was voor nederlaag.

Dus mocht Trantor in dit laatste stadium van het spel nooit een onvoorzichtige zet doen. Abel ging daarom uiterst langzaam te werk, wierp zijn net voorzichtig over het doolhof van de civiele dienst en de schittering van de edelen, peilde met een glimlach en ondervroeg zonder dat het er de schijn van had. Evenmin vergat hij de vingers van de Trantoriaanse geheime dienst op Junz zelf te houden, opdat de Libairier niet in een enkel ogenblik meer schade zou aanrichten dan Abel in een heel jaar zou kunnen herstellen.

Abel verbaasde zich over de hardnekkige woede van de Libairier. Hij vroeg hem, „Waarom maakt u zich zo druk over een enkele agent?”

Half en half verwachtte hij een verhandeling over de integriteit van het I.B.R. en de plicht van allen om het bureau niet te zien als een instrument van deze of gene wereld, maar van de hele mensheid. Die verhandeling kreeg hij niet.

In plaats hiervan fronste Junz zijn wenkbrauwen en zei: „Omdat onder dit alles de betrekkingen tussen Sark en Florina schuilgaan. Ik wil die betrekkingen aan het licht brengen en kapot maken.”

Abel voelde zich alleen maar misselijk. Altijd en overal was er deze vooringenomenheid bij op zichzelf staande werelden, die steeds weer, de voortgang van de galactische eenheid doorkruiste. Inderdaad bestonden er hier en daar sociale onrechtvaardigheden. Inderdaad schenen ze soms moeilijk te verteren te zijn. Maar wie kon zich voorstellen dat onrechtvaardigheid zou kunnen worden opgelost op minder dan galactische schaal? Eerst moest er een eind komen aan oorlog en nationale rivaliteit, pas dan kon men zich gaan bemoeien met interne misstanden, die per slot van rekening het gevolg waren, van externe conflicten.

En Junz was zelfs niet van Florina. Hij bezat zelfs niet die reden voor geëmotioneerde kortzichtigheid.

„Wat betekent Florina voor u?” vroeg Abel.

Junz aarzelde en zei toen: „Ik voel een verwantschap.”

„Maar u bent Libairier. Althans, dat is mijn indruk.”

„Dat ben ik ook, maar daar ligt juist de verwantschap. Wij zijn allebei uitersten in een Melkweg van gemiddelden.”

„Uitersten? Dat begrijp ik niet.”

„In huidpigmentatie,” zei Junz. „Zij zijn ongewoon bleek. Wij zijn ongewoon donker. Het betekent iets. Het vormt een band tussen ons. Het geeft ons iets wat wij gemeen hebben. Het komt ons voor dat onze voorouders lange perioden hebben gekend van anders zijn, zelfs van afgezonderd zijn van de maatschappelijke meerderheid. Wij zijn ongelukkige blanken en donkeren, broeders in het verschil.”

Onder Abels verbaasde blik was Junz hakkelend opgehouden. Het onderwerp was nooit meer aangeroerd.

En nu, na een jaar, zonder waarschuwing, zonder ook maar enige voorafgaande kennisgeving, precies op het punt dat er tenslotte misschien een eind zou komen aan de hele ellendige zaak, en waar zelfs Junz tekenen van kwijnend enthousiasme vertoonde, klapte alles uit elkaar.

Hij had nu een heel andere Junz tegenover zich, een Junz wiens woede niet gereserveerd was voor Sark, maar zich ook uitstortte over Abel.

„Niet,” zei de Libairier, „dat ik iets heb tegen het feit dat uw agenten mijn doen en laten nagaan. U bent vermoedelijk voorzichtig en mag op niets en niemand vertrouwen. Goed, dat kan ik me voorstellen. Maar waarom werd ik niet ingelicht zodra onze man ontdekt was?”

Abels hand streek over de warme bekleding van zijn stoelleuning.

„De zaken zijn gecompliceerd. Altijd gecompliceerd. Ik had afgesproken dat elke melding over een onbevoegde zoeker naar ruimte-analytische gegevens aan mijn eigen agenten moest worden doorgegeven, evenals aan u. Ik vond zelfs dat u misschien bescherming nodig zou hebben. Maar op Florina...”

„Ja,” zei Junz bitter. ”We zijn dwaas geweest dat we daar niet aan hebben gedacht. We hebben bijna een jaar doorgebracht met te bewijzen dat we hem nergens op Sark konden vinden. Hij moest op Florina zijn en daar waren wij blind voor. In elk geval hebben we hem nu. Of hebt u hem, en vermoedelijk kan het zo worden geregeld dat ik hem kan spreken?”

Abel gaf niet direct antwoord. „U zegt dat ze u hebben verteld dat die Chorov een agent van Trantor is?” zei hij.

„Is hij dat dan niet? Waarom zouden ze liegen? Of zijn ze verkeerd ingelicht?”

„Ze liegen niet en ze zijn evenmin verkeerd ingelicht. Een jaar of tien is hij al een van onze agenten, en ik vind het verontrustend dat zij het wisten. Ik vraag me nu af wat zij nog meer van ons weten en hoe wankel onze structuur misschien is. Maar vraagt u zich nu niet af waarom ze u botweg hebben verteld dat hij een van onze mensen is?”

„Omdat het de waarheid is, veronderstel ik, en om voor eens en altijd te voorkomen dat ik hen in verlegenheid zou brengen door verdere eisen die alleen maar moeilijkheden tussen henzelf en Trantor zouden kunnen veroorzaken.”

„De waarheid is onder diplomaten een handelswaar waarin niet wordt geloofd, en hoe kunnen zij zich grotere moeilijkheden op de hals halen, dan door ons te laten weten hoever hun kennis over ons reikt: door ons de gelegenheid te geven, voordat het te laat is, ons beschadigde net binnen te halen, het te repareren en het weer volkomen heel uit te zetten?”

„Goed, beantwoord dan uw eigen vraag.”

„Ik zeg dat ze het feit dat ze Chorovs ware identiteit kenden, hebben meegedeeld als een triomf. Zij wisten dat dit feit hun niet langer kon baten of schaden, aangezien ik al twaalf uur lang wist dat zij op de hoogte waren van het feit dat Chorov een van onze mensen was.”

„Maar hoe dan?”

„Door de meest onmiskenbare tip die maar mogelijk is. Twaalf uur geleden werd Matt Chorov, agent van Trantor, gedood door een lid van de Floriniaanse patrouilles. De twee Florinianen die hij op dat ogenblik vasthield, een vrouw en de man die naar alle waarschijnlijkheid de knaap is die u al zolang zoekt, zijn weg, verdwenen. Waarschijnlijk zijn ze in handen van de edelen.”

Junz slaakte een kreet en stond half op uit zijn stoel.

Abel bracht kalm een glas wijn naar zijn lippen en zei: „Officieel kan ik niets doen. De dode was Floriniaan en de twee die verdwenen zijn, zullen, zolang wij het tegendeel niet kunnen bewijzen, ook wel Florinianen zijn. U ziet dus dat wij schaakmat zijn gezet en dat we nu bovendien nog bespot worden ook.”

7. De ordebewaarder

Rik zag hoe de bakker werd gedood. Hij zag hem zonder een kreet te slaken ineenzakken, zijn borst veranderd in een verkoolde, rokende ruine door het geluidloze geweld van het straalpistool. Het was een schouwspel dat voor hem het grootste gedeelte wegvaagde van wat er tevoren was gebeurd, en bijna alles van wat erop volgde.

Vaag herinnerde hij zich de nadering van de ordebewaarder, de rustige, maar doelbewuste manier waarop hij zijn wapen had getrokken. De bakker had opgekeken en zijn mond geopend voor een laatste woord dat echter nooit over zijn lippen was gekomen. Toen de daad voltrokken was, had Rik in zijn oren het suizen van zijn bloed gehoord en de wilde kreten van de naar alle richtingen wegstuivende menigte.

Een ogenblik deed het de winst teniet die Riks geest in die laatste uren van slaap had geboekt. De ordebewaarder was in zijn richting gekomen, zichzelf opwerpend tegen schreeuwende mannen en vrouwen, alsof ze een kleverige modderzee vormden waar hij moeizaam doorheen moest waden. Rik en Lona draaiden zich om in de stroom en werden meegesleurd. Er waren draaikolken en onderstromen, die kolkten en deinden toen de vliegende voertuigen van de ordebewaarders over hen heen begonnen te scheren. Valona drong Rik vooruit, steeds verder naar de buitenwijken van de stad. Een poosje was hij weer het bange kind van gisteren, niet de bijna volwassene van die ochtend. Hij was die ochtend wakker geworden in de grauwte van een dageraad die hij niet kon zien in de raamloze kamer waar hij sliep. Een hele poos lag hij daar, tastend in zijn geheugen. In de loop van de nacht was er iets geheeld; een paar dingen waren samengekomen en vormden nu een geheel. Dat proces was aan de gang geweest van het ogenblik af, twee dagen geleden, toen hij begonnen was zich te herinneren. De hele vorige dag was dit proces voortgegaan. De tocht naar de Bovenstad en de bibliotheek, de aanval op de ordebewaarder en de erop volgende vlucht, de ontmoeting met de bakker... hadden hem uit zijn geestelijke verdoving gehaald. De verslapte draden van zijn geest, die zo lang geslapen had, stonden nu strak, tot een pijnlijke activiteit gedwongen, en nu, na de slaap, begonnen ze zwak te kloppen.

Hij dacht aan de ruimte en de sterren, aan lange, lange, eenzame ruimtes en grote stilten. Tenslotte draaide hij zijn hoofd om en zei: „Lona.”

Ze werd met een schok wakker, hees zich op een elleboog en staarde in zijn richting. „Rik?”

„Hier ben ik, Lona.”

„Is alles goed met je?”

„Ja zeker.” Hij kon zijn opwinding niet onderdrukken. „Ik voel me prima, Lona. Luister! Ik herinner me meer. Ik was in een schip en ik weet precies...”

Maar ze luisterde niet naar hem. Ze trok haar jurk aan, maakte die met haar rug naar hem toegekeerd dicht en frunnikte nerveus aan haar ceintuur.

Op haar tenen liep ze naar hem toe. „Het was niet m’n bedoeling te gaan slapen, Rik. Ik heb geprobeerd wakker te blijven.”

Rik voelde dat ze zenuwachtig was. „Is er iets aan de hand?” vroeg hij.

„Ssst, niet zo hard praten. Alles is in orde.”

„Waar is het dorpshoofd?”

„Die is er niet. Die... die moest weg. Waarom ga je niet weer slapen, Rik?”

Hij duwde haar kalmerende arm weg. „Ik mankeer niks. Ik wil niet meer slapen. Ik wilde het dorpshoofd vertellen over mijn schip.”

Maar het dorpshoofd was er niet en Valona wilde niet luisteren.

Rik zweeg en voor het eerst ergerde hij zich aan Valona. Zij behandelde hem alsof hij een kind was, en hij begon zich man te voelen.

Er viel licht naar binnen en de breedgeschouderde figuur van de bakker stapte het vertrek in. Rik keek hem een ogenblik met knipperende ogen aan, geschrokken. Hij vond het helemaal niet zo erg dat Valona geruststellend haar arm om zijn schouders sloeg.

De dikke lippen van de bakker plooiden zich tot een glimlach. „Jullie zijn al vroeg wakker.”

Geen van beiden gaf antwoord.

„Nou, dat komt goed uit,” zei de bakker. „Vandaag gaan jullie weg.”

Valona’s mond was droog. „U levert ons toch zeker niet uit aan de ordebewaarders?” vroeg ze.

Ze herinnerde zich de manier waarop hij naar Rik had gekeken toen het dorpshoofd vertrokken was. Hij keek nog steeds naar Rik; alleen naar Rik.

„Niet aan de ordebewaarders,” zei hij. „De juiste mensen zijn op de hoogte gesteld en er zal niks met jullie gebeuren.”

Hij vertrok en toen hij enkele ogenblikken later terugkwam, had hij eten, kleren en twee schalen water bij zich. De kleren waren nieuw en zagen er volkomen vreemd uit. Hij sloeg hen gade terwijl ze aten, en op een gegeven ogenblik zei hij: „Ik ga jullie nu een nieuwe naam en een nieuwe geschiedenis geven. Luister goed en vergeet niet wat ik zeg. Jullie zijn geen Florinianen, begrijp je? Jullie zijn broer en zus afkomstig van de planeet Wotex. Je bent hier op Florina op bezoek...”

Hij verstrekte nog meer bijzonderheden, stelde vragen en luisterde naar hun antwoorden.

Rik was blij dat hij kon laten zien dat zijn geest werkte, dat hij in staat was er iets in op te nemen, maar in Valona’s ogen lag een donkere, bezorgde blik.

De bakker zag dat wel en op zeker ogenblik zei hij tegen het meisje: „Als je, op welke manier dan ook, een probleem oplevert, gaat hij alleen en blijf jij hier.”

Valona’s sterke handen gingen krampachtig open en dicht. „Ik zal u geen moeilijkheden bezorgen.”

De ochtend was al flink op streek toen de bakker opstond en zei „Laten we gaan!”

Als laatste handeling stak hij een zwart, slap strookje imitatieleer in hun borstzak.

Toen ze buiten waren, keek Rik verbaasd naar wat hij van zichzelf kon zien. Hij wist niet dat kleren zo gecompliceerd konden zijn. De bakker had hem geholpen bij het aankleden, maar wie zou hem helpen bij het uitkleden? Valona zag er helemaal niet uit als een boerenmeisje. Zelfs haar benen waren bedekt met dun materiaal en haar schoenen waren van achteren verhoogd, zodat zij voorzichtig moest lopen om haar evenwicht te kunnen bewaren.

Voorbijgangers bleven staan, keken hen met open mond na en maakten opmerkingen tegen elkaar. Het waren voornamelijk kinderen, winkelende vrouwen, lijntrekkers en leeglopers. De bakker scheen hen niet te zien. Hij had een dikke stok bij zich die zo af en toe als per ongeluk tussen de benen van al te opdringerige mensen terecht kwam.

En toen, op het ogenblik dat ze amper honderd meter van de bakkerij waren en nog maar een hoek waren omgeslagen, ontstond er een opgewonden deining onder de menigte en ontdekte Rik het zwart en zilver van een ordebewaarder. Dat was het ogenblik waarop het gebeurde. Het wapen, het straalpistool, en opnieuw een wilde vlucht. Was er ooit een ogenblik geweest dat de angst hem niet had vergezeld, dat de schaduw van de ordebewaarder niet achter hem was geweest?

Zij bevonden zich in het vuil van een van de buitenwijken van de stad. Valona hijgde zwaar en op haar nieuwe jurk zaten zweetplekken.

„Ik kan niet meer hardlopen,” hijgde Rik.

„We moeten.”

„Niet zo. Luister.” Hij trok zijn arm uit de stevige greep van het meisje. „Luister naar mij.”

De angst en de paniek ebden uit hem weg.

„Waarom doen we niet wat de bakker van ons wilde?” zei hij.

„Hoe weet je wat hij wilde?” zei ze. Ze was bang. Ze wilde doorlopen.

„We moesten doen alsof we van een andere planeet kwamen, en daarom gaf bij ons deze dingetjes,” zei hij.

Hij was opgewonden. Hij haalde het langwerpige voorwerpje uit zijn zak, staarde naar beide kanten ervan en probeerde het open te maken alsof het een boekje was.

Het ging niet. Het was een geheel. Hij betastte de randen, en toen een van zijn vingers zich om de hoeken sloten, hoorde, of beter gezegd voelde hij dat er iets meegaf, en de kant die naar hem was toegekeerd, veranderde in een eigenaardig melkachtig wit. De dicht opeen staande woorden op de zojuist ontdekte oppervlakte waren moeilijk te begrijpen, ofschoon hij zijn best deed ze te lezen.

„Het is een paspoort,” zei hij tenslotte.

„Wat is dat?”

„Iets om ons mee weg te krijgen.”

Hij was er zeker van. Het was hem plotseling te binnen geschoten. Een enkel woord: paspoort.

„Begrijp je het niet? Hij wilde dat wij Florina zouden verlaten. Op een ruimteschip. Laten we dat doorzetten.”

„Nee,” zei ze. „Ze hielden hem tegen. Ze vermoordden hem. Het zou ons niet lukken, Rik, het zou ons niet lukken.”

Hij was zo vol van het idee, dat hij bijna als een kind stond te wauwelen.

„Maar het zou het beste zijn dat we konden doen. Zoiets zouden ze van ons niet verwachten. We zouden niet met het schip mee gaan waarop hij ons wilde hebben. Dat zouden ze in de gaten houden. We zouden met een ander schip meegaan. Onverschillig welk schip.”

Een schip. Onverschillig welk schip. De woorden weergalmden in zijn oren. Of het idee goed was of niet, interesseerde hem niet. Hij wilde aan boord van een schip zijn. Hij wilde de ruimte in.

„Toe, Lona!”

„Goed dan,” zei ze. „Als jij werkelijk denkt dat het goed is. Ik weet waar de ruimtehaven is. Toen ik nog een klein meisje was, gingen we daar soms op een vrije dag heen om van een afstandje naar het omhoogschieten van de schepen te kijken.”

Ze waren weer op weg, en niet meer dan een vaag onbehaaglijk gevoel krabde tevergeefs aan de poort van Riks bewustzijn. De een of andere herinnering, niet uit het verre verleden, maar uit het heel recente verleden; iets wat hij zich moest herinneren en zich niet kon herinneren. Iets.

Hij verdreef de gedachte door aan het ruimteschip te denken dat op hen wachtte.

De Floriniaan bij de ingang beleefde de opwinding van die dag, maar het was opwinding op lange afstand. Er waren wilde verhalen verteld over de gebeurtenissen van de vorige avond, over aangevallen ordebewaarders en gewaagde ontsnappingen. Maar vanmorgen waren die verhalen uitgebreid met het gefluisterde nieuws dat er ordebewaarders waren gedood. Hij durfde zijn post niet te verlaten, maar hij rekte zijn hals uit en keek naar de passerende luchtwagens en het vertrek van de grimmig kijkende ordebewaarders. Het contingent bewakers van de ruimtehaven werd steeds kleiner, tot er bijna niet een meer over was.

Ze stopten de stad vol patrouilles, dacht hij, en tegelijkertijd voelde hij zich bang en opgetogen tegelijk. Waarom moest hij blij worden bij de gedachte aan ordebewaarders die werden gedood? Hij had nooit last van hen gehad. Althans niet veel. Hij had een goede baan. Hij was per slot van rekening niet zo’n stomme boer. Maar hij voelde zich gelukkig.

Hij had nauwelijks tijd voor het paartje voor hem, onbehaaglijk en transpirerend in de vreemde kleding die hen direct als buitenlanders bestempelde. De vrouw toonde hem door de gleuf een paspoort.

Een blik op haar, een blik op het paspoort, een blik op de lijst van gereserveerde plaatsen. Hij drukte op de betreffende knop en twee doorschijnende filmstrookjes sprongen naar hen toe. „Doorlopen maar,” zei hij ongeduldig. „Doe ze om je pols en loop door.”

„Welk schip is van ons?” vroeg de vrouw op een beleefde fluistertoon.

Dat deed hem genoegen. Er kwamen niet veel buitenlanders meer op de ruimtehaven van Florina. De laatste jaren waren ze steeds schaarser geworden. Maar kwamen ze, dan waren het ordebewaarders noch edelen. Ze schenen niet te beseffen dat je zelf maar een Floriniaan was, en ze spraken je beleefd aan. Hij voelde zich er een stuk groter door. „U kunt het vinden op ligplaats zeventien, dame,” zei hij. „Ik wens u een prettige reis naar Wotex.”

Toen ging hij verder met clandestien vrienden in de stad te bellen om nog meer te weten te komen en te proberen of hij, nog clandestiener, kans zag om particuliere energie-straalgesprekken in de Bovenstad af te luisteren.

Pas uren later zou hij tot de ontdekking komen dat hij een afschuwelijke vergissing had begaan.

„Lona!” zei Rik.

Hij trok aan haar elleboog, wees snel en fluisterde toen: „Die daar!”

Valona keek aarzelend naar het aangewezen ruimtevaartuig. Het was veel kleiner dan het ruimteschip op ligplaats zeventien, waarvoor zij kaartjes hadden. Het zag er veel mooier uit. Vier luchtsluizen stonden wijd open, evenals de hoofdingang vanwaar een soort trap als een uitgestrekte tong tot aan de grond reikte.

„Het wordt gelucht,” zei Rik.

„Voor een vlucht doen ze dat gewoonlijk met passagiersschepen om de geur van enkele keren gebruikte samengeperste zuurstof kwijt te raken.”

Valona staarde hem aan. „Hoe weet jij dat?”

Rik voelde vaag iets van trots in zich groeien. „Ach, dat weet ik nou eenmaal. Hoogstwaarschijnlijk is er nu niemand aan boord. Wanneer die luchtstroom aanstaat, is het er onbehaaglijk.”

Slecht op zijn gemak keek hij om zich heen. „Maar ik weet niet waarom er niet meer mensen in de buurt zijn. Toen je er vroeger naar keek, was het toen ook zo?”

Valona dacht van niet, maar ze kon het zich nauwelijks herinneren. De herinneringen aan haar kinderjaren waren erg vaag.

Er was geen bewaker te zien toen zij met trillende knieën de trap opliepen. De figuren die zij zagen, waren burgerbeambten, klein in de verte en druk bezig met hun eigen werk. De luchtstroom greep hen toen zij het ruim in stapten, en Valona’s jurk bolde op, zodat ze die met beide handen in bedwang moest houden.

„Is het altijd zo?” vroeg ze. Ze was nog nooit eerder aan boord van een ruimteschip geweest, had ook nooit gedroomd er nog eens in te komen. Haar lippen waren opeen geperst en haar hart klopte wild.

„Nee,” zei Rik. „Alleen maar tijdens het luchten.”

Hij liep opgewekt door de metallieten gangen en inspecteerde gretig de lege cabines.

„Hier,” zei hij. Het was de kombuis.

Hij sprak snel. „Het gaat niet zo zeer om eten. We kunnen voorlopig wel even zonder dat. Het gaat om water.”

Hij rommelde door de keurige en compacte nesten keukengerei en vond een grote, van een kap voorziene kan. Hij keek om zich heen naar de waterkraan, hoopte vurig dat ze niet vergeten hadden de watertanks te vullen. Toen grinnikte hij opgelucht bij het zachte geluid van pompen en de gestage vloeistofstroom.

„Vul jij een paar bussen, niet te veel. Ze moeten het niet in de gaten krijgen.”

Rik probeerde wanhopig een manier te bedenken om niet te worden ontdekt. Opnieuw tastte hij zijn geheugen af naar iets wat hij zich niet helemaal kon herinneren. Zo nu en dan had hij nog steeds van die gapingen in zijn gedachten. Als een lafaard vermeed hij ze, loochende hij hun bestaan. Hij vond een vertrekje waarin brandblus materiaal, verbandmiddelen en lasgereedschap waren opgeborgen.

Met een zeker gebrek aan vertrouwen zei hij: „Hier zullen ze niet komen, behalve in noodgevallen. Ben je bang, Lona?”

„Bij jou niet, Rik,” zei ze nederig. Twee dagen tevoren, nee, twaalf uur tevoren, was het andersom geweest. Maar aan boord van het ruimteschip was, door de een of andere persoonsverwisseling waarover zij maar geen vragen stelde, Rik de volwassene en zij het kind.

„We zullen geen licht kunnen gebruiken,” zei hij, „omdat ze anders de energievermindering zullen merken, en evenmin het toilet. We zullen moeten wachten op rustperioden en dan proberen om langs eventuele leden van de nachtploeg naar buiten te komen.”

De luchtstroom werd plotseling afgesneden. De koude aanraking ervan op hun gezichten was verdwenen en het zachte, regelmatige gezoen waarvan het op de achtergrond vergezeld was gegaan, hield op en liet een grote stilte achter.

„Ze zullen nu wel gauw aan boord komen,” zei Rik, „en dan zullen wij in de ruimte zijn.”

Valona had nog nooit zo’n opgewekte uitdrukking op Riks gezicht gezien. Hij was als een minnaar die naar zijn geliefde ging.

Had Rik zich toen hij die ochtend wakker werd een man gevoeld, nu was hij een reus wiens armen zich uitstrekten langs de hele lengte van de Melkweg. De sterren waren zijn knikkers en de nevelsluiers waren spinnenwebben die moesten worden weggeveegd.

Hij was op een schip! Herinneringen kwamen in een voortdurende stroom terug en andere verdwenen om ruimte te maken.

Hij vergat de kyrtvelden, de fabriek, en Valona die in het donker geruststellende woordjes tegen hem zei. Het waren niets anders dan korte onderbrekingen in een patroon dat nu terugkeerde en waarvan de gerafelde einden langzaam aan elkaar werden gebreid.

Het was het schip! Als ze hem lang geleden in een ruimteschip hadden gezet, dan zouden zijn uitgebrande hersencellen niet zo lang nodig hebben gehad om zich te herstellen. Hij sprak zacht tegen Valona in het donker. „Maak je maar niet ongerust. Je zult een getril voelen en een geluid horen, maar dat zullen alleen maar de motoren zijn. Er zal een zware druk op je rusten. Dat is de versnelling.”

Er was geen gewoon Floriniaans woord voor het begrip en hij gebruikte er een ander woord voor, een woord dat vlot in zijn gedachten kwam. Valona begreep het niet.

„Zal het pijn doen?” vroeg ze.

„Het zal heel onprettig zijn,” zei hij, „omdat we geen anti-versnellings-uitrusting hebben om de druk op te vangen, maar het duurt niet eeuwig. Ga gewoon tegen deze wand staan en wanneer je voelt datje ertegen wordt gedrukt, ontspan je dan. Kijk, het begint al.”

Hij had de rechterwand uitgekozen, en toen het gonzen van de aandrijvende hyperatomen aanzwol, werd de zwaartekracht blijkbaar verplaatst, want wat eerst een verticale wand was geweest, scheen nu steeds schuiner te worden.

Valona liet even een zacht gekreun horen en werd toen stil, zwaar ademend. Hun keel maakte rauwe geluiden toen hun borstwand, onbeschermd door riemen en hydraulische dempers, zwoegde om hun longen voldoende te bevrijden om een beetje lucht te kunnen krijgen.

Rik slaagde erin hijgend wat woorden uit te brengen, onverschillig welke woorden, om Valona te laten weten dat hij er was, en de vreselijke angst voor het onbekende te verminderen die haar, naar hij wist, moest hebben aangegrepen. Het was maar een ruimteschip, een prachtig ruimteschip; maar zij was nog nooit eerder in een ruimteschip geweest.

„We hebben natuurlijk de sprong waarmee we in een keer de grootste afstand tussen de sterren afleggen. Maar daar zul je geen last van hebben. Je zult niet eens weten dat het gebeuren gaat. Het is niets vergeleken bij dit. Alleen een trilling in je ingewanden en het is achter de rug.”

Lettergreep voor lettergreep perste hij de woorden eruit. Het kostte hem een hele tijd. Langzaam werd de druk op hun borst lichter en de greep van de onzichtbare ketting die hen tegen de wand hield slapper, tot zij hijgend op de grond vielen.

Tenslotte zei Valona: „Ben je gewond, Rik?”

„Ik, gewond?” Hij slaagde erin te lachen. Hij had zijn adem nog niet helemaal terug, maar hij lachte bij de gedachte dat hij in een ruimteschip gewond zou kunnen raken. „Ik heb eens jaren aaneen in een ruimteschip gewoond,” zei hij. „Soms landde ik in geen maanden op een planeet.”

„Waarom?” vroeg ze. Ze was wat dichter naar hem toe gekropen en streek met een hand langs zijn wang om zich ervan te overtuigen dat hij er wel was.

Hij sloeg zijn arm om haar schouders en ze leunde tegen hem aan, zonder te protesteren tegen de ommekeer.

„Waarom?” vroeg ze.

Rik kon zich niet herinneren waarom. Hij had het gedaan; hij had er eenvoudig een afschuwelijke hekel aan gehad op een planeet te landen. Om de een of andere reden was het nodig geweest dat hij in de ruimte bleef, maar hij kon zich niet herinneren waarom. Opnieuw ontweek hij de gaping.

„Ik had een baan,” zei hij.

„Ja,” zei ze. „Je analyseerde het Niets.”

„Ja, zo is het.” Hij was verheugd. „Dat is precies wat ik deed. Weet jij wat dat betekent?”

„Nee.”

Hij verwachtte niet dat zij het begreep, maar hij moest praten. Hij moest zwelgen in zijn herinneringen, dronken genieten van het feit dat hij feiten uit het verleden zo een-twee-drie kon oproepen.

„Weet je,” zei hij, „al het materiaal in het heelal is samengesteld uit honderden verschillende soorten substanties. Wij noemen die substantiele elementen. IJzer en koper zijn elementen.”

„Ik dacht dat het metalen waren.”

„Dat zijn het inderdaad, maar het zijn ook elementen. Evenals zuurstof en stikstof, koolstof en palladium. De belangrijkste van allemaal zijn waterstof en helium. Dat zijn de eenvoudigste en gewoonste.”

„Daar heb ik nog nooit van gehoord,” zei Valona peinzend.

„Vijfennegentig procent van het heelal bestaat uit waterstof en het grootste gedeelte van de rest uit helium. Zelfs de ruimte.”

„Ze hebben mij eens verteld,” zei Valona, „dat de ruimte een vacuüm is. Ze zeiden dat het betekent dat er niets in is. Was dat dan verkeerd?”

„Niet helemaal. Er is bijna niets in. Maar ik was ruimteonderzoeker, weet je, wat betekent dat ik door de ruimte zwierf om de buitengewoon kleine hoeveelheden elementen daar te verzamelen en te analyseren. Dat wil zeggen, ik bepaalde hoeveel waterstof, hoeveel helium en hoeveel andere elementen er waren.”

„Waarom?”

„Nou, dat is nogal ingewikkeld. De rangschikking van de elementen is niet overal in de ruimte eender, weet je. In sommige regionen is er iets meer helium dan normaal, op andere plaatsen meer natrium dan normaal, enzovoorts. Deze regionen van speciale samenstelling kronkelen zich door de ruimte als stromingen. Zo worden ze ook genoemd. De stromingen van de ruimte. Het is belangrijk te weten hoe deze stromingen gerangschikt zijn, omdat daardoor misschien zou kunnen worden verklaard hoe het heelal tot stand is gekomen en hoe het zich heeft ontwikkeld.”

„Hoe zou het dat moeten verklaren?”

Rik aarzelde. „Niemand weet dat precies.”

Haastig ging hij verder, verbijsterd over het feit dat deze ontzaglijke hoeveelheid kennis waarin zijn geest zich dankbaar wentelde, zo makkelijk tot het eindpunt onbekend kwam tijdens de ondervraging van... van... Plotseling schoot hem te binnen dat Valona per slot van rekening niet meer dan een Floriniaans boerenmeisje was.

„En dan,” vervolgde hij, „bepalen we de dichtheid van dit ruimtegas in alle regionen van de Melkweg. Die is niet overal eender, en wij moeten precies weten hoe die is om precieze berekeningen te kunnen maken voor de tochten van ruimteschepen. Het is zo ongeveer...”

Zijn stem stierf weg. Valona verstijfde en wachtte onrustig tot hij zou verder gaan, maar alles wat volgde, was stilte.

Haar stem klonk hees in het volslagen donker.

„Rik? Wat is er aan de hand, Rik?”

Nog steeds stilte. Haar handen tastten naar zijn schouders, schudden hem heen en weer. „Rik! Rik!” En op de een of andere manier was het de stem van de oude Rik die antwoordde. De stem was zwak, bang, en de vreugde en het vertrouwen waren eruit verdwenen.

„Valona. We hebben iets verkeerds gedaan.”

„Wat is er dan? Wat hebben we verkeerd gedaan?” De herinnering aan de scene waarin de ordebewaarder de bakker had neergeschoten, zweefde voor zijn geest, scherp en duidelijk, als het ware teruggeroepen door de exactheid waarmee hij zich zoveel andere dingen had herinnerd.

„We hadden niet moeten weglopen,” zei hij. „We hadden niet in dit ruimtevaartuig moeten zijn.”

Hij huiverde onbeheerst en Valona probeerde vergeefs met haar hand het zweet van zijn voorhoofd te vegen. „Waarom?” vroeg ze. „Waarom?”

„Omdat we hadden moeten weten dat, als de bakker ons op klaarlichte dag wilde meenemen, hij geen moeite met ordebewaarders verwachtte. Herinner jij je die ordebewaarder? De knaap die de bakker neerschoot?”

„Ja.”

„Herinner je je zijn gezicht?”

„Ik durfde niet te kijken.”

„Ik wel, en er was iets eigenaardigs aan, maar op dat ogenblik drong het niet tot me door. Ik kon op dat ogenblik niet denken. Lona, dat was geen ordebewaarder. Het was het dorpshoofd, Lona, het was het dorpshoofd, verkleed als ordebewaarder.”

8. De dame

Samia van Fife was precies een meter vijftig lang en alle vijftien decimeters van haar verkeerden in een staat van trillende opwinding. Ze woog zes pond per decimeter en op het ogenblik vertegenwoordigde elk van haar negentig pond het dubbele, aan compacte woede.

Ze liep snel van het ene eind van het vertrek naar het andere, terwijl haar haar in een hoge massa op haar hoofd was gestapeld, haar naaldhakken haar een onechte lengte gaven en haar smalle kin, met het uitgesproken putje erin, beefde. „O nee,” zei ze. „Dat zou hij mij niet aandoen. Dat zou hij niet kunnen, kapitein!”

Haar stem was scherp en autoritair. Kapitein Racety boog in de storm. „Juffrouw?”

Voor welke Floriniaan dan ook zou kapitein Racety natuurlijk een edele zijn geweest. Een edele zonder meer. Voor welke Floriniaan dan ook waren alle Sarkieten edelen. Maar voor de Sarkieten waren er edelen en echte edelen. De kapitein was eenvoudig een edele. Samia van Fife was een echte edele; maar dan vrouwelijke, wat op hetzelfde neerkwam.

„Juffrouw?” herhaalde hij.

„Ik wens niet gecommandeerd te worden,” zei ze. „Ik ben meerderjarig. Ik ben mijn eigen baas. Ik wens hier te blijven.”

Voorzichtig zei de kapitein: „U moet begrijpen, juffrouw, dat hier geen orders van mij in het spel zijn. Naar mijn mening werd niet gevraagd. Men heeft mij eenvoudig opgedragen wat ik moet doen.”

Met tegenzin haalde hij de kopie van zijn orders te voorschijn. Al tweemaal had hij geprobeerd ze haar te laten lezen, maar ze had dit eenvoudig geweigerd, alsof zij door er niet naar te kijken met een gerust geweten kon blijven ontkennen waar zijn plicht lag.

Evenals tevoren zei ze weer: „Uw orders interesseren mij niet.” Ze draaide zich om en liep met klakkende hakken snel van hem weg.

Hij volgde haar en zei zacht: „De orders komen hierop neer dat, als u niet vrijwillig wilt meegaan, ik u, vergeef me de uitdrukking, naar het schip zal moeten laten dragen.”

Ze draaide zich met een ruk om. „Zo iets zou u niet durven.”

„Wanneer ik in aanmerking neem,” zei de kapitein, „wie mij het bevel gegeven heeft, dan zou ik alles durven.”

Ze probeerde hem te bepraten. „Maar kapitein, er is toch geen werkelijk gevaar. Dit is belachelijk, volkomen krankzinnig. Het is zo rustig als iets in de stad. Het enige wat er gebeurd is, is dat er gistermiddag in de bibliotheek zegge en schrijve één ordebewaker is neergeslagen. Heus, dit heeft toch niets te betekenen!”

„En vanmorgen vroeg is er een andere ordebewaarder vermoord, eveneens door de hand van een Floriniaan.”

Dat schokte haar, maar haar olijfkleurige huid werd donker en haar zwarte ogen vonkten. „Wat heeft dat met mij te maken? Ik ben geen ordebewaarder.”

„Juffrouw, het schip wordt op dit ogenblik klaargemaakt. Straks zal het vertrekken. U moet dan aan boord zijn.”

„En mijn werk? Mijn onderzoekingen? Beseft u wel - Nee, dat beseft u natuurlijk niet.”

De kapitein zei niets. Zij had zich van hem afgewend. Haar glanzende japon van koperkyrt, met stroken van melkachtig zilver, accentueerden de buitengewone warme zachtheid van haar schouders en bovenarmen. Kapitein Racety bekeek haar met iets meer dan de sobere hoffelijkheid en nederige objectiviteit die een doodgewone Sarkiet zo’n verheven dame verschuldigd was. Hij vroeg zich af waarom zo’n hevig begerenswaardig brokje vrouwelijkheid haar tijd wilde spenderen aan het imiteren van de wetenschappelijke ambities van een hoogleraar.

Samia wist heel goed dat haar activiteiten op het gebied van de wetenschap het voorwerp van milde spot vormden voor mensen die gewend waren de aristocratische dames van Sark te zien als wezens die zich volkomen aan de glans van de societywereld wijdden en eventueel fungeerden als broedmachines voor tenminste, maar niet meer dan, twee toekomstige edelen van Sark.

Het interesseerde haar niet. Vaak kwamen ze naar haar toe en zeiden: „Ben je werkelijk een boek aan het schrijven, Samia?” En giechelend vroegen ze dan of ze het mochten zien. Zo waren de vrouwen.

De mannen waren nog erger, met hun minzame neerbuigendheid en duidelijke overtuiging dat er alleen maar een blik van henzelf of een mannenarm om haar middel nodig was om haar te genezen van haar onzin en haar gedachten te bepalen tot dingen van werkelijk belang.

Het was al lang geleden begonnen. Bijna zolang als zij zich kon herinneren, omdat ze altijd al gefascineerd was geweest door kyrt, terwijl de meesten het als iets vanzelfsprekends beschouwden.

Kyrt! De Koning, de Keizer, de God van de stoffen! Er was geen beeldspraak sterk genoeg.

Chemisch was het niets meer dan een soort cellulose. De scheikundigen bezwoeren dat. Toch waren zij er met al hun instrumenten en theorieën nooit in geslaagd te verklaren waarom op Florina, enkel en alleen op Florina, cellulose in kyrt veranderde. Het was een kwestie van de fysische staat; dat zeiden ze tenminste. Maar zodra men hun vroeg in welk opzicht de fysische staat afweek van die van gewoon cellulose, dan zwegen ze.

Die stilzwijgendheid had zij het eerst bij haar gouvernante opgemerkt.

„Waarom glimt het, Nanny?”

„Omdat het kyrt is, Miakins.”

„Waarom glimmen andere dingen niet zo, Nanny?”

„Andere dingen zijn geen kyrt, Miakins.”

Daar had je het. Pas drie jaar tevoren was er een tweedelige verhandeling over het onderwerp geschreven. Zij had die zorgvuldig doorgelezen en alles wat erin stond, had gezegd kunnen worden met de woorden van haar gouvernante. Kyrt was kyrt omdat het kyrt was. De dingen die geen kyrt waren, waren geen kyrt omdat ze geen kyrt waren.

Natuurlijk glom kyrt niet echt van zichzelf; behoorlijk gesponnen glom het metaalachtig in de zon in een verscheidenheid aan kleuren of in alle kleuren tegelijk. Een andere behandeling kon de draad een diamantachtige glinstering geven. Met weinig moeite kon het bestand worden gemaakt tegen een hitte van maximaal zeshonderd graden Fahrenheit en tegen vrijwel alle chemicaliën. De vezels ervan konden fijner worden gesponnen dan de teerste synthetische stoffen, en diezelfde vezels hadden een treksterkte die door geen enkele staallegering kon worden geëvenaard.

De mogelijkheden en de veelzijdigheid ervan waren groter dan van welke substantie ook die de mens kende. Als het niet zo duur was, dan zou het bij vrijwel alle industriële toepassingen de plaats kunnen innemen van glas, metaal of plastic. Het was nu het enige materiaal dat gebruikt werd voor kruissnaren in optische instrumenten, als vorm bij het gieten van hydrochronen die gebruikt werden in hyper-atoommotoren, en als uiterst licht, vrijwel onverslijtbaar weefsel waar metaal te bros, te zwaar of allebei was.

Maar zoals gezegd, vond dit gebruik maar op kleine schaal plaats, aangezien het gebruik in grote hoeveelheden aan banden was gelegd. In werkelijkheid werd het meeste kyrt dat op Florina werd geoogst, gebruikt voor de vervaardiging van textiel waarvan de fabelachtigste kleren uit de hele galactische geschiedenis werden gemaakt. Florina kleedde de aristocratie van wel een miljoen werelden, en de kyrtoogst van die ene wereld, Florina, moest daarom heel dunnetjes worden uitgesmeerd. Twintig vrouwen van een zekere wereld waren misschien helemaal in kyrt gestoken; tweeduizend hadden misschien een mantel van het materiaal, of misschien een paar handschoenen. Twintig miljoen anderen keken van een afstandje met verlangende blikken toe.

De miljoen werelden van de Melkweg hadden een uitdrukking gemeen voor de snob. Het was het enige idioom in de taal dat overal en door iedereen begrepen werd. Die uitdrukking luidde:

„Je zou zeggen dat ze haar neus in kyrt snoot!”

Toen Samia wat ouder was, ging ze naar haar vader toe.

„Wat is kyrt, pappie?”

„Dat is je dagelijks brood, Mia.”

„Dat van mij?”

„Niet alleen dat van jou, Mia. Het is het brood van heel Sark.”

Natuurlijk! De redenen daarvan vernam zij makkelijk genoeg. Er was geen wereld in de Melkweg die niet had geprobeerd op eigen bodem kyrt te verbouwen. In het begin had Sark de doodstraf toegepast op ieder, inboorling of vreemdeling, die betrapt werd bij het van de planeet smokkelen van kyrtzaad. Dat had niet kunnen voorkomen dat er toch met succes gesmokkeld werd, en toen met het verstrijken van de eeuwen de waarheid op Sark doordrong, was die wet afgeschaft. Iedereen, waar ook vandaan, mocht kyrtzaad kopen, natuurlijk tegen de prijs van het eindproduct kyrtkleding.

Zij mochten het hebben omdat gebleken was dat kyrt dat waar dan ook buiten Florina werd verbouwd, eenvoudig cellulose bleef. Wit, plat, slap en waardeloos. Het werd niet eens echt katoen.

Was het iets in de grond? In de stralingseigenschappen van de Floriniaanse zon? Iets wat te maken had met de bacteriologische samenstelling van het Floriniaanse leven? Het was allemaal onderzocht. Er waren monsters van de Floriniaanse grond getrokken. Er was voor kunstlicht gezorgd dat het bekende spectrum van de Floriniaanse zon nabootste. Buitenlandse grond was besmet met Floriniaanse bacterien. Maar steeds bleef het kyrt wit, plat, slap en waardeloos.

Er was zoveel over Kyrt te zeggen, dat nooit was gezegd. Andere materialen waren vervat in technische rapporten, research-bladen of zelfs in reisverhalen. Vijf jaar lang had Samia ervan gedroomd een echt boek over de geschiedenis van het kyrt te schrijven, over het land en de mensen die het voortbrachten. Het was een droom die omgeven was door spottend gelach, maar zij liet hem niet los. Zij had erop gestaan naar Florina te reizen. Zij zou een heel jaargetijde doorbrengen in de velden en een paar maanden in de fabrieken. Zij zou... Maar wat gaf het wat zij van plan was? Ze had bevel gekregen terug te gaan.

Met de plotselinge impulsiviteit die elke daad van haar kenmerkte, had ze haar besluit genomen. Ze zou in staat zijn hiertegen op Sark te vechten. Grimmig beloofde zij zichzelf dat ze over een week terug zou zijn op Florina. Ze wendde zich tot de kapitein en zei koel: „Wanneer vertrekken we?”

Samia bleef aan de patrijspoort staan zolang Florina nog een zichtbare globe was. Het was een groene, lenteachtige wereld, met een klimaat dat veel prettiger was dan dat van Sark. Ze had ernaar verlangd de inboorlingen te bestuderen. De Florinianen op Sark mocht zij niet, want dat waren futloze mannen die niet haar haar durfden te kijken, maar volgens de letter van de wet het hoofd afwendden wanneer ze haar passeerden. Naar wat zij over hen gehoord had, waren de inboorlingen in hun eigen wereld echter gelukkig en zorgeloos. Onverantwoordelijk natuurlijk, en als kinderen, maar ze hadden hun aantrekkelijkheden.

Kapitein Racety onderbrak haar gedachten. „Juffrouw,” zei hij, „wilt u niet naar uw cabine gaan?”

Ze keek op en tussen haar ogen was een verticaal lijntje te zien. „Welke nieuwe orders hebt u ontvangen, kapitein? Ben ik een gevangene?”

„Natuurlijk niet. Het is alleen maar een voorzorgsmaatregel. De ruimtehaven was ongewoon leeg toen wij vertrokken. Het schijnt dat er een nieuwe moord heeft plaatsgevonden, weer door een Floriniaan, en de op het ruimteveld aanwezige ordebewaarders hadden zich bij de rest gevoegd die in de stad een klopjacht hield op een man.”

„En in welk verband staat dat met mij?”

„De mogelijkheid bestaat dat, daar ik verzuimd heb een wacht bij mijn vaartuig te plaatsen, een nalatigheid die ik niet wil bagatelliseren, onbevoegde personen aan boord zijn gekomen.”

„Om welke reden?”

„Dat zou ik niet kunnen zeggen, maar hoogstwaarschijnlijk niet om ons een plezier te doen.”

„U romantiseert, kapitein.”

„Ik vrees van niet, juffrouw. Onze energometers waren binnen planetaire afstand van Florina’s zon natuurlijk nutteloos, maar dat is nu het geval niet meer, en ik heb het idee dat er een overmatige warmtestraling uit de afdeling komt waar onze noodvoorraden zijn opgeborgen.”

„Meent u dat werkelijk?”

Het magere, uitdrukkingloze gezicht van de kapitein keek haar een ogenblik gereserveerd aan.

„De uitstraling,” zei hij, „is gelijk aan die van twee normale mensen.”

„Of een verwarming die de een of ander heeft vergeten af te zetten.”

„Er is geen energievermindering geconstateerd, juffrouw. Wij staan op het punt de zaak te onderzoeken en daarom zouden wij graag willen dat u eerst naar uw cabine ging.”

Ze knikte zwijgend en verliet het vertrek. Twee minuten later sprak zijn kalme stem ongehaast door de communicatiebuis: „Alles klaar om de opslag voor de noodvoorraad binnen te gaan.”

Myrlyn Terens zou, als hij zijn gespannen zenuwen ook maar even de vrije loop had gelaten, makkelijk en dankbaar in een vlaag van hysterie zijn vervallen. Hij was net iets te laat teruggekeerd naar de bakkerij. Ze hadden die al verlaten, en het was alleen maar een kwestie van geluk geweest dat hij hen op straat ontmoette. Zijn volgende handeling was bepaald. Het was in geen geval een zaak van vrije wil; en de bakker had op een afschuwelijke manier dood voor hem gelegen. Maar later, toen de menigte in beweging kwam en Rik en Valona erin onderdoken, toen de luchtwagens van de ordebewaarders, de echte ordebewaarders, als aasgieren door de lucht begonnen te zweven, wat kon hij toen doen?

Zijn eerste impuls om achter Rik aan te hollen, onderdrukte hij snel. Dat zou geen goed doen. Hij zou hen nooit vinden en de kans was groot dat de ordebewaarders hem zouden ontdekken. Hij liep snel in een andere richting, naar de bakkerij.

Zijn enige kans lag in de organisatie van de ordebewaarders zelf. Er waren generaties van rustig leven geweest. Althans waren er twee eeuwen lang geen noemenswaardige Floriniaanse opstanden geweest. Het benoemen van dorpshoofden (hij grinnikte bij de gedachte) had wonderen gewrocht, en de ordebewaarders hadden nadien alleen maar oppervlakkige politie diensten hoeven te verrichten. Zij misten het fijne teamwork dat zich bij meer gespannen toestanden zou hebben ontwikkeld.

Het was hem gelukt bij het aanbreken van de dag een bureau van de ordebewaarders binnen te lopen, waar zijn signalement al bekend moest zijn, zonder dat hij ontmaskerd werd. De enige dienstdoende bewaker was een mengeling van onverschilligheid en chagrijn.

Hij had Terens gevraagd wat hij kwam doen, maar wat hij kwam doen, had te maken met een 30 centimeter lang, zwaar en hard stuk plastic, dat hij aan de rand van de stad van de muur van een bouwvallig krot had los getrokken.

Hij had hem laten neerdalen op de schedel van de ordebewaarder en was toen snel van kleren en wapens gewisseld. De lijst van zijn misdaden was al zo formidabel dat het hem helemaal niet interesseerde toen hij bemerkte dat de ordebewaarder gedood en niet alleen maar verdoofd was.

Toch was hij nog op vrije voeten, en de roestige machinerie van de gerechtigheid had hem tot dusver vergeefs gevolgd. Hij was bij de bakkerij. De al op leeftijd zijnde knecht van de bakker, die met een onnozel gezicht in de deuropening stond, liet een verschrikt geluid horen bij het zien van het gevreesde zwart en zilver van de ordebewaarder en deinsde achteruit de winkel in.

Het dorpshoofd stapte achter hem aan, greep met zijn dikke hand het boord van ’s mans overhemd en draaide het een slag om. „Waar is de bakker heen?”

De mond van de oude man ging open, maar er kwam geen geluid uit.

„Twee minuten geleden heb ik een man gedood,” zei het dorpshoofd. „Ik zie er helemaal niet tegenop om er nog een te doden.”

„Heb meelij. Heb meelij. Ik weet het niet, meneer.”

„Dan zul je sterven, omdat je het niet weet.”

„Maar hij heeft mij niets verteld. Hij had een paar plaatsen geboekt.”

„Zoveel heb je dus wel gehoord, hè? Wat heb je nog meer gehoord?”

„Een keer hoorde ik hem de naam Wotex zeggen. Ik denk dat hij plaatsen in een ruimteschip heeft besproken.”

Terens duwde hem van zich af.

Hij zou moeten wachten. Hij zou moeten wachten tot de grootste opwinding daarbuiten wat geluwd was. Hij zou de komst van echte ordebewaarders in de bakkerij moeten riskeren. Maar niet lang. Niet lang. Hij kon wel gissen wat zijn vroegere metgezellen zouden doen. Op Rik kon hij natuurlijk geen staat maken, maar Valona was een intelligent meisje. Te oordelen naar de manier waarop ze weg draafden, moesten zij hem inderdaad voor een ordebewaarder hebben aangezien, en Valona was er natuurlijk van overtuigd dat hun enige veiligheid in het voortzetten van de vlucht lag die de bakker voor hen begonnen was.

De bakker had plaatsen voor hen besproken. Er zou een ruimteschip wachten. Daar zouden ze heen gaan. En hij zou er het eerst moeten zijn.

De situatie had iets wanhopigs. Niets hinderde meer. Als hij Rik verloor, als hij dat potentiële wapen tegen de tirannen van Sark kwijtraakte, dan zou zijn leven maar een gering extra verlies betekenen.

Toen hij vertrok, was het dus zonder gewetenswroeging, ofschoon het nog klaarlichte dag was, ofschoon de patrouilles nu moesten weten dat het een man in het uniform van een ordebewaarder was die zij zochten, en ofschoon zich twee luchtwagens in zijn gezichtskring bevonden.

Terens wist naar welke ruimtehaven hij zou moeten gaan. Er was er maar een van dat type op de planeet. In de Bovenstad bevond zich een dozijn kleintjes voor particulier gebruik van ruimtejachten, en verder waren er honderden over de hele planeet verspreid uitsluitend bestemd voor de lelijke vrachtvaartuigen die reusachtige rollen kyrtstof naar Sark brachten en machines en eenvoudige gebruiksartikelen terug brachten. Maar van al die ruimtehavens was er maar een in gebruik voor gewone reizigers, voor de armere Sarkieten, Floriniaanse ambtenaren en de weinige buitenlanders die erin slaagden een vergunning te bemachtigen om Florina te bezoeken. De Floriniaan bij de ingang van de ruimtehaven sloeg Terens nadering met levendige belangstelling gade. Het vacuüm dat hem omringde was enorm geworden.

„Goede dag meneer,” zei de man met enige gretigheid. Per slot van rekening waren er ordebewaarders vermoord. „Behoorlijke opwinding in de stad, niet?”

Terens hapte niet in het uitgeworpen aas. Hij had de gebogen klep van zijn pet diep over het voorhoofd getrokken en de bovenste knoop van zijn tuniek vastgemaakt.

„Zijn er hier,” snauwde hij, „pas geleden een man en een vrouw gearriveerd die naar Wotex moesten?”

De man bij de ingang trok een verschrikt gezicht. Hij slikte even en zei toen heel wat nederiger: „Jawel, meneer. Ongeveer een halfuur geleden. Misschien nog korter.”

Hij werd plotseling vuurrood. „Is er verband tussen hen en... Maar zij hadden besproken plaatsen dus dat was in orde. Ik zou het niet in mijn hoofd halen onbevoegde vreemdelingen toe te laten.”

Terens negeerde dat. Onbevoegde vreemdelingen! De bakker had dat allemaal in de loop van een nacht in orde gemaakt. Hoe diep, vroeg hij zich af, was de spionagedienst van Trantor in de administratie van Sark doorgedrongen?

„Welke namen gaven ze op?” „Gareth en Hansa Barne.”

„Is hun vaartuig al weg? Vlug een beetje!”

„N-nee, meneer.”

„Welke ligplaats?”

„Zeventien.”

Terens dwong zichzelf om het niet op een hollen te zetten, maar de passen die hij nam, waren daar niet ver vandaan. Was er een echte ordebewaarder in zicht geweest, dan zouden zijn jachtige voetstappen zijn laatste tochtje in vrijheid geweest zijn.”

Een ruimtevaarder in officiersuniform stond bij de grote luchtsluis van het schip.

Terens hijgde een beetje. „Zijn Gareth en Hansa Barne al aan boord?” vroeg hij.

„Nee,” zei de ruimtevaarder flegmatiek. Hij was een Sarkiet, en een ordebewaarder was voor hem doodeenvoudig een van de vele mannen in uniform. „Hebt u een boodschap voor hen?”

Met een geduld dat aan alle kanten begon te kraken, zei Terens: „Zijn ze niet aan boord?”

„Dat zei ik al. En we wachten ook niet op ze. We vertrekken op tijd, met of zonder hen.”

Terens draaide zich om en liep weg.

Voor de tweede maal stond hij bij de portier van de ruimtehaven. „Zijn ze weggegaan?”

„Weggegaan? Wie meneer?”

„De Barnes. De twee die naar Wotex moesten. Ze zijn niet aan boord. Zijn ze vertrokken?”

„Nee, meneer. Voor zover ik weet niet.”

„En hoe staat het met de andere hekken?”

„Meer doorgangen zijn er niet. Dit is de enige.”

„Doe even navraag, idioot.”

De portier greep in paniek de communicatiebuis. Nog nooit had een ordebewaarder hem ooit zo woedend aangesproken, en hij was bang voor de gevolgen. Twee minuten later legde hij het apparaat neer. „Niemand heeft de haven verlaten, meneer,” zei hij.

Terens staarde hem aan. Onder zijn zwarte pet plakte zijn zand-kleurige haar vochtig tegen zijn schedel en op zijn wangen begon zweet te glinsteren.

„Is er sinds zij binnenkwamen, een schip vertrokken?” vroeg hij.

De portier keek op de dienstregeling. „Een,” zei hij, „het lijn-vaartuig Endeavor.”

Spraakzaam ging hij verder, met de bedoeling bij de nijdige ordebewaarder in de gunst te komen door vrijwillig inlichtingen te verstrekken.

„De Endeavor maakt een speciale vlucht naar Sark om juffrouw Samia van Fife terug te brengen.” Hij nam niet de moeite precies te beschrijven door welke geraffineerde afluistermanier hij deze vertrouwelijke mededeling te weten was gekomen.

Maar voor Terens kwam er nu niets meer op aan. Langzaam liep hij weg. Als hij het onmogelijke uitschakelde, dan bleef, hoe onwaarschijnlijk die ook was, de waarheid over. Rik en Valona waren de ruimtehaven binnengegaan. Ze waren niet gearresteerd, want anders zou de portier dat wel hebben geweten. Ze zwierven niet zomaar over het terrein rond, want anders zouden ze zijn opgepakt. Ze bevonden zich niet aan boord van het vaartuig waarvoor zij kaartjes hadden. Ze hadden het veld niet verlaten. Het enige voorwerp dat het veld verlaten had, was de Endeavor. Daarom waren Rik en Valona, mogelijk als gevangenen, mogelijk als blinde passagiers, aan boord van dat vaartuig.

Het maakte geen verschil of het een waar was of het ander. Vlogen ze mee als blinde passagiers, dan zouden ze spoedig gevangenen zijn. Alleen een Floriniaans boerenmeisje en een wezen met een geruïneerde geest zouden niet beseffen dat men zich niet kon verstoppen in een modern ruimteschip. En van alle ruimteschepen waaruit ze konden kiezen, hadden ze juist dat gekozen dat de dochter van de Edele van Fife vervoerde. De Edele van Fife!

9. De Edele

De Edele van Fife was het belangrijkste individu op Sark en om die reden vond hij het niet prettig als men hem zag staan. Evenals zijn dochter was hij klein, maar anders dan zij was hij niet volmaakt geproportioneerd, daar zijn kleinheid voornamelijk in zijn benen zat. Zijn romp was zelfs gespierd en zijn hoofd was ongetwijfeld majestueus, maar zijn lichaam stond op een paar stompjes van benen die moeizaam waggelden om hun last te dragen.

Hij zat dus achter zijn bureau, en met uitzondering van zijn dochter, zijn persoonlijke bediende, en wanneer zij nog in leven was geweest, zijn vrouw, zag niemand hem ooit in een andere houding.

Daar zag hij eruit als de man die hij was. Zijn omvangrijke hoofd met de grote, bijna liploze mond, brede neus en scherpe, van een kuiltje voorziene kin, kon er met evenveel gemak zowel vriendelijk als onverzettelijk uitzien. Zijn haar, dat strak naar achteren was geborsteld en, dwars tegen de mode in, bijna tot op zijn schouders hing, was blauwzwart, zonder een spoortje grijs. Op zijn wangen, lippen en kin, waar zijn Floriniaanse barbier tweemaal per dag strijd tegen de koppige baardgroei voerde, lag een blauwachtige gloed.

De Edele poseerde en hij wist het. Hij had alle uitdrukking uit zijn gezicht verbannen en liet zijn brede, sterke en van korte vingers voorziene handen losjes gevouwen op het bureau rusten, waarvan het gladde, gepolijste blad volkomen leeg was. Er was geen papier, geen communicatiebuis, geen versiersel op te bekennen. Juist door de eenvoud ervan werd de aanwezigheid van de Edele geaccentueerd.

Hij sprak tegen zijn bleke secretaris, met de levenloze stem die hij reserveerde voor mechanische instrumenten en Floriniaans personeel. „Ik neem aan dat ze er allemaal mee akkoord zijn gegaan?”

Aan het antwoord twijfelde hij niet.

Zijn secretaris antwoordde op even levenloze toon: „De Edele van Bort verklaarde dat hij door eerder gemaakte afspraken niet eerder kon komen dan drie uur.”

„En heb je het hem verteld?”

„Ik heb hem verteld dat de aard van de huidige aangelegenheid zodanig was dat uitstel niet raadzaam was.”

„Resultaat?”

„Hij zal er zijn, meneer. De rest ging er zonder voorbehoud mee akkoord.”

Fife glimlachte. Een half uur eerder of later zou geen verschil hebben gemaakt. Er was een nieuw principe bij betrokken, dat was alles. De Grote Edelen waren te gevoelig op het punt van
hun eigen onafhankelijkheid, en een dergelijke gevoeligheid zou moeten verdwijnen.

Hij wachtte nu. Het vertrek was groot, de plaatsen voor de anderen waren klaargemaakt. De grote chronometer, waarvan de uiterst kleine radioactieve krachtbron in geen duizend jaar had gefaald, stond op negen minuten voor half drie.

Wat een deining, de afgelopen twee dagen! De oude chronometer zou nu misschien getuige kunnen zijn van gebeurtenissen die in het verleden nog nooit overtroffen waren. Toch had die chronometer in dat duizendjarig bestaan al heel wat gezien.

Toen hij zijn eerste minuten telde, was Sark een nieuwe wereld van met de hand gehouwen steden geweest, met onzekere contacten tussen de andere, oudere werelden. Het uurwerk had toen in de muur van een oud stenen gebouw gezeten waarvan de stenen inmiddels allang tot stof waren vergaan. De chronometer had in zijn gelijkmatige tempo drie kortstondige Sarkse keizerrijken geteld, toen de ongedisciplineerde soldaten van Sark er voor kortere of langere tussenpozen in waren geslaagd een half dozijn omringende werelden te regeren. Zijn radioactieve atomen waren in een gelijkmatig tempo vervallen, gedurende twee perioden waarin de vloten van naburige werelden op Sark de politiek voorschreven.

Vijfhonderd jaar geleden had het het begin van een groots tijdperk aangegeven, toen Sark ontdekte dat de wereld die het dichtstbij lag, namelijk Florina, in de grond een onmetelijke schat verborg. Het had zich gelijkmatig door twee glorieuze oorlogen bewogen en plechtig voor de overwinnaars het sluiten van de vrede geregistreerd. Sark had zijn keizerrijken laten schieten, had Florina stevig aan zich gebonden en was machtig geworden op een manier die Trantor zelfs niet kon imiteren.

Trantor wilde Florina hebben, en ook andere machten hadden het gewild. De eeuwen hadden Florina gemerkt als een wereld waarnaar begerig tastende handen zich door de ruimte uitstrekten. Maar de hand van Sark was het geweest die Florina gegrepen had, en Sark zou liever een galactische oorlog ontketenen dan Florina te laten gaan. Trantor wist dat! Trantor wist dat!

Het was alsof het geluidloze ritme van de chronometer dit deuntje in de hersens van de Edele pompte. Het was zeven minuten voor half drie.

Het was bijna een jaar geleden dat de vijf Grote Edelen van Sark het laatst bijeen waren gekomen. Evenals nu was dat hier geweest, in zijn eigen zaal. Evenals nu waren de Edelen, die, over de hele oppervlakte van de planeet verspreid, allen op hun eigen continent woonden, bijeen gekomen met driedimensionale beeldoverbrenging.

Het kwam neer op driedimensionale televisie in levensgroot beeld met geluid en kleur. Het duplicaat kon gevonden worden in elk betrekkelijk welgesteld gezin op Sark. Wat anders was dan normaal, was het ontbreken van een zichtbare ontvanger. Met uitzondering van Fife waren de vijf aanwezige Edelen op elke mogelijke manier aanwezig, behalve in werkelijkheid. De muur achter hen was niet te zien, ze flikkerden niet, maar toch zou het mogelijk zijn geweest een hand zonder weerstand te ondervinden door hun lichaam te bewegen. Het ware lichaam van de Edele van Rune bevond zich aan de andere kant van de planeet; zijn continent was het enige waarin het op dit ogenblik nacht was. In de kubusvormige ruimte die zijn beeld in het kantoor van Fife onmiddellijk omringde, hing de witte gloed van kunstlicht, getemperd door het fellere daglicht eromheen.

In dat ene vertrek, in lichaam en in beeld, was Sark zelf vertegenwoordigd. Het was een vreemde en niet bepaald heldhaftige vertegenwoordiging van de planeet. Rune was blozend dik en kaal, terwijl Balle grijs en gerimpeld was. Steen was wit gepoederd, met rouge, met op zijn gezicht de ietwat wanhopige glimlach van een versleten man die een vitaliteit voorwendde die hij niet meer bezat, en Bort gaf blijk van een grote onverschilligheid door zijn baard van twee dagen en vuile vingernagels.

Toch waren zij de vijf Grote Edelen.

Zij waren de bovenste van de drie sporten van de regerende macht op Sark. De onderste sport was natuurlijk de Floriniaanse civiele dienst, die onaangedaan bleef bij alle wisselvalligheden die de opkomst en de val van de individuele adelijke huizen van Sark kenmerkten. Zij waren het die in werkelijkheid de assen smeerden en de raderen van de regering lieten draaien. Boven hen stonden de ministers en departementshoofden, benoemd door de, door erfopvolging op zijn post gekomen (en ongevaarlijke) staatschef. Hun namen en die van de chef zelf waren nodig op staatspapieren om deze bindend te maken, maar hun enige werkzaamheden bestonden uit het plaatsen van hun handtekeningen.

De hoogste sport werd bezet door deze vijf, die elk met stilzwijgende toestemming van de andere vier een eigen continent hadden. Zij waren als het ware de hoofden van de gezinnen die het grootste gedeelte van de kyrthandel beheerden, plus natuurlijk de eruit voortkomende inkomsten. Het was geld dat macht schonk en uiteindelijk de politiek op Sark voorschreef, en deze mannen bezaten het. Van de vijf bezat Fife het meest. De Edele van Fife had hen die dag, bijna een jaar geleden, ontboden en tegen de andere meesters van de op een na rijkste planeet van de Melkweg (de rijkste was Trantor, dat per slot van rekening kon putten uit een half miljoen werelden in plaats van twee) gezegd: „Ik heb een eigenaardige boodschap ontvangen.”

Ze zeiden niets. Ze wachtten.

Fife gaf een metallieten filmstrookje aan zijn secretaris, die ermee van de ene gezeten figuur naar de andere liep en er lang genoeg mee bleef staan om het hun een voor een te laten lezen. Voor elk van de vier die de conferentie in Fife’s kantoor bijwoonden, was hijzelf echt en bestonden de anderen, met inbegrip van Fife, alleen maar uit schaduwen. Het metallieten filmstrookje was eveneens een schaduw. Zij konden alleen maar de lichtstralen waarnemen die de grote wereldsectors van het continent verbonden, van Fife naar Balle, Bort, Steen en het eiland-continent van Rune. De woorden die zij lazen, waren schaduwen op schaduw.

Alleen Bort, recht op de man af en onverschillig als hij was, vergat dat feit en stak zijn hand uit naar het bericht. Zijn hand reikte tot aan de rand van de rechthoekige beeldontvanger en werd afgesneden. Zijn arm eindigde in een oninteressante stomp.

In zijn eigen vertrekken wist Fife dat Borts arm alleen maar het niets had gegrepen en door de gefilmde boodschap was heengegaan. Hij glimlachte en de anderen eveneens. Steen grinnikte.

Bort werd rood. Hij trok zijn arm terug en zijn hand verscheen weer.

„Nou, jullie hebben het allemaal gezien,” zei Fife. „Als je er geen bezwaar tegen hebt, zal ik het nu hardop voorlezen, zodat je de betekenis ervan kunt overwegen.”

Hij stak zijn hand naar boven, en doordat zijn secretaris zijn stappen verhaastte, slaagde deze erin de film zo te houden dat Fife’s vingers zich eromheen sloten zonder er een ogenblik naar te tasten.

Fife las op zachte toon en legde iets dramatisch in de woorden, alsof het bericht van hemzelf was en hij ervan genoot het te kunnen doorgeven.

„Het bericht luidt als volgt,” zei hij:

„U bent een Grote Edele van Sark en niemand kan u evenaren in macht en rijkdom. Toch rusten die macht en die rijkdom maar op een broze fundering. U denkt misschien dat een planetaire voorraad kyrt, zoals die op Florina bestaat, in geen enkel opzicht een broze fundering is, maar vraagt u zich dan eens af hoe lang Florina zal bestaan. Eeuwig? Nee. Florina kan morgen misschien al vernietigd worden. Ook kan het misschien nog duizend jaar bestaan. Van die twee is het waarschijnlijkste dat zij morgen vernietigd wordt. Niet door mij, om precies te zijn, maar op een manier die u niet kunt voorspellen of voorzien. Denk eens aan die vernietiging. Denk ook eens aan het feit dat uw macht en rijkdom al verdwenen zijn, want ik eis het grootste gedeelte ervan op. U zult tijd krijgen om hierover na te denken. Maar niet teveel tijd.

Probeer te veel tijd te winnen, en ik zal door de hele Melkweg en voornamelijk door heel Florina de waarheid over de ophanden zijnde vernietiging bekend maken. Daarna zal er geen kyrt, geen rijkdom, geen macht meer zijn. Niet voor mij, maar daar ben ik aan gewend. Niet voor u, en dat zou buitengewoon ernstig zijn, aangezien u in grote rijkdom geboren bent. Draag mij het grootste gedeelte van uw bezittingen over in een hoeveelheid en op de manier die ik in de naaste toekomst zal voorschrijven, en u zult in het veilige bezit blijven van wat er overblijft. Naar uw maatstaven gemeten zal er voorwaar niet veel overblijven, maar het zal meer zijn dan het niets dat u anders zal worden gelaten. Kijk ook niet minachtend neer op het deel dat u gelaten zal worden. De mogelijkheid bestaat dat Florina uw tijd zal uitdienen en dan zult u, zij het niet overdadig, toch onbezorgd kunnen leven.”

„Fife had de boodschap beëindigd. Hij keerde het filmstrookje om en om in zijn hand en stopte het toen voorzichtig in een zilverachtige doorzichtige cilinder, waardoor de gestencilde letters in een roodachtig waas zichtbaar waren. Op normale toon zei hij: „Het is een amusante brief. Er staat geen handtekening onder en de toon van de brief is, zoals jullie hebben gehoord, hoogdravend en gezwollen. Wat denken jullie ervan, Edelen?”

Op het blozende gezicht van Rune lag een wrevelige trek. „Het is duidelijk het werk van een man die niet ver verwijderd is van krankzinnigheid,” zei hij. „Hij schrijft alsof het een historisch boek is. Eerlijk gezegd, Fife, zie ik niet in waarom zulke waanzin een behoorlijk excuus is om onze tradities van continentale autonomie te doorbreken door ons bijeen te roepen. Bovendien staat het mij niet aan dat je secretaris er bij is.”

„Mijn secretaris? Omdat hij een Floriniaan is? Ben je bang dat zijn geest uit zijn evenwicht zal raken door zo iets als deze brief? Onzin.”

Zijn toon veranderde van milde geamuseerdheid tot de ongemoduleerde lettergrepen van de commandotoon. „Draai je naar de Edele van Rune.”

De secretaris deed dit. Zijn ogen waren discreet neergeslagen en zijn witte gezicht was volkomen uitdrukkingsloos. Het leek bijna levenloos.

„Deze Floriniaan,” zei Fife, zonder zich iets van de aanwezigheid van de man aan te trekken, „is mijn persoonlijke bediende. Hij is nooit uit mijn omgeving en verkeert nooit met anderen van zijn soort. Maar niet daarom is hij absoluut betrouwbaar. Kijk naar hem. Kijk naar zijn ogen. Is het niet duidelijk te zien dat hij psychisch behandeld is? Hij is niet in staat ook maar een ontrouwe gedachte ten aanzien van mij te koesteren. Zonder beledigend te zijn, kan ik zeggen dat ik hem nog eerder zou vertrouwen dan een van jullie.”

Bort grinnikte. „Dat neem ik je niet kwalijk. Geen van ons is jou de loyaliteit verschuldigd van een psychisch behandelde Floriniaanse bediende.”

Steen moest ook weer grinniken en verschoof op zijn stoel alsof die warm begon te worden.

Geen van hen leverde commentaar op Fife’s toepassing van een psychische behandeling op een persoonlijke bediende. Het zou Fife enorm hebben verbaasd als zij dit wel hadden gedaan. Het toepassen van de psychische behandeling om elke andere reden dan de correctie van mentale afwijkingen of het verwijderen van criminele neigingen, was verboden. Strikt gesproken was dit zelfs de Grote Edelen verboden.

Toch paste Fife deze behandeling toe, wanneer hij het maar nodig achtte, vooral wanneer de betreffende persoon een Floriniaan was. De psychische behandeling van een Sarkiet was een veel delicatere kwestie. De Edele van Steen, wiens onrustige bewegingen bij het noemen van de psychische behandeling Fife niet waren ontgaan, stond ervoor bekend dat hij de behandeling op Florinianen van beiderlei kunne toepaste en voor doeleinden die op een heel ander terrein lagen.

„Welnu.” Fife drukte zijn stompe vingers tegen elkaar. „Ik heb jullie niet bij elkaar gebracht om een krankzinnige brief te lezen. Dat zullen jullie hoop ik wel begrepen hebben. In werkelijkheid is het zo, dat we met een belangrijk probleem zitten. Ten eerste vraag ik me af waarom ik degene ben die wordt lastig gevallen? Weliswaar ben ik de rijkste van de Edelen, maar ik alleen beheers maar een derde deel van de kyrthandel. Met ons vijven beheersen wij die helemaal. Het is makkelijk genoeg om vijf cellokopieen van een brief te maken, even makkelijk als om er een te maken.”

„Je gebruikt te veel woorden,” mompelde Bort. „Wat wil je?”

Balle’s verschrompelde en kleurloze lippen bewogen zich in een uitdrukkingsloos grijs gezicht.

„Hij wil weten of wij een kopie van deze brief hebben ontvangen.”

„Laat hem dat dan zeggen.” „Ik dacht dat ik dit zei,” zei Fife effen. „Nou?”

Ze keken elkaar aan. Aarzelend of uitdagend, al naar gelang hun persoonlijkheid.

Rune was de eerste die sprak. Zijn roze voorhoofd was vochtig van kleine zweetdruppeltjes, en hij bracht een zacht lapje kyrt naar zijn voorhoofd om de vochtigheid weg te vegen uit de vet-rimpels die in halve cirkels van oor tot oor liepen.

„Ik zou het niet weten, Fife,” zei hij. „Ik kan het mijn secretarissen vragen, die tussen twee haakjes allemaal Sarkieten zijn.

Per slot van rekening zou, als een dergelijke brief mijn kantoor had bereikt, die er als een - hoe zal ik het zeggen? - als een brief van een getikte zijn beschouwd. zo’n brief zou nooit onder mijn ogen zijn gekomen. Dat is wel zeker. Alleen door het eigenaardige systeem dat jij erop na houdt, wordt die onzin jou niet bespaard.”

Hij keek om zich heen en glimlachte, terwijl zijn tandvlees nattig glom tussen zijn lippen onder en boven de kunsttanden van chroomstaal. Elke aparte tand was diep begraven en verankerd in het kaakbeen, en sterker dan welke tand van louter emaille dan ook. Zijn glimlach was angstwekkender dan een dreigende uitdrukking op zijn gezicht ooit kon zijn.

Balle haalde zijn schouders op. „Volgens mij heeft Rune voor ons allemaal gesproken.”

Steen grinnikte. „Ik lees nooit post. Eerlijk, dat doe ik nooit. Het is zo’n taai werk en er komen zulke ladingen binnen dat ik er eenvoudig geen tijd voor zou hebben.” Hij keek ernstig om zich heen, alsof het werkelijk nodig was de anderen van dit belangrijke feit te overtuigen.

Bort zei: „Onzin. Wat mankeert jullie allemaal? Bang voor Fife? Luister eens, Fife, ik houd er geen secretaris op na, omdat ik niemand tussen mij en mijn zaken nodig heb. Ik heb een kopie van die brief gekregen en weet zeker dat dit met de andere drie hier ook het geval is. Wil je weten wat ik met die van mij heb gedaan? Ik heb hem in de afvalkoker gegooid. Ik raad je aan hetzelfde met die van jou te doen. Laten we hier een eind aan maken. Ik ben moe.”

Zijn hand ging naar het hefboompje dat het contact zou verbreken en zijn beeld zou verwijderen uit de kamer van Fife.

„Wacht even, Bort.” De stem van Fife klonk scherp. „Doe dat niet. Ik ben nog niet klaar. Ik neem aan dat je het niet prettig zou vinden als wij beslissingen namen waar jij niet bij was.”

„Laten we nog wat blijven, Edele Bort,” drong Rune op zachtere toon aan, ofschoon zijn in vet begraven oogjes niet bepaald vriendschappelijk stonden. „Ik vraag me af waarom Edele Fife zich om zo’n kleinigheid druk maakt.”

„Nou,” zei Balle, met een stem die zo droog was dat die over hun trommelvliezen schraapte, „misschien gelooft Fife dat onze briefschrijvende vriend is ingelicht over een Trantoriaanse aanval op Florina.”

„Onzin,” zei Fife op minachtende toon. „Hoe zou hij dat kunnen weten, wie hij ook is? Onze geheime dienst is capabel genoeg, dat verzeker ik je. En hoe zou hij de aanval willen voorkomen als hij als steekpenningen onze eigendommen zou ontvangen? Nee, nee. Hij spreekt over de vernietiging van Florina alsof hij fysieke en geen politieke vernietiging bedoelt.”

„Het is eenvoudig te krankzinnig,” zei Steen.

„O ja?” zei Fife. „Zie je dan niet de betekenis van de gebeurtenissen van de afgelopen twee weken?”

„Welke speciale gebeurtenissen?” vroeg Bort.

„Er schijnt een ruimteonderzoeker te zijn verdwenen. Daar zul je vast en zeker van hebben gehoord.”

Bort keek geergerd. „Ja, Abel van Trantor heeft me dat verteld. Nou, wat zou dat? Ik weet niks van ruimteonderzoekers af.”

„Je zult toch minstens een kopie hebben gelezen van het laatste bericht aan zijn basis op Sark voordat hij werd vermist.”

„Abel heeft me die laten zien. Ik heb er geen aandacht aan geschonken.”

„En de rest van jullie?” Fife’s ogen daagden hen een voor een uit. „Gaat jullie geheugen nog een week terug?”

„Ik heb het gelezen,” zei Rune. „Ik herinner het me ook. Natuurlijk! Het sprak eveneens van vernietiging. Bedoel je dat soms?”

„Luister,” zei Steen schril, „het stond vol gemene suggesties die nergens op sloegen. Ik hoop werkelijk dat we daar nu niet over gaan discussiëren. Ik had de grootste moeite om Abel kwijt te raken en het liep bovendien nog tegen etenstijd ook. Het was een kwelling, om het zomaar te zeggen.”

„Er is niets aan te doen, Steen,” zei Fife, met meer dan een spoortje ongeduld, want wat kon men met iemand als Steen aanvangen? „We moeten deze zaak bespreken. De ruimteonderzoeker had het over de vernietiging van Florina. Toevallig ontvangen wij na zijn verdwijning berichten waarin eveneens met de vernietiging van Florina wordt gedreigd. Is dat wel toeval?”

„Wil je zeggen dat de ruimteonderzoeker die chantagebrief heeft gestuurd?” fluisterde de oude Balle.

„Dat is niet waarschijnlijk. Waarom zou hij het eerst uit eigen naam en daarna anoniem zeggen?”

„De eerste keer dat hij het erover had,” zei Balle, „deelde hij het mee aan zijn districtskantoor, niet aan ons.”

„Dat speelt geen rol. Een afperser onderhandelt met niemand anders dan zijn slachtoffer.”

„Nou dan?”

„Hij is verdwenen. Noem de ruimteonderzoeker eerlijk. Maar hij verstuurde een gevaarlijke inlichting. Hij is nu in handen van anderen die niet eerlijk zijn, en die anderen zijn de afpersers.”

„Welke anderen?”

Fife leunde grimmig achteruit in zijn stoel. Zijn lippen bewogen nauwelijks toen hij antwoordde: „Vraag je me dat in alle oprechtheid? Trantor.”

Steen huiverde. „Trantor!” Zijn schrille stem brak.

„Waarom niet? Welke betere manier is er om de macht over Florina te krijgen? Het is een van de voornaamste bedoelingen van hun buitenlandse politiek. En als ze het zonder oorlog kunnen klaarspelen, zoveel te beter voor hen. Als wij met dit onmogelijk ultimatum akkoord gaan, is Florina van hen. Ze bieden ons een klein beetje aan, maar hoelang zullen we zelfs dat houden? Aan de andere kant, veronderstel dat we dit negeren, en in werkelijkheid is het zo dat we geen keus hebben. Wat zal Trantor dan doen? Het zal onder de Floriniaanse boeren geruchten verspreiden over een ophanden zijnd einde van de wereld. Zodra die geruchten verspreid worden, zullen de boeren in paniek raken, en wat anders kan er dan volgen dan een ramp? Welke macht kan een man aan het werk houden als hij gelooft dat morgen het eind van de wereld zal aanbreken? De oogst zal verrotten. De pakhuizen zullen leeg zijn.”

Steen tilde een vinger op om de kleur op een van zijn wangen wat uit te wrijven, terwijl hij in een spiegel in zijn appartement, buiten bereik van de receptor-kubus, keek. „Ik geloof niet dat wij er veel kwaad bij zouden kunnen,” zei hij. „Als de voorraad zou slinken, zou de prijs dan niet stijgen? Verder zou na een poosje blijken dat Florina er nog steeds was en de boeren zouden weer aan het werk gaan. Bovendien zouden we altijd kunnen dreigen de export te staken. Ik zie werkelijk niet in hoe een beschaafde wereld zou moeten leven zonder kyrt. Kyrt is nog steeds koning. Nee, ik geloof dat we ons druk maken om niets.”

Hij ging in een verveelde houding zitten, een vinger luchtig tegen zijn wang gedrukt.

Balle’s oude ogen waren de laatste minuten gesloten geweest. „De prijzen kunnen niet verhoogd worden,” zei hij. „We hebben ze al zo hoog opgedreven, dat ze aan het plafond zitten.”

„Precies.” zei Fife. „In elk geval zal het heus niet tot ernstige moeilijkheden komen. Trantor wacht op het minste teken van ongeregeldheden op Florina. Als zij de Melkweg het toekomstbeeld konden geven van een Sark dat niet in staat was de normale kyrtleveranties voort te zetten, dan zou het voor hen de natuurlijkste zaak van het heelal zijn om in te grijpen om, wat zij noemen, de orde te bewaren en de leverantie van kyrt te garanderen. En het gevaar zou dan bestaan dat de vrije werelden van de Melkweg het spelletje waarschijnlijk met hen zouden meespelen ter wille van het kyrt. Vooral als Trantor erin toestemde het monopolie te verbreken, de productie te verhogen en de prijzen te verlagen. Later zou het een andere kwestie zijn, maar intussen zouden ze steun krijgen.

Het is voor Trantor de enige logische manier om Florina in de macht te krijgen. Was het alleen een kwestie van dwang, dan zou de vrije Melkweg buiten de Trantoriaanse invloedssfeer zich uit louter zelfverdediging bij ons aansluiten.”

„Maar waar past de ruimteonderzoeker ergens in dit patroon?” zei Rune. „Is hij noodzakelijk? Als jouw theorie juist is, dan moet die dat kunnen verklaren.”

„Volgens mij doet die dat ook. Deze ruimteonderzoekers zijn voor het grootste gedeelte onevenwichtig, en deze heeft de een of andere” - Fife’s vingers bewogen alsof hij een vage structuur opbouwde - „krankzinnige theorie ontwikkeld. Het hindert niet welke. Trantor kan die theorie niet bekend laten worden, want het I.B.R. zou alles tegenspreken. Als zij de man grepen en de bijzonderheden vernamen, zou hun dat echter iets geven wat waarschijnlijk een oppervlakkige waarde voor niet-specialisten bezit. Ze zouden het kunnen gebruiken, het echt doen klinken. Het bureau is een Trantoriaanse marionet, en hun ontkenningen zouden, zodra het verhaal dan eenmaal bekend was, nooit krachtig genoeg zijn om de leugen te achterhalen.” „Het klinkt te ingewikkeld,” zei Bort.

„Onzin. De ene keer kunnen ze het niet bekend laten worden en de andere keer laten ze het wel bekend worden.”

„Ze kunnen het niet bekend laten worden als een serieuze wetenschappelijke conclusie, of het als zodanig het bureau maar laten bereiken,” zei Fife geduldig. „Ze kunnen het laten uitlekken als een gerucht. Snap je dat niet?”

„Waarom verdoet de oude Abel dan zijn tijd met naar de ruimteonderzoeker te speuren?”

„Verwacht jij dat hij aan de grote klok ging hangen dat hij hem had? Wat Abel doet en wat Abel schijnt te doen, zijn twee verschillende dingen.”

„Nou,” zei Rune, „als je gelijk hebt, wat doen wij dan?”

„Wij zijn van het gevaar op de hoogte,” zei Fife, „en dat is het voornaamste. Als wij kunnen, zullen we die ruimteonderzoeker opsporen. We moeten alle bekende agenten van Trantor goed in de gaten houden, zonder werkelijk tussenbeide te komen. Uit hun handelingen kunnen wij misschien de loop van de komende gebeurtenissen afleiden. Wij moeten op Florina elke propaganda de kop indrukken die neerkomt op de vernietiging van de planeet. Het eerste het beste zwakke gerucht moet onmiddellijk gevolgd worden door de felste tegenactie. Vooral moeten we een blijven. In mijn ogen is dat het hele doel van deze bijeenkomst; het vormen van een gemeenschappelijk front. Wij zijn allen gesteld op continentale autonomie, en ik ben ervan overtuigd dat ik daar wel de grootste voorstander van ben. Dat wil zeggen, onder normale omstandigheden. Maar dit zijn geen normale omstandigheden. Zien jullie dat in?”

Min of meer met tegenzin,want continentale autonomie was niet zo maar iets wat overboord kon worden gezet, zagen zij dat in.

„Dan,” zei Fife, „zullen we op de tweede zet wachten.”

Dat was een jaar tevoren geweest. Ze waren uiteengegaan en wat gevolgd was, was het vreemdste en grootste fiasco dat de Edele van Fife in een betrekkelijk lange en een meer dan betrekkelijk vermetele loopbaan geleden had. Er volgde geen tweede zet. Zij kregen geen verdere brieven. De ruimteonderzoeker bleef onopgespoord, terwijl Trantor te hooi en te gras bleef zoeken. Er was op Florina geen spoor te bekennen van apocalyptische geruchten, en de oogst en het verwerken van kyrt gingen op de oude voet voort. De Edele van Rune begon Fife om de week te bellen. „Fife,” vroeg hij dan, „is er nog iets nieuws?” Zijn dikke lichaam trilde dan van vreugde en uit het inwendige ervan borrelde dan een traag gegrinnik op.

Fife liet het somber en flegmatiek over zich heengaan. Wat kon hij doen? Keer op keer ploos hij de feiten uit. Maar het had geen zin. Er ontbrak iets. Er ontbrak een vitale factor. En toen ontplofte het ineens en had hij het antwoord. Hij wist dat hij het antwoord had en het was wat hij niet had verwacht. Opnieuw had hij een vergadering belegd. De chronometer stond nu op een minuut voor half drie.

Ze begonnen te verschijnen. Eerst Bort, met samengeperste lippen en een van een nijnagel voorziene vinger die krassend over zijn met grijze baardstoppels bedekte wang streek. Toen Steen, met een gezicht, dat er pas ontdaan van alle verf, bleek en ongezond uitzag. Balle, onverschillig en vermoeid, zijn wangen ingevallen, zijn leunstoel goed van kussens voorzien, een glas warme melk naast zich. Tenslotte Rune, die twee minuten te laat was en met vochtige lippen en een chagrijnige uitdrukking op zijn gezicht opnieuw in de nacht zat. Deze keer was de verlichting om hem heen zover getemperd dat hij als een vage gedaante in een kubus van schaduw zat die Fife’s lampen niet zouden hebben kunnen verlichten, al zouden ze de energie van de Sarkse zon hebben gehad.

„Edelen!” begon Fife. „Vorig jaar heb ik een theorie opgebouwd over een veraf en gecompliceerd gevaar. Door dat te doen, ben ik in een valkuil terechtgekomen. Het gevaar bestaat, maar het is niet veraf. Het is dicht bij ons, heel dichtbij. Een van jullie weet al wat ik bedoel. De anderen zullen er spoedig achter komen.”

„Wat bedoel je dan?” vroeg Bort kort.

„Hoogverraad!” beet Fife hem toe.

10. De vluchteling

Myrlyn Terens was geen actief man. Hij hield dat zichzelf voor als een excuus, aangezien hij, nu hij de ruimtehaven verliet, tot de ontdekking kwam dat zijn geest verlamd was. Hij moest heel zorgvuldig lopen. Niet te langzaam, of hij zou de schijn opwekken dat hij treuzelde, niet te vlug, of hij zou de schijn opwekken dat hij enorm veel haast had. Nee, hij moest met de pittige passen van een ordebewaarder lopen, een ordebewaarder die bezig was zijn plicht uit te oefenen en op het punt stond in zijn grondwagen te stappen.

Kon hij maar in een grondwagen stappen! Het besturen van zo’n voertuig paste helaas niet in het opvoedingsschema van een Floriniaan, zelfs niet in dat van een Floriniaans dorpshoofd, dus probeerde hij onder het lopen na te denken, wat hem niet lukte. Hij had daarvoor stilte en rust nodig. En hij voelde zich bijna te zwak om te lopen.

Hij mocht dan misschien geen actief man zijn, maar hij had nu een dag en een nacht, plus een gedeelte van de erop volgende dag snel gehandeld. Dit had alle in zijn leven verzamelde moed verbruikt. Maar toch durfde hij er niet mee op te houden. Als het nacht was geweest, zou hij een paar uur tijd hebben gehad om na te denken, maar het was nog vroeg in de middag. Als hij een grondwagen kon besturen, zou hij binnen korte tijd een flink eind van de stad af kunnen zijn. Juist lang genoeg om wat na te denken voordat hij een beslissing voor zijn volgende stap nam. Maar hij had alleen maar zijn benen. Als hij maar kon denken. Dat was het. Als hij maar kon denken. Als hij alle beweging en alle actie maar tijdelijk kon verbannen. Als hij tussen twee tijdstippen door het heelal maar kon grijpen en tot stilstand dwingen, terwijl hij diep over de dingen nadacht.

Er moest een manier zijn.

Hij bereikte de welkome schaduw van de Benedenstad. Hij liep stijf, zoals hij de patrouilleleden had zien lopen. Afgemeten zwaaide hij zijn neuronische zweep. De straten waren leeg. De inboorlingen zaten in hun verblijven. Des te beter. Het dorpshoofd koos zijn huis zorgvuldig uit. Het zou het beste zijn een van de betere te kiezen, eentje met stroken gekleurde plastic-stenen en gepolariseerd glas in de ramen. De mensen van de lagere orden waren gemelijk. Zij hadden minder te verliezen. Een man van een betere stand, zou niet weten hoe vlug hij hem moest helpen.

Hij liep over een kort pad naar zo’n huis toe. Het stond een eindje van de straat af, ook weer een teken van rijkdom. Hij wist dat het niet nodig was op de deur te bonzen of in te breken. Terwijl hij op de deur toeliep, had hij achter een van de ramen beweging gezien. De jaren hadden een Floriniaan geleerd de nadering van een ordebewaarder te ruiken. De deur zou wel worden opengedaan.

Die werd opengedaan...

In de deuropening verscheen een meisje, haar ogen witomrande kringen. Ze zag er klungelig uit in een jurkje waarvan de opschik op een vastberaden poging van haar ouders wees om hun status van iets meer dan het gewone slag Floriniaans uitschot, op te houden. Ze ging een eindje opzij om hem te laten passeren en haar adem kwam snel tussen haar geopende lippen door.

Het dorpshoofd beduidde haar dat ze de deur moest sluiten. „Is je vader thuis, meisje?”

„Pa!” schreeuwde ze. Toen hijgde ze: „Ja, meneer.” „Pa dook in verontschuldigende houding op uit een andere kamer. Langzaam kwam hij in zijn richting. Het was voor hem niets nieuws dat er een ordebewaarder aan de deur was. Het was eenvoudig veiliger om hem door een jong meisje binnen te laten. Zij liep minder kans om zonder pardon te worden neergeslagen dan hijzelf, als de ordebewaarder toevallig nijdig was.

„Je naam?” vroeg het dorpshoofd.

„Jacof, meneer.”

In een van de zakken van het uniform van het dorpshoofd zat een dun notitieboekje. Het dorpshoofd klapte het open, staarde er een ogenblik in, zette toen een kruisje achter een naam en zei: „Jacof! Ja! Ik wil elk lid van het huisgezin zien. Vlug!”

Als hij ruimte had kunnen vinden voor een andere emotie dan een gevoel van hopeloze benauwdheid, dan zou Terens zich bijna hebben verheugd. Hij was niet immuun voor de verleidelijke genoegens van gezag.

Ze kwamen binnen. Een magere vrouw, bezorgd, een kind van een jaar of twee spartelend in haar armen. Toen het meisje dat hem had binnengelaten, en een jonger broertje.

„Is dat alles?”

„Iedereen, meneer,” zei Jacof nederig.

„Mag ik de baby verzorgen?” vroeg de vrouw op bezorgde toon. „Het is haar tijd. Ik wilde haar juist naar bed brengen.” Ze hield het kindje voor zich uit, alsof de aanblik van jonge onschuld het hart van een ordebewaarder zou kunnen vermurwen.

Het dorpshoofd keek niet naar haar.

Een echte ordebewaarder, veronderstelde hij, zou dat ook niet hebben gedaan, en hij was een ordebewaarder.

„Leg het neer,” zei hij, „en geef het een suikerstaaf om het rustig te houden. Nu jij, Jacof!”

„Ja, meneer.”

„Jij bent een jongen die verantwoordelijkheid draagt, niet?”

Een inboorling, van welke leeftijd dan ook, was natuurlijk een jongen.

„Ja, meneer.” Jacofs ogen verhelderden en zijn schouders gingen wat naar achteren. „Ik werk bij de administratie van het voedsel-bewerkings centrum. Ik ben op de hoogte van wiskunde, staartdelingen en logaritmen.”

Ja, dacht het dorpshoofd, ze hebben je laten zien hoe je logaritmetafels moet gebruiken en je verteld hoe je het woord moet uitspreken.

Hij kende het type. De man was waarschijnlijk trotser op zijn logaritmen dan een edele op zijn jacht. Het polaroid in zijn ramen was het gevolg van zijn logaritmen en de gekleurde stenen getuigden van zijn staartdelingen. Zijn minachting voor de ongeletterde inboorlingen was waarschijnlijk gelijk aan die van de gemiddelde edele voor alle inboorlingen, en zijn haat zou nog heviger zijn aangezien hij tussen hen moest leven en door zijn superieuren voor een van hen werd aangezien.

„Je gelooft in de wet nietwaar, jongen, en ook in de goede edelen?”

Het dorpshoofd bleef de indruk wekken alsof hij zijn notitieboekje raadpleegde.

„Hij is een goeie man,” barstte de vrouw los. „Hij heeft nog nooit moeilijkheden gehad. Hij houdt zich niet op met het uitschot. En ik evenmin. De kinderen ook niet. Wij...”

Met een kort gebaar legde Terens haar het zwijgen op. „Ja. Ja. Luister nu goed, jongen, ik wil dat je hier gaat zitten en precies doet wat ik zeg. Ik wil een lijst hebben van iedereen die jij in dit blok kent. Namen, adressen, wat ze doen en wat voor soort jongens het zijn. Vooral het laatste. Is er een lastpost bij, dan wil ik dat weten. Wij gaan grote schoonmaak houden. Begrepen?”

„Ja, meneer. Ja, meneer. Om te beginnen hebben we Husting. Die woont een blok verderop. Hij...”

„Zo niet, jongen. Jij daar, haal een vel papier voor hem. Ga daar nu zitten en schrijf het allemaal op. Alles. Schrijf langzaam want ik kan de hanenpoten van inboorlingen moeilijk ontcijferen.”

„Ik heb een geoefende hand, meneer.”

„Bewijs dat dan maar.”

Jacof ging langzaam en zorgvuldig aan het werk. Zijn vrouw keek over zijn schouder toe.

Tegen het meisje dat hem had binnengelaten, zei Terens: „Ga naar het raam en laat me weten als er andere ordebewaarders deze kant uitkomen. Ik wil ze spreken. Maar pas op dat jij ze niet roept. Jij vertelt me het alleen.”

En toen kon hij zich eindelijk ontspannen. Te midden van het gevaar had hij voor zichzelf een tijdelijk veilig hoekje weten te maken.

Op het zuigende geluid van de baby in de hoek na, heerste er betrekkelijke stilte. Hij zou tijdig voor de nadering van de vijand gewaarschuwd worden om een kans tot ontsnappen te hebben. Nu kon hij tenminste denken.

In de eerste plaats was zijn rol als ordebewaarder zo ongeveer afgelopen. Er waren ongetwijfeld wegversperringen bij alle mogelijke uitgangen van de stad, en ze wisten dat hij geen gecompliceerder transportmiddel kon gebruiken dan een diamagnetische scooter. Het zou niet lang duren of het zou tot de stompe hersenen van de ordebewaarders door dringen dat zij hun man alleen door een systematisch, blok voor blok en huis voor huis afzoeken van de stad zouden kunnen vinden. Wanneer zij tenslotte daartoe besloten, zouden ze ongetwijfeld bij de buitenwijken beginnen en zo naar binnen werken. Was dat het geval, dan zou dit huis een van de eerste zijn die werden uitgekamd, dus was zijn tijd bijzonder beperkt.

Ondanks het opvallende zwart en zilver was het ordebewakeruniform tot nu toe nuttig geweest. De inboorlingen zelf hadden het niet in twijfel getrokken. Zij hadden niet stilgestaan bij zijn bleke Floriniaanse gezicht; zij hadden zijn uiterlijk niet bestudeerd. Het uniform was voldoende geweest. Het zou echter niet lang duren of de achtervolgende honden zouden dat feit gaan beseffen. Zij zouden op het idee komen om onder de bevolking instructies te verspreiden elke ordebewaarder vast te houden die zich niet behoorlijk kon identificeren, vooral eentje met een blanke huid en zandkleurig haar. Voorlopige signalementen zouden worden uitgegeven aan alle wettige ordebewaarders. Er zouden beloningen in het vooruitzicht worden gesteld. Misschien zou er maar een inboorling op de honderd zijn die moedig genoeg was om het uniform aan te vallen, ongeacht hoe duidelijk onecht de man was die erin zat. Een op de honderd zou echter voldoende zijn.

Hij zou zijn vermomming als ordebewaarder er dus aan moeten geven.

Dat was een. En dan nog iets anders. Van nu af zou hij nergens op Florina veilig zijn. Het vermoorden van een ordebewaarder was de grootste misdaad die bestond, en na vijftig jaar zou de jacht, als hij het tenminste zo lang kon uithouden, nog met dezelfde felheid voortduren. Hij zou Florina dus moeten verlaten. Maar hoe?

Nou, hij gaf zichzelf nog een dag te leven. Dit was een royale schatting. Het hield in dat de ordebewaarders buitengewoon stom waren en hijzelf buitengewoon veel geluk had. In zekere zin was dit een voordeel. zo’n vierentwintig uur leven was niet veel om te riskeren. Het betekende dat hij risico’s kon nemen waaraan iemand die bij zijn volle verstand was, zelfs niet kon denken. Hij stond op.

Jacof keek op van zijn papier. „Ik ben nog niet klaar, meneer. Ik schrijf heel zorgvuldig.”

„Laat me eens kijken wat je hebt neer gekladderd.” Hij bekeek het papier, gaf het terug en zei: „Zo is het wel genoeg. Mochten er nog andere ordebewaarders komen, verknoei hun tijd dan niet met te zeggen dat je al een lijst hebt gemaakt. Ze hebben haast en mogelijk hebben ze andere taken voor jou. Doe precies wat ze zeggen. Zijn er soms al in aantocht?”

Het meisje bij het raam zei: „Nee, meneer. Zal ik even op straat gaan kijken?”

„Dat is niet nodig. Laat eens kijken. Waar is de dichtstbijzijnde lift?”

„Een kleine halve kilometer naar links, als u de deur uitkomt. U kunt...”

„Ja, ja. Laat me uit.”

Juist op het ogenblik dat de deur van de lift piepend achter het dorpshoofd dichtschoof, kwam er een afdeling ordebewaarders de straat in. Hij kon zijn hart voelen bonken. De systematische speurtocht nam blijkbaar een aanvang en ze zaten hem dicht op de hielen.

Een minuut later stapte hij, nog steeds met bonkend hart, de lift uit en de Bovenstad in. Hier zou geen dekking zijn. Geen pilaren. Geen beton dat hem van boven aan het oog onttrok. Hij voelde zich als een bewegende zwarte vlek in het felle licht tussen de bonte gebouwen. Hij had het gevoel dat hij aan alle kanten van vijf kilometer afstand zichtbaar was en van uit de lucht op een afstand van wel tien kilometer. Overal schenen grote pijlen naar hem te wijzen.

Er waren geen ordebewaarders te zien. De edelen die hem passeerden, keken door hem heen. Voor een Floriniaan was een ordebewaarder een angstaanjagend iemand, voor een edele echter was hij totaal niets. Als iets hem zou kunnen redden, dan was dat het.

Hij had een vaag idee van de geografie van de Bovenstad. Ergens in dit gedeelte lag het stadspark. De meest logische stap zou zijn geweest de weg te vragen, de volgende meest logische het eerste het beste behoorlijk grote gebouw binnen te stappen en vanaf verscheidene op de bovenverdiepingen gelegen terrassen uit te kijken. Het eerste was onmogelijk. Geen enkele ordebewaarder zou de weg hoeven te vragen. Het tweede was te riskant. In een gebouw zou een ordebewaarder opvallen. Te veel opvallen.

Hij koos eenvoudig de richting die hij zich herinnerde van de plattegronden van de Bovenstad die hij eens had gezien. Die keus was goed. Het was onmiskenbaar het stadspark dat hij na vijf minuten bereikte.

Het stadspark was een kunstmatig aangelegde tuin met een oppervlakte van ongeveer een halve vierkante kilometer. Op Sark zelf had het stadspark een overdreven reputatie voor veel dingen, die varieerden van herderlijke vrede tot nachtelijke orgieën. Op Florina dachten de Florinianen die er vaag van hadden gehoord, dat het tien tot honderd keer groter en honderd tot duizend keer weelderiger was dan in werkelijkheid.

Die werkelijkheid was aangenaam genoeg. In het zachte klimaat van Florina was het het hele jaar groen. Het bezat gazons, stroken bos en stenen grotten. Er was een vijver met siervissen erin en een nog groter bassin waarin kinderen konden spelen. ’s Avonds was het een zee van gekleurd licht tot de lichte regen begon te vallen. Het was er het drukst tussen de schemering en de regen. Er werd gedanst, er waren driedimensionale voorstellingen en paartjes die zichzelf verloren op de kronkelige paden. Terens was er nog nooit in geweest. De onechtheid ervan vond hij al afstotend zodra hij het park betrad. Hij wist dat de grond en de stenen waarop hij liep, het water en de bomen om hem heen, allemaal op een spiegelgladde laag beton rustten, en dat ergerde hem. Hij dacht aan de kyrtvelden, lang en vlak, en aan de bergketens van het zuiden. Hij verachtte de vreemdelingen die te midden van al die luister stukjes speelgoed voor zichzelf hadden gebouwd.

Een half uur lang liep Terens doelloos over de paden. Wat hij moest doen, moest hij in het stadspark doen. Maar zelfs hier zou het misschien onmogelijk zijn. Ergens anders was het beslist onmogelijk.

Niemand zag hem. Niemand was zich van hem bewust. Daar was hij zeker van. De mannelijke en vrouwelijke edelen die hem passeerden, mochten ze gerust vragen: „Hebt u gisteren een ordebewaarder in het park gezien?”

Ze zouden alleen maar grote ogen opzetten. Men zou hun net zo goed kunnen vragen of ze soms een boom-elf over het pad hadden zien draven.

Het park was te rustig. Hij voelde het gevoel van paniek in zich groeien. Hij liep een trap op tussen een paar rotsblokken en daalde daarna af, in de komvormige holte die omgeven was door kleine grotten, bestemd om beschutting te bieden aan paartjes die ’s avonds door de regen werden overvallen. (Er werden er meer overvallen dan alleen aan het toeval kon worden toegeschreven.) En toen zag hij wat hij zocht.

Een man! Een edele, beter gezegd, die snel heen en weer liep. Met scherpe halen rookte hij het laatste eindje van een sigaret, dat hij tenslotte in een asbak wierp waar het een ogenblik stil bleef liggen en toen met een flits verdween. Hij keek op zijn horloge. Er was niemand anders in de holte. Het was een plaats die geknipt was voor de avond en de nacht. De edele wachtte op iemand, dat was wel duidelijk. Terens keek om zich heen. Niemand was achter hem de trap op gekomen.

Misschien waren er andere trappen. Dat zou zeker wel het geval zijn. Enfin, dat hinderde niet. Hij kon deze kans niet laten lopen.

Hij liep naar de edele toe. De edele zag hem natuurlijk niet, tot Terens zei: „Pardon.”

Het was beleefd genoeg, maar een edele is niet gewend dat een ordebewaarder, hoe beleefd dan ook, zijn elleboog aanraakt.

„Wat moet dat?” zei hij.

Terens liet de eerbied noch de drang uit zijn toon verdwijnen (houd hem aan de praat. Houd zijn ogen een halve minuut op je gericht!).

„Deze kant uit, meneer,” zei hij. „Het is in verband met de moordenaar naar wie door de hele stad wordt gezocht.”

„Waar heb je het over?”

„Een ogenblikje maar.”

Onopvallend had Terens zijn neuronische zweep voor de dag gehaald. De edele zou die nooit zien. De zweep zoemde even, de edele verstijfde en viel neer.

Het dorpshoofd had nog nooit eerder een hand tegen een edele opgeheven. Het verbaasde hem hoe misselijk en schuldig hij zich voelde.

Er was nog steeds niemand te zien. Hij sleepte het verstijfde lichaam met de verglaasde, starende ogen de dichtstbijzijnde grot in. Hij sleepte het naar het ondiepe gedeelte van de grot. Hij kleedde de edele uit, rukte de kleren met moeite van de verstijfde armen en benen. Hij trok zijn eigen stoffige, bezwete ordebewakeruniform uit en hees zich in het ondergoed van de edele. Voor het eerst voelde hij kyrtweefsel als een deel van zichzelf tussen zijn vingers.

Toen de rest van de kleren en de schedelkap van de edele. De laatste was nodig.

Schedelkappen waren bij de jongeren niet meer in de mode, maar sommigen droegen ze nog. En gelukkig was deze edele een van hen. Voor Terens was het een noodzaak, omdat zijn blonde haar de maskerade zinloos zou hebben gemaakt.

Hij trok de kap stevig over zijn oren. Toen deed hij wat hij moest doen. Het doden van een ordebewaarder was, besefte hij plotseling, per slot van rekening toch niet de grootste misdaad.

Hij stelde zijn straalpistool in op de maximumstraling en richtte het toen op de bewusteloze edele. Na tien seconden was er niets meer over dan een verkoolde massa.

Het zou identificatie bemoeilijken en de achtervolgers verwarren. Hij reduceerde het ordebewakeruniform met het straalpistool tot een poederachtige witte as en verzamelde toen de geblakerde zilveren knopen en gespen. Ook dat zou de zaak bemoeilijken. Misschien schonk het hem alleen maar een uur extra, maar ook dat was het waard.

En nu zou hij er zonder uitstel vandoor moeten. Aan de ingang van de grot bleef hij een ogenblik staan om te snuiven. Het straalpistool werkte fantastisch schoon. Slechts uiterst vaag was de geur van verbrand vlees te ruiken, en de lichte bries zou die binnen enkele ogenblikken hebben verdreven. Toen hij een trap afliep, kwam hij een meisje tegen dat naar boven ging. Een ogenblik sloeg hij uit gewoonte zijn ogen neer. Per slot van rekening was het een dame. Nog juist bijtijds keek hij echter weer op om te zien dat ze jong was en er heel goed uitzag, en dat ze haast scheen te hebben.

Hij klemde zijn kaken op elkaar. Ze zou hem natuurlijk niet vinden. Maar ze was aan de late kant, anders zou hij niet zo op zijn horloge hebben gekeken. Misschien zou ze denken dat hij genoeg had gekregen van het wachten en was weggegaan. Hij begon wat sneller te lopen. Hij voelde er weinig voor dat ze hem ademloos achterna kwam om te vragen of hij een jongeman had gezien.

Hij verliet het park, nog steeds zonder doel. Er verstreek weer een half uur.

Wat nu? Hij was geen ordebewaarder meer, maar een edele. Maar wat nu?

Op een pleintje met een gazon waarin zich een fontein bevond, bleef hij staan. Er was een reinigingsmiddel in het water gedaan, zodat het in allerlei kleuren van de regenboog schuimde. Hij leunde tegen de eromheen lopende reling, zijn rug naar de in het westen staande zon gekeerd, en langzaam wierp hij een voor een de geblakerde zilveren voorwerpen het water in. Terwijl hij dit deed, dacht hij aan het meisje dat hij op de trap was tegengekomen. Ze was erg jong geweest. Toen dacht hij aan de Benedenstad en het korte berouw dat hij had gevoeld, verdween.

De zilveren overblijfsels waren weg en zijn handen waren leeg. Langzaam begon hij zijn zakken te doorzoeken, terwijl hij zijn best deed het zo natuurlijk mogelijk te laten schijnen. De inhoud van de zakken was niet bijzonder ongebruikelijk. Een boekje sleutelstrookjes, wat muntstukken, een identiteitsbewijs. (Zelfs de edelen hadden dat bij zich! Maar zij hoefden het niet te laten zien aan de eerste de beste ordebewaarder die langs kwam.) Zijn nieuwe naam was blijkbaar Alstare Deamone. Hij hoopte dat hij er geen gebruik van zou hoeven te maken. Er waren maar tienduizend mannen, vrouwen en kinderen in de Bovenstad. De kans dat hij iemand zou tegenkomen die Deamone kende, was niet groot, maar evenmin gering. Hij was negenentwintig. Opnieuw voelde hij zich misselijk worden bij de gedachte aan wat hij had achtergelaten in de grot, en hij probeerde het gevoel te onderdrukken. Een edele was een edele. Hoeveel negenentwintig jarige Florinianen waren door hen of op aanwijzing van hen om het leven gebracht? Hoeveel negenjarige Florinianen?

Hij had ook een adres, maar dat zei hem niets. Zijn geografische kennis van de Bovenstad was uiterst gering.

Hela!

Een kleurenfoto van een jongetje van een jaar of drie, in pseudo-driedimensionaal. De kleuren glansden op toen hij de foto uit het etuitje haalde, en verflauwden toen hij die terugstak. Een zoontje? Een neefje? Er was dat meisje in dat park geweest, dus kon het geen zoon zijn, wel?

Of was hij getrouwd? Was het een zogenaamde clandestiene ontmoeting geweest? Zou zo’n ontmoeting overdag plaatsvinden?

Waarom niet? Onder zekere omstandigheden?

Terens hoopte het. Als het meisje met een getrouwde man had afgesproken, dan zou ze niet zo gauw melding maken van zijn afwezigheid. Ze zou aannemen dat hij thuis geen smoesje had kunnen verzinnen om weg te komen. Dat zou hem tijd geven.

Nee, dat zou niet het geval zijn. Ogenblikkelijk voelde hij zich weer bedrukt. Verstoppertje spelende kinderen zouden de overblijfselen vinden en het gillend op een lopen zetten. Dat zou bijna zeker binnen vierentwintig uur gebeuren.

Opnieuw wijdde hij zijn aandacht aan de inhoud van de zakken. Een zakbrevet als jachtpiloot. Hij schonk er geen aandacht aan. Alle Sarkieten die in betere doen waren, hadden een eigen jacht dat zij zelf bestuurden. Het was de luxe van deze eeuw.

Tenslotte vond hij een paar strookjes Sarks geld. Aha, dat was iets wat misschien van pas zou kunnen komen.

Hij bedacht dat hij niet gegeten had sinds de vorige avond bij de bakker. Wat gauw kon men zich toch bewust worden van honger.

Plotseling wijdde hij zijn aandacht weer aan het jachtbrevet. Wacht eens, het jacht was, nu de eigenaar dood was, natuurlijk niet in gebruik. En het was zijn jacht. Het nummer van de hangar was zesentwintig op haven negen. Nou... Waar was haven negen?

Hij had er niet het flauwste benul van. Hij liet zijn voorhoofd tegen de koelte van de gladde reling rondom de fontein rusten. Wat nu? Wat nu?

Hij schrok van de stem. „Hallo,” zei de stem. „Je bent toch niet ziek?”

Terens keek op. Het was een oudere edele. Hij rookte een lange sigaret met aromatische tabak, en aan een gouden armband hing een groen soort steen. Hij keek hem aan met een vriendelijke belangstelling die Terens een ogenblik sprakeloos maakte, tot hij zich bewust werd dat hij nu ook tot de clan behoorde. Onder elkaar zouden de edelen best fatsoenlijke menselijke wezens kunnen zijn.

„Ik rust alleen maar wat uit,” zei het dorpshoofd. „Ik had besloten een wandelingetje te maken en had toen geen erg meer in de tijd. Ik vrees dat ik nu te laat ben voor een afspraak.” Hij maakte een korzelig gebaar met zijn hand.

Het Sarkse accent kon hij vrij goed imiteren omdat hij er zolang mee te maken had gehad, maar hij beging niet de vergissing het te overdrijven. Overdrijving was makkelijker te ontdekken dan onvolkomenheid.

De ander zei: „Je zit zeker zonder skeeter, he?” Hij was de oudere man, geamuseerd door de dwaasheid van de jeugd.

„Inderdaad,” beaamde Terens.

„Nou, gebruik die van mij dan maar,” kwam het ogenblikkelijke aanbod. „Hij staat vlak buiten het park geparkeerd. Heb je hem niet meer nodig, dan zet je hem maar op dezelfde plaats. Het eerste uur of zo kan ik hem wel missen.”

Voor Terens was dit bijna ideaal. De skeeters waren bliksemsnel, veel sneller en wendbaarder dan welke grondwagen van de ordebewaarders dan ook. Het enige wat er aan dat ideale mankeerde, was het feit dat Terens ook met zo’n toestel niet overweg kon.

„Van hier tot Sark,” zei hij. Hij kende het bargoens dat de edelen voor bedankt gebruikten, en hij maakte er gebruik van. „Ik denk dat ik maar ga lopen, het is niet ver naar haven negen.” „Nee, dat is niet ver,” beaamde de ander.

Terens was nu nog niets beter af dan eerst. Hij probeerde het opnieuw. „Natuurlijk zou het prettiger zijn als ik er dichterbij was. Op zichzelf is de wandeling naar Kyrt Highway al gezond genoeg.”

„Kyrt Highway? Wat heeft die ermee te maken?”

Keek hij Terens op een eigenaardige manier aan? Het dorpshoofd had plotseling het idee dat er iets niet in orde was met zijn kleren. Vlug zei hij: „Wacht eens! Ik sta te bazelen. Met al dat wandelen ben ik mijn gevoel voor richting een beetje kwijtgeraakt. Laat eens kijken.” Hij keek vaag om zich heen.

„Luister. Je bent nu op Recket Road. Alles wat je te doen hebt, is naar Triffis te gaan, linksaf te slaan en die weg te volgen naar de haven.” Automatisch had hij in de betreffende richting gewezen.

Terens glimlachte. „U hebt gelijk. Ik zal moeten ophouden met dromen en beginnen te denken. Van hier naar Sark, meneer.”

„Je kunt nog steeds mijn skeeter gebruiken.”

„Heel vriendelijk van u, maar...”

Terens liep weg, een beetje te vlug, terwijl hij zijn hand opstak. De edele staarde hem na.

Morgen misschien, wanneer ze het verkoolde lijk in de grot vonden en begonnen te zoeken, zou de edele misschien weer aan dit gesprek denken. Waarschijnlijk zou hij zeggen: „Er was iets vreemds aan hem, als je begrijpt wat ik bedoel. Hij had een eigenaardige manier van spreken en scheen niet te weten waar hij was. Ik durf te wedden dat hij nog nooit van Triffis Avenue had gehoord.” Maar dat zou morgen zijn.

Hij liep in de door de edele aangegeven richting. Enkele ogenblikken later kwam hij bij het glanzende bordje Triffis Avenue, dat bijna kleurloos was tegen de achtergrond van het regenboogkleurige bouwsel waaraan het bevestigd was. Hij sloeg linksaf.

Haven negen wemelde van jongelui in ruimtejacht kostuums, die schenen te bestaan uit hoogoplopende petten en aan de heupen uithollende korte broeken. Terens had het idee dat hij hard in de gaten liep, maar niemand schonk aandacht aan hem. De lucht gonsde van gesprekken, die gekruid waren met termen die hij niet begreep.

Hij vond ligplaats zesentwintig, maar wachtte enkele minuten voordat hij daar heen liep. Hij wilde niet dat er een edele voortdurend in zijn buurt bleef, een edele die misschien een eigen jacht op een van de naburige ligplaatsen zou hebben, die de echte Alstare Deamone van gezicht kende en zich zou afvragen wat een vreemde bij zijn schip moest doen. Toen de omgeving van de ligplaats tenslotte veilig scheen te zijn, liep hij erheen. De neus van het jacht stak uit de hangar het open veld in waaromheen de ligplaatsen waren aangebracht. Hij rekte zijn hals uit om ernaar te kijken. Wat nu?

In de afgelopen twaalf uur had hij drie mensen gedood. Van Floriniaans dorpshoofd was hij gestegen tot ordebewaarder en van ordebewaarder tot edele. Van de Benedenstad was hij naar de Bovenstad gegaan en van de Bovenstad naar een ruimtehaven. Hij was nu zover dat hij een jacht tot zijn beschikking had, een vaartuig dat voldoende ruimtewaardig was om hem naar de veiligheid van elke willekeurige onbewoonde wereld te brengen die in deze sector van de Melkweg lag. Er was maar een bezwaar. Hij kon het jacht niet besturen.

Hij was zo moe als een hond en had honger als een paard. Hij was tot hier toe gekomen en nu kon hij niet verder. Hij stond aan de rand van de ruimte, maar er was geen manier om van die rand los te komen.

De ordebewaarders moesten inmiddels tot de conclusie zijn gekomen dat hij zich nergens in de Benedenstad bevond. Zodra het door hun dikke schedels heen gedrongen was dat een Floriniaan zich in de Bovenstad durf de te wagen, zouden zij daar gaan zoeken. Dan zou het lijk worden gevonden en een nieuwe richting worden ingeslagen. Ze zouden naar een onechte edele gaan zoeken.

En hier was hij dan. Hij was naar het verste hoekje van de doodlopende steeg geslopen, en met zijn rug tegen de muur kon hij alleen maar wachten tot de zwakke geluiden van de achtervolging steeds luider werden, tot de bloedhonden hem tenslotte hadden bereikt.

Zesendertig uur geleden had hij de grootste kans van zijn leven in handen gehad. Nu was de kans weg en zijn leven zou spoedig volgen.

11. De kapitein

Het was pas de tweede keer dat kapitein Racety gedwongen was een passagier zijn wil op te leggen. Was die passagier een van de Grote Edelen zelf geweest, dan zou hij misschien nog steeds op medewerking hebben gerekend. Een Grote Edele mocht dan almachtig zijn op zijn eigen continent, in een ruimtevaartuig zou hij moeten erkennen dat daar maar een meester kon zijn, namelijk de kapitein.

Met een vrouw was dat anders. Onverschillig welke vrouw. En een vrouw die de dochter van een Grote Edele was, was volkomen onmogelijk.

„Juffrouw,” zei hij, „hoe kan ik u toestaan onder vier ogen met hen te spreken?”

Terwijl haar donkere ogen vonken schoten, zei Samia van Fife: „Waarom niet? Zijn ze soms gewapend, kapitein?”

„Natuurlijk niet. Daar gaat het niet om.”

„Iedereen kan begrijpen dat het maar een paar uiterst bange wezens zijn. Ze zijn halfdood van angst.”

„Bange mensen kunnen heel gevaarlijk zijn, juffrouw. Je weet nooit of ze wel verstandig zullen reageren.”

„Waarom houdt u ze dan in angst?” Wanneer zij woedend was, snauwde zij altijd een heel klein beetje. „U laat ze bewaken door drie enorme, met straalpistolen bewapende matrozen, de arme schepsels. Kapitein, ik zal dit niet vergeten.”

Nee, dat zou ze zeker niet, dacht de kapitein. Hij voelde dat hij voor haar begon te wijken.

„Als u het mij toestaat, zou ik u dan mogen vragen wat u precies wilt?”

„Doodeenvoudig. Ik heb het u al verteld. Ik wil hen spreken. Als het Florinianen zijn, zoals ze zeggen, dan kan ik geweldig waardevolle inlichtingen krijgen voor mijn boek. Dit zal mij echter niet lukken als ze te bang zijn om te spreken. Als ik met hen alleen zou kunnen zijn, dan zou het allemaal veel beter gaan. Alleen, kapitein! Kunt u een eenvoudig woord begrijpen? Alleen!”

„En wat zou ik tegen uw vader moeten zeggen, juffrouw, als hij erachter kwam dat ik u toestond onbewaakt in het gezelschap van twee desperate misdadigers te verkeren?”

„Desperate misdadigers! O, Grote Ruimte! Twee arme dwazen die probeerden van hun planeet te ontsnappen en zo weinig verstand bezaten dat ze aan boord stapten van een schip dat naar Sark ging! En hoe zou mijn vader het bovendien te weten moeten komen?”

„Als ze u iets zouden doen, zou hij het te weten komen.”

„Waarom zouden ze mij iets doen?” Haar kleine vuist kwam trillend omhoog, terwijl ze elk atoompje kracht in haar stem legde waarover zij beschikte. „Ik eis het, kapitein.”

Kapitein Racety zei: „Wat denkt u dan hiervan, juffrouw? Ik zal erbij tegenwoordig zijn. Ik zal niet drie matrozen met straalpistolen zijn. Ik zal een man zijn zonder zichtbaar straalpistool. Anders - en nu legde hij al zijn resoluutheid in zijn stem - „zal ik uw eis niet kunnen inwilligen.”

„Goed dan.” Ze was ademloos. „Heel goed. Maar als ik hen door uw toedoen niet aan het spreken krijg, zal ik er persoonlijk voor zorgen dat u geen ruimtevaartuigen meer bestuurt.”

Valona legde haastig haar hand over Riks ogen toen Samia hun cel binnenkwam.

„Wat is er, meisje?” vroeg Samia scherp, voordat ze zich kon herinneren dat zij hen juist op hun gemak wilde stellen.

Valona had grote moeite om de woorden over haar lippen te krijgen. „Hij is niet helemaal bij zijn verstand, juffrouw,” zei ze.

„Hij zou niet weten dat u een dame was. Hij zou u misschien hebben aangekeken. Ik bedoel zonder opzet, juffrouw.”

„Grote goedheid,” zei Samia. „Laat hem kijken.” Toen vervolgde ze: „Moeten ze hier blijven, kapitein?”

„Dacht u soms dat ik ze in een luxehut zou zetten, juffrouw?”

„U zou er in ieder geval voor kunnen zorgen dat ze een minder grimmige cel kregen,” zei Samia.

„Voor u is die grimmig, juffrouw, maar ik ben ervan overtuigd dat die voor hen een luxe betekent. Er is hier stromend water. Vraag hun of dat er in hun hut op Florina was.”

„Nou, zeg dat deze mannen vertrekken.”

De kapitein gaf hun een teken. Ze draaiden zich om en liepen snel weg.

De kapitein zette een lichte aluminium vouwstoel neer die hij had meegebracht. Samia ging erin zitten.

„Sta op,” zei hij bruusk tegen Rik en Valona.

Samia kwam onmiddellijk tussenbeide. „Nee! Laat ze zitten. U moet zich er niet mee bemoeien, kapitein.”

Ze wendde zich tot de twee gevangenen. „Zo, meisje, dus jullie zijn Florinianen.”

Valona schudde haar hoofd. „We komen van Wotex.”

„Je hoeft niet bang te zijn. Het hindert niet dat jullie van Florina komen. Niemand zal jullie kwaad doen.”

„We zijn van Wotex.”

„Maar zie je dan niet dat je vrijwel hebt toegegeven dat jullie van Florina komen, meisje? Waarom bedekte je de ogen van die jongen?”

„Hij mag niet naar een dame kijken.”

„Zelfs niet als hij van Wotex komt?”

Valona zweeg.

Samia liet haar hier even over nadenken. Ze probeerde vriendschappelijk te glimlachen. Toen zei ze: „Alleen Florinianen mogen niet naar dames kijken. Je ziet dus dat je hebt toegegeven van Florina te zijn.”

„Maar hij is dat niet,” viel Valona uit.

„En jij?”

„Ja, ik wel. Maar hij niet. Doe hem niets. Hij is werkelijk geen Floriniaan. Op een dag hebben ze hem gevonden. Ik weet niet waar hij vandaan komt, maar niet van Florina.”

Plotseling was ze heel spraakzaam.

Samia keek haar enigszins verbaasd aan. „Goed, dan zal ik met hem praten. Hoe is je naam, jongen?”

Rik staarde haar aan. Zagen vrouwelijke edelen er zo uit? Zo klein en vriendelijk. En ze rook zo lekker. Hij was heel blij dat ze hem naar haar liet kijken.

„Hoe is je naam, jongen?” herhaalde Samia.

Rik kwam tot leven, maar hij hakkelde hevig bij zijn poging om een woord te vormen.

„Rik,” zei hij tenslotte. Toen dacht hij: Verdraaid, dat is mijn naam niet. Hardop zei hij: „Ik geloof dat ik Rik heet.”

„Weet je het dan niet zeker?”

Valona keek haar met een smartelijke blik aan en wilde iets zeggen, maar Samia legde haar met een korzelig gebaar het zwijgen op.

Rik schudde zijn hoofd. „Ik weet het niet.”

„Ben je een Floriniaan?”

Op dit punt was Rik positief. „Nee. Ik was op een schip. Ik kwam ergens anders vandaan, toen ik hier terechtkwam.”

Hij wilde zijn blik niet van Samia afwenden, maar door haar heen scheen hij het schip te zien. Een klein, heel vriendelijk en huiselijk schip.

„Ik ben met een ruimteschip naar Florina gekomen,” zei hij, „en daarvoor woonde ik op een planeet.”

„Welke planeet?”

Het was alsof de gedachte zich pijnlijk door de smalle mentale kanalen wrong. Toen herinnerde Rik het zich, en hij was blij om het geluid dat zijn stem maakte, een geluid dat hij zo lang niet meer had gekend.

„De Aarde! Ik kom van de Aarde!”

„De Aarde?”

Rik knikte.

Samia wendde zich tot de kapitein. „Waar is die planeet Aarde ergens?”

Kapitein Racety glimlachte kort. „Nooit van gehoord. Neem de jongen maar niet serieus, juffrouw. Een inboorling liegt even makkelijk als hij ademt. Dat is hem aangeboren. Hij zegt maar wat er voor zijn mond komt.”

„Maar hij praat niet als een inboorling.”

Zij wendde zich weer tot Rik. „Waar is de Aarde ergens, Rik?”

„Ik...” Hij drukte een bevende hand tegen zijn voorhoofd. Toen zei hij: „In de buurt van Sirius.” De intonatie van de verklaring maakte er een halve vraag van.

„Er bestaat toch een Sirius, niet?” zei Samia tegen de kapitein.

„Inderdaad. Het verbaast me dat hij wat dat betreft gelijk heeft. Maar dat maakt de Aarde nog niets werkelijker.”

Met nadruk zei Rik: „Maar het is zo. Ik herinner het me. Het is al zo lang geleden dat ik me de dingen kon herinneren. Ik kan niet abuis zijn. Dat kan eenvoudig niet.” Hij draaide zich om en pakte Valona bij de ellebogen, klauwde aan haar mouw. „Lona, zeg tegen ze dat ik van de Aarde kom. Dat is waar. Dat is waar.”

Valona’s ogen waren groot van bezorgdheid. „We hebben hem op een dag gevonden, juffrouw, en toen had hij helemaal geen verstand. Hij kon zichzelf niet aankleden en ook niet praten of lopen. Hij was niets. Van dat ogenblik af is hij zich steeds iets meer gaan herinneren. Tot nu toe is alles wat hij zich heeft herinnerd, Ook waar geweest.” Ze wierp een snelle, angstige blik op het verveelde gezicht van de kapitein. „Het is heel goed mogelijk dat hij van de Aarde komt, edele. Geen tegenspraak bedoeld.”

Het laatste was een sinds onheugelijke tijden gebruikte conventionele frase die elke verklaring die in tegenspraak scheen te zijn met een voorafgaande verklaring van een superieur, vergezelde.

Kapitein Racety bromde: „Volgens dat verhaal kan hij net zo goed midden uit Sark zijn gekomen, juffrouw.”

„Misschien, maar er is iets vreemds aan dit alles,” zei Samia, die zich, heel vrouwelijk, vasthield aan de romantische kant ervan. „Ik weet het zeker... Hoe kwam het dat hij zo hulpeloos was toen je hem vond, meisje? Was hij gewond?”

Valona zei eerst niets. Haar ogen flitsten hulpeloos heen en weer. Eerst naar Rik, wiens vingers in zijn haar klauwden, toen naar de kapitein, die vreugdeloos glimlachte, tenslotte naar Samia, die wachtte.

„Antwoord me, meisje,” zei Samia.

Het was een moeilijk besluit dat Valona moest nemen, maar ze wist geen leugen te bedenken die de waarheid op deze plaats en op dit ogenblik zou kunnen vervangen. Ze zei: „Rik is eens door een dokter onderzocht. Hij zei dat m-mijn Rik behandeld was met een psychische sonde.”

„Behandeld met een psychische sonde!” Samia voelde iets van afkeer in zich opkomen. Ze schoof haar stoel achteruit. Het maakte een piepend geluid over de metalen vloer. „Bedoel je dat hij psychopathisch was?”

„Ik weet niet wat dat betekent, juffrouw,” zei Valona nederig.

„Niet in de zin waarin u denkt, juffrouw,” zei de kapitein bijna op hetzelfde ogenblik. De inboorlingen zijn niet psychopathisch. Hun behoeften en wensen zijn te eenvoudig. Ik heb nog nooit in m’n leven van een psychopathische inboorling gehoord.”

„Maar dan...”

„Het is eenvoudig, juffrouw. Als wij het fantastische verhaal dat het meisje vertelt, accepteren, dan kunnen we alleen maar tot de slotsom komen dat de jongen een misdadiger is geweest, wat volgens mij een vorm is van psychopathie. Is dit zo, dan moet hij behandeld zijn door een van die kwakzalvers die onder de inboorlingen praktiseren, daar bijna het leven bij hebben ingeschoten, en toen op een afgelegen plaats zijn gedeponeerd om ontdekking en vervolging te voorkomen.”

„Maar het moet iemand met een psychische sonde zijn geweest,” zei Samia. „U gelooft toch zeker niet dat inboorlingen in staat zijn die te gebruiken?”

„Misschien niet. Maar u gelooft toch zeker ook niet dat een ervaren dokter zo’n ding zo ondeskundig gebruikt. Het feit dat we op een contradictie stuiten, bewijst dat het verhaal volkomen gelogen is. Als u een goede raad van mij wilt aannemen, juffrouw, laat u dan deze schepsels aan ons over. U ziet dat het nutteloos is iets uit hen te verwachten.”

Samia aarzelde. „Misschien heeft u gelijk.” Ze stond op en keek onzeker naar Rik. De kapitein liep op het vouwstoeltje toe en klapte het hardhandig dicht.

Rik sprong op. „Wacht!”

„Ga uw gang, juffrouw,” zei de kapitein, terwijl hij de deur voor haar openhield. „Mijn mannen zullen hem wel kalmeren.”

Samia bleef op de drempel staan. „Ze zullen hem toch zeker geen pijn doen?”

„Ik betwijfel of hij ons tot het uiterste zal brengen. Hij zal makkelijk genoeg te hanteren zijn.”

„Juffrouw! Juffrouw!” riep Rik. „Ik kan het bewijzen. Ik ben van de Aarde.”

Samia bleef een ogenblik aarzelend staan. „Laten we horen wat hij te zeggen heeft.”

„Zoals u wenst, juffrouw,” zei de kapitein koel. Ze keerde terug, maar niet ver. Een stap van de deur af bleef ze staan.

Rik had een kleur. Terwijl hij zich inspande om zich zoveel mogelijk te herinneren, vertrokken zijn lippen zich tot de karikatuur van een glimlach.

„Ik herinner mij de Aarde,” zei hij. „Die was radioactief. Ik herinner me de verboden zones en de blauwe horizon ’s nachts. De grond gloeide en er wilde niets in groeien. Er waren maar een paar plekjes waarop mensen konden leven. Daarom was ik ruimteonderzoeker. Daarom vond ik het niet erg om in de ruimte te blijven. Mijn wereld was een dode wereld.” Samia haalde haar schouders op.

„Kom, kapitein. Hij ijlt eenvoudig.”

Maar deze keer was kapitein Racety degene die met open mond stond te kijken. „Een radioactieve wereld,” mompelde hij.

„Bedoelt u dat er zoiets bestaat?” zei ze.

„Ja.” Hij keek haar met opgetrokken wenkbrauwen aan. „Ik vraag me af hoe hij daaraan komt.”

„Hoe zou een wereld radioactief en bewoond kunnen zijn?”

„Maar er is er inderdaad een. En die bevindt zich in de buurt van Sirius. Ik herinner me de naam niet. Het zou best kunnen dat het die Aarde is.”

„Het is de Aarde,” zei Rik, trots en vol zelfvertrouwen. „Het is de oudste planeet van de Melkweg. Het is de planeet waaraan het hele menselijke ras ontsproten is.”

„Dat is zo!” zei de kapitein zacht.

„Wilt u zeggen,” zei Samia, „dat het menselijk ras oorspronkelijk van deze Aarde komt?”

„Nee, nee,” zei de kapitein afwezig. „Dat is bijgeloof. Dat is alleen maar hoe ik over die radioactieve planeet heb gehoord. Er wordt beweerd dat het de geboorteplaneet van de mens is.”

„Ik wist niet dat we ook nog een geboorteplaneet hadden.”

„Ik veronderstel dat we ergens moeten zijn begonnen, juffrouw, maar ik betwijfel of er iemand is die kan weten op welke planeet dat is gebeurd.”

Plotseling liep hij met besliste stap op Rik toe. „Wat herinner jij je nog meer?”

Hij voegde er bijna aan toe: „M’n jongen”, maar hij hield het binnen.

„Voornamelijk het schip,” zei Rik, „en het ruimteonderzoek.”

Samia voegde zich bij de kapitein. Ze stonden daar, recht voor Rik, en Samia voelde de opwinding terugkeren.

„Is het dan allemaal waar? Maar hoe is het dan mogelijk dat ze hem met een psychische sonde hebben bewerkt?”

„Met een psychische sonde...” zei kapitein Racety peinzend. „Het lijkt me het beste dat we het hem vragen. Luister, inboorling, man van een andere wereld of wat je ook bent. Hoe komt het dat je bewerkt bent met een psychische sonde?”

Rik keek hem weifelend aan. „Dat zeggen jullie allemaal. Zelfs Lona. Maar ik weet niet wat het woord betekent.”

„Wanneer is er dan een eind gekomen aan je herinneringsvermogen?”

„Dat weet ik niet zeker,” begon hij wanhopig. „Ik was in een ruimtevaartuig.”

„Dat weten we. Ga verder.”

„Het heeft geen nut tegen hem te snauwen, kapitein,” zei Samia. „Op die manier verdrijft u het beetje gezond verstand dat nog in hem aanwezig is.”

Rik werd volkomen in beslag genomen door de worsteling met zijn vage geheugen. Die inspanning liet geen ruimte voor welke emotie dan ook. Tot zijn eigen verbazing zei hij: „Ik ben niet bang voor hem, juffrouw. Ik probeer het me te herinneren. Er was gevaar. Dat weet ik zeker. Groot gevaar voor Florina, maar ik kan me de bijzonderheden ervan niet herinneren.”

„Gevaar voor de hele planeet?” Samia wierp snel een blik op de kapitein.

„Ja. Het zat in de stromingen.”

„Wat voor stromingen?” vroeg de kapitein.

„De stromingen van de ruimte.”

De kapitein spreidde zijn handen uit en liet ze toen zakken. „Dit is krankzinnig.”

„Nee. nee. Laat hem verder gaan.” Samia begon weer geloof in hem te stellen. Haar lippen waren gescheiden, haar donkere ogen glansden, en kuiltjes tussen wangen en kin wekten het idee op dat zij glimlachte. „Wat zijn de stromingen van de ruimte?”

„De verschillende elementen,” zei Rik vaag. Dat had hij al eerder verklaard. Hij wilde daar niet weer over beginnen. Hij sprak snel, bijna onsamenhangend, alsof hij gedreven werd door de gedachten die bij hem opkwamen. „Ik stuurde een bericht naar het plaatselijke kantoor op Sark. Ik herinner me dat heel duidelijk. Ik moest voorzichtig zijn. Het was een gevaar dat verder reikte dan Florina. Ja. Verder dan Florina. Het was even groot als de Melkweg. Het moest zorgvuldig worden behandeld.”

Hij scheen alle contact te hebben verloren met hen die naar hem luisterden, in een wereld van het verleden te leven waarvoor op sommige plaatsen een gordijn werd weggerukt. Valona legde een kalmerende hand op zijn schouder en zei: „Niet doen!” Maar zelfs daarop reageerde hij niet.

„Op de een of ander manier,” vervolgde hij ademloos, „werd mijn bericht onderschept door een beambte op Sark. Het was een vergissing. Ik weet niet hoe het gebeurde.”

Hij fronste zijn wenkbrauwen. „Ik ben ervan overtuigd dat ik het op de enige golflengte van het bureau uitzond naar het plaatselijke kantoor. Denkt u dat de sub-ether kon zijn afgetapt?” Het verbaasde hem niet eens dat het woord sub-ether zo makkelijk uit zijn mond kwam.

Hij zou op een antwoord hebben kunnen wachten, maar zijn ogen namen nog steeds niets van zijn omgeving waar. „In elk geval wachtten ze mij op toen ik op Sark landde.” Opnieuw een pauze, deze keer lang en peinzend. De kapitein deed niets om die te verbreken; hij scheen zelf in gedachten verzonken te zijn.

„Door wie werd je opgewacht?” vroeg Samia. „Door wie?”

„Ik... ik weet het niet,” zei Rik. „Ik kan het me niet herinneren. Niet door iemand van het kantoor. Het was iemand van Sark. Ik herinner me dat ik met hem sprak. Hij was van het gevaar op de hoogte. Hij sprak erover. Ik weet zeker dat hij erover sprak. We zaten samen aan een tafel. Ik herinner me die tafel. Hij zat tegenover me. Het is zo helder als de ruimte. We spraken een hele poos met elkaar. Het komt mij voor dat ik niet al te bereid was bijzonderheden te verstrekken. Daar ben ik zeker van. Ik zei dat ik eerst het kantoor wilde spreken. En toen...”

„Ja?” drong Samia aan.

„Hij deed iets. Hij... Nee, verder wil er niets komen. Verder wil er niets komen!”

Hij schreeuwde de woorden uit en toen was het stil, een stilte die in een anticlimax verbroken werd door het prozaische gezoem van de polscommuno van de kapitein.

„Wat is er?” vroeg hij. De antwoordende stem was schril en uiterst beleefd. „Een bericht van Sark voor de kapitein, met het verzoek dat deze het persoonlijk in ontvangst neemt.”

„Mooi. Ik ben zo aan de sub-etheriek.” Hij wendde zich tot Samia: „Juffrouw, mag ik u erop wijzen dat het nu in elk geval etenstijd is?”

Hij zag dat de jonge vrouw wilde zeggen dat zij geen honger had, erop wilde aandringen dat hij wegging en haar daar achterliet.

Diplomatieker vervolgde hij: „Ook is het tijd om deze schepsels eten te geven. Ze zijn blijkbaar moe en hongerig.”

Samia zag het eveneens. „Ik moet ze weerzien, kapitein.”

De kapitein boog zwijgend. Het zou een toestemming hebben kunnen zijn... Of niet.

Samia van Fife was in de wolken. Haar studies van Florina bevredigden een zekere drang naar intellect in haar, maar de Geheimzinnige Zaak van de met een Psychische Sonde bewerkte Aardman (ze dacht aan de zaak in hoofdletters) deed een beroep op iets veel primitievers. Het wekte de zuiver dierlijke nieuwsgierigheid in haar op. Het was een mysterie!

Er waren drie punten die haar uitermate boeiden. Hieronder bevond zich niet de misschien onder de omstandigheden redelijke vraag of het verhaal van de man eerder een waanvoorstelling of een opzettelijke leugen dan de waarheid was. Iets anders geloven dan de waarheid zou het mysterie kapot maken, en Samia kon dat niet toestaan.

De drie punten waren daarom deze:

l. Wat was het gevaar dat Florina of, beter gezegd, de hele Melkweg bedreigde?

2. Wie was de persoon die de Aardman met een psychische sonde had bewerkt?

3. Waarom had die persoon de psychische sonde gebruikt?

Zij was vastbesloten de zaak tot haar eigen volkomen voldoening op te lossen. Niemand is zo bescheiden dat hij niet,gelooft dat hij een bekwaam amateur-detective is, en Samia was verre van bescheiden.

Zodra haar fatsoen dat maar enigszins toeliet, stond ze na het eten op en haastte ze zich naar de cel van de gevangenen. „Maak de deur open,” zei ze tegen de bewaker.

De matroos bleef kaarsrecht staan en staarde met lege blik en heel eerbiedig voor zich uit. „Als de dame mij vergunt,” zei hij, „wil ik de dame erop wijzen dat de deur niet mag worden opengemaakt.”

Samia hijgde. „Hoe durf je zoiets te zeggen? Als je de deur niet ogenblikkelijk openmaakt, zal de kapitein ervan horen.”

„Als de dame het mij vergunt, wil ik haar erop wijzen dat de deur niet mag worden opengemaakt. Dat is het uitdrukkelijke bevel van de kapitein.”

Ze holde opnieuw naar boven en stormde als een tornado de kapiteinshut binnen. „Kapitein!”

„Juffrouw?”

„Hebt u bevel gegeven dat de Aardman en de inlandse vrouw uit mijn buurt moeten worden gehouden?”

„Ik geloof, juffrouw, dat we hadden afgesproken dat u hen alleen in mijn aanwezigheid zou ondervragen.”

„Voor het diner, ja. Maar u hebt toch gezien dat ze volkomen onschadelijk zijn.”

„Ik heb gezien dat ze onschadelijk schenen te zijn.”

Samia kookte van woede. „In dat geval beveel ik u nu met mij mee te komen.”

„Dat kan niet, juffrouw. De situatie is veranderd.”

„In welk opzicht?”

„Ze moeten worden ondervraagd door de bevoegde autoriteiten op Sark, en tot zolang ben ik van mening dat ze alleen moeten worden gelaten.”

Samia’s onderkaak zakte, maar zij redde die bijna onmiddellijk uit deze onwaardige houding.

„U bent toch zeker niet van plan hen af te leveren aan het Bureau van Floriniaanse Aangelegenheden?”

„Eerlijk gezegd,” zei de kapitein op sussende toon, „was dat oorspronkelijk de bedoeling. Ze hebben zonder toestemming hun dorp verlaten. In feite hebben ze zonder toestemming hun planeet verlaten. Daar komt nog bij dat ze zonder vergunning aan boord van een Sarks ruimtevaartuig zijn gegaan.”

„Dat laatste was een vergissing.”

„O ja?”

„In elk geval kende u al hun misdaden voor ons laatste onderhoud.”

„Maar pas tijdens het onderhoud hoorde ik wat de zogenaamde Aardman te zeggen had.”

„De zogenaamde. U zei zelf dat de planeet Aarde bestond.”

„Ik zei dat die zou kunnen bestaan. Maar juffrouw, mag ik zo vrij zijn te vragen wat u graag zou zien dat er met deze mensen gebeurde?”

„Ik geloof dat het verhaal van de Aardman moet worden onderzocht. Hij spreekt van een gevaar voor Florinianen van de een of andere Sarkiet die met opzet heeft geprobeerd het gevaar voor de bevoegde autoriteiten te verzwijgen. Ik geloof zelfs dat het een zaak voor mijn vader is. Eerlijk gezegd zou ik hem, wanneer de juiste tijd daarvoor is aangebroken, naar mijn vader willen brengen.”

„Verdraaid handig bekeken!” zei de kapitein.

„Bent u sarcastisch, kapitein?”

De kapitein kreeg een kleur. „Neemt u mij niet kwalijk, juffrouw. Ik had het over onze gevangenen. Mag ik misschien ook enkele ogenblikken het woord hebben?”

„Ik weet niet wat u met enkele ogenblikken bedoelt,” antwoordde ze boos, „maar wat mij betreft kunt u van wal steken.”

„Dank u. Allereerst, juffrouw, hoop ik dat u het belang van de onregelmatigheden op Florina niet zult onderschatten.”

„Welke onregelmatigheden?”

„U kunt het voorval in de bibliotheek niet vergeten zijn.”

„Die vermoorde ordebewaarder! Maar kapitein!”

„En vanmorgen is er een tweede ordebewaarder vermoord, juffrouw, plus een inboorling. Het is voor inboorlingen niet erg gebruikelijk ordebewaarders te vermoeiden, en hier is er een die het tweemaal heeft gedaan en nog steeds op vrije voeten is. Opereert hij alleen? Is het een ongeluk of is het allemaal een deel van een zorgvuldig uitgewerkt plan?”

„Blijkbaar gelooft u het laatste.”

„Inderdaad. De moordende inboorling heeft twee handlangers. Hun beschrijving lijkt veel op die van onze twee verstekelingen.”

„Dat hebt u nooit gezegd!”

„Ik wilde u niet ongerust maken, juffrouw. U zult zich echter herinneren dat ik u herhaaldelijk heb verteld dat ze gevaarlijk zouden kunnen zijn.”

„Goed. Wat volgt uit dit alles?”

„Als de moorden op Florina nu eens alleen maar bedoeld waren om de aandacht af te leiden van de patrouillerende ordebewaarders terwijl deze twee aan boord van ons vaartuig glipten.”

„Dat is toch te dwaas.”

„O ja? Waarom zijn ze van Florina weggelopen? Dat hebben we hun niet gevraagd. Laten we veronderstellen dat ze de benen hebben genomen voor de ordebewaarders, aangezien dat de redelijkste veronderstelling schijnt te zijn. Zouden ze dan uitgerekend naar Sark vluchten? En met een schip dat u aan boord heeft? En verder beweert hij ruimteonderzoeker te zijn.”

„Wat is daarmee?” vroeg Samia met gefronste wenkbrauwen.

„Een jaar geleden is er melding gemaakt van een vermiste ruimteonderzoeker. Er werd nooit ruchtbaarheid aan het feit gegeven. Ik wist het natuurlijk, omdat mijn schip tot de vaartuigen behoorde die de nabije ruimte afzochten naar sporen van zijn schip. Degenen die achter deze Floriniaanse ongeregeldheden staan, wie dat dan ook mogen zijn, hebben zich ongetwijfeld van dat feit meester gemaakt, en alleen al de wetenschap dat de zaak van de vermiste ruimteonderzoeker hun bekend is, toont aan welk een hechte en onverwacht efficiente organisatie zij hebben.”

„Het zou best kunnen zijn dat er tussen de Aardman en de vermiste ruimteonderzoeker geen verband bestaat.”

„Geen werkelijk verband, juffrouw, ongetwijfeld. Maar veronderstellen dat er helemaal geen verband tussen hen bestaat, is toch wel een beetje te veel op het toeval vertrouwen. Wij hebben te maken met een bedrieger. Daarom beweert hij dat hij behandeld is met een psychische sonde.”

„O ja?”

„Hoe kunnen wij bewijzen dat hij geen ruimteonderzoeker is? Hij weet van de planeet Aarde alleen maar te vertellen dat die radioactief is. Hij kan geen ruimtevaartuig besturen, hij weet niets af van ruimteonderzoek. En hij probeert zich daaruit te redden door te zeggen dat hij behandeld werd met een psychische sonde. Begrijpt u, juffrouw?”

Samia kon niet direct een antwoord vinden. „Maar waarom?” vroeg ze.

„Om u te laten doen wat u van plan was, juffrouw.”

„Het mysterie onderzoeken?”

„Nee, juffrouw. De man naar uw vader brengen.”

„Ik begrijp het nog steeds niet.”

„Er zijn verscheidene mogelijkheden. In het gunstigste geval zal hij uw vader misschien willen bespioneren, of voor Florina of misschien voor Trantor. Ik kan me voorstellen dat de oude Abel van Trantor hem vast en zeker zou identificeren als een Aardman, al was het alleen maar om Sark in verlegenheid te brengen door naar de waarheid over die verzonnen behandeling met de psychische sonde te vragen. In het ergste geval zal hij uw vaders moordenaar zijn.”

„Kapitein?”

„Juffrouw?”

„Dit is belachelijk!”

„Misschien, juffrouw. Maar is het zo, dan is het departement van veiligheid eveneens belachelijk. U zult zich herinneren dat ik vlak voor het eten werd weggeroepen om een bericht van Sark in ontvangst te nemen?”

„Ja.”

„Dit is het.”

Samia nam het dunne, doorschijnende blaadje met zijn rode letters aan. De tekst luidde:

„Men heeft gemeld dat twee Florinianen zich illegaal toegang tot uw schip hebben weten te verschaffen. Stel hen onmiddellijk in bewaring. Een van hen beweert misschien ruimteonderzoeker en geen Floriniaans inboorling te zijn. U wordt verzocht niet handelend in deze zaak op te treden. U zult verantwoordelijk worden gesteld voor de veiligheid van deze mensen. Zij moeten worden vastgehouden om te worden overgegeven aan het departement van veiligheid. Uiterst geheim. Uiterst dringend.”

Samia had het gevoel alsof ze een klap in haar gezicht had gekregen.

„Het departement van veiligheid,” zei ze.

„Uiterst geheim,” zei de kapitein. „Ik ga al buiten mijn boekje door u dit te vertellen, maar u hebt mij geen keus gelaten, juffrouw.”

„Wat zullen ze met hem doen?” vroeg ze.

„Dat kan ik niet met zekerheid zeggen,” zei de kapitein. „Wel weet ik dat een spion en moordenaar niet op een zachtzinnige behandeling hoeft te rekenen. De kans is groot dat zijn verzonnen verhaaltje gedeeltelijk werkelijkheid wordt en hij te weten zal komen wat een behandeling met een psychische sonde betekent.”

12 De detective

De vier Grote Edelen dachten elk op hun eigen manier over de Edele van Fife. Bort was nijdig, Rune was geamuseerd, Balle was geërgerd en Steen was bang.

Rune sprak het eerst. „Hoogverraad?” zei hij. „Wil je ons bang maken met een frase? Wat heeft het te betekenen? Verraad ten opzichte van jou? Ten opzichte van Bort? Ten opzichte van mijzelf? Door wie en hoe? En om Sarkswil, Fife, deze conferenties vallen precies in de tijd waarin ik normaal slaap.”

„De resultaten,” zei Fife, „zullen je waarschijnlijk nog wel langer uit je slaap houden. Ik heb het niet over verraad ten opzichte van ons, Rune. Ik bedoel verraad ten opzichte van Sark.” „Sark?” zei Bort. „Hoe bedoel je dat?”

„Noem het een mythe. Noem het iets waarin de gemiddelde Sarkiet gelooft.”

„Ik begrijp het niet,” klaagde Steen. ,Jullie schijnen er altijd op uit te zijn elkaar ondersteboven te praten. Werkelijk! Ik wou dat jullie hier nu eens een eind aan maakten.”

„Ik ben het met Steen eens,” zei Balle, wat hem een dankbare blik van Steen bezorgde.

Fife zei: „Ik ben volkomen bereid de zaak onmiddellijk te verklaren. Jullie hebben, naar ik aanneem, van de recente ongeregeldheden op Florina gehoord.”

„De berichten van het departement van veiligheid,” zei Rune, „zeggen dat er verscheidene ordebewaarders zijn gedood. Bedoel je dat soms?”

„Bij Sark,” merkte Bort nijdig op, „als we dan zo nodig een bijeenkomst moeten houden, laten we dan over belangrijke zaken spreken. Vermoorde ordebewaarders! Die verdienen dat ze vermoord worden! Wil jij soms zeggen dat een inboorling eenvoudig op een ordebewaarder kan toelopen en hem de hersens inslaan? Waarom zou een ordebewaarder een inboorling met een wapen in zijn hand zo dichtbij laten komen dat bij er gebruik van kan maken? Waarom werd de inboorling niet op twintig pas afstand verbrand? Bij Sark, ik zou het hele korps ordebewaarders van kapitein tot rekruut door elkaar rammelen en elke stommeling scheepsdienst geven. Het hele korps is een opeenhoping van vet. Ze hebben daar een veel te makkelijk leventje. Ik zeg dat we om de vijf jaar op Florina de staat van beleg moeten afkondigen en de herrieschoppers eruit wegtrappen. Ik zou de inboorlingen flink onder de duim houden, en onze eigen mensen uiterst waakzaam houden.”

„Ben je klaar?” vroeg Fife.

„Voorlopig wel. Maar ik zal erop terugkomen. Ik heb daar ook belangen, weet je. Misschien wel niet zo groot als die van jou, Fife, maar toch groot genoeg om me er druk om te maken.”

Fife haalde zijn schouders op. Hij wendde zich plotseling tot Steen. „En heb jij van de ongeregeldheden gehoord?”

Steen schrok op. „Ja. Ik bedoel dat ik jou zo juist hoorde zeggen...”

„Heb je de aankondigingen van het departement van veiligheid niet gelezen?”

„Nou, eh, om je de waarheid te zeggen,” Steen scheen bijzonder veel belangstelling te koesteren voor zijn lange, puntige vingernagels met het op geraffineerde wijze aangebrachte koperachtige laagje, „ben ik niet altijd in de gelegenheid alle aankondigingen te lezen. Ik wist niet dat dit van mij werd verlangd. Om precies te zijn,” en hij schraapte al zijn moed bij elkaar en keek Fife recht in de ogen, „wist ik niet dat jij mij de wet voorschreef!”

„Dat doe ik ook niet,” zei Fife. „Maar goed, aangezien althans jij geen van de bijzonderheden kent, zal ik ze in het kort voor je opsommen. De rest zal het misschien ook wel interessant vinden.”

Het was verbazingwekkend in hoe weinig woorden de gebeurtenissen van achtenveertig uur gezegd konden worden en hoe nuchter ze konden klinken. Ten eerste was er de onverwachte vraag naar teksten van ruimteonderzoekers geweest. Toen een klap op het hoofd van een hoogbejaarde ordebewaarder die twee uur later aan een gespleten schedel overleden was. Toen een klopjacht die eindigde bij de onaanraakbaren in het hol van een Trantoriaanse agent. Vervolgens was er bij het aanbreken van de dag opnieuw een moord op een ordebewaarder gepleegd, waarna de moordenaar er vandoor was gegaan in het uniform van zijn slachtoffer. Enkele uren later stierf op zijn beurt de Trantoriaanse agent.

„Als je ook nog het allerlaatste brokje nieuws wilt hebben,” besloot Fife, „dan zou je dit aan deze catalogus van schijnbare onbeduidendheden kunnen toevoegen. Enkele uren geleden is in het stadspark van Florina een lijk gevonden, althans de beenderen ervan.”

„Wiens lijk?” vroeg Rune.

„Een ogenblik alsjeblieft. Ernaast lag een hoopje as dat de verkoolde resten van kleren scheen te zijn. Alles wat maar van metaal was, was er zorgvuldig uit verwijderd, maar een onderzoek van de as toonde aan dat het de overblijfselen waren van een uniform van de ordebewakers.”

„Onze vriend de bedrieger?” vroeg Balle.

„Dat is niet waarschijnlijk,” zei Fife. „Wie zou hem in het geheim hebben vermoord?”

„Zelfmoord,” zei Bort boosaardig. „Hoelang verwachtte de idioot uit onze handen te blijven? Ik veronderstel dat dit voor hem een betere dood was. Persoonlijk zou ik zien uit te vissen wie in het korps verantwoordelijk waren voor het feit dat hij zelfmoord kon plegen, en daarna zou ik de schuldigen zelf een straalpistool in de hand drukken.”

„Dat is niet waarschijnlijk,” zei Fife weer. „Als de man zelfmoord pleegde, dan vermoordde hij zichzelf eerst, nam toen zijn uniform, reduceerde het tot as, verwijderde al het zilverwerk en ontdeed zich daarvan. Of anders trok hij eerst zijn uniform uit, veraste het, verwijderde de zilverdelen ervan, verliet de grot naakt of misschien in zijn ondergoed, ontdeed zich van het zilverwerk, kwam terug en doodde zichzelf.”

„Lag het lijk in een grot?” vroeg Bort.

„In een van de vier grotten van het park. Ja.”

„Dan had hij een overvloed aan tijd en een overvloed aan gelegenheid,” zei Bort opstandig. Hij gaf niet graag een theorie op. „Hij zou eerst het zilverwerk eraf kunnen hebben genomen en toen...”

„Heb je ooit geprobeerd de versierselen van het uniform van een ordebewaker af te halen voordat het verast was?” vroeg Fife sarcastisch. „En kun je ook een motief geven, als het lijk dat van de bedrieger was nadat hij zelfmoord had gepleegd? Bovendien heb ik een rapport van de doktoren die de beenstructuur hebben bestudeerd. Het skelet is niet van een ordebewaarder en evenmin van een Floriniaan. Het is van een Sarkiet.”

„Werkelijk?” riep Steen uit.

Balle’s oude ogen gingen wagenwijd open.

Rune’s metalen tanden, die zo nu en dan blikkerend het licht weerkaatsten, voegden wat leven toe aan de kubus van stof waarin hij zat, maar dat verdween zodra hij zijn mond sloot.

Zelfs Bort was sprakeloos.

„Kunnen jullie het volgen?” vroeg Fife. „Nu kun je begrijpen waarom het metaal van het uniform werd verwijderd. Degene die de Sarkiet vermoordde, wilde dat de as werd aangezien voor die van de eigen kleren van de Sarkiet, verwijderd en verast voor de moord, wat dan op zelfmoord zou wijzen of op het resultaat van een particuliere vete die in geen enkel verband stond met onze vriend de bedrieger. Wat hij niet wist, was dat een nauwkeurig onderzoek het verschil kon aantonen tussen het kyrt van Sarkse kleding en het celluliet van het uniform van een ordebewaker, zelfs wanneer daarvan alle versierselen waren verwijderd. Nu, met een dode Sarkiet en de as van het uniform van een ordebewaker, kunnen we alleen maar aannemen dat zich ergens in de Bovenstad een in Sarkse kleding gestoken dorpshoofd bevindt. Onze Floriniaan besloot, nadat hij lang genoeg had rondgelopen in de kleren van een ordebewaarder en tot de slotsom was gekomen dat het gevaar nu te groot werd, een edele te worden. En hij deed dat op de enige manier waarop dat voor hem mogelijk was.”

„Is hij gepakt?” informeerde Bort met dikke tong.

„Nee.”

„Waarom niet? Bij Sark, waarom niet?”

„Hij zal worden gepakt,” zei Fife onverschillig. „Op het ogenblik hebben we ons echter belangrijker dingen af te vragen. Vergeleken daarbij is deze gruwel maar een onbenullig iets.”

„Kom ter zake!” eiste Rune.

„Geduld! Laat me eerst vragen of jullie je die vermiste ruimteonderzoeker van vorig jaar nog herinnert?”

Steen grinnikte.

Bort zei op minachtende toon: „Moeten we daar alweer over beginnen?”

„Bestaat er een verband?” vroeg Steen. „Of gaan we alleen maar opnieuw over die afschuwelijke affaire van vorig jaar zitten zwammen? Ik ben er doodmoe van.”

Fife bleef onbewogen. „Die uitbarsting van gisteren en eergisteren,” zei hij, „begon met een verzoek aan de Floriniaanse bibliotheek om naslagwerken over ruimteonderzoek. Dat is voor mij verband genoeg. Laat eens zien of ik het verband voor de rest van jullie eveneens duidelijk kan maken. Ik zal beginnen met de drie bij het voorval in de bibliotheek betrokken mensen te beschrijven, en ik hoop dat ik enkele ogenblikken niet in de rede word gevallen...

Allereerst is er een dorpshoofd. Hij is de gevaarlijkste van de drie. Op Sark stond hij bekend als een intelligent en betrouwbaar stuk materiaal. Ongelukkigerwijs heeft hij nu zijn bekwaamheden tegen ons gekeerd. Hij is ongetwijfeld de man die nu verantwoordelijk is voor vier moorden. Voorwaar een heel aantal. In aanmerking genomen dat zich onder de vier twee ordebewaarders en een Sarkiet bevonden, is deze prestatie vrijwel onmogelijk voor een inboorling. Bovendien bevindt hij zich nog steeds op vrije voeten.

De tweede betrokkene is een inlandse vrouw. Zij is ongeletterd en volkomen onbeduidend. De afgelopen dagen is elk facet van deze zaak echter nauwkeurig bekeken, en wij kennen haar geschiedenis. Haar ouders waren leden van de Ziel van Kyrt. Misschien herinneren jullie je die belachelijke boeren samenzwering nog, die ongeveer twintig jaar geleden zonder moeite teniet werd gedaan.

Dit brengt ons bij de derde persoon, de ongewoonste van de drie. Deze derde persoon was een doodgewone fabrieksarbeider en een idioot.”

Bort ademde hoorbaar en Steen liet weer een hoog gegrinnik horen. De ogen van Balle bleven gesloten en Rune zat roerloos in het donker.

„Het woord idioot is niet figuurlijk gebruikt,” zei Fife. „Het departement van veiligheid heeft gedaan wat het kon, maar zijn geschiedenis was niet verder na te gaan dan tien-en-een-halve maand geleden. Op dat ogenblik werd hij in een dorp even buiten de grote stad van Florina in een staat van volledige geestloosheid aangetroffen. Hij kon spreken noch lopen. Hij kon zichzelf niet eens voeden. Bedenk nu even goed dat hij enkele weken na de verdwijning van de ruimteonderzoeker voor het eerst op het toneel verscheen. Bedenk bovendien dat hij in een tijd van enkele maanden leerde hoe hij moest spreken en zelfs hoe hij werk in een kyrtfabriek moest verrichten. Welke idioot zou iets dergelijks zo vlug kunnen leren?”

Bijna enthousiast begon Steen: „Man, als hij behoorlijk was bewerkt met een psychische sonde, dan zou het zelfs zo...” Zijn stem stierf weg.

Op hatelijke toon zei Fife: „Ik kan geen groter autoriteit op dit gebied bedenken. Zelfs zonder Steens vakkundige mening kwam diezelfde gedachte echter bij mij op. Het was de enig mogelijke verklaring. Die psychische behandeling kon alleen maar hebben plaatsgevonden op Sark of in de Bovenstad van Florina. Daarom, werd navraag gedaan bij alle doktoren in de Bovenstad. Er was geen spoor van enige onbevoegde behandeling met een psychische sonde. Toen kreeg een van onze agenten het idee na te gaan welke doktoren sinds de verschijning van de idioot gestorven waren. - Ik zal ervoor zorgen dat hij voor dat idee bevorderd wordt. - Tussen de papieren van een van deze doktoren vonden wij aantekeningen over onze idioot. Ongeveer zes maanden geleden was hij door de boerenvrouw, die de tweede van ons trio is, bij hem gebracht voor een psychisch onderzoek. Blijkbaar is dit in het geheim gebeurd, aangezien zij die dag onder een heel ander voorwendsel is weggebleven van haar werk. De dokter onderzocht de idioot en kwam tot de absolute overtuiging dat er aan hem geknoeid was met een psychische sonde. En nu het interessante van het geval. De dokter was een van degenen die hun praktijk zowel in de Bovenstad als in de Benedenstad uitoefenen. Hij was een van de idealisten die van mening waren dat de inboorlingen recht hadden op eersteklas medische verzorging. Hij was een methodisch man en had in allebei zijn kantoren de gegevens over al zijn patienten, dus zowel uit de Bovenstad als uit de Benedenstad, om onnodig reizen met de lift te voorkomen. Ook zal het, volgens mij, zijn idealisme hebben gestreeld om in zijn dossiers geen scheiding toe te passen tussen Sarkieten en Florinianen. Maar van het dossier van de betreffende idioot bestond geen duplo. Het was het enige dossier dat niet was gedupliceerd.

Waarom? Als hij om de een of andere reden die hij zelf alleen maar kende, besloten had dat speciale dossier niet te dupliceren, waarom bevond het zich dan in de Bovenstad, waar het werd aangetroffen? Waarom niet in de Benedenstad? Per slot van rekening was de man Floriniaan. Hij was bovendien door een Floriniaanse bij hem gebracht en in de Benedenstad onderzocht. Dat alles stond duidelijk in het door ons gevonden dossier.

Op deze speciale puzzel is er maar een antwoord. In beide kantoren moet zich een dossier hebben bevonden, maar dat in de Benedenstad werd vernietigd door iemand die niet besefte dat er ook nog een in de Bovenstad was.

Laten we nu verder gaan. Bij de gegevens over het onderzoek van de idioot stond vermeld dat de bevindingen van dit geval in het volgende rapport van de dokter aan het departement van veiligheid moesten worden doorgegeven. Dat was heel normaal. Elk geval van psychische behandeling kon betrekking hebben op een misdadiger of zelfs op een revolutionair. Maar zo’n rapport werd nooit uitgebracht. Binnen de week kwam hij om het leven bij een verkeersongeluk. De toevalligheden stapelen zich op een bijna ondraaglijke manier op, niet?”

Rune opende zijn ogen. „Je bent ons een detectiveroman aan het vertellen,” zei hij.

„Ja,” antwoordde Fife voldaan, „een detectiveroman. En momenteel ben ik de detective.”

„En wij de verdachten?” vroeg Balle met een vermoeid gefluister.

„Nog niet. Laat mij nog iets langer de detective spelen.”

Middenin wat Fife als de gevaarlijkste crisis beschouwde waarmee Sark ooit was geconfronteerd, kwam hij plotseling tot de ontdekking dat hij zich reusachtig amuseerde. „Laten we de zaak eens van de andere kant benaderen,” zei hij, „Voor het ogenblik zullen we de idioot vergeten en aan de ruimteonderzoeker denken. Wij horen voor het eerst van hem wanneer het transportbureau meldt dat zijn schip spoedig zal landen. Deze melding gaat vergezeld van een al eerder van hem ontvangen bericht.

De ruimteonderzoeker komt nooit aan. Nergens in de ruimte wordt hij gepeild. Verder verdween het door de ruimteonderzoeker aan het transportbureau verzonden bericht.

Het I.B.R. hield vol dat wij het bericht moedwillig verborgen hielden. Het departement van veiligheid geloofde dat zij voor propaganda-doeleinden een fictief bericht hadden opgesteld. Nu komt het mij voor dat beide abuis waren. Het bericht was afgeleverd, maar het was net verdonkeremaand door de regering. Laten we eens iemand bedenken en hem X noemen. X heeft toegang tot de dossiers van het transportbureau. Hij hoort van deze ruimteonderzoeker en zijn bericht, en hij heeft de hersens en de bekwaamheid om snel te handelen. Hij speelt het klaar dat een geheim sub-ethergram naar het schip van de ruimteonderzoeker wordt gestuurd, met de aanwijzing dat de man op het een of andere kleine, particuliere veld moet landen. De ruimteonderzoeker doet dit en X ontmoet hem daar. X heeft het alarmerende bericht van de ruimteonderzoeker meegenomen. Er kunnen daarvoor twee redenen zijn. Ten eerste zou het mogelijke ontdekkingspogingen bemoeilijken door een bewijsstuk te verdonkeremanen. Ten tweede zou het misschien dienen om het vertrouwen van de krankzinnige ruimteonderzoeker te winnen. Als de ruimteonderzoeker van mening was dat hij alleen maar met zijn eigen superieuren kon praten, en hij zou die mening heel goed kunnen zijn toegedaan, dan zou X hem er misschien toe kunnen brengen vertrouwelijk te worden door te bewijzen dat hij al in het bezit was van de essentiele punten van het verhaal.

Ongetwijfeld praatte de ruimteonderzoeker. Maar onsamenhangend, krankzinnig, en hoe onmogelijk dat gesprek in het algemeen ook mocht zijn geweest, X zag er een prachtige mogelijkheid in voor propaganda. Hij stuurde zijn chantagebrief aan de Grote Edelen, aan ons. Zijn procedure, zoals die tot dan toe gepland was, was waarschijnlijk precies dezelfde als die welke ik toen aan Trantor toeschreef. Als wij niet met hem wilden onderhandelen, zou hij de hele Floriniaanse productie in de war schoppen door geruchten over een algehele vernietiging rond te strooien tot hij zijn zin had doorgedreven. Maar toen maakte hij zijn eerste misrekening. Iets maakte hem bang. Wat dat was, zullen we later bekijken. In ieder geval besloot hij dat hij even zou moeten wachten voordat hij verder ging. Maar dat wachten ging samen met een complicatie. X geloofde het verhaal van de ruimteonderzoeker niet, maar ongetwijfeld was de ruimteonderzoeker volkomen oprecht. X zou de zaken zo moeten versieren dat de ruimteonderzoeker bereid was zijn ondergang nog wat uit te stellen. De ruimteonderzoeker kon dat niet doen zolang zijn verwrongen geest niet was uitgeschakeld. X had hem kunnen vermoorden, maar ik ben van mening dat hij de ruimteonderzoeker nodig had als een bron voor verdere inlichtingen (per slot van rekening wist hij zelf niets van ruimteonderzoek af en hij kon moeilijk succesvol chanteren op basis van enkel bluf) en misschien ook wel als gijzelaar voor het geval de hele zaak zou mislukken. In elk geval maakte hij gebruik van een psychische sonde. Na de behandeling zat hij niet met een ruimteonderzoeker, maar met een geestloze idioot die hem voorlopig geen moeilijkheden zou bezorgen. En na een poosje zou zijn verstand herstellen.

De volgende stap? Dat was ervoor zorgen dat de ruimteonderzoeker tijdens het jaartje uitstel niet zou worden ontdekt, dat niemand van belang hem zelfs ook maar in de rol van idioot zou zien. Dus ging hij met meesterlijke eenvoud verder. Hij transporteerde zijn man naar Florina, en bijna een jaar lang was de ruimteonderzoeker niet meer dan een halfidiote inboorling die in de kyrtfabriek werkte.

Ik heb het idee dat hij, of een vertrouweling van hem, in de loop van dat jaar diverse malen het dorp bezocht waar hij het schepsel achtergelaten had, om zich ervan te overtuigen dat hij veilig was en in redelijke gezondheid verkeerde. Bij een van deze bezoeken vernam hij op de een of andere manier dat het schepsel naar een dokter was gebracht die de behandeling met de psychische sonde had geconstateerd. De dokter stierf en zijn aantekeningen verdwenen, althans uit zijn kantoor in de Benedenstad. Dat was X’s eerste misrekening. Het kwam geen moment bij hem op dat er een duplicaat in het kantoor in de Bovenstad zou kunnen zijn. En toen kwam zijn tweede misrekening. De idioot begon zijn verstand een beetje te vroeg terug te krijgen en het dorpshoofd had hersens genoeg om te begrijpen dat de man niet alleen maar krankzinnige taal uitsloeg. Misschien vertelde het meisje dat de idioot onder haar hoede had, het dorpshoofd over de behandeling met de psychische sonde. Dat blijft een veronderstelling. Zo, daar heb je dus het hele verhaal.”

Fife sloeg zijn sterke handen ineen en wachtte op de reactie.

Rune reageerde het eerst. Enkele ogenblikken tevoren was het licht in zijn kubus aangegaan, en knipperend met zijn ogen en glimlachend zat hij daar.

„Het was een tamelijk saai verhaal, Fife,” zei hij. „Als ik nog langer in het donker was blijven zitten, zou ik in slaap zijn gevallen.”

„Voor zover ik het kan zien,” zei Balle langzaam, „heb je een bouwsel geschapen dat even gammel is als dat van vorig jaar. Voor negen-tiende bestaat het uit veronderstellingen.”

„Kolder!” zei Bort.

„Wie is die X eigenlijk?” vroeg Steen. „Als je niet weet wie X is, dan is het allemaal onzin.” Hij geeuwde behoedzaam en bedekte zijn kleine witte tanden met een gebogen wijsvinger.

„gelukkig, ziet een van jullie het punt waarom het draait,” zei Fife. „De identiteit van X is de spil van de hele zaak. Denk eens aan de karakteristieken die X moet bezitten als mijn analyse juist is.

Allereerst is X een man met contacten in de civiele dienst. Hij is een man die behandeling met een psychische sonde kan voorschrijven. Hij is een man die van mening is dat hij een machtige chantagecampagne kan ontketenen. Hij is een man die de ruimteonderzoeker zonder moeite van Sark naar Florina kan brengen. Hij is een man die de dood van een dokter op Florina kan bewerkstelligen. Hij is zeer zeker geen nul. In feite is hij zelfs een hele persoonlijkheid. Hij moet een Grote Edele zijn. Zouden jullie niet denken?”

Bort stond op. Zijn hoofd verdween en hij ging weer zitten.

Steen barstte uit in een hoog, hysterisch gelach.

De ogen van Rune, halfbegraven in dikke vetkwabben, glinsterden koortsachtig.

Balle schudde langzaam het hoofd.

Bort schreeuwde: „Wie wordt er eigenlijk beschuldigd, Fife?”

„Nog niemand.” Fife bleef volkomen rustig. „Niemand in het bijzonder. Bekijk het eens op deze manier. Wij zijn met ons vijven. Geen enkele andere man op Sark zou hebben kunnen doen wat X deed. Alleen wij vijven. Dat kan als vaststaand worden aangenomen. Maar wie van de vijf is het? Om te beginnen, ik zelf ben het niet.”

„Wat dat betreft, kunnen wij je wel op je woord vertrouwen, niet?” merkte Rune hatelijk op.

„Je hoeft mij helemaal niet op mijn woord te geloven,” antwoordde Fife. „Ik ben hier de enige zonder motief. Het motief van X is de kyrtindustrie in handen te krijgen. Ik heb die in handen. Ik bezit een derde van Florina’s land. Mijn fabrieken, werkplaatsen en ruimtevloten zijn zo groot dat ik, wanneer ik dat zou willen, jullie allemaal uit de handel zou kunnen stoten. Ik zou daarvoor mijn toevlucht niet tot ingewikkelde chantage hoeven te nemen.”

Boven hun verenigde stemmen uit schreeuwde hij: „Luister naar me! De rest van jullie heeft elk motief. Rune heeft het kleinste continent en de minste aandelen. Ik weet dat hem dat niet zint. Hij kan niet doen alsof het hem wel zint. Balle stamt uit het oudste geslacht. Er was een tijd dat zijn familie heel Sark regeerde en dat heeft hij blijkbaar niet vergeten. Bort heeft een hekel aan het feit dat hij tijdens geen enkele vergadering het grootste aantal stemmen krijgt en daardoor de zaken in zijn gebieden niet op de zweep en pistool manier kan leiden zoals hij dat graag zou willen. Steen heeft een kostbare smaak en zijn financiën staan er beroerd voor. De noodzaak die financiën weer op peil te brengen, is heel groot. Zo, dan hebben wij ze. Alle mogelijke motieven. Afgunst. Zucht naar macht. Zucht naar geld. Prestigekwesties. Nou, wie van jullie is het?”

Plotseling lag er een kwaadaardige glinstering in de oude ogen van Balle. „Weet jij het niet?”

„Het hindert niet. Luister goed. Ik heb gezegd dat X (laten we hem nog steeds X noemen) na zijn eerste brieven aan ons bang werd. Weet je waarom? Omdat ik tijdens onze eerste bijeenkomst, de noodzaak van gemeenschappelijke actie besprak. X was toen aanwezig. X was en is een van ons. Hij wist dat gemeenschappelijke actie falen zou betekenen. Hij had erop gerekend ons te kunnen overwinnen omdat hij wist dat ons ideaal van straffe continentale autonomie ons van gemeenschappelijke acties zou terughouden. Maar hij zag dat hij abuis was, en hij besloot te wachten tot alle idee van dringende haast verdwenen was en hij opnieuw zou kunnen beginnen. Maar hij is nog steeds abuis. Wij zijn nog steeds van plan gemeenschappelijk op te treden en er is maar een manier waarop wij dat veilig kunnen doen, aangenomen dat X een van ons is. Continentale autonomie behoort tot het verleden. Het is een luxe die wij ons niet langer kunnen permitteren, want de plannen van X zullen alleen maar eindigen met de economische nederlaag van de rest van ons of de interventie van Trantor. Ikzelf ben de enige die ik kan vertrouwen, dus van nu af sta ik aan het hoofd van een verenigd Sark. Zijn jullie het daarmee eens?”

Schreeuwend sprongen zij op. Bort zwaaide met zijn vuist. In zijn mondhoeken vormde zich een laagje schuim. Fysiek was er niets wat zij konden doen. Fife glimlachte. Elk van hen was een continent van hem verwijderd. Vanachter zijn bureau kon hij rustig toezien hoe zij schuimbekten.

„Jullie hebben geen keus,” zei hij. „In het jaar dat sinds onze eerste bijeenkomst verlopen is, heb ik ook mijn maatregelen getroffen. Terwijl jullie vieren rustig naar mij hebben zitten luisteren, hebben mij goedgezinde officieren de leiding van de marine overgenomen.”

„Verraad!” huilden ze.

„Verraad aan continentale autonomie,” antwoordde Fife. „Trouw aan Sark.”

Steen vouwde nerveus zijn vingers, en hun koperachtige toppen waren de enige kleur die op zijn huid te bekennen was.

„Maar het is X. Zelfs als X een van ons is, zijn er drie onschuldige. Ik ben X niet.” Hij wierp een giftige blik om zich heen. „Het is een van de anderen.”

„Zij die onschuldig zijn, zullen deel uitmaken van mijn regering, als zij dat willen. Zij hebben niets te verliezen.”

„Maar je wilt niet zeggen wie onschuldig is,” bulderde Bort. „Je wilt ons allemaal buiten het verhaal van X houden, X de... de...” Hij kon geen adem meer krijgen en moest dus wel zwijgen.

„Dat is niet zo. Over vierentwintig uur zal ik weten wie X is. Ik heb het jullie niet verteld, maar de ruimteonderzoeker over wie wij het hebben gehad, heb ik in handen.”

Ze zwegen. Ze keken elkaar gereserveerd en argwanend aan.

Fife grinnikte. „Jullie vragen je af wie van jullie X kan zijn. Een van jullie weet het, wees daarvan overtuigd. En over vierentwintig uur zullen we het allemaal weten. Besef nu goed, mijne heren, dat jullie allemaal hulpeloos bent. De oorlogsschepen zijn van mij. Goedendag!”

Met een handbeweging beduidde hij dat de vergadering was afgelopen.

Een voor een verdwenen ze, als sterren in de diepten van het niets, die van het beeldscherm worden gewist door het passerende onzichtbare silhouet van een vernield ruimteschip.

Steen was de laatste die vertrok. „Fife,” zei hij met trillende stem.

Fife keek op. „Ja? Wil je bekennen nu wij alleen zijn? Ben jij X?”

Steens gezicht vertrok in wilde paniek. „Nee, nee. Echt niet. Ik wilde alleen maar vragen of je het ernstig meende. Ik bedoel van die continentale autonomie en zo?”

Fife staarde naar de oude chronometer aan de wand. „Goedendag.”

Steen liet een jammerend geluid horen. Zijn hand ging naar de contactschakelaar en ook hij verdween.

Fife zat daar, als uit steen gehouwen. Nu de bijeenkomst achter de rug was, de hitte van de crisis verdwenen, voelde hij zich terneergedrukt. Zijn liploze mond was een gapende opening in zijn grote gezicht.

Alle berekeningen begonnen met dit feit: dat de ruimteonderzoeker krankzinnig was, dat er geen kwestie was van een groot gevaar. Maar juist om een krankzinnige had er zoveel plaatsgevonden. Zou Junz van het I.B.R. een jaar hebben gespendeerd aan het zoeken naar een krankzinnige? Zou hij zijn speurtocht nog zo koppig volhouden als dit alleen maar sprookjes waren? Fife had hier niemand iets van verteld. Hij durfde het nauwelijks met zijn eigen ziel te delen. Als de ruimteonderzoeker nu eens nooit krankzinnig was geweest? Als de vernietiging nu eens wel boven de wereld van kyrt hing?

De Floriniaanse secretaris verscheen onhoorbaar voor de grote edele, zijn stem ziekelijk droog. „Meneer!”

„Wat is er?”

„Het schip met uw dochter is geland.”

„Zijn de ruimteonderzoeker en de inlandse vrouw in veiligheid?”

„Jawel, meneer.”

„Zorg dat ze tijdens mijn afwezigheid niet worden verhoord. Ze moeten in afzondering worden gehouden tot ik arriveer... Is er nog nieuws van Florina?”

„Jawel, meneer. Het dorpshoofd is gevangen en wordt naar Sark gebracht.”

13 De jachtvaarder

De lichten van de haven werden helderder naarmate de schemering dieper werd. Op geen enkel tijdstip werd het allesomvattend licht minder helder dan op een late namiddag. Evenals op de andere jachthavens van de Bovenstad was het op haven negen tijdens heel Florina’s omwenteling even licht als overdag. De helderheid mocht dan ongewoon sterk worden onder de middagzon, maar dat was de enige afwijking. Markis Genro kon weten dat het grootste gedeelte van de dag voorbij was, maar alleen doordat hij bij het betreden van de haven, de gekleurde avondlichten van de stad achter zich had gelaten. Deze staken helder af tegen de donker wordende hemel, maar ze wekten niet de schijn dat zij de dag wilden vervangen.

Genro bleef even binnen de hoofdingang staan en scheen totaal niet onder de indruk te zijn van het enorme hoefijzer met de drie dozijn hangars en vijf startplaatsen. Het was een deel van hem, zoals het een deel was van elke ervaren jachtvaarder. Hij haalde een lange, violetkleurige sigaret te voorschijn met aan het eind een uiterst dun laagje zilverachtig kyrt, en stak die tussen zijn lippen. Hij hield zijn handen beschermend om het uiteinde en zag dit groenachtig oplichten terwijl hij inhaleerde. De sigaret brandde langzaam en liet geen as na. Een smaragd-kleurige rook filterde uit zijn neusgaten. „Alles zoals gewoonlijk!” mompelde hij.

Een lid van de ruimtejachtclub, gestoken in jachtvaarders kostuum en met maar een bescheiden en smaakvolle aanduiding boven een van de knopen van zijn tuniek om aan te duiden dat hij bestuurslid van de club was, was snel naar Genro toegekomen, er echter voor zorgend dat hij niet de schijn van haast opwekte.

„Ha, die Genro! En waarom zou alles niet zoals gewoonlijk zijn?”

„Ha, Doty. Ik dacht dat de een of andere gewiekste jongen met al dat geharrewar misschien op het idee zou zijn gekomen de havens te sluiten. Sark zij dank dat dit niet het geval is.”

Het gezicht van de ander betrok. „Misschien komt het nog wel zo ver. Heb je het laatste nieuws al gehoord?”

Genro grinnikte. „Wie kan zeggen dat hij het laatste nieuws weet?”

„Nou, heb jij gehoord dat het nu vaststaat van die inboorling? De moordenaar?”

„Wil je zeggen dat ze hem gepakt hebben? Dat had ik nog niet gehoord.”

„Nee, ze hebben hem niet gepakt, maar ze weten dat hij zich niet in de Benedenstad bevindt.”

„Nee? Waar is hij dan?”

„Nou, in de Bovenstad. Hier.”

„Ga verder.” Genro zette grote ogen op en kneep toen zijn oogleden ongelovig samen.

„Nee werkelijk,” zei de ander een beetje gekwetst. „Ze hebben het mij voor waar verteld. De ordebewaarders patrouilleren druk over Kyrt Highway. Ze hebben het stadspark omsingeld en ze gebruiken de centrale arena als trefpunt. Ik weet het uit betrouwbare bron.”

„Nou, het is best mogelijk.” Genro’s blikken zwierven zorgeloos over de in de hangars staande toestellen. „Ik geloof dat ik in geen twee maanden op negen ben geweest. Zijn er nog nieuwe vaartuigen bij gekomen?”

„Nee... Ja, toch wel, de Vlammende Pijl van Hjordesse.”

Genro schudde zijn hoofd. „Die heb ik gezien. Dat ding is helemaal van chroom. Ik moet er niet aan denken dat ik straks mijn eigen toestel zal moeten ontwerpen.”

„Verkoop je de Komeet V?”

„Ik verkoop het of ik breng het naar de schroothoop. Ik heb balen van die allernieuwste modellen. Ze zijn mij te automatisch. Met hun automatische relais en baanberekenaars maken ze de sport ervan kapot.”

„Jij bent niet de eerste die ik dat hoor zeggen,” beaamde de ander. „Ik zal je eens iets vertellen. Als ik hoor dat er een oud model te koop is dat nog in goeie staat is, dan zal ik het je laten weten.”

„Merci. Bezwaar tegen dat ik wat rondloop?”

„Natuurlijk niet. Ga je gang.” Het bestuurslid van de club grinnikte, stak zijn hand op en liep weg.

Genro liep op zijn gemak rond, zijn sigaret half opgebrand in een van zijn mondhoeken. Hij bleef bij elke bezette hangar staan en bekeek met waarderende blikken de inhoud. Bij hangar zesentwintig toonde hij extra belangstelling. Hij keek over de lage afrastering heen en zei: „Edele?”

De roep was er een van beleefde informatie, maar toen hij na enkele ogenblikken nog geen antwoord had gekregen, riep hij opnieuw, wat gebiedender, wat minder beleefd.

De edele die te voorschijn kwam, leverde niet bepaald een indrukwekkend gezicht op. Om te beginnen was hij niet in jachtvaarders kostuum gestoken. Ten tweede moest zijn baard nodig worden geschoren, en verder zat zijn nogal weerzinwekkend uitziende schedelkap behoorlijk scheef. Die scheen zijn halve gezicht te bedekken. Tenslotte was zijn houding verdacht behoedzaam.

„Ik ben Markis Genro,” zei Genro. „Is dit uw vaartuig, meneer?”

„Ja.” Het woord kwam er aarzelend en gespannen uit.

Genro lette daar niet op. Hij hield zijn hoofd wat achterover en bekeek nauwlettend de lijnen van het jacht. Hij haalde het restant van de sigaret tussen zijn lippen uit en schoot het hoog de lucht in. Het had zijn hoogtepunt nog niet bereikt, toen het met een witte flits verdween.

„Bezwaar tegen dat ik binnenkom?” vroeg Genro.

De ander aarzelde, maar deed toen een stap opzij, waarna Genro de hangar in stapte.

„Wat voor soort motor zit er in het vaartuig, meneer?”

„Waarom vraagt u dat?”

Genro was lang, met donkere huid en ogen en kortgeknipt haar. Hij was een half hoofd groter dan de ander en zijn glimlach toonde een aantal witte, gelijkmatige tanden. „Om eerlijk te zijn,” zei hij, „ben ik van plan een nieuw vaartuig te kopen.”

„Bedoelt u dat u voor dit schip belangstelling hebt?”

„Ik weet het niet. Misschien iets in die geest, als het in het prijsje ligt. Zou ik eens naar de bedieningsorganen en de motoren mogen kijken?”

De edele zweeg.

Genro’s stem was iets koeler, toen hij zei: „Zoals u wilt natuurlijk.” Hij draaide zich om en wilde weglopen.

De edele zei: „Misschien verkoop ik het toch wel.” Hij rommelde in zijn zakken. „Hier is de vergunning!”

Genro bekeek de vergunning met snelle, ervaren blik aan twee kanten. Toen hij hem teruggaf, vroeg hij: „Bent u Deamone?”

De edele knikte. „Als u wilt, kunt u het van binnen bekijken.”

Genro wierp een korte blik op de grote chronometer van de haven, waarvan de lichtgevende wijzers, die zelfs in het daglicht flonkerde, het begin van het tweede uur na zonsondergang aangaven.

„Graag. Wilt u niet voorgaan?”

De edele rommelde weer in zijn zakken en haalde een boekje uiterst dunne sleuteltjes te voorschijn. „Na u, meneer.” Genro nam het boekje aan. Hij zocht even tussen de metaal-strookjes en bekeek de erop staande codetekens.

De ander maakte geen aanstalten hem te helpen. Tenslotte zei hij: „Deze zeker?”

Hij liep de korte trap op naar het platform van de luchtsluis en bekeek zorgvuldig de uiterst fijne naad rechts van de sluis. „Ik zie niet waar... o, hier is-ie,” en hij stapte naar de andere kant van de sluis.

Langzaam, geluidloos, gaapte de sluis open, en Genro stapte het donker in. Het rode licht van de luchtsluis ging automatisch aan toen de deur achter hen dichtviel. De binnendeur ging open en toen zij het schip binnen stapten, gingen overal in het vaartuig helderwitte lampen branden.

Myrlyn Terens had geen keus. Hij herinnerde zich de tijd, zolang geleden, niet meer toen er nog zoiets als een keus bestond. Drie lange, ellendige uren had hij nu al bij het vaartuig van Deamone staan wachten, niet in staat iets anders te doen. Tot nu toe had het tot niets geleid. Hij zag niet in dat het tot iets anders dan gevangenschap zou kunnen leiden. En toen was deze knaap gekomen, met een oogje op het schip. Met hem onderhandelen was natuurlijk volslagen krankzinnig. Zover zou hij zijn bedriegerij niet kunnen voortzetten. Maar toch zou er iets moeten gebeuren.

Mogelijk zou er voedsel in het schip zijn. Vreemd dat hij hieraan niet eerder had gedacht. Er was voedsel.

„Het loopt tegen etenstijd,” zei Terens, „zou u niet iets willen gebruiken?”

De ander had nauwelijks over zijn schouder gekeken. „Eh, later misschien. Dank u.”

Terens drong niet aan. Hij liet hem door het schip zwerven en at zelf dankbaar van het ingemaakte vlees en het in celluliet gewikkelde fruit. Hij dronk gretig. In de gang, tegenover de keuken was een douchecel. Hij draaide de deur ervan op slot en nam een bad. Het was een genoegen de strakke schedelkap te kunnen verwijderen, althans voor korte tijd. Hij vond zelfs een ondiepe klerenkast waaruit hij ander goed kon kiezen. Hij was veel zelfverzekerder toen Genro terugkeerde.

„Zeg,” zei Genro, „hebt u er bezwaar tegen dat ik dit schip even probeer?”

„Helemaal niet. Kunt u met dit model overweg?” vroeg Terens met een uitstekende imitatie van onverschilligheid.

„Ik denk van wel,” zei de ander met een glimlachje. „Ik ga er namelijk prat op dat ik alle normale modellen de baas ben. In elk geval ben ik zo vrij geweest de controletoren op te roepen en die vertelde mij dat er een startplaats vrij is. Hier is mijn jachtvaart vergunning als u die wilt zien voordat ik de ruimte in ga.”

Terens bekeek de vergunning even oppervlakkig als Genro die van hem had bekeken. „De bedieningsorganen zijn tot uw beschikking,” zei hij.

Het schip rolde de hangar uit als een zich door de lucht bewegende walvis, langzaam, zijn diamagnetische romp nauwelijks tien centimeter boven de vast aangestampte klei van het veld. Terens keek toe hoe Genro de bedieningsorganen met vakkundige precisie behandelde. Het schip was onder zijn aanraking een levend ding. Het kleine beeld van het scherm dat op de visieplaat te zien was, verschoof en veranderde bij de minste beweging van elk contact.

Het schip kwam tot stilstand aan de rand van een startplaats. Het diamagnetische veld werd sterker in de richting van de voorsteven van het vaartuig, die omhoog begon te komen. Terens was zich hier dankbaar van bewust toen de bestuurderscabine op de kruisbeugels draaide om tegemoet te komen aan de veranderde zwaartekracht. Majestueus zonken de achterste flenzen van het schip in de juiste groeven van de startplaats. Het stond rechtop, de neus naar de hemel gericht. De van duraliet vervaardigde kap van de startplaats gleed weg en onthulde het bijna honderd meter diepe inwendige dat de eerste energiestoten van de hyper-atoommotoren moest opvangen.

Genro onderhield een levendige uitwisseling van inlichtingen met de controletoren. Tenslotte zei hij: „Tien seconden voor de start.”

Een stijgende rode draad in een kwartsbuis telde de verdwijnende seconden af. Hij maakte contact en de eerste energiestoot daverde naar achteren.

Terens werd zwaarder, voelde zich tegen de zitting gedrukt. Hij werd aangegrepen door paniek.

„Hoe ligt het in de hand?” wist hij er met moeite uit te brengen.

Genro scheen geen last van de versnelling te ondervinden. Zijn stem had bijna het natuurlijk timbre toen hij zei: „Vrij goed.”

Terens leunde achteruit in zijn stoel, probeerde zich te ontspannen, zag hoe de sterren op de visieplaat hard en helder werden naarmate de atmosfeer verdween. Zijn kyrtondergoed voelde koud en vochtig aan.

Ze waren nu in de ruimte. Genro probeerde wat het toestel waard was. Terens kon dat niet direct vertellen, maar wel kon hij zien dat de sterren met regelmatige gang over de visieplaat marcheerden, terwijl de lange, smalle vingers met de bedieningsorganen speelden alsof het de toetsen van een muziekinstrument waren. Tenslotte werd de vrije oppervlakte van de visieplaat gevuld door een omvangrijk oranje segment van een globe.

„Niet slecht,” zei Genro. „U houdt uw vaartuig in goeie conditie, Deamone. Het is klein, maar het heeft zijn voordelen.”

Zorgvuldig zei Terens: „Ik veronderstel dat u wel graag de snelheid en sprongcapaciteit wilt beproeven. Dat mag, als u wilt. Ik heb er geen bezwaar tegen.”

Genro knikte. „Goed. Waar gaan we heen? Wat zou u denken van...” Hij aarzelde en vervolgde toen: „Ach, waarom niet naar Sark?”

Terens ademde iets sneller. Hij had dat verwacht. Hij zou bijna gaan geloven dat hij in een sprookjeswereld leefde. Het was fantastisch hoe zijn bewegingen door de dingen werden bepaald, zelfs zonder dat hij er iets aan deed. Het zou echter niet moeilijk zijn geweest hem ervan te overtuigen dat het niet de dingen waren die zijn bewegingen bepaalden, maar opzet. Zijn jeugd was doortrokken geweest van het bijgeloof dat de edelen onder de inboorlingen levend hielden, en zulke dingen zijn moeilijk te boven te komen. Op Sark was Rik met zijn terugkerende herinneringen. Het spel was nog niet uit.

Wild zei hij: „Waarom niet, Genro?”

„Goed, dan gaan we naar Sark.”

Met toenemende snelheid gleed de globe van Florina uit het beeld van de visieplaat, en de sterren keerden terug. „Wat is de beste tijd die u tussen Sark en Florina hebt gehaald?” vroeg Genro.

„Ach, ik heb geen enkel record gebroken,” zei Terens. „zo’n beetje de gewone tijd.”

„Dan hebt u het binnen de zes uur gedaan, veronderstel ik?”

„Soms, ja.”

„Hebt u er bezwaar tegen dat ik het in vijf probeer te halen?”

„Helemaal niet,” zei Terens.

Het duurde uren voordat zij een punt hadden bereikt dat ver genoeg van de massa van de zon, die de structuur van de ruimte vervormde, verwijderd was, om een sprong mogelijk te maken.

Terens vond het wakker zijn een kwelling. Dit was de derde nacht met weinig of geen slaap, en de spanningen van de afgelopen dagen hadden dat tekort nog sterker doen voelen.

Genro keek hem van terzijde aan. „Waarom gaat u niet wat slapen?”

Terens dwong zijn verslapte gelaatsspieren tot een uitdrukking van levendigheid. „Ach, het is niets,” zei hij. „Het is niets.”

Hij geeuwde uitgebreid en glimlachte verontschuldigend. De jachtvaarder keek weer naar zijn instrumenten en Terens ogen werden weer glazig.

Het is noodzakelijk, dat stoelen in een ruimtevaartuig heel comfortabel zijn. Ze moeten de ruimtevaarder beschermen tegen versnellingen. Een man die niet bijzonder vermoeid is, kan heel makkelijk in slaap vallen. Terens die op dat ogenblik wel op glasscherven had kunnen slapen, wist absoluut niet wanneer hij overging van waken tot slapen.

Hij sliep vier uur, een diepe, droomloze slaap. Hij bewoog zich niet, en behalve zijn ademhaling vertoonde hij geen enkel teken van leven toen de schedelkap van zijn hoofd verwijderd werd.

Langzaam, dof, werd Terens wakker. Enkele minuten lang had hij niet het nauwste benul van waar hij was. Hij dacht dat hij weer in zijn dorpshoofdhuisje was. Met beetjes tegelijk drong de ware stand van zaken tot hem door. Tenslotte kon hij glimlachen tegen Genro, die het vaartuig nog steeds bestuurde, en zeggen: „Ik geloof dat ik in slaap ben gevallen.”

„Dat geloof ik ook. Daar is Sark.” Genro knikte naar de grote witte halve maan op de visieplaat.

„Wanneer landen we?”

„Over een uurtje.”

Terens was nu wakker genoeg om een subtiele verandering in de houding van de ander te bemerken. Met een ijzige schok besefte hij dat het staalgrijze voorwerp in Genro’s hand de elegante loop van een naaldpistool was.

„Wat in de naam van de Ruimte...” begon Terens, terwijl hij opstond.

„Ga zitten,” zei Genro zorgvuldig. In zijn andere hand had hij een schedelkap.

Terens hand ging naar zijn hoofd en zijn vingers voelden alleen maar zandkleurig haar.

„Ja,” zei Genro, „het is duidelijk te zien. Je bent een inboorling.”

Terens staarde hem aan en zei niets.

„Ik wist al dat je een inboorling was voordat ik in het vaartuig van die arme Deamone stapte,” zei Genro.

Terens mond was zo droog als kurk en zijn ogen brandden. Hij keek naar de kleine, dodelijke loop van het pistool en wachtte op een plotselinge, geluidloze flits. Tot zover had hij het spelletje goed gespeeld, tot zover, maar nu had hij het dan toch nog verloren.

Genro scheen geen haast te hebben. Hij hield het naaldpistool onbeweeglijk vast, en zijn woorden waren gelijkmatig en langzaam.

„Je grootste fout, dorpshoofd, was de gedachte dat je werkelijk een georganiseerde politiemacht blijvend te slim af kon zijn. Behalve dat zou je er beter aan hebben gedaan als je niet die ongelukkige Deamone tot je slachtoffer had gekozen.”

„Ik koos hem niet,” zei Terens schor.

„Noem het dan geluk. Alstare Deamone stond een uur of twaalf geleden in het stadspark op zijn vrouw te wachten. Enkel en alleen om sentimentele redenen wilde hij haar juist op die plaats ontmoeten. Zij hadden daar op die plaats voor het eerst met elkaar kennis gemaakt, en op elke verjaardag van die kennismaking ontmoetten zij elkaar daar opnieuw. Er is niets origineels aan dat soort ceremonie tussen jonge echtgenoten, maar voor hen scheen het belangrijk te zijn. Deamone besefte natuurlijk niet dat de betrekkelijke afgelegenheid van de plek hem tot het juiste slachtoffer voor een moord maakte. Wie zou daar in de Bovenstad aan hebben gedacht?

Onder normale omstandigheden zou de moord in geen dagen zijn ontdekt. De vrouw van Deamone was echter binnen een half uur op het toneel van de misdaad aanwezig. Het feit dat haar man er niet was, verbaasde haar. Hij was niet het type, verklaarde zij, om woedend weg te lopen als zij een beetje te laat was. Het gebeurde vaak dat zij te laat was. Hij zou dat min of meer hebben verwacht. Ze bedacht dat haar man misschien in hun grot zou wachten.

Deamone had natuurlijk buiten hun grot gewacht. Deze grot bevond zich het dichtst bij de plaats van de misdaad en daarom werd hij erin gesleept. Zijn vrouw stapte de grot in en vond... nou ja, je weet wat zij vond. Zij slaagde erin het nieuws door middel van onze eigen bureaus van het departement van veiligheid door te geven aan het korps ordebewaarders, ofschoon ze bijna niet kon praten van shock en hysterie. Wat voor een gevoel is het, dorpshoofd, om een man in koele bloede te vermoorden en hem door zijn vrouw te laten vinden op de plaats waaraan zij allebei zulke tere herinneringen hebben?”

Terens stikte bijna. Door een rode mist van woede en teleurstelling bracht hij hijgend uit: „Jullie Sarkieten hebben miljoenen Florinianen vermoord. Vrouwen. Kinderen. Jullie zijn rijk van ons geworden. Dit jacht...”

Meer kon hij niet uitbrengen.

„Deamone was niet verantwoordelijk voor de stand van zaken die hij bij zijn geboorte aantrof,” zei Genro. „Als jij ook als Sarkiet was geboren, wat zou jij dan hebben gedaan? Afstand hebben gedaan van je bezittingen, als je die had, en zijn gaan werken in de kyrtvelden?”

„Schiet dan,” riep Terens handenwringend uit. „Waarop wacht je nog?”

„Ik heb helemaal geen haast. Er is tijd genoeg om mijn verhaal te beëindigen. We waren niet zeker van de identiteit van het lijk en ook niet van die van de moordenaar, maar het was een heel goeie gok dat ze respectievelijk Deamone en jijzelf waren. Door het feit dat de as naast het lijk van het uniform van een ordebewaker lag, beschouwden wij het als voor de hand liggend dat jij je als Sarkiet had vermomd. Eveneens scheen het voor de hand te liggen dat jij op Deamone’s jacht zou afgaan. Overschat onze stomheid niet, dorpshoofd.

De zaak was nog steeds tamelijk ingewikkeld. Jij was een wanhopig man. Het was niet voldoende, om je op te sporen. Jij was gewapend, en eenmaal in de val zou je ongetwijfeld zelfmoord plegen. Zelfmoord was iets dat wij niet wilden. Op Sark wilden ze jou hebben, maar dan helemaal compleet. Het was voor mij een heel delicate zaak en het was absoluut nodig het departement van veiligheid ervan te overtuigen dat ik het alleen af kon, dat ik jou zonder ruchtbaarheid of moeite naar Sark zou kunnen krijgen. Je zult moeten toegeven dat ik daar momenteel mee bezig ben.

Om je de waarheid te zeggen, vroeg ik me in het begin werkelijk af of jij onze man wel was. In normale kleren liep je over het terrein van de jachthaven. Dat getuigde van een ongelooflijk slechte smaak. Niemand, scheen het mij toe, zou erover piekeren zich voor jachtvaarder uit te geven zonder eerst het juiste kostuum aan te trekken. Ik dacht dat je met opzet als lokvogel was gezonden, dat je probeerde gearresteerd te worden terwijl de man die wij nodig hadden, in een andere richting ontsnapte. Ik aarzelde en stelde je op andere manieren op de proef. Ik hanneste op de verkeerde plaats met de sleutel van het vaartuig. Geen enkel schip dat ooit is uitgevonden, gaat aan de rechterkant van de luchtsluis open. Het gaat onveranderlijk aan de linkerkant open. Je toonde geen verbazing bij mijn vergissing. Geen enkele. Toen vroeg ik je of je schip ooit de afstand Sark-Florina binnen de zes uur had afgelegd. Een enkel keertje, vertelde je me. Dat was heel merkwaardig. De recordtijd voor die afstand is ruim negen uur.

Ik kwam tot de overtuiging dat je geen lokvogel kon zijn. Je onwetendheid was te groot. Je moest van nature zo onwetend zijn, en blijkbaar dus ook de juiste man. Je hoefde alleen maar in slaap te vallen (en aan je gezicht was te zien dat je hard slaap nodig had) om je te kunnen ontwapenen en je onopgemerkt met een behoorlijk wapen onder schot te kunnen houden. Ik verwijderde je kap, meer uit nieuwsgierigheid dan om iets anders. Ik wilde zien hoe een Sarks kostuum er uitzag wanneer er een roodharig hoofd uit stak.”

Terens hield zijn ogen op het naaldpistool gericht. Misschien zag Genro de beweging van zijn kaakspieren. Misschien raadde hij alleen maar wat Terens dacht.

„Natuurlijk mag ik je niet doden,” zei hij, „zelfs niet als je mij bespringt. Ik kan je zelfs niet doden uit zelfverdediging. Maar denk niet dat je daardoor in het voordeel bent. Als je een beweging maakt, schiet ik je een been af.”

Alle strijdvaardigheid verliet Terens. Hij steunde het hoofd in de handen en bleef doodstil zitten.

„Weet je waarom ik je dit allemaal vertel?” vroeg Genro zacht.

Terens gaf geen antwoord.

„Om te beginnen,” zei Genro, „vind ik het prettig je te zien lijden. Ik houd niet van moordenaars en vooral houd ik niet van moordenaars van Sarkieten. Ik heb opdracht gekregen jou levend af te leveren, maar niemand heeft mij gezegd dat ik de tocht aangenaam voor jou moet maken. Ten tweede is het nodig dat je je volkomen van de situatie bewust bent, aangezien, nadat we op Sark zijn geland, de volgende stappen aan jou zullen zijn.”

Terens keek op. „Wat!”

„Het departement van veiligheid weet dat je aankomt. Het Floriniaanse districtsbureau heeft het bericht verzonden zodra dit vaartuig de Floriniaanse atmosfeer verliet. Daar kun je zeker van zijn. Maar ik heb je al gezegd dat het voor mij noodzakelijk was het departement van veiligheid ervan te overtuigen dat ik dit zaakje alleen kon fiksen, en het feit dat mij dit is gelukt, maakt alle verschil uit.”

„Ik begrijp je niet,” zei Terens wanhopig.

Bedaard antwoordde Genro: „Ik zei dat ze jou op Sark wilden hebben, dat ze jou helemaal compleet wilden hebben. Met ze bedoel ik niet het departement van veiligheid, maar Trantor!”

14. De overloper

Selim Junz was nooit van het flegmatieke type geweest. Een jaar van teleurstelling had weinig gedaan om daar verbetering in te brengen. Hij kon niet op zijn gemak van een glas wijn nippen terwijl hij zulk schokkend nieuws te horen kreeg. Kortom, hij was geen Ludigan Abel.

En toen Junz klaar was met schreeuwen dat Sark in geen geval kon worden toegestaan, een lid van het I.B.R. te ontvoeren en vast te houden, ongeacht de situatie waarin Trantors spionagenetwerk verkeerde, zei Abel alleen maar: „Ik geloof dat u hier beter de nacht kunt doorbrengen, doctor.” ,

Op kille toon zei Junz: „Ik heb wel betere dingen te doen.”

„Ongetwijfeld, man,” zei Abel, „ongetwijfeld. Maar als mijn mannen gedood worden, dan moet Sark toch wel heel zeker van zichzelf zijn. De mogelijkheid is groot dat u een ongeluk overkomt voordat de nacht voorbij is. Laten we dus een nachtje afwachten en zien wat de nieuwe dag brengt.” Junz’ protesten haalden niets uit. Abel, die geen ogenblik zijn koele, bijna onverschillige houding verloor, scheen plotseling hardhorend te zijn. Met beleefde drang werd Junz naar een kamer geleid.

Toen hij in bed lag, staarde hij naar het zwak lichtgevende van fresco’s voorziene plafond (waarop een betrekkelijk goede kopie van Lenhadens Slag van de Arcturische Manen gloeide) en hij wist dat hij niet zou kunnen slapen. Toen rook hij een vleugje de geur van somnin-gas, en hij sliep voordat hij nog meer ervan kon ruiken. Vijf minuten later, toen een sterke luchtstroom de kamer van het verdovingsmiddel gezuiverd had, was er genoeg toegediend om hem van een gezonde achturige slaap te verzekeren.

Hij werd gewekt in het koude, schemerige licht van de vroege ochtend. Met de ogen knipperend keek hij op naar Abel. „Hoe laat is het?” vroeg hij.

„Zes uur.”

„Grote Ruimte.” Hij keek om zich heen en stak zijn magere benen onder het laken uit. „U bent al vroeg op.”

„Ik heb niet geslapen.”

„Wat?”

„Ik voel het tekort, geloof me. Ik reageer niet meer op anti-somnin zoals toen ik jonger was.”

„Geef me een ogenblikje,” mompelde Junz.

Zijn voorbereidingen voor de dag vergden deze keer heel weinig tijd. Hij stapte de kamer weer binnen terwijl hij de riem om zijn tuniek sloeg en de magnetische sluiting vast maakte.

„En?” vroeg hij. „Ik veronderstel niet dat u de hele nacht niet slaapt en mij om zes uur wakker maakt zonder dat u mij iets te vertellen hebt.”

„U hebt gelijk. U hebt gelijk.” Abel ging op het door Junz verlaten bed zitten, wierp het hoofd in de nek en begon te lachen.

Het was een hoog, enigszins onderdrukt gelach. Zijn tanden waren te zien, hun sterke, enigszins geelgetinte plastic onnatuurlijk afstekend tegen het verzonken tandvlees. „Neem me niet kwalijk, Junz,” zei hij. „Ik ben mezelf niet helemaal. Die middeltjes om wakker te blijven maken me wat lichthoofdig. Ik zou er bijna aan gaan denken Trantor te vragen mij door een jongere man te vervangen.”

Met iets van sarcasme, dat niet helemaal vrij was van plotselinge hoop, zei Junz: „U bedoelt dus dat ze de ruimteonderzoeker per slot van rekening helemaal niet hebben?”

„Nee, die hebben ze wel. Het spijt me, maar ze hebben hem wel. Ik vrees dat mijn schik uitsluitend voortkomt uit het feit dat ons netwerk intact is.”

Junz had graag gezegd: „Dat netwerk van jullie kan naar de bliksem lopen,” maar hij hield zijn mond.

Abel vervolgde: „Ongetwijfeld weten zij dat Chorov een van onze agenten was. Misschien kennen ze ook nog andere agenten op Florina. Maar dat zijn maar kleintjes. De Sarkieten wisten
dat en vonden het nooit de moeite waard iets meer te doen dan ze in de gaten te houden.”

„Ze hebben er een vermoord,” verklaarde Junz.

„Nee, dat hebben ze niet,” wierp Abel tegen. „Het was een van de metgezellen van de ruimteonderzoeker, vermomd in het uniform van ordebewaarder, die het moordwapen gebruikte.”

Junz keek hem met grote ogen aan. „Dat begrijp ik niet.”

„Het is een nogal ingewikkeld verhaal. Waarom ontbijt u niet met me? Ik rammel van de honger.”

Toen ze aan de koffie zaten, vertelde Abel het verhaal van de afgelopen zesendertig uur.

Junz was verbijsterd. Hij zette zijn eigen kopje, dat nog halfvol was, neer en taalde er niet meer naar.

„Aangenomen dat ze zich inderdaad juist in dat vaartuig hebben weten te verbergen, bestaat de mogelijkheid dat ze nog niet zijn ontdekt. Als u er wat mannetjes op uitstuurt om bij de landing van dat schip aanwezig te zijn...”

„Onzin. U weet wel beter. Er is geen enkel modern schip dat niet de aanwezigheid van extra lichaamswarmte zou ontdekken.”

„Misschien hebben ze er geen erg in gehad. De instrumenten mogen dan onfeilbaar zijn, maar mensen zijn dat niet.”

„Dat is geloven wat u graag wilt. Luister. Op hetzelfde ogenblik dat het schip met de ruimtevaarder aan boord Sark nadert, zijn er uiterst betrouwbare meldingen dat de Edele van Fife in conferentie is met de andere Grote Edelen. Deze intercontinentale conferenties zijn zo zeldzaam als de sterren in de Melkweg.”

„Een intercontinentale conferentie over een ruimteonderzoeker?”

„Een op zichzelf onbelangrijk onderwerp, inderdaad. Maar wij hebben het belangrijk gemaakt. Het I.B.R. is al bijna een jaar lang met opvallende vasthoudendheid naar hem aan het zoeken.”

„Niet het I.B.R.” drong Junz aan. „Ikzelf. Ik heb op onofficiële wijze gewerkt.”

„De Edelen weten dat niet en zouden het niet geloven als u het hun vertelde. En verder is ook Trantor geïnteresseerd.”

„Op mijn verzoek.”

„Ook dat weten zij niet en ook dat zouden zij niet geloven.”

Junz stond op en zijn stoel schoof automatisch weg van de tafel. Met de handen stevig op de rug gevouwen liep hij over het tapijt. Heen en weer. Heen en weer. Zo nu en dan keek hij scherp naar Abel.

Abel begon ongeëmotioneerd aan een tweede kop koffie.

„Hoe weet u dit allemaal?” vroeg Junz.

„Wat allemaal?”

„Alles. Hoe en wanneer de ruimteonderzoeker zich aan boord van dat vaartuig verstopte. Hoe en op welke manier het dorpshoofd op vrije voeten heeft weten te blijven. Wilt u mij soms om de tuin leiden?”

„Mijn beste dokter Junz.”

„U hebt toegegeven dat u en uw mannen de ruimteonderzoeker buiten mij om in het oog hebben gehouden. U hebt ervoor gezorgd dat ik gisteravond veilig uit de weg was, om niets aan het toeval over te laten.” Junz herinnerde zich plotseling dat vleugje somnin.

„De hele nacht heb ik in voortdurende verbinding met mijn agenten gestaan, dokter. Wat ik deed en wat ik vernam, kunnen we, laten we zeggen, thuisbrengen onder het hoofd vertrouwelijk materiaal. U moest uit de weg en toch veilig zijn. Wat ik zojuist heb verteld, heb ik vannacht van mijn agenten gehoord.”

„Om dat allemaal te weten te komen, zouden er spionnen in de regering van Sark zelf nodig zijn.”

„Ja, natuurlijk.”

Junz draaide zich met een ruk naar de ambassadeur. „Kom nou!”

„Verbaast u dat? De stabiliteit van Sarks regering en de loyaliteit van het volk zijn spreekwoordelijk. De reden is eenvoudig genoeg, aangezien zelfs de armste Sarkiet een aristocraat is vergeleken bij de Florinianen en hij zich, hoe onwaar overigens ook, als lid van een heersende klasse kan beschouwen. Denk er echter wel aan dat Sark niet de wereld van miljardairs is waarvoor het door het grootste gedeelte van de Melkweg wordt aangezien. Een verblijf van een jaar moet u daar wel van hebben overtuigd.

Tachtig procent van zijn bevolking heeft een levensstandaard die gelijk staat aan die van andere werelden en niet veel hoger is dan de standaard van Florina zelf. Er zal altijd een zeker aantal Sarkieten zijn die zich, uit hebzucht, voldoende ergeren aan het kleine gedeelte van de bevolking dat blijkbaar in luxe baadt, om mij hun diensten aan te bieden.

Het is een grote fout van de regering van Sark, dat ze eeuwenlang gedacht hebben, dat er alleen maar op Florina opstand zou kunnen uitbreken. Ze heeft nagelaten in eigen boezem te kijken.”

„Die kleine Sarkieten,” zei Junz, „aangenomen dat ze bestaan, kunnen u niet van veel nut zijn.”

„Individueel niet. Collectief vormen zij echter nuttig gereedschap voor onze belangrijkere mannen. Er zijn zelfs leden van de werkelijk heersende klasse die de lessen van de afgelopen twee eeuwen ter harte hebben genomen. Zij zijn er van overtuigd dat Trantor tenslotte over de hele Melkweg zal regeren, en volgens mij hebben zij het bij het rechte eind. Zij hebben zelfs het idee dat de uiteindelijke heerschappij nog tijdens hun leven zal plaatsvinden, en zij geven er de voorkeur aan zich bij voorbaat aan de winnende kant te scharen.”

Junz trok een grimas. „U laat de interstellaire politiek als een heel smerig spelletje klinken.”

„Dat is het ook, maar smerige spelletjes afkeuren, maakt geen einde aan die spelletjes. Evenmin zijn alle facetten ervan volkomen smerig te noemen. Denk eens aan de idealist. Denk eens aan de weinigen in Sarks regering die Trantor noch voor geld noch voor beloften van macht dienen, maar alleen omdat zij oprecht geloven dat een verenigde galactische regering het beste voor de mensheid is en dat alleen Trantor een dergelijke regering tot stand kan brengen. Ik heb een zo’n man, mijn beste, in Sarks departement van veiligheid zitten, en op dit ogenblik brengt hij het dorpshoofd binnen.”

„U zei dat hij gevangen was genomen,” zei Junz.

„Door het departement van veiligheid, ja. Maar die man is het departement van veiligheid en tevens mijn agent.”

Abel fronste zijn wenkbrauwen en even klonk zijn stem triest. „Zijn bruikbaarheid zal hierna sterk verminderd zijn.

Wanneer hij het dorpshoofd eenmaal heeft laten ontsnappen, zal dat in het gunstigste geval verlaging van rang en in het ongunstigste geval gevangenneming betekenen.”

„Wat zijn uw plannen nu?”

„Precies weet ik dat nog niet. Allereerst moeten we ons dorpshoofd hebben. Op dat punt kan ik alleen maar tot aan de landing op de ruimtehaven zeker zijn. Wat daarna gebeurt...”

Abel haalde zijn schouders op en zijn oude, geelachtige huid spande zich als perkament over zijn jukbeenderen. Toen voegde hij eraan toe: „De Edelen zullen het dorpshoofd eveneens opwachten. Zij hebben het idee dat ze hem hebben, en zodra de een of de ander van ons hem te pakken heeft, kan er niet veel gebeuren.”

Maar die verklaring was onjuist.

Strikt genomen bezaten alle buitenlandse ambassades en de onmiddellijke omgeving ervan door de hele Melkweg heen extraterritoriale rechten. In het algemeen betekende dit niets meer dan een vrome wens, behalve waar de kracht van de eigen planeet respect afdwong. In de praktijk kwam het hier op neer dat alleen Trantor de onafhankelijkheid van zijn gezanten volledig kon handhaven.

Het terrein van de Trantoriaanse ambassade besloeg bijna twee-en-een-halve vierkante kilometer en in dat gebied patrouilleerden gewapende mannen met Trantoriaanse uniformen en uitmonstering. Geen enkele Sarkiet mocht daar zonder uitnodiging binnengaan en zeer zeker geen gewapende Sarkiet. Om precies te zijn, kon de som van mannen en wapens niet langer dan twee of drie uur de vastberaden aanval weerstaan van een enkel Sarks tankregiment, maar achter die kleine groep stond de vergeldingskracht van de georganiseerde macht van een miljoen werelden.

De ambassade bleef ongeschonden.

Zo kon zelfs directe materiële verbindingen onderhouden worden met Trantor, zonder gebruik te maken van Sarkse havens. Vanuit het ruim van een Trantoriaans moederschip dat even buiten de 160 kilometer grens zweefde die de scheiding tussen planetaire ruimte en vrije ruimte markeerde, konden kleine gyro-schepen, uitgerust met schroeven voor atmosferisch gebruik, (half glijdend, half aangedreven) dalen op de kleine haven op het terrein van de ambassade.

Het gyro-schip dat nu boven de haven van de ambassade verscheen, werd echter niet verwacht en was evenmin Trantoriaans. Snel werden er veiligheidsmaatregelen getroffen. Een naaldkanon richtte de geplooide loop naar boven. Afweerschermen gingen omhoog.

Radioberichten suisden heen en weer. Verbeten woorden gingen naar boven, opgewonden woorden kwamen omlaag. Luitenant Camrum draaide zich om van het zend- en ontvangtoestel en zei: „Ik weet het niet. Hij beweert dat hij over twee minuten uit de lucht zal worden geschoten als wij hem niet laten dalen. Hij vraagt asiel.”

Kapitein Elyut, die juist was binnengekomen, zei: „Zeker. Dan zal Sark beweren dat wij ons in de politiek mengen, en als Trantor besluit het op zijn beloop te laten, worden wij bij wijze van geste gewipt. Wie is hij eigenlijk?”

„Dat wil hij niet zeggen,” zei de luitenant geërgerd. „Beweert dat hij de ambassadeur moet spreken. Vertelt u mij maar wat ik moet doen, kapitein.”

De kortegolf ontvanger sputterde en een stem vroeg bijna hysterisch: „Is daar iemand? Ik ga landen, dat is alles. Werkelijk! Ik kan geen ogenblik langer wachten, zeg ik je.” Het eindigde in een gepiep.

„Grote Ruimte,” zei de kapitein, „ik ken die stem. Laat hem landen! Op mijn verantwoording!”

Onmiddellijk werden de bevelen gegeven. Het gyro-schip zakte verticaal, sneller dan goed was, het resultaat van een hand aan de bedieningsorganen die zowel onervaren was als in paniek verkeerde. Het naaldkanon bleef op het toestel gericht. De kapitein stelde zich via een directe lijn in verbinding met Abel, en de hele ambassade werd in staat van paraatheid gebracht. De groep Sarkse schepen die geen tien minuten na de landing van het vaartuig verscheen, bleef twee uur lang dreigend boven de ambassade hangen en verdween toen.

Ze zaten aan het diner, Abel, Junz, en de man die pas was aangekomen. Met bewonderenswaardig zelfvertrouwen, de omstandigheden in aanmerking genomen, had Abel de ongeïnteresseerde gastheer gespeeld. Vier uur lang had hij niet gevraagd waarom een Grote Edele asiel nodig had.

Junz was minder geduldig.

„Grote Ruimte!” beet hij Abel toe. „Wat ben je van plan met hem te gaan doen?” En Abel glimlachte terug.

„Niets. Althans niet voordat ik weet of ik mijn dorpshoofd heb of niet. Ik wil weten wat ik in mijn hand heb voordat ik mijn kaarten op tafel leg. En aangezien hij naar ons is toegekomen, zal het wachten hem meer van streek maken dan ons.”

Hij had gelijk.

Tweemaal begon de edele een snelle alleenspraak en tweemaal zei Abel: „M’n beste edele! Een ernstig gesprek op een lege maag is hoogst onaangenaam.”

Hij glimlachte minzaam en gaf opdracht dat de tafel moest worden gedekt.

Tijdens de wijn probeerde de edele het opnieuw. „U zult willen weten waarom ik het continent van Steen heb verlaten,” zei hij.

„Ik zou werkelijk geen enkele reden weten te bedenken,” beaamde Abel, „waarom de edele van Steen zou moeten vluchten voor Sarkse vaartuigen.”

Steen sloeg hen nauwlettend gade. Zijn tengere figuur en zijn magere, bleke gezicht waren gespannen, terwijl zijn hersens koortsachtig werkten. Zijn lange haar was samengebonden in zorgvuldig geschikte plukjes, samengehouden door kleine clips, die met een rinkelend geluid langs elkaar schoven wanneer hij zijn hoofd bewoog, alsof ze de aandacht wilden vestigen op zijn minachting voor de huidige Sarkse mode die kortgeknipt haar voorschreef.

Zijn huid en kleren verspreidden een zwakke geur. Abel, die zag hoe Junz’ lippen zich wat vaster op elkaar klemden en hoe hij zijn eigen korte kroeshaar betastte, bedacht hoe amusant de reactie van Junz had kunnen zijn als Steen was verschenen met rouge op zijn wangen en koperkleurige vingernagels.

„Er is vandaag een intercontinentale conferentie gehouden,” zei Steen.

„O ja?” zei Abel.

Abel luisterde zonder een spier te vertrekken naar het verhaal over de conferentie.

„En we hebben vierentwintig uur,” zei Steen verontwaardigd. „Het is nu nog maar zestien uur!”

„En u bent X,” riep Junz uit, die tijdens het verslag steeds onrustiger was geworden. „U bent X. U bent hierheen gekomen omdat hij u heeft ontmaskerd. Nou, dat is prima. Abel, hier is ons bewijs voor de identiteit van de ruimteonderzoeker. We kunnen hem gebruiken om uitlevering van de man af te dwingen.”

Steen had moeite om zijn ijle stem boven de stoere bariton van Junz te laten uitkomen. „Hoe komt u erbij. Hoe komt u erbij. U bent krankzinnig. Hou op! Laat me uitspreken. Ik zeg u... excellentie, dat ik me de naam van die man niet kan herinneren...”

„Dokter Selim Junz, Edele.”

„Goed dan dokter Selim Junz, ik heb die idioot of ruimteonderzoeker of wat hij ook mag zijn, nog nooit van mijn leven gezien. Heus! Ik heb nog nooit zo’n onzin gehoord. Ik ben werkelijk X niet. Werkelijk niet! Ik zou u heel dankbaar zijn als u die dwaze letter niet meer gebruikte. Hoe komt u erbij om Fife’s belachelijke melodrama te geloven! Hoe bestaat het!”

Junz gaf zijn idee niet op. „Waarom bent u er dan vandoor gegaan?”

„Grote Ruimte, is dat niet duidelijk? Mensenkinderen! Luister, ziet u dan niet wat Fife aan het doen was?”

„Als u dat wilt verklaren, Edele,” viel Abel hem zacht in de rede, „dan zullen er geen onderbrekingen meer zijn.”

„Daar moet ik u dan althans voor bedanken.”

Met een air van gekwetste waardigheid vervolgde hij: „De anderen hebben niet veel met mij op omdat ik geen belangstelling koester voor documenten, statistieken en al die taaie bijzonderheden. Maar, dan vraag ik mij af, waar is de civiele dienst eigenlijk voor? Als een Grote Edele geen Grote Edele kan zijn? Maar het feit dat ik van mijn gemak houd, wil helemaal niet zeggen dat ik een sukkel ben, weet u. Werkelijk! Misschien zijn de anderen blind, maar ik kan zien dat Fife geen bliksem om de ruimteonderzoeker geeft. Ik geloof zelfs niet eens dat hij bestaat. Een jaar geleden kwam Fife met dat idee op de proppen en sinds die tijd is hij er steeds mee bezig.

Hij houdt ons voor dwazen en idioten. Werkelijk! En de anderen zijn dat ook. Walglijke idioten! Hij heeft al deze volslagen onzin over idioten en ruimteonderzoekers zelf verzonnen. Het zou me niets verwonderen als de inboorling die wordt verondersteld de ordebewakers met tientallen tegelijk af te maken, niets anders is dan een van Fife’s spionnen die een rode pruik heeft opgezet. Of het is een echte inboorling die door Fife is gehuurd. Voor zoiets zie ik Fife gerust aan. Hij is iemand die met een gerust geweten inboorlingen tegen zijn eigen soort zou gebruiken. Zo laag is hij.

In elk geval is het duidelijk dat hij het alleen maar gebruikt als een excuus om de rest van ons te ruïneren en zichzelf dictator van Sark te maken. Gelooft u dat ook niet? Er bestaat helemaal geen X, maar morgen zal hij, tenzij er een stokje voor wordt gestoken, allerlei geruchten over samenzweringen laten verspreiden, noodmaatregelen afkondigen en zichzelf tot leider uitroepen. In geen vijfhonderd jaar hebben we op Sark een leider gehad, maar dat zal Fife niet weerhouden. Hij zal eenvoudig de hele constitutie aan zijn laars lappen. Werkelijk!

Ik wil dat alleen voorkomen. Daarom moest ik vertrekken. Als ik nog in Steen was, dan zou ik nu huisarrest hebben. Zodra de conferentie was afgelopen, liet ik mijn privé-haven controleren. Die bleek al door zijn manschappen bezet te zijn. Dat was iets dat tegen alle continentale autonomie indruiste. Het was een ploertenstreek. Werkelijk! Maar gelukkig is hij niet zo schrander als hij gemeen is. Hij dacht dat sommigen van ons misschien zouden proberen de planeet te verlaten, dus liet hij de ruimtehavens bewaken. Maar...” hij glimlachte sluw... „het kwam niet bij hem op de gyro-havens te laten bewaken. Blijkbaar dacht hij dat er geen plaats op de planeet was die veilig voor ons zou zijn. Maar ik dacht aan de Trantoriaanse ambassade. Dat is meer dan de anderen deden. Ik ben doodmoe van ze. Vooral van Bort. Kent u Bort? Die is vreselijk lomp. Smerig zelfs. Praat tegen mij alsof het verkeerd is schoon te zijn en aangenaam te ruiken.”

Hij hield zijn vingers tegen zijn neus en snoof zacht. Abel legde luchtig zijn hand op Junz’ pols toen de laatste zich rusteloos in zijn stoel bewoog. „U hebt een gezin achtergelaten,” zei Abel. „Hebt u eraan gedacht dat Fife u nog steeds met een wapen onder schot heeft?”

„Ik kon moeilijk al mijn geliefden in mijn gyro-vaartuig proppen.” Hij werd een beetje rood.

„Fife zou hen niets durven doen. Bovendien zal ik morgen terug zijn in Steen.”

„Hoe?” vroeg Abel.

Steen keek hem verbaasd aan. Zijn dunne lippen weken uiteen. „Ik bied een bondgenootschap aan, excellentie. U wilt toch niet beweren dat Trantor geen belangstelling voor Sark koestert. U zult Fife vast en zeker willen vertellen dat elke poging om Sarks constitutie te veranderen een ingrijpen van Trantor noodzakelijk zou maken.”

„Ik zie niet goed hoe dat kan worden gedaan, zelfs als ik van mening zou zijn dat mijn regering mij zou steunen,” zei Abel.

„Waarom kan dat niet worden gedaan?” vroeg Steen verontwaardigd. „Als hij de hele kyrthandel beheerst zal hij de prijs opdrijven, concessies voor snelle levering vragen en al dat soort dingen meer.”

„Beheerst u vijven dan de prijs niet?”

Steen wierp zich achteruit in zijn stoel. „Mensenkinderen! Ik ben niet op de hoogte van alle details. Straks vraagt u me nog om cijfers. Grote Ruimte, u bent al even erg als Bort.”

Toen beheerste hij zich en met een glimlachje zei hij: „Ik maak natuurlijk maar een gekheidje. Wat ik werkelijk bedoel, is dat, wanneer Fife uit de weg is, Trantor misschien een overeenkomst met de rest van ons zou kunnen aangaan. Als tegenprestatie voor uw hulp zou het niet meer dan juist zijn dat Trantor met voorkeur behandeld werd of misschien zelfs een klein aandeel in de handel zou krijgen.”

„En hoe zouden wij door die interventie een galactische oorlog kunnen voorkomen?”

„Maar begrijpt u het dan niet? Het is zo duidelijk als iets. U zou geen agressor zijn. U zou alleen maar een burgeroorlog voorkomen om de kyrthandel voor vernietiging te behoeden. Ik zou aankondigen dat ik mij tot u had gewend om hulp. Het zou werelden van agressie verwijderd, zijn. De hele Melkweg zou aan uw kant staan. Profiteert Trantor daar later van, dan gaat dat niemand iets aan.”

Abel drukte zijn knoestige vingers tegen elkaar en bekeek ze peinzend. „Ik kan niet geloven dat u echt van plan bent zich aan de kant van Trantor te scharen,” zei hij.

Een ogenblik gleed er een uitdrukking van intense haat over Steens zwak glimlachende gezicht. „Liever Trantor dan Fife,” zei hij.

„Ik houd er niet van de zaak te forceren,” zei Abel. „Kunnen we niet wachten tot de zaken zich wat meer hebben ontwikkeld...”

„Nee, nee,” riep Steen uit. „Geen dag. Heus niet! Als u nu niet handelend optreedt, zal het te laat zijn. Wanneer hij eenmaal begonnen is, zal hij niet meer terug kunnen zonder zijn prestige te verliezen. Als u mij nu wilt helpen, zal het volk van Steen achter mij staan en zullen de andere Grote Edelen zich aan mijn zijde voegen. Wacht u zelfs nog maar een dag, dan zal Fife’s propagandamolen aan het draaien gaan. Ik zal dan worden beklad als een overloper. Denkt u zich dat eens in! Ik! Ik! Een overloper! Hij zal alle anti-Trantor vooroordelen bij elkaar rapen die hij te pakken kan krijgen, en zonder beledigend te willen zijn, moet ik verklaren dat dit er heel wat zijn.”

„En als we hem eens vroegen ons een onderhoud met de ruimteonderzoeker toe te staan?”

„Wat voor nut zou dat hebben? Hij zou ons vertellen dat de Floriniaanse idioot een ruimteonderzoeker is, maar hij zou u vertellen dat de ruimteonderzoeker een Floriniaanse idioot is. U kent die man niet. Hij is verschrikkelijk!”

Abel dacht even na. Hij neuriede in zichzelf en sloeg met zijn wijsvinger de maat. Toen zei hij: „Wij hebben het dorpshoofd, weet u.”

„Welk dorpshoofd?”

„De man die de ordebewaarders en de Sarkiet heeft vermoord.”

„O! Zo, zo. Denkt u dat Fife zich daar iets van zal aantrekken als het een kwestie is van heel Sark nemen?”

„Ik geloof van wel. Kijkt u eens, het gaat er niet om dat wij dat dorpshoofd hebben, maar het gaat om de omstandigheden van zijn gevangenneming. Ik geloof, edele, dat Fife naar mij zal luisteren, en heel nederig luisteren ook.”

Voor het eerst sinds zijn kennismaking met Abel merkte Junz een vermindering van koelte in de stem van de oude man, en ervoor in de plaats was iets van voldoening gekomen, bijna iets van triomf.

15. De gevangene

Het was voor Samia van Fife niet gewoon dat zij zich gedwarsboomd voelde. Het was ongekend, zelfs ondenkbaar, dat zij zich nu al urenlang gedwarsboomd voelde. De commandant van de ruimtehaven was kapitein Racety ten voeten uit. Hij was beleefd, bijna onderdanig, keek ongelukkig, betuigde zijn spijt, ontkende dat hij haar ook maar in het minst wilde tegenspreken, en was onverzettelijk ten opzichte van haar duidelijk geformuleerde wensen.

Tenslotte was zij gedwongen van het formuleren van haar wensen over te gaan tot het eisen van haar rechten, alsof zij een gewone Sarkiet was. Ze zei: „Ik mag toch wel veronderstellen dat ik als burgeres het recht heb elk binnenkomend vaartuig op te wachten, als ik dat wil.”

Ze zei het op giftige toon.

De commandant schraapte zijn keel en de uitdrukking van pijn op zijn gelijnde gezicht werd nog duidelijker en geprononceerder. Tenslotte zei hij: „Om u de waarheid te zeggen, juffrouw, is het helemaal niet onze wens u buiten te sluiten. Alleen hebben wij van de Edele, uw vader, de scherp omlijnde opdracht gehad u niet bij de landing van het schip aanwezig te laten zijn.”

Op ijzige toon zei Samia: „Beveelt u mij dus de haven te verlaten?”

„Nee, juffrouw.” De commandant was blij met het compromis. „Wij hebben geen opdracht gekregen u van de haven te verwijderen. Wilt u hier blijven, dan mag u dat doen. Maar, wij zullen u met alle verschuldigde eerbied, ervan moeten weerhouden dichter bij de landingsplaatsen te komen.”

Hij was weg en Samia zat in de zinloze luxe van haar eigen grondwagen, op ongeveer dertig meter afstand van de buitenste ingang van de haven. Ze hadden haar opgewacht en haar gadegeslagen. Ze zouden haar waarschijnlijk blijven gadeslaan. Als zij ook maar een meter naar voren reed, dacht ze verontwaardigd, zouden ze waarschijnlijk de energie van haar voertuig uitschakelen.

Ze knarsetandde. Het was niet eerlijk van haar vader om dit te doen. Het was steeds hetzelfde liedje. Ze behandelden haar altijd alsof zij niets begreep. Toch had zij gedacht dat hij het begreep.

Hij was opgestaan om haar te begroeten, iets wat hij nooit voor iemand anders deed nu moeder dood was. Hij had haar beetgepakt, haar vast tegen zich aan gedrukt, al zijn werk voor haar in de steek gelaten. Hij had zijn secretaris zelfs de kamer uitgestuurd, omdat hij wist dat zij een hekel had aan het stille, witte voorkomen van de inboorling.

Het was bijna zoals vroeger, voordat grootvader stierf en toen vader nog geen Grote Edele was.

„Mia, kind,” zei hij, „ik heb de uren geteld. Ik heb nooit geweten dat het zo’n eind was van Florina. Toen ik hoorde dat die inboorlingen zich in je vaartuig verborgen hadden, nog wel in het vaartuig dat ik speciaal voor jouw veiligheid had gestuurd, werd ik bijna wild.”

„Paps! Er was werkelijk niets om u ongerust over te maken.”

„O nee? Ik zou bijna de hele vloot hebben uitgezonden om jou af te halen en je onder veilig militair escorte te laten terugbrengen.”

Ze lachten samen bij de gedachte. Minuten verstreken voordat Samia het gesprek weer op het onderwerp kon brengen waarvan zij zo vol was.

Terloops zei ze: „Wat bent u met de verstekelingen van plan, paps?”

„Waarom wil jij dat weten, Mia?”

„U gelooft toch zeker niet dat ze van plan zijn u te vermoorden of zo iets?”

Fife glimlachte. „Jij moet er niet van die sombere gedachten op na houden.”

„Dat gelooft u toch niet, he?” drong ze aan.

„Natuurlijk niet.”

„Mooi! Ik heb hen namelijk gesproken, paps, en ik geloof werkelijk niet dat het iets anders dan arme, ongevaarlijke mensen zijn. Het kan me echt niet schelen wat kapitein Racety zegt.”

„Voor arme, ongevaarlijke mensen hebben ze heel wat wetten overtreden, Mia.”

„U kunt ze niet als gewone misdadigers behandelen, paps.” Haar stem klonk geschrokken.

„Hoe anders?”

„De man is geen inboorling. Hij komt van een planeet die de Aarde wordt genoemd, en hij is niet verantwoordelijk voor zijn daden, want ze hebben hem met een psychische sonde behandeld.”

„Nou lieverd, het departement van veiligheid zal dat wel beseffen. Ik zou dat maar aan hen overlaten.”

„Nee, het is te belangrijk om het zonder meer aan hen over te laten. Zij zullen het niet begrijpen. Niemand begrijpt het. Behalve ik!”

„Jij en niemand anders ter wereld, Mia?” vroeg hij op toegeeflijke toon, en hij stak een vinger uit om een lokje weg te strijken dat over haar voorhoofd was gevallen.

„Alleen ik!” zei Samia op besliste toon. „Alleen ik! Verder zal iedereen denken dat hij gek is, maar ik ben ervan overtuigd dat hij dat niet is. Hij zegt dat Florina en de hele Melkweg door een groot gevaar worden bedreigd. Hij is ruimteonderzoeker en u weet dat ze zich in kosmogonie specialiseren. Hij kan het weten!”

„Hoe weet jij dat hij ruimteonderzoeker is, Mia?”

„Omdat hij dat zelf heeft gezegd.”

„En wat zijn de bijzonderheden van dat gevaar?”

„Dat weet hij niet. Hij is met een psychische sonde behandeld, zoals ik al heb gezegd. Begrijpt u dan niet dat juist dat het beste bewijs van alles is? Hij wist teveel. Iemand heeft er belang bij alles onbekend te houden.” Haar stem daalde instinctief en werd vertrouwelijk. Zij moest zich beheersen om niet over haar schouder te kijken. „Als zijn theorieen vals waren,” zei ze, „begrijpt u dan niet dat het niet nodig was geweest hem psychisch te behandelen?”

„Als dat het geval is, waarom hebben ze hem dan niet vermoord?” vroeg Fife, maar ogenblikkelijk had hij spijt van zijn vraag. Het had geen zin het meisje te plagen.

Samia dacht even vruchteloos na en zei toen: „Als u het departement van veiligheid bevel geeft mij bij hem te laten, dan zal ik dat zien uit te vissen. Hij vertrouwt mij. Dat weet ik. Ik zal meer uit hem kunnen krijgen dan het departement van veiligheid. Toe, zeg dat ze mij bij hem toelaten, paps. Het is heel belangrijk.”

Fife drukte haar gebalde vuisten zachtjes tegen elkaar en glimlachte tegen haar. „Nog niet, Mia. Nog niet. Over een paar uurtjes zullen we de derde persoon in handen hebben. Daarna misschien.”

„De derde persoon? De inboorling die al die moorden heeft begaan?”

„Precies. Het schip dat hem aan boord heeft, zal over ongeveer een uur landen.”

„En doet u dan intussen niets met het inboorlingenmeisje en de ruimteonderzoeker?”

„Niets.”

„Goed! Dan ga ik het schip opwachten.” Ze stond op.

„Waar ga je heen, Mia?”

„Naar de haven, vader. Ik heb die andere inboorling een heleboel te vragen.” Ze lachte. „Ik zal u laten zien dat uw dochter een goeie speurster is.”

Maar Fife moest helemaal niet lachen. „Ik heb liever dat je niet gaat,” zei hij.

„Waarom niet?”

„Het is noodzakelijk dat de landing van die man volkomen onopvallend gebeurt. Jij zou opzien baren op de haven.”

„Waarom?”

„Ik kan jou geen staatsgeheimen vertellen, Mia.”

„Staatsgeheimen, wat een onzin!” Ze boog zich naar hem toe, drukte een kus op zijn voorhoofd en was verdwenen.

Nu zat zij hopeloos gekluisterd aan haar grondwagen, terwijl boven haar hoofd een steeds groter wordende stip aan de hemel verscheen, die zich donker aftekende tegen de klaarheid van de late namiddag.

Ze drukte op de knop van het handschoenenkastje en haalde haar polobril te voorschijn. Normaal werd die gebruikt om de wending te volgen van de eenpersoons wedstrijdvaartuigen die deelnamen aan stratosferisch polo. Ze konden echter ook voor ernstiger doeleinden worden gebruikt. Ze zette de bril op, en de dalende stip werd een miniatuurschip, waarvan de roodachtige gloed van de achteraandrijving duidelijk zichtbaar was. Ze zou althans de mannen zien bij hun vertrek, zoveel mogelijk over hen te weten komen door middel van dat ene zintuig, het gezicht, en op de een of andere manier zou ze dan later wel een onderhoud zien te bewerkstelligen.

Sark vulde de visieplaat. Een continent en een halve oceaan, gedeeltelijk verduisterd door het dode, wollige wit van wolken, lag onder hen.

Genro zei, zijn woorden wat ongelijkmatig als enige aanwijzing dat zijn geest voornamelijk bezig was met de bedieningsorganen voor hem: „De ruimtehaven zal niet zwaar bewaakt zijn. Ook dat was op voorstel van mij. Ik zei dat elk ongewoon gedrag tijdens de aankomst van het schip Trantor zou kunnen waarschuwen dat er iets aan de hand was. Ik zei dat het succes afhing van Trantors volkomen onbekendheid met de stand van zaken tot het te laat was. Enfin, dat geeft nu niet.”

Terens haalde somber zijn schouders op. „Wat maakt het voor verschil?”

„Voor jou een heleboel. Ik zal de landingsplaats gebruiken die het dichtst bij de oostelijke ingang ligt. Zodra ik geland ben, stap jij de nooduitgang achterin het toestel uit. Loop vlug, maar niet te vlug, naar het hek. Ik heb papieren bij me waarmee je misschien, of misschien niet, zonder moeite door de controle zal kunnen komen. Mochten zich moeilijkheden voordoen, dan laat ik het aan jou over om handelend op te treden. Te oordelen naar wat er in het recente verleden is voorgevallen,geloof ik wel dat dit jou is toevertrouwd. Buiten het hek zal een wagen klaar staan om je naar de ambassade te brengen. Dat is alles.”

„En jij?” Langzaam veranderde Sark van een reusachtige, saaie bal van verblindend bruin, groen, blauw en wolkenwit in iets levendigers, in een oppervlakte die gebroken werd door rivieren en gerimpeld door bergen.

Genro’s glimlach was koel en vreugdeloos. „Jouw zorgen komen misschien terug bij jou. Wanneer ze tot de ontdekking komen dat jij weg bent, schieten ze me misschien neer als verrader. Bemerken ze dat ik volkomen hulpeloos en lichamelijk niet in staat was jou tegen te houden, dan degraderen ze mij misschien eenvoudig als een dwaas. Het laatste is geloof ik wel te verkiezen, dus had ik graag dat je mij, voordat je vertrekt, met een neuronische zweep bewerkt.”

„Weet je wel wat een neuronische zweep is?” zei het dorpshoofd.

„Reken maar.” Er parelde zweet op zijn voorhoofd.

„Hoe weet je dat ik je later niet zal vermoorden? Ik heb al een edele vermoord, weet je.”

„Ik weet het. Maar een moord zal jou niet baten. Het zou alleen maar tijdverlies zijn. Ik heb wel grotere risico’s genomen.”

De oppervlakte van Sark spreidde zich op de visieplaat uit. De randen gleden van het beeldscherm af, het midden breidde zich uit, en de nieuwe randen verdwenen eveneens. Er verscheen iets als de regenboog van een Sarkse stad.

„Ik hoop,” zei Genro, „datje het niet in je hoofd haalt er alleen vandoor te gaan. Het is of Trantor of de edelen. Denk daar goed aan.”

Het aanzicht was nu duidelijk dat van een stad, en een bruin-groene strook aan de buitenkant ervan werd een ruimtehaven onder hen. Met afnemende snelheid kwam die op hen toe. Genro zei: „Als Trantor jou niet in het volgende uur heeft, zullen de edelen jou te pakken hebben voordat de dag om is. Ik kan niet garanderen wat Trantor met je zal doen, maar ik kan wel garanderen wat Sark met je zal doen.”

Terens was bij de civiele dienst geweest. Hij wist wat Sark met iemand zou doen die een edele had vermoord.

De haven bleef nu in het beeld van de visieplaat, maar Genro keek er niet meer naar. Hij bepaalde zijn aandacht tot de instrumenten. Het schip draaide langzaam in lucht, anderhalve kilometer hoog, en op hetzelfde ogenblik begon de staart te zakken. Ongeveer honderd meter boven de put begonnen de motoren te razen. Ondanks de hydraulische veren kon Terens het trillen ervan voelen. Hij werd een beetje duizelig.

„Pak de zweep,” zei Genro. „Vlug nu. iedere seconde is belangrijk. De deur van de nooduitgang zal achter je dichtvallen. Ze zullen vijf minuten nodig hebben om zich af te vragen waarom ik de hoofdsluis niet opendoe, nog vijf minuten om in te breken en dan nog eens vijf minuten om jou te zoeken. Je hebt vijftien minuten om het terrein van de haven af te komen en in de wagen te stappen.”

Het trillen hield op en in de drukkende stilte wist Terens dat ze contact hadden gemaakt met Sark.

De veranderende diamagnetische velden namen het nu over. Het jacht kantelde majestueus en legde zich langzaam horizontaal.

„Nu!” zei Genro. Zijn uniform was vochtig van het transpireren. Terens hief met dof hoofd en ogen die weigerden zich te concentreren, zijn neuronische zweep op...

Terens voelde de pittige lucht van een Sarkse herfst. Hij had zoveel jaar in de gure jaargetijden ervan doorgebracht, dat hij de zachte, eeuwige juni van Florina bijna vergeten had. Nu stormden zijn dagen in de civiele dienst zijn herinnering binnen, alsof hij deze wereld van edelen nooit verlaten had. Alleen was hij nu een vluchteling en gebrandmerkt met de grootste misdaad, de moord op een edele.

Hij liep op de maat van het kloppen van zijn hart. Achter hem bevond zich het schip en erin was Genro, verstijfd door de foltering van de zweep. De sluis had zich zacht achter hem gesloten, en hij liep nu over een breed, geplaveid pad. Overal om hem heen waren arbeiders en mecano’s. Elk had zijn eigen taak en zijn eigen zorgen. Ze bleven niet staan om iemand aan te gapen. Daar hadden zij geen reden voor.

Was er wel iemand die hem uit het vaartuig had zien komen? Hij vertelde zichzelf dat dit niet het geval was, want dat er anders al jacht op hem zou zijn gemaakt.

Hij raakte even zijn kap aan. Die zat nog steeds over zijn oren, en het plaatje dat er nu op zat, voelde glad aan. Genro had gezegd dat het als identificatie zou dienen. De mannen van Trantor zouden uitkijken naar dat in de zon glinsterende plaatje.

Hij zou het kunnen verwijderen, op eigen houtje weglopen, op de een of andere manier bij een ander schip zien te komen. Op de een of andere manier zou hij van Sark kunnen wegkomen. Op de een of andere manier zou hij kunnen ontsnappen. Ja, maar van die „een of andere manier” waren er te veel! In zijn hart wist hij nu dat hij aan het eind was gekomen, en zoals Genro had gezegd, was het of Trantor of Sark.

Hij haatte en vreesde Trantor, maar hij wist dat hij nu onmogelijk Sark kon kiezen.

„Hela! Jij daar!”

Terens verstijfde. In paniek keek hij op. Het hek was ongeveer dertig meter van hem verwijderd. Als hij het op een hollen zette...

Maar ze zouden geen hollende man doorlaten. Het was iets wat hij niet durfde. Hij moest niet gaan hollen. De jonge vrouw keek uit het open raam van een wagen zoals Terens nog nooit had gezien, zelfs niet in de vijftien jaar die hij op Sark had doorgebracht. Die wagen glom van metaal en glinsterde van doorschijnend gemmiet.

„Kom hier,” zei ze.

Terens benen droegen hem langzaam naar de wagen. Genro had gezegd dat Trantors wagen buiten de poort zou wachten. Of niet? En zouden ze iets dergelijks aan een vrouw overlaten? Een meisje eigenlijk nog. Een meisje met een donker, knap gezichtje.

„Jij bent meegekomen met het schip dat zo juist is geland, niet?” zei ze.

Hij zweeg.

Ze werd ongeduldig. „Kom, ik heb je uit het schip zien komen!” Ze tikte tegen haar polobril. Dergelijke brillen had hij al eerder gezien.

„Ja,” mompelde Terens. „Ja.”

„Stap dan in.”

Ze hield het portier voor hem open. De wagen was van binnen zelfs nog luxueuzer. De zitting was zacht en het rook allemaal nieuw en prettig, en het meisje was buitengewoon knap.

„Ben je een lid van de bemanning?” vroeg ze. Ze stelde hem op de proef, veronderstelde Terens.

„U weet wie ik ben,” zei hij. Zijn vinger ging naar het plaatje op zijn kap.

Geluidloos reed de wagen achteruit en keerde.

Bij het hek dook Terens weg in het zachte, koele kyrt van de bekleding, maar er was geen reden voor voorzichtigheid. Het meisje zei een paar woorden en ze reden door.

„Deze man hoort bij mij,” zei ze. „Ik ben Samia van Fife.”

De vermoeide Terens had enkele seconden nodig om dat te horen en te begrijpen. Toen hij zich met een ruk naar voren boog op zijn stoel, ijlde de wagen al over de expresbanen.

Een arbeider op het terrein van de ruimtehaven keek op vanwaar hij stond, en mompelde even in zijn revers. Toen stapte hij het gebouw binnen en keerde terug naar zijn werk.

Zijn chef fronste zijn wenkbrauwen en nam zich voor Tip eens goed onder handen te nemen over deze gewoonte buiten rustig een half uur lang sigaretjes te gaan staan roken.

Buiten de ruimtehaven zaten twee mannen in hun grondwagen. Een van hen zei geërgerd: „Bij een meisje in een wagen gestapt? Wat voor een wagen? Wat voor een meisje?”

Ondanks zijn Sarks kostuum hoorde zijn accent absoluut thuis in de Arcturische werelden van het Trantoriaanse Keizerrijk.

Zijn metgezel was een Sarkiet, goed geoefend in het bedienen van het visicast nieuwsapparaat.

Toen de betreffende wagen door de poort rolde sneller ging rijden, uitweek en op de hoger gelegen expresbaan ging rijden, stond hij half van zijn zitting en riep: „Het is de wagen van juffrouw Samia. Er is geen andere van dat model. Grote goedheid, wat moeten we doen?”

„Hem volgen,” zei de ander.

„Maar juffrouw Samia...”

„Zij zegt mij niks. En als het goed was, zou ze jou ook niks moeten zeggen. Wat doe je anders hier?”

Hun eigen wagen beschreef een bocht en klom naar de brede, bijna lege banen waarvan alleen het snelste grondverkeer gebruik mocht maken.

„Wij kunnen die wagen niet inhalen,” kreunde de Sarkiet. „Zodra ze ons in de gaten krijgt, zal ze de weerstand uitschakelen. Die wagen haalt rustig vierhonderd kilometer per uur.”

„Voorlopig rijdt ze niet harder dan 150,” zei de Arcturiër.

Na een poosje zei hij: „Ze gaat niet naar het departement van veiligheid. Dat is wel zeker.”

Nog even later zei hij: „Ze gaat niet naar het paleis van Fife.” Er waren opnieuw enkele ogenblikken verstreken toen hij opmerkte: „Ik mag in de ruimte blijven hangen als ik weet waar zij heen gaat. Straks gaat ze de stad weer uit.”

De Sarkiet zei: „Hoe weten wij dat ze de moordenaar van de edele bij zich heeft? Stel dat het een spelletje is om ons weg te krijgen van onze post. Ze probeert ons niet af te schudden, en ze zou zo’n wagen niet gebruiken als zij niet gevolgd wilde worden. Dat ding zie je op kilometers afstand.”

„Weet ik, maar Fife is niet iemand die zijn dochter zou sturen om ons uit de weg te krijgen. Een peloton ordebewaarders zou dat zaakje beter hebben opgeknapt.”

„Misschien zit zij er niet eens zelf in.”

„Dat zullen we dan spoedig te weten komen, man. Ze mindert vaart. Flits er voorbij en stop om de volgende bocht!”

„Ik wil je spreken,” zei het meisje.

Terens besloot dat het niet het gewone soort val was dat hij eerst had verondersteld. Zij was inderdaad de dochter van Fife. Dat moest ze zijn. Het scheen niet bij haar op te komen dat iemand haar iets kon of mocht weigeren.

Ze had geen enkele keer achterom gekeken om te zien of ze werd gevolgd. Bij drie achtereenvolgende bochten had hij dezelfde wagen achter hen gezien, die steeds op dezelfde afstand bleef rijden.

Het was niet zo maar een wagen. Dat was zeker. Misschien was het de wagen van Trantor, wat goed zou zijn. Misschien was die van Sark, in welk geval de jongedame naast hem een mooie gijzelaar zou zijn.

„U vraagt maar wat u wilt,” zei hij.

„Was je aan boord van het schip dat de inboorling van Florina hier bracht? De man die gezocht wordt voor al de moorden?”

„Inderdaad.”

„Goed. Ik heb je hier gebracht om rustig met je te kunnen praten. Werd de inboorling tijdens de tocht naar Sark ondervraagd?”

Zo’n naïviteit, dacht Terens, kon niet worden geveinsd. Zij wist werkelijk niet wie hij was.

Voorzichtig zei hij: „Ja.”

„Was je bij die ondervraging tegenwoordig?”

„Ja.”

„Mooi, dat dacht ik al. Waarom verliet je het schip eigenlijk?”

Dat, dacht Terens, was de vraag die zij het eerst had moeten stellen.

„Ik moest een speciaal rapport aan...” hij aarzelde.

Direct ging zij op die aarzeling in. „Aan mijn vader brengen? Maakt je daar geen zorgen over. Ik zal je volkomen in bescherming nemen, Ik zal zeggen dat je op mijn bevel met mij bent meegegaan.”

„Uitstekend, dame,” zei hij.

Het woord dame drong diep door in zijn eigen bewustzijn. Ze was een dame, de grootste van het land, en hij was Floriniaan.

Een man die ordebewaarders kon vermoorden en snel had geleerd hoe hij edelen moest doden, mocht een dame gerust aankijken.

Hij keek haar aan, zijn ogen hard en onderzoekend. Hij richtte zich op en keek op haar neer. Ze was heel knap.

En omdat ze de hoogste dame van het land was, was zij zich niet bewust van zijn blikken.

„Ik wil dat je mij alles vertelt wat je tijdens de ondervraging hebt gehoord,” zei ze.

„Ik wil alles weten wat de inboorling heeft verteld. Dat is heel belangrijk.”

„Mag ik u vragen waarom u belang in de inboorling stelt?”

„Nee,” zei ze effen.

„Zoals u wilt.”

Hij wist niet wat hij moest zeggen. De ene helft van zijn bewustzijn wachtte tot de achtervolgende wagen zou verschijnen. De andere helft werd zich steeds meer bewust van het gezicht en het lichaam van het knappe meisje dat naast hem zat.

Florinianen van de civiele dienst en ook zij die als dorpshoofd fungeerden, waren in theorie ongetrouwd. In de praktijk probeerden de meesten onder die beperking uit te komen wanneer zij dat konden. Terens had gedaan wat hij durfde en wat in die richting gepast was. In elk geval waren zijn ervaringen nooit bevredigend geweest.

Des te belangrijker was het dus dat hij nooit in een wagen van zo’n grote luxe, in zo’n grote afzondering, zo dichtbij zo’n knap meisje was geweest.

Ze wachtte tot hij zou spreken, de donkere ogen (wat een donkere ogen!) brandend van belangstelling, de volle rode lippen afwachtend gescheiden, een figuurtje dat in prachtig kyrt nog beter tot zijn recht kwam. Geen seconde dacht zij eraan dat iemand, wie dan ook, het ook maar in zijn hoofd zou halen een gevaarlijke gedachte ten opzichte van de dochter van Fife te koesteren.

De helft van zijn bewustzijn die op de achtervolgers wachtte, verdween van het toneel.

Plotseling wist hij dat het vermoorden van een edele uiteindelijk toch niet de grootste misdaad was. Hij was zich er niet eens helemaal van bewust dat hij zich bewoog. Hij wist alleen dat haar kleine lichaam in zijn armen lag, dat het verstijfde, dat zij een ogenblik een kreet slaakte, en toen smoorde hij die kreet met zijn lippen...

Hij voelde handen op zijn schouders en een stroom koele lucht op zijn rug toen het portier van de wagen werd opengerukt. Zijn vingers tastten naar zijn wapen.

Te laat. Het werd uit zijn hand gerukt. Samia hijgde sprakeloos.

De Sarkiet zei vol afschuw: „Zag je wat hij deed?”

De Arcturiër zei: „Moet hij weten!”

Hij stak een klein zwart voorwerp in zijn zak en sloot de magnetische sluiting. „Grijp hem,” zei hij.

De Sarkiet sleurde Terens met de energie van de woede uit de wagen.

„En zij liet hem begaan,” mompelde hij. „Zij liet hem begaan.”

„Wie zijn jullie?” riep Samia met plotselinge energie uit. „Heeft mijn vader jullie gestuurd?”

„Geen vragen alstublieft,” zei de Arcturiër.

„U bent buitenlander,” zei Samia boos.

„Bij Sark,” zei de Sarkiet, „ik moest hem eigenlijk de hersens inslaan.” Hij balde zijn vuist.

„Hou op!” zei de Arcturiër. Hij greep de vuist van de Sarkiet en duwde die weg.

De Sarkiet liet een nijdig gebrom horen. „Er zijn grenzen. Het vermoorden van edelen kan ik hebben. Ik zou er zelf graag een stelletje om zeep helpen, maar werkeloos toezien terwijl een inboorling doet wat hij deed, is toch wel een beetje te veel voor mij.”

Met onnatuurlijk hoge stem zei Samia: „Inboorling?”

De Sarkiet boog zich naar voren en rukte Terens kap af.

Het dorpshoofd verbleekte, maar bewoog zich niet. Hij bleef strak naar het meisje kijken en zijn zandkleurige haar bewoog licht in de bries. Samia schoof hulpeloos naar het uiterste puntje van de zitting.

Toen bedekte ze met een snelle beweging van haar handen haar gezicht, en haar huid werd wit onder de druk van haar vingers.

„Wat doen we met haar?” vroeg de Sarkiet.

„Niks.”

„Ze heeft ons gezien. Ze zal de hele planeet achter ons aansturen voordat we een kilometer uit de buurt zijn.”

„Wil je de dochter van Fife soms vermoorden?” vroeg de Arcturiër sarcastisch.

„Nee, dat niet. Maar we kunnen haar wagen vernielen. Tegen de tijd dat ze bij een radiotelefoon is, zijn wij uit de voeten.”

„Dat is niet nodig.” De Arcturiër boog zich de wagen in. „Dame, ik heb maar een ogenblikje. Hoort u mij?”

Ze bewoog zich niet.

„U kunt beter naar mij luisteren,” zei de Arcturiër. „Het spijt me dat ik een teder ogenblik heb verstoord, maar gelukkig heb ik dat ogenblik benut. Ik heb snel gehandeld en was in staat het gebeurde te filmen met een tricamera. Dit is geen bluf. Over enkele minuten zal ik het negatief naar een veilige plaats overbrengen, en daarna zal elke inmenging van uw kant mij tot nogal onprettige stappen dwingen. Ik ben ervan overtuigd dat u mij begrijpt.”

Hij draaide zich om. „Ze zal er helemaal niet over praten. Met geen woord. Kom mee, dorpshoofd.”

Terens volgde. Hij kon niet achterom kijken naar het witte, vertrokken gezicht in de wagen.

Wat er ook zou volgen, hij had een wonder verricht. Een ogenblik had hij de trotste dame van Sark gekust, had hij vluchtig haar zachte, geurige lippen gevoeld.

16. De beklaagde

De diplomatie heeft een volkomen eigen taal en volkomen eigen opvattingen. De betrekkingen tussen de vertegenwoordigers van soevereine staten zijn, als ze steeds volgens het protocol worden onderhouden, gestileerd en belachelijk. De frase onprettige consequenties wordt synoniem met oorlog en passende regeling met overgave.

Wanneer hij alleen was, liet Abel het praten met twee monden het liefst achterwege. Met de sterke persoonlijke band die tussen hemzelf en Fife bestond, had hij een doodgewone op leeftijd zijnde man kunnen zijn die onder het genot van een glas wijn een gezellig babbeltje maakte.

„Je bent moeilijk te bereiken geweest, Fife,” zei hij.

Fife glimlachte. Zo te zien was hij volkomen op zijn gemak. „Een drukke dag, Abel.”

„Ja. Ik heb er iets over gehoord.”

„Steen?” vroeg Fife terloops.

„Gedeeltelijk. Steen is een uur of zeven bij ons geweest.”

„Weet ik. M’n eigen schuld bovendien. Zijn jullie van plan hem aan ons uit te leveren?”

„Ik vrees van niet.”

„Het is een misdadiger.”

Abel grinnikte en draaide het glas in zijn hand, terwijl hij naar de trage belletjes keek.

„Ik geloof dat we in ons recht staan omdat hij politiek vluchteling is. De interstellaire wet zal hem op Trantoriaans grondgebied beschermen.”

„Zal jouw regering je steunen?”

„Dat geloof ik wel, Fife. Ik ben geen zevenendertig jaar bij buitenlandse zaken geweest om niet te weten wat Trantor wel of niet zal steunen.”

„Ik kan Sark laten vragen of het jou wil laten terugroepen.”

„Wat voor nut zou dat hebben? Ik ben een vreedzaam man die jij heel goed kent. Mijn opvolger zou wie weet wie kunnen zijn.”

Een ogenblik bleef het stil. Er verschenen rimpels op Fife’s leeuwenkop. „Ik geloof dat je een idee hebt.”

„Inderdaad. Jullie hebben een man van ons.”

„Welke man van jullie?”

„Een ruimteonderzoeker. Een knaap van de planeet Aarde die, tussen twee haakjes, een deel van het Trantoriaanse grondgebied is.”

„Heeft Steen je dat verteld?”

„Onder anderen.”

„Heeft hij die Aardman gezien?”

„Dat heeft hij niet gezegd.”

„Nou, dat is niet het geval. In de gegeven omstandigheden betwijfel ik of je zijn woord kunt vertrouwen.”

Abel zette zijn glas neer. Hij vouwde zijn handen losjes in zijn schoot en zei: „Niettemin ben ik ervan overtuigd dat de Aardman bestaat. Ik zeg je, Fife, dat wij deze zaak samen moeten behandelen. Ik heb Steen en jij hebt de Aardman. In zekere zin staan we quitte. Waarom geen conferentie over de kyrtsituatie in het algemeen voordat je verder gaat met je huidige plannen, voordat je ultimatum afloopt en je staatsgreep plaatsvindt?”

„Daar zie ik de noodzaak niet van in. Wat momenteel op Sark gebeurt, is volkomen een interne aangelegenheid. Wel ben ik bereid persoonlijk te garanderen dat er, ongeacht de politieke gebeurtenissen hier, geen inmenging in de kyrthandel zal zijn. Ik geloof dat daarmee dan Trantors gewettigde interesses wel ten einde zijn.”

Abel nipte van zijn wijn en scheen erover na te denken. Toen zei hij: „Het schijnt dat we nog een tweede politieke vluchteling hebben. Een merkwaardig geval. Een van je Floriniaanse onderdanen, om juist te zijn. Een dorpshoofd. Myrlyn Tefens noemt hij zichzelf.”

Fife’s ogen schoten plotseling vonken. „Dat hadden we al half en half verwacht. Bij Sark, Abel, er zijn grenzen aan de openlijke inmenging van Trantor op deze planeet. De man die jullie ontvoerd hebben, is een moordenaar. Je kunt geen politieke vluchteling van hem maken.”

„Goed, wil je de man hebben?”

„Heb je een transactie in je hoofd? Is het dat?”

„De conferentie waarover ik het had.”

„Voor een Floriniaanse moordenaar. Natuurlijk niet.”

„Maar de manier waarop het dorpshoofd ons wist te ontsnappen, is hoogst merkwaardig. Daar zul je misschien belang in stellen...”

Junz beende hoofdschuddend door het vertrek. De nacht was al aardig gevorderd. Hij wilde dat hij kon slapen, maar hij wist dat hij daarvoor weer somnin zou nodig hebben.

„Ik zou misschien met geweld hebben moeten dreigen,” zei Abel, „zoals Steen voorstelde. Dat zou niet best zijn geweest. De risico’s zouden verschrikkelijk en de resultaten onzeker zijn geweest. Toch zag ik tot op het ogenblik waarop het dorpshoofd bij ons werd gebracht, geen andere oplossing behalve natuurlijk een politiek van niets doen.”

Junz schudde heftig zijn hoofd. „Nee. Er moest iets worden gedaan. Toch had het veel weg van chantage.”

„Technisch misschien wel. Wat zou u hebben gewild dat ik had gedaan?”

„Precies wat u deed. Ik ben geen huichelaar, Abel. Althans, ik probeer het niet te zijn. Ik zal uw methode niet veroordelen wanneer het mijn bedoeling is ten volle gebruik te maken van de resultaten. Maar dan is er nog steeds het meisje.”

„Haar zal niets overkomen zolang Fife zich aan zijn afspraak houdt.”

„Het spijt me van haar. Ik heb een hekel aan de Sarkse aristocraten gekregen voor wat ze Florina hebben aangedaan, maar ik kan het niet helpen dat ik met haar te doen heb.”

„Als individu, ja. Maar de ware verantwoordelijkheid berust bij Sark zelf. Luister, beste man, hebt u ooit een meisje gekust in een grondwagen?”

Een zweempje van een glimlach trilde om Junz’ mondhoeken. „Ja.”

„Ik ook, ofschoon dat misschien al langer geleden is. Het zou mij niets verwonderen als mijn oudste kleindochter er momenteel in de praktijk mee bezig was. Maar wat is een stiekem kusje in een grondwagen anders dan uitdrukking geven aan de natuurlijkste emotie van de hele Melkweg?

Luister, man. We hebben een meisje uit de allerhoogste kringen dat zich door een vergissing met een, laten we zeggen, misdadiger in dezelfde wagen bevindt. Hij neemt de gelegenheid te baat en kust haar. Het gaat impulsief en zonder haar toestemming. Hoe moet zij zich voelen? Hoe moet haar vader zich voelen? Chagrijnig? Misschien. Geërgerd? Zeker. Boos? Gekrenkt? Beledigd? Ja, dat allemaal. Maar onteerd? Nee! Zo onteerd dat hij belangrijke staatszaken in gevaar zou willen brengen om onthulling te voorkomen? Onzin.

Maar dat is precies de situatie en het zou alleen maar op Sark kunnen gebeuren. Juffrouw Samia is alleen maar schuldig aan eigenzinnigheid en een zekere naïviteit. Zij is, daarvan ben ik overtuigd, al eerder gekust. Als zij opnieuw kuste, als zij ontelbare keren kuste, zou er niets van gezegd worden, als de betreffende man tenminste geen Floriniaan was. Maar het was een Floriniaan.

Het hindert niet dat zij niet wist dat het een Floriniaan was. Het hindert niet dat hij haar met geweld kuste. Het publiceren van de foto die wij van juffrouw Samia in de armen van die Floriniaan hebben, zou het leven voor haar en haar vader ondraaglijk maken. Ik zag Fife’s gezicht toen hij naar de reproductie staarde. Er was geen manier om met zekerheid te zeggen dat het dorpshoofd een Floriniaan was. Hij was in Sarks kostuum, met een kap die zijn haar helemaal bedekte. Hij was licht van huid, maar dat was geen afdoende bewijs. Fife wist echter dat het gerucht graag zou worden geloofd door velen die belust waren op schandaal en sensatie, en dat de foto als absoluut bewijs zou worden beschouwd. En hij wist ook dat zijn politieke vrienden er een dankbaar gebruik van zouden maken. U kunt het chantage noemen, Junz, en misschien is het dat ook, maar het is een chantage die op geen enkele andere planeet succes zou hebben. Hun eigen zieke maatschappelijke systeem geeft ons dit wapen, en ik heb helemaal geen gewetenswroeging bij het gebruik ervan.”

Junz zuchtte. „Wat is er uiteindelijk bepaald?”

„We zullen morgenmiddag samenkomen.”

„Is zijn ultimatum dan uitgesteld?”

„Voor onbepaalde tijd. Ik zal persoonlijk naar zijn kantoor gaan.”

„Is dat geen onnodig risico?”

„Dat valt wel mee. Er zullen getuigen zijn. En ik wil graag persoonlijk in het gezelschap verkeren van die ruimteonderzoeker die u al zolang zoekt.”

„Mag ik er ook bij tegenwoordig zijn?” vroeg Junz gretig.

„O ja. Het dorpshoofd eveneens. We zullen hem nodig hebben om de ruimteonderzoeker te identificeren. En Steen natuurlijk. Jullie zullen allemaal door middel van driedimensionale personificatie aanwezig zijn.”

„Bedankt.”

De Trantoriaanse ambassadeur onderdrukte een geeuw en keek Junz met waterige ogen aan. „Ik hoop dat u mij nu wilt excuseren, want ik ben al twee dagen en een nacht wakker geweest, en ik vrees dat mijn oude lichaam niet nog meer anti-somnin zal kunnen verdragen. Ik moet gaan slapen.”

Nu de driedimensionale beeldoverbrenging geperfectioneerd was, werden belangrijke conferenties zelden van aangezicht tot aangezicht gehouden. Fife ervoer de persoonlijke aanwezigheid van de oude ambassadeur, als onbehoorlijk. Men kon niet zeggen dat zijn olijfkleurige gezicht donkerder was, maar de lijnen ervan waren scherp van onderdrukte woede.

Die woede moest onderdrukt zijn, want hij kon niets zeggen. Hij kon alleen maar nijdig kijken naar de mannen tegenover hem.

Abel! Een oude sufferd, in sjofele kleren, met een miljoen werelden achter zich.

Junz! Een donkerhuidige, kroesharige bemoeial wiens doordrijverij de crisis had verhaast.

Steen! De verrader! Bang om hem in de ogen te kijken! Het dorpshoofd! Naar hem kijken was het moeilijkst van alles. Hij was de inboorling die met zijn aanraking zijn dochter had onteerd, maar die toch veilig en ongrijpbaar achter de muren van de Trantoriaanse ambassade kon blijven. Hij zou graag met zijn tanden hebben geknarst en met zijn vuist op het blad van zijn bureau hebben geslagen, als hij alleen was geweest... Maar nu moest hij zorgen dat hij geen spier vertrok, ofschoon hem dat de grootste moeite kostte.

Als Samia niet... Hij drong die gedachte naar de achtergrond. Door zijn eigen verzuim had haar eigenzinnigheid zich ontwikkeld, en hij kon dat haar nu niet kwalijk nemen. Zij had niet geprobeerd zich te verontschuldigen of haar schuld te verkleinen. Zij had hem verteld van haar pogingen de interstellaire spionne te spelen en hoe afschuwelijk dat was geëindigd. Zij had, in al haar schaamte en bitterheid, volkomen op zijn begrip vertrouwd en hij zou haar vertrouwen niet beschamen. Hij zou haar vertrouwen niet beschamen, al zou dat de vernietiging betekenen van wat hij zo zorgvuldig had opgebouwd.

„Deze conferentie is mij opgedrongen,” zei hij. „Ik zie geen reden om iets te zeggen. Ik ben hier om te luisteren.”

„Ik geloof dat Steen graag als eerste iets zou willen zeggen,” zei Abel.

Fife’s ogen vulden zich met een minachting die voelbaar was voor Steen.

Steen schreeuwde zijn antwoord: „ik zal mij tot Trantor te wenden, Fife. Jij hebt het principe van autonomie verkracht. Je kunt moeilijk van mij verwachten dat ik dit gelaten aanzie. Werkelijk niet.”

Fife zei niets en Abel zei, niet zonder wat minachting zijnerzijds: „Kom ter zake, Steen. Je zei dat je iets te zeggen had. Zeg het dan.”

Steens ziekelijk bleke wangen werden rood zonder de hulp van rouge. „Dat zal ik doen, en wel nu direct. Natuurlijk wil ik niet beweren dat ik de detective ben die de Edele van Fife denkt dat hij is, maar ik kan denken, werkelijk! En ik heb gedacht, Fife had gisteren een verhaal te vertellen over een mysterieuze verrader die hij X noemde. Ik kon wel zien dat het alleen maar een fabeltje van hem was om in staat te zijn de noodtoestand af te kondigen. Ik liet me er geen ogenblik door bij de neus nemen.”

„Is er geen X?” vroeg Fife zacht. „Waarom ben je er dan vandoor gegaan? Een man die er vandoor gaat, heeft geen verdere beschuldiging nodig.”

„O ja? Werkelijk?” riep Steen uit. „Nou, dan zal ik je eens gauw vertellen dat ik hard zou weglopen uit een brandend gebouw, zonder dat ik de brand zelf had gesticht.”

„Ga verder, Steen,” zei Abel.

Steen likte zijn lippen en staarde enkele ogenblikken naar zijn vingernagels. Hij wreef ze zacht terwijl hij sprak. „Maar, dacht ik toen, waarom moest hij met dat speciale verhaal met al zijn complicaties op de proppen komen? Dat is zijn aard niet. Werkelijk! Dat is niet de aard van Fife. Ik ken hem. Wij kennen hem allemaal. Hij heeft totaal geen verbeelding, excellentie. Een bruut van een man! Bijna even erg als Bort.”

Fife keek dreigend. „Zegt hij werkelijk iets, Abel, of ijlt hij?”

„Ga verder, Steen,” zei Abel.

„Dat zal ik doen, als u mij laat praten. Grote Ruimte! Aan welke kant staat u? Ik zei tegen mezelf (dit was na het diner), ik zei: Waarom zou een man als Fife met een dergelijk verhaal komen aandragen? Er was maar een antwoord. Hij zou het niet kunnen verzinnen. Niet met zijn geest. Dus was het waar. Het moest waar zijn. En er waren natuurlijk ordebewaarders gedood, ofschoon Fife er helemaal niet tegenop zou zien om dat te laten gebeuren.”

Fife haalde zijn schouders op.

Steen vervolgde: „Maar wie is X? Ik ben het niet. Werkelijk! Ik weet dat ik het niet ben! En ik moet toegeven dat het alleen maar een Grote Edele kon zijn geweest. Maar welke Grote Edele wist het meest van de zaak af? Welke Grote Edele heeft nu al een jaar lang geprobeerd het verhaal van de ruimteonderzoeker te gebruiken om de anderen door angst te krijgen tot wat hij noemt verenigde krachtsinspanning en tot wat ik noem overgave aan Fife’s dictatorschap?

Ik zal u vertellen wie X is.”

Steen stond op. Zijn hoofd streek langs de rand van de receptor-kubus en werd afgeplat toen het bovenste gedeelte in het niets verdween. Hij wees met een trillende vinger en zei: „Hij is X. De Edele van Fife. Hij heeft die ruimteonderzoeker gevonden. Hij heeft hem uit de circulatie genomen, toen hij zag dat de rest van ons niet onder de indruk raakte van zijn dwaze opmerkingen tijdens onze eerste conferentie, en toen heeft hij hem weer te voorschijn gehaald nadat hij al een militaire coup had voorbereid.”

Fife wendde zich vermoeid tot Abel. „Is-ie klaar? Als dat zo is. verwijder hem dan. Hij is een onverdraaglijke belediging voor elk fatsoenlijk mens.”

„Heb je nog commentaar op wat hij zegt?” zei Abel.

„Natuurlijk niet. Het is geen commentaar waard. De man is wanhopig. Hij is in staat alles te zeggen, onverschillig wat.”

„Zo makkelijk kun je je er niet van afmaken, Fife,” riep Steen. Hij keek om zich heen naar de rest. Zijn ogen vernauwden zich en de huid van zijn neusvleugels was wit van spanning. Hij bleef staan.

„Luister. Hij zei dat zijn onderzoekers dossiers hadden gevonden in het kantoor van een dokter. Hij zei dat de dokter door een ongeval om het leven kwam nadat hij tot de conclusie was gekomen dat de ruimteonderzoeker het slachtoffer was van een psychische behandeling. Hij zei dat het moord was door X om de identiteit van de ruimteonderzoeker geheim te houden. Dat zei hij. Vraag het hem maar. Vraag hem maar of hij dat niet heeft gezegd.”

„En als het zo is?” vroeg Fife.

„Vraag hem dan hoe hij bij de dossiers kon komen van een dokter die al maandenlang dood en begraven was, tenzij hij ze al die tijd al had gehad!”

Fife zei: „Dit is kolder. We kunnen niet tot in het oneindige tijd blijven verknoeien. Een andere dokter nam de praktijk van de dode over en eveneens zijn dossiers. Hebben jullie weleens gehoord dat de medische dossiers tegelijk met een dokter vernietigd werden?”

„Nee, natuurlijk niet,” zei Abel.

Steen stotterde even en ging toen zitten.

„Wat krijgen we vervolgens?” zei Fife. „Is er nog iemand die iets te zeggen heeft? Nog meer beschuldigingen? Nog iets anders soms?” Zijn stem was nu zacht. Er klonk bitterheid in.

„Goed,” zei Abel, „dat was wat Steen te zeggen had, en dat laten we maar zo. Nu Junz en ik. Wij zijn hier voor een heel andere zaak. Wij zouden die ruimteonderzoeker graag willen zien.”

Fife’s handen hadden op het blad van het bureau gerust. Ze verplaatsten zich nu en grepen de rand van het bureau. Zijn zwarte wenkbrauwen werden naar elkaar getrokken. „Wij houden een man in hechtenis,” zei hij, „van subnormale geestesgesteldheid, die beweert ruimteonderzoeker te zijn. Ik zal hem binnen laten brengen.”

Valona March had nooit van haar leven durven dromen dat er zulke onmogelijkheden konden bestaan. Al meer dan een dag, van het ogenblik af dat zij op deze planeet Sark was geland, had zij zich over alles lichtelijk verbaasd. Zelfs de gevangeniscellen waarin zij en Rik afzonderlijk waren geplaatst, schenen op een onwezenlijke manier iets luisterrijks over zich te hebben. Er kwam water uit een gat in een pijp zodra je op een knop drukte. Er kwam hitte uit de muur, ofschoon de lucht buiten kouder was dan zij ooit voor mogelijk had gehouden. En iedereen die tegen haar sprak, droeg zulke mooie kleren.

Zij was in kamers geweest met dingen die zij nog nooit eerder had gezien. Dit vertrek was het grootst dat zij tot nu toe had gezien, maar het was bijna helemaal kaal. Toch waren er meer mensen in. Er waren een ernstig kijkende man achter een bureau en een veel oudere, erg gerimpelde man in een stoel, en drie anderen... Een was het dorpshoofd!

Ze sprong op en holde naar hem toe. „Dorpshoofd! Dorpshoofd!”

Maar hij was er niet!

Hij was opgestaan en wuifde naar haar. „Blijf daar, Lona. Blijf daar!”

En ze ging dwars door hem heen. Ze had haar hand uitgestoken om zijn mouw te grijpen, maar hij glipte weg. Ze greep opnieuw, half struikelend, en ging dwars door hem heen. Een ogenblik had ze geen adem meer over. Het dorpshoofd had zich omgedraaid, keek haar nu weer aan, maar zij kon alleen maar naar haar benen staren.

Allebei staken ze door de zware armleuning van de stoel waarin het dorpshoofd gezeten had. Ze kon hem duidelijk zien, in al zijn kleur en soliditeit. Hij zat om haar benen heen, maar ze voelde het niet. Ze stak een trillende hand uit en haar vingers zonken centimeters diep in de bekleding, die zij evenmin kon voelen. Haar vingers bleven zichtbaar. Ze slaakte een gil en viel. Het laatste wat zij wist, was dat het dorpshoofd automatisch zijn armen naar haar uitstak en dat zij er dwars doorheen viel, alsof het stukjes vleeskleurige lucht waren.

Ze zat weer in haar stoel. Rik hield haar hand stevig vast en de oude, gerimpelde man stond over haar heen gebogen. Hij zei: „Wees maar niet bang, lief kind. Het is maar een beeld. Een foto, weet je.”

Valona keek om zich heen. Het dorpshoofd zat er nog steeds. Hij keek niet naar haar. Ze wees met een van haar vingers. „Is hij er niet?”

Rik zei plotseling: „Het is een driedimensionale beeldoverbrenging, Lona. Hij is ergens anders, maar wij kunnen hem van hieruit zien.”

Valona schudde haar hoofd. Als Rik het zei, dan was het goed.

Maar ze sloeg haar ogen neer. Ze durfde niet naar de mensen te kijken die daar waren en die daar tegelijkertijd niet waren.

Abel zei tegen Rik: „Zo, dus jij weet wat driedimensionale beeldoverbrenging is, jongeman?”

„Jawel, meneer.” Ook voor Rik was het een geweldige dag geweest, maar waar Valona zich steeds meer had verbaasd, had hij de dingen steeds vertrouwder en begrijpelijker gevonden.

„Waar heb je dat geleerd?”

„Ik weet het niet. Ik wist het al voordat... voordat ik alles vergat.”

Tijdens de wilde sprong van Valona Maich naar het dorpshoofd was Fife niet opgestaan uit zijn stoel achter het bureau. Op bijtende toon zei hij: „Het spijt me dat ik deze vergadering heb laten storen door het laten binnen brengen van een hysterische inlandse vrouw. De zogenaamde ruimteonderzoeker eiste haar aanwezigheid.”

„Dat is wel goed,” zei Abel. „Maar ik merk dat jouw Floriniaan van subnormale geestesgesteldheid bekend schijnt te zijn met driedimensionale beeldoverbrenging.”

„Hij zal wel goed zijn afgericht,” zei Fife.

„Is hij sinds zijn aankomst op Sark ondervraagd?” vroeg Abel.

„Inderdaad.”

„Met welk resultaat?”

„Geen nieuwe inlichtingen.”

Abel wendde zich tot Rik. „Hoe is je naam?”

„Rik is de enige naam die ik me herinner,” zei Rik kalm.

„Ken je iemand van de aanwezigen?”

Onbevangen keek Rik van het ene gezicht naar het andere en zei toen: „Alleen het dorpshoofd. En Lona natuurlijk.”

„Dit,” zei Abel met een gebaar naar Fife, „is de Grootste Edele die ooit heeft geleefd. Hij bezit de hele wereld. Wat denk je van hem?”

„Ik ben een man van de Aarde,” zei Rik stoutmoedig. „Mij bezit hij niet.”

„Ik geloof niet,” zei Abel terloops tegen Fife, „dat een geboren Floriniaan een dergelijke uitdagende houding kan worden aangeleerd.”

„Zelfs niet met een psychische sonde?” ketste Fife op minachtende toon terug.

„Ken je deze heer?” vroeg Abel, nu weer aan Rik.

„Nee, meneer.”

„Dit is dokter Selim Junz. Hij is een belangrijke medewerker van het Interstellair Bureau voor Ruimteonderzoek.”

Rik keek hem aandachtig aan. „Dan moet hij een van mijn chefs zijn. Maar,” met teleurstelling in zijn stem, „ik ken hem niet. Misschien herinner ik me hem alleen niet.”

Junz schudde triest zijn hoofd. „Ik heb hem nooit gezien, Abel.”

„Die is goed,” mompelde Fife.

„Luister nou, Rik,” zei Abel. „Ik zal je een verhaal vertellen. Ik wil dat je heel goed luistert en heel goedje hersens laat werken. Denk, denk, denk! Begrijp je me?”

Rik knikte.

Abel sprak langzaam. Zijn stem was minutenlang het enige geluid in de kamer. Terwijl hij vertelde, kneep Rik zijn ogen dicht. Hij trok zijn lippen terug, zijn vuisten gingen naar zijn borst en zijn hoofd zakte naar voren. Hij zag eruit als een man die gefolterd werd.

Abel sprak verder, gaf een reconstructie van de gebeurtenissen zoals ze oorspronkelijk waren opgesomd door de Edele van Fife. Hij sprak over het oorspronkelijke bericht van een op handen zijnde ramp, van het onderscheppen ervan, van de ontmoeting tussen Rik en X, over de behandeling met de psychische sonde, over hoe Rik gevonden en naar Florina gebracht was, over de dokter die zijn diagnose ten opzichte van hem stelde en stierf, over zijn terugkerende herinneringsvermogen.

„Dat is het hele verhaal, Rik,” zei hij. „Ik heb je alles verteld. Is er iets bij dat jou vertrouwd voorkomt?”

Langzaam en met moeite zei Rik: „Ik herinner me de laatste gedeelten. De afgelopen dagen, weet u. Ik herinner me ook iets wat langer geleden is. Misschien was het de dokter, toen ik voor het eerst begon te praten. Het is heel vaag... Dat is alles.”

„Maar je herinnert je toch dingen die vroeger zijn gebeurd,” zei Abel. „Je herinnert je het gevaar dat Florina bedreigt.”

„Ja. Ja. Dat was het eerste wat ik mij herinnerde.”

„Kun je je dan niets meer herinneren van wat daarna gebeurde? Je landde op Sark en je ontmoette een man.”

Rik kreunde. „Ik kan het niet. Ik kan het me niet herinneren.”

„Probeer het! Probeer het!”

Rik keek op. Zijn witte gezicht was nat van het transpireren. „Ik herinner me een woord.”

„Welk woord, Rik?”

„Het slaat nergens op.”

„Toch moet je het ons vertellen.”

„Het heeft te maken met een tafel, lang, lang geleden. Heel vaag. Ik zat. Ik geloof dat er misschien iemand anders zat. Toen stond hij op me neer te kijken en dan dat woord.”

„Welk woord?” vroeg Abel ongeduldig.

Rik balde zijn vuisten en fluisterde: „Fife!”

Iedereen, met uitzondering van Fife, sprong op.

Steen schreeuwde: „Ik heb het je wel gezegd,” waarna hij losbarstte in een schril, onsamenhangend gekakel.

17. De aanklager

Fife zei met nauwelijks bedwongen kalmte: „Laten we aan deze farce een eind maken.”

Hij had gewacht voordat hij sprak, zijn ogen hard en zijn gezicht zonder uitdrukking, tot de rest gedwongen was weer te gaan zitten. Rik had het hoofd gebogen, de ogen stijf dicht, terwijl hij zijn hersens pijnigde. Valona trok hem naar zich toe, deed haar uiterste best om zijn hoofd op haar schouder te houden, en streelde zacht zijn wang.

„Waarom zeg je dat dit een farce is?” vroeg Abel met trillende stem.

„Is het dan niet zo?” vroeg Fife. „In de allereerste plaats heb ik erin toegestemd deze vergadering bij te wonen omdat je mij op een bijzondere manier bedreigde. Ondanks dat zou ik hebben geweigerd als ik had geweten dat de conferentie bedoeld was als rechtszitting voor mijzelf waarbij overlopers en moordenaars als aanklagers en als rechters optraden.”

Abel fronste zijn wenkbrauwen en zei ijzig formeel: „Dit is geen rechtszitting, Edele. Dokter Junz is hier om een lid van het I.B.R. terug te krijgen, wat zijn goed recht is, en ik ben hier om in een moeilijke tijd de belangen van Trantor te beschermen. Ik twijfel er niet aan dat deze man, Rik, de vermiste ruimteonderzoeker is. Wij kunnen dit gedeelte van de conferentie onmiddellijk beëindigen als jij de man wilt overgeven aan dokter Junz voor verder onderzoek, met inbegrip van een lijst van fysieke karakteristieken. Wij zouden natuurlijk jouw verdere hulp nodig hebben bij het opsporen van de man die de geest van de ruimteonderzoeker heeft bewerkt, en bij het nemen van maatregelen om een toekomstige herhaling te voorkomen, van daden tegen wat per slot van rekening een interstellaire instelling is die zich steeds buiten elke regionale politiek heeft gehouden.”

„Prachtige redevoering,” zei Fife. „Maar het voor de hand liggende blijft het voor de hand liggende en jouw plannen zijn heel doorzichtig. Wat zou er gebeuren als ik deze man overgaf? Ik heb zo het idee dat het I.B.R. precies zou uitvissen wat het wil uitvissen. Het beweert een instellaire instelling zonder regionale banden te zijn, maar het is toch een feit dat Trantor tweederde van het jaarlijkse budget financiert, niet? Ik betwijfel of ook maar één redelijke waarnemer het I.B.R. als neutraal zou beschouwen in de Melkweg van vandaag. De resultaten die het met betrekking tot deze man zal krijgen, zullen ongetwijfeld geschikt zijn om Trantors imperiale belangen te dienen. En wat zullen deze resultaten zijn? Dat ligt eveneens voor de hand. De herinnering van de man zal langzaam terugkeren. Het I.B.R. zal dagelijks bulletins uitgeven. Beetje voor beetje zal hij zich steeds meer van de noodzakelijke bijzonderheden gaan herinneren. Eerst mijn naam. Dan mijn uiterlijk. Dan precies de woorden die ik heb gesproken. Plechtig zal ik schuldig worden verklaard. Er zullen schadeloosstellingen worden geëist en Trantor zal gedwongen worden Sark tijdelijk te bezetten, een bezetting die op de een of andere manier permanent zal worden. Maar ook aan chantage zijn grenzen. En die van jou, meneer de ambassadeur, eindigt hier. Als je deze man wilt hebben, laat Trantor dan maar een vloot uitsturen om hem te halen.”

„Er is geen sprake van geweld,” zei Abel. „Toch is het mij opgevallen dat je zorgvuldig vermeden hebt de insinuatie te ontkennen die lag in wat de ruimteonderzoeker het laatst heeft gezegd.”

„Er is geen enkele insinuatie die ik de eer moet geven ze te ontkennen. Hij herinnert zich een woord, of zegt het althans. Nou, wat zou dat?”

„Zegt dat dan niets?”

„Totaal niets. De naam Fife heeft op Sark een grote klank, Zelfs als we aannemen dat de zogenaamde ruimteonderzoeker oprecht is, dan had hij een jaar de tijd om de naam op Florina te horen. Hij kwam naar Sark op een schip dat mijn dochter aan boord had, een nog betere gelegenheid om de naam Fife te hebben gehoord. Wat is er natuurlijker dan dat de naam in zijn gedachtegang terechtkwam? Maar de mogelijkheid bestaat natuurlijk dat hij niet oprecht is. De onthullingen die deze man beetje voor beetje doet, kunnen heel goed zijn ingestudeerd.”

Abel wist niets te zeggen. Hij keek naar de anderen. Junz zat met zwaar gefronste wenkbrauwen, terwijl de vingers van zijn rechterhand langzaam zijn kin masseerden. Steen zat onnozel in zichzelf te lachen en te mompelen. Het Floriniaanse dorpshoofd staarde strak naar zijn knieën.

Rik, die zich uit Valona’s greep losmaakte en opstond, was degene die het woord nam.

„Luister,” zei hij. Zijn bleke gezicht was vertrokken. Zijn ogen weerspiegelden pijn.

„Zeker weer een onthulling,” zei Fife.

„Luister!” zei Rik. „We zaten aan een tafel. Er was iets in de thee gedaan. We hadden woorden gehad. Ik herinner me niet meer waarover. Toen kon ik me niet bewegen. Ik kon daar alleen maar zitten. Ik kon niet spreken. Ik kon alleen maar denken: Grote Ruimte, ze hebben me iets ingegeven. Ik wilde roepen, schreeuwen en wegrennen, maar ik kon het niet. Toen kwam die andere, Fife. Hij had tegen me geschreeuwd. Maar nu schreeuwde hij niet. Dat hoefde ook niet. Hij kwam om de tafel heen. Hij stond daar, torende boven mij uit. Ik kon niets zeggen. Ik kon niets doen. Ik kon alleen maar proberen mijn ogen naar hem op te slaan.” Rik bleef zwijgend staan.

„Was die andere man Fife?” vroeg Selim Junz.

„Ik herinner me dat zijn naam Fife was.”

„Goed, was hij die man?”

Rik draaide zich niet om om te kijken. „Ik kan me niet herinneren hoe hij er uitzag,” zei hij.

„Weet je dat zeker?”

„Ik heb het geprobeerd,” zei hij. Toen barstte hij los: „Jullie weten niet hoe moeilijk het is. Het doet pijn! Het is als een roodgloeiende naald. Diep! Hier!” Hij drukte zijn handen tegen zijn hoofd.

„Ik weet dat het moeilijk is,” zei Junz zacht. „Maar je moet het proberen. Begrijp je het dan niet, je moet het blijven proberen. Kijk naar die man! Draai je om en kijk naar hem!”

Rik draaide zich naar de Edele van Fife. Een ogenblik staarde hij hem uitdrukkingloos aan, toen draaide hij zich weer om.

„Kun je je hem nu herinneren?” vroeg Junz.

„Nee! Nee!”

Fife glimlachte grimmig. „Heeft je man vergeten wat hij moet zeggen, of zal het verhaal geloofwaardiger schijnen als hij zich mijn gezicht bij de volgende ronde herinnert?”

Nijdig zei Junz: „Ik heb deze man nog nooit eerder gezien en ik heb hem ook nog nooit gesproken. Het is helemaal niet de bedoeling jou een hak te zetten en ik ben je beschuldigingen in die richting beu. Ik wil alleen de waarheid weten.”

„Mag ik hem dan misschien een paar vragen stellen?”

„Ga je gang.”

„Bedankt voor je vriendelijkheid. Nou, Rik, of hoe je werkelijke naam ook mag zijn...”

Hij was een edele die een Floriniaan aansprak.

Rik keek op. „Jawel, meneer.”

„Jij herinnert je dat een man van de andere kant van de tafel op jou toekwam, terwijl jij daar verdoofd en hulpeloos zat.”

„Jawel, meneer.”

„Het laatste wat jij je herinnert, is dat die man op jou neer stond te staren.”

„Jawel, meneer.”

„Jij staarde naar hem op, probeerde dat althans te doen.”

„Jawel, meneer.”

„Ga zitten.”

Rik deed wat hem werd gezegd.

Een ogenblik deed Fife niets. Zijn liploze mond was misschien wat vaster gesloten, de kaakspieren onder de blauwzwarte stoppels op zijn wangen en kin trokken zich iets samen. Toen gleed hij van zijn stoel af.

Gleed omlaag! Het was alsof hij daar achter het bureau op zijn knieën was gaan zitten.

Maar hij kwam erachter vandaan en het was duidelijk te zien dat hij stond.

Het duizelde Junz voor de ogen. De man die in zijn stoel zo statig en formidabel was, was nu zonder waarschuwing in een jammerlijke dwerg veranderd.

Fife’s misvormde benen bewogen zich met moeite onder hem om de afstotelijke massa van romp en hoofd naar voren te brengen. Zijn gezicht was rood, maar zijn ogen behielden hun arrogante blik. Steen begon onbeheerst te giechelen, maar hield daarmee op toen die ogen op hem werden gericht. De rest keek in gefascineerd stilzwijgen toe.

Rik, wiens ogen wijd waren opengesperd, zag hem naderen. Fife zei: „Was ik de man die om de tafel heen op jou toekwam?”

„Ik kan me zijn gezicht niet herinneren, meneer.”

„Ik vraag je niet of je je zijn gezicht kunt herinneren. Kun je dit hebben vergeten?” Hij stak beide armen uit. „Kun je hebben vergeten hoe ik er uitzag, hoe ik liep?”

„Het lijkt misschien eigenaardig, meneer, maar ik weet het werkelijk niet,” zei Rik hulpeloos.

„Maar jij zat, hij stond en jij keek naar hem op.”

„Jawel, meneer.”

„Hij keek op jou neer, torende boven jou uit, zoals je zei.”

„Jawel, meneer.”

„Dus dat herinner je je toch? Ben je daar zeker van?”

„Jawel, meneer.”

De twee stonden nu van aangezicht tot aangezicht. „Kijk ik op je neer?”

„Nee, meneer,” zei Rik.

„Kijk jij naar mij op?”

Rik, die zat, en Fife, die stond, keken elkaar van dezelfde hoogte recht in de ogen.

„Nee, meneer.”

„Zou ik dan die man kunnen zijn geweest?”

„Nee, meneer.”

„Weet je dat zeker?”

„Ja, meneer.”

„Maar je zegt nog steeds dat de naam die jij je herinnert, Fife is?”

„Die naam herinner ik me,” hield Rik koppig vol.

„Kan het dan dat die man mijn naam heeft misbruikt?”

„Dat... dat moet dan wel.”

Fife draaide zich om, waggelde met langzame waardigheid terug naar zijn bureau en klom op zijn stoel. „Zolang ik leef, heb ik nog nooit iemand toegestaan mij zo te zien,” zei hij. „Is er enige reden waarom deze conferentie moet worden voortgezet?”

Abel was zowel verward als geërgerd. Tot dusver had de bijeenkomst niets opgeleverd. Bij elke stap was Fife erin geslaagd zichzelf in het gelijk en de anderen in het ongelijk te stellen. Fife had zich met succes voorgedaan als een martelaar. Door middel van Trantoriaanse chantage was hij gedwongen deze bijeenkomst bij te wonen om hier het onderwerp te zijn van valse beschuldigingen die onmiddellijk op niets waren uitgelopen. Fife zou ervoor zorgen dat zijn visie van de bijeenkomst de Melkweg overspoelde, en hij zou niet ver van de waarheid hoeven af te wijken om er een prachtige anti-Trantoriaanse propaganda van te maken.

Abel zou de zaak graag hebben laten schieten om verdere narigheid te voorkomen. De psychisch behandelde ruimteonderzoeker zou nu van geen enkel nut voor Trantor meer zijn. Elke herinnering die hij hierna nog zou krijgen, zou belachelijk worden gemaakt, hoe waar die ook mocht zijn. Men zou hem eenvoudig aanzien voor een instrument van Trantoriaans imperialisme, en nog wel een kapot instrument. Maar hij aarzelde en Junz was degene die sprak.

„Het komt mij voor,” zei Junz, „dat er een heel goede reden is om de bijeenkomst nog niet te beëindigen. We hebben nog niet precies besloten wie verantwoordelijk is voor die psychische behandeling. U hebt de Edele van Steen beschuldigd en Steen heeft u beschuldigd. Aangenomen dat u allebei abuis bent en dat beiden onschuldig zijn, dan blijft het toch waar dat u allebei gelooft dat een van de Grote Edelen schuldig is. Maar welke dan?”

„Maakt dat wat uit?” vroeg Fife. „Wat u betreft niet, daarvan ben ik overtuigd. Die zaak zou nu zijn opgelost als Trantor en het I.B.R. er niet tussen waren gekomen. Uiteindelijk zal ik de verrader wel vinden. Bedenk dat de schuldige aan die psychische behandeling, wie het ook mag zijn, oorspronkelijk de bedoeling had het monopolie van de kyrthandel in eigen handen te krijgen. Geloof dus maar niet dat ik hem zal laten ontsnappen. Zodra deze schuldige ontmaskerd en gestraft is, zult u uw man ongedeerd terugkrijgen. Dit is het enige aanbod wat ik kan doen, en het is heel redelijk.”

„Wat bent u van plan met de schuldige te doen?” „Dat is een zuiver interne aangelegenheid die u niet aangaat.”

„Dan bent u toch werkelijk abuis,” zei Junz energiek. „Dit is niet alleen maar een kwestie van een ruimteonderzoeker. Er staat iets veel belangrijkers bij op het spel en het verbaast mij dat het nog niet te berde is gebracht. Deze Rik is niet alleen maar psychisch behandeld omdat hij ruimteonderzoeker was.”

Abel wist niet zeker wat Junz’ bedoelingen waren, maar hij legde zijn gewicht in de schaal. Op minzame toon zei hij: „Dokter Junz verwijst natuurlijk naar het bericht van de ruimteonderzoeker dat er gevaar dreigde.”

Fife haalde zijn schouders op. „Voor zover ik weet heeft nog niemand daar waarde aan gehecht, met inbegrip van dokter Junz. Maar uw man is hier, dokter. Vraag hem waar het allemaal over gaat.”

„Natuurlijk zal hij het zich niet herinneren,” antwoordde Junz nijdig. „De behandeling met een psychische sonde heeft heel veel effect op de meer intellectuele ketens van de rede. De mogelijkheid is groot dat de man nooit de kwantitatieve aspecten van zijn levenswerk zal herwinnen.”

„Dan is het weg,” zei Fife. „Wat kan eraan worden gedaan?”

„Iets heel positiefs. Dat is het nu juist. Er is iemand anders die het weet, en dat is de schuldige aan de behandeling. Hij hoeft zelf geen ruimteonderzoeker te zijn geweest; hij hoeft niet de juiste gegevens te kennen. Hij heeft echter met de man gesproken toen diens geest nog onaangeroerd was. Hij zal genoeg vernomen hebben om ons op het juiste spoor te brengen. Had hij niet genoeg vernomen, dan zou hij de bron van zijn inlichtingen niet hebben durven vernietigen. Maar toch wil ik vragen: Kun je je het herinneren, Rik?”

„Alleen dat er gevaar dreigde, en dat het te maken had met de stromingen in de ruimte,” mompelde Rik.

„En al kom je erachter, wat zul je er aan hebben?” zei Fife. „In hoeverre zijn de verbijsterende theorieën waarmee die ziekelijke ruimteonderzoekers steeds op de proppen komen, betrouwbaar? Velen van hen denken dat zij de geheimen van het heelal weten, ofschoon ze zo ziek zijn dat ze nauwelijks hun instrumenten kunnen aflezen.”

„Misschien hebt u gelijk. Bent u bang om het mij te laten uitzoeken?”

„Ik ben tegen het in omloop brengen van welke ziekelijke geruchten dan ook, hetzij waar, hetzij onwaar, die de kyrthandel zouden kunnen beïnvloeden. Ben jij het niet met mij eens, Abel?”

Abel wist met zichzelf geen raad. Fife manoeuvreerde zich in de positie waar elke inbreuk op de kyrtleveranties, als resultaat van zijn eigen coup, aan Trantoriaanse manoeuvres kon worden geweten. Maar Abel was een goed gokker. Hij verhoogde de inzet kalm en ongeëmotioneerd.

„Ik niet,” zei hij. „Ik stel voor dat je naar dokter Junz luistert.”

„Dank u,” zei Junz. „U hebt gezegd, Edele Fife, dat de man die de psychische behandeling toepaste, ook de dokter moet hebben vermoord die deze Rik onderzocht. Dat impliceert dat de man die die behandeling toepaste, Rik tijdens diens verblijf op Florina zo’n beetje in de gaten moet hebben gehouden.”

„Nou, en?”

„Van dat in de gaten houden moeten er sporen zijn.”

„U gelooft toch zeker niet dat die inboorlingen zouden weten wie hen in het oog hield?”

„Waarom niet?”

„U bent geen Sarkiet,” zei Fife, „dus maakt u vergissingen. Ik verzeker u dat inboorlingen hun plaats weten. Zij benaderen geen edelen, en als een edele hen benadert, dan weten ze wel dat ze hun ogen op hun tenen gericht moeten houden. Ze zouden het totaal niet weten als ze werden gadegeslagen.”

Junz trilde zichtbaar van verontwaardiging. Het despotisme van de edelen was zo ingeworteld, dat zij er helemaal niets verkeerds of schandelijks in zagen om er in het openbaar over te spreken.

„Gewone inboorlingen misschien,” zei hij. „Maar wij hebben hier een man die geen gewone inboorling is. Ik geloof wel dat hij ons op tamelijk grondige wijze heeft laten zien dat hij geen echt eerbiedige Floriniaan is. Tot dusverre heeft hij niets tot de discussie bijgedragen en het wordt tijd hem enkele vragen te stellen.”

„Wat die inboorling te zeggen heeft, is waardeloos,” zei Fife. „In feite zal ik de gelegenheid opnieuw te baat nemen om Trantor te verzoeken hem uit te leveren om hem op juiste wijze te laten berechten door het gerechtshof van Sark.”

„Laat mij eerst met hem spreken.”

Op minzame toon zei Abel: „Ik geloof dat het geen kwaad kan hem enkele vragen te stellen, Fife. Als hij geen medewerking wil verlenen of onbetrouwbaar blijkt te zijn, kunnen we altijd over jouw verzoek tot uitlevering nadenken.”

Terens, die tot nu toe strak naar de vingers van zijn gevouwen handen had zitten staren, keek een ogenblik op.

Junze wendde zich tot Terens. „Rik is in uw dorp geweest van het ogenblik af dat hij op Florina gevonden werd, niet?”

„Ja.”

„En was u al die tijd in het dorp aanwezig? Ik bedoel, hebt u in die tijd geen lange zakenreizen gemaakt?”

„Dorpshoofden maken geen zakenreizen. Zij hebben hun zaken in hun dorp.”

„Goed. Houd u kalm en wind u niet zo gauw op. Ik neem aan dat het ook tot uw zaken behoort op de hoogte te zijn van het bezoek dat een edele aan uw dorp brengt.”

„Zeker. Wanneer dat gebeurt.”

„Is dat wel eens gebeurd?”

Terens haalde zijn schouders op. „Een of twee keer. Louter routinebezoekjes, dat kan ik u verzekeren. Edelen maken hun handen niet vuil aan kyrt. Dat wil zeggen, onverwerkt kyrt.”

„Wees eerbiedig!” bulderde Fife.

Terens keek hem aan en zei: „Kunt u mij daartoe dwingen?”

Abel kwam minzaam tussenbeide door te zeggen: „Laten we dit tussen de man en dokter Junz houden, Fife. Jij en ik zijn toeschouwers.”

Inwendig genoot Junz van de onbeschaamdheid van het dorpshoofd, maar hij zei: „Beantwoord mijn vragen alstublieft zonder zijdelings commentaar, dorpshoofd. Goed, en vertel me nu maar eens wie de edelen precies waren die het afgelopen jaar uw dorp hebben bezocht.”

Op heftige toon zei Terens: „Hoe kan ik dat weten? Ik kan die vraag niet beantwoorden. Edelen zijn edelen en inboorlingen zijn inboorlingen. Ik mag dan dorpshoofd zijn, maar voor hen ben ik een doodgewone inboorling. Ik begroet hen niet bij de ingang van het dorp en ik vraag ook hun naam niet. Ik krijg een boodschap, dat is alles. Die begint met dorpshoofd. De tekst ervan komt hierop neer dat op die en die dag een inspectie zal worden gehouden door een edele en dat ik de nodige voorbereidselen moet treffen. Ik moet er dan voor zorgen dat de fabrieksarbeiders hun beste kleren aan hebben, dat de fabriek schoon is en behoorlijk draait, dat er een behoorlijke voorraad kyrt is, dat iedereen er tevreden en voldaan uitziet, dat de huizen schoon zijn, dat er politie op straat is, dat er wat danseressen bij de hand zijn voor het geval de edelen een in hun ogen amusante inlandse dans zouden willen zien, dat er misschien een paar aardige mei...”

„Goed, goed, dat doet er verder niet toe, dorpshoofd,” zei Junz.

„Voor u niet, maar voor mij wel.”

Na zijn ervaringen met de Florinianen van de civiele dienst vond Junz het dorpshoofd even verfrissend als een slok koel water. Hij besloot elke invloed die het I.B.R. kon laten gelden, te gebruiken om te voorkomen dat het dorpshoofd aan de edelen zou worden uitgeleverd.

Terens vervolgde wat kalmer: „In elk geval is dat mijn rol. Wanneer ze komen, sta ik met de rest in het rijtje. Ik weet niet wie het zijn en evenmin spreek ik tegen hen.”

„Is er zo’n inspectie geweest de week voordat de stadsdokter om het leven kwam? Ik veronderstel dat u weet wat er die week gebeurde.”

„Ik geloof dat ik erover hoorde tijdens de nieuwsuitzendingen. Ik geloof niet dat er toen een inspectie van een edele is geweest, maar daar kan ik geen eed op doen.”

„Van wie is uw land?”

Terens trok zijn mondhoeken terug. „Van de Edele van Fife.”

Steen zei plotseling: „Zo, die is goed! Met dit soort verhoor speelt u in Fife’s kaart, dokter Junz. Ziet u niet dat u zo geen bliksem bereikt? Werkelijk! Gelooft u dat, als Fife dat schepsel wilde laten nagaan, hij de moeite zou nemen tochten naar Florina te maken om hem te bekijken? Waarvoor zijn er dan ordebewaarders?”

Junz keek verward. „In een geval als dit, waarbij de economie van een wereld en misschien ook wel de hele fysieke veiligheid ervan van de geest van een enkele man afhangt, is het heel natuurlijk dat de man die de psychische behandeling toepaste, het bewaken niet aan ordebewaarders overliet.”

„Zelfs niet nadat hij die geest had bewerkt?” beet Fife hem toe.

Abel stak zijn onderlip naar voren en fronste zijn wenkbrauwen. Hij zag zijn laatste gok met de hele rest in Fife’s handen verdwijnen.

Aarzelend probeerde Junz het opnieuw. „Was er altijd een speciale ordebewaarder of een speciale groep van ordebewaarders bij betrokken?”

„Ik zou het echt niet weten. Ordebewaarders bestaan voor mij alleen maar uit uniformen.”

Junz wendde zich met het effect van een plotselinge slag tot Valona. Een ogenblik tevoren waren haar wangen ziekelijk wit en haar ogen groot en star geworden. Junz was dat niet ontgaan.

„Wat is er met jou, meisje?” vroeg hij. Maar ze schudde alleen maar sprakeloos haar hoofd. Triest dacht Abel: Er is verder niets meer te doen. Het is allemaal afgelopen.

Maar Valona stond trillend op. Met een hese fluisterstem zei ze: „Ik wil iets zeggen.”

„Ga je gang, meisje,” zei Junz. „Wat is het?”

Valona sprak ademloos, en uit de gespannen lijnen van haar gezicht en het nerveuze trillen van haar vingers sprak duidelijk haar angst.

„Ik ben maar een plattelandsmeisje,” zei ze. „Weest u alstublieft niet boos op mij. Maar volgens mij kan er maar een mogelijkheid zijn. Was mijn Rik zo erg belangrijk? Ik bedoel, zoals u zei?”

Op vriendelijke toon zei Junz: „Ik geloof dat hij heel, heel belangrijk was. Ik geloof dat hij dat nog is.”

„Dan moet het zijn zoals u hebt gezegd. Degene die hem op Florina plaatste, zou hem nauwelijks een minuut uit het oog hebben durven verliezen. Niet soms? Ik bedoel, veronderstel dat Rik door de bedrijfsleider van de fabriek geslagen werd of door de kinderen met stenen werd gegooid, zodat hij ziek werd en stierf. Het is toch niet aan te nemen dat hij hulpeloos in het land werd achtergelaten waar hij zou kunnen sterven voordat iemand hem vond? Ze zouden er niet op vertrouwen dat alleen het geluk hem in leven zou houden.” Ze sprak nu met buitengewone vlotheid.

„Ga verder,” zei Junz, die haar gespannen gadesloeg.

„Er moet iemand zijn geweest die Rik van het begin af in het oog hield. Hij vond hem op het land, regelde het zo dat ik voor hem zou zorgen, hield hem buiten alle narigheid en wist van dag tot dag hoe hij het maakte. Hij wist zelfs alles over de dokter, omdat ik hem dat vertelde. Hij was het! Hij was het!” Het laatste had zij uitgeschreeuwd, en met een strakke vinger wees ze naar Myrlyn Terens, het dorpshoofd. En deze keer liet Fife’s bovenmenselijke kalmte zelfs hem in de steek. Zijn armen verstijfden op zijn bureau. Hij kwam enkele centimeters van zijn stoel omhoog en zijn hoofd ging met een ruk in de richting van het dorpshoofd.

18. De overwinnaars

Het was alsof allen met stomheid waren geslagen. Zelfs Rik kon alleen maar ongelovig staren, eerst naar Valona en toen naar Terens.

Toen werd de stilte plotseling verbroken door het schrille lachen van Steen.

„Ik geloof het,” zei Steen. „Werkelijk! Ik heb het al die tijd al gezegd. Ik zei dat de inboorling door Fife werd betaald. Dat toont nu precies aan wat voor soort man Fife is. Het is iemand die een inboorling betaalt om...”

„Dat is een duivelse leugen.”

Het was niet Fife die sprak, maar het dorpshoofd. Hij stond rechtop, met hartstochtelijk vonkende ogen.

Abel die het minst van allen bewogen scheen te zijn, zei: „Wat?”

Terens staarde hem een ogenblik onbegrijpend aan en zei toen met verstikte stem: „Wat de edele zei. Ik ben bij geen enkele Sarkiet in dienst.”

„En wat het meisje zei? Is dat ook een leugen?”

Terens bevochtigde zijn droge lippen met het puntje van zijn tong. „Nee, dat is waar. Ik ben de man van de psychische sonde.” Haastig vervolgde hij: „Kijk me niet zo aan, Lona. Het was helemaal niet mijn bedoeling hem pijn te doen. Wat er allemaal is gebeurd, was evenmin mijn bedoeling.” Hij ging weer zitten.

„Dit is een soort list,” zei Fife. „Ik weet niet precies wat jij van plan bent, Abel, maar oppervlakkig bezien is het onmogelijk dat deze misdadiger deze misdaad bij zijn repertoire kan hebben gevoegd. Het is duidelijk dat alleen een Grote Edele de noodzakelijke kennis en faciliteiten kan hebben gehad. Of wil je Steen van alle blaam zuiveren door middel van een valse bekentenis?”

Terens boog zich met samengeklemde handen naar voren. „Ik neem evenmin Trantoriaans geld aan.”

Fife negeerde hem.

Junz was de laatste die tot zichzelf kwam. Het duurde minuten voordat hij zich had aangepast aan het feit dat het dorpshoofd niet werkelijk met hem in dezelfde kamer was, dat hij ergens anders op het terrein van de ambassade was, dat hij alleen maar zijn beeld kon zien, net als dat van Fife, die zich in werkelijkheid op een afstand van dertig kilometer bevond. Hij wilde naar het dorpshoofd toegaan, hem bij de schouders pakken, hem onder vier ogen spreken, maar dat kon hij niet. Hij zei: „Het heeft geen zin nog langer te debatteren voordat we de man hebben gehoord. Laten we zien dat we de bijzonderheden krijgen. Als hij werkelijk de schuldige van die psychische behandeling is, dan hebben wij die bijzonderheden hard nodig. Is hij het niet, dan zullen de bijzonderheden die hij ons probeert te geven, het bewijzen.”

„Als u wilt weten wat er is gebeurd,” riep Terens uit, „dan zal ik het u vertellen. Met het verzwijgen van de waarheid ben ik niet langer gebaat. Het is per slot van rekening Sark of Trantor, dus naar de Ruimte ermee. Dit zal me althans een kans geven om enkele dingen openbaar te laten worden.”

Minachtend wees hij naar Fife. „Daar is een Grote Edele. Alleen een Grote Edele, zegt deze Grote Edele, kan over de kennis en de faciliteiten beschikken voor de psychische behandeling die heeft plaatsgevonden. Hij gelooft het ook. Maar wat weet hij? Wat weet onverschillig wie van de Sarkieten? Zij regeren niet. Dat doen Florinianen! Dat doet de Floriniaanse civiele dienst. Zij krijgen de papieren, zij maken de papieren, zij bergen de papieren op. En het zijn de papieren waarmee Sark wordt geregeerd. Zeker, de meesten van ons zijn te verslagen om zelfs maar te jammeren, maar weet u wat wij zouden kunnen doen als wij wilden, zelfs onder de neus van onze vervloekte edelen? Nou, u ziet wat ik heb gedaan.

Een jaar geleden was ik tijdelijk verkeersleider op de ruimtehaven. Een gedeelte van mijn opleiding. Dat is zo voorgeschreven. Men moet een beetje zoeken om het te vinden, omdat de op de lijst staande verkeersleider een Sarkiet is. Hij had de titel, maar ik deed het werk. Mijn naam kan gevonden worden in de speciale sectie onder het hoofd Inlands Personeel. Geen enkele Sarkiet zou zijn ogen hebben bevuild om daar te kijken. Toen het plaatselijke bureau van het I.B.R. het bericht van de ruimteonderzoeker naar de haven zond met de suggestie een ambulance naar het schip te sturen, kreeg ik het bericht. Ik gaf door wat veilig was. Die zaak van de vernietiging van Florina werd niet doorgegeven.

Ik sprak af de ruimteonderzoeker op een kleine haven aan de rand van de stad te ontmoeten. Dat kon ik makkelijk doen. Ik had alle touwtjes van Sark in handen. Ik was bij de civiele dienst, weet u. Een Grote Edele die zou willen doen wat ik deed, zou dat niet kunnen tenzij hij de een of andere Floriniaan opdracht gaf het voor hem te doen. Ik kon het zonder hulp van wie dan ook. Dat wat betreft kennis en faciliteiten.

Ik ontmoette de ruimteonderzoeker, hield hem zowel uit de buurt van Sark als het I.B.R.. Ik perste alle inlichtingen uit hem die ik uit hem kon krijgen en begon toen die inlichtingen voor Florina en tegen Sark te gebruiken.”

Op gesmoorde toon zei Fife: „Was jij het die die eerste brieven verstuurde?”

„Ik was het die die eerste brieven verstuurde, Grote Edele,” zei Terens kalm. „Ik dacht dat ik voldoende controle over de kyrt-landereien zou kunnen krijgen om Trantor mijn voorwaarden te stellen en jullie van de planeet te verdrijven.”

„Je was gek.”

„Misschien. In elk geval lukte het niet. Ik had de ruimteonderzoeker verteld dat ik de Edele van Fife was. Ik moest dat wel doen omdat hij wist dat Fife de grootste man op de planeet was, en zolang hij dacht dat ik Fife was, wilde hij openlijk spreken. Inwendig moest ik lachen toen ik besefte dat hij dacht dat Fife niets liever wilde doen dan wat goed was voor Florina. Ongelukkigerwijs was hij ongeduldiger dan ik. Hij hield vol dat elke dag die verloren ging, een ramp betekende, terwijl ik wist dat mijn plannen met Sark meer tijd vergden dan iets anders. Ik had de grootste moeite hem aan het lijntje te houden, en tenslotte moest ik gebruikmaken van een psychische sonde. Ik kon er een krijgen. Ik had die zien gebruiken in ziekenhuizen. Ik wist er iets van. Ongelukkigerwijs niet genoeg. Ik stelde de sonde zo in dat die de bezorgdheid van de bovenste lagen van zijn geest zou uitwissen. Dat is een simpele handeling. Ik weet nog steeds niet wat er gebeurde. Ik vermoed dat de bezorgdheid dieper moet hebben gezeten, veel dieper. De sonde volgde die automatisch en wiste tevens het grootste gedeelte van de bewuste geest uit. Waar ik uiteindelijk mee zat, was een geestloos ding... het spijt me, Rik.”

Rik, die aandachtig had geluisterd, zei triest: „Je had je niet met mij moeten bemoeien, dorpshoofd. Maar ik weet hoe je je moet hebben gevoeld.”

„Ja,” zei Terens. „Jij hebt op de planeet gewoond. Jij bent op de hoogte van ordebewaarders, edelen en het verschil tussen de Benedenstad en de Bovenstad.”

Hij nam de draad van zijn verhaal weer op. „Ik zat dus met een volkomen hulpeloze ruimteonderzoeker. Ik kon hem niet laten vinden door iemand die misschien zijn identiteit zou nagaan. Ik kon hem evenmin laten doden. Ik was ervan overtuigd dat zijn geheugen zou terugkeren, en ik had nog steeds zijn kennis nodig, om maar te zwijgen van het feit dat hem doden gelijk stond aan het verbeuren van de goede wil van Trantor en het I.B.R., die ik uiteindelijk nodig zou hebben. Misschien was ik in die dagen niet in staat om te doden. Ik wist te bewerkstelligen dat ik als dorpshoofd naar Florina werd overgeplaatst, en ik nam de ruimteonderzoeker met vervalste papieren mee. Ik goot het zo in het vat dat hij gevonden werd en dat Valona voor hem ging zorgen. Daarna was er geen gevaar, behalve die ene keer met de dokter. Toen moest ik zien dat ik de elektriciteitscentrale van de Bovenstad in kwam. Dat was niet onmogelijk. De ingenieurs waren Sarkieten, maar de portiers waren Florinianen. Op Sark leerde ik genoeg van elektrotechniek om te weten hoe ik kortsluiting moest veroorzaken. Het kostte mij drie dagen om er de juiste tijd voor te vinden. Daarna kon ik gemakkelijk moorden. Ik wist echter niet dat de dokter duplicaten van zijn gegevens in beide helften van zijn kantoor had. Was dat maar waar geweest.” Terens kon vanaf de plaats waar hij zat, Fife’s chronometer zien. „Toen, honderd uur geleden - het schijnt honderd jaar geleden te zijn - begon Riks herinneringsvermogen terug te keren. Zo, nu hebt u het hele verhaal.”

„Nee,” zei Junz, „dat hebben we niet. Wat zijn de bijzonderheden van het verhaal van de ruimteonderzoeker over planetaire vernietiging?”

„Dacht u dat ik de bijzonderheden begreep uit wat hij te zeggen had? Het was een soort - neem me niet kwalijk, Rik - krankzinnigheid.”

„Maar dat was het niet,” viel Rik uit. „Ik kan niet krankzinnig zijn geweest.”

„De ruimteonderzoeker had een schip,” zei Junz. „Waar is het?” „Dat is lang geleden naar de schroothoop gegaan,” zei Terens. „Er werd een order uitgegeven om het naar de schroothoop te brengen. Mijn chef tekende die. Een Sarkiet leest natuurlijk nooit papieren. Zonder dat er vragen werden gesteld, verdween het naar de sloop.”

„En Riks papieren? Je zei dat hij je papieren liet zien!”

„Lever die man aan ons uit,” zei Fife plotseling, „en wij zullen erachter komen wat hij weet.”

„Nee,” zei Junz. „Zijn eerste misdaad was tegen het I.B.R.. Hij ontvoerde een ruimteonderzoeker en beschadigde diens geest. Hij hoort aan ons.”

„Junz heeft gelijk,” zei Abel.

„Luister,” zei Terens. „Ik zeg niet zo maar iets. Ik weet waar Riks papieren zijn. Ze zijn op een plaats waar geen Sarkiet of Trantoriaan ze ooit zal vinden. Als u ze wilt hebben, dan zult u ermee akkoord moeten gaan dat ik een politieke vluchteling ben. Wat ik heb gedaan was uit vaderlandsliefde en in het belang van de behoeften van mijn planeet. Een Sarkiet of een Trantoriaan mag zeggen dat hij vaderlandslievend is, waarom een Floriniaan niet?”

„De ambassadeur,” zei Junz, „heeft gezegd dat u zult worden overgegeven aan het I.B.R.. Ik verzeker u dat u niet zult worden uitgeleverd aan Sark. U zult vervolgd worden wegens de behandeling van de ruimteonderzoeker. Het resultaat kan ik niet garanderen, maar als u nu met ons meewerkt, zal dat in uw voordeel tellen.”

Terens keek onderzoekend naar Junz. Toen zei hij: „Ik zal het er met u op wagen, dokter... Volgens de ruimteonderzoeker staat de zon van Florina in het pre-nova stadium.”

„Wat!”

„Die zon staat op het punt te ontploffen,” zei Terens bitter. „En wanneer dat gebeurt, zal Florina de lucht ingaan als een mondvol tabaksrook.”

„Ik ben geen ruimteonderzoeker,” zei Abel, „maar wel heb ik gehoord dat er geen manier is om te voorspellen wanneer een ster zal ontploffen.”

„Dat is zo. Tot nu toe althans. Heeft Rik ook verklaard waarom hij dat dacht?” vroeg Junz.

„Ik veronderstel dat zijn papieren dat zullen aantonen. Alles wat ik mij kan herinneren, gaat over de koolstof stroom.”

„Wat?”

„Hij zei maar steeds: De koolstofstroom van de ruimte. De koolstofstroom van de ruimte. Dat en de woorden katalytisch effect.”

Steen grinnikte. Fife fronste zijn wenkbrauwen. Junz staarde strak voor zich uit.

Toen mompelde Junz: „Een ogenblikje. Ik ben zo terug.” Hij stapte buiten de grenzen van de receptor-kubus en verdween. Een kwartier later was hij terug.

Junz keek verbijsterd om zich heen, toen hij terugkwam. Alleen Abel en Fife waren aanwezig.

„Waar...” begon hij.

Abel onderbrak hem met: „Wij hebben op u gewacht, dokter Junz. De ruimteonderzoeker en het meisje zijn op weg naar de ambassade. De conferentie is beëindigd.” „Beëindigd! Grote Ruimte, we zijn pas begonnen. Ik moet de mogelijkheden van nova-formatie uitleggen.”

Abel verschoof op zijn stoel. „Dat is niet nodig, dokter.”

„Dat is heel nodig. Het is van essentieel belang. Geef me vijf minuten.”

„Laat hem spreken,” zei Fife. Hij glimlachte.

„Laten we bij het begin beginnen,” zei Junz. „In de vroegst bekende wetenschappelijke geschriften van de galactische beschaving wist men al dat sterren hun energie ontvangen van kernveranderingen in hun inwendige. Ook was het bekend dat, uitgaande van wat wij over de toestanden in het inwendige van een ster weten, niet meer dan twee typen kernveranderingen in staat zijn de noodzakelijke energie voort te brengen. Beide hebben omzetting van waterstof tot helium. De eerste verandering is direct: twee waterstof kernen en twee neutronen komen samen en vormen een heliumkern. De tweede is indirect, met verscheidene stadiums. Ze eindigt waar waterstof in helium verandert, maar in de tussengelegen stadiums wordt een rol gespeeld door koolstofkernen. Deze koolstofkernen worden in de loop van de reacties niet verbruikt, zodat een uiterst kleine hoeveelheid koolstof keer op keer kan worden gebruikt en dient om een grote hoeveelheid waterstof in helium te veranderen. Met andere woorden, koolstof fungeert als katalysator. Dit alles was al bekend in de dagen van de prehistorie, toen het menselijk ras nog beperkt was tot een enkele planeet, als er ooit zo’n tijd is geweest.”

„Als wij dat allemaal weten,” zei Fife, „dan lijkt mij dit tijdverspilling.”

„Maar dit is alles wat we weten. Of de sterren van de ene of de andere, of van beide manieren gebruikmaken, is nooit vastgesteld. De meningen hierover lopen uiteen. Het grootste aantal meningen helt echter over naar de directe waterstof-helium conversie, aangezien die de eenvoudigste van de twee is. Nu moet Riks theorie de volgende zijn. De directe conversie van waterstof tot helium is de normale bron van stellaire energie, maar onder zekere omstandigheden voegt de koolstofkatalyse er invloed aan toe,versnelt het proces en verhit de ster. Er zijn stromingen in de ruimte, dat weet u allemaal heel goed. Sommige van deze zijn koolstofstromingen. Sterren die door de stromingen passeren, verzamelen een onnoemelijk aantal atomen. De totale massa van de aangetrokken atomen is echter ongelooflijk klein vergeleken bij het gewicht van de ster en doet die ster dan ook niets. Met uitzondering van koolstof! Een ster die een stroom met een ongewone concentratie koolstof passeert, wordt onstabiel. Ik weet niet hoeveel jaren, eeuwen of miljoenen jaren de koolstofatomen nodig hebben tot in het inwendige van de ster door te dringen, maar dat vergt waarschijnlijk veel tijd. Dat betekent dat een koolstofstroom breed moet zijn en een ster die stroom onder een kleine hoek moet raken. In elk geval is het zo dat wanneer de hoeveelheid in het inwendige van de ster dringende koolstof een zekere kritieke kwantiteit overschrijdt, de uitstraling van de ster plotseling ontzaglijk wordt opgejaagd. De buitenste lagen begeven het onder een onvoorstelbare ontploffing en men heeft een nova. Begrijpt u het?” Junz wachtte.

Fife zei: „Hebt u dit allemaal in twee minuten uitgedacht als resultaat van de een of andere vage uitlating die de ruimteonderzoeker een jaar geleden heeft gedaan en die het dorpshoofd zich nog herinnert?”

„Ja. Ja. Dat is helemaal niets om u over te verbazen. Het ruimteonderzoek is rijp voor die theorie. Als Rik er niet mee voor de dag was gekomen, dan zou dit korte tijd later door iemand anders zijn gedaan. Het is zelfs zo dat dergelijke theorieën al eerder waren uitgesproken, maar ze werden nooit ernstig opgevat. Ze werden gesteld voordat de techniek van het ruimteonderzoek zich had ontwikkeld, en niemand was ooit in staat te verklaren waarom de betreffende ster plotseling een teveel aan koolstof kreeg.

Maar nu weten wij dat er inderdaad koolstof stromingen zijn. Wij kunnen hun pad in kaart brengen, nagaan welke sterren dat pad in de afgelopen tienduizend jaar kruisten en dat vergelijken met onze aantekeningen over nova-formatie en stralingsvariaties. Dat is wat Rik moet hebben gedaan. Dat moeten de berekeningen en observaties zijn geweest die hij het dorpshoofd wilde tonen. Maar daar gaat het nu allemaal niet direct om. Wat nu bewerkstelligd moet worden, is de onmiddellijke aanvang van een evacuatie van Florina.”

„Ik dacht wel dat het daarop zou uitdraaien,” zei Fife bedaard.

„Het spijt me Junz,” zei Abel, „maar dat is absoluut onmogelijk.”

„Waarom onmogelijk?”

„Wanneer zal Florina’s zon exploderen?” „Dat weet ik niet. Te oordelen naar de bezorgdheid die Rik een jaar geleden koesterde, zou ik zeggen dat we maar weinig tijd hebben.”

„Maar kunt u geen datum bepalen?”

„Natuurlijk niet.”

„Wanneer zult u in staat zijn een datum te bepalen?”

„Er is geen manier om dat te zeggen. Zelfs als wij Riks berekeningen hebben, dan zou alles nog eens moeten worden gecontroleerd.”

„Kunt u de garantie geven dat de theorie van de ruimteonderzoeker juist zal blijken te zijn?”

Junz fronste zijn wenkbrauwen. „Persoonlijk ben ik ervan overtuigd, maar geen enkele geleerde kan vooruit een theorie garanderen.”

„Dan komt het hierop neer dat u Florina louter op grond van een veronderstelling wilt laten evacueren.”

„Ik geloof niet dat het risico mag worden genomen dat de bevolking van een planeet om het leven komt.”

„Als Florina een normale planeet was, dan zou ik het met u eens zijn. Maar Florina is de kyrtbron van de hele Melkweg.”

„Is dat de overeenstemming waartoe u met Fife bent gekomen toen ik weg was?” vroeg Junz nijdig.

„Laat mij het verklaren, dokter Junz,” zei Fife nu.

„De regering van Sark zou nooit toestemming geven Florina te evacueren, zelfs niet als het I.B.R. verzekerde dat het deze nova-theorie van u kon bewijzen. Trantor kan ons nooit dwingen omdat, al zou de Melkweg misschien een oorlog tegen Sark met het doel de kyrthandel te bewaren steunen, er nooit een oorlog om daar een eind aan te maken, zou worden gesteund.”

„Precies,” zei Abel. „Ik ben bang dat ons eigen volk in zo’n oorlog niet achter ons zou staan.”

Jung kreeg een steeds groter wordend gevoel van afkeer. Een planeet vol mensen betekende niets bij wat de economie voorschreef!

„Luister naar mij!” zei hij. „Dit is geen kwestie van een planeet, maar van een hele Melkweg. Ieder jaar ontstaan er binnen de Melkweg twintig volledige novae. Bovendien veranderen tweeduizend sterren onder de honderdmiljard van de Melkweg hun radiatiekarakteristieken voldoende om een bewoonbare planeet onbewoonbaar te maken. Menselijke wezens bewonen een miljoen sterrenstelsels in de Melkweg. Dat betekent dat gemiddeld eens in de vijftig jaar een bewoonde planeet te heet wordt om erop te leven. Zulke gevallen zijn historisch. Elke vijfduizend jaar heeft de een of andere bewoonde planeet vijftig procent kans om door een nova tot gas te worden geblazen. Als Trantor niets aan Florina doet, dan staat het toe dat het met de hele bevolking ervan verdampt. Dat zal alle volken van de Melkweg erop wijzen dat zij, wanneer hun beurt komt, waarschijnlijk evenmin hulp zullen kunnen verwachten, als zo’n hulp het economische gemak van enkele machtige mannen dwarsboomt. Kunt u dat riskeren, Abel?

Aan de andere kant zult u, door Florina te helpen, aantonen dat Trantor de verantwoordelijkheid ten opzichte van de mensen van de Melkweg boven het handhaven van louter eigendomsrechten stelt. Trantor zal daarmee welwillende gezindheid kweken, wat nooit zou lukken met geweld.”

Abel boog het hoofd. Toen schudde hij het vermoeid. „Nee, Junz. Wat u zegt, is redelijk, maar niet praktisch. Ik kan niet rekenen op emoties, met aan de andere kant het verzekerde politieke effect van welke poging dan ook om een eind aan de kyrthandel te maken. Ik geloof zelfs dat het wijs zou zijn het onderzoeken van de theorie maar te laten varen. De gedachte dat het waar zou kunnen zijn, zou te veel schade aanrichten.”

„Maar wat als het inderdaad waar is?”

„We moeten uitgaan van de veronderstelling dat dit niet het geval is. Ik neem aan dat u enkele ogenblikken geleden bent weggegaan om contact te zoeken met het I.B.R..”

„Ja.”

„Dat maakt niets uit. Ik geloof wel dat Trantor genoeg invloed heeft om aan hun onderzoekingen een einde te maken.”

„Ik vrees van niet. Niet aan deze onderzoekingen. Heren, wij zullen spoedig het geheim van goedkope kyrt hebben. Binnen een jaar zal er geen kyrtmonopolie meer zijn, of er nu wel of geen nova is.”

„Wat bedoelt u?”

„De conferentie bereikt nu het essentiele punt, Fife. Kyrt groeit van alle bewoonde planeten alleen op Florina. De zaden ervan produceren overal elders gewone cellulose. Florina is blijkbaar de enige bewoonde planeet die momenteel pre-nova is, en waarschijnlijk is ze dat al van het ogenblik af waarop ze, misschien duizend jaar geleden, voor het eerst de koolstof-stroom binnenkwam, als de hoek van binnenkomst klein was. Het schijnt dus heel waarschijnlijk te zijn dat kyrt en het pre-novastadium samengaan.”

„Onzin,” zei Fife.

„O ja? Er moet een reden zijn waarom kyrt op Florina kyrt en elders katoen is. Geleerden hebben op verschillende manieren geprobeerd elders kunstmatige kyrt te produceren, maar zij probeerden het blindelings, met als resultaat dat zij steeds faalden. Nu zullen zij weten dat het te maken heeft met factoren die veroorzaakt zijn in een pre-nova sterrenstelsel.”

Op minachtende toon zei Fife: „Ze hebben geprobeerd het spectrum van Fife’s zon te imiteren.”

„Inderdaad, met de juiste booglampen die echter alleen maar het zichtbare en ultraviolette spectrum dupliceerden. Wat denkt u van de straling in het infrarood en daarachter? Wat van de magnetische velden? Wat van elektronenemissie? Wat van kosmische stralingseffecten? Ik ben geen biofysicus of biochemicus, dus kunnen er factoren zijn waarvan ik niets weet. Maar mensen die dat wel weten, zullen nu aan het zoeken gaan in de hele Melkweg. Binnen het jaar, verzeker ik u, zal de oplossing gevonden zijn.

De economie staat nu aan de kant van de mensheid. De Melkweg wil goedkope kyrt, en als ze die vinden of zelfs maar denken dat ze hem binnenkort zullen vinden, dan zullen ze Florina geëvacueerd willen hebben, niet alleen uit menselijke overwegingen, maar ook uit de wens om nu eindelijk eens de kyrt misbruikende Sarkieten een hak te zetten.”

„Bluf!” bromde Fife.

„Gelooft u dat ook, Abel?” vroeg Junz. „Als u de edelen helpt, zal Trantor niet worden beschouwd als de redder van de kyrthandel, maar van het kyrtmonopolie. Wilt u dat riskeren?”

„Kan Trantor een oorlog riskeren?” vroeg Fife.

„Oorlog? Onzin! Edele, over een jaar zullen uw bezittingen op Florina waardeloos zijn, nova of geen nova. Verkoop de boel. Verkoop heel Florina. Trantor kan het betalen.”

„Een planeet kopen?” zei Abel onthutst.

„Waarom niet? Trantor heeft de fondsen, en de winst aan welwillende gezindheid van de mensen van het heelal zal het duizendvoudig vergoeden. Als het niet helpt wanneer u hun vertelt dat u honderden miljoenen levens redt, vertel hun dan dat u hun goedkope kyrt zal leveren. Dat zal het doen.”

„Ik zal er eens over denken,” zei Abel. Abel keek naar de Edele.

Fife sloeg zijn ogen neer. Na een lange pauze zei hij eveneens: „Ik zal er eens over denken.”

Junz lachte rauw. „Denk niet te lang. Het verhaal van de kyrt zal spoedig bekend worden. Niets zal het kunnen tegenhouden. Daarna zal geen van u nog vrijheid van handelen hebben. U kunt nu allebei een betere koop sluiten.”

Het dorpshoofd scheen verslagen te zijn. „Is het werkelijk waar?” herhaalde hij steeds. „Werkelijk waar? Geen Florina meer?”

„Het is waar,” zei Junz.

Terens spreidde zijn armen uit en liet ze toen slap langs zijn lichaam vallen. „Als u de papieren wilt hebben die ik van Rik gekregen heb, dan kunt u ze vinden tussen andere vitale dossiers in mijn eigen woonplaats. De dossiers die niet meer gangbaar zijn, dossiers van een eeuw en meer geleden, heb ik er uitgelicht. Niemand zou daar, om welke reden dan ook, kijken.” „Luister,” zei Junz, „ik weet zeker dat we met het I.B.R. tot een akkoord kunnen komen. We zullen een man op Florina nodig hebben die het Floriniaanse volk kent, die ons kan vertellen hoe hun de feiten moeten worden verklaard, hoe de evacuatie het best kan worden georganiseerd, hoe de planeten moeten worden uitgezocht die het best als toevluchtsoord kunnen dienst doen. Wilt u ons helpen?”

„En er op die manier tussenuitdraaien? Mijn straf voor moord ontlopen? Waarom niet?”

Plotseling stonden er tranen in de ogen van het dorpshoofd. „Maar verliezen doe ik toch. Ik zal geen wereld, geen thuis hebben. Wij verliezen allemaal. De Florinianen verliezen hun wereld, de Sarkieten verliezen hun rijkdom, de Trantorianen hun kans om die rijkdom te bemachtigen. Er zijn totaal geen winnaars.”

„Tenzij,” zei Junz zacht, „u beseft dat er in de nieuwe Melkweg - een Melkweg die niet bedreigd wordt door instabiele zonnen, een Melkweg met kyrt voor iedereen, en een Melkweg met een grotere politieke eenheid - uiteindelijk toch winnaars zullen zijn. Een biljard winnaars. De volken van de Melkweg, zij zijn de overwinnaars.”

19. Een jaar later

„Rik! Rik!” Selim Junz haastte zich met uitgestrekte handen over het terrein van de ruimtehaven naar het schip. „En Lona! Ik zou jullie nooit hebben herkend. Hoe gaat het met jullie? Hoe gaat het met jullie?”

„Zo goed als we maar zouden kunnen wensen. Ik zie wel dat u onze brief hebt ontvangen,” zei Rik.

„Natuurlijk. Zeg eens, wat denk je van de hele zaak?” Ze liepen nu samen terug naar het kantoor van Junz.

„We hebben vanmorgen ons oude dorp bezocht,” zei Valona triest. „De velden zijn zo leeg.”

Haar kleren waren nu die van een vrouw van het grote rijk, niet meer die van een plattelandsmeisje van Florina.

„Ja, het moet akelig zijn voor iemand die hier heeft gewoond. Zelfs voor mij was het akelig, maar ik zal blijven zolang ik kan. De stralingsrapporten over de zon van Florina zijn van geweldige theoretische waarde.”

„Wat zijn er in een jaar tijd al veel mensen geëvacueerd! Dat wijst op een perfecte organisatie.”

„We doen ons best, Rik. O, ik geloof dat ik je beter bij je ware naam kan noemen.”

„Nee, doet u dat alstublieft niet. Ik zou er nooit aan wennen. Ik ben Rik. Het is nog steeds de enige naam die ik me herinner.”

„Heb je al besloten of je je weer aan het ruimteonderzoek gaat wijden?” vroeg Junz.

Rik schudde zijn hoofd. „Ik heb wel besloten, maar het besluit is nee. Ik zou me nooit genoeg herinneren. Dat gedeelte is voor altijd weg. Enfin, daar maak ik me niet druk over. Ik ga terug naar de Aarde... Tussen twee haakjes, ik hoopte eigenlijk dat ik het dorpshoofd zou zien.”

„Dat zal niet lukken, denk ik. Hij besloot vandaag weg te gaan. Ik denk dat hij jou liever niet ziet. Hij voelt zich schuldig, veronderstel ik. Jij koestert toch geen wrok tegen hem?”

„Nee,” zei Rik. „Hij bedoelde het goed, en in veel opzichten heeft hij mijn leven ten goede veranderd. Om te beginnen heb ik Lona ontmoet.” Hij sloeg zijn arm om haar schouders. Valona keek hem aan en glimlachte.

„Bovendien,” vervolgde Rik, „heeft hij me van iets genezen. Ik ben erachter gekomen waarom ik ruimteonderzoeker was. Ik weet waarom bijna een derde van alle ruimteonderzoekers van die ene planeet, de Aarde, worden gehaald. Iemand die in een radioactieve wereld leeft, moet automatisch opgroeien in angst en onzekerheid. Een misstap kan de dood betekenen, en de oppervlakte van onze planeet is de grootste vijand die wij hebben. Daardoor groeit er een soort bezorgdheid in ons, dokter Junz, een angst voor planeten. Wij voelen ons alleen nog maar gelukkig in de ruimte; dat is de enige plaats waar wij ons veilig kunnen voelen.”

„En voel je je zo niet meer, Rik?”

„Nee, zeer zeker niet. Ik herinner me zelfs niet eens meer dat ik me ooit zo heb gevoeld. Dat is het begrijpt u. Het dorpshoofd had zijn psychische sonde ingesteld op het verwijderen van de bezorgdheidgevoelens, maar hij vergat de intensiteitknoppen in de juiste stand te zetten. Hij dacht dat hij met een recente oppervlakkige storing te doen had. In plaats daarvan was er deze diepe, ingeboren bezorgdheid waarvan hij niets wist. Hij haalde het hele zaakje weg. In zeker opzicht was dat voor mij prettig, ondanks al het andere wat ermee verdwenen is. Ik hoef nu niet in de ruimte te blijven. Ik kan terugkeren naar de Aarde. Ik kan daar aan het werk gaan, en de Aarde heeft mensen nodig. Die zal ze altijd nodig hebben.”

„Weet je,” zei Junz, „waarom kunnen we voor de Aarde niet doen wat we voor Florina doen? Het is helemaal niet nodig om aardbewoners in zo’n angst en onzekerheid groot te brengen. De Melkweg heeft ruimte genoeg.”

„Nee,” zei Rik heftig. „Dat is een ander geval. De Aarde heeft haar verleden, dokter Junz. Veel mensen geloven dat misschien niet, maar wij van de Aarde weten dat de Aarde de oorspronkelijke planeet van het menselijke ras is.”

„Ach, misschien. Ik wil er niet om strijden, want ik kan het tegendeel niet bewijzen.”

„Het is inderdaad zoals ik zeg. Het is een planeet die niet kan worden verlaten; die niet mag worden verlaten. Op een dag zullen wij ze veranderen. De oppervlakte terugbrengen in de staat waarin die eens moet zijn geweest. Tot zolang... blijven we.”

„En ik ben nu een aardvrouw,” zei Valona zacht.

Rik staarde naar de horizon. De Bovenstad was nog even opzichtig, maar de mensen waren verdwenen.

„Hoeveel zijn er nog op Florina?” vroeg hij.

„Ongeveer twintig miljoen,” zei Junz. „Naarmate het werk vordert, neemt de snelheid af. Bij het evacueren mogen wij de balans niet verstoren. De mensen die achterblijven, moeten zich, zolang zij daar nog zijn, steeds als een economische eenheid handhaven. Het zich opnieuw vestigen verkeert nog in het vroegste stadium. De meeste evacues zitten nog in de tijdelijke kampen waar zij op naburige werelden zijn ondergebracht. Ontberingen zijn daarbij niet te vermijden.”

„Wanneer zal de laatste vertrekken?”

„Nooit eerlijk gezegd.”

„Dat begrijp ik niet.”

„Het dorpshoofd heeft onofficieel toestemming gevraagd om te blijven. Dat is, eveneens onofficieel, toegestaan. Het zal dus nooit een openbare aangelegenheid worden.”

„Blijven?” Rik was geschokt. „Grote Ruimte! Waarom?”

„Ik weet het niet,” zei Junz, „maar ik geloof dat jij het verklaarde toen je over de Aarde sprak. Hij denkt er net zo over als jij. Hij zegt dat hij het niet zou kunnen verdragen Florina alleen te laten sterven.”