De Foundation en Het Imperium
Author: Isaac Asimov; Jack Kröner
Date: 1952-01-01 08:00:00+00:00
Keywords: Fantasy; Classics; Science Fiction
Description: Het Galactisch Imperium is uiteengevallen in oorlogvoerende staten, zoals de psychohistorici reeds lang geleden voorzien hadden. Het is nu aan de door Hari Seldon gestichte Foundation om in de komende duistere eeuwen de beschaving in stand te houden; van de mysterieuze Tweede Foundation, ergens aan de rand van het heelal, komt geen hulp. En dan duikt Het Muildier op, een mutant die over psychische krachten beschikt, de grootste bedreiging die de Foundation ooit heeft gekend. Op zijn eigen manier wil hij Seldons Duizend-jarenplan voltooien....
Publisher: Bruna

Dit e-boek is gemaakt voor persoonlijk gebruik
en is niet bestemd voor commerciële doeleinden.

Versie 2, september 2019

Oorspronkelijke titel

Foundation and Empire

© by 1951, 1952, 1953 Isaac Asimov
vertaling

Jack Kröner
omslagillustratie

Victor Linford

1976

ISBN 90 229 9057 5

D/1976/0939/160

De tekst is aangepast aan de spelling van 2006.

INHOUD

Proloog

Deel een DE GENERAAL

1. Op zoek naar magiërs

2. De magiërs

3. De uitdaging

4. De keizer

5. De oorlog breekt uit

6. De favoriet

7. Omkoperij

8. Naar Trantor

9. Op Trantor

10. De oorlog loopt ten einde

Deel twee HET MUILDIER

11. Bruid en bruidegom

12. Kapitein en burgemeester

13. Luitenant en clown

14. De mutant

15. De psycholoog

16. Vergadering

17. De visi-sonor

18. De ondergang van de Foundation

19. Het zoeken begint

20. Samenzweerder

21. Intermezzo in de ruimte

22. De dood op Neotrantor

23. De ruines van Trantor

24. Bekeerling

25. De dood van een psycholoog

26. Het zoeken wordt gestaakt

PROLOOG

Het Galactisch Imperium raakte in verval.

Het was een kolossaal Imperium dat zich uitstrekte over miljoenen werelden, van het ene tot het andere eind van de machtige, dubbele spiraal van de Melkweg. De ondergang ervan was ook kolossaal – en langzaam – want er moest een lange weg worden afgelegd.

Het was al eeuwenlang doende met die ondergang voordat een man zich bewust werd wat er gaande was: Hari Seldon, een eenzame vonk van creatieve energie te midden van de zich verdichtende chaos. Hij was het die de wetenschap der psychohistorie tot vervolmaking bracht.

Psychohistorie hield zich niet bezig met mensen maar met de massa; ‘de grauwe massa’: miljarden omvattende menigten. Met deze wetenschap konden, met de zekerheid waarmee andere wetenschappen de baan van een biljartbal konden berekenen, de reacties van menigten op stimuli in de verre toekomst worden bepaald.

De reacties van een enkele man konden door geen enkele bekende mathematische methode worden bepaald; maar de reacties van een miljard mensen is een geheel andere zaak.

Hari Seldon analyseerde de sociale en economische situatie van zijn tijdvak, volgde de curven en voorzag de voortschrijdende en de zich steeds sneller voltrekkende ondergang van de beschaving en ook de kloof van dertigduizend jaar die daarna zou moeten worden overbrugd voordat er een nieuw Imperium uit de ruïnes van het oude zou kunnen ontstaan.

Het was te laat om deze ondergang te voorkomen, maar het was nog niet te laat om de kloof van barbarendom te vernauwen. Seldon stichtte gemeenschappen – Foundations – aan weerszijden van de Galaxis – en de plaats waar zij zich bevonden was zodanig gepland dat binnen de tijdsspanne van een millennium de gebeurtenissen zich met elkaar zouden verweven en waaruit dan een sterker, meer duurzaam en zich sneller ontwikkelend Tweede Imperium zou ontstaan.

Foundation begon als een nederzetting van geleerden op Terminus, een planeet aan het uiterste eind van de spiraalarmen der Galaxis. Afgescheiden van de beroering van het Imperium werkten zij aan de samenstelling van een Encyclopedia Galactica, zonder zich bewust te zijn van de rol die de reeds overleden Seldon hun had toebedacht.

Terwijl het Imperium ten onder ging, vielen de randgebieden in handen van onafhankelijke ‘koningen’ die ook de Foundation bedreigden. Door evenwel de ene kleine vorst tegen de andere uit te spelen onder leiding van de eerste Burgemeester, Salvor Hardin, zag de Foundation kans zijn onafhankelijkheid te bewaren. Als enige bezitters van kernenergie te midden van werelden waar de wetenschap verloren ging en die terugvielen op kolen en olie, wisten zij een machtspositie te veroveren. De Foundation werd een ‘religieus’ centrum van de omringende koninkrijken.

Langzaam ontwikkelde de Foundation een handelseconomie. De Koopvaarders die handel dreven in allerlei op kernenergie berustende apparaten die zelfs het Imperium in zijn hoogtijdagen qua compactheid niet had kunnen namaken, drongen honderden lichtjaren diep door in de Periferie.

Onder Hober Mallow, de eerste der ‘Koopvaartprinsen’, ontwikkelden zij economische oorlogvoeringstechnieken waarmee zelfs de Republiek Korell werd verslagen – ondanks het feit dat deze wereld steun ontving van een van de buitenprovincies die deel uitmaakten van wat er over was van het Imperium.

Na bijna tweehonderd jaar was de Foundation de machtigste staat van de Galaxis, met uitzondering van de resten van het Imperium dat, geconcentreerd in het centrum van het Melkwegstelsel, nog steeds driekwart van de bevolking van het Universum beheerste.

Alles scheen erop te wijzen dat de laatste stuiptrekkingen van het Imperium de volgende bedreiging voor de Foundation zouden vormen…

DEEL EEN

DE GENERAAL

1

OP ZOEK NAAR MAGIËRS

Bel Riose… Tijdens zijn betrekkelijk korte carriere verkreeg Bel Riose een titel die hij ten volle verdiende: ‘De Laatste der Imperialisten’. Een studie van zijn veldtochten onthult hem als een evenknie van Peurifoy wat zijn strategische vaardigheid betreft en als diens meerdere misschien wat het aanpakken van mensen betreft. Het feit dat hij werd geboren tijdens het verval van het Imperium maakte het zo goed als onmogelijk dat hij ook Peurifoys gelijke als veroveraar zou worden. Toch kreeg hij daartoe de kans toen hij als eerste Keizerlijke Generaal die daartoe een poging deed de Foundation…

ENCYCLOPEDIA GALACTICA

Bel Riose reisde zonder escorte – iets wat niet in overeenstemming was met wat de etiquette eiste ten aanzien van de aanvoerder van een vloot, gestationeerd in een toen nog weerspannig deel van het Galactisch Imperium.

Maar Bel Riose was jong en energiek – energiek genoeg om zo dicht als mogelijk was, gestuurd te worden naar het einde van het universum door een niet-geëmotioneerde, berekenende Raad.

Bel Riose was uit het lelijke grondvoertuig gestapt en wachtte voor de deur van het vervallen gebouw dat het doel van zijn tocht was geweest. Het fotonische oog boven de deur functioneerde, maar de deur werd met de hand geopend.

Bel Riose glimlachte de oude man toe. ‘Ik ben Riose…’

‘Ik herken u.’ De oude man week niet van zijn plaats. ‘Wat zijn de redenen van uw komst?’

Riose deed ootmoedig een stap achteruit. ‘Als u Ducem Barr bent verzoek ik u mij een onderhoud te willen toestaan.’

Ducem Barr ging opzij en de wanden van het interieur begonnen te lichten.

De generaal stapte het daglicht binnen. Hij betastte de wanden en keek naar zijn vingertoppen. ‘Zo, dat kent u dus op Siwenna,’ zei hij.

‘Inderdaad.’ Er verscheen een flauwe glimlach op het gezicht van de oude Barr. ‘Elders is het niet meer in gebruik. Ik probeer het zelf zo lang mogelijk aan de gang te houden. Ik bied u mijn verontschuldigingen aan over het feit dat u zo lang bij de deur hebt moeten wachten. Het fotonische oog registreert weliswaar de aanwezigheid van een bezoeker, maar het opent niet langer automatisch de deur.’

‘Gaat dat uw capaciteit als reparateur te boven?’ vroeg de generaal. Er klonk iets van spot in zijn stem.

‘Er zijn geen nieuwe onderdelen meer. Ga zitten, sir. Drinkt u thee?’

‘Het is onmogelijk om hier op Siwenna geen thee te drinken, waarde heer.’

De oude patricier verliet geruisloos en met een lichte buiging het vertrek.

Riose keek zijn gastheer na en verloor iets van zijn bestudeerde zelfverzekerdheid. Hij had een overheersend militaire opleiding genoten en ook zijn levenservaring beperkte zich tot militaire zaken. Hij had – om een gemeenplaats te gebruiken – de dood menigmaal in de ogen gezien – een voor hem bekende en tastbare situatie – en het was daarom niet vreemd dat de aanbeden leeuw van de Twintigste Vloot zich plotseling niet helemaal op zijn gemak voelde in deze muffe ouderwetse kamer.

De generaal herkende de zwarte dozen die als boeken op de planken stonden.

De titels ervan waren hem vreemd. Hij vermoedde dat het grote toestel dat aan de ene kant van de kamer stond het ontvangapparaat was dat op bevel de inhoud van boeken in geluid en beeld zou omzetten. Hij had er nooit een in werking gezien, maar er wel van gehoord. Eens had men aan hem verteld dat er lang geleden, tijdens de gouden eeuwen – toen het Imperium nog de gehele Galaxis omvatte – negen van de tien huizen over zulke rijen boeken en zulke ontvangapparaten hadden beschikt, maar nu moesten er grenzen worden bewaakt; boeken waren voor oude mannen. Trouwens de helft van die oude verhalen waren sprookjes. Meer dan de helft.

De thee werd gebracht en Riose ging zitten. Ducem Barr hief zijn kopje omhoog. ‘Te uwer ere,’ zei hij.

‘En te uwer ere. Dank u.’

‘Men zegt dat u nog jong bent. Vijfendertig?’ zei Ducem Barr.

‘Bijna. Vierendertig.’

‘Dan moet ik u erop wijzen,’ zei Barr met lichte nadruk, ‘dat ik tot mijn spijt niet in het bezit ben van liefdesdranken of amuletten. Bovendien ben ik in het geheel niet in staat de gunsten van jongedames die u hebben bekoord te beïnvloeden.’

‘Aan zulke kunstmatige middelen heb ik geen behoefte, heer.’ Er klonk iets van geamuseerdheid in de stem van de Generaal. ‘Vraagt men u vaak iets dergelijks?’

‘Vaak genoeg, ja. Niet goed ingelichte mensen schijnen tovenarij en geleerdheid nogal eens met elkaar te verwarren en het liefdeleven blijkt een factor te zijn die vaak met magische middelen moet worden bijgespijkerd.’

‘Dat lijkt mij inderdaad vrij natuurlijk, maar ik ben anders. Voor mij betekent geleerdheid niets anders dan een middel om moeilijke vragen te beantwoorden.’

De oude Siwenniaan scheen deze woorden somber te overwegen. ‘Misschien hebt ook u het bij het verkeerde eind,’ zei hij.

‘Dat zullen we dan zien.’ De generaal zette zijn kopje terug in zijn koker waar het opnieuw werd gevuld en liet de hem aangeboden smaakcapsule er in vallen. ‘Vertel mij eens, patriciër. Wie zijn die magiërs? De echte bedoel ik.’

Barr scheen even van zijn stuk gebracht door deze lang in onbruik geraakte titel. ‘Er bestaan geen magiërs,’ zei hij.

‘Maar de mensen hebben het er wel over. Siwenna gonst van de geruchten omtrent hen. Er schijnt een vreemd verband te bestaan tussen die verhalen en groepen landgenoten van u die dromen en kletsen over de oude tijd en wat zij vrijheid en autonomie noemen. Deze kwestie zou wel eens een bedreiging van de Staat kunnen betekenen.’

De oude man schudde het hoofd. ‘Waarom vraagt u dat aan mij? Vermoedt u soms een opstand waarvan ik aan het hoofd zou staan?’

Riose haalde zijn schouders op. ‘O nee, maar het is op zichzelf geen onzinnige gedachte. Uw vader was indertijd een banneling en u een patriot en een chauvinist. Het past mij als gast niet deze kwestie ter sprake te brengen, maar het is nu eenmaal mijn zaak om dit uit te zoeken. Maar een samenzwering? Ik betwijfel het. Siwenna heeft al drie generaties lang weinig fut meer.’

‘Ik zal een even ontactvolle gastheer zijn als u gast bent,’ sprak de oude man. ‘Ik zal u eraan herinneren dat er eens een Onderkoning heeft bestaan die net zoals u over ons “futloze” Siwennianen dacht. Op bevel van deze Onderkoning werd mijn vader tot een voortvluchtige pauper en mijn zuster een zelfmoordgeval en mijn broers werden martelaren. Toch stierf deze Onderkoning een vreselijke dood, veroorzaakt door dezelfde slaafse Siwennianen.’

‘Ja. U herinnert mij aan iets wat ik nog wilde zeggen. Sinds drie jaar is de mysterieuze dood van deze onderkoning geen mysterie meer voor mij. Er was toen een jonge soldaat wiens daden ons interesseren. U was die soldaat, maar ik geloof niet dat we in details behoeven te treden.’

‘Nee,’ zei Barr kalm. ‘Wat wenst u van mij?’

‘Dat u mijn vragen beantwoordt.’

‘Niet onder bedreiging. Ik ben weliswaar oud maar nog niet zo oud of het leven kan mij bijzonder veel schelen.’

‘Waarde heer, dit zijn moeilijke tijden,’ zei Riose. ‘U hebt kinderen en vrienden. U hebt een land waarover u in het verleden vaak met liefde en vol dwaasheid hebt gesproken. Als ik geweld zou willen gebruiken dan denkt u toch niet dat ik zo kleinzielig zou zijn om u te willen kwetsen!’

‘Wat wilt u?’ vroeg Barr ijskoud.

‘Luister naar mij, patriciër,’ zei Riose terwijl hij zijn kopje vasthield. ‘Tegenwoordig zijn de meest succesvolle soldaten diegenen wier taak het is parades te organiseren op feestdagen en de glanzende plezierschepen te begeleiden die Zijne Keizerlijke Hoogheid naar de zomerplaneten brengen. Ik… ben een mislukkeling. Ik ben op vierendertigjarige leeftijd een mislukkeling omdat ik van vechten houd en dat is de reden waarom men mij hier naar toe heeft gestuurd. Ik ben te lastig voor het hof. Ik doe niet genoeg mee aan de etiquette. Ik stoot de fatjes en de hoge omes voor het hoofd, maar ik ben een goede aanvoerder van schepen en mannen. Siwenna is een grenswereld. Een opstandige en onvruchtbare provincie en een provincie die ver genoeg is afgelegen om iedereen op zijn gemak te stellen. En toch vermolm ik een beetje.

Er zijn geen opstanden om te onderdrukken en de Onderkoningen van de randgebieden revolteren de laatste tijd niet meer – althans niet meer sinds wijlen vader van Zijne Imperiale Majesteit, Mountel van Paramay tot voorbeeld stelde.’

‘Een machtig vorst,’ mompelde Barr.

‘Ja, en daar kunnen we er meer van gebruiken. Hij is mijn meester; vergeet dat niet. Het zijn zijn belangen waar ik over waak.’

Barr haalde onverschillig zijn schouders op. ‘Wat heeft dat allemaal met het onderwerp te maken?’

‘Dat kan ik u in een paar woorden vertellen. De magiërs waar ik over sprak komen van buiten – uit die gebieden waar de sterren dun gezaaid zijn…’

“Waar de sterren dun gezaaid zijn,” citeerde Barr. “En waar de koude van de ruimte naar binnen sluipt.”

‘Is dat poëzie?’ Riose fronste zijn voorhoofd. Poëzie ter sprake brengen leek op dit ogenblik nogal irrelevant. ‘Hoe dan ook, ze komen uit de Periferie het enige gebied waar ik vrij ben om te vechten voor de glorie van de keizer.’

‘Waarmee u de belangen van de Keizer dient en uw eigen lust tot vechten bevredigt.’

‘Precies. Maar ik moet weten waar ik tegen moet vechten en u kunt mij daarbij helpen.’

‘Hoe weet u dat?’

Riose knabbelde achteloos op zijn koekje. ‘Omdat ik drie jaar lang ieder gerucht, iedere mythe, alle verhalen omtrent de magiërs heb verzameld en uit die berg informatie zijn twee dingen duidelijk naar voren gekomen. Om te beginnen komen de magiërs van de rand van het Galactische Stelsel tegenover Siwenna en verder heeft uw vader eens een magiër ontmoet en met hem gesproken.’

De oude man keek onbewogen voor zich uit.

‘U kunt mij beter zeggen wat u weet,’ vervolgde Riose.

‘Misschien is het wel interessant om u bepaalde dingen te vertellen. Het zou een soort psychohistorisch experiment kunnen zijn,’ zei Barr peinzend.

‘Wat voor een experiment?’

‘Een psychohistorisch experiment.’ Er verscheen een naar trekje om de mond van de oude man. ‘Neem nog wat thee. Ik ga een lang verhaal afsteken.’

Hij leunde achteruit in de zachte kussens van zijn stoel. De wandlichtjes straalden nu een zacht ivoorkleurig licht uit en zelfs de harde trekken van de soldaat werden er door verzacht.

‘Mijn eigen kennis omtrent het onderwerp was het gevolg van twee incidenten; het feit dat ik de zoon van mijn vader ben en het feit dat ik in dit land geboren werd. Het gaat om een tijd die nu veertig jaar achter ons ligt, kort na het Bloedbad, toen mijn vader was gevlucht in de bossen van het Zuiden en ik kanonnier op de privévloot van de Onderkoning was. Dezelfde Onderkoning, tussen twee haakjes, die bevel gaf tot het Bloedbad en daarna op een wrede manier om het leven werd gebracht.’

Barr lachte grimmig en vervolgde zijn verhaal.

‘Mijn vader was een patriciër van het Imperium en Senator van Siwenna. Zijn naam was Onum Barr.’

Riose viel hem ongeduldig in de rede. ‘Ik ken de omstandigheden rondom zijn verbanning heel goed. Maakt u het alstublieft kort.’

De oude Barr negeerde de interruptie. ‘Tijdens zijn verbanning kwam er een vreemdeling bij hem langs; een koopvaarder afkomstig van de rand van de Galaxis; een jongeman die met een vreemd accent sprak en die niets wist van de recente geschiedenis van het Imperium en die in het bezit was van een individueel krachtschild.’

‘Een individueel krachtschild?’ Riose wierp Barr een boze blik toe. ‘Welke generator zou sterk genoeg zijn om een krachtveld te doen krimpen tot de afmetingen van een menselijk lichaam? Grote Ruimte nog aan toe, je wilt mij toch niet vertellen dat hij die vijfduizend myria-tonnen kernenergie met zich meesleepte in een kruiwagentje?’

‘Dit was de magiër waar al die mythen en verhalen over bestaan. Men noemt iemand niet zo gauw een magiër. De generator die hij bij zich droeg was nauwelijks te zien, maar zelfs het zwaarste wapen zou geen deukje in het krachtschild dat hem beschermde, kunnen veroorzaken.’

‘Is dit het hele verhaal? Bestaan die magiërs alleen in de verbeelding van een oude man, gebroken door verdriet en verbanning?’

‘De verhalen over magiërs deden al voor mijn vaders geboorte de ronde. Bovendien bestaat er een concreet bewijs. Na afscheid van mijn vader genomen te hebben, ging de koopvaarder die men een magiër noemde naar een “techman” toe waarover mijn vader hem had ingelicht, en liet daar een krachtschild achter van het type dat hij zelf droeg. Dit schild werd door mijn vader opgehaald toen hij, na de bloedige terechtstelling van de Onderkoning, van zijn verbanning naar huis terugkeerde.

Die generator hangt achter u aan de muur. Hij heeft nooit langer dan twee dagen gefunctioneerd, maar als u hem bekijkt zult u zien dat het Imperium er nooit zo een geconstrueerd zou kunnen hebben.’

Bel Riose greep de kettinggordel die aan de gebogen wand hing. Toen hij er aan trok liet het adhesieplaatje met een zuigend geluid los. De ellipsoide ter grote van een walnoot die aan de kettinggordel bevestigd was, trok zijn aandacht.

‘Dit is…’ begon hij.

‘Dat was de generator’ knikte Barr. ‘Hoe het gewerkt heeft, is niet meer na te gaan. Subelektronische onderzoekingen hebben aangetoond dat het in feite niet meer is dan een klompje metaal en het is onmogelijk om na te gaan hoe de afzonderlijke deeltjes er hebben uitgezien voordat het tot een geheel tezamen werd gesmolten.’

‘En is dat dan het zogenaamde “concrete” bewijs!’

Barr haalde zijn schouders op. ‘U hebt mij gedwongen u dit te vertellen en zelfs met geweld gedreigd en nu wenst u mij niet te geloven. Ik kan dus beter mijn mond houden.’

‘Ga verder!’ snauwde de generaal.

‘Na mijn vaders dood zette ik zijn onderzoek voort en toen kwam het tweede incident waarover ik sprak mij te hulp want Hari Seldon kende Siwenna heel goed.’

‘En wie is Hari Seldon?’

‘Hari Seldon was een geleerde die leefde in de tijd van Keizer Daluben IV. Hij was psychohistoricus; de grootste maar ook de laatste die wij ooit gehad hebben. Hij bracht een bezoek aan Siwenna toen Siwenna nog een belangrijk handelscentrum was waar kunst en wetenschap tot hoge bloei waren gekomen.’

‘Hmm’ mompelde Riose zuur. ‘Noem mij eens een in verval geraakte planeet waar de mensen niet beweren dat ze in de goede oude tijd een land overvloeiende van melk en honing waren!’

‘De dingen waarover ik spreek voltrokken zich twee eeuwen geleden toen de Keizer nog heerste over de meest verafgelegen ster; toen Siwenna nog een centrale wereld was en niet een half-barbaarse randprovincie. Het was in die dagen dat Hari Seldon de ondergang van het keizerrijk voorspelde en het latere verval van de Galaxis als geheel.’

Riose begon plotseling te lachen. ‘Zo, voorspelde hij dat? Nou, dan had hij het bij het verkeerde eind, mijn waarde geleerde. Zo noemt u uzelf toch graag, nietwaar? Kom, het Imperium is machtiger dan het in duizenden jaren geweest is. Uw oude ogen zijn verblind door het koude licht van de grensgebieden. U moet de binnen werelden eens bezoeken; koester u eens aan de warmte en de welvaart van het centrum!’

De oude man schudde somber het hoofd. ‘Ook de bloedsomloop stagneert het eerst aan de uiteinden van het lichaam. Het zal nog wel even duren voordat het bederf het hart bereikt, dat wil zeggen het voor ieder zichtbare bederf want het innerlijke bederf is een oude geschiedenis die vijftienhonderd jaar geleden al begonnen is.’

‘Zo. En Hari Seldon voorzag dus dat de Galaxis in haar geheel tot barbaarsheid zou vervallen?’ zei Riose spottend. ‘En wat gebeurde er toen?’

‘Toen stichtte hij aan de uiterste, tegenover elkaar liggende uiteinden van de Galaxis een Foundation van de beste, de jongste en de sterkste individuen die hij vinden kon. De werelden waarop zij geplaatst werden, waren met zorg uitgekozen – ook wat het tijdstip en de omgeving betreft. Alles was dusdanig geregeld dat de toekomst zoals deze door Seldon was voorzien door de toepassing van de mathematica van de psychohistorie, geisoleerd zouden worden van de totaliteit van het Imperium om daarna uit te groeien tot kiemen van het Tweede Galactische Imperium waardoor de onvermijdelijke tussenperiode van barbarendom van dertigduizend jaar zou worden teruggebracht tot nauwelijks duizend jaren.’

‘En hoe weet u dat allemaal als ik vragen mag?’

‘Als een moeizaam bij elkaar gezochte legpuzzel uit gegevens die door mijn vader en later door mij werden verzameld. De basis ervan is nogal wankel en de bovenbouw misschien een tikkeltje geromantiseerd om de gaten ervan op te vullen,’ antwoordde de patricier rustig, ‘maar ik ben er van overtuigd dat het in essentie op waarheid berust.’

‘U schijnt nogal gemakkelijk te overtuigen te zijn.’

‘O ja? Ik heb er anders veertig jaar voor nodig gehad.’

‘Mmm. Veertig jaar! Ik had die zaak in veertig dagen kunnen oplossen.

Trouwens, ik geloof dat ik dat zal moeten doen – maar anders.’

‘En hoe zou u dan te werk gaan?’

‘Op de meest voor de hand liggende manier. Ik zou ontdekkingsreiziger worden en de Foundation waar u over gesproken hebt met mijn eigen ogen willen zien. Zei u dat er twee waren?’

‘Volgens de verhalen zijn het er twee, maar het bewijsmateriaal beperkt zich tot een ervan, maar dat is begrijpelijk want de tweede Foundation ligt aan het andere uiteinde van de langste as van de Galaxis.’

‘Nou, dan zullen we de dichtstbijzijnde bezoeken!’ De generaal was overeind gesprongen en gespte zijn riem vast.

‘Weet u hoe u er moet komen?’ vroeg Barr.

‘Min of meer. In de annalen van de voorlaatste Onderkoning die u met succes om het leven hebt trachten te brengen, staan verdachte verhalen over barbaren in de randgebieden. Een van zijn dochters werd trouwens uitgehuwelijkt aan een barbaarse prins. Ik vind het wel.’

Riose stak zijn hand uit. ‘Bedankt voor uw gastvrijheid.’

Ducem Barr raakte de hand even met zijn vingers aan en maakte een buiging. ‘Het was een eer u op bezoek te mogen ontvangen.’

‘Wat de informatie betreft die u mij hebt gegeven – daarvoor zal ik u belonen bij mijn terugkeer,’ vervolgde Bel Riose.

Ducem Barr volgde zijn gast onderdanig tot aan de deur. ‘Als u terugkeert’ sprak hij tot het wegrijdende grondvoertuig.

2

DE MAGIËRS

FOUNDATION… Na veertig jaar expansie werd de Foundation geconfronteerd met de bedreiging door Riose. De epische dagen van Hardin en Mallow waren voorbij en met hen een zekere mate van moed en volharding…

ENCYCLOPEDIA GALACTICA

Er bevonden zich vier mannen in het vertrek. Op de tafel die hen scheidde stonden vier flessen en vier volle glazen die geen van hen had aangeraakt.

De man die het dichtst bij de deur zat, strekte zijn arm uit en begon ritmisch op de tafel te trommelen. ‘Wat doet het ertoe wie het eerst het woord neemt,’ zei hij. ‘We blijven hier toch niet zo zitten, hoop ik.’

‘Begin jij dan maar,’ zei de grote man die tegenover hem zat. ‘Jij bent tenslotte degene die zich de meeste zorgen maakt.’

Sennett Forel grinnikte humorloos. ‘Omdat je denkt dat ik de rijkste van jullie ben’ zei hij. ‘Of wil je soms dat ik doorga op de manier waarop ik begonnen ben. Ik neem aan dat je niet vergeten bent dat het mijn eigen handelsvloot was die dat verkenningsschip van hen buitmaakte.’

‘Jij hebt de grootste vloot’ sprak de derde, ‘en de beste loodsen – wat een andere manier is om te zeggen dat je de rijkste van ons bent. Je nam het grootste risico, maar voor ons zou het risico nog groter geweest zijn.’

Sennett Forell grinnikte opnieuw. ‘Het nemen van risico’s heb ik van mijn vader. Het essentiële van het nemen van risico’s is dat ze door de opbrengsten gerechtvaardigd worden en dit werd bewezen door het feit dat het vijandelijke schip werd geïsoleerd en overmeesterd zonder verliezen onzerzijds.’

Dat Forell een verre bloedverwant in de zijlinie was van wijlen de grote Hober Mallow werd door iedereen in de Foundation openlijk erkend. Dat hij Mallows onwettige zoon was, werd eveneens door iedereen, maar dan zwijgend erkend.

De vierde man knipperde steels met zijn ogen. Woorden ontsnapten aan zijn dunne lippen. ‘Niets om over op te scheppen, dat kapen van kleine schepen. Het kan die jongeman alleen maar kwader maken dan hij al is.’

‘Denk je dat hij om een motief verlegen zit?’ vroeg Forell spottend.

‘Inderdaad en dit soort dingen kan hem van de vervelende taak verlossen er een te verzinnen’ zei de vierde man langzaam. ‘Hober Mallow ging anders te werk. Salvor Hardin ook. Ze lieten aan anderen de onzekere weg van het geweld, terwijl zij zelf kalm en zeker hun zin doordreven.’

Forell haalde zijn schouders op. ‘Dit schip heeft zijn diensten bewezen. Motieven zijn goedkoop en we hebben dit motief met winst verkocht.’ Uit zijn woorden klonk de tevredenheid van de geboren koopman. ‘De jongeman is afkomstig uit het oude Imperium’ vervolgde hij.

‘Dat wisten we al’ zei de tweede, de grote man, op luide afkeurende toon.

‘Wij vermoedden het’ verbeterde Forell hem kalm. ‘Als er iemand bij ons komt met schepen, rijkdom, vriendelijke gebaren en aanbiedingen om handel met ons te drijven, dan is het alleen maar verstandig om hem niet tegen je in het harnas te jagen – tenzij je er zeker van bent dat zijn gezicht niet meer dan een quasi-voordeelbrengend masker is. Maar nu…’

Er klonk een klaaglijk tintje door in de stem van de derde man die nu het woord nam. ‘We hadden voorzichtiger kunnen zijn. We hadden beter alles kunnen onderzoeken voordat we hem lieten gaan. Dat zou heel wat wijzer geweest zijn.’

‘Daar hebben we het al lang en breed over gehad’ zei Forell en wuifde met een gebaar het onderwerp terzijde.

‘De regering is slap en de burgemeester een idioot’ klaagde de derde man.

De vierde keek de andere drie beurtelings aan, nam het stompje sigaar uit zijn mond en wierp het achteloos in de gleuf bij zijn rechterhand waarin het met een geluidloze flits vernietigd werd.

‘Mag ik de laatste spreker eraan herinneren dat wij het in feite zijn die de regering vormen?’ vroeg hij sarcastisch.

Er volgde een instemmend gemompel.

De kleine oogjes van de vierde man waren op de tafel gericht. ‘Laten we het daarom niet meer over het beleid van de regering hebben. Deze jongeman, deze vreemdeling, had mogelijk een klant van ons kunnen worden. Jullie hebben alle drie geprobeerd een voorlopig contract met hem af te sluiten en we hadden een onderlinge afspraak dat we dat niet zouden doen, maar jullie probeerden het.’

‘Jij ook,’ snauwde de tweede man.

‘Dat is zo’ gaf de vierde man kalm toe.

‘Laten we vergeten wat we niet of wel hadden moeten doen’ viel Forell hun in de rede, ‘en praten over hetgeen we nu zullen gaan doen. Trouwens, wat zou er gebeurd zijn als we hem gevangen genomen of gedood hadden?’

‘Wij zijn er nu zelfs nog niet zeker van wat zijn bedoelingen zijn. Misschien hielden ze hele vloten klaar die onmiddellijk zouden zijn ingeschakeld als hij niet was teruggekeerd.’

‘Juist’ zei de vierde man. ‘Maar vertel eens wat we aan dat veroverde schip hebben overgehouden. Ik ben te oud voor al dat gepraat.’

‘Dat kan ik in een paar woorden vertellen,’ zei Forell grimmig. Hij is een keizerlijke generaal of iets dergelijks dat overeenkomt met de normen die wij hier gebruiken. Hij is een briljante jongeman die zijn militaire bekwaamheid heeft bewezen – vertelt men – en hij wordt door zijn mannen verafgood. Heeft wat je noemt een romantische carrière achter de rug. De verhalen die over hem de ronde doen zijn waarschijnlijk voor de helft verzonnen, maar hij komt eruit te voorschijn als een soort wondermens.’

‘En van wie zijn die verhalen dan wel afkomstig?’ vroeg de tweede man.

‘Van de bemanning van het veroverde schip. Al hun verklaringen zijn vastgelegd op microfilm. Als jullie willen kan ik ze later wel eens laten zien. Jullie kunnen zelfs met de mannen praten als jullie dat nodig vinden, maar de essentie heb ik al verteld.’

‘Hoe heb je het eruit gekregen? Hoe weet je dat ze de waarheid hebben verteld?’

Forell fronste zijn wenkbrauwen. ‘Ik heb ze niet bepaald zacht aangepakt, waarde heer. Ik heb ze er van langs gegeven; ze vol met dope gespoten en ze zonder genade aan de Sonde onderworpen tot ze gingen praten. O ja, wat ze vertelden kun je gerust geloven.’

‘In de oude tijd zouden ze gewone psychologische methodes hebben gebruikt’ zei de derde man. ‘Pijnloos maar met resultaat en zonder kans op bedrog.’

‘Ja, maar we leven nu in deze tijd’ merkte Forell droogjes op.

‘Wat wilde die romantische generaal hier eigenlijk?’ vroeg de vierde man. Er ging iets koppigs, iets doorzetterigs van hem uit.

Forell wierp hem een scherpe blik toe. ‘Dacht je soms dat hij zijn politieke bedoelingen aan zijn bemanning heeft toevertrouwd? Nee, in dat opzicht hebben we niets uit hen kunnen krijgen!’

‘En dat betekent dus dat we…’

‘Dat we onze eigen conclusies zullen moeten trekken.’ Forells vingers trommelden weer ritmisch op het tafeloppervlak. ‘Deze jongeman is een militaire leider van het Imperium, maar hij deed het voorkomen of hij een of andere derderangs prins was van een der verspreide sterren in een verloren hoek van de Periferie. Dat alleen al is voldoende om ons ervan te overtuigen dat hij redenen had zijn ware motieven voor ons te verbergen. Gecombineerd met zijn beroep en het feit dat het Imperium al in mijn vaders tijd een aanval op ons heeft ondernomen, lijkt mij de ware aard van zijn bedoelingen nogal voor de hand liggend. Die eerste aanval mislukte en ik geloof niet dat dat ons bij het Imperium geliefd heeft gemaakt.’

‘Is er niets concreets vast komen te staan? Hou je werkelijk niets achter?’ vroeg de vierde man achterdochtig.

‘Ik heb niets achter te houden,’ antwoordde Forell toonloos. ‘Van nu af aan is het voor ons geen kwestie meer van onderlinge rivaliteit. We worden gedwongen om samen te werken.’

‘Vaderlandsliefde soms?’ vroeg de derde man spottend.

‘Naar de bliksem met vaderlandsliefde,’ antwoordde Forell. ‘Ik heb geen twee stuivers atoomstraling over voor dat zogenaamde toekomstige Tweede Imperium. Dacht je dat ik daar ook maar een handelsmissie voor zou laten schieten? Nee. Maar wat dacht je dat er zal gebeuren als het Imperium ons onder de voet loopt? Er zullen aasgieren genoeg zijn om hun aandeel van de buit op te eisen en dat aandeel zijn wij.’

Er volgde een kort stilzwijgen dat door de tweede man plotseling werd verbroken. ‘Maar waarom al dat gepraat? Tenslotte kan het Imperium niet winnen. Seldon heeft gezegd dat het Tweede Imperium door ons zal worden gevormd. Dit is alleen maar een van de crises die hij voorspelde. We hebben er al drie achter de rug.’

‘Een nieuwe crisis? Ja!’ Forell scheen in gedachten verzonken. ‘Maar tijdens de eerste twee crises hadden we Salvor Hardin om ons te leiden en de derde crisis werd door Hober Mallow opgelost. Wie hebben we nu?’

‘Tijd brengt Raad’ zei de derde man.

‘Daar kunnen we niet op wachten’ gromde Forell. ‘Volgens mij staan de zaken er als volgt voor: Als dit de vierde crisis is, dan moet Seldon van te voren geweten hebben dat hij komen zou. Als dit zo is, dan moet er een manier bestaan om hem te boven te komen.

Het Imperium is sterker dan wij; dat is het altijd geweest, maar dit is de eerste maal dat er misschien een directe aanval op ons zal worden gedaan. Zoals in het verleden zullen we die aanval moeten afslaan met andere middelen dan met bruut geweld. Wij moeten de zwakke plek in de wapenrusting van de vijand zien te vinden en hem daar aanvallen.’

‘En wat is dan wel die zwakke plek?’ vroeg de vierde man. ‘Wil je een bepaalde theorie naar voren brengen?’

‘Nee. Daar wil ik het juist over hebben. Onze grote leiders in het verleden zagen altijd de zwakke punten van de vijand en richtten zich daarop. Maar nu…’

Er klonk iets van hulpeloosheid in zijn stem en geen der anderen scheen hierop commentaar te willen geven.

‘Wij hebben spionnen nodig,’ zei de vierde man tenslotte.

Forell keek hem geestdriftig aan. ‘Juist! Ik weet niet wanneer het Imperium tot de aanval zal overgaan. Misschien hebben we nog de tijd.’

‘Hober Mallow drong zelf in het Imperiale gebied door’ zei de tweede man.

Forell schudde het hoofd. ‘We moeten ons niet overhaasten. Vergeet niet dat we geen van allen jong meer zijn. Wat we nodig hebben zijn jonge mensen die...’

‘De onafhankelijke kooplieden?’ vroeg de vierde man.

Forell knikte. ‘Als het nog niet te laat is’ fluisterde hij.

3

DE UITDAGING

Bel Riose onderbrak zijn irriterende geijsbeer en keek zijn aide-de-camp die was binnengekomen vol verwachting aan. ‘Al iets gehoord van de Starlet?’

‘Niets. De verkenners hebben de ruimte doorkruist maar hun instrumenten hebben niets kunnen ontdekken. Commandant Yume meldt dat de vloot gereed is voor een onmiddellijke vergeldingsaanval.’

De generaal schudde het hoofd. ‘Nee, niet voor een patrouilleboot. Nog niet. Zeg hem… Wacht! Ik zal het opschrijven. Laat dit coderen en overseinen via de gesloten straalverbinding.’

Hij schreef onderwijl en schoof het papier naar de wachtende officier. ‘Is de Siwenniaan al gearriveerd?’

‘Nee, nog niet.’

‘Zorg er dan voor dat hij zodra hij aankomt naar mij wordt gebracht.’

De aide-de-camp salueerde en verliet het vertrek. Riose liep opnieuw de kamer op en neer.

Toen de deur voor de tweede maal werd geopend was het Ducem Barr die op de drempel stond. Vooraf gegaan door de aide-de-camp liep hij langzaam de bont versierde kamer binnen waarvan het plafond bestond uit een stereoscopisch model van de Galaxis. Bel Riose stond midden in het vertrek, gekleed in veldtenue.

‘Goedendag patriciër!’ De generaal duwde met zijn voet een stoel naar voren.

‘De deur blijft gesloten tot ik bevel geef hem te openen!’ zei hij tegen de aide-de-camp.

Hij ging met gespreide benen en met zijn armen op zijn rug voor de Siwenniaan staan.

‘Bent u een loyale onderdaan van het Imperium, patriciër?’ vroeg hij streng.

Barr die tot dusver een onverschillig stilzwijgen had bewaard, fronste zijn voorhoofd.

‘Ik heb niet veel redenen om van het Imperiale gezag te houden,’ zei hij.

‘Dat zou met een omweg kunnen betekenen dat u een verrader zou kunnen zijn.’

‘Inderdaad. Maar het feit dat ik geen verrader ben, betekent nog niet dat ik een actieve medestander van het Imperium zou zijn.’

‘Onder gewone omstandigheden misschien wel,’ zei Riose, ‘maar een weigering zou onder de gegeven omstandigheden wel eens als zodanig kunnen worden opgevat.’

‘Bewaart u uw verbale zweepslagen liever voor uw onderdanen’ zei Barr. ‘Een eenvoudige uiteenzetting van uw wensen lijkt mij beter op zijn plaats.’

Riose ging zitten en sloeg zijn benen over elkaar. ‘We hebben een half jaar geleden ook een gesprek gehad, Barr.’

‘Over die magiërs van u.’

‘Ja. Herinnert u zich nog wat ik toen zei dat ik zou doen?’

Barr knikte. Zijn handen rustten ontspannen op zijn schoot. ‘U zou ze gaan opzoeken en u bent vier maanden weg geweest. Hebt u ze gevonden?’

‘Gevonden? Nou en of!’ riep Riose uit. Zijn mond was strak toen hij begon te spreken en het scheen hem moeite te kosten om niet met zijn tanden te knarsen. ‘Het zijn geen magiërs, patriciër. Het zijn duivels. Stelt u zich eens voor: een wereld niet groter dan een zakdoek; dan een vingernagel; met hulpbronnen die zo klein, en krachtbronnen die zo gering zijn dat zij zelfs de meest achterlijke werelden in de stoffige uithoeken van de Donkere Sterren niet op gang zouden kunnen houden. En toch is de microscopische bevolking ervan zo trots en eerzuchtig dat zij dromen van Galactische macht. Ja, zij zijn zo zeker van zichzelf dat zij het niet nodig vinden om zich te haasten. Zij handelen langzaam en kalm, praten in termen van eeuwen, veroveren op hun gemak werelden en dringen met treuzelende zelfgenoegzaamheid door in andere systemen.

Wat meer is: zij slagen daar ook nog in. Er is niemand om hen tegen te houden. Zij hebben een smerige handelsgemeenschap gevormd die zijn tentakels om systemen kronkelt waar zelfs hun speelgoedruimteschepen niet durven te komen!’

Ducem Barr onderbrak de woedende woordenstroom. ‘Hoeveel van deze informatie berust op feiten en hoeveel ervan is niet meer dan een uiting van woede?’

De soldaat haalde diep adem en scheen kalmer te worden. ‘Ik ben niet verblind door woede’ zei hij. ‘Ik was in werelden die dichter bij Siwenna dan bij de Foundation waren; in werelden waar het Imperium een mythe was en waar Kooplieden de werkelijkheid vormden. Ja, waar ook wij voor Kooplieden werden aangezien.’

‘Hebben ze u op de Foundation dan verteld dat zij uit waren op de Galactische opperheerschappij?’

‘Of ze het mij verteld hebben?’ vroeg Riose woedend. ‘Het was helemaal geen kwestie van vertellen. De leidende figuren vertelden helemaal niets. Zij spraken alleen maar over zaken. Nee, ik sprak met gewone mensen; ik absorbeerde de ideeën van de gewone man – hun “geopenbaarde lotsbestemming”, hun kalme aanvaarding van hun “grote toekomst”; dingen die niet verborgen kunnen worden; een universeel optimisme dat ze niet eens trachtten te verbergen.’

Er ging van de Siwenniaan duidelijk een zekere mate van tevredenheid uit. ‘U zult hebben opgemerkt dat het een en ander vrij accuraat de conclusies weergeeft die ik indertijd uit mijn – zij het spaarzame – gegevens heb verzameld’ zei hij.

‘Het doet inderdaad uw analytische vermogens eer aan,’ antwoordde Riose sarcastisch, ‘maar het is bovendien een krachtig en niet mis te verstaan commentaar op de groeiende gevaren die het gebied van zijn Keizerlijke Hoogheid bedreigen.’

Barr haalde onverschillig zijn schouders op. Riose boog zich plotseling naar hem toe, greep de oude man bij de schouders en keek hem aan met een vreemde zachte blik in zijn ogen.

‘Kom, kom, patriciër, laten we daar mee ophouden. Ik heb niet de minste zin om barbaars te doen. Volgens mij is die overgeërfde Siwenniaanse vijandigheid een nare geschiedenis die ik graag met wortel en tak zou willen uitroeien, maar ik ben militair en ingrijpen in civiele aangelegenheden is onmogelijk. Als ik dat zou doen zou ik worden teruggeroepen en daardoor een einde aan mijn bruikbaarheid maken. Dat begrijpt u waarschijnlijk wel. Tussen ons gezegd: beschouw de wreedheden veertig jaar geleden op u begaan als vereffend door uw wraak op de aanstichter ervan. Laat ik er eerlijk voor uitkomen: ik heb uw hulp nodig.’

Het had iets van een smeekbede, maar Ducem Barr schudde zachtjes maar beslist het hoofd.

‘U begrijpt mij niet, patriciër en ik betwijfel het of ik het u duidelijk kan maken. Ik kan niet vanuit uw standpunt spreken. U bent de geleerde. Ik niet. Maar een ding kan ik u zeggen: wat u ook moge denken van het Imperium, u zult moeten toegeven dat het veel verdienstelijks heeft. Goed, het leger moge dan in bepaalde geïsoleerde gevallen misdaden hebben begaan, maar in grote trekken heeft het de vrede en de beschaving in stand helpen houden. Het was het Keizerlijke Leger dat de Pax Imperium schiep die tweeduizend jaar over het Galactische Stelsel heeft geheerst. Vergelijk deze tweeduizend jaar vrede eens met de tweeduizend jaar anarchie die eraan voorafgingen. Denk eens aan de oorlogen en de verwoestingen van deze vervlogen dagen en zeg mij dan of het Imperium met al zijn fouten niet de moeite waard is om in stand te worden gehouden.

Bedenk waartoe de buitengewesten in deze tijden van opstandigheid en autonomie worden gebracht en vraag u dan af of een kleine wraak het waard is om van Siwenna, dat nu een provincie is die wordt beschermd door een machtige vloot, een barbaarse wereld in een barbaars Galactisch Stelsel te maken.’

‘Staan de zaken er dan nu al zo slecht voor?’ mompelde de oude man.

‘Nog niet’ gaf Riose toe, ‘maar ik vecht voor het Imperium en voor een militaire traditie – dingen die niet aan een buitenstaander zijn uit te leggen. Ik vecht voor een militaire traditie die is geworteld in Imperiale ideeën.’

‘Dat is een soort mystiek en ik vind het altijd bijzonder moeilijk om in de mystiek van een ander door te dringen.’

‘Dat doet er niet toe. Als u het gevaar van de Foundation maar begrijpt.’

‘Ik wees u al op dat gevaar, voordat u van Siwenna vertrok.’

‘Dan zult u ook wel begrijpen dat het in de kiem gesmoord moet worden. U wist van het bestaan van deze Foundation voordat iemand er ooit van gehoord had. U weet er meer van dan wie ook. U weet waarschijnlijk ook hoe wij de Foundation het best kunnen aanvallen en u kunt mij waarschijnlijk ook inlichten omtrent mogelijke tegenaanvallen. Kom, laten wij vrienden zijn!’

Ducem Barr stond op. ‘De hulp die ik u kan bieden is van geen enkele betekenis.’

‘Laat mij de waarde ervan bepalen.’

‘Nee. Ik meen het. De hele macht van het Imperium is niet bij machte deze dwergwereld te vernietigen.’

‘Waarom niet?’ Er verscheen een boze schittering in de ogen van Bel Riose.

‘Nee. Blijft u hier. Het is aan mij om te zeggen wanneer u vertrekken kunt. Waarom niet, vraag ik u? Als u denkt dat ik de vijand onderschat dan vergist u zich. Luister, patriciër,’ vervolgde hij met tegenzin, ‘ik heb tijdens mijn terugkeer een schip verloren en ik kan niet bewijzen dat het in handen van de Foundation gevallen is. Het is sindsdien niet teruggevonden en als het een ongeluk was geweest hadden wij het wrak op de terugreis moeten terugvinden. Het is geen belangrijk verlies, maar het kan betekenen dat de Foundation tot de aanval is overgegaan. Een dergelijke haast en veronachtzaming van de gevolgen, kan betekenen dat zij over geheime middelen beschikken waarvan ik niet op de hoogte ben en daarom verzoek ik u de volgende vraag te willen beantwoorden: Hoe groot is hun militaire macht?’

‘Ik heb er geen idee van.’

‘Probeert u het dan eens met uw eigen woorden uit te leggen. Waarom denkt u dat het Imperium deze kleine vijand niet kan verslaan?’

De Siwenniaan wendde zijn blik af en ging weer zitten. ‘Omdat ik in de principes van de psychohistorie geloof. Het is een vreemde wetenschap,’ zei hij ernstig. ‘Een wetenschap die door een man tot volle ontwikkeling werd gebracht en met een man ten onder ging: Hari Seldon. Sindsdien heeft geen enkele man zijn weg met succes in die mathematische doolhof kunnen vinden, maar in de korte tijd dat hij bestond heeft hij bewezen het krachtigste instrument te zijn ter bestudering van de mensheid dat ooit werd uitgevonden. Deze wetenschap heeft, zonder te pretenderen dat zij in staat zou zijn het gedrag van afzonderlijke individuen te bepalen, vastomlijnde wetten tot haar beschikking waarmee het massale optreden van grote groepen mensen kan worden beheerst en bepaald.’

‘En… ?’

‘Het was de Foundation waar Seldon en de groep waarmee hij werkte, deze wetten van de psychohistorie in de allerruimste zin van het woord heeft toegepast. De plaats, de tijd en de omstandigheden van de oprichting ervan werkten alle samen tot het onherroepelijke uitgroeien ervan tot een Universeel Imperium.’

Riose’ stem begon te trillen van verontwaardiging. ‘Bedoelt u dat ik volgens zijn voorspellingen op die en die tijd de Foundation zou moeten aanvallen en op die en die tijd voor die en die rede een veldslag zou moeten verliezen? Probeert u mij soms te vertellen dat ik een soort robot ben die een gepredestineerde koers naar zijn ondergang volgt?’

‘Nee,’ antwoordde de patriciër scherp. ‘Ik zei al dat deze wetenschap niets te maken heeft met individuele handelingen. Het gaat om de grote lijnen.’

‘Wij zijn dus stevig gevangen in de greep van de hand van de godin der Historische Noodwendigheid.’

‘Van de Psychohistorische Noodzakelijkheid,’ zei Barr met enige nadruk.

‘En als ik mijn vrije wil laat gelden? Als ik zou besluiten om de Foundation het volgend jaar aan te vallen of haar helemaal niet zou aanvallen hoe plooibaar zou de godin dan zijn? Hoe vindingrijk?’

Barr haalde zijn schouders op. ‘Valt u maar aan; met een enkel schip of met de hele kracht van het Imperium; met militaire of met economische macht; door openlijk oorlog te verklaren of door een verraderlijke overval. Doe wat u wilt en maak in de meest ruime zin van het woord gebruik van uw vrije wil. Verliezen zult u toch!’

‘Vanwege de troef van Hari Seldon?’

‘Vanwege de troef die besloten ligt in de mathematica van het menselijke gedrag; een gedrag dat noch tot stilstand gebracht kan worden, noch kan worden omgebogen.’

Beide mannen keken elkaar strak in de ogen. Tenslotte deed de generaal een stap achteruit.

‘Ik neem de uitdaging aan,’ zei hij rustig. ‘De uitdaging van een dode troef aan een levende wil.’

4

DE KEIZER

CLEON II… gewoonlijk ‘De Grote’ genoemd. De laatste grote Keizer van het Eerste Imperium, was belangrijk vanwege de politieke en artistieke renaissance die tot stand kwam tijdens zijn lange regeringsperiode. Vanuit een romantisch standpunt gezien is hij het meest bekend geworden door zijn relatie met Bel Riose en voor de gewone man was hij ‘Rioses Keizer’. Het is van belang om de gebeurtenissen die plaatsvonden tijdens het laatste jaar van zijn regering geen schaduw te laten werpen op de veertig jaren van…

ENCYCLOPEDIA GALACTICA

Cleon II was Heer van het Universum. Cleon II leed bovendien aan een pijnlijke, niet te diagnosticeren ziekte. Vreemd genoeg sluiten deze twee dingen elkaar niet uit. De geschiedenis onthult er voorbeelden te over van.

Cleon II interesseerde zich niet voor deze precedenten. Nadenken over deze lange lijst gelijksoortige gevallen zou trouwens zijn persoonlijke leed voor geen halve elektron hebben verlicht. Wel troostte het hem soms dat zijn grootvader een soort piratenvorst was geweest op een piepkleine planeet, terwijl hij zelf in het lustoord van Ammenetik de Grote zijn nachten doorbracht. Het feit dat zijn vader de zieke opstandige plekken uit het Rijk had weggesneden en er de Vrede en de Eenheid had hersteld die het onder Stanel VI had genoten, vermocht hem – ondanks het feit dat geen enkel wolkje de glorie van zijn vijfentwintigjarige bewind had verduisterd – op dit ogenblik niet te troosten.

De Keizer van de Galaxis, Heer van het Al, jankte van ellende toen hij zijn hoofd liet terugvallen in het krachtvlak van zijn kussens die meegaven tot een zachtheid zonder aanraking. Cleon ontspande zich een beetje. Hij ging moeizaam rechtop zitten en keek somber naar de ver verwijderde wanden van het vertrek. Een nare kamer om alleen in te zijn. Hij was te groot. Alle kamers waren te groot.

Maar tijdens zo’n kwakkelperiode was het beter alleen te zijn dan de overdreven sympathiebetuigingen van praatzieke hovelingen te moeten aanhoren; was het beter eenzaam te zijn dan naar de nietszeggende maskers te moeten kijken waarachter zich gekwelde gedachten afspeelden omtrent zijn dood en de voordelen die een eventuele troonopvolging mee zou brengen.

Zijn gedachten joegen hem op. Die drie zonen van hem bijvoorbeeld; drie welgeschapen veelbelovende jongens. Waar verscholen zij zich tijdens deze slechte dagen? Ze wachtten natuurlijk af, bespiedden elkaar en bespiedden hem.

En dan die Brodrig die om een audiëntie zeurde. De laaggeboren, trouwe Brodrig. Brodrig die alleen maar trouw was omdat iedereen hem hartgrondig haatte – het enige sentiment dat het tiental coterieën aan het hof verenigde.

Brodrig – de trouwe favoriet, die wel trouw moest zijn omdat hij wist dat hij onmiddellijk in de atoomkamer terecht zou komen als hij niet meteen na de dood van de Keizer in het snelste ruimteschip stapte en de benen nam.

Cleon II drukte op de gladde knop in de leuning van de grote divan. De enorme deur in de tegenoverliggende wand van het vertrek loste zich op tot een doorzichtige rechthoek.

Brodrig liep over het rode tapijt naar hem toe en knielde om de slappe hand van de Keizer te kussen.

‘Hoe staat het met uw gezondheid, sire?’ vroeg de privésecretaris op bezorgde toon.

‘Ik leef nog’, snauwde de Keizer geïrriteerd. ‘Dat wil zeggen als je “leven” kunt noemen dat iedere schoft die boeken over medicijnen kan ontcijferen mij als proefkonijn gebruikt. Als er nog ergens een geneesmethode bestaat chemisch, fysisch of atomair – die nog nooit is toegepast, dan zal een of andere geleerde kletskous op het idee komen om hem op mij te proberen.

Bij de nagedachtenis van mijn vader,’ bromde hij nijdig. ‘Er schijnt geen geneesheer te zijn die zonder een boek uit de oudheid te raadplegen een pols kan voelen. Ik ben ziek, maar zij beweren dat de ziekte onbekend is. De idioten!’

De Keizer eindigde met een gesmoorde vloek. Brodrig bleef geduldig staan.

‘Hoeveel staan er buiten?’ vroeg de Keizer gemelijk terwijl hij met zijn hoofd naar de deur wees.

‘Het gewone aantal mensen, sire,’ zei Brodrig.

‘Nou laat ze dan maar wachten. Ik word in beslag genomen door Staatszaken. Laat de Officier van de Wacht dat maar aankondigen. Of… wacht even, vergeet dat maar van die Staatszaken. Laat alleen aankondigen dat ik geen audiënties meer geef en zorg ervoor dat de Officier van de Wacht er somber uitziet. De jakhalzen onder hen zullen zich dan misschien bloot geven.’ De Keizer snoof vijandig.

‘Er doet een gerucht de ronde, sire’ zei Brodrig, ‘dat uwe majesteit aan een hartkwaal lijdt.’

‘Als iemand daar voorbarig op reageert zal hij meer last krijgen dan ik van mijn hartkwaal’ sprak de Keizer met een venijnig glimlachje. ‘Maar wat wil jij eigenlijk? Kom, laten we ter zake komen!’

Brodrig richtte zich op uit zijn geknielde houding toen hem dit met een gebaar werd toegestaan. ‘Het gaat over generaal Bel Riose, de militaire gouverneur van Siwenna,’ antwoordde hij.

‘Riose?’ Cleon II fronste zijn wenkbrauwen. ‘Wie is dat ook al weer? Wacht even. Is dat niet de man die ons enkele maanden geleden die vreemde boodschap zond? Ja ja. Nu herinner ik het mij. Hij stond te springen om toe stemming om een veroveringscarrière te beginnen ter meerdere glorie van het Imperium en zijn Keizer.’

‘Inderdaad, sire.’

De Keizer lachte kort. ‘Had jij ooit gedacht dat ik nog zulke generaals had, Brodrig? Ik dacht dat dat soort uitgestorven was. Wat voor antwoord heeft hij gekregen? Jij hebt die kwestie toen behandeld, nietwaar?’

‘Inderdaad, sire. Hij kreeg opdracht nadere inlichtingen te verstrekken en geen verdere stappen te ondernemen zonder bevelen van het Imperium’.

‘Hmmm. Heel juist. Wie is die Riose eigenlijk? Is hij wel eens aan het hof geweest?’

Brodrig knikte. ‘Hij begon als cadet bij de Guards, tien jaar geleden. Hij was betrokken bij die affaire van de Lemul Sterrenhoop.’

‘De Lemul Sterrenhoop? Mijn geheugen is niet meer… Was dat die keer toen een jonge soldaat de frontale botsing van twee ruimteschepen wist te voorkomen door… wat was het ook alweer?’ Hij gebaarde ongeduldig met zijn hand. ‘De details herinner ik mij niet meer. Het was nogal heldhaftig.’

‘Die soldaat was Riose. Hij werd ervoor bevorderd en kreeg de rang van kapitein van een schip’ zei Brodrig droogjes.

‘En nu is hij militair gouverneur van een grenssysteem. Een capabele vent, die jongeman, Brodrig!’

‘Maar niet helemaal betrouwbaar, sire. Hij leeft in het verleden. Hij droomt van het verleden, of liever over de mythen die handelen over dingen die vroeger zijn gebeurd. Op zichzelf gezien zijn dat soort mensen ongevaarlijk, maar door gebrek aan werkelijkheidszin kunnen ze soms door anderen worden gebruikt.’ Hij zweeg even en vervolgde: ‘Hij schijnt zijn mannen volkomen onder de duim te hebben, heb ik begrepen. Hij is een van uw meest “populaire” generaals.’

‘O ja?’ mompelde de Keizer. ‘Nou ja, ik ben blij dat ik niet alleen volslagen idioten als onderdanen heb.’

‘Een incompetente verrader vormt geen gevaar. Het zijn juist de capabele mensen die je in de gaten moet houden.’

‘Ben jij er daar soms een van, Brodrig?’ Cleon II begon te lachen, maar zijn gezicht vertrok plotseling van pijn. ‘Nou ja, vergeet het maar. Vertel mij eens, wat is er nu eigenlijk aan de hand met die jonge veroveraar? Ik hoop niet dat je alleen hier bent gekomen om herinneringen op te halen.’

‘Er is opnieuw een boodschap van generaal Riose ontvangen, sire.’

‘O ja? Waar gaat het over?’

‘Hij heeft de barbaren bespioneerd en raadt ons aan krachtdadig op te treden. Zijn argumenten daartoe zijn nogal langdradig en ik wil Uwe Majesteit nu hij ziek is daarmee niet lastig vallen. Bovendien zal de hele kwestie uitvoerig worden behandeld tijdens de zitting van de Raad van Edelen.’ Hij wierp een zijdelingse blik op de Keizer.

Cleon II fronste. ‘De Edelen? Is dat een zaak die hun aangaat? Het zal wel neerkomen op een ruimere interpretatie van het Handvest. Daar komt het tenslotte altijd op neer.’

‘Het kan niet worden voorkomen, sire. Misschien zou het beter geweest zijn als uw vader de laatste opstand had kunnen onderdrukken zonder toe te stemmen in een handvest, maar het is er nu eenmaal en we moeten er rekening mee houden. Voorlopig althans.’

‘Je zult wel gelijk hebben. Goed, dat laten we dan aan de Edelen over, maar waarom al die ernst, man? Tenslotte gaat het om iets van ondergeschikt belang. Successen behaald in de grensgebieden met een kleine troepenmacht kunnen toch nauwelijks als een zaak van staatsbelang geacht worden?’

Brodrig glimlachte sluw. ‘Hij is een romantische idioot, maar zelfs een romantische idioot kan een dodelijk wapen worden in handen van onromantische rebellen die hem gebruiken. De man was hier populair, sire, en dat is hij daarginds ook. Hij is nog jong en als hij een paar opstandige planeten in het gareel brengt dan zal hij als een Overwinnaar worden beschouwd. Nu is een jonge overwinnaar die heeft bewezen het enthousiasme van piloten, mijnwerkers, handelaren en meer van dat soort tuig te kunnen opwekken te allen tijde een gevaar. Zelfs al zou hij geen plannen koesteren om u aan te doen wat uw vader de Overweldiger heeft aangedaan dan is het altijd nog mogelijk dat een van uw trouwe Edellieden besluit om hem als wapen tegen u te gebruiken.’

Cleon II bewoog met een van pijn vertrokken gezicht haastig een arm. Daarna ontspande hij weer, maar zijn glimlach was zwak en zijn stem niet meer dan gefluister. ‘Je bent een waardevolle onderdaan, Brodrig. Je wantrouwt situaties altijd meer dan nodig is en als ik de helft van de voorzorgsmaatregelen neem die je mij aanraadt, ben ik volkomen veilig. Goed. We zullen het aan de Edellieden overlaten. We zullen zien wat ze te zeggen hebben en daarvan af laten hangen welke maatregelen we zullen treffen. Ik neem aan dat de jonge man nog geen vijandige acties heeft ondernomen?’

‘Dat heeft hij nog niet gerapporteerd, maar hij vraagt wel om versterkingen.’

‘Versterkingen?’ De Keizer zette een paar grote ogen op. ‘Wat voor krijgsmiddelen heeft hij dan op het ogenblik tot zijn beschikking?’

‘Tien oorlogsschepen, sire, aangevuld met hulpvaartuigen. Twee van de schepen zijn uitgerust met motoren die geborgen werden van de Oude Vloot en een ervan beschikt over een batterij kernenergie uit dezelfde bron. De andere schepen zijn vijftig jaar oud, maar desondanks nog uitstekend bruikbaar.’

‘Tien schepen lijken mij ruim voldoende voor iedere redelijke onderneming. Mijn vader won zijn eerste gevecht tegen de Overweldiger met minder dan tien schepen. Wie zijn die barbaren die hij bevecht eigenlijk?’

De Staatssecretaris trok hooghartig zijn wenkbrauwen op. ‘Hij spreekt over ze als De Foundation…’

‘Wat is dat: de Foundation?’

‘Staat nergens vermeld, sire. Ik heb de archieven er nauwkeurig op nagekeken. Het gaat hier over een deel van de Galaxis in de provincie Anacreon dat twee eeuwen geleden tot barbarendom en anarchie verviel. Er bestaat in dat gebied geen enkele planeet die de naam Foundation draagt. Wel was er een vage verwijzing naar een groep geleerden die naar dat gebied werden gestuurd nadat de provincie zich had losgemaakt van onze protectie. Die geleerden werd opgedragen een encyclopedie samen te stellen.’ Hij glimlachte misprijzend. ‘Ik geloof dat het de Encyclopedia Foundation werd genoemd.’

‘Ik vind de argumenten die u naar voren brengt nogal vaag,’ zei de Keizer somber.

‘Ik wil helemaal niets naar voren brengen, sire. Nadat het gebied tot anarchie verviel heeft men nooit meer iets van de Foundation vernomen. Als de nakomelingen nog leven en hun naam hebben behouden dan zijn zij ongetwijfeld ook tot anarchie vervallen.’

‘En daarom wil hij versterkingen.’ De Keizer wierp een felle blik op zijn secretaris. ‘Hoogst merkwaardig. Ten strijde trekken tegen wilden met tien schepen en dan voordat er een schot is gevallen om versterkingen vragen! Toch begin ik mij die Riose te herinneren; een knappe jongen uit een loyale familie. Het gaat hier om complicaties die wij niet kunnen overzien, Brodrig. Misschien is het allemaal belangrijker dan het lijkt.’

Hij betastte afwezig het glanzende laken dat om zijn verstijfde benen was geslagen. ‘We moeten er een mannetje naar toe sturen, Brodrig; een mannetje met hersens dat z’n ogen openhoudt!’

De secretaris boog ootmoedig het hoofd. ‘En de schepen, sire?’

‘Dat kan nog even wachten!’ De Keizer kreunde zachtjes terwijl hij van houding veranderde. Hij hief een beverige vinger omhoog. ‘Eerst moeten we er meer van weten. Laat de Raad van Edellieden vandaag over een week bijeenkomen. Dan kunnen we meteen de toewijzingen behandelen. En dat zal ik in ieder geval doordrukken – al moeten er hoofden vallen!’ Hij liet zijn bonzende hoofd in de kalmerende tinteling van het krachtveldkussen zakken. ‘Ga nu, Brodrig en laat die stoethaspel van een dokter komen.’

5

DE OORLOG BREEKT UIT

Met Siwenna als uitgangspunt drongen de strijdkrachten van het Imperium voorzichtig door in het duistere onbekende gebied van de Periferie. Gigantische ruimteschepen overbrugden de afstanden tussen de dolende sterren aan de rand van de Galaxis en tastten de grenzen af van de gebieden tot waar de invloed van de Foundation was doorgedrongen.

Werelden die zich twee eeuwen lang in barbaarsheid hadden afgezonderd, ondergingen opnieuw de sensatie van de aanwezigheid van hun Imperiale Meesters. Eden van trouw en aanhankelijkheid werden gezworen in het aangezicht van de op hun steden gerichte artillerie. Garnizoenen werden achtergelaten; garnizoenen met mannen gehuld in Imperiale uniformen en het embleem van het Ruimteschip en de Zon op hun schouderstukken. De oude mannen herinnerden zich opnieuw de bijna vergeten verhalen van hun overgrootouders, uit de tijd dat het Universum nog welvarend, groot en vredig was en diezelfde Ruimteschip-en-Zon mannen de lakens uitdeelden.

De grote ruimteschepen vervolgden daarna hun weg om een krans van bases om de Foundation te leggen en terwijl er wereld na wereld werd vastgeknoopt in het vangnet, werd Bel Riose in het Hoofdkwartier dat hij had opgericht op een rotsige van zon gespeende dwaalplaneet, daarvan op de hoogte gebracht.

Bel Riose ontspande zich en keek Ducem Barr met een grimmige glimlach aan, ‘Zo, en wat denkt u nu van de situatie, patriciër?’

‘Ik? Ach wat voor waarde hebben mijn gedachten? Ik ben geen militair.’ Met een vermoeide blik keek hij de overvolle ruimte rond die uit de rotsen was gehouwen. Het artificiële licht en de verwarming vormden het enige teken van leven op deze barre planeet.

‘In ruil voor de hulp die ik zou kunnen of willen bieden, zou u mij terug naar Siwenna kunnen sturen’ mompelde hij.

‘Nog niet. Nog niet.’ De generaal draaide zijn stoel een slag om en keek naar de hoek van het vertrek waar zich een enorme transparante bol bevond waarop het oude Imperiale Anacreon stond afgebeeld met inbegrip van de aangrenzende gebieden.

‘Later. Als dit allemaal achter de rug is kunt u terugkeren naar uw boeken. Bovendien zal ik er voor zorgen dat uw familiebezittingen aan u en uw kinderen worden teruggegeven.’

‘Dank u’ zei Barr ironisch, ‘maar ik deel uw optimisme ten aanzien van de einduitslag niet helemaal.’

Riose lachte schor. ‘Begint u alstublieft niet opnieuw met die profetische kletsverhalen. Deze kaart spreekt duidelijker taal dan al uw sombere theorieën.’ Hij streek zachtjes over het onzichtbare oppervlak. ‘Kunt u een radiale projectiekaart lezen? Dat kunt u dus. Kijkt u dan zelf maar. De gouden sterren vertegenwoordigen het gebied van het Imperium. De rode sterren vertegenwoordigen het gebied dat aan de Foundation is onderworpen en de roze sterren zijn sterren die waarschijnlijk binnen de economische invloedssfeer liggen. Kijk…’

Riose legde zijn hand over een ronde knop en langzaam veranderde een gebied van heldere witte speldenknoppen in diepblauwe lichtpuntjes. ‘Dit zijn de sterren die door mijn troepen bezet zijn’ zei Riose tevreden, ‘en wij rukken steeds verder op. Tot dusver zijn we nergens op tegenstand gestuit. De barbaren houden zich rustig en van de troepen van de Foundation heb ben we evenmin enige tegenstand ondervonden. Ze schijnen vast in slaap te zijn.’

‘U schijnt uw troepen nogal te verspreiden’ zei Barr.

‘Dat lijkt maar zo’ antwoordde Riose. ‘De sleutelposities waar ik mijn garnizoen heb gevestigd zijn betrekkelijk klein in aantal, maar ze zijn met zorg gekozen. Strategisch gezien zullen ze het grootste resultaat opleveren. Ik kan hierdoor de Foundation van alle kanten aanvallen terwijl ikzelf nooit van achteren of in de flank kan worden aangevallen.

Deze strategie van “insluiten” is al eerder geprobeerd, vooral tijdens de re gering van Loris VI, ongeveer tweeduizend jaar geleden, maar hij was toen nog niet volmaakt. Het gebeurde altijd met medeweten van de vijand. Nu is alles anders.’

‘De ideale handleiding?’ Barrs stem klonk loom en ongeïnteresseerd. Riose werd ongeduldig. ‘Denkt u dat mijn troepen zullen falen?’

‘Dat moeten ze wel.’

‘U weet toch dat de krijgsgeschiedenis geen enkel geval kent waarbij de aanvallende en omsingelende troepen uiteindelijk niet hebben gewonnen tenzij er zich buiten de omsingeling een troepenmacht of een vloot bevond die de omsingeling kon doorbreken.’

‘Dat zegt u.’

‘U blijft dus vasthouden aan uw opvattingen?’

‘Ja.’

Riose haalde zijn schouders op. ‘Moet u zelf weten.’

Barr liet de pijnlijke stilte even voortduren en vroeg toen kalm: ‘Hebt u al een antwoord van de Keizer ontvangen?’

Riose nam een sigaret uit het muurkastje achter hem en stak hem bedachtzaam op. ‘U bedoelt het antwoord op mijn verzoek om versterkingen? Ja. Ik heb een antwoord ontvangen. Een antwoord. Meer niet.’

‘Geen schepen?’

‘Niet een, maar dat verwachtte ik al. Eerlijk gezegd, had ik mij door uw theorieën nooit tot een dergelijk verzoek moeten laten verleiden. Het heeft een verkeerd licht op de situatie geworpen.’

‘O ja?’

‘Absoluut. De schepen staan op rantsoen. De burgeroorlogen van de laatste twee eeuwen hebben meer dan de helft van de vloot verloren doen gaan en wat er over is, bevindt zich niet in een al te beste conditie. Ik geloof niet dat er tegenwoordig nog iemand is die een eersteklas hyperkernmotor kan bouwen.’

‘Dat wist ik’ zei de oude Siwenniaan. Zijn nadenkende blik was naar binnen gekeerd. ‘Ik wist niet dat u het wist. Zo. Zijne Keizerlijke Hoogheid kan dus geen schepen missen. De psychohistorie had dat kunnen voorspellen en heeft dat naar alle waarschijnlijkheid ook gedaan. Hari Seldon heeft dus met zijn troef de eerste ronde al gewonnen.’

‘Ik heb al genoeg schepen. Hari Seldon heeft helemaal niets gewonnen’ zei Riose fel. ‘Mocht de situatie verslechteren dan kan ik altijd nog meer schepen laten komen. De Keizer is nog niet volledig op de hoogte van de situatie.’

‘O nee? Wat hebt u dan achtergehouden?’

‘Uw theorieën natuurlijk.’ Riose keek hem spottend aan. ‘Met alle respect voor u, maar uw verhaal is hoogst onwaarschijnlijk. Als de ontwikkelingen het toestaan en de gebeurtenissen het ondersteunen dan zal ik zelf bepalen in hoeverre er van gevaar kan worden gesproken. Bovendien –’ vervolgde Riose achteloos – ‘heeft het verhaal, ontdaan van de feiten iets van “majesteitsschennis” en dat zal Zijne Keizerlijke Hoogheid beslist niet prettig vinden.’

De oude patriciër glimlachte. ‘U bedoelt dat het feit dat hij wordt gewaarschuwd dat zijn verheven troon in gevaar wordt gebracht door een stel haveloze barbaren die in een uithoek van het Universum wonen, een waarschuwing is die niet gewaardeerd en in de wind geslagen moet worden.’

‘U verwacht dus geen enkele reactie van hem?’

‘Behalve een speciale delegatie voorlopig niets, nee.’

‘Waarom een speciale delegatie?’

‘Dat is een oud gebruik. Bij iedere militaire onderneming die onder auspiciën staat van het gouvernement is altijd een vertegenwoordiger van de Kroon aanwezig.’

‘O ja? Waarom?’

‘Het is een soort symbool van het Keizerlijke leiderschap en vormt meteen een soort controle op de trouw der generaals. Het laatste lukt niet altijd. U zult dat wel niet prettig vinden, generaal; controle van hogerhand bedoel ik.’

‘Inderdaad,’ antwoordde Riose lichtelijk blozend, ‘maar er is nu eenmaal niets aan te doen…’

Het ontvangtoestel bij de hand van de generaal begon licht uit te stralen en het in een cilinder verpakt bericht viel in de gleuf. Riose trok het bericht uit de verpakking.

‘Goed zo! Dit is het!’

Ducem Barr trok vragend een wenkbrauw omhoog.

‘We hebben een van die kooplieden gevangen genomen. Levend – en met een onbeschadigd ruimteschip.’

‘Ik had al iets dergelijks gehoord.’

‘Ze hebben hem net binnengebracht en hij zal zo wel hier zijn. Blijf zitten, patriciër. Ik wil dat u er bij bent als hij ondervraagd wordt. Ik zal zijn ondervrager zijn. Trouwens dat is de voornaamste reden waarom ik u vandaag heb laten komen. Misschien zijn er dingen die mij ontgaan en die u wel bemerkt. Het deursignaal weerklonk en toen de generaal met zijn tenen op een knop drukte ging de deur wijd open. De man die op de drempel stond, was een lange gebaarde figuur die een zwarte, leerachtige plastic jekker droeg, met een capuchon die op zijn schouders rustte. Zijn handen waren vrij, maar hij schonk geen aandacht aan de mensen die om hem heen stonden. Hij stapte onverschillig naar binnen, maar nam snel de omgeving op. De generaal begunstigde hij met een nonchalant handgebaar en een knikje.

‘Je naam?’ vroeg de generaal kortaf.

‘Lathan Devers.’ De koopvaarder haakte zijn duimen in zijn brede, rijk versierde koppelriem. ‘Bent u hier de baas?’

‘Ben je een koopvaarder van de Foundation?’

‘Klopt. Luister, als u hier de baas bent, moet u uw mannen zeggen dat ze beter van mijn lading kunnen afblijven.’

De generaal keek op en wierp zijn gevangene een koude blik toe.

‘Je bent hier om vragen te beantwoorden; niet om bevelen te geven!’

‘Goed, ik zal braaf zijn. Maar een van uw jongens heeft al een groot gat in zijn borst opgelopen toen hij zijn vingers ergens instopte waar ze niet thuis hoorden.’

Riose keek zijn luitenant aan. ‘Spreekt deze man de waarheid? Volgens uw rapport, Vrank, gingen er geen levens verloren.’

‘Dat is ook niet gebeurd, sir,’ – de luitenant had een angstige klank in zijn stem – ‘althans toen nog niet. Later ontstond er een neiging om het schip te doorzoeken want het gerucht ging dat er een vrouw aan boord was. In plaats daarvan werden er een aantal vreemde, onbekende instrumenten ontdekt instrumenten waarvan de koopvaarder beweert dat ze tot zijn lading behoren. Een van die instrumenten flitste toen het werd beetgepakt en de soldaat die het deed stierf.’

De generaal keerde de koopvaarder de rug toe. ‘Hebt u kernspringstoffen aan boord?’

‘Grote Ruimte nog aan toe, nee! Waarvoor? Die idioot greep een kernponsapparaat die op maximum stond bij het verkeerde eind beet. Zoiets moet je niet doen. Je kunt net zo goed een neutronspuit tegen je hoofd houden.’

De generaal gebaarde naar de wachtende bewaker. ‘Je kunt gaan. Het buitgemaakte schip moet verzekerd worden. Ga zitten Devers.’

De koopvaarder deed wat hem gezegd werd en weerstond de harde blikken van de generaal en de nieuwsgierige van de Siwenniaan.

‘Je bent een verstandig man, Devers.’

‘Dank u. Komt u onder de indruk van mijn uiterlijk of wilt u iets van mij? Ik ben een goed zakenman, weet u.’

‘Toch ben je een verstandig man. Je hebt je overgegeven terwijl je had kunnen besluiten je ammunitie te verkwisten en jezelf tot elektronstof te laten verpulveren. Als je zo voortgaat, zou dat wel eens een goede behandeling tot gevolg kunnen hebben.’

‘Een goede behandeling is datgene wat ik het meeste begeer, baas.’

‘Prachtig. En bereidheid tot samenwerking is hetgeen wat ik het meeste begeer.’ Riose glimlachte. ‘Ik hoop dat dat “wat ik het meeste begeer” inderdaad betekent wat ik denk. Hebt u ooit zo’n barbaars taaltje gehoord?’

‘Gesnopen. En wat voor een soort “samenwerking” had u in gedachten? We weten geloof ik niet goed wat we aan elkaar hebben.’ Hij keek om zich heen. ‘Waar zijn we? En wat is de bedoeling?’

‘O neem me niet kwalijk. Ik heb vergeten ons voor te stellen’ antwoordde de generaal die in een puik humeur scheen te zijn. ‘Deze meneer is Ducem Barr, patriciër van het Imperium. Ik ben Bel Riose, edelman en generaal derde klasse van de strijdkrachten van Zijne Keizerlijke Hoogheid.’

De mond van de koopvaarder viel open. ‘Wat? Het Imperium? Toch niet het oude Imperium waar ze ons op school over vertellen? Hèhè. Wat gek! Ik heb altijd gedacht dat het niet meer bestond!’

‘Kijk maar om je heen,’ zei Bel Riose grimmig.

‘Ik had het kunnen weten.’ Lathan Devers richtte zijn baard naar het plafond. Dat was een mooie glanzende schuit die de mijne enterde. Geen enkel koninkrijk van de Periferie had zo iets kunnen bouwen.’

Hij fronste zijn voorhoofd. ‘Wat zal het zijn baas? Of moet ik u generaal noemen?’

‘Oorlog zal het zijn.’

‘Tussen het Imperium en de Foundation bedoelt u.’

‘Juist.’

‘Waarom?’

‘Ik geloof dat je wel weet waarom.’

De koopvaarder schudde ontkennend het hoofd en keek Riose scherp aan.

Riose wachtte geduldig af. ‘Ik ben er zeker van dat je weet waarom,’ zei hij zachtjes.

‘Warm is het hier’ mompelde Devers. Hij stond op en trok zijn jekker uit. Daarna ging hij weer zitten en strekte zijn benen.

‘Waarschijnlijk vindt u dat ik overeind moest springen om om mij heen te gaan slaan. Ik zou u te grazen kunnen nemen en die oude heer daar zou niet veel kunnen doen om het te verhinderen.’

‘Maar dat doe je niet’ zei Riose gemoedelijk.

‘Inderdaad,’ gaf Devers even gemoedelijk toe. ‘U doden zou geen eind aan de oorlog maken, neem ik aan. Er zullen behalve u nog wel meer generaals zijn.’

‘Zeer juist gezien.’

‘Bovendien zou ik twee seconden later zelf neergeslagen en waarschijnlijk gedood worden en dat is iets wat niet bij mijn plannen hoort, want daar valt niets aan te verdienen.’

‘Ik zei toch al dat je een verstandig man bent.’

‘Maar er is iets wat ik graag zou willen weten. U zei dat ik wist waarom u oorlog tegen ons voert. Dat is niet waar en met raden kom je niet veel verder.’

‘Juist. Heb je ooit van Hari Seldon gehoord?’

‘Nee. Ik zei al dat ik niet van raadseltjes houd.’

Riose wierp Ducem Barr een zijdelingse blik toe en glimlachte geslepen.

‘Geen spelletjes spelen, Devers. Er bestaat een verhaal of een fabel dat jullie eens het Tweede Imperium zullen stichten, maar ik heb kennis genomen van het psychohistorische gewauwel van die Hari Seldon en daaruit blijkt dat jullie agressieve plannen tegen het Imperium koesteren.’

‘O ja?’ Devers scheen na te denken en knikte. ‘En wie heeft u dat allemaal verteld?’

‘Dat doet er niet toe,’ zei Riose dreigend kalm. ‘Zoals ik al zei, je bent hier niet om vragen te stellen. Ik wil van je horen wat je weet van die Seldon fabel.’

‘Maar als het een fabeltje is dan…’

‘Geen spelletjes met woorden, Devers!’

‘Doe ik niet. Ik zal u eerlijk zeggen wat ik denk. Op iedere wereld doen dat soort verhaaltjes de ronde. O ja, ik heb wel eens van die verhalen gehoord: Seldon. Tweede Imperium en zo. Daar praten ze ’s avonds de kindertjes mee in slaap en jochies kruipen ’s avonds onder de dekens met zakprojectors en verslinden Seldonthrillers. Maar het is alleen voor kinderen – niet voor intelligente volwassenen.’

De koopvaarder schudde meewarig het hoofd.

De blik van de generaal was duister. ‘Je staat te liegen man. Ik ben op de planeet Terminus geweest. Ik ken de Foundation!’

‘Wat wilt u dan van mij weten? Van mij die de laatste tien jaar niet meer dan twee maanden per jaar thuis ben geweest? Maar gaat u maar door met uw oorlog als die fabeltjes u dwars zitten.’

‘Ben je er dan zo zeker van dat de Foundation zal winnen?’ Het was voor het eerst dat Ducem Barr het woord nam.

De koopvaarder draaide zich om. Een oud litteken op een van zijn slapen stak wit tegen de rest van zijn gezicht af. ‘Zo zo. De zwijgende partner! Hoe heb je dat uit mijn woorden kunnen opmaken, meester?’ Riose knikte Barr zwijgend toe. ‘Omdat je je – als dat niet het geval was er zorgen over zou maken. Mijn wereld verloor ook eens een oorlog en moest er de wrange vruchten van plukken. Dat is trouwens nog steeds zo,’ vervolgde Barr.

Lathan Devers krabde in zijn baard, keek van de een naar de ander en begon te lachen. ‘Praat hij altijd zo, baas? Luister…’ Hij was nu ernstig. ‘Wat betekent een nederlaag? Ik heb oorlogen meegemaakt en ook nederlagen. Wie kan het wat schelen als de ander wint? Jongens zoals ik?’ Hij schudde spottend met zijn hoofd. ‘Luister goed,’ zei hij ernstig. ‘Meestal wordt een planeet gerund door vijf of zes vetzakken die de sigaar zijn als ze de oorlog verliezen, maar daar maak ik me niet druk over. En de kleine man? Een deel ervan wordt gedood en de rest moet een tijdlang meer belasting betalen, maar dat komt op den duur vanzelf in orde. En wat krijg je dan? Dezelfde situatie met vijf of zes nieuwe vetzakken die de touwtjes in handen hebben.’

Ducem Barr snoof verontwaardigd en de pezen van zijn rechterhand verstrakten. Maar hij zweeg.

Lathan hield zijn blik op de oude patriciër gericht. Niets scheen hem te ontgaan.

‘Kijk’ zei hij. ‘Ik breng mijn leven door in de ruimte met het verkopen van allerlei spullen en ramsjpartijen, afkomstig van de Combines. Thuis – hij wees met zijn duim over zijn schouder – zitten de jongens met de poen te wachten om een groot deel van mijn winsten op te strijken – de mijne en die van mijn collega’s. Laten we nu eens aannemen dat u de baas van de Foundation zou zijn. Dan zou u ons ook nodig hebben; misschien wel meer dan de Combines omdat u de weg niet weet. Ik geloof dat we zaken zouden kunnen doen. Goeie zaken. Ik ben zakenman en als er iets te verdienen valt, ben ik er altijd voor te porren!’ Hij keek de beide anderen spottend uitdagend aan.

Enkele minuten lang heerste er een stilzwijgen dat pas werd onderbroken toen er een nieuwe cilinder in de gleuf kletterde. De generaal klapte hem open en nam met een oogopslag kennis van de inhoud.

‘Bereidt plan voor waarop positie van ieder schip staat aangegeven. Wacht op bevelen voor verdediging.’

De generaal greep zijn mantel en wierp hem om zijn schouders. ‘Ik laat deze man bij u achter. Ik verwacht resultaten. We zijn in oorlog en wij kunnen ons geen mislukkingen veroorloven!’ fluisterde hij Barr bits toe.

Lathan Devers keek hem na. ‘Ze schijnen hem op een gevoelige plek geraakt te hebben. Wat is er aan de hand?’

‘Een veldslag, blijkbaar’ gromde Barr. ‘De strijdkrachten van de Foundation schijnen hun eerste aanval te zijn begonnen. Ga maar met me mee.’

Er bevonden zich gewapende soldaten in het vertrek. Hun gezichten waren hard. Devers volgde de trotse oude Siwenniaan. De kamer waar men hen heenleidde was veel kleiner dan de vorige en kaal. Zij bevatte twee bedden, een visischerm, een douche en een toilet. De soldaten marcheerden naar buiten en de zware deur werd met een hol geluid achter hen dichtgeslagen. ‘Hè?’ Devers keek afkeurend om zich heen. ‘Nou, daar zijn we dan’ zei hij.

‘Inderdaad’ zei Barr en keerde hem de rug toe.

‘Wat steekt er dan allemaal achter, meester?’ vroeg de koopvaarder geïrriteerd.

‘Niets. Je staat onder mijn bevelen. Dat is alles.’

De koopvaarder stond op en liep op Barr toe. ‘O ja? Maar u bent samen met mij in deze cel en toen we hier naar toe werden gebracht, waren de geweren ook op u gericht.’

Hij wachtte tevergeefs op antwoord. ‘Goed. Maar ik zou graag iets van u willen weten. U zei dat uw land ook verslagen werd. Door wie? Door de Kometenmensen van de Buitenste Sterrennevels soms?’

Barr keek op. ‘Door het Imperium.’

‘O ja? Wat doet u hier dan?’ Barr bewaarde een veelbetekenend stilzwijgen.

De koopvaarder stak zijn onderlip naar voren, knikte langzaam en schoof toen een platte armband van zijn pols af. ‘Wat denkt u daar van?’ Om zijn andere pols zat een soortgelijke armband.

De Siwenniaan pakte de armband aan en schoof hem aarzelend om zijn pols. Hij voelde een vreemde prikkeling die evenwel snel verdween.

De stem van Devers veranderde plotseling van toon. ‘Goed zo, meester. Praat achteloos. Als we worden afgeluisterd, zullen ze er geen woord van begrijpen. Dit is een veld vervormer; een ontwerp van Hallow. Te koop voor vijfentwintig kredieten op iedere wereld van hier tot de buitenste rand. U mag hem hebben. Beweeg uw lippen zo weinig mogelijk als u spreekt, en ontspan. Zo krijgt u er de slag van.’

Ducem Barr voelde zich plotseling doodmoe. De koopvaarder boorde zijn lichtende blikken in de zijne. Hij was er niet tegen opgewassen.

‘Wat wilt u?’ vroeg hij. De woorden ontsnapten moeizaam aan zijn roerloze lippen.

‘Dat heb ik al verteld. U praat als een patriot, maar uw wereld is door het Imperium overweldigd en u speelt onder een hoedje met een generaal van het Imperium. Hoe zit dat?’

‘Ik heb mijn steentje al bijgedragen. Ik was verantwoordelijk voor de dood van een van hun Onderkoningen.’

‘O ja? Kortgeleden?’

‘Veertig jaar geleden.’

‘Veertig jaar… geleden!’ De koopvaarder fronste zijn wenkbrauwen. ‘Dat is een hele tijd om op herinneringen te teren. Weet die jonge aap in dat generaalsuniform daarvan?’

Barr knikte.

Devers blik was een en al bijgedachten. ‘Wilt u dat het Imperium wint?’ vroeg hij.

‘Dat het Imperium en al zijn werken te gronde moge gaan’ siste de oude patriciër woedend. ‘Dat is het dagelijkse gebed van iedere Siwenniaan. Eens had ik broeders, een zuster, een vader, maar nu heb ik kinderen; kleinkinderen. De generaal zal ook hen weten te vinden!’

Devers wachtte.

‘Maar dat zou mij niet van actie weerhouden als de kansen het risico rechtvaardigen!’ fluisterde hij verder.

‘Zo. Dus u hebt eens een Onderkoning gedood. Ik begin een paar dingen te begrijpen, weet u. We hebben eens een burgemeester gehad die Hober Mallow heette. Hij bracht een bezoek aan Siwenna – uw planeet als ik het goed heb begrepen. Hij ontmoette daar een man die Barr heette.’

Ducem Barr keek hem strak en wantrouwend aan. ‘Wat weet jij daarvan?’

‘Niet meer dan wat iedere koopvaarder van de Foundation weet. Misschien ben je wel een slimme oude kerel die hier neer is gezet om mij over te halen, maar daar zou ik maar niet op rekenen, meester.

Maar toch zou ik graag willen dat je bewees dat je de zoon van Onum Barr van Siwenna bent – de zesde en de jongste zoon die aan het bloedbad wist te ontkomen.’

De hand van Ducem Barr trilde toen hij de platte doos te voorschijn haalde.

Het metalen voorwerp dat hij eruit haalde rinkelde zachtjes toen hij het in de hand van de koopvaarder drukte.

‘Bekijk dat maar eens,’ zei hij.

Devers hield de dikkere, middelste schakel van de ketting vlak bij zijn gezicht en begon zachtjes te vloeken. ‘Als dat niet het monogram van Mallow is dan mag ik gerookt door de ruimte tuimelen,’ zei hij.

Hij keek op en glimlachte.

‘Geef mij de vijf, meester. Een eenmanskernschild. Meer bewijzen heb ik niet nodig!’

6

DE FAVORIET

De kleine schepen waren uit de lege diepten verschenen en doken plotseling op te midden van de Armada. Zonder een schot of een energiestoot schoten zij als vissen tussen de trage Imperiale ruimtekolossen door. Er volgden twee geruisloze schitteringen die twee van de kleine muggen tot atoomstof verpulverden en toen was de rest verdwenen.

De grote schepen gingen op onderzoek uit en vervolgden toen hun oorspronkelijke taak: het weven van het vangnet om de Foundation.

Brodrig was gekleed in een statig uniform. Zijn gang door de tuinen van de obscure planeet Wanda, het tijdelijke Imperiale Hoofdkwartier, was eveneens statig, maar zijn gelaatsuitdrukking was somber.

Bel Riose liep naast hem. Hij was gekleed in een zwart-grijs veldtenue met een open kraag.

Riose wees naar een gladde zwarte bank onder een geurende struik waarvan de bladeren donker afstaken tegen de zon. ‘Ziet u dat, sir? Een overblijfsel van het Imperium. Deze fraai bewerkte banken, bedoeld voor minnende paren, blijven bestaan terwijl de fabrieken en de paleizen tot ruïnes vervallen.’

Hij ging zitten. De secretaris van Cleon II bleef voor hem staan en verwijderde met zijn ivoren staf de bladeren die voor de bank hingen.

Riose kruiste zijn benen en offreerde de ander een sigaret. ‘Gezien de verheven wijsheid van Zijne Keizerlijke Hoogheid was het te verwachten dat hij een zo competente waarnemer als u zou sturen. Het verlost mij van iedere zorg die ik gekoesterd mocht hebben dat belangrijkere zaken deze kleine veldtocht in de Periferie in de schaduw zouden hebben verdrongen.’

‘De ogen van de Keizer zijn overal’ zei Brodrig werktuiglijk. ‘Wij onderschatten het belang van deze onderneming niet, maar het komt mij voor dat er te veel de nadruk wordt gelegd op de moeilijkheden die eraan verbonden zouden zijn. Die kleine scheepjes vormen toch niet zo’n onoverkomelijke hinderpaal dat we onze toevlucht moeten nemen tot de ingewikkelde voorbereidende manoeuvre van een Omsingeling?’

Riose kreeg een rood hoofd, maar hij wist zich te vermannen. ‘Ik kan het leven van mijn mannen – die toch al gering in aantal zijn – of mijn schepen die onvervangbaar zijn niet riskeren door een al te onberaden aanval. Het tot stand brengen van een omsingelingsnet zal het aantal slachtoffers minstens tot een vierde terugbrengen als wij tot de onvermijdelijke aanval moeten overgaan. De militaire noodzaak daarvan heb ik gisteren uiteengezet.’

‘Goed. Ik ben geen militair. U schijnt te willen bewijzen dat iets wat voor de hand ligt in werkelijkheid verkeerd is. Dat zal dan wel zo zijn, maar uw voorzorgsmaatregelen schieten mijns inziens hun doel ver voorbij. In uw tweede verzoek vraagt u om versterkingen – versterkingen tegen een vijand die zwak, arm en barbaars is. Meer troepen vragen zou gezien de omstandigheden wel eens als een bewijs van zwakte – of erger – kunnen worden opgevat ware het niet dat u in het verleden hebt bewezen over moed en verbeeldingskracht te beschikken.’

‘Dank u,’ zei de generaal koel, ‘maar mag ik u eraan herinneren dat er een groot verschil bestaat tussen moed en blind zijn voor gevaren?’

Brodrig veegde met een achteloos gebaar de argumenten van de ander terzijde. ‘Bijzonder dramatisch maar niet erg overtuigend. U bent zelf op deze barbaarse planeet geweest en u beschikt bovendien over een krijgsgevangene – die koopvaarder bedoel ik. Helemaal in het duister tast u dus niet.’

‘Nee? Mag ik u er dan aan herinneren dat een wereld die twee eeuwen geïsoleerd is geweest niet door het bezoek van een maand een open boek wordt. Ik ben soldaat en niet een van die stoere vechtjassen uit een subetherische trimensionale thriller. Bovendien kan een enkele krijgsgevangene, die bovendien een obscure vertegenwoordiger is van een economische groep; mij niet inlichten over de geheime strategie van de vijand.’

‘Hebt u hem ondervraagd?’

‘Dat heb ik.’

‘En?’

‘Ach de resultaten waren wel nuttig, maar niet van veel belang. Zijn schip is klein en zijn lading in feite niet meer dan speelgoed. Een paar voorwerpen zal ik als curiositeit aan de Keizer sturen. Weliswaar is er nog veel in en aan dat schip wat ik niet begrijp, maar tenslotte ben ik geen Techman.’

‘Maar onder uw personeel bevinden zich Techmannen, neem ik aan.’

‘Dat weet ik,’ zei de generaal een tikkeltje giftig, ‘maar de idioten weten er niet goed raad mee. Ik heb er al knappe koppen naar toe gestuurd, maar tot dusver heb ik nog geen bericht ontvangen.’

‘Maar er is toch zeker wel iemand bij die iets van kernenergie afweet, generaal!’

‘Als dat het geval was dan zou ik hem de aftandse motoren van mijn kleine vloot laten repareren. Twee van mijn schepen zijn ongeschikt om een slag van enige betekenis te leveren als gevolg van energietekorten en een vijfde van mijn vloot is alleen maar geschikt om consoliderende posities achter de frontlijn in te nemen.’

De secretaris trommelde ongeduldig met zijn vingers op tafel. ‘U vormt wat dat betreft geen uitzondering, generaal. Ook de keizer tobt met dergelijke moeilijkheden.’

De generaal wierp de sigaret weg, die hij al die tijd had vastgehouden zonder hem op te steken, en stak een nieuwe op. Hij haalde zijn schouders op. ‘Hoe dan ook: het gebrek aan eersteklas techmannen is niet onze grootste zorg – behalve dan natuurlijk dat ik meer vorderingen met de ondervraging van mijn gevangene gemaakt zou hebben als ik van mijn Psychische Sonde gebruik had kunnen maken.’

De secretaris trok zijn wenkbrauwen op. ‘Hoezo? Bent u in het bezit van een Sonde?’

‘Een oude. Een overjarige Sonde die het natuurlijk moest begeven toen ik hem wilde gebruiken. Ik zette het ding aan terwijl de gevangene sliep, maar er werd niets opgenomen. Ik heb hem op mijn eigen mannen geprobeerd en toen reageerde het ding uitstekend, maar niemand van de techmannen kan zeggen waarom hij het bij mijn gevangene niet doet. Ducem Barr die theoretisch wel op de hoogte is, maar geen technicus, beweert dat de psyche van de gevangene misschien niet op de Sonde reageert omdat hij vanaf zijn jeugd een groot deel van zijn leven in een vreemde omgeving heeft doorgebracht. Ik weet het niet, maar misschien kan ik hem nog wel gebruiken.’

Brodrig leunde op zijn staf. ‘Ik zal laten nagaan of er zich in de hoofdstad nog een specialist bevindt. Hoe staat het trouwens met die andere man waar u het zojuist over had, die Siwenniaan. Volgens mij verzamelt u te veel vijanden om u heen.’

‘Hij kent de vijand. Misschien kan ik hem ook nog wel gebruiken.’

‘Maar hij is Siwenniaan en de zoon van een bekende opstandeling.’

‘Hij is oud en ongevaarlijk. Bovendien houd ik zijn familie in gijzeling.’

‘Zo zo. Toch zou ik graag zelf eens met die gevangene praten.’

‘Dat kan.’

‘Onder vier ogen,’ voegde de secretaris er kil aan toe.

‘Natuurlijk,’ zei Riose. ‘Als trouwe onderdaan van de Keizer accepteer ik zijn persoonlijke vertegenwoordiger als mijn meerdere. Jammer genoeg bevindt de koopvaarder zich op de permanente basis en u zult de frontlijn dus op een interessant ogenblik moeten verlaten.’

‘O ja? In welk opzicht interessant?’

‘Interessant omdat de Omsingeling vandaag wordt voltooid. Interessant omdat binnen een week de Twintigste Grensvloot tot in de kern van het opstandige gebied zal doordringen.’ Riose glimlachte en nam afscheid.

Brodrig had vaag het gevoel dat hij in de maling was genomen.

7

OMKOPERIJ

Sergeant Mori Luk was wat je noemt een voortreffelijk soldaat. Hij was afkomstig van een van de gigantische planeten van de Plejaden waar alleen de militaire dienst de band met de vaderlandse bodem kon verbreken en hij was een typisch product van deze achtergrond. Hij miste net genoeg verbeeldingskracht om zonder gevaar tegemoet te treden en was sterk en snel genoeg om ze te doorstaan. Hij volgde onmiddellijk bevelen op, had zijn manschappen onder de duim en koesterde een blinde bewondering voor zijn generaal.

Toch had hij wat je noemt een zonnige natuur. Hij kon doden zonder te aarzelen als dat van hem verwacht werd, maar hij deed dat zonder haatgevoelens.

De twee die binnen zaten keken op van hun avondmaal. Een van hen drukte met zijn voet de stem uit die uit de gehavende zaktransistor klonk.

‘Meer boeken?’ vroeg Lathan Devers.

De sergeant reikte hem een stijf opgewonden cilinder film aan en krabde in zijn nek. ‘Hij is van ingenieur Orre en hij wil hem terughebben. Hij wil hem als een soort souvenir aan zijn kotertjes sturen, als u begrijpt wat ik bedoel.’

Ducem Barr bekeek geïnteresseerd de cilinder. ‘En hoe komt die ingenieur daar aan? Heeft hij toevallig ook nog een weergaveapparaat?’

De sergeant schudde nadrukkelijk ontkennend het hoofd en wees naar het voeteinde van het bed. ‘Die daar is de enige die we hier hebben. Die Orre heb dat boek op een van die rotplaneetjes gevonden die we veroverd hebben. Hij heb een paar inboorlingen kapot moeten maken die probeerden om het van hem af te nemen.’

Er verscheen een ietwat sluwe uitdrukking op zijn gezicht. ‘Er is goed nieuws. De generaal heb het weer ’s gelapt.’ Hij knikte ernstig.

‘O ja? Wat heeft die dan gedaan?’ vroeg Devers.

‘De omsingeling voltooid, meer niet!’ De sergeant grinnikte trots. ‘Dat is er nog eens eentje, die generaal. Draaide ze hand er niet voor om!’

‘En begint nu de grote aanval?’ vroeg Barr voorzichtig.

‘Late we het hope,’ klonk het uitdagend. ‘Nou dat m’n arm beter is, wordt het tijd dat ik weer an boord kom. Niks voor mij, dat op m’n luie reet zitte!’

‘Mijn idee,’ zei Devers woest en beet op zijn onderlip.

De sergeant keek hem weifelend aan. ‘Ik geloof dat ik beter kan gaan,’ zei hij. ‘De kapitein begint zo dadelijk aan z’n wacht en ik zou niet graag hebbe dat hij mij hier betrapt.’

Hij bleef even bij de deur staan. ‘Tusse twee haakjes meneer,’ zei hij een tikkeltje verlegen tegen de koopvaarder, ‘maar m’n vrouw schrijft dat ze veel plezier heeft van dat kleine vriesapparaat dat u mij gegeven hebt. Het kost haar niks en ze kan er een voorraad van een maand eten mee goed houden. We zijn er verdomd blij mee.’

‘Dat doet mij plezier. Het was anders maar een kleinigheid.’

De grote deur sloot zich achter de grinnikende sergeant.

Ducem Barr stond op uit zijn stoel. ‘Geen kwaje ruil voor dat vriesapparaat, dit boek. Zullen we het eens bekijken. Aha, de titel is verdwenen.’

Hij ontrolde een meter of zo van de filmstrook en hield hem tegen het licht.

‘Alle spuigaten nog aan toe, zoals de sergeant zou zeggen. Dit is de Tuin van Summa!’

‘O ja?’ zei Devers zonder veel interesse en schoof de rest van zijn eten opzij.

‘Ga zitten, Barr. Dat luisteren naar die ouwe verhalen zint mij niet zo erg. Heb je gehoord wat de sergeant zei?’

‘O jawel. Hoezo?’

‘Dat ze met het offensief beginnen. En wij zitten hier maar.’

‘Waar zou je dan willen zitten?’

‘Je begrijpt best wat ik bedoel. Wat heeft het nou voor zin om hier te zitten wachten.’

‘Dacht je?’ Barr haalde voorzichtig de oude film van het apparaat en verving hem door de andere. ‘Je hebt mij de afgelopen maand een heleboel over de Foundation verteld en het komt mij voor dat de grote leiders in het verleden tijdens een grote crisis weinig meer hebben gedaan dan geduldig afwachten.’

‘Ja ja Barr, maar ze wisten wat ze deden.’

‘Werkelijk? Hmm, dat zullen ze wel achteraf gezegd hebben. Nou ja, misschien wisten ze het wel, maar er bestaat geen enkel bewijs dat alles niet even goed of beter was afgelopen als ze het niet hadden geweten. De dieper liggende economische en sociologische oorzaken van de geschiedenis worden niet door individuen bepaald.’

‘Misschien was alles wel veel rotter gelopen!’ snauwde Devers. ‘Je praat achterstevoren man.’ Zijn blik kreeg iets broeierigs. ‘Ik heb veel zin om hem te desintegreren!’

‘Wie? Riose?’

‘Ja.’

Barr zuchtte. Hij staarde met zijn oude ogen afwezig voor zich uit en zijn geest werd in beslag genomen door herinneringen uit het verleden. ‘Een aanslag is geen oplossing, Devers. Dat heb ik zelf ook eens geprobeerd. Ik was toen twintig. Het richtte allemaal niets uit. Goed ik bevrijdde Siwenna van een schoft, maar niet van het Imperiale juk; en daar ging het nu juist om.’

‘Maar Riose is niet zo maar een schoft. Nee, hij vertegenwoordigt het hele vervloekte leger. Zonder hem valt dat leger uit elkaar. Zijn soldaten klemmen zich aan hem vast als kleuters. Neem nou die sergeant. Hij slikt een traan weg als de generaal zijn naam maar genoemd wordt.’

‘Ja maar er zijn nog meer aanvoerders en nog meer legers. Je moet het dieper zoeken. Neem Brodrig bijvoorbeeld – er is niemand waar de Keizer meer naar luistert dan naar hem. Hij zou zo honderd schepen kunnen eisen terwijl Riose moet bedelen om er tien los te krijgen. Ik ken hem.’

‘O ja? Wat weet je dan van hem?’ De koopman was plotseling een en al interesse.

‘Ik zal het je in grote lijnen vertellen. Hij is een laaggeboren schelm die de Keizer heeft ingepalmd met zijn gevlei. Hij wordt gehaat door het hof – dat trouwens zelf ook niet deugt – omdat hij zich niet kan beroepen op zijn familie maar bovendien niet onderdanig is. Hij adviseert de Keizer op ieder gebied. Hij is alleen maar trouw uit noodzaak en er is geen mens in het Keizerrijk die hem kan evenaren wat betreft zijn schofterigheid en de grofheid van zijn genoegens en men zegt dat zonder hem niemand doordringt tot de Keizer.’

‘Tjonge jonge!’ Devers plukte nadenkend aan zijn zorgvuldig onderhouden baard. ‘Dat is dus de man die de Keizer hierheen heeft gestuurd om een oogje op Riose te houden! Wacht even, ik heb een idee!’

‘Dat dacht ik al.’

‘Wat zou er gebeuren als die Brodrig eens een hekel aan het lievelingetje van het Leger kreeg?’

‘Heeft hij waarschijnlijk al. Hij staat niet bekend om zijn vermogen tot genegenheid.’

‘Maar als hij nou eens echt de pest aan hem zou krijgen? Zou Riose dan niet in moeilijkheden raken?’

‘Hoogstwaarschijnlijk. Maar hoe wou je dat voor elkaar krijgen?’

‘Weet ik niet. Zou hij omgekocht kunnen worden?’

De patriciër begon zachtjes te lachen. ‘O jawel. Maar niet met een zakvriesapparaat, zoals de sergeant. Ik vraag mij trouwens af of het de moeite waard zou zijn. Je zou hem nooit blijvend kunnen omkopen. Probeer iets anders.’

Devers sloeg zijn benen over elkaar en liet zijn ene voet op en neer wippen.

‘Ik heb een vaag vermoeden…’

Hij zweeg want het deursignaal begon te gloeien. Het was de sergeant. Hij scheen opgewonden. Zijn gezicht was rood en hij keek ernstig.

‘Ik dank u nog wel voor dat vriesapparaat, Heer’ begon hij, ‘en u bent altijd aardig voor mij geweest, ook al ben ik maar een boerenjongen.’

Zijn Plejaden-accent was bijna niet te verstaan.

‘Wat is er aan de hand, sergeant?’ vroeg Barr rustig.

‘Lord Brodrig komt u opzoeken, Heer. Morgen! Ik weet het want de kapitein heeft ons opgeroepen voor een inspectie. Ik dacht… ik vond dat ik u moest waarschuwen.’

‘Dank je wel, sergeant… maar dat geeft toch niet. Het lijkt mij onnodig…’

Het gezicht van de sergeant vertoonde nu een onmiskenbaar angstige uitdrukking. ‘Maar u kent de verhalen niet…’ fluisterde hij. ‘Hij heb zichzelf aan de ruimteduivel verkocht. Nee nee, lacht u niet! Ze vertellen de verschrikkelijkste verhalen over hem. Ze zeggen dat hij altijd mannen om zich heen heeft die iedereen die hij aanwijst tot atoomstof verpulveren… en dan lacht hij. Ze zeggen dat zelfs de Keizer doodsbang van hem is en dat hij de Keizer dwingt de belastingen te verhogen en niet naar de klachten van het volk te luisteren. En ze zeggen ook dat hij de generaal haat en dat hij hem zou willen doden omdat hij zo machtig en wijs is, maar dat zal hem niet lukken want hij weet dat Lord Brodrig niet deugt.’ De sergeant knipperde met zijn ogen en knikte schokkend met zijn hoofd. ‘Let op mijn woorden. Kijk uit. Pas op voor hem!’

Toen de sergeant verdwenen was keek Devers op. Zijn blik was hard. ‘De dingen schijnen een gunstige keer voor ons te nemen, meester.’

‘Dat hangt van Brodrig af, dunkt mij’ zei Barr droogjes.

Maar Devers was in gedachten verzonken en hoorde hem niet.

Lord Brodrig moest bukken om de nauwe kajuit van het koopvaardijschip te betreden. Hij werd gevolgd door twee lijfwachten wier gezichten de harde trekken vertoonden van beroepsmisdadigers.

De Staatssecretaris leek op dat moment allesbehalve op een verloren ziel. Als hij in de macht van de Ruimteduivel was dan had dat geen uiterlijk zichtbaar teken achtergelaten. De strakke, stijve lijnen van zijn glimmende, smetteloze kostuum deed hem langer lijken dan hij was en zijn koude, gevoelloze ogen waren gericht op de koopvaarder. De kanten niches aan zijn mouwen fladderden heen en weer terwijl hij zijn ivoren stok voor zich plantte en er elegant op leunde.

‘Nee’ zei hij met een kort gebaar, ‘jij blijft hier. Vergeet dat speelgoed maar van je. Daarin ben ik niet geïnteresseerd.’

Hij trok een stoel naar zich toe en stofte hem zorgvuldig af met het geurende lapje stof dat aan de knop van zijn stok was bevestigd, en ging zitten.

Devers wierp een blik op de andere stoel, maar Brodrig zei lijzig: ‘In tegenwoordigheid van een Edelman van het Rijk blijft men staan.’

Devers haalde zijn schouders op. ‘Als u niet geïnteresseerd bent in mijn lading, waarom ben ik hier dan?’

De Staatssecretaris keek hem koeltjes aan. ‘Sir’ voegde Devers eraan toe.

‘Denk je werkelijk dat ik tweehonderd parsecs door de ruimte ben gereisd om die spullen van jou te bekijken? Ik wil jou bekijken.’ Hij haalde een klein roze pilletje uit een versierde doos, stak het met een elegant gebaar tussen zijn tanden en begon eraan te zuigen.

‘Om te beginnen: wie ben je? Ben je werkelijk een bewoner van die barbaarse wereld die een oorlogstoestand heeft ontketend?’

Devers knikte.

‘En je bent dus werkelijk gevangen genomen in het begin van deze ruzie die hij een oorlog wenst te noemen? Ik heb het over onze jonge generaal.’

Devers knikte opnieuw.

‘Uitstekend, mijn waarde Uitlander. Je schijnt je spraakgebruik tot een minimum te beperken en daarom zal ik je een handje helpen. Het komt mij voor dat onze generaal een schijnbaar zinloze oorlog voert met enorme energiebronnen – en dat alles voor een armzalig planeetje aan de rand van Nergenshuizen waar ieder verstandig mens geen schot voor zou afvuren. Toch is onze generaal beslist geen onverstandig man. In tegendeel – hij is zelfs bijzonder intelligent. Kun je mij volgen?’

‘Nee, sir.’

De Staatssecretaris inspecteerde zijn nagels. ‘Luister dan. De generaal zou zijn mensen en schepen niet opofferen voor het verrichten van zinloze roemruchtige daden. O ja, hij praat er wel over, maar het is duidelijk dat het niet uitsluitend zijn bedoeling is om de halfgod uit de Oudheid uit te hangen. Nee er is iets anders aan de hand. Bovendien is er dan nog die vreemde bezorgdheid om jouw persoon. Als je mijn gevangene was geweest en mij even weinig verteld had als jij de generaal hebt verteld dan had ik je allang je pens opengereten en je aan je eigen darmen opgehangen!’

Devers bleef onbewogen, maar zijn blik richtte zich beurtelings naar de Staatssecretaris en zijn twee patsers. Hij zag dat hun vingers jeukten.

De Staatssecretaris glimlachte. ‘Zoals altijd de zwijgzame figuur, he? Volgens de generaal heeft zelfs de Psychische Sonde niets bij je uitgericht, maar dat was trouwens een vergissing van hem. Ik ben er namelijk van overtuigd dat hij liegt.’ De Hoge Commissaris scheen zich kostelijk te amuseren.

‘Luister, beste koopman,’ zei hij. ‘Ik heb zelf ook zo’n Psychische Sonde, een die wel bij jou zal passen, denk ik. Kijk…’

Tussen zijn duim en wijsvinger hield hij ingewikkeld bewerkte roze en gele rechthoeken.

‘Het ziet eruit als geld,’ zei Devers.

‘Inderdaad. Het beste geld dat er in het Keizerrijk bestaat want het wordt gedekt door mijn landgoederen en die zijn uitgestrekter dan die van de Keizer. Honderdduizend kredieten! Hier. Tussen mijn vingers! Van jou!’

‘Hoezo, sir? Ik ben een goed koopman, maar voor mij is handel altijd een zaak van geven en nemen.’

‘Inderdaad. Ik wil de waarheid weten. Waarom voert hij deze oorlog?’ Lathan Devers zuchtte en streek bedachtzaam door zijn baard.

Wat zou hier achter zitten? Met zijn ogen volgde hij de bewegingen van de handen van de Hoge Commissaris die het geld telde; bankbiljet voor bankbiljet.

‘De Foundation’ zei Devers bitter, ‘is in het bezit van geheimen. Ze hebben boeken, oude boeken; boeken die zó oud zijn dat de taal waarin ze zijn geschreven alleen door een paar topmensen kan worden ontcijferd. Maar die geheimen zijn omgeven door rituelen en religie en niemand mag ze gebruiken. Ik heb het geprobeerd en daarom wacht mij daar de doodstraf.’

‘Zo. En wat zijn dat dan voor oude geheimen? Kom, voor honderdduizend kredieten mag ik toch zeker wel de details horen!’

‘De transmutatie der elementen’ zei Devers kortaf.

De blik van de Staatssecretaris vernauwde zich. ‘Men zegt dat de wetten van het atoom de transmutatie onmogelijk maken.’

‘Dat is ook zo als men gebruik maakt van atoomkracht, maar het waren handige jongens vroeger. Er bestaan krachten die groter zijn dan atoomkrachten. Als de Foundation daarvan gebruik zou maken zoals ik voorstelde dan…’

Devers voelde hoe zijn maag zich samentrok. De vis knabbelde aan het aas!

‘Ga verder’, sprak de Staatssecretaris. ‘De generaal zal dit overigens allemaal wel weten, maar wat zijn zijn plannen als hij klaar is met deze operette?’

Devers deed zijn best zijn stem zo vast mogelijk te doen klinken. ‘Als hij de transmutatie beheerst, beheerst hij dat hele Imperium van jullie. Aandelen zullen geen barst meer waard zijn als Riose wolfram van aluminium en iridium uit ijzer kan maken. Het hele productiesysteem is gebaseerd op de schaarste van een aantal elementen en grote hoeveelheden van andere elementen en zal daardoor volkomen in de war worden gestuurd. Het Imperium zal op zijn grondvesten wankelen en Riose zal de enige zijn die daar iets aan kan doen. Bovendien is er nog die nieuwe energiebron waarover ik sprak en waarvan Riose niet zal aarzelen gebruik te maken.

Er is niets meer wat hem kan tegenhouden. Hij houdt de Foundation bij de kraag en als hij daarmee klaar is, is hij binnen twee jaar Keizer.’

‘O ja?’ Brodrig begon luchthartig te lachen. ‘Iridium uit ijzer, zei je? Kom, laat ik je eens een geheimpje vertellen. Wist je dat de Foundation zich al met de generaal in verbinding heeft gesteld?’

Devers verstijfde.

‘Verbaast je dat? Waarom zou dat niet gebeurd zijn? Zij boden hem honderd ton iridium per jaar als hij vrede wil sluiten. Honderd ton iridium, vervaardigd uit ijzer en in tegenspraak met hun religieuze principes alleen om hun huid te redden! Geen wonder dat onze onomkoopbare generaal weigerde – als hij zowel het iridium als het Imperium kon bemachtigen. En onze arme Cleon noemde hem zijn enige eerlijke generaal! Beste koopvaarder, je hebt je beloning verdiend. Hier is je geld!’

Lord Brodrig draaide zich bij de deur om. ‘Een ogenblik, koopvaarder. Mijn gewapende vriendjes hier bezitten oren, tongen, ontwikkeling noch intelligentie. Ze kunnen horen, praten noch schrijven en reageren niet op een Psychische Sonde, maar het zijn experts op het gebied van executies. Ik heb je gekocht voor honderdduizend kredieten. Mocht je dat vergeten door dit gesprek bijvoorbeeld aan Riose over te brieven, dan word je geëxecuteerd… op mijn manier.’

Op het fijnbesneden gezicht verschenen plotseling harde lijnen en de bestudeerde glimlach veranderde in een wrede bloeddorstige grimas. Een onderdeel van een seconde lang zag Devers de Ruimteduivel loeren uit de ogen van de man die hij gekocht had. Zwijgend liep hij voor de gewapende vriendjes van Brodrig uit naar zijn vertrekken.

‘Ik zal je eens iets geks vertellen’ zei hij tegen Ducem Barr. ‘Hij heeft mij omgekocht!’

Twee maanden oorlog hadden niet nagelaten hun stempel op Bel Riose te drukken. Er hing iets van een loodzware ernst om hem heen en hij was licht ontvlambaar.

‘Wacht buiten op de gang, sergeant en breng die mannen terug naar hun cel als ik met ze klaar ben. Laat niemand binnen zonder dat ik daartoe bevel geef. Niemand, begrijp je!’ zei hij vol ongeduld tegen sergeant Luk.

De sergeant salueerde stijf en verliet haastig het vertrek. Riose mompelde iets verachtelijks, veegde de papieren van zijn schrijftafel, smeet ze in de la en smakte die dicht.

‘Ga zitten,’ zei hij kortaf tegen het wachtende tweetal. ‘Ik heb maar weinig tijd. Eigenlijk zou ik helemaal niet hier moeten zijn, maar het is nu eenmaal nodig dat ik jullie spreek.’

Hij richtte zich tot Ducem Barr die geïnteresseerd de kristallen kubus betastte waarin een afbeelding van Zijne Keizerlijke Hoogheid Cleon II was gevat.

‘Punt één, patriciër: die Seldon van je is aan het verliezen. Goed, hij is een bekwaam tegenstander en zijn mannen vechten als gekken. iedere planeet wordt heftig verdedigd en als wij een planeet veroverd hebben zijn ze zo opstandig dat het ons evenveel moeite kost om hem te behouden als om hem te veroveren. Maar ze worden veroverd en behouden. Ja, Seldon is aan het verliezen.’

‘Ja, maar helemaal verloren heeft hij nog niet,’ mompelde Barr beleefd.

‘De Foundation zelf is anders veel minder optimistisch. Zij bieden mij miljoenen aan om Seldon een nederlaag te besparen.’

‘Ja, dat gerucht doet de ronde.’

‘O ja? Ook wat betreft de laatste ontwikkelingen?’

‘Wat zijn dan die laatste ontwikkelingen?’

‘Dat Lord Brodrig, het troetelkind van de Keizer op eigen verzoek vice-aanvoerder van de strijdkrachten is geworden.’

‘Op eigen verzoek?’ vroeg Devers die voor het eerst het woord nam.

‘Hoe komt dat? Bent u hem soms sympathiek gaan vinden?’ Hij grinnikte.

‘Nee, beslist niet,’ antwoordde Riose kalm. ‘Nee, hij heeft die positie voor een redelijke prijs gekocht.’

‘En dat was?’

‘Een verzoek om versterkingen, gericht aan de Keizer.’

Op Devers’ gezicht verscheen een brede spottende glimlach. ‘Zo! Hij heeft dus contact met de Keizer opgenomen. Ze zullen niet lang op zich laten wachten – die versterkingen, neem ik aan.’

‘Ze zijn er al. Vijf oorlogsschepen, vergezeld van gelukwensen van de Keizer. Er zijn nog meer schepen onderweg. ‘Wat is er, koopman?’ vroeg Riose spottend.

‘Niets!’ mompelde Devers met een verbeten mond.

Riose kwam achter zijn werktafel vandaan en ging voor Devers staan.

‘Ik vroeg wat er aan de hand was, koopman! Het schijnt dat dit bericht je van je stuk brengt. Je gaat je toch niet plotseling voor de Foundation interesseren?’

‘Nee.’

‘Ik weet het niet. Ik constateer een aantal vreemde dingen bij je.’

‘Werkelijk? Zet ze dan maar op een rijtje baas. Dan kan ik ze een voor een neerkegelen!’

‘Nou goed dan. Om te beginnen viel je onmiddellijk door de mand. Je was onmiddellijk bereid om je wereld te verraden en wel zonder daarvoor iets terug te verlangen. Interessant, vind je niet?’

‘Ik sta graag aan de winnende kant, baas. Ik ben een verstandig mens. Dat hebt u zelf gezegd.’

‘Goed,’ snauwde Riose. Maar tot nu toe hebben we geen enkele koopman gevangen kunnen nemen. Geen koopvaardijschip of het bezat voldoende snelheid om te kunnen ontsnappen. Geen koopvaardijschip of het bezat een beschermend schild dat iedere aanval die een kruiser kan ondernemen, kon weerstaan. Geen koopvaarder die zich niet tot het uiterste verdedigde als de omstandigheden dat eisten. Het waren de kooplieden die de leiders en de aanstichters van de guerrillaoorlogen op de bezette planeten waren. Zou jij dan werkelijk de enige verstandige man zijn? Je vlucht niet, maar je vecht ook niet. Je bent enig in je soort – op een gevaarlijke manier, zou ik zeggen.’

‘Ik begrijp wat u bedoelt, maar u kunt mij nergens van beschuldigen. Ik ben nu zes maanden hier en al die tijd heb ik mij braaf gedragen. Waar of niet?’

‘Inderdaad en daar heb ik je ook naar behandeld. Ik heb je schip ongemoeid gelaten en jou ook. Maar toch ben je te kort geschoten. Je had bijvoorbeeld ongevraagd wat meer informatie kunnen verstrekken over de apparaten die je bij je hebt. De kernenergie waarop de meeste ervan zijn gebaseerd, vormt ook de energie van de meest gevaarlijke wapens van de Foundation.’

‘Ik ben maar een Koopman,’ zei Devers. ‘Ik verkoop de spullen alleen maar. Maken doe ik ze niet.’

‘Dat moeten we nog zien. Het is trouwens de reden van mijn komst. Zo zal je schip bijvoorbeeld worden doorzocht op een individueel krachtschild. Er bestaan doorslaande bewijzen dat je informatie achterhoudt.’

Er kwam geen antwoord.

‘En er zullen nog meer bewijzen volgen. Ik heb de Psychische Sonde meegebracht. De eerste keer heeft het ding geweigerd, maar je kunt uit het contact met de vijand een heleboel leren.’

Er klonk een lichte dreiging in zijn stem. Devers voelde hoe de loop van Rioses revolver ruw op zijn middenrif werd gedrukt.

‘Doe die armband af’ zei de generaal. ‘Ja en ook alle andere metalen sieraden die je draagt. Rustig! Ik wil niet dat de Sonde opnieuw in een statisch veld wordt gestoken. Goed zo. Dank je wel!’ Het ontvangapparaat op de werktafel van de generaal zoemde en even later ratelde er een boodschap in de gleuf – vlak naast Barr die nog steeds de transparante kubus met de keizerlijke buste vasthield.

Riose ging met het wapen in de vuist geklemd opnieuw achter zijn bureau staan. ‘Jij ook, patriciër! Die armband heeft je verraden. Maar je bent mij tot dusver behulpzaam geweest en ik ben niet wraakzuchtig. Het lot van je gegijzelde familieleden hangt af van het resultaat van de Sonde.’

Terwijl Riose voorover boog om de cilinder uit de gleuf te nemen, stapte Barr rustig naar voren en liet de door kristal omgeven buste van Cleon II op het hoofd van de generaal neerkomen. Het gebeurde allemaal zo snel dat het niet onmiddellijk tot Devers doordrong.

‘Naar buiten!’ siste Barr tussen zijn opeengeklemde tanden. ‘Schiet op!’ Hij raapte het wapen van de generaal op en verborg het in zijn hemd.

‘Wijs jij ons de weg, sergeant,’ zei Barr rustig tegen Luk die naast de deur stond. Devers deed de deur achter hen dicht.

Sergeant Luk leidde hen zwijgend naar het ruimteschip.

Devers deed een stap naar voren om de luchtsluis te openen.

‘Blijf staan waar je staat, Luk’ zei Barr. ‘Je hebt je behoorlijk gedragen en we zullen je niet doden.’

Maar de sergeant had het monogram op de loop van het wapen herkend.

‘Jullie hebben de generaal gedood!’ riep hij met een van woede verstikte stem.

Hij begon woest te schreeuwen, rende blindelings het geweld van de ontploffing tegemoet en zakte toen als een hoopje vernieling in elkaar.

Het ruimteschip maakte zich los van de bodem van de dode planeet, maar voordat de alarmsignalen begonnen te knipperen, rezen reeds andere duistere vormen omhoog in de richting van het vaag lichtende spinnenweb van de Galaxis.

‘Hou je vast Barr!’ zei Devers grimmig. ‘We zullen ze laten zien dat geen van hun schepen ons kan bijhouden.’

Even later snelden zij de lichtende diepten van de sterrenmassa die de Galaxis heet tegemoet.

8

NAAR TRANTOR

Devers boog zich over de kleine duistere bol en keek of hij ergens een teken van leven kon ontdekken. Het controlesysteem tastte langzaam maar zorgvuldig met zijn signalenbundel door de ruimte.

Barr keek vanuit zijn zitplaats in de hoek geduldig toe. ‘Geen enkel signaal te bekennen?’ vroeg hij.

‘Van de jongens van het Imperium? Nee,’ gromde de koopman ongeduldig.

‘Die hebben we al lang geleden achter ons gelaten. Grote Ruimte nog aan toe! We hebben geluk gehad dat we niet midden in de zon terecht zijn gekomen na al die wilde sprongen door de hyperruimte! Enfin, ze hadden ons daar toch niet doorheen kunnen volgen, zelfs als, ze dat gewild hadden.’

Hij zakte achteruit in zijn stoel en maakte met een ruk zijn boord los. ‘Ik snap niet wat die lui hier hebben gezocht. Het lijkt wel of sommige van de bressen niet meer op een lijn liggen.’

‘Ik neem aan dat je de Foundation probeert te bereiken.’

‘Ik roep de Associatie op – althans dat probeer ik.’

‘De Associatie? Wie zijn dat?’

‘De Associatie van Onafhankelijke Kooplieden. Nooit van gehoord, hè?’

Er heerste even een stilzwijgen. ‘Ben je binnen hun bereik?’ vroeg Barr tenslotte.

‘Weet ik niet. We koersen volgens gisbestek en ik heb maar een vaag idee waar we zijn. Daarom heb ik het automatische controlesysteem aangezet. Het kan jaren zo doorgaan.’

‘Werkelijk?’ Barr wees naar de globe. Devers ging met een ruk rechtop zitten en schoof de koptelefoons op hun plaats. Midden in de donkere globe begon een klein wit puntje te schitteren.

Een half uur lang knoeide Devers met de zwakke communicatiestraal die zich door de hyperruimte boorde om twee lichtpunten te verbinden die gescheiden waren door een afstand waar het trage licht vijfhonderd jaar voor nodig had.

Tenslotte zakte hij moedeloos terug in zijn stoel, schoof de koptelefoon van zijn hoofd en keek op.

‘Laten we maar wat gaan eten, meester. Neem een naalddouche als je wilt, maar wees zuinig met het hete water.’

Hij hurkte neer bij een van de kasten die langs de wanden waren aangebracht en betastte de inhoud. ‘Je bent toch geen vegetarier, hoop ik?’

‘Ik ben omnivoor’ zei Barr, ‘maar hoe zit het met de Associatie? Ben je ze kwijt?’

‘Het gaat er op lijken. Het was aan de uiterste grens van het bereik. Maar het geeft niet. Ik heb alle gegevens die ik nodig heb.’

Hij ging weer rechtop zitten en zette twee blikken op tafel.

‘Wacht vijf minuten. Daarna kun je ze openmaken door het contact in te drukken: bord, eten, vork. Nogal handig als je haast hebt en als je je niet druk maakt over bijkomstigheden zoals een servet. Je zult wel willen weten wat ik van de Associatie heb gehoord.’

‘Als het niet geheim is.’

Devers schudde ontkennend het hoofd. ‘Voor jou niet. Wat Riose zei was waar.’

‘Bedoel je dat afkoopverhaal?’

‘Ja. Maar het aanbod werd afgewezen. De zaken staan er slecht voor. Ze vechten bij de buitenzonnen van Loris.’

‘Is Loris dicht bij de Foundation?’

‘Wat? O ja, dat weet jij natuurlijk niet. Ja, het is een van de oorspronkelijke Vier Koninkrijken. Je zou het een deel van de binnenste verdedigingslinies kunnen noemen. Er worden gevechten geleverd met schepen die groter zijn dan men ooit te voren heeft ontmoet. Dat betekent dat Riose ons niet voor de gek heeft gehouden. Hij heeft inderdaad meer schepen ontvangen!’

Zijn ogen stonden dof toen hij het blik open maakte. De geur van de gerechten vulde de kleine ruimte. Ducem Barr was al begonnen met eten.

‘Waar het dus op neer komt is dit,’ zei Barr. ‘Hier kunnen we niets doen; we kunnen de Imperiale Linies niet doorbreken om naar de Foundation te rug te keren. Het enige wat we kunnen doen – en dat is wel het meest verstandige – is geduldig afwachten, maar als Riose inderdaad de binnenste linies heeft bereikt dan zullen we niet zo lang hoeven te wachten.’

Devers legde zijn vork neer. ‘Wachten?’ zei hij woedend. ‘Dat kun jij gemakkelijk zeggen. Voor jou staat er niets op het spel!’

‘O nee?’

‘Nee. En ik ben het bovendien beu om deze hele geschiedenis te beschouwen als iets wat onder de microscoop gebeurt. Ik heb daar vrienden, vrienden die sterven, een hele wereld die ten onder gaat. Jij bent een outsider. Je kunt dat niet begrijpen.’

‘Ik heb ook vrienden zien sterven.’ De oude man liet zijn handen slap in zijn schoot liggen en zijn ogen waren gesloten. ‘Ben je getrouwd?’ vroeg hij.

‘Kooplieden trouwen niet,’ antwoordde Devers.

‘Ik heb twee zoons en een neef. Ze zijn gewaarschuwd, maar om bepaalde redenen konden zij geen maatregelen nemen. Onze vlucht betekent hun dood. Mijn dochter en mijn twee kleinkinderen zullen, hoop ik, de planeet ver laten hebben, maar ook zonder hen heb ik al meer verloren dan jij.’

‘Dat weet ik,’ zei Devers somber. ‘Maar dat was een kwestie van vrije wil. Je had met Riose onder één hoedje kunnen spelen. Ik heb je nooit gevraagd om…’

Barr schudde zijn hoofd. ‘Het was helemaal geen kwestie van vrije wil, Devers. Zet dat maar van je af. Ik heb mijn zoons niet voor jou opgeofferd. Ik heb zolang als ik dat durfde met Riose meegewerkt, maar vergeet de Psychologische Sonde niet.’

De patriciër van Siwenna opende zijn ogen. Zij waren een en al gekweldheid. ‘Riose kwam op een dag naar mij toe. Dat was ongeveer een jaar geleden. Hij had het over een cultus die op de magiërs was gebaseerd, maar hij begreep net niet waar het over ging. Het gaat niet om een cultus. Weet je, het is nu veertig jaar geleden dat Siwenna in dezelfde ijzeren greep werd gevangen waardoor jouw wereld zich nu bedreigd ziet. Vijfmaal werd er een opstand onderdrukt. Toen ontdekte ik de oude geschriften van Hari Seldon.

De “cultus” bestaat uit het wachten op de komst van de “magiërs” en op die dag heeft men zich voorbereid. Mijn zoons zijn de aanvoerders van hen die wachten. Dat is het geheim dat de Sonde nooit mag ontdekken en daarom moeten zij sterven als gijzelaars. Het alternatief is dat zij – en de helft van Siwenna met hen – terechtgesteld zullen worden. Begrijp je nu waarom ik geen andere keuze had? Ik ben geen outsider!’

Devers sloeg zijn ogen neer. Barr vervolgde op gedempte toon zijn verhaal. ‘De hoop van Siwenna is gevestigd op de overwinning van de Foundation en mijn zoons worden aan die overwinning opgeofferd. Hari Seldon heeft bij de overwinning van de Foundation geen rekening gehouden met de redding van Siwenna. Ik kan mijn volk geen zekerheid bieden. Ik kan alleen maar hopen.’

‘Maar je schijnt toch genoegen te nemen met wachten – zelfs nu de Imperiale Marine op Loris is.’

‘Ik zou ook vol vertrouwen blijven afwachten als ze op de planeet Terminus waren geland’ antwoordde Barr rustig.

De koopman fronste zijn wenkbrauwen. ‘Ik weet het niet. Ik geloof niet in wonderen. Psychohistorie of niet – waar het op neer komt is dat wij ontzettend zwak zijn en zij ontzettend sterk. Ik zie niet in wat Seldon daar aan zou kunnen doen.’

‘Er is ook niets aan te doen. Het is al gedaan. Het gebeurt nu. Dat jij de raderen niet hoort knarsen en de gongs niet hoort slaan, wil niet zeggen dat er niets gebeurt.’

‘Misschien, maar ik wou dat je voor alle zekerheid Rioses hersens maar had ingeslagen. Hij is een groter vijand dan het hele leger.’

‘Zijn schedel ingeslagen? Met Brodrig als zijn naaste medewerker?’ Barrs gezicht was vertrokken van haat. ‘Dan zou heel Siwenna eraan zijn gegaan. Brodrig heeft laten merken waartoe hij in staat is. Er bestaat een wereld die een op iedere tien mannen heeft verloren, alleen omdat ze hun belasting niet konden betalen. Brodrig was de Ontvanger. Nee, laat Riose maar leven. Vergeleken met de straffen die Brodrig oplegt zijn die van hem bijna een soort zegen!’

‘Maar zes maanden op de basis van de vijand en niets – letterlijk niets wat we er tegenover kunnen stellen!’ Devers kneep zo hard in zijn handen dat de gewrichten er van kraakten. ‘Niets om er tegenover te stellen!’

‘Wacht even. Je herinnert mij ergens aan…’ Barr tastte in zijn buidel. ‘Wat zou je hiervan denken?’ Hij wierp een kleine metalen bol op tafel.

Devers graaide het ding naar zich toe. ‘Wat is dat?’

‘De berichtencapsule. Het bericht dat Riose ontving voordat ik hem een tik op zijn hersens gaf. Wat denk je daarvan?’

‘Weet ik niet. Hangt er van af wat er in zit.’ Devers ging zitten en bekeek het bolletje aandachtig.

Toen Barr onder de douche vandaan kwam en zich met de warmeluchtdroger had gedroogd, zat Devers zwijgend en in gedachten verzonken achter zijn werktafel. ‘Wat ben je aan het doen?’ vroeg Barr.

Devers keek op. Zijn baard parelde van de zweetdruppeltjes. ‘Ik ga deze capsule openmaken,’ zei hij.

‘Kun je dat dan zonder de persoonlijke code van Riose?’ vroeg Barr verbaasd.

‘Als ik dat niet kan vraag ik persoonlijk mijn ontslag aan bij de Associatie’ zei Devers. ‘Ik heb al een drievoudige elektronische analyse van de binnenkant gemaakt en ik ben in het bezit van gereedschap waar het Imperium nog nooit van gehoord heeft. Ik heb wel eens eerder zo’n karweitje aan de hand gehad. Als koopman moet je van alle markten thuis zijn.’

Hij boog zich over de kleine bol heen en betastte met een plat instrument het oppervlak. Iedere keer als hij het aanraakte ontstond er een knetterend rood vonkje.

‘Deze capsule is trouwens vrij onbeholpen in elkaar geknutseld. Die jongens van het Imperium hebben geen gevoel voor het kleine werk. Dat zie je zo. Heb je ooit wel eens een capsule van de Foundation gezien? Die zijn half zo klein en kunnen niet worden onderworpen aan een elektronische analyse.’ Hij verstrakte en begon opnieuw met de kleine Sonde het oppervlak af te tasten.

Het gebeurde geruisloos. Devers zuchtte en ontspande. In zijn hand lag het gedeeltelijk ontrolde bericht.

‘Het is van Brodrig,’ zei hij. ‘Het materiaal is duurzaam’ voegde hij er minachtend aan toe. ‘Bij een Foundationcapsule zou het bericht binnen een minuut in rook zijn opgegaan.’

Ducem Barr legde hem met een gebaar het zwijgen op en las snel het bericht voor.

Van: AMMEL BRODRIG, HOGE COMMISSARIS EN BUITENGEWOON GEZANT VAN ZIJNE KEIZERLIJKE HOOGHEID

Aan: BEL RIOSE, MILITAIR GOUVERNEUR VAN SIWENNA, HOOFD VAN DE KEIZERLIJKE STRIJDKRACHTEN

GEGROET

PLANEET 112O BIEDT GEEN WEERSTAND MEER. VERDEDIGINGS ACTIE VERLOOPT VOLGENS PLAN. VIJAND ZICHTBAAR VERZWAKT. GESTELDE DOEL ZAL ONGETWIJFELD WORDEN BEREIKT.

‘De idioot. De godvergeten stommeling! Moet dat een bericht voorstellen?’ ‘Hoezo?’ vroeg Devers.

‘Er staat letterlijk niets in’ gromde Barr. ‘Onze halvegare hoveling hangt nu de veldheer uit en speelt – nu Riose er niet is – het Hoofd van de Strijdkrachten en bazuint nietszeggende opgeblazen communiqués in het rond waar hij niets mee heeft uit te staan: “Die-en-die planeet bestaat niet meer”. “Alles verloopt volgens plan”, “Vijand verzwakt”. Opschepper! Leeghoofd!’

‘Kom kom. Wacht nou even…’

‘Smijt het ding weg!’ De oude man wendde verbitterd het hoofd af. ‘De Galaxis weet dat ik niet verwachtte dat het bericht van wereldschokkend belang zou zijn, maar in oorlogstijd mag je toch redelijkerwijs aannemen dat zelfs het meest gewone routinebericht dat niet wordt afgeleverd de oorlogvoering op een of andere manier zal belemmeren en later complicaties kan veroorzaken. Daarom heb ik het dan ook ontvreemd. Maar dit! Dit had ik net zo goed kunnen laten liggen. Riose zou er enkele kostbare minuten aan verloren hebben die hij nu op een meer voordelige manier heeft besteed.’

‘Wil je in Seldons naam ophouden!’ riep Devers die overeind was gesprongen. Hij hield het rolletje onder Barrs neus. ‘Lees het opnieuw. Wat bedoelt hij met: HET GESTELDE DOEL ZAL WORDEN BEREIKT?’

‘De verovering van de Foundation. Hoezo?’

‘O ja? Misschien bedoelt hij wel de verovering van het Imperium. Je weet toch dat dat voor hem het “gestelde doel” is?’

‘Goed, laat hij dat bedoelen. En wat dan nog?’

‘Wat dan nog!’ Devers’ spottende glimlach werd half verborgen door zijn baard. ‘Kijk maar, dan zal ik je wat laten zien.’

Met een beweging van zijn vinger schoof hij het filmpje in de gleuf en even later vormden de beide helften van het bolletje weer een geheel. Ergens binnen in klonk een zacht snorrend geluidje van kleine raderen die vastliepen.

‘Dus er bestaat geen enkele manier om deze capsule te openen zonder de persoonlijke code van Riose, zei je?’

‘Voor het Imperium niet, nee,’ antwoordde Barr.

‘Dus is de inhoud ons niet bekend en volkomen authentiek?’

‘Voor het Imperium wel, ja,’ zei Barr.

‘En de Keizer kan het ding openmaken, nietwaar? De individuele codes van ambtenaren zullen wel ergens zijn geregistreerd. Op de Foundation zijn ze dat wel.’

‘En ook in de Keizerlijke hoofdstad,’ zei Barr.

‘En wat denk je dat de Keizer van het “gestelde doel” zal denken als jij, als Siwenniaans patriciër en Edelman van het Rijk hem, Cleon, vertelt dat zijn favoriete tamme papegaai en zijn meest glorierijke generaal samenspannen om hem van de troon te stoten?’

Barr zonk krachteloos in zijn stoel. ‘Wacht even. Ik kan je niet volgen.’ Hij streek over zijn kin. ‘Meen je dat in alle ernst?’ vroeg hij.

‘Ja.’ Devers was boos en opgewonden. ‘Luister! Negen van de tien keizers werden vroeg of laat om zeep geholpen door een of andere ambitieuze generaal. Dat heb je mij zelf meer dan eens verteld. Het zal echt niet lang duren om Cleon daarvan te overtuigen.’

‘Hij schijnt het inderdaad te menen,’ mompelde de oude man. ‘Grote Ruimte nog aan toe man, je wilt de Seldoncrisis toch niet bezweren door een dergelijke keukenmeidenromanplan? Stel dat we die capsule niet hadden bemachtigd? Stel dat Brodrig het woord “gesteld” niet had gebruikt? Dacht je dat Seldon zijn toekomstvisie op dergelijke toevalligheden heeft gebaseerd?’

‘Als een dergelijke toevalligheid zich voordoet dan bestaat er geen enkele wet die zegt dat Seldon daar geen gebruik van heeft gemaakt.’

‘Natuurlijk, maar…’ Barr zweeg. ‘Luister,’ zei hij kalm. ‘Vertel mij om te beginnen eens hoe je denkt op de planeet Trantor te komen. Je weet niet waar die planeet zich in de ruimte bevindt en ik kan mij de coördinaten niet herinneren – laat staan de efemere. Je weet zelfs je eigen positie niet eens.’

‘Je kunt in de ruimte de weg niet kwijtraken,’ grinnikte Devers die alweer voor het instrumentenbord zat. ‘Daar gaan we dan. Naar de dichtstbijzijnde planeet waar we onze plaats kunnen bepalen en we ons van de beste navigatiekaarten kunnen voorzien die met Brodrigs honderdduizend pegels te kopen zijn.’

‘Ja, en het kan ook zijn dat we onmiddellijk naar de andere wereld worden geholpen. Ons signalement zal intussen wel aan iedere planeet in dit deel van het Imperium zijn doorgegeven.’

‘Luister nou eens, meester’ zei Devers geduldig, ‘Riose zei dat ik mij wel een beetje al te gemakkelijk had overgegeven en dat was geen grapje van hem, dat verzeker ik je. Mijn schip heeft genoeg vuurkracht en genoeg pep in zijn afweerschilden om alles van ons af te houden wat ons pad kan kruisen. Bovendien beschikken we ook nog over onze individuele schilden. De jongens van het Imperium hebben ze nooit gevonden en dat was trouwens ook niet de bedoeling.’

‘Goed dan’ zei Barr. ‘Stel dat we op Trantor komen. Hoe wil je dan de Keizer bereiken? Je denkt toch niet dat hij zich aan bepaalde kantooruren houdt?’

‘Laten we daar maar over piekeren als we op Trantor zijn’ zei Devers.

‘Goed goed,’ mompelde Barr hulpeloos. ‘Ik heb trouwens altijd voor ik dood ga Trantor willen zien. Ga je gang.’

De hyperatoommotoren werden ingeschakeld. De lichten flikkerden even en dit werd gevolgd door de lichte trilling die aanduidde dat ze in de hyperruimte waren doorgedrongen.

9

OP TRANTOR

De sterren waren even dicht gezaaid als onkruid in een veld dat niet gewied is en voor het eerst vond Devers de getallen rechts van de komma – cijfers die van het grootste belang waren voor het berekenen van de kortste koers door de hyperruimte. Bovendien hadden hij en Barr last van het gevoel van claustrofobie als ze sprongen moesten maken die korter waren dan een lichtjaar en er ging iets afschrikwekkends en wreeds uit van een hemel die in alle richtingen onafgebroken schitterde en waar je je als verloren voelde in een oceaan van straling.

En in het centrum van deze opeengehoopte tienduizenden sterren waarvan het licht de omringende duisternis aan flarden scheurden, cirkelden zij om de gigantische Imperiale planeet Trantor heen.

Maar Trantor was meer dan een planeet. Het was het levende, kloppende hart van een Imperium van twintig miljoen sterrenstelsels. Hij had maar één functie: administratie; één doel: regeren; bracht maar één product voort: De Wet.

Behalve de mens, zijn huisdieren en de parasieten daarvan, was er op deze wereld geen teken van leven te bekennen. Buiten de honderd vierkante mijlen van het Keizerlijke Paleis was er geen grassprietje, geen stukje grond te bekennen. Behalve in de enorme ondergrondse cisternen waarin de voorraad van een wereld werd bewaard, was nergens een druppel water te vinden.

Het glanzende onvernietigbare metalen oppervlak van de planeet vormde de grondvesten van de enorme metalen bouwwerken die zich in alle richtingen uitstrekten; bouwwerken die met elkaar verbonden waren door straatwegen en gangen en in vakjes verdeeld waren waarin kantoren gevestigd waren met voorraadkelders met een oppervlak van verscheidene vierkante mijlen en voorzien van dakverblijven waarin het glinsterende amusementsbedrijf iedere nacht opnieuw opbloeide.

Iedere dag loste een vloot, die groter was dan het Imperium ooit had gekend, haar lading teneinde de veertig miljard menselijke wezens die er woonden te voeden en die in ruil daarvoor niets anders hadden te bieden dan het volvoeren van de noodzakelijke taak van het ontwarren van de ontelbare draden die tezamen kwamen in het centrale administratiecomplex van het meest ingewikkelde regeringsstelsel dat de wereld ooit had gekend.

Twintig agrarische planeten vormden de graanschuur van Trantor.

Stevig vastgehouden door enorme metalen armen werd het ruimteschip zachtjes neergelaten langs de glooiing die naar de hangars leidde. Devers had zich intussen al een weg gebaand door het gecompliceerde ritueel van papierwerk van een wereld gewijd aan het principe van het ‘formulier-in-viervoud’.

Eerst was er het preliminaire oponthoud in de ruimte geweest waarbij ongeveer honderd vragen moesten worden ingevuld. Daarna ongeveer honderd kruisverhoren, het routine Sonde-onderzoek, het fotograferen van het schip, de karakteristieken-analyse van de beide mannen, het zoeken naar smokkelwaar, het betalen van het landingsgeld – en tenslotte het regelen van de identiteitspapieren de bezoekersvisa.

Ducem Barr was Siwenniaan en een onderdaan van de Keizer, maar Latham Devers miste de nodige papieren en was daarom een onbekende. De ambtenaar die op dat ogenblik in functie was, sprak er zijn leedwezen over uit, maar hij kon Devers niet van boord laten gaan en hij zou zich bovendien aan een ondervraging moeten onderwerpen. Honderd ritselende nieuwe bankbiljetten gedekt door de landgoederen van Lord Brodrig werden te voorschijn gehaald en veranderden onopzichtig van eigenaar. Er kwam een nieuw formulier te voorschijn. Het werd snel en op de juiste manier ingevuld en voorzien van Devers karakteristieken.

Aldus betraden de beide mannen, de koopman en de patriciër, Trantor.

Even later bevond Devers zich op het enorme terras onder de heldere witte zon waar vrouwen keuvelden, kinderen krijsten en de mannen op hun gemak aan hun glazen nipten en naar de enorme telivisors luisterden die het nieuws over het Imperium uitbraakten.

Barr telde het noodzakelijke aantal irridium-munten neer en schafte zich de bovenste van een stapel kranten aan. Het was het Imperiale Nieuwsblad, het officiële regeringsorgaan. Op de achtergrond klonk het zacht tikkende geluid van de drukpersen die de aanvullende edities produceerden.

Barr wierp een blik op de koppen van de voorpagina. ‘Wat zullen we het eerst doen?’ vroeg hij zachtjes.

Devers trachtte de depressie van zich af te schudden. Hij bevond zich in een universum dat ver van het zijne was verwijderd, een wereld die door zijn gecompliceerdheid zwaar op hem woog en waar de mensen zich bezighielden met zaken die boven zijn bevattingsvermogen gingen en die een taal spraken die hij nauwelijks verstond. De glanzende metalen torens die hem omringden en zich in ingewikkelde patronen voortzetten tot aan de horizon maakten hem neerslachtig; het drukke onverschillige gedoe van een wereldmetropolis gaven hem een afschuwelijk geïsoleerd gevoel van volslagen onbelangrijkheid.

‘Dat laat ik aan jou over, meester,’ zei hij lusteloos.

Barr begon kalm maar op gedempte toon te spreken. ‘Ik heb getracht het je te vertellen, maar als je het zelf niet hebt gezien, geloof je het niet. Ik kan mij dat heel goed voorstellen. Weet je hoeveel mensen er per dag de Keizer willen spreken? Ongeveer een miljoen. Weet je hoeveel hij er ontvangt? Een stuk of tien. We zullen het via de departementen moeten proberen, want de aristocratie kunnen wij niet betalen.’

‘We hebben nog bijna honderdduizend kredieten over!’

‘Dat kost een enkele Edelman al en we zouden er minstens drie of vier nodig hebben om een brug naar de Keizer te vormen. Aan de andere kant zullen we voor hetzelfde doel vijftig hoge commissarissen en hoofdambtenaren nodig hebben, maar die zullen ons per stuk niet meer dan vijftig kredieten gaan kosten. Laat het praatwerk maar aan mij over. Om te beginnen zouden ze moeite hebben met je accent en bovendien ben je niet op de hoogte van de etiquette van de Keizerlijke Omkoperij. Dat is een kunst, verzeker ik je. Haha!’ De derde pagina van het Imperiale Nieuwsblad bevatte het nieuws dat hij zocht. Barr gaf de krant door aan Devers.

Devers begon het bericht langzaam te lezen. Het was moeilijk, maar hij begreep wat er stond. Hij keek op en zijn ogen stonden somber. Kwaad sloeg hij met de rug van zijn hand op de krant. ‘Denk je dat dit een betrouwbaar bericht is?’

‘Binnen bepaalde grenzen,’ antwoordde Barr kalm. ‘Maar het is hoogstonwaarschijnlijk dat de vloot van de Foundation is vernietigd. Waarschijnlijk hebben ze dat bericht al een paar maal gelanceerd – als ze tenminste de gebruikelijke oorlogsberichtgevingstechniek hebben gevolgd van een wereldhoofdstad die ver van het strijdtoneel verwijderd is. Wat het waarschijnlijk betekent is dat Riose een nieuwe veldslag heeft gewonnen – iets wat te verwachten was. Volgens het bericht hebben ze Loris veroverd. Is dat de hoofdplaneet van het Koninkrijk Loris?’

‘Ja,’ antwoordde Devers somber. ‘In ieder geval was het het Koninkrijk Loris en dat ligt maar twintig parsecs van de Foundation. We moeten snel handelen!’

Barr haalde zijn schouders op. ‘Op Trantor kun je niets forceren. Als je dat doet bestaat er een grote kans dat je eindigt met de loop van een kernverstuiver in je rug.’

‘Hoeveel tijd denk je dat we nodig zullen hebben?’

‘Een maand als we geluk hebben. Een maand en honderdduizend kredieten – als we daarmee tenminste uitkomen en als de Keizer het intussen niet in zijn hoofd krijgt om naar de Zomerplaneten te vertrekken, want daar ontvangt hij helemaal niemand.’

‘Maar de Foundation…’

‘De Foundation zal zoals gewoonlijk wel voor zichzelf zorgen. Kom, laten we iets gaan eten. Ik heb honger. Daarna hebben we de hele avond voor onszelf. Laten we daar goed gebruik van maken. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat we ooit weer een wereld als Trantor zullen meemaken.’

De Gevolmachtigde voor de Buitenprovincies spreidde hulpeloos zijn vadsige handjes en tuurde met zijn bijziende oogjes naar de rekwestranten.

‘Maar mijne heren, Zijne Majesteit de Keizer is onwel. Het heeft geen enkele zin deze kwestie aan mijn superieuren voor te leggen. Zijne Keizerlijke Hoogheid heeft al een week niemand ontvangen.’

‘Ons zal hij wel ontvangen,’ sprak Barr op de ingenomen toon van iemand die zeker is van zijn zaak. ‘Waar het om gaat is dat we in contact komen met iemand die deel uitmaakt van het personeel van de persoonlijke raadsman van de keizer.’

‘Uitgesloten’ sprak de Gevolmachtigde met nadruk. ‘Dat zou mij mijn positie kunnen kosten, maar als u mij iets uitvoeriger zou willen inlichten over de zaken die u wenst te bespreken dan ben ik bereid u te helpen maar dan moet het iets minder vaag zijn – iets wat ik mijn meerdere kan aanbieden als reden om de kwestie door te geven.’

‘Als het iets zou zijn wat aan een ander dan aan de hoogste autoriteit verteld zou kunnen worden,’ zei Barr vriendelijk, ‘zou het niet belangrijk genoeg zijn om audiëntie bij Zijne Majesteit aan te vragen. Ik stel dus voor dat u het risico neemt en ik zou u eraan willen herinneren dat u ongetwijfeld op een waardige manier beloond zult worden voor de hulp die u ons verleent.’

‘Ja maar…’ begon de Gevolmachtigde schouderophalend.

‘Het is inderdaad een risico en een risico dient beloond te worden. En u hebt ons een grote gunst bewezen door ons in de gelegenheid te stellen ons probleem aan u voor te leggen. Maar als u ons toestaat onze dank te uiten door een kleine…’

Devers snoof. Hij had dit soort gesprekken in verschillende variaties de afgelopen maand zeker wel twintig maal moeten aanhoren. Zij eindigden altijd met de snelle overdracht van half-verborgen bankbiljetten, alleen was do epiloog hier anders; ditmaal bleven de biljetten duidelijk zichtbaar terwijl de Gevolmachtigde ze langzaam natelde en ze een voor een aandachtig bekeek.

Er klonk een subtiele verandering door in zijn stem. ‘Gedekt door de Staatssecretaris, zie ik. Goed geld!’

‘Om even op het onderwerp terug te komen…’ begon Barr.

‘Nee nee, wacht u even,’ viel de Gevolmachtigde hem in de rede. ‘Laten we even teruggaan naar het begin. Ik wil echt weten waar het over gaat. Deze bankbiljetten zijn zo goed als nieuw en u moet er een heleboel gehad hebben. Ik krijg de indruk dat u voor mij al andere vooraanstaande personen hebt ontmoet. Kom, vertelt u het eens.’

‘Ik begrijp niet wat u bedoelt’ zei Ban1.

‘Nou, het zou bijvoorbeeld kunnen worden aangetoond dat u op illegale wijze op onze planeet bent geland want uw identiteitskaarten en inklaringspapieren zijn verre van volledig en uw vriend hier is geen onderdaan van de Keizer.’

‘Dat ontken ik.’

‘Het doet er niet toe wat u doet’ zei de Gevolmachtigde plotseling vrij kortaf. ‘De beambte die deze kaarten heeft ondertekend voor een bedrag van honderd kredieten heeft onder druk bekend en wij weten meer dan u denkt.’

‘Als u van mening bent, sir, dat de som die wij u verzochten te accepteren onvoldoende is met het oog op de risico’s dan…’

De Gevolmachtigde glimlachte. ‘In tegendeel. Meer dan voldoende.’ Hij schoof de bankbiljetten opzij. ‘Om terug te komen op het onderwerp: de Keizer zelf is zich voor u gaan interesseren. Bent u kortgeleden niet de gast van generaal Riose geweest? Bent u niet met opvallend gemak ontsnapt aan de greep van het leger? Bent u niet in het bezit van een klein fortuin aan bankbiljetten die worden gedekt door de bezittingen van Lord Brodrig? Om kort te zijn, bent u in feite niet een stel spionnen en gehuurde moordenaars die hier naar toe gestuurd zijn om… Maar kom, u kunt ons zelf wel vertellen waarom en wie u daarvoor betaalde!’

‘Wij ontzeggen een kleine Gevolmachtigde het recht ons van misdaden te beschuldigen’ zei Barr lichtelijk geïrriteerd. ‘Wij gaan.’

‘Nee, dat doet u niet.’ De Gevolmachtigde was opgestaan en zijn ogen bleken helemaal niet meer bijziend te zijn. ‘Op het ogenblik hoeft u nog geen vragen te beantwoorden. Dat bewaren we voor later. Bovendien ben ik geen Gevolmachtigde, maar Luitenant van de Imperiale Politie. U staat onder arrest!’ In zijn vuist hield hij een efficiënt glinsterende kernverstuiver geklemd. ‘Er bevinden zich belangrijkere personen dan u onder arrest’ zei hij glimlachend. ‘We zijn bezig met het opruimen van een wespennest.’

Devers snauwde en greep langzaam naar zijn eigen wapen. De luitenant glimlachte breeduit en drukte het contact in. De krachtstraal schoot met uiterste, dodelijke precisie in de richting van Devers’ borst, maar ketste af op zijn krachtschild, om verstrooid te worden als een vuurwerk van vonken.

Devers vuurde nu op zijn beurt. Het hoofd van de luitenant rolde van een tors die inmiddels in het niets verdwenen was en bleef glimlachend midden in een zonverlichte plek liggen.

Barr en Devers verdwenen door de achteruitgang.

‘Vlug. Terug naar het schip. Zo meteen wordt er alarm geslagen’ zei Devers schor. Hij begon heftig op gedempte toon te vloeken. ‘Weer een plan dat is mislukt. Je zou zweren dat we door de Ruimteduivel zelf worden dwarsgezeten!’ Buiten zagen zij grote menigten mensen die zich om de enorme televisors verdrongen, maar zij hadden nu geen tijd om te wachten en luisterden ook niet naar de brullende woorden die uit de luidsprekers gestoten werden.

Voordat ze de hangar indoken greep Barr een krant. Even later verdwenen zij met het schip door een geweldig gat dat ze in het dak hadden gebrand. Tien schepen van de verkeerspolitie snelden achter het vluchtende schip aan dat het door radiobakens aangegeven pad verliet en daarna alle bestaande snelheidsgrenzen scheen te overschrijden. Zij werden gevolgd door schepen van de Geheime Dienst die jacht maakten op een nauwkeurig omschreven schip met twee nauwkeurig omschreven moordenaars.

‘Let op!’ zei Devers en schakelde woedend over op de hyperruimte, tweeduizend mijl boven het oppervlak van Trantor. Voor Barr betekende de overgang zo dicht bij een planetaire massa bewusteloosheid; voor Devers een hevige aanval van pijn, maar lichtjaren verder was de ruimte boven hen weer helder.

‘Er bestaat geen Keizerlijk schip dat mij kan bijhouden’ zei Devers trots en vervolgde bitter: ‘maar we kunnen nergens heen vluchten. Wat kunnen we in ruimtesnaam doen?’

Barr bewoog zich onrustig op zijn rustbed. Het effect van de hyperruimte was nog niet helemaal uitgewerkt en al zijn spieren deden zeer. ‘Niemand hoeft meer iets te doen. Het is allemaal voorbij. Hier!’

Hij gaf Devers een exemplaar van de Imperial News en de koppen zeiden al genoeg.

‘Riose en Brodrig teruggeroepen en gearresteerd’ mompelde Devers. Hij keek Barr verbaasd aan. ‘Waarom?’

‘Dat staat er niet bij. Maar wat geeft dat? De oorlog met de Foundation is voorbij en Siwenna is in opstand gekomen. Lees het verhaal maar. We kunnen ergens een tussenlanding maken als we meer details willen weten. Als je er geen bezwaar tegen hebt, wil ik nu gaan slapen.’

En dat deed Barr.

Met sprinkhanensprongen die groter en groter werden, keerde de koopvaarder terug naar de Foundation.

10

DE OORLOG LOOPT TEN EINDE

Devers voelde zich bepaald onbehaaglijk en lichtelijk gebelgd. Hij had zijn onderscheiding in ontvangst genomen en stoïcijns de saaie toespraak – die er nu eenmaal bij hoorde – van de Burgemeester aangehoord. Daarmee eindigde zijn bijdrage tot de ceremonie, maar de etiquette eiste dat hij blijven zou.

De Siwenniaanse delegatie die werd aangevoerd door Ducem Barr, ondertekende het Verdrag dat was afgesloten en Siwenna werd de eerste provincie die overging van het politieke gezag van het Imperium naar het economische gezag van de Foundation.

Vijf buitgemaakte Imperiale schepen flitsen groot en massief over en vuurden donderende saluutschoten af.

Devers hoorde zijn naam roepen. Het was Forell; de man die twintig van zijn soort met de winst van een ochtend zou kunnen kopen, maar die hem nu met neerbuigende vriendelijkheid wenkte.

Hij betrad het terras waar een koele bries woei en maakte een buiging. Barr was er ook. ‘Devers,’ zei hij glimlachend, ‘je moet mij helpen. Ik word beschuldigd van bescheidenheid, een afschuwelijke en volslagen onnatuurlijke misdaad!’

‘Lord Barr beweert dat jullie reis naar Trantor niets had uit te staan met het terugroepen van Riose, Devers,’ zei Forell nadat hij zijn dikke sigaar uit zijn mond had genomen.

‘Inderdaad, sir. Het had er niets mee te maken,’ antwoordde Devers kort.

‘We hebben de Keizer nooit ontmoet. Volgens de berichten die wij op de terugweg oppikten, blijkt dat het een complot is geweest. Tijdens de rechtszitting werd de generaal van ondermijnende activiteiten beschuldigd.’

‘En was hij onschuldig?’

‘Riose?’ vroeg Barr. ‘Ja waarachtig was hij onschuldig. Brodrig was een verrader, maar ook hij heeft zich nooit schuldig gemaakt aan bepaalde dingen die tegen hem werden ingebracht. Het was een rechterlijke klucht; een noodzakelijke, voorspelbare en onvermijdelijke klucht.’

‘Een Psychohistorische noodzakelijkheid, bedoelt u, neem ik aan,’ sprak Forell lichtelijk ironisch en op de manier van iemand die dat begrip vaak hanteerde.

‘Inderdaad.’ Barr kreeg iets ernstigs over zich. ‘Het drong aanvankelijk niet tot mij door, maar toen het allemaal voorbij was en ik… nou ja… de antwoorden achter in het boek had gelezen, werd de hele zaak duidelijk voor mij. Wij weten nu dat de sociale achtergronden van het Imperium veroveringsoorlogen voor hen onmogelijk maken. Onder zwakke Keizers werd het rijk verscheurd door de onderlinge na-ijver van generaals die naar een troon streefden die de dood voor hen betekende. Onder sterke Keizers verviel het rijk tot een verlammende inactiviteit waar het desintegratieproces schijnbaar tijdelijk tot stilstand komt, maar dan ten koste van iedere vorm van groei.’

‘U ben niet erg duidelijk, Lord Barr’ bromde Forell door wolken sigarenrook.

Barr glimlachte. ‘Misschien. Dat heb je ervan als je niet in de Psychohistorie getraind bent. Woorden zijn slechte vervangers van mathematische formules. Maar kom, laat ik het anders stellen…’

Hij dacht even na. Forell leunde tegen de balustrade. Devers keek op naar de fluwelen nachthemel en vroeg zich af hoe het op Trantor zou zijn.

‘U en Devers en alle anderen’ begon Barr, ‘dachten dat men het Imperium zou kunnen verslaan indien men eerst een verwijdering teweeg zou kunnen brengen tussen de Keizer en zijn Generaal en u had gelijk voor zover het het principe van het zaaien van interne verdeeldheid betrof.

U vergiste zich evenwel toen u concludeerde dat deze verwijdering tot stand was gebracht door de handelingen van enkelingen – handelingen die waren geïnspireerd door het moment. U probeerde het met omkoperij en leugens. U deed een beroep op ambitie en angst, maar ondanks al uw pogingen bereikte u geen enkel resultaat. Integendeel. Na iedere poging stonden de zaken er minder gunstig voor u voor, maar dwars door al dit onrustige gekabbel van de kleine golfjes bewoog zich de vloedgolf van Seldon kalm maar onweerstaanbaar voorwaarts.’

Ducem Barr draaide zich om en keek over de balustrade naar de lichten van de feestvierende stad. ‘Er was een onzichtbare hand die ons allemaal verder duwde: de machtige generaal, de grote Keizer; mijn wereld en uw wereld – de onzichtbare hand van Hari Seldon. Hij wist dat een man als Riose moest falen. Hoe meer succes hij had hoe dichter hij bij de ondergang kwam.’

‘Ik kan niet zeggen dat u veel duidelijker bent geworden,’ zei Forell droog.

‘Een moment,’ zei Barr. ‘Bekijkt u de situatie eens. Het ligt voor de hand dat een zwakke generaal nooit een bedreiging voor ons had kunnen vormen. Een sterke generaal tijdens de regering van een zwakke keizer evenmin, want zo’n generaal zou zijn wapens op een veel vruchtbaarder doel hebben gericht. De gebeurtenissen van de laatste twee eeuwen hebben aangetoond dat driekwart van de keizers oorspronkelijk rebellerende generaals of onderkoningen zijn geweest.

Het blijkt dus dat alleen een combinatie van een sterke keizer en een sterke generaal een bedreiging voor de Foundation vormt; een sterke keizer kan niet zo gemakkelijk van zijn troon worden gestoten en een sterke generaal wordt dus gedwongen zijn aandacht naar buiten, buiten de grenzen te richten.

Maar wat houdt een keizer sterk? Wat maakte Cleon sterk? Dat is ook duidelijk. Hij was sterk omdat hij geen sterke onderdanen tolereert. Een hoveling die te rijk wordt of een generaal die te populair wordt is gevaarlijk.

Riose behaalde veel overwinningen en dat maakte Cleon wantrouwig. Had Riose een poging tot omkoperij afgeslagen? Erg verdacht. Daar stak vast iets anders achter, maar het had ook iets anders kunnen zijn. Riose was verdacht, alleen al omdat hij succes had en daarom waren onze pogingen eigenlijk overbodig en nogal futiel. Riose werd teruggeroepen, veroordeeld en terechtgesteld. De Foundation had opnieuw gewonnen.

Er is geen combinatie van gebeurtenissen denkbaar die niet tot de overwinning van de Foundation heeft geleid. Die overwinning was onvermijdelijk; wat Riose ook gedaan mocht hebben; wat wij ook gedaan zouden hebben.’

De magnaat van de Foundation knikte plechtig. ‘Zo! Maar wat zou er gebeurd zijn als de keizer en de generaal in een persoon verenigd waren geweest? Wat zou er dan gebeurd zijn? Die mogelijkheid hebt u niet ter sprake gebracht en daarom acht ik uw stelling nog niet bewezen.’

Barr haalde zijn schouders op. ‘Bewijzen kan ik niets. Om dat te doen weet ik te weinig van wiskunde af. Maar laat ik een beroep doen op uw gezonde verstand. In een Imperium waar iedere aristocraat, iedere sterke man, iedere struikrover een greep naar de macht kan doen – en de geschiedenis bewijst dat dit vaak is gebeurd – kan een keizer zich niet de luxe permitteren oorlogen te voeren aan de verre grenzen van zijn rijk.

Ik heb Riose dan ook gezegd dat de totale macht van het Keizerrijk niet in staat zou zijn de onzichtbare hand van Hari Seldon te ontwijken.’

‘Prachtig!’ Forell scheen buitengewoon in zijn schik. ‘U bedoelt dus dat het Imperium nooit meer een bedreiging voor ons zal vormen?’

‘Mij dunkt van niet,’ antwoordde Ducem Barr. ‘Volgens mij haalt Cleon het eind van het jaar niet en het ligt voor de hand dat de troonsopvolging de nodige onenigheid mee zal brengen en dat zou wel eens de laatste burgeroorlog van het Imperium kunnen betekenen.’

‘En dat betekent dat we geen vijanden meer zullen hebben,’ zei Forell.

Barr scheen in gedachten verzonken. ‘Er bestaat nog zoiets als een Tweede Foundation,’ zei hij tenslotte.

‘Aan de andere kant van de Galaxis? O, dat kan nog eeuwen duren.’

Devers draaide zich plotseling om en wierp Forell een duistere blik toe. ‘Misschien bestaan er wel binnenlandse vijanden,’ zei hij.

‘O ja?’ vroeg Forell koeltjes. ‘En wie zijn dat dan wel?’

‘Mensen bijvoorbeeld die de welvaart een beetje willen uitsmeren en die willen voorkomen dat het te veel uit handen blijft van hen die ervoor werken. Begrijpt u wat ik bedoel?’

De blik van minachting op het gezicht van Forell maakte langzaam plaats voor de boosheid die ook uit de blik van Devers sprak.

DEEL TWEE

HET MUILDIER

11

BRUID EN BRUIDEGOM

HET MUILDIER… Van het Muildier is minder bekend dan van welke andere figuur van enige betekenis in de geschiedenis van het Galactische Stelsel. Zijn ware naam is niet bekend. Over zijn jeugd bestaan slechts gissingen en omtrent de periode waaraan hij zijn faam te danken heeft, bestaan slechts berichten uit de mond van zijn tegenstanders en van zijn jonge bruid…

ENCYCLOPEDIA GALACTICA

Bayta’s eerste kennismaking met Haven was alles behalve spectaculair. Haar echtgenoot had de ster aangewezen – een saaie ster verloren in de lege ruimte aan de rand van de Galaxis – ver voorbij de laatste dungezaaide sterrenhopen waar verloren lichtpuntjes vaag en eenzaam schitterden. En zelfs in die omgeving maakte Haven een armoedige indruk.

Toran was zich er zeer wel van bewust dat de Rode Dwerg een alles behalve imposante omgeving was voor het begin van een huwelijksleven en er verscheen een verlegen uitdrukking op zijn gezicht. ‘Ik weet het, Bay. Dit is niet wat je noemt een prettige ruil vergeleken met de Foundation.’

‘Een afschuwelijke ruil, Toran. Ik had nooit met je moeten trouwen.’

Toen zijn gezicht even een gekwetste uitdrukking vertoonde, haastte zij zich er zo lief mogelijk aan toe te voegen: ‘Goed gekkerd. Trek maar een pruillip en werp me die gekwelde madonnablik van je toe. Je weet wel, die blik die je behoort te hebben vlak voordat je je hoofd op mijn schouders laat rusten en ik je haren vol statische elektriciteit streel. Je verwacht natuurlijk dat ik zal zeggen dat ik met jou overal gelukkig zal zijn, nietwaar? Geef het maar toe!’ Zij wees naar hem met haar vinger en zag kans hem snel terug te trekken voordat hij erin gebeten had.

‘Als ik mij overgeef en zeg dat je gelijk hebt, ga je dan het eten klaarmaken?’ vroeg hij.

Zij knikte tevreden. Hij bleef haar glimlachend aankijken.

Zij was niet wat je noemt een schoonheid – dat moest hij toegeven – zelfs al werd ze door iedereen nagekeken. Zij had donker glanzend haar en haar mond was een beetje te groot, maar haar prachtige wenkbrauwen scheidden een blank en ongerimpeld voorhoofd van de warmste mahoniekleurige ogen die hem ooit hadden toegelachen.

En achter een stevig gebouwde, stoer verdedigde façade waaruit een praktische onromantische koppige levenshouding sprak, bevond zich dat kleine plekje zachtheid dat nooit te voorschijn kwam als je er in probeerde te wroeten, maar dat alleen kon worden bereikt als je de weg wist – maar beslist niet liet merken dat je er naar zocht.

Toran stelde overigens geheel overbodig de instrumenten bij en besloot te relaxen. Hij had nog een interstellaire sprong en verscheidene millimicroparsecs voor de boeg voordat bijsturen met de hand nodig zou zijn en wierp een blik over zijn schouder naar de opslagruimte waar Bayta met allerlei blikjes aan het goochelen was. Er was heel wat zelfvoldaanheid in zijn houding ten aanzien van Bayta te bespeuren – die tevredenheid die iemand voelt die drie jaar op de rand van een minderwaardigheidscomplex heeft gebalanceerd.

Tenslotte was hij een provinciaal en niet alleen een provinciaal maar bovendien de zoon van een overgelopen Koopman. Bayta was afkomstig van de Foundation terwijl haar stamboom terug ging tot Mallow.

Dat hij haar naar Haven bracht, deze rotswereld met haar holensteden was al erg genoeg, maar nog erger was het feit dat ze geconfronteerd zou worden met de traditionele vijandigheid van de Koopman voor de Foundation, van de nomade voor de stadsbewoner.

Enfin – na het eten zouden ze de laatste sprong maken! De zon van Haven was een kwaadaardige rode gloed. De tweede planeet, een lichtvlek met wazige atmosferische rand waarvan de achterzijde in duisternis was gehuld. Bayta stond gebogen over de grote kijktafel met het lijnenspel waarin Haven II keurig stond aangegeven.

‘Ik wou dat ik je vader het eerst ontmoet had. Als hij mij niet aardig gaat vinden…’

‘Dan,’ zei Toran nuchter, ‘zou je het eerste knappe meisje zijn dat hem tot dat gevoel zou inspireren. Voordat hij zijn arm kwijtraakte en ophield met rondzwerven in de Galaxis was hij… Nou ja, als je het hem vraagt, zal hij je oren erover van je hoofd praten. Na verloop van tijd dacht ik dat hij het allemaal uit zijn duim zoog want hij vertelde nooit tweemaal het zelfde verhaal…’

Haven II kwam hun nu met grote snelheid tegemoet. Bij het vallen van de duisternis zagen ze een leigrijze binnenzee traag onder hen wegwentelen en uit het gezicht verdwijnen. Langs de kusten rees een ruw gebergte omhoog. Toran ving nog net even een glimp op van het oeverijs.

Het snelle vaart verminderen deed hem kreunen. ‘Is je ruimtepak goed afgesloten?’ vroeg hij.

Het ruimteschip landde knarsend op het open terrein vlak bij het punt waar de heuvels begonnen.

Moeizaam klommen ze naar buiten in de diepe duisternis van de buitengalactische nacht. Bayta hijgde van de plotselinge koude. Toran greep haar bij de elleboog en sleepte haar al rennend mee in de richting van het kunstlicht dat zij in de verte zagen branden. De wachters traden hun halverwege tegemoet. Nadat zij fluisterend een paar woorden met elkaar gewisseld hadden, werden ze meegenomen. Toen de rotspoort werd geopend en achter hen gesloten werd, verdween de koude. In het verwarmde interieur, verlicht door wandlampen gonsde het van de stemmen. Mannen keken op van hun werktafels en Toran haalde papieren te voorschijn. Nadat men daar een korte blik in had geworpen, werden ze verder gestuurd. ‘Pa schijnt er flink het mes in gezet te hebben. Meestal duurt het oponthoud hier ongeveer vijf uur!’ zei Toran.

‘Lieve hemel!’ riep Bayta toen ze buiten kwamen.

De holenstad lag fel verlicht voor hen – het leek het witte daglicht van een jonge zon, maar er was natuurlijk geen zon. Waar de lucht had moeten zijn, bevond zich een diffuse schittering en de atmosfeer was zwanger van plantengeuren.

‘Toran, wat prachtig!’ riep Bayta uit.

Toran grinnikte van plezier en opluchting. ‘Het is natuurlijk niet te vergelijken met wat ze op de Foundation hebben, maar het is de grootste stad op Haven II. Twintigduizend inwoners! Je zult ervan gaan houden. Helaas zijn er geen amusementspaleizen, maar daar staat tegenover dat er ook geen Geheime Politie is.’

‘O Torie! Het is net een speelgoedstad. Wit en roze en zo schoon!’

Samen keken ze naar de stad. De huizen waren voor het grootste deel niet meer dan twee verdiepingen hoog en gebouwd uit de dooraderde rots die in de omgeving gevonden werd. De torens die op de Foundation te zien waren ontbraken – ook de kolossale gemeenschapshuizen van de Oude Koninkrijken – maar wel de kleine afmetingen en het individuele karakter; een overblijfsel van persoonlijk initiatief in een Galaxis van uniformiteit.

Toran was plotseling een en al aandacht. ‘Bay, kijk, daar is pappa! Daar waar ik heen wijs, gekkerd! Zie je hem dan niet?’

Eindelijk zag Bayta hem. Ze had een vage impressie van een grote man, opgewonden wuivend met gespreide vingers. Een zware stem die rommelde als een onweer bereikte hen. Bayta volgde haar man terwijl hij over het kortgeknipte gras rende. Zij zag een kleinere man met grijs haar achter de robuuste eenarm staan.

‘Mijn vaders halfbroer,’ riep Toran over zijn schouder. ‘Die in de Foundation is geweest, weet je wel.’

Torans vader gaf een schreeuw van plezier. ‘Je hebt een slechte dag uitgekozen, jongen,’ zei hij tenslotte enigszins buiten adem.

‘Hoezo? O, omdat het Seldons verjaardag is, bedoelt u.’

‘Inderdaad. Ik heb een wagen moeten huren om hier te komen. Het openbare vervoer is volkomen ontwricht.’ Zijn blik was nu op Bayta gericht en liet haar niet meer los. ‘Ik heb een kristalbeeld van je – niet slecht, maar nu zie ik dat de man die het gemaakt heeft een amateur is!’ zei hij. Hij haalde een kleine transparante kubus uit zijn zak. Toen hij hem tegen het licht hield kwam binnenin het lachende gezichtje van een miniatuur Bayta tot leven.

‘O die!’ riep Bayta uit. ‘Hoe kon Toran u zo’n karikatuur sturen? Het verbaast mij dat u mij hebt willen ontmoeten!’

‘Werkelijk? Noem mij Fran. Ik houd niet van dat plechtige gedoe. Tot dusver heb ik gedacht dat mijn zoon niet snapte waar hij aan begonnen was, maar dat moet ik nu herzien.’

‘Hoe is de Ouwe tegenwoordig? Zit-ie nog steeds achter de wijven aan?’ vroeg Toran zachtjes aan zijn oom.

Randu glimlachte. ‘Als hij de kans krijgt, Toran. Als hij de kans krijgt. Soms zijn er ogenblikken waarop hij zich herinnert dat hij op zijn volgende verjaardag zestig wordt en dat maakt hem neerslachtig, maar dan onderdrukt hij die kwaje gedachte en wordt zichzelf weer. Hij is een Koopman van de oude stempel, weet je. Maar jij, Toran? Hoe kom jij aan die knappe vrouw?’

De jonge man begon te grinniken en gaf zijn oom een arm. ‘Dat is een verhaal van drie jaar dat ik niet in drie minuten kan vertellen oom,’ zei hij.

In de kleine huiskamer worstelde Bayta zich uit haar reiskostuum en schudde haar haar los.

‘Ik weet wat u wilt weten en ik zal u helpen,’ zei ze, terwijl ze ging zitten en haar benen over elkaar sloeg en de appreciërende blik van de grote gezonde man beantwoordde.

‘Leeftijd: vierentwintig, lengte 1.60, gewicht 132 pond, gespecialiseerde opleiding: geschiedenis’ vervolgde ze. Zij merkte op dat hij altijd zo ging staan dat zijn ontbrekende arm niet opviel.

‘Honderdvierendertig pond’ zei Fran en begon te lachen toen hij haar zag blozen. ‘Je kunt het gewicht van een vrouw altijd aflezen van haar bovenarm – als je voldoende ervaring hebt, natuurlijk,’ zei hij tot de anderen.

‘Wil je iets drinken, Bay?’

‘Onder andere’ zei Bayta en verliet samen met Fran het vertrek.

Toran bestudeerde de boekenplanken om te zien of er nieuwe aanwinsten bij waren.

Even later kwam Fran alleen terug. ‘Je vrouw komt straks’ zei hij. Hij liet zich zwaar in de grote stoel in de hoek van de kamer vallen en legde zijn stijve been op het bankje dat ervoor stond. De lach was van zijn rode gezicht verdwenen. Toran draaide zich om en keek hem aan.

‘Ik ben blij dat je weer thuis bent, jongen. Aardige vrouw heb je. Geen doetje’ zei hij.

‘Daarom ben ik met haar getrouwd,’ zei Toran.

‘Dat is een heel andere kwestie, jongen.’ Zijn blik versomberde. ‘Dom om je zo te binden. Dat heb ik nooit gedaan.’

‘Kom kom, Franssart. Hoe kun je jouw leven nou met het zijne vergelijken? Tot die noodlanding, zes jaar geleden, was je nooit ergens langer dan een paar dagen. En wie zou er nu nog zin in je hebben?’ zei Randu die in de hoek van de kamer stond.

‘Nou heel wat, ouwe grijsaard!’ riep de ander heftig.

‘Het is niet meer dan een formaliteit, papa,’ zei Toran tactvol. ‘En het heeft zijn voordelen.’

‘Ja, vooral voor de vrouw’ bromde Fran.

‘Ach, het is toch aan hem om daar over te beslissen,’ zei Randu. ‘Bovendien is het een oud gebruik op de Foundation.’

‘Foundationers vormen geen voorbeeld voor een eerlijke Koopman,’ gromde Fran.

‘Mijn vrouw is afkomstig uit de Foundation,’ zei Randu kalm terwijl hij van de een naar de ander blikte. ‘Ze is op weg hier naar toe,’ voegde hij er aan toe.

Na het eten nam het gesprek een algemene wending, opgefleurd door verhalen van Fran over vrouwen, bloedvergieten en winsten.

De kleine televisor stond zachtjes aan, maar niemand schonk aandacht aan het gefluisterde klassieke drama dat zich op het scherm ontrolde. Randu had zich op de lage bank geïnstalleerd en keek langs de langzaam verwaaiende rook van zijn lange pijp naar Bayta die geknield op het witte bontvel zat dat lang geleden na een handelsmissie was meegebracht en alleen bij speciale gelegenheden werd uitgespreid.

‘Je zei dat je geschiedenis had gestudeerd, is het niet?’ vroeg hij aan Bayta.

Bayta knikte. ‘Ik was de wanhoop van mijn leraren, maar alles bij elkaar heb ik toch wel iets geleerd.’

‘En een aanbeveling voor een studiebeurs gekregen, meer niet’ zei Toran.

‘En wat heb je geleerd?’ vroeg Randu vriendelijk.

‘Moet ik dat nu allemaal vertellen?’ riep het meisje lachend.

De oude man glimlachte. ‘Wat denk jij bijvoorbeeld van de Galactische situatie?’

‘Ik geloof dat er een Seldoncrisis op handen is en als dat niet het geval is, is het met het Seldonplan afgelopen.’

‘Nou nou, wat een manier om over Seldon te praten,’ mompelde Fran in zijn hoekje, maar niet luid genoeg om door iemand verstaan te worden.

Randu zoog bedachtzaam aan zijn pijp. ‘Werkelijk? Waarom zeg je dat? Ik was in mijn jonge jaren op de Foundation en ik hield er toen ook grootse dramatische ideeën op na, maar waarom denk je dat dat nu het geval is?’

Er verscheen een afwezige uitdrukking in Bayta‘s ogen. Zij groef met haar blote tenen in de witte vacht en liet haar kin op haar hand rusten. ’Nou… het komt mij voor dat de essentie van Seldons plan het scheppen van een betere wereld was. Beter dan de wereld van het oude Galactische Imperium. Die wereld viel drie eeuwen geleden uit elkaar toen Seldon de Foundation stichtte en als de geschiedenis de waarheid spreekt dan had dit een drievoudige oorzaak: inertie, despotisme en een verkeerde distributie van de voortbrengselen van het universum.’

Randu knikte langzaam. Toran keek met trotse lichtende ogen naar zijn vrouw terwijl Fran in zijn hoekje met zijn tong klapte en voorzichtig zijn glas volschonk.

‘Als het verhaal van Seldon waar is, voorzag hij door middel van zijn Psychohistorische wetten de totale ineenstorting van het Imperium. Bovendien voorspelde hij een periode van dertigduizend jaar barbarendom gevolgd door de geboorte van een Tweede Imperium waarin opnieuw orde en beschaving zouden heersen. Het doel van zijn levenswerk was het bespoedigen van deze wedergeboorte,’ zei Bayta.

‘En daarom richtte hij de twee Foundations op, geprezen zij zijn naam,’ bracht Fran bewogen naar voren.

‘Inderdaad. Daarom stichtte hij de twee Foundations,’ bevestigde Bayta.

‘Onze Foundation werd gevormd uit een groep geleerden van het stervende Imperium en was bedoeld om de wetenschap en de kennis van de mens tot nieuwe hoogten te brengen. De Foundation werd dusdanig gesitueerd en gepland dat er over duizend jaar een nieuwer en groter Imperium uit zou ontstaan.’

Bayta’s woorden werden gevolgd door een eerbiedig stilzwijgen.

‘Het is een oud verhaal,’ vervolgde het meisje zacht. ‘Jullie kennen het allemaal, maar ik dacht dat het goed zou zijn het opnieuw in grote trekken weer te geven. Vandaag wordt de geboorte van Seldon herdacht en hoewel ik van de Foundation afkomstig ben en jullie van Haven, vormt dat onze gemeenschappelijke band…’

Bayta stak bedachtzaam een sigaret op en keek afwezig naar het zachtgloeiende uiteinde.

‘De wetten der geschiedenis,’ vervolgde zij, ‘zijn even absoluut als de wetten der natuurkunde en als het aantal mogelijke misrekeningen hoger is, dan komt dat alleen maar doordat de geschiedenis met minder individuen te maken heeft dan de natuurkunde met atomen. Seldon voorspelde het optreden van een aantal crises. Iedere afzonderlijke crisis zou onze geschiedenis in een van te voren berekende koers sturen. Het zijn dus de crises die onze richting bepalen – en daarom moet er nu een crisis komen. Nu! Het is nu bijna honderd jaar geleden dat de laatste crisis zich voordeed en gedurende die eeuw hebben wij in de Foundation alle zonden van het Oude Imperium herhaald. Inertie! Onze heersende klasse kent maar een wet: geen verandering. Despotisme! Zij kent maar een gedragspatroon: geweld. Verkeerde distributie! Zij kent maar een verlangen: behouden wat men zich heeft toegeëigend.’

‘Terwijl de anderen honger lijden!’ brulde Fran plotseling en sloeg met zijn vuist op de leuning van zijn stoel. ‘Ik ben het roerend met je eens, meisje. Die ploerten die op hun geldzakken zitten, ruïneren de Foundation terwijl wij Kooplieden onze armoede op werelden als Haven trachten te verbergen. Het is als het werpen van vuil, als het spuwen in de baard van Seldon!’ Hij hief zijn arm omhoog. ‘Had ik mijn andere arm maar! Hadden ze indertijd maar naar mij geluisterd!’

‘Maak je niet zo druk, papa!’ zei Toran.

‘Maak je niet zo druk! Maak je niet zo druk!’ herhaalde zijn vader misprijzend. ‘We worden gedwongen om hier te leven en te sterven en jij zegt alleen maar: maak je niet zo druk!’

‘Onze moderne Lathan Devers’ zei Randu terwijl hij met zijn pijp naar Fran wees. ‘Devers stierf tachtig jaar geleden, in de slavenmijnen, samen met de overgrootvader van je man omdat het hem niet aan moed maar aan wijsheid ontbrak…’

‘Inderdaad en ik zou in zijn plaats hetzelfde gedaan hebben,’ zei Fran vloeiend. ‘Devers was de grootste Koopman in de geschiedenis – veel groter dan die opschepper Mallow die ze op de Foundation aanbidden!’

‘Ga verder meisje,’ zei Randu. ‘Ga verder want anders praat en tiert hij de hele nacht en de daarop volgende dag door.’

‘Er valt verder niet veel te zeggen’ zei het meisje somber. ‘Er moet een crisis komen, maar ik zou niet weten hoe ik die zou kunnen veroorzaken. De progressieve krachten van de Foundation worden op een verschrikkelijke manier onderdrukt. Misschien koesteren jullie Kooplieden wel de wens, maar jullie worden opgejaagd en vormen geen gesloten front. Als alle goedwillende krachten buiten en binnen de Foundation maar wilden samenwerken dan…’

Fran begon rauw en spottend te lachen. ‘Moet je luisteren naar wat zij zegt, Randu. Binnen en buiten de Foundation! Maar beste meid, er valt niets meer te verwachten van de kant van de Foundation. Een paar figuren zwaaien er met de zweep en de rest wordt geslagen – doodgeslagen. Er is in die hele rottige wereld niet genoeg lef om een goeie Koopman te vervangen.’

Bayta probeerde hem zwakjes en tevergeefs te weerleggen.

Toran boog zich naar haar toe en legde zijn hand over haar mond. ‘Luister papa, je hebt de Foundation nooit gezien. Je weet er niets van. Geloof mij, de ondergrondse beweging daar is dapper genoeg. Bayta was er lid van…’

‘Rustig jongen. Ik wil niemand beledigen. Er bestaat geen enkele reden om boos te worden.’ Fran scheen oprecht spijt van zijn uitval te hebben.

Toran ging woedend verder. ‘De moeilijkheid met jou is dat je een provinciale kijk op de dingen hebt. Jij denkt dat het feit, dat een paar honderdduizend Kooplieden zich als angstige dieren in de holen van een waardeloze planeet hebben verscholen, hen daarom een groot volk maakt. Goed, iedere belastinginner van de Foundation die hier komt, komt hier nooit meer vandaan, maar dat is een goedkoop soort heldhaftigheid. Wat zouden jullie doen als ze een vloot op jullie afstuurden?’

‘Opblazen,’ zei Fran scherp.

‘Om daarna zelf te worden opgeblazen. Ze overtreffen jullie in aantal, in bewapening, wat organisatie betreft en zodra de Foundation dat noodzakelijk acht, zullen jullie dat beseffen. Jullie kunnen beter medestanders gaan zoeken – zo mogelijk op de Foundation zelf!’

‘Randu,’ zei Fran en keek als een grote hulpeloze stier naar zijn broer.

Randu nam zijn pijp uit zijn mond. ‘De jongen heeft gelijk, Fran. Als je eerlijk naar je innerlijke stem luistert, zul je dat moeten toegeven, maar het zijn onplezierige gedachten en daarom probeer je ze met die luide stem van je te onderdrukken. Maar ze zijn er nog steeds. Luister Toran, laat me je vertellen waarom ik dit allemaal ter sprake heb gebracht.’

Hij blies in gedachten verzonken de rook voor zich uit, legde zijn pijp met de kop in de asbak, wachtte op de geluidloze flits en haalde hem er schoon uit. Daarna begon hij hem heel secuur met zijn pink opnieuw te vullen.

‘Je toespeling op de belangstelling van de Foundation in ons doen en laten is gegrond, Toran. Ze hebben ons onlangs twee bezoeken gebracht – belastingaangelegenheden natuurlijk. Het verontrustende is dat de tweede bezoeker werd vergezeld van een lichte kruiser. Zij landde in Gleiar City en zijn natuurlijk nooit meer vertrokken. Maar er zullen anderen komen. Je vader weet dat, Toran.

Kijk nou eens naar die koppige ruziezoeker. Hij weet dat Haven in moeilijkheden is; dat we hulpeloos zijn, maar hij blijft zijn loze bedreigingen herhalen. Maar zodra hij is uitgeraasd en zijn zegje gezegd heeft, kan hij net zo redelijk zijn als wie ook.’

‘Als wie ook?’ vroeg Bayta.

Hij glimlachte haar toe. ‘Wij hebben een klein groepje gevormd, Bayta hier, in deze stad. We hebben nog niets ondernomen. We hebben niet eens contact met andere steden opgenomen, maar het is een begin.’

‘Een begin waarvan?’

Randu schudde het hoofd. ‘Dat weten we nog niet. Wij wachten op een wonder. Wij zijn – net als jij – tot de conclusie gekomen dat er een Seldoncrisis op handen is.’ Hij hief zijn handen ten hemel. ‘Het Galactische Stelsel is vol splinters en scherven van het ineengestorte Imperium. De generaals verzamelen zich. Hoe lang denk je dat het zal duren tot een van hen het heft in handen neemt?’

Bayta dacht na en schudde zo vastberaden het hoofd dat haar lange haar over haar schouders zwiepte. ‘Onmogelijk. Ieder van die generaals weet dat het zelfmoord zou betekenen om de Foundation aan te vallen. Bel Riose van het oude Imperium was ze stuk voor stuk de baas, maar ondanks het feit dat hij de hele macht van het Keizerrijk tegen hen inzette, kon hij het niet winnen van het Seldon Plan.’

‘En als wij hen eens aanspoorden?’

‘Aanspoorden tot wat? Om in een atoomoven te springen? Hoe zou je dat willen doen?’

‘Ik bedoel die nieuweling – de laatste jaren is er sprake van een vreemde man, die Het Muildier wordt genoemd.’

‘Het Muildier?’ Bayta dacht na. ‘Heb jij ooit van Het Muildier gehoord, Torie?’

Toran schudde ontkennend het hoofd. ‘Wat is er dan met hem?’ vroeg Bayta.

‘Dat weet ik niet, maar men zegt dat hij overwinningen behaalt op een onvoorstelbare overmacht. Die geruchten zijn misschien overdreven, maar het zou interessant zijn om kennis met hem te maken. Niet iedereen gelooft in Hari Seldon en zijn Psychohistorische wetten. We zouden dat gebrek aan geloof kunnen aanwakkeren. Misschien valt hij dan wel aan.’

‘Ja en dan zou de Foundation winnen.’

‘Ja, maar misschien niet zo gemakkelijk. Er zou een crisis kunnen ontstaan en daar zouden we gebruik van kunnen maken om een compromis met de despoten van de Foundation te forceren. In het ongunstigste geval zouden ze ons lang genoeg kunnen vergeten om ons in staat te stellen verdere plannen te beramen.’

‘Wat denk jij ervan, Torie?’

Toran glimlachte vaag en plukte aan een losse bruine krul die over zijn ene oog hing. ‘Het lijkt mij niet zo gek zoals hij het voorstelt, maar wie is Het Muildier? Wat weet jij eigenlijk van hem, Randu?’

‘Nog niets. Daar zouden we jou voor kunnen gebruiken, Toran. En je vrouw – als ze dat tenminste wil. Je vader en ik hebben erover gesproken. We hebben alles uitvoerig onder de loep genomen.’

‘Hoezo Randu? Wat wil je dat we doen?’ De jonge man wierp een snelle nieuwsgierige blik op zijn vrouw.

‘Zijn jullie al op huwelijksreis geweest?’

‘Nou… ja… als je de tocht van de Foundation hier naar toe een huwelijksreis wilt noemen.’

‘Wat zouden jullie denken van een prettigere huwelijksreis naar Kalgan? Daar zijn subtropische stranden. Je kunt er aan watersport doen, op vogels jagen – een fantastisch vakantieoord. Niet ver hier vandaan – ongeveer zevenduizend parsecs.’

‘Wat is er dan met Kalgan?’

‘Daar is Het Muildier? Dat wil zeggen… op z’n minst zijn zijn mannen daar. Het Muildier heeft een maand geleden Kalgan zonder slag of stoot veroverd hoewel de Opperste Krijgsheer van Kalgan had gedreigd de planeet eerder tot ionenstof te reduceren dan te capituleren.’

‘En waar is die Opperste Krijgsheer op het ogenblik?’

‘Nergens,’ antwoordde Randu schouderophalend. ‘Wat denken jullie ervan?’

‘Maar wat moeten we dan doen?’

‘Dat weet ik niet. Fran en ik zijn oud en “provinciaals”. Dat geldt trouwens voor alle Kooplieden van Haven. Onze handel is sterk aan beperkingen gebonden en wij zijn niet meer de Vrijbuiters van het Galactische Stelsel die we geweest zijn. Hou je mond, Fran! Maar jullie kennen de Galaxis. En Bayta heeft een echt Foundationaccent. We willen alleen maar dat jullie zoveel mogelijk te weten komen. Als je contact zou kunnen maken… maar ja, zoveel mogen we niet van jullie verwachten. Ik stel voor dat jullie er eens over nadenken. Zo nodig mogen jullie met onze hele groep kennismaken… dat wil zeggen niet eerder dan de volgende week. Jullie moeten eerst een beetje op adem komen.’

Er volgde een kort stilzwijgen. ‘Wie wil er – behalve ik zelf – nog iets drinken?’ brulde Fran tenslotte.

12

KAPITEIN EN BURGEMEESTER

Kapitein Han Pritcher was niet gewend aan een luxueuze omgeving en bepaald niet onder de indruk. Over het algemeen was hij afkerig van zelfbeschouwing, filosofie en metafysica voor zover deze niet onmiddellijk betrekking op zijn werk hadden.

Zijn werk bestond in hoofdzaak uit wat het Departement van Oorlog de ‘Inlichtingendienst’ wenste te noemen, maar wat normaal als ‘spionage’! werd betiteld.

Maar nu, gezeten in de luxueus ingerichte wachtkamer van de Burgemeester, richtten zijn gedachten zich ondanks zichzelf, op hemzelf.

Herhaaldelijk had men, buiten hem om, mannen van geringer formaat bevorderd. Hij had een niet-aflatende reeks reprimandes in ontvangst moeten nemen, maar hij had zich koppig weten te handhaven in de vaste overtuiging dat zijn verdiensten alsnog zouden worden erkend.

En daar zat hij nu – bewaakt door vijf eerbiedige soldaten en waarschijnlijk in afwachting van een berechting voor de krijgsraad, in de wachtkamer van de Burgemeester.

De zware marmeren deuren rolden geluidloos open en onthulden een interieur voorzien van met satijn beklede muren, een rood plastic vloerbedekking en twee andere, met metaal ingelegde marmeren deuren. Twee ambtenaren, gekleed in de strakke uniformen van twee eeuwen her stapten naar buiten.

‘Een audiëntie verleend aan kapitein Han Pritcher van de Geheime Dienst!’ Toen de kapitein opstond, traden zij plechtig buigend terug en bleven bij de buitenste deur staan terwijl hij alleen naar binnen ging.

Achter een grote schrijftafel in de merkwaardig eenvoudig ingerichte kamer zat een kleine man die bijna verloren ging in de geweldige omvang van het vertrek.

Burgemeester Indbur – de derde opeenvolgende burgemeester die deze naam droeg – was de kleinzoon van de eerste Indbur die een bruut maar capabel man was geweest en die de eerstgenoemde eigenschap op een spectaculaire manier had gedemonstreerd door naar de macht te grijpen en de laatste eigenschap door de vaardigheid waarmee hij een eind had gemaakt aan de laatste restanten van een vrij verkiezingssysteem en de nog grotere vaardigheid waarmee hij een betrekkelijk vredig bewind had gevoerd.

Burgemeester Indbur was bovendien de zoon van de tweede Indbur, de eerste burgemeester van de Foundation die zijn positie door middel van het erfrecht had verkregen en die – omdat hij alleen maar een bruut was – niet meer dan de helft van zijn vader vertegenwoordigde.

Burgemeester Indbur was dus de derde burgemeester die deze naam droeg en de tweede die deze titel had geërfd en hij was de minste van de drie omdat hij noch bruut noch capabel was. In feite was hij niet meer dan een voortreffelijke boekhouder die op de verkeerde plaats terecht was gekomen.

Indbur de Derde was voor iedereen behalve voor zichzelf een merkwaardige combinatie van tweedehands eigenschappen. Voor hem betekende een overdreven neiging tot rangschikken ‘Het Systeem’, maar dit kwam in feite neer op een onvermoeibare, koortsachtige belangstelling voor de onbelangrijkste facetten van alledaagse bureaucratische problemen. Met dat al verspilde hij geen geld, doodde nooit een mens en had over het algemeen met iedereen het beste voor.

Zo kapitein Pritcher met deze gedachten speelde terwijl hij onderdanig voor het grote bureau stond, dan lieten zijn strakke houterige gelaatstrekken daar niets van blijken. Hij kuchte niet, noch schuifelde hij met zijn voeten toen de burgemeester zijn magere gezicht naar hem ophief en de pen neerlegde waarmee hij vlijtig aantekeningen had zitten maken.

Burgemeester Indbur vouwde zijn handen voorzichtig voor zich op het bureau en vermeed daarbij de keurig daarop gerangschikte voorwerpen te verstoren.

‘Kapitein Han Pritcher van de Inlichtingendienst?’ vroeg hij.

Gehoorzamend aan het protocol boog kapitein Pritcher zijn knie totdat deze bijna de grond raakte en liet zijn hoofd op zijn borst zakken.

‘Sta op kapitein Pritcher!’

‘Ik heb u hier laten komen, kapitein Pritcher’ begon de Burgemeester op warme sympathiserende toon, ‘in verband met bepaalde disciplinaire maatregelen die uw meerderen tegen u hebben ondernomen. De papieren die daarop betrekking hebben, zijn onder mijn aandacht gebracht en daar iedere gebeurtenis in de Foundation mij interesseert, heb ik nadere gegevens omtrent uw geval opgevraagd. Ik hoop dat u dat niet verbaast.’

‘Nee Excellentie. Uw rechtvaardigheid is spreekwoordelijk,’ antwoordde Pritcher zonder enige emotie.

‘O ja? Werkelijk?’ Indbur scheen hierdoor aangenaam verrast, maar de gekleurde contactlenzen die hij droeg, gaven zijn blik iets droog en hards. Hij spreidde zorgvuldig een aantal folders voor zich op zijn schrijftafel uit. De perkamenten bladen kraakten terwijl hij ze omsloeg en toen hij begon te spreken volgde hij met zijn vinger het geschrevene.

‘Ik heb hier een volledig rapport omtrent u, Kapitein,’ zei hij. ‘U bent 43 en u bent zeventien jaar officier bij de Strijdkrachten geweest. U bent geboren op Loris uit Anacreoonse ouders, leed niet aan ernstige kinderziekten, een aanval van myo… nou ja, dat is niet belangrijk… opleiding… pre-militair op de Academie voor Wetenschappen, speciale opleiding… hypermotoren… academisch niveau… hmmm… gefeliciteerd… werd bij de Krijgsmacht aangesteld als onderofficier op de honderdtweede dag van het 293e jaar van het Foundation Tijdperk.’

Terwijl hij de tweede folder opende, keek hij even op.

‘U ziet het, in mijn administratie wordt niets aan het toeval overgelaten. Orde! Systematische orde!’ zei hij.

Hij bracht een paars, geparfumeerd geleiballetje naar zijn mond. Het was zijn enige zonde waar hij zich aan overgaf. Op zijn schrijftafel ontbrak de bijna onmisbare atoomflitser voor het vernietigen van verbruikte tabaksartikelen. De Burgemeester rookte nooit.

De mensen die hem bezochten trouwens ook niet.

De stem van de Burgemeester dreunde automatisch verder en werd alleen af en toe onderbroken door gefluisterde, zinloze lofuitingen of aanmerkingen.

Toen hij klaar was legde hij de folders weer keurig op een stapeltje.

‘Een ongebruikelijk rapport, Kapitein,’ zei hij opgewekt. ‘Het schijnt dat u over uitgesproken capaciteiten beschikt en ook op uw diensten schijnt niets aan te merken te zijn. Ik heb gezien dat u tweemaal gewond bent geraakt en dat men u de Orde van Verdienste heeft uitgereikt voor betoonde dapperheid die uw plichten verre overschreed. Dat zijn feiten die beslist niet onderschat moeten worden.’

Er was beslist geen verzachting te bespeuren in Pritchers houterige trekken.

Hij bleef stijf in de houding staan. Het protocol eiste dat een onderdaan aan wie door de Burgemeester audiëntie werd verleend, niet ging zitten iets dat nodeloos werd onderstreept door het feit dat er zich maar een stoel in het vertrek bevond – de stoel waar de Burgemeester op gezeten was.

Het protocol eiste bovendien dat er geen verklaringen werden afgelegd anders dan als antwoord op een gestelde vraag.

De Burgemeester keek de soldaat indringend aan. Zijn stem klonk afgemeten en zwaar. ‘Helaas bent u de laatste tien jaar niet bevorderd en uw meerderen maken keer op keer gewag van uw koppige houding. Men zegt dat u zich aan chronische ongehoorzaamheid schuldig maakt, dat u niet in staat blijkt de juiste houding ten aanzien van uw meerderen te vinden, dat u er geen prijs op schijnt te stellen een wrijvingsloze relatie met uw collega’s te onderhouden en dat u bovendien een onverbeterlijke querulant bent Welke verklaring hebt u daarvoor, kapitein?’

‘Ik doe alleen wat mij het juiste lijkt, Excellentie. Mijn daden in dienst van de Staat en de verwondingen die ik daarbij heb opgelopen, getuigen ervan dat wat ik als juist beschouw ook in het belang van de Staat is.’

‘Een soldateske uitspraak, Kapitein, maar gebaseerd op een gevaarlijke theorie. Maar daarover later. U wordt ervan beschuldigd driemaal een opdracht geweigerd te hebben ondanks het feit dat het bevel was ondertekend door mijn officiële afgevaardigden. Wat hebt u daarop te zeggen?’

‘Excellentie, de opdracht was onbelangrijk in een tijd waarin zaken van de allereerste orde werden genegeerd.’

‘Zo. En wie zegt u dat de zaken waarover u spreekt van het allergrootste belang waren? En als zij dat zijn – wie zegt u dan dat zij worden genegeerd?’

‘Excellentie, het was volkomen duidelijk voor mij. Mijn ervaring en kennis van zaken – die door mijn meerderen worden erkend – maakten mij dat duidelijk.’

‘Maar mijn waarde Kapitein, bent u dan blind? Begrijpt u dan niet dat u door uzelf het recht aan te matigen het beleid van de Inlichtingendienst te bepalen, de plichten van uw meerderen ondermijnt?’

‘Plichten heb ik alleen ten aanzien van de Staat, Excellentie.’

‘Een drogreden, Kapitein. Uw meerdere heeft een meerdere en de meerdere daarvan ben ikzelf en ik ben de Staat. Maar kom, u zult geen reden hebben om u over onrechtvaardigheid mijnerzijds te beklagen. Vertelt u mij in uw eigen woorden de aard van de ongehoorzaamheid die dit alles heeft veroorzaakt.’

‘Excellentie, mijn plicht betrekt zich in de allereerste plaats tot de Staat en strekt zich niet uit tot het leiden van het leven van een gepensioneerde koopman op de planeet Kalgan. Mijn instructies omvatten het leiden van de acties van de Foundation op deze planeet, het perfectioneren van een organisatie die tot doel had het controleren van de Opperste Krijgsheer van Kalgan – vooral wat betreft zijn buitenlandse beleid.’

‘Daarvan ben ik op de hoogte. Ga voort!’

‘Excellentie, in mijn rapporten heb ik voortdurend gewezen op de strategische posities van Kalgan en de systemen die het onder zijn beheer heeft. Ik wees op de ambities van de Opperste Krijgsheer, zijn hulpbronnen, zijn vastbeslotenheid om zijn gebied uit te breiden en zijn – in de grond welwillende, of misschien neutrale houding ten aanzien van de Foundation.’

‘Ik heb deze rapporten uitvoerig bestudeerd. Ga verder!’

‘Excellentie, twee maanden geleden keerde ik terug. Er was toen geen enkele aanwijzing voor dreigend oorlogsgevaar. Een maand geleden heeft een onbekende avonturier de planeet zonder slag of stoot veroverd. De man die eens de Opperste Krijgsheer van Kalgan was, schijnt niet meer in leven te zijn. Er wordt niet gesproken over verraad. Nee, men spreekt alleen van de macht en genialiteit van deze vreemde condottiere – dit “Muildier”.’

‘Van wie, zeg je?’ De Burgemeester boog zich naar de Kapitein.

‘Hij staat bekend als Het Muildier, Excellentie. Er is weinig over hem bekend, maar uit allerlei geruchten omtrent hem heb ik het meest waarschijnlijke weten te distilleren. Hij schijnt iemand van lage komaf te zijn. Zijn vader is onbekend. Zijn moeder stierf toen hij geboren werd en hij groeide op als vagebond. Zijn opleiding kreeg hij op zwerversplaneten in de achterbuurten van de Ruimte. Hij heeft geen andere naam dan Het Muildier, een naam waarvan men zegt dat hij door de drager ervan zelf werd gekozen en waarmee zijn enorme kracht en koppigheid zou worden uitgedrukt.’

‘Laten we het niet over zijn fysieke kracht hebben, Kapitein. Hoe groot is zijn militaire kracht?’

‘Men spreekt van een enorme vloot, maar dat kan zijn veroorzaakt door de vreemde val van Kalgan. Het gebied dat hij beheerst is niet groot, maar de precieze omvang ervan kan niet met zekerheid worden vastgesteld. Hoe het ook zij, er moet een onderzoek naar deze man worden ingesteld.’

‘Hmm. Zo zo!’ De Burgemeester verzonk in gedachten, trok met vierentwintig strepen van zijn pen zes hexagonaal gerangschikte vierkanten. Daarna vouwde hij het papier waarop hij dit had getekend keurig in drieën en wierp het in de gleuf van de kernprullenmand waar het geruisloos en keurig werd vernietigd.

‘Vertelt u mij eens, Kapitein. Wat is eigenlijk het alternatief? U hebt mij verteld wat er volgens u onderzocht moest worden. Maar wat was het dat u bevolen werd te onderzoeken?’

‘Het schijnt, Excellentie dat er ergens een hol in de ruimte bestaat dat weigert belasting te betalen.’

‘Zo. En is dat alles? U schijnt niet te weten of men heeft u niet verteld dat de mannen die hun belasting niet betalen afstammelingen zijn van de zogenaamde Vrije Kooplieden uit onze vroege geschiedenis – anarchisten, rebellen en sociale maniakken die voorouders afkomstig van de Foundation zouden hebben bezeten, maar de spot drijven met onze cultuur. U schijnt niet te weten of men heeft u niet verteld dat dit hol in de ruimte niet uit een hol maar uit vele holen bestaat; holen die met elkaar samenwerken en met alle criminele elementen die nog vrij rondlopen in het gebied dat door de Foundation wordt beheerst. Zelfs hier, Kapitein. Zelfs hier!’

De heftigheid van de Burgemeester verdween even plotseling als hij was op getreden. ‘Wist u dat niet, Kapitein?’

‘Men heeft mij dit alles verteld, Excellentie, maar als onderdaan van de Staat moet ik die Staat zo trouw mogelijk dienen en dat doe ik door de Waarheid te dienen. Wat ook de politieke implicaties van dit droesem van de oude Kooplieden mogen zijn – het zijn de Opperste Krijgsheren die zich de splinters en brokstukken van het oude Imperium toe-eigenden, die de macht hebben. De Kooplieden zelf hebben wapens noch hulpbronnen. Zij vormen niet eens een eenheid. Ik ben geen Ontvanger van de Belastingen die men om een boodschap kan sturen.’

‘Kapitein Pritcher u bent soldaat en u denkt in termen van kanonnen. Ik raad u aan voorzichtig te zijn. Mijn spreekwoordelijke rechtvaardigheid moet niet worden aangezien voor zwakheid. Ik heb reeds aangetoond dat de generaals van het Imperiale Tijdperk en de Opperste Krijgsheren van nu beiden even machteloos waren en zijn ten aanzien van de Foundation. Seldons wetenschap die de loop van de geschiedenis van de Foundation voorspelde is niet, zoals u schijnt te geloven, gebaseerd op individueel heldendom, maar op de sociale en economische trend van de geschiedenis. Bovendien hebben we al eerder een crisis overleefd nietwaar?’

‘Inderdaad, Excellentie, dat hebben we. Helaas was Seldon zelf de enige die zijn wetenschap begreep. Wij kunnen alleen terugvallen op “geloof”. Men heeft mij geleerd dat de Foundation tijdens de eerste drie crises werd geleid door wijze mannen die de gang van zaken van tevoren konden overzien en daarom de juiste maatregelen wisten te nemen. Als dat niet het geval is – wat dan?’

‘Jawel Kapitein, maar u hebt het niet over de vierde crisis. We bezaten toen geen leiders die waard waren deze naam te dragen en werden bedreigd door zeer intelligente tegenstanders voorzien van de allerkrachtigste wapens. Toch wonnen wij omdat de loop der geschiedenis niet kon worden veranderd.’

‘Dat is waar, Excellentie, maar deze onvermijdelijkheid van de geschiedenis openbaarde zich pas nadat wij een jaar lang wanhopig hadden gevochten en onze onvermijdelijke overwinning kwam pas tot stand nadat we vijfhonderd schepen en een half miljoen mannen hadden verloren. Geloof mij, Excellentie, het Plan van Seldon helpt alleen hen die zichzelf weten te helpen.’

Burgemeester Idbur fronste zijn wenkbrauwen en scheen plotseling zijn geduld te verliezen. Misschien was het wel verkeerd om al te welwillend te zijn; misschien werd dat wel opgevat als een toestemming om tot in het oneindige te blijven redeneren.

‘Desalniettemin, Kapitein, garandeert Seldon de overwinning op de Opperste Krijgsheren en wij mogen ons in deze drukke tijden niet door andere zaken laten afleiden. Die Kooplieden waar u over sprak zijn afstammelingen van de Foundation en een oorlog met hen zou burgeroorlog betekenen. Seldon heeft daar geen rekening mee gehouden omdat zowel zij als wij tot de Foundation behoren. U hebt uw bevelen ontvangen!’

‘Excellentie…’

‘Men heeft u geen vraag gesteld. Kapitein. U hebt uw bevelen ontvangen en die bevelen zult u gehoorzamen. Daden of woorden die strijdig zijn met deze bevelen zullen worden opgevat als verraad. U kunt gaan!’

Kapitein Han Pritcher boog opnieuw de knie en verliet daarna langzaam achterwaarts lopend het vertrek.

Burgemeester Indbur, de derde die deze naam droeg en de tweede burgemeester van de Foundation die deze titel zou erven, hervond zijn evenwicht en nam een tweede blad papier uit het stapeltje dat naast hem lag.

Het was een rapport over bezuinigingen, verband houdend met het reduceren van de hoeveelheid metaalschuim in de zomen van politie-uniformen.

Burgemeester Indbur streepte een overbodige komma weg, corrigeerde een spelfout, maakte drie aantekeningen in de kantlijn en legde het blad papier op de stapel aan zijn rechterzijde. Daarna nam hij een nieuw blad van het stapeltje aan zijn linkerzijde…

Toen hij terug in de kazerne kwam vond kapitein Han Pritcher een aan hem gerichte persoonlijke capsule met bevelen die rood waren onderstreept en voorzien van een stempel ‘Dringend’ en ondertekend met de woorden: ‘IK’ de Burgemeester.

Het was een bevel voor Kapitein Pritcher zich onmiddellijk naar de opstandige planeet Haven te begeven.

Kapitein Pritcher zette evenwel kalm koers naar de planeet Kalgan.

13

LUITENANT EN CLOWN

Zo de verovering van Kalgan door de legers van Het Muildier over een afstand van zevenduizend parsecs een nagalm veroorzaakte die de nieuwsgierigheid van een oude Koopman, de bezorgdheid van een koppige Kapitein en de ergernis van een pietluttige Burgemeester opwekte – op Kalgan zelf, had de gebeurtenis nauwelijks iets teweeggebracht en zeker niemand opgewonden. Men zegt dat de geschiedenis leert dat afstand in tijd zowel als ruimte een scherpe kijk op een gebeurtenis geeft, maar men vertelt er niet bij dat die les meestal niet wordt geleerd.

Kalgan was… Kalgan. Van alle werelden in deze sector van het Galactische Stelsel was Kalgan de enige planeet waarop men niet wist dat het Imperium ten onder was gegaan, dat de Stannells niet langer aan de macht waren en dat er niet langer vrede heerste.

Kalgan was een luxeplaneet. Terwijl het bouwwerk der mensheid ineenstortte, behield het zijn integriteit als amusementsproducent, als koper van goud en verkoper van ontspanning.

Het ontsnapte aan de meer wrede wisselvalligheden van het lot want welke veroveraar zou een wereld willen vernietigen of zelfs maar ernstig beschadigen die tot barstens toe gevuld was met baar geld waarmee het zijn immuniteit kon afkopen.

Toch was zelfs Kalgan tenslotte het hoofdkwartier van een Opperste Krijgsheer geworden en had het in overeenstemming met de eisen die een oorlog stelt iets van zijn zachtheid verloren.

Zijn getemde oerwouden, de lichtelijk gemodelleerde kusten, zijn schel uitbundig gebouwde steden weerkaatsten de voetstappen der geïmporteerde huurlingen en geronselde burgers. De planeten die tot zijn gebied behoorde had men bewapend en voor het eerst in zijn geschiedenis had men geld gebruikt voor oorlogsschepen en niet voor omkoopdoeleinden. De nieuwe heerser bewees dat hij vastbesloten was zijn bezit te verdedigen en te nemen wat aan anderen toebehoorde.

En toch… toch had een onbekende met een belachelijke bijnaam, hem zonder slag of stoot alles ontnomen.

Op Kalgan was alles weer bij het oude. Geüniformeerde burgers haastten zich het oude leventje weer op te nemen, terwijl de vreemde huurlingen zich zonder moeite oplosten in de nieuwe troepen die waren neergestreken.

Zoals altijd werden er jachtpartijen georganiseerd op het gefokte wild dat de oerwouden bevolkte – jachtpartijen die evenals de jacht op de Grote Vogels, nooit mensenlevens eisten.

In de steden zochten de Escapisten van het Galactische Stelsel naar vermaak dat in overeenstemming was met de inhoud van hun beurs en dat varieerde van de etherische luchtkastelen vol spektakel en fantasie die hun poorten openden voor het rinkelen van een halve kredietmunt tot de niet nader aangegeven oorden van plezier die alleen aan de zeer rijken bekend waren.

Toran en Bayta voegden zich onopgemerkt bij deze grote stroom. Hun schip werd ingeklaard in de grote gemeenschappelijke hangar gelegen op het Oostelijke schiereiland en daalde toen af tot de Binnenzee, een middenstandsoord waar de genoegens respectabel en legaal waren.

Bayta droeg een zonnebril en een dun wit gewaad. Zij omklemde haar knieën met haar goudbruine armen en staarde afwezig naar het lichaam van haar echtgenoot dat bijna trillend in de witte schittering van het heerlijke zonlicht lag uitgestrekt.

‘Je moet het niet overdrijven,’ had ze aanvankelijk gezegd, want Toran was afkomstig van een stervende rode ster. Ondanks drie jaar Foundation was zonlicht nog steeds een luxe voor hem en de laatste vier dagen had zijn huid – van te voren behandeld tegen straling – geen andere kleding gevoeld dan een paar korte shorts.

Bayta vleide zich in het zand tegen hem aan. Torans stem klonk somber toen hij opkeek naar het ontspannen gezicht van zijn bruid. ‘Ik geef toe dat we niet veel bereikt hebben. Waar zou hij zijn? Wie is hij? Er wordt op deze waanzinnige wereld met geen woord over hem gerept. Misschien bestaat hij helemaal niet,’ fluisterde hij.

‘O ja. Hij bestaat,’ sprak Bayta met nauwelijks bewegende lippen. ‘Hij is alleen maar slim. En je oom heeft gelijk. Hij is een man die wij heel goed zouden kunnen gebruiken – als we nog tijd genoeg hebben.’

Er volgde een kort stilzwijgen. ‘Weet je wat ik gedaan heb, Bay? Ik heb mij een beetje aan mijn dagdromen overgegeven. Alles wordt dan heel duidelijk’ fluisterde Toran tenslotte. ‘Herinner jij je nog wat dr. Amann op de Universiteit zei: de Foundation kan nooit verliezen. Maar dat betekent dat de leiders niet kunnen verliezen. Begon de geschiedenis van de Foundation niet toen Salvor Hardin de Encyclopedisten eruit trapte en de eerste Burgemeester van de planeet Terminus werd? En deed de eeuw daarop Hober Mallow niet op dezelfde drastische wijze een greep naar de macht? Dat was de tweede maal dat de leiders werden verslagen. Waarom zouden wij het niet kunnen?’

‘Het is het oudste argument dat in de boeken wordt gebruikt, Torie. Wat zonde van de mooie dagdromen.’

‘Werkelijk? Denk eens na. Wat is Haven? Is Haven niet een deel van de Foundation? Als wij aan de macht komen is het nog steeds de Foundation die wint en alleen maar de huidige machthebbers die verliezen.’

‘Er bestaat een hemelsbreed verschil tussen “we kunnen” en “we willen”. Je kletst maar wat!’

Toran keek gekwetst. ‘Onzin Bay. Je hebt alleen maar last van een van je sombere buien. Waarom bederf je mijn plezier? Kom, ik kan beter wat gaan slapen.’

Maar Bayta strekte haar hals en begon onverwacht te giechelen. Daarna zette zij haar bril af en tuurde met haar hand boven haar ogen over het strand.

Toran keek op, draaide zich half om en volgde haar voorbeeld.

Bayta scheen naar een spichtige figuur te kijken die op zijn handen liep om een toevallig bijeengelopen menigte te amuseren. Zeker zo’n acrobatische strandbedelaar die zijn soepele gewrichten gebruikte om een paar geldstukken te bemachtigen.

Een strandwacht gebaarde dat hij moest doorlopen. Met een verbazingwekkende handigheid bracht de bedelaar op een hand balancerend, zijn andere hand naar zijn neus. De strandwacht deed dreigend een stap naar voren maar kreeg een stomp in zijn maag zodat hij achterover tuimelde. De clown kwam weer op zijn voeten terecht en ging er vandoor terwijl de schuimbekkende wacht werd tegengehouden door de hem bijzonder ongunstig gezinde menigte.

De clown rende zigzaggend over het strand. De wacht was intussen vertrokken.

‘Een vreemde kerel,’ zei Bayta geamuseerd. De clown was nu dichtbij genoeg om goed bekeken te worden. Zijn magere gezicht eindigde van voren in een grote neus met een vlezige punt die veel weg had van een grijpstaart. Zijn lange magere ledematen en zijn spinachtige lichaam werden geaccentueerd door zijn kleding en wie ernaar keek moest onwillekeurig glimlachen.

De clown werd zich plotseling bewust van het feit dat hij door Bayta en Toran werd aangestaard, want hij bleef staan toen hij hen gepasseerd was, liep op hen toe, en vestigde zijn grote bruine ogen op Bayta die zich opgelaten begon te voelen.

De clown glimlachte, maar dat maakte zijn snavelachtige gezicht alleen maar droeviger. Toen hij begon te spreken praatte hij met de zachte, ingewikkelde zinswendingen van de Centrale Sectoren.

‘Als ik het verstand zou gebruiken dat de goede Geesten mij geschonken hebben’ zei hij, ‘dan zou ik zeggen: deze dame kan niet bestaan – want welke normale man zou een droom voor werkelijkheid aanzien? En toch… toch zou ik liever bij mijn goede verstand zijn en mijn betoverde blik willen geloven.’

Bayta zette een paar grote ogen op. ‘Nou nou!’ zei ze.

Toran begon te lachen. ‘O jij tovenares! Hier Bay. Hij heeft een vijfkredieten stuk verdiend. Geef het hem maar!’ Maar de clown kwam met een sprong naderbij. ‘O nee, dame. U moet mij niet verkeerd begrijpen. Het was niet voor geld dat ik sprak, maar voor een paar prachtige ogen en een lief gelaat.’

‘Nou, dank je wel dan,’ zei Bayta, en tot Toran: ‘denk je dat hij een zonnesteek heeft opgelopen?’

‘En toch ook weer niet alleen voor mooie ogen en een lief gelaat,’ babbelde de clown verder, die zich steeds meer scheen op te winden. ‘Nee, ook voor een heldere en flinke geest die liefelijk is bovendien.’

Toran kwam overeind en reikte naar het witte gewaad dat hij vijf dagen niet gedragen had en trok het aan. ‘Luister vader,’ zei hij. ‘Vertel mij nu maar eens wat je wilt en hou op met het lastig vallen van deze dame.’

De clown deed angstig een paar passen achteruit terwijl zijn magere gestalte in elkaar kromp. ‘Ik bedoelde er niets kwaads mee. Ik ben een vreemdeling en men zegt dat mijn geest verward is. Toch kan ik soms iets in gezichten lezen. Achter de schoonheid van deze dame leeft een hart dat vriendelijk is en dat mij zou willen helpen ondanks mijn onbescheidenheid.’

‘Zal vijf kredieten je kunnen genezen?’ vroeg Toran droog en hield hem het geldstuk voor.

Maar de clown maakte geen aanstalten om het aan te nemen. ‘Laat mij met hem praten, Torie,’ zei Bayta en terzijde tot Toran: ‘Je moet je niet ergeren aan zijn vreemde manier van praten. Dat is nu eenmaal zijn dialect: onze manier van praten klinkt hem waarschijnlijk even vreemd in de oren.’

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg ze aan de man. ‘Je bent toch niet bang van de strandwachter? Die zal je echt niet lastigvallen.’

‘O nee. Hij zal mij niet lastigvallen. Hij is maar een briesje dat het stof om mijn voeten doet opwaaien. Nee er is een ander waarvoor ik vlucht en hij is de storm die werelden uit elkaar jaagt of tegen elkaar aan laat dreunen. Een week geleden liep ik weg en sindsdien heb ik mij in de menigten verborgen en in vele straten geslapen. Aan veel gezichten heb ik om hulp gevraagd maar nu weet ik dat die hulp mij geboden zal worden.’ Hij herhaalde dit laatste een paar maal. Zijn blik was bezorgd.

‘Luister’ zei Bayta. ‘Ik zou je graag willen helpen, maar ik kan je niet beschermen tegen een storm die werelden uit elkaar jaagt. Eerlijk gezegd zou ik je…’

Plotseling hoorden zij een luide stem op hen afkomen.

‘Hier jij modderige schavuit!’ Het was de strandwacht. Zijn gezicht was vuurrood en hij kwam op een draf je op hen toe en hield zijn zwakstroomverdover op hen gericht.

‘Hou die vent vast, jullie twee. Laat hem niet ontsnappen!’ Hij liet zijn zware hand op de magere schouder van de clown neerkomen. De arme man slaakte een kreet van pijn.

‘Wat heeft-ie gedaan?’ vroeg Toran.

‘Wat hij gedaan heeft? Wat hij gedaan heeft? Dat is een goeie zeg!’ De strandwacht greep in zijn tas die aan zijn koppel bengelde en haalde een rooie zakdoek te voorschijn waarmee hij zijn nek begon af te vegen.

‘Ik zal jullie vertellen wat hij gedaan heeft. Hij is ontsnapt. Het bericht is over heel Kalgan verspreid en als hij niet op zijn hoofd had gestaan had ik hem allang herkend!’ zei hij terwijl hij zijn prooi tevreden maar ruw heen en weer schudde.

‘Waaruit is hij dan ontsnapt, meneer?’ vroeg Bayta glimlachend.

Er had zich langzamerhand een kleine menigte om hen heen gevormd en naarmate zijn gehoor groeide, begon ook de wachter zich hoe langer hoe belangrijker te voelen.

‘Waaruit hij is ontsnapt’ vroeg hij, een en al sarcasme. ‘Hebt u dan nooit van Het Muildier gehoord?’ Het opgewonden gepraat om hen heen verstomde en Bayta kreeg plotseling een ijskoud gevoel in haar maag. De clown die nog steeds trilde in de stevige greep van de wachter keek haar strak aan.

‘En wie zou deze baal vodden anders zijn dan de persoonlijke hofnar van Het Muildier?’ vroeg de strandwachter opgeblazen en schudde zijn prooi heftig heen en weer. ‘Geef het maar toe, nar!’ riep hij uit.

Een bleek van angst vertrokken gezicht was het enige antwoord.

Toran stapte met een vriendelijk gebaar op de wachter toe. ‘Luister, beste man’, zei hij. ‘Die man was voor ons aan het dansen en heeft zijn beloning nog niet verdiend. Zou je hem niet even loslaten?’

‘He? Er is een beloning voor hem uitgeloofd!’ riep de wachter uit.

‘Die krijg je wel als je kunt bewijzen dat hij de man is die ze zoeken en ik stel voor dat je je zolang terugtrekt. Je weet dat het lastig vallen van gasten ernstige gevolgen voor je kan hebben.’

‘Ja maar als u Zijne Hoogheid last bezorgt zou dat voor u wel eens ernstige gevolgen kunnen hebben!’ Hij schudde de clown opnieuw door elkaar. ‘Geef die man zijn geld terug, stuk vuil!’

Torans hand bewoog zich snel en ontrukte de man zijn verdover en boven dien bijna diens vinger. De wachter schreeuwde het uit van pijn en woede. Toran duwde hem ruw opzij en de clown verschool zich snel achter Torans rug.

De menigte die nu bijna niet meer te overzien was, had voor dit laatste incident maar weinig belangstelling en er ontstond een middelpuntvliedende beweging alsof velen hadden besloten om de afstand tot het middelpunt van actie te vergroten.

In de verte klonk rumoer en een ruw bevel. De menigte week opzij en door de bres kwamen twee mannen aangelopen die achteloos hun elektrische zwepen gereedhielden. Op hun purperen hemden was een bliksemschicht afgebeeld die een planeet in tweeën spleet. Zij werden gevolgd door een donkere reus, gekleed in het uniform van een luitenant. Alles was donker aan hem: zijn huid, zijn haar en zijn grijns.

De man sprak op de gevaarlijke zachte toon van iemand die niet behoeft te schreeuwen om zijn bevelen uitgevoerd te krijgen. ‘Ben jij de man die gewaarschuwd heeft?’ vroeg hij aan de wachter.

‘Ik heb recht op de beloning, o machtige! En ik beschuldig deze man begon de wachter die nog steeds met een van pijn verwrongen gezicht hand omklemde.

‘Jij krijgt je beloning,’ zei de Luitenant zonder hem aan te kijken.

Hij knikte zijn mannen kort toe. ‘Neem hem mee.’

Toran voelde hoe de clown zich wanhopig aan zijn kleren vastklemde.

Hij verhief zijn stem en trachtte zo beslist mogelijk te spreken.

‘Het spijt mij, Luitenant. Deze man behoort mij toe!’ De soldaten hoorden zijn verklaring zonder blikken of blozen aan. Een van hen hief achteloos zijn zweep op, maar toen de Luitenant hem een bevel toesnauwde liet hij hem weer zakken.

De duistere officier deed een stap naar voren en ging vierkant voor Toran staan. ‘Wie bent u?’

‘Een onderdaan van de Foundation!’ sprak Toran met krachtige stem.

Dit miste zijn uitwerking niet – althans bij de menigte niet. De ijzige stilte werd verbroken door een luid gemompel. De naam van Het Muildier veroorzaakte vrees, maar het was een nieuwe naam en de uitwerking ervan was niet zo diep als de oude naam van de Foundation – de Foundation die het Imperium had vernietigd en op een meedogenloze despotische manier een kwadrant van het Imperium regeerde.

De Luitenant wist zijn gezicht te bewaren. ‘Bent u op de hoogte van de identiteit van de man die achter u staat?’ vroeg hij.

‘Men heeft mij verteld dat hij is weggelopen van het hof van uw Meester, maar het enige wat ik zeker weet is dat hij een vriend van mij is. U zult zijn identiteit moeten bewijzen als u hem wilt meenemen.’

Uit de menigte stegen zuchten op, maar de Luitenant lette er niet op.

‘Hebt u papieren waarmee u kunt bewijzen dat u afkomstig bent van de Foundation?’ vroeg hij.

‘Aan boord van mijn schip.’

‘Beseft u wel dat u in overtreding bent? Ik kan u laten doodschieten!’

‘Natuurlijk. Maar dan zou u een onderdaan van de Foundation hebben laten doodschieten en dan lijkt het mij niet onwaarschijnlijk dat men u zal laten vierendelen – als gedeeltelijke compensatie – en naar de Foundation zal sturen. Dat is al vaker gebeurd.’

De Luitenant likte zijn lippen. Wat Toran gezegd had, klopte.

‘Hoe luidt uw naam?’ vroeg hij.

Toran maakte gebruik van zijn kleine overwinning. ‘Verdere vragen zal ik aan boord van mijn schip beantwoorden. Het nummer van de kluis kunt u bij de Hangar krijgen. Het schip is ingeschreven onder de naam Bayta.’

‘U wilt de vluchteling dus niet vrijgeven?’

‘Aan Het Muildier misschien. Stuur uw Meester maar naar mij toe!’

De Luitenant draaide zich met een ruk om. ‘Verstrooi de menigte!’ siste hij zijn mannen toe.

De elektrische zweep ging omhoog en omlaag. Er klonken luide kreten en de menigte vluchtte alle kanten op.

Pas op de terugweg naar de hangar ontwaakte Toran uit zijn dagdromen.

‘Grote Ruimte nog aan toe, Bay! Wat heb ik hem geknepen!’

‘Ja!’ antwoordde ze met een stem die nog natrilde en ogen die een en al bewondering uitstraalden. ‘Maar je was helemaal in je rol!’

‘Ik begrijp het ook niet goed. Ik had alleen die verdover waarvan ik de gebruiksaanwijzing niet goed ken. Hoe ik het gedaan heb, begrijp ik zelf niet.’

Hij wierp een blik in het gangpad van het korteafstandsvoertuig dat hen uit het kustgebied bracht en keek naar de plaats waar de clown van Het Muildier in elkaar gedoken zat te slapen. ‘Het was het rotste wat ik ooit hier meegemaakt,’ voegde hij er vol tegenzin aan toe…

De Luitenant bleef eerbiedig voor de Kolonel van het garnizoen staan. De Kolonel keek hem aan. ‘Goed zo!’ zei hij. ‘Jouw werk is nu afgelopen.’

Toch nam de Luitenant niet onmiddellijk afscheid. ‘Het Muildier heeft ten aanzien van de massa zijn gezicht verloren, sir. Het zal nodig zijn disciplinaire maatregelen te nemen als we ze respect willen afdwingen,’ zei hij somber.

‘Die maatregelen zijn al genomen.’

De Luitenant maakte half rechtsomkeert en zei toen verongelijkt: ‘Ik geef toe dat een bevel een bevel is, sir, maar toen ik voor die man met die verdover stond en al die onbeschaamdheden te slikken kreeg… Het was het rotste wat ik ooit heb meegemaakt.’

14

DE MUTANT

De ‘Hangar’ op Kalgan is een merkwaardige instelling die geboren werd uit de noodzaak grote aantallen ruimteschepen te bergen behorend tot bezoekers uit andere delen van het heelal en de daaruit voortvloeiende behoefte aan accommodatie. De slimmerik die de voor de hand liggende oplossing hiervoor had gevonden was dan ook snel miljonair geworden. Zijn nakomelingen en erfgenamen behoorden tot de rijkste van Kalgan.

De ‘Hangar’ omvat ettelijke vierkante mijlen en het woord ‘hangar’ is er een alles behalve adequate benaming voor. Het is in de eerste plaats een ‘hotel’ voor ruimteschepen. De reizigers betalen vooruit en hun schepen krijgen een ligplaats toegewezen vanwaar zij op ieder gewenst moment kunnen opstijgen. De reizigers blijven aan boord, maar de normale hotelservice zoals het aanvullen van de voedselvoorraad en medicamenten tegen speciale tarieven, servicebeurten en een speciale transportdienst van en naar Kalgan zijn bij de prijs inbegrepen.

Het resultaat is dat de bezoeker een gecombineerde hotel- en hangarruimte krijgt aangeboden en dat is voordelig en eenvoudig.

De man die zich in de schaduw voortbewoog van de wijde gangen die de ontelbare vleugels van de ‘hangar’ verbonden, had vroeger menigmaal over de originaliteit en de nuttigheid van het hierboven beschreven systeem nagedacht, maar dat was nu niet aan de orde.

De schepen lagen keurig opgeborgen in hun lange rijen cellen. De man keurde de kabels waarmee zij waren aangemeerd. Hij was een expert op dit gebied en hoewel de voorafgaande bestudering van het hangarregister hem niet meer had opgeleverd dan een twijfelachtige aanduiding van een bepaalde vleugel waarin honderden schepen waren opgeborgen, zou hij door zijn gespecialiseerde kennis deze honderden tot één kunnen reduceren.

Er klonk een nauwelijks hoorbare zucht. De man bleef staan en liet zich snel langs een van de meerkabels naar beneden zakken; een insect dat niet werd opgemerkt door de arrogante metalen monsters die er lagen te rusten.

Hier en daar duidde een lichtschijnsel in een van de patrijspoorten de aanwezigheid van iemand die laat was thuisgekomen van georganiseerde vermaken om zich over te geven aan eenvoudiger, meer privévormen van vermaak.

De man bleef waar hij was en zou geglimlacht hebben als hij dat überhaupt ooit gedaan zou hebben.

Het schip waarbij hij zich bevond was slank van vorm en kennelijk in staat tot hoge snelheden. Het week af van het gebruikelijke model want vandaag de dag imiteerden de meeste ontwerpers in dit kwadrant van het Galactische Stelsel de Foundationmodellen, of het waren modellen die door Foundation ontwerpers waren gebouwd. Maar dit was iets bijzonders. Dit was een oorspronkelijk Foundationschip – al was het alleen maar vanwege de kleine uitstulpingen in de huid, de knooppunten van het verdedigingsscherm zoals alleen Foundationschepen ze bezaten, maar er waren nog meer aanwijzingen.

De man aarzelde niet langer.

De elektronische barrière – een concessie aan de eigenaars van de schepen wat hun privacy betreft – vormde voor hem geen hinderpaal. Hij werd gemakkelijk verbroken en wel zonder dat het alarmsysteem in werking trad, door het gebruik van een neutraliserende kracht die hij tot zijn beschikking had.

Het eerste teken dat binnen in het schip van een indringer werd ontvangen was een achteloos, bijna vriendelijk zacht gezoem dat in de kajuit weerklonk en dat afkomstig was van een kleine fotocel die vlak naast de hoofdluchtcel was aangebracht.

Terwijl zich dit voltrok, zaten Toran en Bayta elders in de Bayta te praten. De clown van Het Muildier die had meegedeeld dat hij, ondanks zijn kleine afmetingen, bekend stond als Magnifico Giganticus, zat over de tafel heen gebogen zijn eten naar binnen te slobberen en keek af en toe met zijn droevige bruine ogen Bayta na die in de keukenopslagplaats heen en weer liep.

‘De dank van de zwakke is slechts van weinig waarde,’ mompelde hij, ‘maar ik hoop dat u ze nu wilt aanvaarden want de laatste week heb ik mij slechts kleine hapjes kunnen toe-eigenen.’

‘Welnu, ga je gang dan en eet!’ zei Bayta glimlachend. ‘Verknoei je tijd niet met bedanken. Bestaat er niet een spreekwoord van het Centrale Galactische Stelsel dat daar op slaat?’

‘Inderdaad, my lady. Een wijs man heeft eens gezegd: “Dankbaarheid komt het best tot haar recht als zij niet wordt geuit in holle frasen”. Helaas my lady, ik schijn niet meer dan een massa holle frasen te zijn. Toen holle frasen Het Muildier nog mochten behagen, werd ik behangen met hofgewaden en werd mij een grootse naam toebedeeld. Oorspronkelijk heette ik alleen maar “Bobo”, een naam die hem niet mocht behagen – maar toen mijn holle frasen hem niet langer mochten behagen, kreeg ik slaag.’

Toran kwam terug uit de cockpit. ‘Er blijft ons niets anders over dan te wachten, Bay. Ik hoop dat Het Muildier begrijpt dat een Foundationschip ook Foundationgrondgebied is’.

Magnifico Giganticus, eens ‘Bobo’ genaamd, sperde zijn ogen wijd open. ‘Hoe groot moet de Foundation wel zijn als zelfs de wrede onderdanen van Het Muildier beven bij het noemen van die naam!’ riep hij uit.

‘Heb jij dan wel eens van de Foundation gehoord?’ vroeg Bayta met een glimlach.

‘Wie niet?’ Magnifico’s stem daalde tot een mysterieus gefluister. ‘Er zijn er die zeggen dat het een wereld vol toverkracht is; met vuur dat planeten kan verslinden en met machtige geheime krachten. Men zegt dat zelfs de hoogste adel van het Galactisch Stelsel de eer en het respect niet ten deel valt die als iets vanzelfsprekends wordt beschouwd, door iemand die kan zeggen: “Ik ben een bewoner van de Foundation” – ook al is hij niet meer dan een schrootopruimer van de ruimte of helemaal niemand zoals ikzelf.’

‘Als je zoveel praat, krijg je nooit je eten op, Magnifico. Hier heb je wat melk. Het zal je goed doen’ zei Bayta.

Zij zette de kan op de tafel en gebaarde Toran dat hij de kamer moest verlaten.

‘Wat moeten we met hem beginnen, Torie?’ vroeg ze en wees naar de keuken.

‘Wat bedoel je?’

‘Als Het Muildier komt, zullen we hem dan aan hem overdragen?’

‘Wat kunnen we anders doen?’ Hij leek afgemat en het gebaar waarmee hij een vochtige krul van zijn voorhoofd veegde bewees het.

‘Voordat wij hier naar toe gingen had ik een vaag idee dat het enige wat we zouden moeten doen was naar Het Muildier vragen en dat we dan ter zake zouden komen,’ vervolgde hij ongeduldig.

‘Ik begrijp wat je bedoelt, Torie. Ik zelf had niet gedacht dat we Het Muildier persoonlijk zouden ontmoeten, maar ik had wel gehoopt dat we eerstehandsinformatie over de situatie zouden kunnen krijgen, die we dan zouden kunnen doorgeven aan mensen die iets meer afweten van deze interstellaire intrige. Ik ben kennelijk geen spionne zoals die in de boekjes wordt beschreven.’

‘Je staat niet achter mij, Bay.’ Hij kruiste zijn armen voor zijn borst en fronste zijn wenkbrauwen. ‘Wat een toestand! Je zou denken dat iemand als Het Muildier niet bestond. Denk je dat hij zijn clown komt halen?’

Bayta keek naar hem op. ‘Ik geloof niet dat ik dat zou willen. Ik zou niet weten wat ik zou moeten zeggen of zou moeten doen? Jij wel?’

Het alarmapparaat binnen in het schip begon met tussenpozen te zoemen.

Bayta’s lippen begonnen zich te bewegen. ‘Het Muildier!’

Magnifico stond in de deuropening. Zijn ogen waren wijd open gesperd.

‘Het Muildier?’ jankte hij.

‘Ik moet hem binnenlaten,’ mompelde Toran.

Door middel van een knop werd de luchtsluis geopend. De buitenste deur sloot zich achter de bezoeker. De aftaster onthulde een in duisternis gehulde gestalte.

‘Hij is alleen’ zei Toran opgelucht en zijn stem trilde bijna toen hij zich over de signaalbuis boog. ‘Wie bent u?’

‘Het lijkt mij dat u mij beter kunt binnenlaten als u dat wilt weten.’

‘Ik wijs u erop dat dit een Foundationschip is en als gevolg daarvan volgens internationale afspraak Foundationgebied.’

‘Dat weet ik.’

‘Stapt u dan met opgeheven armen naar voren anders schiet ik. Ik ben goed bewapend.’

‘Akkoord.’

Toran opende de binnendeur en zette zijn wapen op scherp. Zijn duim hield hij boven het contact. Het geluid van voetstappen weerklonk. De deur ging open. ‘Het is Het Muildier niet’ riep Magnifico. ‘Het is maar een man!’

De man maakte een sombere buiging. ‘Zeer juist’ zei hij. ‘Ik ben Het Muildier niet.’ Hij spreidde zijn armen. ‘Ik ben niet bewapend en ik kom een vredesboodschap brengen. Ontspant u zich maar. Stopt u dat wapen maar weer weg. Uw hand is mij een beetje al te trillerig.’

‘Wie bent u?’ vroeg Toran kortaf.

‘Dat zou ik eigenlijk aan u moeten vragen’ sprak de ander koel. ‘U bent hier onder valse voorwendselen. Ik niet.’

‘Hoezo?’

‘U beweert een Foundationbewoner te zijn terwijl er zich geen enkele bevoegde Koopman op deze planeet bevindt.’

‘Dat is niet waar. Hoe weet u dat?’

‘Omdat ik zelf een bewoner van de Foundation ben. Ik heb papieren waarmee ik dat kan bewijzen. Waar zijn de uwe?’

‘Ik geloof dat u beter kunt verdwijnen.’

‘Dat geloof ik niet. Als u iets afweet van Foundationmethodes, moet u begrijpen dat – als ik niet op tijd en levend aan boord van mijn schip verschijn – er een bericht aan het dichtstbijzijnde Foundationhoofdkwartier zal worden verzonden. Ik ben bang dat u met uw wapen niet het gewenste resultaat zult bereiken – praktisch gesproken.’

Er viel een aarzelende stilte. Tenslotte nam Bayta het woord. ‘Berg dat wapen weg, Toran’ zei ze kalm. ‘Volgens mij spreekt hij de waarheid.’

‘Dank u’ zei de vreemdeling.

‘Verklaart u zich nader’ zei Toran.

De vreemdeling bleef staan. Hij was een grote man met lange armen en benen. Zijn gezicht bestond uit harde platte vlakken en het was duidelijk dat hij nooit glimlachte. Maar zijn ogen waren niet zo hard.

‘Nieuws verspreidt zich snel, vooral als het ogenschijnlijk ongeloofwaardig is. Ik geloof niet dat er iemand op Kalgan is die niet weet dat twee toeristen van de Foundation de soldaten van Het Muildier vandaag voor schut hebben gezet. Ik was voor de avond op de hoogte van de details en er bevinden zich behalve ikzelf geen toeristen van de Foundation op deze planeet. Als dat zo was, zouden wij dat weten.’

‘Wie zijn “wij”?’

‘Wij zijn “wij”! Ikzelf om iets te noemen! Ik wist dat u in de hangar was men had u dat horen vertellen en ik wist via het register uw schip te vinden.’

Hij richtte zich plotseling tot Bayta. ‘U bent op de Foundation geboren niet waar?’

‘O ja?’

‘U bent lid van de democratische oppositie, de “ondergrondse” zoals ze het noemen. Uw naam kan ik mij niet meer herinneren, maar uw gezicht ken ik. U bent kortgeleden ontsnapt – iets wat niet gebeurd zou zijn als u een belangrijkere figuur geweest was.’

‘U schijnt een heleboel te weten.’ Bayta haalde haar schouders op.

‘Inderdaad. U ontvluchtte samen met een man. Was hij dat?’

‘Doet het er eigenlijk wat toe wat ik zeg?’

‘Nee. Ik wil alleen maar dat we elkaar heel goed begrijpen. Als ik mij niet vergis, was het wachtwoord in de week dat u zo haastig vertrok: “Seldon, Hardin en Vrijheid”. Porfirat Hart was de leider van uw afdeling.’

‘Hoe bent u dat te weten gekomen?’ vroeg Bayta plotseling woedend geworden. ‘Heeft de politie hem te pakken gekregen?’ Toran probeerde haar tegen te houden, maar ze rukte zich los en deed een paar stappen naar voren.

‘Niemand heeft hem gevangen genomen,’ antwoordde de man van de Foundation kalm; ‘maar de Ondergrondse is wijd verspreid en geruchten dringen door tot de meest vreemde plaatsen. Ik ben Kapitein Han Pritcher van de Inlichtingendienst en ik ben zelf Sectieleider – het doet er niet toe onder welke naam.’

Hij zweeg even en vervolgde. ‘Nee, u hoeft mij niet te geloven. In ons vak is het beter over-wantrouwig te zijn dan het tegendeel. Maar laat ik ter zake komen.’

‘Dat lijkt mij ook,’ zei Toran.

‘Goed. Mag ik dan gaan zitten? Dank u.’ Kapitein Pritcher sloeg zijn lange benen over elkaar en liet zijn ene arm losjes over de leuning van zijn stoel hangen. ‘Laat ik beginnen met te zeggen dat ik – wat u betreft – niet weet waar het allemaal om gaat. U bent niet afkomstig van de Foundation, maar het is niet moeilijk te raden dat u van een van die onafhankelijke Koopmanswerelden komt. Niet dat ik mij daar zorgen over maak, maar ik zou gewoon uit nieuwsgierigheid willen weten wat u met die kerel, die clown daar, van plan bent. U riskeert uw leven door hem vast te houden.’

‘Dat kan ik u niet vertellen.’

‘Hmmm. Ik verwachtte ook niet dat u dat zou doen, maar als u denkt dat Het Muildier daardoor met fanfaregeschal, trommelgerommel en het dreunen van elektrische orgels te voorschijn zal komen, vergist u zich. Zo gaat Het Muildier niet te werk!’

‘Wat zegt u?’ riepen Toran en Bayta gelijktijdig uit en ook Magnifico die zich met bijna zichtbaar uitgeklapte oren in zijn hoekje verschool, maakte een vreugdevolle beweging.

‘Ja. Ik heb zelf getracht contact met hem te krijgen en ik moet zeggen dat ik beter te werk ben gegaan dan jullie amateurs. Zoals jullie het doen gaat het niet. De man verschijnt nooit in het openbaar en laat zich nooit fotograferen. Alleen zijn meest intieme medewerkers krijgen hem te zien.’

‘Kunt u uw interesse in ons verklaren, Kapitein?’ vroeg Toran.

‘Nee, maar die clown vormt de sleutel. Die clown is een van de weinige mensen die hem gezien hebben. Ik wil hem hebben. Misschien vormt hij het bewijs dat ik nodig heb en ik heb een bewijs nodig – de Ruimte-weet-wat om de Foundation wakker te schudden.’

‘Is dat dan nodig?’ viel Bayta hem plotseling scherp in de rede. ‘Wakker worden ten aanzien waarvan? En welke rol speelt u: die van een rebellerende democraat, van agent van de Geheime Politie of die van provocateur?’

Het gezicht van de Kapitein verstrakte. ‘Als de Foundation in zijn geheel bedreigd wordt, Madame Revolutie, zullen zowel de tirannen als de democraten ten onder gaan. Laten we de tirannen beschermen tegen een nog grotere tiran en hen dan op hun beurt omverwerpen.’

‘Wie is dan wel die grotere tiran?’ riep Bayta uit.

‘Het Muildier. Ik weet iets van hem af. Genoeg om verschillende malen geëxecuteerd te worden – als ik ze niet steeds iets te vlug af was geweest. Stuurt u die clown de kamer uit. Dit moet onder vier ogen besproken worden’.

‘Magnifico,’ zei Bayta. De clown verliet zonder een woord te zeggen het vertrek.

De Kapitein begon op gedempte toon ernstig en dringend te spreken. Toran en Bayta moesten dichterbij komen om hem te verstaan.

‘Het Muildier is een slimme strateeg – slim genoeg om te begrijpen hoe belangrijk het de glans en het magnetisme is die van het Leiderschap uitgaan. Als hij daarvan afziet, heeft hij daar zijn redenen voor. En die reden is dat een persoonlijk contact iets zou onthullen, wat hij ten koste van alles wil vermijden.’

Hij legde hun met een gebaar het zwijgen op. ‘Ik ben naar zijn geboorteplaats geweest om uit te vinden wat dat was en ik heb mensen ondervraagd die vanwege hetgeen zij weten wel niet lang zullen leven. Er waren er trouwens nog maar weinig in leven. Zij herinnerden zich de baby die dertig jaar geleden geboren werd – de dood van zijn moeder – zijn vreemde jeugd. Het Muildier is geen gewoon menselijk wezen!’

Zijn beide toehoorders deinsden verschrikt achteruit. Zij begrepen niet of slechts vaag wat hij bedoelde, maar de dreiging die ervan uit ging was duidelijk genoeg.

‘Het Muildier is een Mutant en gezien zijn carrière een bijzonder succesvolle. Ik weet niet hoe groot zijn macht is of in hoeverre onze “thrillers” hem een “superman” zouden noemen, maar zijn opkomst van niets tot degene die de Opperste Krijgsheer van Kalgan heeft verslagen onthult op zichzelf genoeg. Ziet u het gevaar? Kan een genetisch toeval van een onvoorspelbare biologische omvang in het Seldonplan ingecalculeerd zijn?’

‘Ik geloof het niet’ zei Bayta langzaam. ‘Waarschijnlijk is het de een of andere gecompliceerde truc. Waarom doodden de mannen van Het Muildier ons niet toen ze de kans hadden als hij zo‘n superman is?’

‘Ik weet niet hoever zijn mutatie zich uitstrekt. Misschien is hij nog niet gereed om de Foundation aan te vallen en het zou heel wijs van hem zijn om niet op provocaties in te gaan tot hij daartoe in staat is. Zou u mij niet eens met de clown laten spreken?’

De bevende Magnifico wantrouwde kennelijk de man met het harde gezicht die tegenover hem stond.

‘Heb je Het Muildier met eigen ogen gezien?’ vroeg de Kapitein.

‘Dat heb ik maar al te goed, hooggeachte Heer. Het is een man van geweldige omvang. Naast hem zou zelfs u een spichtig wezen lijken. Zijn haardos is zo rood als vuur en al spande ik mij nog zo in, ik kon zijn arm, wanneer hij die uitstrekte, geen haarbreed naar beneden trekken.’

Magnifico’s magere gestalte scheen in elkaar te klappen tot een bundel armen en benen. ‘Om zijn generaals of alleen zichzelf te amuseren hield hij mij soms met een vinger hoog boven de grond en liet mij poëzie brabbelen. Pas als ik twintig verzen volmaakt op ritme had voorgedragen liet hij mij gaan. Zo niet dan moest ik helemaal opnieuw beginnen. Hij is een man met een geweldige kracht, sir, – een kracht die hij op een wrede manier gebruikt. En zijn ogen, Heer, heeft niemand ooit gezien.’

‘Wat? Wat zeg je?’

‘Hij draagt een bril, Heer. Een vreemd gevormde bril van grote toverkracht die menselijke krachten ver overschrijdt, zegt men. Men zegt ook’ – zijn stem was nu een en al geheimzinnigheid en ontzag – ‘dat het zien van zijn ogen het zien van de dood betekent. Dat hij kan doden met zijn blik, hooggeachte Heer.’

Magnifico’s blik bewoog zich snel van de een naar de ander. ‘Zowaar ik leef. Echt waar!’ voegde hij er met trillende stem aan toe.

Bayta haalde diep adem. ‘U schijnt gelijk te hebben, Kapitein. Ik stel voor dat u de leiding neemt.’

‘Goed. Laten we de situatie eens bekijken. U bent hier niets meer schuldig, neem ik aan. Is de barrière hierboven vrij?’

‘Ik kan vertrekken als ik daar zin in heb.’

‘Doe dat dan. Misschien heeft Het Muildier geen zin om de Foundation te provoceren, maar als hij Magnifico laat ontkomen, loopt hij ook een enorm risico. Dat bewijst de opschudding die zijn ontvoering heeft veroorzaakt. Het kan zijn dat u daarboven door schepen wordt opgewacht. Als u in de ruimte verloren raakt, wie zal men dan de schuld kunnen geven?’

‘U hebt gelijk,’ gaf Toran toe.

‘Hoe dan ook – u bezit een beschermend schild en u bent vlugger dan zij. Als u in de ruimte bent, brengt u uw schip dan in een neutrale stand in het andere halfrond en koers dan op topsnelheid weg.’

‘Ja,’ zei Bayta koel. ‘En wat gebeurt er als we op de Foundation terug zijn, Kapitein?’

‘Nou dan zijn jullie coöpererende burgers van Kalgan. Ik weet niets wat het tegendeel zou kunnen bewijzen, nietwaar.’

Iedereen zweeg. Toran begaf zich naar het instrumentenbord. Er volgde een nauwelijks merkbare schok.

Pas toen Toran Kalgan voldoende achter zich had gelaten, waagde hij de eerste interstellaire sprong.

‘Het ziet ernaar uit dat ze ons Magnifico laten meenemen’ zei Toran. ‘Hoewel dat niet erg met uw verhaal zal kloppen.’

‘Tenzij,’ corrigeerde de Kapitein, ‘tenzij hij wil dat wij hem ontvoeren en dan ziet het er voor de Foundation niet zo best uit.’

Na de laatste sprong en toen zij zich binnen een neutrale afstand van de Foundation bevonden, bereikte de eerste ultragolfnieuwszending het schip. Aan één onderdeel van het nieuws werd nauwelijks aandacht besteed. Naar het scheen had een Opperste Krijgsheer, die niet nader omschreven werd, geprotesteerd bij de Foundation in verband met de gewelddadige ontvoering van een lid van zijn hofhouding. Daarna ging de omroeper over op het sportnieuws.

‘Hij is ons toch een stap voor,’ zei Kapitein Pritcher ijzig. ‘Hij schijnt klaar te zijn om de Foundation aan te pakken en gebruikt dit voorval als excuus daarvoor. Dat maakt het voor ons moeilijker. We zullen tot actie moeten overgaan voordat wij er in feite klaar voor zijn.’

15

DE PSYCHOLOOG

Er bestond een reden voor het feit dat datgene wat bekend stond als ‘Zuiver Wetenschappelijk Onderzoek’ de meest vrije vorm van activiteit was die men op de Foundation kon aantreffen. In een Galactisch Stelsel waar het overwicht en zelfs het voortbestaan van de Foundation – ondanks de enorme machtstoename van de laatste anderhalve eeuw – was gebaseerd op technologische superioriteit bezat de Wetenschappelijke Onderzoeker nog een zekere mate van immuniteit. Men had hem nodig en hij was zich daarvan bewust.

Er bestond bovendien reden voor het feit dat Ebling Mis – alleen zij die hem niet kenden voegden zijn titels bij zijn naam – daarvan een levend voorbeeld was. In een wereld waar de Wetenschap bij iedereen in achting stond, was hij de Wetenschappelijke Onderzoeker ‘par excellence’. Ook hij was er zich zeer wel van bewust dat men hem nodig had.

Dat was dan ook de reden waarom hij – als anderen door de knieën gingen – halsstarrig verzet bleef bieden en er met luide stem aan toevoegde dat zijn voorouders nooit, voor welke stinkende Burgemeester dan ook, door de knieën waren gegaan – en dat in de tijd van zijn voorouders burgemeesters bovendien werden gekozen en de bons kregen als ze niet deugden en dat de mensen die deze titel erfden aangeboren idioten waren.

En dat was dan ook de reden waarom Ebling Mis – toen hij Indbur toestond hem op audiëntie te ontvangen niet de gebruikelijke weg volgde van het aanvragen van een audiëntie en het wachten op een al dan niet goedgunstige beslissing, een oud jasje over zijn schouders slingerde, een rare hoed schuin op zijn hoofd plantte, een verboden sigaar opstak en langs twee vergeefs protesten blatende schildwachten het paleis van de Burgemeester binnenstapte.

De eerste tekenen van het wederrechtelijk binnendringen bereikten zijn excellentie in de tuin waar hij steeds luider wordende tegenwerpingen gevolgd door luid en onsamenhangend vloeken hoorde.

Indbur legde langzaam zijn schopje neer en kwam eveneens langzaam overeind. Hij fronste zijn wenkbrauwen. Dagelijks permitteerde hij zich twee vrije uurtjes die hij – wind en weder dienende – doorbracht in de tuin. In deze tuin groeiden de bloemen in vierkante en driehoekige perken, streng gescheiden in rode en gele tinten en als geheel ommuurd door een strakke strook groen. In zijn tuin mocht niemand hem storen. Niemand! Terwijl hij naar de tuindeur liep, trok hij zijn bemodderde handschoenen uit.

‘Wat heeft dit te betekenen?’ mompelde hij.

Deze strak omlijnde en strak geformuleerde vraag is sinds de oorsprong der mensheid door ontelbare individuen aan het luchtruim gesteld en heeft blijkbaar geen ander doel dan het uiting geven aan verontwaardigde verbazing.

Toch volgde er ditmaal een antwoord want Ebling kwam brullend de deur uit, vuistenschuddend tegen degenen die de flarden van zijn jas in hun handen hielden.

Indbur gebaarde hun geïrriteerd weg te gaan. Ebling raapte zijn geruïneerde hoed op, sloeg het stof eraf, en stopte hem onder zijn arm.

‘Moet je goed luisteren, Indbur, die onuitsprekelijke idioten van jou zullen die jas vergoeden,’ zei hij puffend en blazend terwijl hij met een theatraal gebaar zijn voorhoofd afveegde.

De Burgemeester keek hem verstijfd van ergernis aan. ‘Het is mij niet bekend dat ik je een onderhoud heb toegestaan’ zei hij zo hooghartig als zijn kleine gestalte dat toeliet.

Ebling Mis keek met verbaasde verontwaardiging neer op zijn Burgemeester. ‘Grote Ruimte nog aan toe, Indbur! Heb je gisteren mijn boodschap dan niet ontvangen? Ik heb dat briefje eergisteren persoonlijk aan die lakei van je overhandigd. Ik had het graag aan jou persoonlijk overhandigd, maar ik weet dat je op formaliteiten gesteld bent.’

‘Formaliteiten!’ Indbur sloeg zijn ogen geïrriteerd ten hemel. ‘Weet je dan niet wat een goede organisatie is? In het vervolg dien je, net als iedereen een verzoek om audiëntie in. In drievoud en gericht aan de afdeling die daarvoor bestemd is, om daarna de normale gang van zaken af te wachten. Vervolgens dien je dan behoorlijk gekleed te verschijnen. Behoorlijk gekleed, begrijp je! Nu kun je gaan.’

‘Wat mankeert er aan mijn kleren?’ vroeg Ebling Mis driftig. ‘Grote Ruimte nog aan toe! Als h

‘Een Seldoncrisis?’ Indbur toonde voor het eerst enige interesse. Mis was een groot psycholoog. Goed, hij was een onbeschofte vlerk, een democraat en rebel, maar hij was een groot psycholoog.

In zijn onzekerheid zag de Burgemeester zelfs geen kans de schok onder woorden te brengen die hij onderging toen Mis achteloos een bloesem plukte, deze afwachtend onder zijn neus hield en hem vervolgens met opgetrokken neus wegsmeet.

‘Wil je zo goed zijn mij te volgen?’ vroeg hij ijskoud. ‘Deze tuin is er niet voor om ernstige gesprekken in te houden.’

Hij voelde zich een stuk prettiger in zijn hoge stoel achter zijn grote schrijftafel vanwaar hij op de enkele haren neerkeek die overigens zonder daarin te slagen de roze schedel van Mis trachtten te verbergen. Hij voelde zich ook een stuk prettiger toen hij Mis automatisch om zich heen naar een stoel zag zoeken en tenslotte een beetje met zijn voeten schuifelend bleef staan. Het allerprettigste voelde hij zich toen als antwoord op de druk op een knop een in livrei geklede bediende zich naar binnen spoedde, zich buigend naar de schrijftafel bewoog en daar een lijvig, in metaal gebonden boek op neerlegde.

‘Teneinde dit onaangevraagde onderhoud zo kort mogelijk te maken, verzoek ik je je verklaringen zo kort mogelijk te houden,’ zei Indbur.

‘Weet je wat ik op het ogenblik aan het doen ben?’ vroeg Ebling Mis zonder haast.

‘Ik heb hier een rapport over je’ antwoordde de Burgemeester tevreden, ‘waarbij een aantal goedgekeurde samenvattingen. Als ik het goed begrijp zijn je onderzoekingen op het gebied van de mathematica bedoeld om het werk van Hari Seldon te dupliceren en eventueel ook om het verloop van de toekomst vast te leggen ten dienste van de Foundation.’

‘Precies,’ antwoordde Mis droog. ‘Toen Seldon de Foundation oprichtte was hij wijs genoeg om geen psychologen te voegen bij de groep geleerden die er naar toe werden gebracht. Het gevolg daarvan was dat de Foundation zich steeds blind heeft voortbewogen langs de lijnen der historische noodzakelijkheid. In mijn werk heb ik een groot deel moeten baseren op aanwijzingen die in het Tijd-Gewelf zijn gevonden.’

‘Dat weet ik allemaal, Mis. Het herhalen ervan is alleen maar tijd verknoeien,’ zei Indbur.

‘Ik herhaal helemaal niets!’ schreeuwde Ebling Mis. ‘Wat ik ga vertellen staat nergens in die rapporten.’

‘Wat bedoel je: nergens in de rapporten?’ vroeg Indbur verbaasd. ‘Hoe kan…’

‘Grote Ruimte! Laat je mij nou aan het woord of niet? Haal me niet steeds woorden uit mijn mond die ik er zelf niet in heb gelegd, man, en hou op met alles wat ik zeg in twijfel te trekken, anders loop ik hier zo de deur uit. Onthoud dit goed, onbeschrijflijke idioot: de Foundation zal alles overleven omdat hij het moet overleven, maar als ik nu wegloop, zal dat met jou niet het geval zijn!’

Ebling Mis smeet zijn hoed op de vloer, sprong op de verhoging waarop Je schrijftafel stond, schoof woedend wat papieren opzij en ging op de rand zitten.

Indbur overwoog wanhopig of hij de schildwachten binnen zou roepen, maar Ebling keek zo woedend op hem neer dat hij besloot dit maar te laten.

‘Dr. Mis…’ begon hij aarzelend beleefd, ‘u moet…’

‘Hou je bek,’ snauwde Mis. ‘Hou je bek en luister. Als dit ding hier’ zijn vuist kwam zwaar neer op het in metaal gebonden rapport – ‘een verzameling is van mijn rapporten dan kun je het gerust wegsmijten. Ieder rapport dat ik schrijf bereikt jou nadat het in handen is geweest van een twintigtal ambtenaren en wordt vervolgens weer doorgegeven aan een twintigtal andere ambtenaren. Dat is natuurlijk allemaal erg aardig – tenzij je werkelijk iets geheim wenst te houden. Hier heb ik iets wat werkelijk vertrouwelijk is – zo vertrouwelijk dat zelfs de jongens die eraan hebben gewerkt er niets van weten. Natuurlijk, zij hebben het samengesteld, maar ieder van hen beperkte zich tot een gedeelte ervan. Ik was het die de delen samenvoegde. Weet je wat het Tijd-Gewelf is?’

Indbur knikte, maar Mis die zich geweldig scheen te amuseren ging verder. ‘Ik weet heel goed wat je van plan bent, kleine oplichter. Je houdt je hand op een knop waarmee je ongeveer vijfhonderd gewapende mannen naar binnen kunt roepen om mij van kant te maken, maar je bent bang. Je bent bang voor die Seldoncrisis. Afgezien daarvan heb ik je hersens al ingeslagen voordat iemand maar de kans krijgt om hier binnen te komen. Jij en die bandietenvader en piratengrootvader van je hebben toch al veel te lang de Foundation leeggezogen!’

‘Dit is verraad,’ kakelde Indbur.

‘Dat is het zeker,’ antwoordde Mis, ‘maar doe er eens wat aan. Laat mij je eens iets vertellen over het Tijd-Gewelf – het Tijd-Gewelf dat Hari Seldon in het begin liet bouwen om ons over de stroomversnellingen heen te helpen.

Bij iedere crisis laat Seldon zijn eigen schim verschijnen teneinde het een en ander uit te leggen. Tot dusver zijn er vier schimmen verschenen. De eerste maal dat hij verscheen, was tijdens het hoogtepunt van de Eerste Crisis. De tweede maal verscheen hij even na de succesvolle ontwikkeling van de Tweede Crisis. Beide malen waren onze voorouders bij zijn verschijnen aanwezig. Tijdens de Derde en de Vierde Crisis werd hij genegeerd – waarschijnlijk omdat men hem niet nodig had, maar recente onderzoekingen (die overigens niet in dit rapport vermeld staan) duiden erop dat hij desalniettemin is verschenen en op het juiste tijdstip. Heb je dat begrepen?’

Hij wachtte niet op antwoord. Hij smeet zijn verrafelde sigaar weg, stak een nieuwe op en blies woedend rookwolken voor zich uit.

‘Officieel heb ik mij bezig gehouden met de reconstructie van de Psychohistorie. Niemand zal eraan denken om daar aan te beginnen en dat geldt ook voor de eeuwen die voor ons liggen. Wat ik werkelijk heb gedaan was met een zekere mate van zekerheid het tijdstip bepalen waarop de schim van Seldon opnieuw zal verschijnen. Ik kan je de dag vertellen waarop dat gebeuren zal; met andere woorden: de dag waarop de volgende Seldoncrisis zijn hoogtepunt zal hebben bereikt.’

‘Hoe lang duurt dat nog?’ vroeg Indbur gespannen.

Mis liet zijn bom met opgewekte onverschilligheid ontploffen.

‘Binnen vier maanden’ zei hij. ‘Vier maanden minus twee dagen.’

‘Vier maanden?’ zei Indbur met een voor hem ongebruikelijke heftigheid. ‘Onmogelijk!’

‘Dat had je gedacht.’

‘Vier maanden? Begrijp je wat dat betekent? Dat betekent dat die crisis al jaren bezig is zich te ontwikkelen.’

‘En waarom niet? Bestaat er soms een natuurwet die bepaalt dat processen maar een dag nodig hebben om tot rijpheid te komen?’

‘Maar er is niets aan de hand. Er hangt ons niets boven het hoofd.’

Indbur wreef bijna in zijn handen van angst. ‘Wil je alsjeblieft van mijn schrijftafel afgaan zodat ik mijn papieren in orde kan maken!’ schreeuwde hij plotseling. ‘Hoe verwacht je dat ik zo denken kan!’

Mis schrok, stond traag op en trad opzij.

Indbur legde koortsachtig de zaken weer op hun plaats en begon haastig te praten. ‘Je hebt niet het recht om hier zo naar binnen te stappen. Als je je theorie had voorgelegd…’

‘Het is geen theorie.’

‘Ik zeg dat het een theorie is. Als je het samen met de bewijsstukken en argumenten, op de gepaste wijze had voorgelegd, zou het zijn doorgestuurd naar het Bureau voor Historische Wetenschappen. Daar zou het op de juiste manier behandeld en geanalyseerd zijn om vervolgens weer aan mij te worden doorgestuurd. Natuurlijk zouden daarna de juiste acties ondernomen zijn. Nu heb je mij alleen maar nodeloos lastig gevallen. Aha, hier is het!’ Hij hield een transparant zilverachtig stuk papier in zijn hand dat hij voor de neus van de psycholoog heen en weer zwaaide.

‘Dit is een korte synopsis die ik zelf wekelijks samenstel van alle buitenlandse zaken die aan de orde zijn. Luister maar: onderhandelingen omtrent een commerciële overeenkomst met Mores zijn afgesloten; de onderhandelingen met Lyonesse worden voortgezet; zendt een delegatie voor een of andere herdenking naar Bonde; ontving een klacht over het een en ander van Kalgan en beloofde de zaak te onderzoeken; protesteerde tegen oneerlijke zakenpraktijken op Asperta… enz. enz.’ De ogen van de Burgemeester tastten de lijst van gecodeerde notities af en legde het blad toen zorgvuldig terug op de daarvoor bestemde plaats in de daarvoor bestemde map.

‘Er is niets bij wat ook maar de geringste aanwijzing geeft van orde- of vredeverstoringen’ zei hij.

De deur aan het andere eind van het lange vertrek ging open en een in burger geklede notabel stapte het vertrek binnen.

Indbur kwam half overeind. Hij onderging het vreemde onwezenlijke gevoel dat men krijgt op dagen dat er teveel dingen tegelijk gebeuren. Na het binnendringen van Mis en de woedende twistgesprekken volgde nu het even onbehoorlijke en daarom verontrustende, onaangekondigde bezoek van zijn privésecretaris.

De secretaris knielde voor hem neer.

‘Nou en?’ snauwde Indbur.

De secretaris richtte het woord tot de vloer. ‘Excellentie, Kapitein Han Pritcher van de Inlichtingendienst, terugkerend van Kalgan in weerwil van uw bevelen, is, volgens van te voren ontvangen instructies gevangen genomen en wacht thans op zijn executie. Zij die in zijn gezelschap werden aangetroffen, worden ter ondervraging gevangen gehouden. Een volledig rapport omtrent deze zaak is ingediend.’

‘Dat heb ik ontvangen. En?’ schreeuwde Indbur.

‘Excellentie, Kapitein Pritcher meldt een aantal vage aanwijzingen omtrent plannen ondernomen door de Opperste Krijgsheer van Kalgan. Hij werd – in overeenstemming met uw instructies, Bevel X20-651, nog niet aan een officiële ondervraging onderworpen, maar alles wat hij opmerkte werd opgenomen en via een rapport aan u doorgegeven.’

‘Dat rapport heb ik ontvangen’ schreeuwde Indbur opnieuw. ‘Ga verder!’

‘Excellentie, rapporten die het afgelopen kwartier zijn ontvangen, melden het onbevoegd doordringen tot het gebied van de Foundation van schepen die als afkomstig van Kalgan werden geïdentificeerd. Deze schepen zijn bewapend. Gevechten hebben plaatsgevonden.’

De secretaris lag nu bijna dubbelgevouwen op zijn knieën. Indbur bleef staan. Mis liep op de secretaris toe en klopte hem stevig op de schouder.

‘Je kunt beter die Kapitein Pritcher vrijlaten en hem hier naar toe brengen. Opschieten!’

De secretaris verliet het vertrek. Mis wendde zich tot de Burgemeester. ‘Zou je het apparaat niet eens op gang brengen, Indbur? Nog maar vier maanden, weet je wel.’

Indbur stond met glazige ogen voor zich uit te staren. Alleen een van zijn vingers die krampachtig driehoekjes op zijn schrijftafel trok, scheen nog in leven te zijn.

16

VERGADERING

Als de zevenentwintig onafhankelijke Koopmanswerelden – slechts verenigd door hun gemeenschappelijk wantrouwen ten aanzien van de Moederplaneet der Foundation – vergaderen – ieder van hen vervuld van de trots die uit onbelangrijkheid wordt geboren, gehard door haar eigen isolement en verbitterd door eeuwigdurende bedreiging – moeten er voorbereidende onderhandelingen worden gevoerd die zelfs de meest taaie volhouder zouden ontmoedigen.

Men kan dan niet volstaan met het vooraf bepalen van details zoals de wijze waarop gestemd zal moeten worden of wie de vertegenwoordigers van de planeten of van de bevolking zullen zijn - dat zijn zaken die worden bepaald door politieke belangen.

Men kan niet volstaan met vast te stellen wie waar komt te zitten aan de conferentietafel of aan het diner. Nee, want dat zijn zaken die worden bepaald door sociale factoren.

Nee. Het ging om de plaats waar men zou samenkomen en het eindresultaat in dit geval was dat de diverse diplomatieke onderhandelingen tenslotte de planeet Radole opleverden – een planeet die volgens sommige commentatoren was gekozen vanwege haar centrale positie.

Radole was een kleine wereld en – militair gezien – misschien wel de zwakste. Misschien was dat ook wel een van de redenen waarom men hem had gekozen.

Radole was een lintwereld – een soort planeet die in de Galaxis veelvuldig voorkomt, maar waarvan de ‘bewoonde’ exemplaren een zeldzaamheid vormen. Met andere woorden, het was een wereld waarvan de twee helften gebonden zijn aan de monotone uitersten van hitte en koude, terwijl het gebied waar leven mogelijk is wordt beperkt door een smalle schemerzone.

Zulk een wereld moet bijzonder onaantrekkelijk schijnen voor hen die hem nooit hebben meegemaakt, maar er zijn bepaalde plaatsen op zulke werelden die strategisch gelokaliseerd zijn en Radole City is er een van.

Radole City is gebouwd op de zachte glooiingen van het voorgebergte die vlak voor de uitgehakte bergen liggen die de rand vormen van het koude halfrond en het vreesaanjagende ijs op een afstand houden.

De warme, droge lucht van de zonnehelft stroomde over de stad heen en uit de bergen werd het water gewonnen. Radole City was daardoor geworden tot een eeuwig bloeiende tuin, badend in de eeuwige morgen van een eeuwige junimaand.

Ieder huis lag genesteld in zijn eigen bloementuinen. Iedere tuin was een horticulaire broeibak waarin exotische planten hun fantastische patronen vlochten – planten die werden gekweekt vanwege het buitenlandse geld dat zij opbrachten. Het gevolg ervan was dat Radole in plaats van een typische Koopmanswereld bijna een tuinbouwwereld was geworden.

Op zijn manier was Radole City dus een zacht plekje op een afschuwelijke planeet – een klein stukje paradijs. Misschien had ook dat een rol gespeeld bij de keuze.

De vreemdelingen waren afkomstig van de zesentwintig andere planeten: gedelegeerden, hun echtgenoten, secretaresses, reporters en de bemanningen van de schepen. De bevolking van Radole was bijna verdubbeld en de voorraden werden tot het uiterste beproefd. Toch at iedereen zoveel hij wilde; dronk zoveel hij wilde, maar geslapen werd er nauwelijks.

Toch waren er onder de nachtbrakers slechts weinigen die er zich niet intens van bewust waren dat dat deel van de Galaxis langzaam verbrandde in een stille sluimerende oorlog. In grote trekken waren zij die zich daarvan bewust waren, te verdelen in drie soorten. Om te beginnen zij die weinig wisten en misschien daarom vol zelfvertrouwen waren – zoals bijvoorbeeld de jonge ruimtepiloot met de Havenkokarde op zijn pet die erin slaagde terwijl hij zijn glas voor zijn ogen hield de blik op te vangen van het glimlachende meisje dat tegenover hem zat.

‘We vlogen expres dwars door de oorlogszone om hier te komen – ongeveer een lichtminuut lang, vlak langs Horleggor…’

‘Horleggor?’ vroeg de lange Radoliaan die als gastheer van dit groepje scheen te fungeren. ‘Is dat niet waar Het Muildier verleden week een pak op z’n lazer gehad heeft!’

‘Van wie heb jij gehoord dat Het Muildier een pak op z’n lazer gekregen heeft?’ vroeg de piloot uit de hoogte.

‘Van Radio Foundation.’

‘O ja? Nou, als je dan maar weet dat Het Muildier Horleggor bezet heeft. We raakten bijna in een van zijn konvooien verzeild die er vandaan kwamen. Pak op z‘n lazer! De Foundation is hem als een haas gesmeerd, zeg ik je!’

‘Zo moet je niet praten,’ zei iemand met een beneveld klinkende stem. ‘De Foundation vangt altijd een tijdlang de klappen op. Wacht maar geduldig af. De ouwe Foundation weet wanneer hij moet terugslaan. Wacht maar af! Op een gegeven ogenblik… baf!’ Deze uitspraak werd gevolgd door een dronken grijns.

‘Hoe het ook zij’ vervolgde de piloot na een korte pauze, ‘we zagen die schepen van Het Muildier. Ze zagen er prima uit… zo goed als nieuw.’

‘Nieuw?’ vroeg de Radoleaan. ‘Bouwen ze ze dan zelf?’ Hij trok een blad van de tak die over hen heen hing, snoof eraan en begon erop te kauwen.

Het groene sap verspreidde een pepermuntachtige geur. ‘Wou je beweren dat ze Foundationschepen verslaan met hun eigen huisvlijt?’

‘We hebben ze gezien, meester en ik kan echt wel een schip van een komeet onderscheiden.’

De Radoleaan boog zich naar hem toe. ‘Weet je wat ik geloof? Hou jezelf toch niet voor de gek, man! Oorlogen beginnen niet zomaar vanzelf. Er zitten knappe koppen achter die weten wat ze doen.’

De jongen die ’m had zitten begon plotseling luid te praten. ‘Let op de ouwe Foun… dation. Ze zullen wachten tot het allerlaatste ogenblik en dan… baf!’ riep hij en grinnikte naar het meisje dat een beetje opzij ging.

‘Dacht je nou werkelijk dat het Het Muildier is die de leiding heeft, ouwe jongen?’ begon de Radoleaan opnieuw. ‘Néé hoor. Had je gedacht,’ zei hij en schudde met zijn wijsvinger. ‘Mensen die het weten kunnen – hoge pieten hoor – hebben mij verteld dat hij aan onze kant staat en dat wij het waarschijnlijk zijn die die schepen van hem hebben gebouwd. Natuurlijk… de Foundation zal hij niet kunnen verslaan, maar hij kan ze daar wel danig op stang jagen en als dat gebeurt, zijn wij aan de beurt!’

‘Kun je nergens anders over praten, Klev? Die oorlog gaat me de keel uithangen. Ik word er doodmoe van.’

‘Laten we het ergens anders over hebben’, zei de piloot galant. ‘We mogen de meisjes niet vervelen.’

De bezopene van het gezelschap herhaalde het laatste en begeleidde dit door ritmisch met zijn beker op de tafel te slaan. De groepjes en de paren die zich hadden gevormd, verspreidden zich giechelend. Uit de broeikas op de achtergrond verschenen soortgelijke paren. De conversatie werd meer algemeen en vager…

Zij die iets meer wisten, waren minder zelfverzekerd.

Zoals de eenarmige Fran bijvoorbeeld die de officiële afgevaardigde van Haven was en zich als gevolg daarvan in hoge kringen bewoog waar hij nieuwe vriendschappen sloot – bij voorkeur met vrouwen, maar ook met mannen, als het niet anders kon.

Hij bevond zich op het terras van het huis op een heuvel van een van die nieuwe kennissen. De nieuwe vriend heette Iwo Lyon, een verwante ziel op Radole. Iwo’s huis stond gescheiden van de andere huizengroepen en was omringd door een zee van geurende bloemen en insectengezoem. Het zonneterras was een met gras begroeid platvorm met een helling van vijfenveertig graden. Fran lag uitgestrekt op het gras letterlijk de zon op te zuigen.

‘Zoiets hebben we op Haven niet,’ zei hij.

‘Heb je de koude kant ooit gezien?’ vroeg Iwo slaperig. ‘Ongeveer twintig mijl hier vandaan is er een plaats waar de zuurstof stroomt als water.’

‘Kom nou!’

‘Echt waar!’ ‘Nou, laat ik je vertellen Iwo – vroeger voordat mijn arm eraf was, heb ik heel wat rondgezworven. Je zult dit verhaal wel niet geloven, maar…’

Het was een héél verhaal. Iwon geloofde het inderdaad niet.

‘De mensen zijn niet meer uit hetzelfde hout gesneden als vroeger, dat is waar,’ zei Iwo tussen het gapen door.

‘Misschien’ zei Fran. ‘Nee, dat moet je niet zeggen,’ vervolgde hij plotseling heftig. ‘Ik heb je toch verteld van mijn zoon. Hij is wel uit het oude hout gesneden. Hij zal een groot koopman worden, verdomme. Net als z’n vader, zeg ik je. Behalve dan dat hij getrouwd is.’

‘Bedoel je volgens de wet? Met een meisje?’

‘Juist. Ik zie er ook het nut niet van in. Ze zijn voor hun huwelijksreis naar Kalgan gegaan.’

‘Kalgan? Kalgan? Nu, met die toestand?’ Fran glimlachte breeduit. ‘Vlak voordat Het Muildier de oorlog aan de Foundation verklaarde.’

‘O ja?’ Fran knikte en wenkte Iwo dichter naar zich toe. ‘Ik zal je wat vertellen, maar laat het onder ons blijven. Die jongen van mij werd met opzet naar Kalgan gestuurd. Ik kan wel niet vertellen waarom hij er heen werd gestuurd, maar als je de situatie van nu bekijkt, zul je dat wel kunnen raden, Hoe dan ook, mijn zoon was de juiste man op de juiste plaats. Wij, Kooplieden hadden behoefte aan een beetje herrie.’ Hij glimlachte sluw. ‘Nou dat is gelukt. Ik vertel niet hoe, maar mijn zoon ging naar Kalgan en Het Muildier stuurde zijn schepen erop uit. Mijn zoon!’

Iwo was erg onder de indruk en werd op zijn beurt vertrouwelijk. ‘Dat is goed zeg! Wist je dat ze zeggen dat wij vijfhonderd schepen tot onze beschikking hebben die wij op het juiste ogenblik in de strijd zullen werpen?’

‘Het zullen er wel meer zijn,’ zei Fran op gezaghebbende toon. ‘Dat is nog eens wat je noemt strategie. Zo mag ik het graag zien!’ Hij begon heftig zijn kruis te krabben. ‘Maar dat Muildier is een linke jongen. Vergeet dat niet! Weet je wat mij dwars zit? Die geschiedenis op Horleggor.’

‘Ik heb gehoord dat hij daar tien schepen verloren heeft.’

‘O ja, maar hij had nog honderd andere en de Foundation heeft zich moeten terugtrekken. Het is alleen maar goed dat die tirannen verslagen worden, maar het moet niet te snel gebeuren.’ Hij schudde zijn hoofd.

‘Ik vraag mij alleen af waar Het Muildier al die schepen vandaan heeft? Het gerucht gaat dat wij het zijn die ze aan hem leveren.’

‘Wij? De Kooplieden? Haven bezit de grootste scheepswerven van de onafhankelijke werelden en wij maken ze alleen maar voor ons zelf. Geloof je dat er een wereld bestaat die een vloot voor Het Muildier zou bouwen zonder de voorzorg van een gemeenschappelijke actie? Onzin!’

‘Goed. Maar hoe komt hij er dan aan?’

Fran haalde zijn schouders op. ‘Bouwt ze waarschijnlijk zelf. Dat zit mij trouwens ook dwars.’

Fran knipperde met zijn ogen tegen de zon en krulde zijn tenen om het glad de hout van het zonnebankje. Daarna viel hij langzaam in slaap. Zijn zachte gesnurk mengde zich met het gezoem van de insecten.

Tenslotte waren er ook nog diegenen die betrekkelijk veel wisten en daarom helemaal niet zelfverzekerd waren.

Randu bijvoorbeeld. Toen hij op de vijftigste dag van de Koopmansconventie de Centrale Hal binnentrad, zag hij daar de twee mannen met wie hij had afgesproken. De vijfhonderd zitplaatsen waren onbezet en zouden dat blijven.

‘Wij met z’n drieën vertegenwoordigen ongeveer de helft van het militaire potentieel van de Onafhankelijke Koopmanswerelden,’ zei hij snel voordat hij ging zitten.

‘Ja,’ zei Mangin van Iss. ‘Daar hebben mijn collega en ik het ook al over gehad.’

‘Ik ben bereid om zo openlijk mogelijk te praten. Ik ben niet uit op een koopje en ik heb ook geen zin om lang te onderhandelen over allerlei futiliteiten. De situatie ontwikkelt zich duidelijk in ons nadeel,’ zei Randu.

‘Als gevolg van…’ begon Ovall Gri van Mnemon.

‘Van de ontwikkelingen van de laatste uren. Luister. Om te beginnen is deze situatie niet door ons veroorzaakt. Oorspronkelijk hadden wij niet met Het Muildier te maken, maar met verschillende anderen; vooral met de gewezen Opperste Krijgsheer van Kalgan die op een meest ongelegen ogenblik door Het Muildier werd verslagen. Ja, maar dat Muildier is een goede plaatsvervanger. Ik wil niet zeuren over details,’ zei Mangin.

‘Als je al de details wist zou je dat misschien wel doen.’ Randu boog zich naar voren en legde zijn handen met de palmen naar boven op tafel.

‘Een maand geleden stuurde ik mijn neef en zijn vrouw naar Kalgan’ zei hij.

‘Je neef?’ riep Ovall Gri verbaasd uit. ‘Ik wist niet dat hij je neef was.’

‘Waarom deed je dat?’ vroeg Mangin droogjes. ‘Daarom misschien?’ Hij trok met zijn duim een cirkel hoog in de lucht.

‘Als je de oorlog van Het Muildier met de Foundation bedoelt – nee. Hoe zou ik zo hoog kunnen grijpen? De jongeman wist niets – noch van onze organisatie, noch van onze doelstellingen. Men vertelde hem dat ik een minder belangrijk lid ben van de intra-Haven Patriotten Vereniging en dat zijn taak op Kalgan die van een amateur-waarnemer zou zijn. Ik geef toe dat mijn motieven nogal duister waren. Ik was hoofdzakelijk nieuwsgierig Het Muildier. Een vreemd verschijnsel, dat Muildier, maar daar wil ik op net ogenblik niet verder op ingaan. Verder vormde het een interessante en opvoedende training voor een man die ervaring had met de Foundation en de ondergrondse beweging aldaar. Weet je…’

Terwijl hij zijn tanden liet zien verschenen er verticale lijnen in Ovalls lange gezicht. ‘Het resultaat zal je verbaasd hebben. Kom! Er bestaat geen Koopman die niet weet dat die neef van jou uit naam van de Foundation een onderdaan van Het Muildier heeft ontvoerd en hem daarmee een casus belli in handen heeft gespeeld. Grote Ruimte nog aan toe, Randu! Ik kan niet geloven dat jij daar de hand niet in gehad hebt. Het was overigens knap werk!’

Randu schudde zijn witte hoofd. ‘Ik had er niets mee te maken. Bovendien was het ook geen opzet van mijn neef die nu op de Foundation gevangen wordt gehouden en misschien de voltooiing van zijn o zo handige manoeuvre niet zal overleven. Ik heb net bericht omtrent hem ontvangen. De Persoonlijke Capsule is op een of andere manier naar buiten gesmokkeld; door de oorlogszone heen gekomen, op Haven terecht gekomen en hier naar toe gebracht. Hij heeft er een maand over gedaan.’

‘En?…’

‘Ik ben bang dat ons hetzelfde lot wacht als de gewezen Opperste Krijgsheer van Kalgan. Het Muildier is een Mutant!’ sprak Randu somber.

Er volgde een kortstondige paniek; een versnelling van de hartslag.

Toen Randu opnieuw begon te spreken, was er evenwel geen verandering in zijn stem te bespeuren.

‘Hoe weet je dat?’

‘Alleen omdat mijn neef zegt dat het zo is, maar hij was op Kalgan.’

‘Wat voor een soort Mutant? Je hebt ze in soorten, weet je.’

Randu trachtte zijn ongeduld te onderdrukken. ‘Allerlei soorten. Inderdaad, Mangin. Allerlei soorten. Maar er bestaat maar een soort Muildier! Wat voor een soort mutant zou volgens jou als een volslagen onbekende beginnen om een leger te vormen waarmee hij eerst een planeet veroverde om vervolgens een Stelsel te veroveren en daarna de Foundation aan te vallen en te verslaan op Horleggor. En dat alles in twee of drie jaar tijd!’

Ovall Gri haalde zijn schouders op. ‘Je gelooft dus dat hij de Foundation zal verslaan?’

‘Weet ik niet. Stel dat hij dat doet, wat dan?’

‘Sorry. Zover wil ik niet gaan. De Foundation is niet te verslaan. Luister. We hebben niet veel meer waar we vanuit kunnen gaan dan de verklaringen van een… nou ja, van een onervaren jongen. Laten we dat een tijdje opschorten. Ondanks de overwinningen van Het Muildier hebben we ons tot dusver niet al te druk gemaakt en tenzij hij nog meer vorderingen maakt dan hij tot dusver gedaan heeft, zie ik alsnog geen reden om dat te doen.’

Randu fronste zijn wenkbrauwen. ‘Hebben we al contact met Het Muildier opgenomen?’

Zij schudden allebei ontkennend hun hoofd.

‘Dat is zo. Maar we hebben het geprobeerd nietwaar? Is het niet zo dat onze ontmoetingen weinig zin hebben zolang wij hem niet ontmoet hebben? Tot dusver is er meer gedronken dan nagedacht en meer gevrijd dan gehandeld, – ik citeer uit de Radole Tribune van vandaag – en alleen omdat we het Muildier niet hebben kunnen bereiken. Mijne heren, we bezitten bijna duizend schepen om in de strijd te werpen en waarmee wij bezit van de Foundation kunnen nemen. Ik vind dat we daar verandering in moeten brengen. Volgens mij moeten we die duizend schepen onmiddellijk tegen Het Muildier inzetten.’

‘Je bedoelt ten gunste van de tiran Indbur en de bloedzuigers van de Foundation?’ vroeg Mangin venijnig.

Randu hief een vermoeide hand op. ‘Spaar mij die bijvoeglijke naamwoorden. Op tegen Het Muildier, en het kan mij niet schelen ten gunste van wie!’

Ovall Gri stond op. ‘Daar wil ik niets mee te maken hebben, Randu. Als je verlangt naar een politieke zelfmoord moet je dat vanavond aan de voltallige Raad voorleggen.’

Hij verliet zonder een woord te zeggen het vertrek, gevolgd door een zwijgende Mangin.

Randu hield die avond tijdens de Raadszitting zijn mond.

Maar het was Ovall Gri die de volgende ochtend zijn kamer binnendrong.

Hij was slechts gedeeltelijk gekleed en had zich niet geschoren of zijn haar gekamd.

Randu staarde hem over de nog niet opgeruimde ontbijttafel verbaasd aan.

‘Mnemon is gebombardeerd. Een verraderlijke aanval vanuit de ruimte!’ zei Ovall schor.

Randu’s blik vernauwde zich. ‘De Foundation?’

‘Nee. Het Muildier!’ riep Ovall uit. ‘Het gebeurde met opzet en er was geen enkele aanleiding toe. Het grootste deel van onze vloot heeft zich gevoegd bij het internationale flottielje. Het kleine aantal troepen dat het thuisfront vormde, werd vernietigd. Er hebben nog geen landingen plaatsgevonden, – het kan best zijn dat dat nooit gebeurt want de helft van de aanvallers zijn volgens de berichten vernietigd – maar het is oorlog en ik wil weten hoe Haven tegenover dit alles staat.’

‘Haven zal zich ongetwijfeld houden aan het Verdrag van de Federatie. Maar zie je nu wel dat hij ons ook aanvalt?’

‘Het Muildier is een waanzinnige. Wat denkt-ie soms – dat hij het Universum kan verslaan?’ Hij zocht naar woorden, ging zitten en greep Randu bij de pols. ‘De weinige overlevenden rapporteren dat Het Muildier over een… over een nieuw wapen beschikt. Een atoomveld-uitschakelaar.’

‘Een wat?’

‘De meeste van onze schepen gingen verloren,’ vervolgde Ovall, ‘omdat hun kernwapens niet functioneerden. Dat was niet het gevolg van toeval, en ook niet van sabotage. Nee, het waren de wapens van Het Muildier die daar verantwoordelijk voor waren. Volmaakt functioneren deden ze niet. Het lukte maar met tussenpozen; er schijnen methodes te bestaan om het effect ervan te neutraliseren – de berichten daarover zijn niet gedetailleerd, maar het zal je duidelijk zijn dat een dergelijk wapen de hele oorlog kan veranderen – misschien wel onze vloot zal uitschakelen.’

Randu voelde zich plotseling een oud man. ‘Ik ben bang’ zei hij somber, ‘dat er een monster is opgestaan dat ons allen zal verslinden. Maar wij zullen de strijd niet opgeven!’

17

DE VISI-SONOR

Het huis van Ebling Mis in de niet-zo-pretentieuze wijk van Terminus City is bekend in de kringen van de intelligentsia en letterkundigen, maar ook in de kringen van de alleen maar belezen inwoners van de Foundation. De meest in het oog lopende kenmerken ervan varieerden volgens de gegevens die men erover had gelezen. Volgens de aandachtige biograaf was het ‘symbolisch voor het zich-terugtrekken uit de non-academische realiteit’; een society-stukjes-schrijver babbelde zijig over de ‘afschuwelijke mannelijke atmosfeer van achteloze wanorde’; een doctorandus in de filosofie noemde het ‘pedant maar ongeorganiseerd’, terwijl iemand die niets met de universiteit te maken had, zei: ‘Er staat altijd een borrel voor je klaar en je mag je benen op de sofa leggen’.

Voor Bayta die geen rekening met een publiek behoefde te houden, was het alleen maar ‘slordig’. Haar oordeel berustte op persoonlijke ervaring.

Behalve de eerste dagen viel de hechtenis licht te dragen. Veel lichter dan het half uur dat ze nu moest wachten in het huis van de psycholoog.

De spanning zou haar misschien nog meer hebben vermoeid als ze niet had gemerkt dat Magnifico er veel erger aan toe was dan zij. Zijn gekruiste pijpenstelen beentjes ondersteunden zijn puntige kin en het leek alsof hij zich tot verdwijnens toe wilde opvouwen. Bayta’s hand maakte automatisch een zacht geruststellend gebaar. Magnifico, die eerst terugdeinsde, glimlachte tegen haar.

‘Maak je maar niet ongerust Magnifico. Ik ben bij je en ik zal ervoor zorgen dat niemand je pijn doet.’

De clown wierp haar een snelle zijdelingse blik toe. ‘Maar ze hebben mij al eerder van u… en uw man gescheiden. Het klinkt misschien lachwekkend, maar ik kan uw vriendschap node missen,’ zei hij haastig.

‘Waarom zou ik daarom lachen? Ik voel precies hetzelfde.’

De clown klaarde zichtbaar op. ‘U hebt deze man nog nooit ontmoet? Ik bedoel de man die ons heeft ontboden,’ vroeg hij voorzichtig.

‘Nee. Maar het is een beroemd man. Ik heb hem op het nieuws gezien en veel over hem gehoord. Ik geloof dat het een goed mens is, Magnifico. Iemand die ons geen kwaad wil berokkenen.’

‘Werkelijk?’ De clown schoof onrustig heen en weer. ‘Dat is best mogelijk, my lady, maar ik ben al eerder door hem ondervraagd. Hij doet kortaf en schreeuwt zo hard dat ik ervan huiver. Bovendien gebruikt hij veel vreemde woorden bij zijn vragen zodat ik de antwoorden nauwelijks uit mijn keel kan wringen.’

‘Ja, maar nu is alles anders. We zijn nu twee tegen één en ons beidjes kan hij geen schrik aanjagen.’

‘Nee, my lady.’

Ergens werd een deur dichtgeslagen en een brullende stem nam bezit van liet huis. Vlak voor de deur stolde de stem tot woorden. ‘Zorg bij de Ruimte dat je hier weg komt!’ Voor de deur die werd geopend zagen ze even twee geüniformeerde bewakers die zich haastig uit de voeten maakten.

Ebling Mis trad met gefronste wenkbrauwen binnen, legde een netjes verpak te bundel op de grond, trad naar voren en gaf Bayta achteloos een hand.

Bayta beantwoordde het gebaar met een krachtige, mannelijke greep. Mis draaide zich om en keek het meisje aan.

‘Getrouwd?’ vroeg hij.

‘Ja. We hebben de wettelijke formaliteiten vervuld.’

Mis zweeg even. ‘En? Bevalt het je?’

‘Tot dusver wel.’

Mis haalde zijn schouders op en richtte zich tot Magnifico. ‘Weet je wat dit is, jongen?’ vroeg hij terwijl hij de bundel begon uit te pakken.

Magnifico sprong uit zijn stoel en greep het veeltoetsige instrument. Nadat hij haastig zijn vingers over de ontelbare contactknobbels had laten glijden, maakte hij een salto van plezier.

‘Een Visi-Sonor – en wel van het soort dat het hart van een dode man zou doen opspringen van plezier!’ Opnieuw begon hij met zijn lange vingers de toetsen te liefkozen en in de lucht voor hem ontstond een nauwelijks zichtbare roze gloed.

‘Je zei toch dat je met zo’n ding overweg kon?’ zei Ebling Mis. ‘Ga je gang dan maar. Als ik jou was, zou ik het eerst stemmen. Het komt uit een museum!’ – en tot Bayta: ‘Niemand op de Foundation weet hoe je met zo‘n ding moet omspringen.’

Hij boog zich dichter naar haar toe. ‘Die clown wil zonder jou niet praten. Wil je mij helpen?’ Zij knikte.

‘Prachtig!’ zei hij. ‘Zijn angsttoestand is zo gefixeerd dat ik bang ben dat hij de Psychische Sonde niet zal kunnen doorstaan. Als ik iets uit hem wil krijgen, moet hij eerst volkomen op zijn gemak zijn. Begrijp je mij?’

Bayta knikte opnieuw.

‘Deze Visi-Sonor is de eerste stap in die richting. Hij zegt dat hij erop kan spelen en zijn reacties zijn van dien aard dat het duidelijk een van de dingen is die hij het liefst doet. Wees dus geïnteresseerd en prijs hem – of het nu goed is of niet. Wees vriendelijk tegen me en doe alsof je vertrouwen in me hebt. Doe overigens alles wat ik zeg.’ Hij wierp een snelle blik in de richting van Magnifico die gehurkt in de hoek van de kamer het instrument bijstelde, een werkje waar hij volkomen in op scheen te gaan.

‘Wel eens een Visi-Sonor gehoord?’ vroeg Mis gemoedelijk aan Bayta.

‘Een keer,’ antwoordde ze. ‘Tijdens een concert van zeldzame instrumenten. Ik was niet zo erg onder de indruk.’

‘Dat zal wel aan het spel gelegen hebben. Er zijn maar weinig goede spelers Het is niet alleen een kwestie van fysieke coördinatie – een piano met meer dan een toetsenbord stelt in dat opzicht hogere eisen – eer een kwestie van mentaal freewheelen als je begrijpt wat ik bedoel. Daarom zal ons levende geraamte daar het misschien beter doen dan we denken,’ voegde hij er fluisterend aan toe. ‘De goeie visi-sonorspelers zijn meestal halve idioten. Een van die dingen die een interessant psychologisch probleem vormen.’

‘Weet je hoe dat afgebladderde ding werkt?’ voegde hij er geforceerd gemoedelijk aan toe. ‘Ik heb er de boeken voor de gelegenheid bijgehaald en wat ik ervan begrepen heb komt op het volgende neer: het schijnt dat het het optische centrum in de hersenen stimuleert – zelfs zonder de oogzenuw te activeren. In feite was het het gebruik van een zintuig zoals dat in de natuur nooit voorkomt. Merkwaardig als je er even bij stilstaat. Wat je hoort is allemaal in orde. Dat is heel gewoon. Trommelvlies, slakkenhuis en wat dies meer zij. Maar – ssst! Hij schijnt klaar te zijn. Wil je dat contact even aandraaien. Het werkt beter in het donker.’

Magnifico was in het donker niet meer dan een vage vlek en Ebling Mis een zwaarademende massa. Bayta spande zich in het begin zonder veel succes in om iets te kunnen zien. Er ontstond een ragfijne trilling in de lucht die met sprongetjes de toonladder omhoogklom, bovenaan bleef zweven, omlaag daalde, tot stilstand kwam, in volume toenam om tenslotte met donderend geraas omlaag te schieten.

Een klein ademend bolletje kleur begon ritmisch op te zwellen en spatte midden in de lucht uiteen tot vormloze druppels die omhoog schoten en daarna als serpentines omlaag dwarrelden en ingewikkelde patronen vormden.

Op een gegeven moment vormden zij zich opnieuw tot kleine balletjes geen twee waren gelijk van kleur – en toen begon Bayta plotseling allerlei dingen te ontdekken.

Zij ontdekte dat – wanneer zij haar ogen sloot – het kleurenpatroon veel helderder werd en dat iedere kleine kleurbeweging zijn eigen geluidspatroon bezat. Ze ontdekte bovendien dat ze de kleuren niet kon identificeren en ook dat de bolletjes geen bolletjes maar kleine gestalten waren.

Kleine menselijke gestalten; ontelbare kleine vlammetjes die plotseling uit het gezicht verdwenen om vervolgens opnieuw als uit het niets te verschijnen.

Bayta dacht onwillekeurig aan de kleurenvlekjes die ontstaan als je stijf je ogen dichtknijpt of erop drukt. Zij zag de bekende polkadotten die van kleur veranderden, de samentrekkende concentrische cirkels en de trillende vormloze massa’s die maar even schenen te bestaan.

Kleine gestalten sprongen in paren op haar af. Bayta hief haar handen in een afwerend gebaar omhoog, maar de figuurtjes schenen allemaal te struikelen en even later was zij omgeven door een schitterende sneeuwstorm. Koud licht stroomde van haar schouders langs haar armen naar haar gespreide vingers en onder dit alles klonk het geluid van honderden instrumenten – een stroom van geluiden die zij op een gegeven ogenblik niet meer kon onderscheiden van het licht.

Bayta vroeg zich af of Ebling Mis hetzelfde zag. De kleine figuurtjes – waren het wel menselijke figuren? – piepkleine vrouwtjes met brandend haar gewogen zich zo snel dat het nauwelijks mogelijk was je erop te concentreren en vormden sterrengroepen die begonnen te wentelen en de muziek veranderde in het geschater van meisjes – een geluid dat ergens binnen in het oor scheen te beginnen. De sterretjes begonnen te vonken, trokken samen en namen allerlei vormen aan. Ergens uit de diepte rees een paleis op – iedere afzonderlijke steen vormde een kleine kleurenvlek – iedere vlek een kleine vonk; iedere vonk een indringend lichtstraaltje dat omhoog schoot en de aandacht vestigde op twintig met juwelen bezette minaretten. Er verscheen een glinsterend tapijt dat snel rondwentelend een onstoffelijk web scheen te vormen dat de ruimte omvatte en dat tenslotte veranderde in een patroon van bomen die hun eigen muziek voortbrachten.

Bayta scheen er van alle kanten door te worden omsloten. Om haar heen welde de muziek in lyrische vluchten omhoog. Zij stak haar hand uit en wil de een van de broze takken aanraken. Bloesemende naalden dwarrelden tinkelend omlaag en losten zich op.

Plotseling klonk het geluid van twintig cimbalen. Voor haar vlamde een gelach op die golvend als een waterval over onzichtbare treden in haar schoot vloeide om een snelstromende rivier te vormen die fel-glinsterend tot haar middel omhoog rees. Over haar schoot heen had zich een regenboog gevormd en over deze regenboog bewogen zich de kleine gestalten…

Bayta zag een tuin met kleine mannelijke en vrouwelijke figuren – een brug die zich uitstrekte zo ver het oog reikte terwijl de muziek in golven op haar toe stormde…

Plotseling ontstond er een vreesaanjagende pauze – een aarzelende, samen trekkende beweging – een snelle ineenstorting. De kleuren vluchtten weg, vormden een bol die ineenkromp en verdween. Daarna was er alleen nog maar duisternis.

Een zware voet zocht naar het lichtcontact en even later stroomde het licht de kamer binnen; vlak licht van een prozaïsche zon. Bayta knipperde met haar ogen. Naast haar zat Ebling Mis als een pafferige massa. Zijn mond stond nog half open van verbazing.

Alleen Magnifico scheen klaar wakker te zijn en betastte in extase de Visi-Sonor.

‘Hoe vond u mijn compositie, my lady?’ hijgde hij opgewonden.

‘Jouw compositie?’ vroeg Bayta. ‘Was die compositie van jou?’

Toen hij haar verwarring zag, werd zijn gezicht – met inbegrip van zijn lange neus – vuurrood. ‘Van mij, my lady. Van mij. Het Muildier mocht het stuk niet behagen, maar ik speelde het vaak voor mijn eigen plezier. Eens – in mijn jeugd - heb ik dat paleis echt gezien – een gigantisch bouwwerk dat ik vanuit de verte aanschouwde en omgeven door gestalten van een pracht en praal zoals ik ze later zelfs bij Het Muildier nooit heb aanschouwd. Mijn compositie is er maar een flauwe afspiegeling van. Ik noemde het “Herinnering aan de Hemel”.’

Mis scheen intussen weer tot zichzelf gekomen te zijn. ‘Luister, Magnifico. Zou je het ook voor anderen willen spelen?’

De clown schrok even en kromp in elkaar. ‘Voor anderen?’ vroeg hij met bevende stem.

‘Voor duizenden anderen!’ riep Mis uit. ‘In de grote hallen van de Foundation. Zou je je eigen meester niet willen zijn? Rijk en door iedereen geëerd! En…’ Hij scheen woorden te kort te komen.

‘Maar hoe kan dat nu, heer? Ik ben maar een arme clown en…’

De psycholoog streek met zijn hand langs zijn voorhoofd. ‘Maar je spel man! De wereld zou aan je voeten liggen als je voor de Burgemeester en zijn Kooplieden zou spelen. Zou je dat dan niet willen?’

De clown wierp Bayta een snelle blik toe. ‘Mag zij dan bij mij blijven?’ vroeg hij.

‘Natuurlijk!’ Bayta lachte. ‘Dacht je soms dat ik je in de steek zou laten nu je op het punt staat rijk en beroemd te worden?’

‘Alles zou voor u zijn,’ antwoordde Magnifico. ‘Alles! De rijkdom van het universum is nauwelijks voldoende om mijn schuld aan u te voldoen.’

‘Maar dan moet je eerst even iets voor mij doen’ zei Mis achteloos.

‘Wat dan?’

De psycholoog zweeg even en begon toen te glimlachen. ‘Een kleine oppervlakte Sonde die geen pijn doet. Je hersens zullen nauwelijks worden aangeraakt!’

In Magnifico’s ogen vlamde een dodelijke angst op. ‘O nee! Geen Sonde. Dat heb ik vaak genoeg gezien. Het Muildier gebruikte hem bij verraders die daarna geesteloos door de straten zwierven tot men ze uit medelijden om het leven bracht.’ Hij hief zijn handen op om Mis van zich af te duwen.

‘Dat was een Psychische Sonde,’ legde Mis geduldig uit. ‘En zelfs die brengt een mens alleen maar letsel toe als hij verkeerd wordt toegepast. Deze Sonde is een Oppervlakte Sonde en kan zelfs een baby geen kwaad doen.’

‘Dat is waar, Magnifico,’ zei Bayta. ‘Het zal alleen maar helpen om Het Muildier te verslaan. Als dat gebeurd is, zullen jij en ik de rest van ons leven rijk en beroemd zijn.’

Magnifico stak een trillende hand uit. ‘Wilt u mijn hand dan vast houden?’ Bayta omvatte Magnifico’s hand met haar beide handen. De clown keek met angstige ogen naar de gepolijste elektroden die zich in zijn richting bewogen.

Ebling Mis hing zorgeloos in de protserige stoel van Burgemeester Indbur – totaal ongevoelig voor de gunst die hem werd bewezen en keek zonder enige sympathie naar de gestalte van de kleine burgervader.

‘Tussen twee haakjes,’ zei hij terwijl hij zijn sigarenpeuk wegsmeet en een sliertje tabak uitspuugde, ‘als je iets zoekt voor het eerstvolgende concert in Mallow Hall kun je wat mij betreft rustig die elektronische prutsers de straat op schoppen en dat kleine kereltje voor je op de Visi-Sonor laten spelen. Niet te geloven gewoon!’

‘Ik heb je hier niet laten komen om lezingen over muziek aan te horen,’ sprak Indbur korzelig. ‘Vertel mij liever eens hoe het met Het Muildier staat!’

‘Het Muildier? Nou, ik heb de Oppervlakte Sonde op het kereltje toegepast, maar kon nauwelijks iets uit hem krijgen. De Psychische Sonde kan ik niet op hem toepassen. Zijn geestelijke weerstand er tegen is zo sterk dat al zijn geestelijke stoppen dan waarschijnlijk zouden doorslaan. Als je zo vriendelijk wilt zijn om op te houden met dat getrommel met je vingers zal ik je vertellen wat ik te weten ben gekomen…’

‘Om te beginnen zijn al die verhalen over zijn fysieke kracht sterk overdreven. Hij zal ongetwijfeld sterk zijn, maar de meeste verhalen daarover zijn waarschijnlijk ontsproten aan zijn eigen brein. Verder draagt hij een vreemde bril. Zijn ogen schijnen te kunnen doden en hij beschikt klaarblijkelijk over occulte krachten.’

‘Dat wisten we al’ zei de Burgemeester zuur.

‘Dan heeft de Sonde het bevestigd. Het vormde het uitgangspunt dat ik mathematisch ben gaan uitwerken.’

‘O ja? En hoe lang duurt dat allemaal? Ik word nog eens doof van al dat geklets van je.’

‘Ongeveer een maand, dacht ik. Misschien levert het iets op. Misschien ook niet. Maar wat doet het ertoe? Als Seldon er met zijn plannen geen rekening mee heeft gehouden, zijn onze kansen bijzonder klein. Verdomd klein mag ik wel zeggen.’

Indbur wendde zich woedend tot de psycholoog. ‘Nou heb ik je, verrader! Je liegt! Probeer maar eens te ontkennen dat je een van die misdadige defaitistische geruchtenverspreiders bent die paniek in de Foundation trachten te zaaien!’

‘Ik? Ik?’

Indbur begon hem uit te vloeken. ‘Omdat – bij de stofwolken van de Ruimte nog aan toe – de Foundation zal winnen. Moet winnen!’

‘Ondanks de verliezen op Horleggor?’

‘Daar hebben we geen verliezen geleden. Heb je die leugens ook al geslikt? Ze hadden een numeriek overwicht op ons en wij werden verraden…’

‘Door wie?’ vroeg Mis verachtelijk.

‘Door die luizige democraten,’ schreeuwde Indbur hem toe. ‘Ik weet al een hele tijd dat de vloot door democratische samenzweerders wordt ondermijnd. De meeste van hen zijn vernietigd, maar er waren er genoeg over om de onverklaarbare overgaven van twintig van onze schepen te bewerkstelligen. Voldoende om een schijnbare nederlaag te forceren.’

Ebling Mis haalde zijn schouders op. ‘Je raaskalt maar wat. Wat denk je van het verlies van de helft van Siwenna en verdere terugtrekkingen? Zijn de democraten daar soms ook de schuld van?’

‘Nee, niet de democraten.’ De kleine man glimlachte vals. ‘Zoals altijd trekt de Foundation terug, tot de onveranderlijke opmars der geschiedenis de zaken ten goede keert. De zogenaamde “ondergrondse” der democraten heeft intussen al vlugschriften verspreid waarin zij trouw aan de Regering zweren. Dat zou het mom voor een dieper liggend verraad kunnen zijn, maar ik weet er intussen gebruik van te maken. De propaganda die eruit gedestilleerd kan worden zal ongetwijfeld effect sorteren – wat de verraders ook in petto mogen hebben. En wat nog beter is…’

‘Wat is nog beter, Indbur?’ ‘Oordeel zelf maar. Twee dagen geleden verklaarde de zogenaamde Bond van Onafhankelijke Kooplieden de oorlog aan Het Muildier. De Foundation is daardoor met een klap duizend schepen rijker geworden. Je ziet het Het Muildier is te ver gegaan. Onder de druk van zijn aanvallen hebben wij ons verenigd en zijn wij sterk geworden. Hij zal verliezen. Dat is onvermijdelijk. Zoals altijd!’

Mis was nog steeds een en al scepticisme. ‘Wou je soms beweren dat Seldon rekening heeft gehouden met de toevallige verschijning van een Mutant?’

‘Een Mutant! Jij noch ik zouden hem kunnen onderscheiden van een menselijk wezen. De rest berust alleen maar op het geraaskal van een rebellerende Kapitein, een paar jongelui en een halve gare clown. Trouwens, je vergeet het bewijsmateriaal dat je zelf zult leveren.’

‘Dat ik zal leveren?’ vroeg Mis, even uit het veld geslagen.

‘Ja’ snauwde de Burgemeester. ‘Over negen weken wordt het Tijd-Gewelf geopend. Het Tijd-Gewelf gaat alleen open als er een crisis op handen is. Als de aanval van Het Muildier geen crisis is, wat is dan wel een crisis? Geef mij antwoord, stomme idioot!’

De psycholoog haalde zijn schouders op. ‘Goed goed. Als dat je gelukkig maakt. Maar doe mij een plezier. Stel dat de ouwe Seldon zijn speech afsteekt – zou je mij dan de Grote Openingsceremonie willen laten bijwonen?’

‘Nou goed dan. Maar verdwijn nu en zorg dat je negen weken lang niet onder mijn ogen komt!’

‘Met het allergrootste genoegen!’ mompelde Mis tot zichzelf toen hij het vertrek verliet.

18

DE ONDERGANG VAN DE FOUNDATION

Er hing een atmosfeer om het Tijd-Gewelf die zich niet onder woorden liet brengen. Het had niets met verval te maken, want de ruimte was goed onderhouden en goed verlicht terwijl de kleuren van de wandschilderingen nog steeds levendig waren. De stoelen leken te zijn ontworpen voor de eeuwigheid. Drie eeuwen hadden er nauwelijks hun stempel op gedrukt. In geen geval had men getracht een sfeer van ontzag en eerbied te scheppen. Alles was heel simpel – op het kale af – ingericht.

Toch bleef er – als men al deze negatieve benaderingen bij elkaar optelde een ondefinieerbare rest over – iets dat zich scheen te concentreren om de glazen kubus die de helft van de ruimte beheerste met zijn doorschijnende aanwezigheid. Viermaal in drie eeuwen had het schijnbeeld van Hari Seldon erin gezeten en gesproken – waarvan tweemaal zonder de aanwezigheid van een publiek.

In die drie eeuwen waarin negen generaties elkaar waren opgevolgd, had de oude man die de grote dagen van het Imperium nog had beleefd, zichzelf laten projecteren – en nog steeds wist hij meer van het Galactische Stelsel dan zijn achter-achterkleinkinderen zelf.

De lege kubus stond geduldig te wachten.

De eerste die arriveerde was Burgemeester Indbur III. Mét hem arriveerde zijn eigen zetel – een zetel die hoger was dan alle andere in het Gewelf. Hij werd bovendien vooraan geplaatst, vlak voor de glazen leegte.

De plechtige ambtenaar naast hem boog eerbiedig het hoofd. ‘Alle maatregelen ter verzekering van de meest ruime verspreiding van uw officiële verklaring van vanavond zijn getroffen, Excellentie,’ sprak hij plechtig.

‘Uitstekend. Intussen dienen de speciale interplanetaire programma’s over het Tijd-Gewelf te worden voortgezet. Er mogen uiteraard geen voorspellingen of speculaties omtrent het onderwerp worden uitgezonden. Hoe staat het met de reacties van het publiek? Nog steeds gunstig?’

‘Inderdaad, Excellentie. Die zijn nog steeds uitstekend. De slechte geruchten die de laatste tijd de ronde deden zijn afgenomen. Het vertrouwen is toegenomen.’

‘Goed.’ Indbur wuifde de man weg en trok zijn opzichtige das recht.

Het was twintig minuten voor het middaguur! Een selecte groep hoge bestuursambtenaren – de leiders van de grote Kooplieden-Organisaties, vooraf gegaan en begeleid door de pracht en praal die bij hun financiële status en rang behoorde, betrad het Tijd-Gewelf. De afzonderlijke leden maakten hun opwachting bij de Burgemeester en bezetten, na enkele goedgunstige woorden in ontvangst te hebben genomen, de hun toegewezen plaatsen.

Toen Randu van Haven verscheen, baande hij zich in strijd met het starre protocol een weg naar de Burgemeester.

‘Excellentie’ mompelde hij buigend.

Indbur fronste zijn wenkbrauwen. ‘Ik had u geen audiëntie verleend!’

‘Ik heb een week geleden audiëntie aangevraagd, Excellentie.’

‘Het spijt mij, maar belangrijke staatszaken die verband houden met het verschijnen van Seldon hebben…’

‘Dat spijt mij ook. Excellentie, maar ik verzoek u uw bevel tot het indelen van de vloten van de Onafhankelijke Kooplieden Organisatie bij de vloot van de Foundation te willen herroepen.’

‘Dit is niet het ogenblik om een dergelijke zaak te bespreken!’ sprak Indbur die een vuurrood hoofd had gekregen.

‘Integendeel, Excellentie,’ fluisterde Randu. ‘Als vertegenwoordiger van de Onafhankelijke Koopmanswerelden, zeg ik u dat aan een dergelijk bevel geen gehoor kan worden gegeven. Het moet worden herroepen voordat Seldon onze problemen voor ons oplost. Als de noodtoestand voorbij is, zal het te laat zijn om verzoening tot stand te brengen!’

Indbur wierp Randu een koude blik toe. ‘Realiseert u zich wel dat ik het hoofd van de Gewapende Macht van de Foundation ben? Heb ik het recht om militaire beslissingen te nemen of niet?’

‘Dat hebt u inderdaad, Excellentie, maar sommige dingen zijn nu eenmaal niet raadzaam.’

‘In dit geval zie ik dat niet in. Verdeeldheid betekent in de kaart spelen van de vijand. Wij moeten ons verenigen, Ambassadeur. Politiek zowel als militair.’

Randu voelde de spieren van zijn nek zich samentrekken. Hij liet de aan, spreektitel weg en zei: ‘Nu Seldon gaat spreken, voelt u zich veilig. Ecg maand geleden toen onze schepen Het Muildier op Terel versloegen, was u nog een en al inschikkelijkheid. Mag ik u eraan herinneren dat het de vlo0t van de Foundation was die tot vijfmaal toe werd verslagen en dat het de schepen van de Onafhankelijke Koopmanswerelden waren die uw overwinningen behaalden?’

Indbur fronste boosaardig zijn wenkbrauwen. ‘Uw aanwezigheid op Terminus is niet langer gewenst, Ambassadeur. Uw vertrek van hier zal vanavond worden geëist en uw betrekkingen met de ondermijnende democratische krachten op Terminus zullen aan een onderzoek worden onderworpen.

‘Als ik ga, gaan mijn schepen met mij. Van uw democraten weet ik niets. Ik weet alleen dat uw schepen zich door het verraad van hun hoge officieren, democraten of geen democraten – niet van de bemanning – aan Het Muildier hebben overgegeven. Ik weet dat twintig schepen van de Foundation zich op bevel van hun Admiraal bij Horleggor aan de vijand hebben overgegeven zonder beschadigd te zijn. Deze Vice-Admiraal was uw naaste medewerker. Hij leidde het proces tegen mijn neef toen deze pas van Kalgan terugkwam. Dit zijn overigens niet de enige gevallen die ons bekend zijn en wij zijn niet van plan onze schepen en bemanningen over te leveren aan potentiële verraders!’

‘Ik zal u onder bewaking laten stellen als u van hier vertrekt,’ zei Indbur.

Randu liep weg, gevolgd door de laatdunkende blikken der aanwezige hoogwaardigheidbekleders van Terminus.

Intussen waren Bayta en Toran gearriveerd. Het was tien minuten voor twaalf! Zij stonden op en wenkten Randu.

‘Is het jullie toch gelukt om hier te komen. Hoe hebben jullie dat voor elkaar gekregen?’ vroeg hij glimlachend.

‘Dat hebben we aan Magnifico te danken,’ grinnikte Toran. ‘Indbur staat erop dat Magnifico de Visi-Sonor compositie uitvoert die is gebaseerd op het Tijd-Gewelf en waarin hij, Indbur, ongetwijfeld de heldenrol speelt. Magnifico weigerde als wij daarbij niet aanwezig zouden zijn en hij was daar niet vanaf te brengen. Ebling Mis is bij ons – althans dat wás hij. Hij zal wel ergens rondhangen.’ Zijn gezicht betrok plotseling. ‘Wat is er aan de hand, oom? U ziet er slecht uit.’

Randu knikte. ‘Best mogelijk. We gaan slechte tijden tegemoet, Toran. Als men met Het Muildier heeft afgerekend, zijn wij aan de beurt, vrees ik.’

Een in het wit geklede plechtige figuur trad naderbij en maakte een buiging.

Bayta glimlachte en stak haar hand uit. ‘Kapitein Pritcher! Hebt u ruimtedienst?’

De Kapitein drukte haar hand en boog nog dieper. ‘Nee nee. Helemaal niet. Als ik het goed begrijp is het dr. Mis die mij hier heeft laten komen, maar dat is maar tijdelijk. Morgen gaan we terug naar het thuisfront. Hoe laat is het?’

Het was drie minuten voor twaalf!

Magnifico was het toonbeeld van ellende en zoals gewoonlijk kwam zijn neiging om zichzelf weg te cijferen tot uiting in zijn lichaamshouding. Zijn puntige neus leek dunner dan ooit en zijn grote donkere ogen bewogen onrustig heen en weer.

Hij greep Bayta bij de hand en fluisterde: ‘Gelooft u werkelijk dat al deze belangrijke mensen aanwezig waren toen ik de Visi-Sonor bespeelde, my lady?’ hakkelde hij.

‘Allemaal. Reken maar’ zei Bayta terwijl zij hem zachtjes bij de schouder schudde. ‘Ik ben ervan overtuigd dat iedereen je de grootste Visi-Sonorbespeler van het Galactische Stelsel vindt en dat je concert het mooiste was dat ze ooit beleefd hebben. Kom, ontspan je en ga rechtop zitten. We moeten ons waardig gedragen.’

Hij glimlachte slapjes en strekte langzaam zijn lange dunne benen.

Het was twaalf uur!

De glazen kubus was niet leeg meer.

Het was zeer te betwijfelen of iemand de verschijning had opgemerkt. Hij verscheen van het ene moment op het andere. Geheel onverwacht.

In de kubus was een menselijke gestalte verschenen, gezeten in een rolstoel – een oude vervallen man in wiens rimpelige gezicht een paar heldere ogen blonken, maar wiens stem toen deze weerklonk wel het meest levendig klonk.

Op zijn schoot lag – met de kaft naar boven – een opengeslagen boek, ‘Ik ben Hari Seldon,’ klonk het zacht.

Zijn stem klonk in een stilte die overrompelde door haar intensiteit.

‘Ik ben Hari Seldon! Zintuiglijk kan ik niet vaststellen of hier iemand aanwezig is, maar dat is niet belangrijk. Het zal nog een paar jaar duren voor dat Het Plan een ineenstorting te wachten staat. De waarschijnlijkheidsfactor wat betreft het niet afwijken van de vastgestelde koers bedraagt voor de eerste drie eeuwen 49,2%.’

Hij glimlachte en zweeg even. ‘Als iemand van u wil gaan zitten dan verzoek ik u dat te doen. Als u wilt roken, gaat u uw gang dan. Ik ben niet in den lijve aanwezig en heb geen behoefte aan decorum’ voegde hij er gemoedelijk aan toe.

‘Laten we om te beginnen de problemen van het ogenblik behandelen. Voor het eerst in haar geschiedenis wordt de Foundation bedreigd – of bevindt zij zich in de laatste stadia – van een burgeroorlog. Tot dusver zijn de aanvallen van buiten met succes afgeslagen. Dit was onvermijdelijk volgens de onbreekbare wetten van de psychohistorie. De huidige aanval is afkomstig van een niet voldoende gedisciplineerde groep aan de rand van de Foundation en gericht tegen een al te autoritair centraal bewind. Dit was nodig en de consequenties liggen voor de hand.’

De waardigheid van het hooggeplaatste publiek begon in haar voegen te kraken. Indbur was half uit zijn zetel opgerezen.

Bayta boog zich bezorgd naar voren. Waar had de grote Seldon het over? Ze had niet alles kunnen verstaan…

‘… dat het compromis dat tot stand is gekomen in twee opzichten noodzakelijk is. De opstand van de Onafhankelijke Kooplieden vormt een nieuw element van onzekerheid voor een regering die misschien iets te zelfverzekerd is geworden. De wil tot actie is opnieuw ontwaakt. Hoewel verslagen is een gezonde toename van democratische…’

Sommige aanwezigen verhieven hun stem en fluisteringen werden verstaanbaar en een zekere mate van paniek was duidelijk merkbaar.

‘Waarom heeft hij het niet over Het Muildier?’ fluisterde Bayta in Torans oor. ‘De Kooplieden zijn toch nooit in opstand gekomen?’

Toran haalde zijn schouders op.

Ondanks de toenemende verwarring sprak de verschijning op de stoel opgewekt en onverstoorbaar verder.

‘… een nieuwe en sterkere coalitieregering was het noodzakelijke en nuttige resultaat van de logische burgeroorlog die de Foundation werd opgedrongen. Vanaf dat ogenblik staan alleen de resten van het oude Imperium de verdere uitbreiding in de weg. Wat dat betreft bestaan er de eerstkomende jaren geen problemen. Natuurlijk zal ik de aard van het eerstvolgende probleem niet onthullen, maar…’ De rest van de zin ging verloren door het rumoer dat ontstond. Seldons lippen bewogen zich geluidloos verder.

Ebling Mis stond naast Randu. Zijn gezicht was rood. ‘Seldon is niet goed bij zijn hoofd!’ schreeuwde hij. ‘Hebben jullie Kooplieden dan ooit een opstand beraamd?’

‘Ja dat hebben we, maar met het oog op Het Muildier hebben we hem afgelast.’

‘Dan is Het Muildier een element waar Seldon in zijn psychohistorie geen rekening mee heeft gehouden. Hé, wat is er gebeurd?’ In de ijzige stilte die volgde, zag Bayta dat de glazen kubus opnieuw leeg was. De atoomverlichting in de muren was uitgegaan en de zachte luchtstroming van de airconditioning was verdwenen.

In de verte klonk het geluid van een sirene. ‘Ruimteaanval!’ mompelde Randu.

Ebling Mis hield zijn polshorloge bij zijn oor. ‘Het staat stil. Grote Ruimte nog aan toe! Het staat stil! Heeft iemand hier nog een polshorloge dat loopt?’ brulde hij de zaal in.

Twintig horloges werden naar twintig oren gebracht. Binnen twintig seconden was het zeker dat alle horloges stil stonden.

‘Dan… dan heeft iemand alle kernenergie in het Tijd-Gewelf opgeheven!’ sprak Mis grimmig.

‘Gaat u toch zitten!’ jammerde Indbur. ‘Het Muildier is vijftig parsecs hier vandaan!’

‘Dat wás hij’ schreeuwde Mis terug. ‘Een week geleden. Op het ogenblik wordt Terminus gebombardeerd!’

Bayta voelde zachtjes een diepe neerslachtigheid over zich neerdalen. De plooien ervan die haar omsloten werden dikker en zwaarder en het deed haar bijna pijn om adem te halen.

Het rumoer van de menigte die zich buiten verzamelde, drong steeds duidelijker tot hen door. De deuren werden opengestoten. Een gekwelde figuur drong naar voren en zei iets tegen Indbur die hem tegemoet was gelopen.

‘Excellentie,’ fluisterde de man, ‘alle voertuigen in de stad staan stil en er is geen communicatie met buiten meer. De Tiende Vloot is volgens berichten die eerder werden ontvangen, verslagen en de vloot van Het Muildier wacht bij de grenzen van onze atmosfeer. De generale staf…’

Indbur zakte door zijn knieën en viel als een baal meel op de vloer. Niemand had tot dusver een woord durven uiten. Zelfs de menigte voor de deur zweeg en boven dit alles zweefde een wolk van paniek.

Indbur werd overeind geholpen. Men gaf hem wat wijn te drinken. Zijn lippen begonnen te bewegen voordat hij de ogen had geopend. Het woord dat ten slotte uit zijn mond te voorschijn kwam, was: ‘Overgave’.

Het scheelde niet veel of Bayta was in huilen uitgebarsten. Niet uit verdriet of omdat zij zich vernederd voelde, nee – uit pure wanhoop. Ebling trok aan haar mouw. ‘Kom mee, jongedame…’

Ze werd letterlijk uit haar stoel getrokken.

‘Kom, we gaan’ zei hij. ‘Neem die musicus van je mee.’

‘Magnifico’, riep Bayta zwakjes. De clown deinsde vol afschuw terug.

‘Het Muildier!’ gilde hij. ‘Het Muildier komt me halen!’

Toen Bayta hem aanraakte, begon hij wild om zich heen te slaan. Toran boog zich naar hem toe en hief zijn vuist op. Magnifico klapte bewusteloos in elkaar en werd als een zak aardappels door Toran naar buiten gedragen.

De volgende dag streken de zwarte oorlogsbodems van Het Muildier neer op de landingsbanen van de planeet Terminus. De Generaal die de aanval leidde spoedde zich door de lege hoofdstraat van Terminus City in een wagen van buitenlands maaksel – een wagen die zich voortbewoog terwijl de stad vol stilstaande kernwagens stond.

Het afkondigen van de bezetting geschiedde op de minuut af vierentwintig uur nadat Seldon was verschenen.

De enige planeten die nog vrij waren waren de planeten van de Onafhankelijke Kooplieden. Het was tegen hen dat de kracht van Het Muildier – de Overwinnaar van de Foundation – zich keerde.

19

HET ZOEKEN BEGINT

De eenzame planeet Haven – de enige planeet van de enige zon van een Galactische Sector die zich langzaam verloor in het intergalactische vacuüm werd belegerd.

In de strikte militaire betekenis van het woord werd het zeker belegerd daar geen enkel gebied dat zich binnen de twintig parsecs aan de Galactische kant van de ruimte bevond buiten het bereik van de vooruitgeschoven posten van Het Muildier lag. Gedurende de vier maanden na de schokkende Val van de Foundation was Havens communicatie met de buitenwereld uit elkaar gevallen als een spinnenweb dat met een scheermes is bewerkt. De schepen van Haven koersten binnenwaarts naar de thuishaven. Alleen Haven zelf was nog een gevechtsbasis.

Trouwens in andere opzichten was het beleg zelfs dichterbij gekomen want de voorboden van hulpeloosheid en ondergang waren al binnengedrongen, Bayta zocht haar weg door het gangpad langs de rijen met melkwit plastic beklede tafels en wist haar zitplaats te vinden. Zij liet zich op de hoge stoel zonder leuningen neerzakken en beantwoordde automatisch de maar half gehoorde begroetingen, wreef met een vermoeide hand in een vermoeid jeukend oog en greep het menu.

Zij constateerde een hevige afkeer voor de opdringerige aanwezigheid van een aantal kunstmatig gekweekte fungi-schotels die op Haven als een delicatesse werden beschouwd, maar die voor haar Foundationsmaak zo goed als ongenietbaar waren, toen zij merkte dat naast haar iemand zat te snikken.

Tot op dat moment was haar belangstelling voor Juddee, het lelijke blonde meisje met het stompe neusje dat schuin tegenover haar zat, niet meer dan oppervlakkig geweest, maar nu huilde Juddee. Ze beet verdrietig op haar natte zakdoek en probeerde met een vuurrood gezicht haar snikken te onderdrukken. Haar vormeloze anti-stralingskostuum hing slap om haar schouders en haar transparante gezichtsscherm was in haar dessert gevallen en was daar blijven liggen.

Bayta voegde zich bij de drie meisjes die om beurten de van ouds toegepaste remedie van schouderklopjes, hoofdaaien en onsamenhangende opbeurende toespraakjes te baat namen.

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg ze.

Een van de meisjes keerde zich naar haar toe en haalde discreet haar schouders op. Zij voelde dat dit geen antwoord was en nam Bayta terzijde.

‘Ze heeft een moeilijke dag gehad, geloof ik. Ze maakt zich zorgen over haar man.’

‘Is hij op ruimtepatrouille?’

‘Ja.’

Bayta reikte Juddee vriendschappelijk de hand. ‘Waarom ga je niet naar huis, Juddee?’ vroeg ze. Haar opmerking vormde een opgewekte zakelijke onderbreking van de slappe zinledige opmerkingen die eraan vooraf waren gegaan.

Juddee keek half-geïrriteerd op. ‘Ik ben deze week al een keer weggegaan,’ zei ze.

‘Nou, dan wordt dit de tweede keer. Als je probeert te blijven, zul je de volgende week drie keer moeten ophouden. Naar huis gaan kun je dus nu als * een vaderlandslievende daad beschouwen. Werkt een van jullie meisjes misschien op haar afdeling? Goed, dan stel ik voor dat jullie voor haar kaart zorgen. Als ik jou was zou ik me eerst even opknappen, Juddee. Kom!’

Bayta ging weer op haar plaats zitten en nam opnieuw het menu op. Dat soort buien was besmettelijk. Eeén snikkend meisje kon een hele afdeling aansteken.

Ze deed met tegenzin een keuze, drukte de juiste knoppen in en stopte het menu weer in zijn vakje.

‘Er blijft voor ons niet veel anders over dan huilen, he?’ zei het donkere meisje dat tegenover haar zat.

Haar opmerkelijk volle lippen bewogen nauwelijks. Bayta merkte op dat de mondhoeken zorgvuldig waren aangestipt om de kunstmatige glimlach teweeg te brengen die op dat ogenblik in was.

Bayta hoorde de uitdaging die in die woorden was vervat met neergeslagen ogen aan en was blij dat haar lunch werd gebracht. Zij pakte voorzichtig haar eetgerei uit en hield het behoedzaam vast tot het voldoende was afgekoeld.

‘Kun je niet iets beters bedenken, Hella?’ zei ze.

‘O ja!’ antwoordde Hella en mikte achteloos maar uiterst vaardig haar sigarettenpeuk in de kleine daarvoor bestemde holte waarin het – voordat het de bodem raakte – werd opgevangen door de kernflits.

Hella vouwde haar keurig verzorgde handen onder haar kin. ‘Ik geloof dat we best een regeling met Het Muildier zouden kunnen treffen en een eind aan al die onzin moesten maken, maar ik… eh… beschik niet over mogelijkheden om er snel tussenuit te knijpen als Het Muildier de macht heeft overgenomen!’

Bayta wist haar kalmte te bewaren. Haar stem klonk licht en onverschillig.

‘Heb je geen broer of vriend aan boord van een van onze schepen?’ vroeg ze.

‘Nee. Reden te meer dat ik geen heil zie in het opofferen van broers of echtgenoten van anderen.’

‘Overgave zou nog veel meer offers vergen.’

‘De Foundation heeft zich overgegeven en daar heerst vrede. Onze mannen zijn ver weg en het Galactische Stelsel is tegen ons.’

‘Ik ben bang dat het eerste je het meest dwars zit,’ zei Bayta terwijl zij haar schouders ophaalde. Zij richtte haar aandacht opnieuw op de groenteschotel voor haar en werd zich bewust van de stilte die om haar heerste. Niemand scheen te willen ingaan op Hella’s cynische opmerkingen.

Venijnig drukte ze de knop in die voor het opruimen van de tafel zorgde en verliet snel het vertrek om plaats te maken voor haar opvolgster.

‘Wie was dat?’ vroeg een nieuw meisje dat drie stoelen verder zat, aan Hella.

Hella’s beweeglijke mond nam een onverschillige uitdrukking aan, ‘Het nichtje van onze coördinator. Wist je dat niet?’ antwoordde ze.

‘O ja?’ Haar blik richtte zich op Bayta’s juist uit het zicht verdwijnende rug.

‘Wat doet ze hier dan?’

‘Ze is hier gewoon als montagemeisje. Wist je dan niet dat het heel chic is om vaderlandslievend werk te doen? Ik kots er gewoon van.’

‘Kom Hella,’ zei het dikke meisje aan haar rechterhand. ‘Ze heeft die oom van haar nooit tegen ons gebruikt. Waarom laat je haar niet met rust?’

Hella negeerde het meisje met een afwezige blik en stak een nieuwe sigaret op.

Het nieuwe meisje luisterde naar het geklets van de accountant-assistente met de stralende ogen die tegenover haar zat. Ze sprak haastig.

‘… en ze zeggen dat ze in het Tijd-Gewelf is geweest – in het Tijd-Gewelf! Je weet wel, toen Seldon heeft gesproken en toen de Burgemeester het op zijn heupen kreeg en er onlusten uitbraken en zo. Ze schijnt te zijn ontkomen voordat Het Muildier landde. Moet verschrikkelijk opwindend geweest zijn… door de blokkade en zo! Ik begrijp niet waarom ze er geen boek over schrijft. Oorlogsboeken zijn tegenwoordig ontzettend populair. Ze schijnt bovendien op de planeet van Het Muildier geweest te zijn. Je weet wel. Kalgan. En…’

De bel ging over en de zaal liep langzaam leeg. De stem van de assistente klonk verder en werd slechts af en toe onderbroken door het gebruikelijke en verbaasde: ‘O ja?’ of ‘Werkelijk?’ op momenten dat dat noodzakelijk was.

Toran kwam Bayta met een boterham in zijn hand tegemoet toen ze thuis kwam.

‘Waar ben je geweest?’ vroeg hij met een volle mond, en daarna iets duidelijker: ‘Ik heb iets te eten voor je klaar gemaakt. Als het niet veel bijzonders is, moet je mij dat maar niet kwalijk nemen.’

Ze liep met wijdopen ogen van verbazing om hem heen. ‘Torie! Waar is je uniform? Wat doe je in burger?’

‘Het werd bevolen. Randu en Ebling Mis zijn aan het samenkonkelen, maar waar het allemaal over gaat weet ik niet.’

‘Ga ik hier weg?’ vroeg Bayta terwijl ze zich tegen hem aan vlijde.

Hij kuste haar. ‘Ik geloof van wel. Het kan gevaarlijk worden.’

‘Wat is er niet gevaarlijk?’

‘Inderdaad. O ja. Ik heb Magnifico laten halen. Hij gaat waarschijnlijk ook mee.’

‘Betekent dat dat zijn concert op de fabriek zal worden afgelast?’

‘Waarschijnlijk.’

Bayta liep naar de kamer er naast en ging aan tafel zitten.

‘Wat jammer van dat concert, zeg. De meisjes op de fabriek hadden zich er zo op verheugd. Magnifico trouwens ook. Wat is hij toch eigenlijk een merkwaardige figuur!’

‘Dat is je moedercomplex, Bay. Op een dag krijg je zelf een baby en dan ben je Magnifico vergeten.’

‘Ik heb het gevoel dat jij mij een moedercomplex bezorgt, Torie!’ Bayta legde haar sandwich neer en werd plotseling ernstig.

‘Torie.’

‘Mmmmm?’

‘Ik was vandaag op het Gemeentehuis – op de Afdeling Productie. Daarom ben ik nu zo laat.’

‘Wat deed je daar dan?’

‘Nou ja…’ begon ze weifelend. ‘Ik… kon het op de fabriek niet langer uithouden. De meisjes zitten er om de haverklap te janken en die dat niet doen zitten de hele dag te broeien. Op mijn afdeling haalt de productie nog geen vierde van toen ik voor het eerst op de fabriek kwam, en het verzuim wordt hoe langer hoe groter.’

‘Goed,’ zei Toran, ‘maar vertel mij nu eens wat je op de Afdeling Productie deed.’

‘Een paar vragen stellen. Ik had gelijk, Toran. Het is in heel Haven hetzelfde liedje: vermindering van productie; toenemende opstandigheid; ontevredenheid. De chef daar haalde alleen maar zijn schouders op. Het lukte mij alleen maar om naar binnen te komen omdat ik het nichtje van de coördinator ben. Hij zei dat hij er ook niets aan kon doen. Als je het mij vraagt, kon het hem ook niets schelen.’

‘Kom kom, Bay!’

‘Nee, echt niet.’ Bayta maakte zich hoe langer hoe kwader. ‘Er klopt iets niet. Ik had hetzelfde gevoel als in het Tijd-Gewelf toen Seldon ons in de steek liet. Jij had er ook last van.’

‘Ja, dat is zo.’

‘Het is weer precies hetzelfde,’ sprak zij heftig. ‘We zijn niet opgewassen tegen Het Muildier – zelfs al hadden we voldoende middelen. Wat ons ontbreekt is de wil, het enthousiasme. Het heeft geen zin om langer te vechten, Torie!’

Toran kon zich niet herinneren dat Bayta in zijn aanwezigheid ooit gehuild had en in feite deed ze dat ook nu niet. Niet echt. Toran legde zijn hand op haar schouder. ‘Ik zou het maar naast me neerleggen, schat. Ik begrijp wat je bedoelt, maar we kunnen er niets…’ fluisterde hij.

‘Nee, we kunnen er niets aan doen! Dat zegt iedereen… en wij maar wachten tot het mes naar beneden komt!’

Zij wijdde zich aan wat er nog over was van de sandwiches en de thee. Toran begon het bed op te maken. Buiten was het intussen bijna donker.

Randu – onlangs aangesteld als coördinator, wat op zichzelf gezien een oorlogsfunctie was, van de confederatie van de steden op Haven, had zich een kamer laten aanwijzen op een van de bovenste verdiepingen, vanwaar hij zijn blikken over de toppen der bomen en de daken van de stad kon laten dwalen. Ebling Mis scheen alleen belangstelling te hebben voor de met rode vloeistof gevulde drinkbeker die hij in zijn hand hield.

‘Er bestaat op Haven een zegswijze dat wanneer de grottenverlichting uit gaat, het voor de rechtvaardigen en de hardwerkende tijd wordt om te gaan slapen’ zei Randu.

‘En jij? Slaap je de laatste tijd veel?’

‘Nee. Het spijt mij dat ik je zo laat heb laten komen, Mis, maar ik vind tegenwoordig de nachten nu eenmaal prettiger dan de dagen. Vreemd, vind je niet? De mensen op Haven passen zich vrij goed aan bij het wegvallen van de verlichting. Ik zelf aanvankelijk ook, maar nu is het anders…’

‘Je houdt jezelf voor de gek,’ zei Mis botweg. ‘In de waakperiode ben je omringd door mensen en dan voel je dat aller ogen op jou gericht zijn, dat al hun hoop op jou gevestigd is. In de slaapperiode voel je je pas vrij.’

‘Voel jij het dan ook? Ik bedoel dat afschuwelijke gevoel dat we verslagen zijn?’

Ebling Mis knikte traag. ‘Ja. Het is een soort massapsychose. Grote Ruimte nog aan toe, Randu, wat had je anders verwacht? Een hele beschaving is gebracht tot het blinde huilerige geloof dat een volksheld uit het verleden alles van te voren gepland heeft en ieder detail van hun onbelangrijke leventjes heeft geregeld! Het gedachtepatroon dat daardoor in leven is geroepen heeft veel weg van een godsdienst en je weet wat dat betekent.’

‘Nee, absoluut niet.’

Mis leek helemaal niet enthousiast dat er van hem verlangd werd dat hij dit nader zou verklaren. Hij rolde zijn sigaar tussen zijn vingers heen en Weer en gromde: ‘Ik bedoel dat het gedachtepatroon wordt gekarakteriseerd door sterke geloofsreacties. Religieuze overtuigingen kunnen alleen worden verstoord door zeer schokkende omstandigheden en worden in dat geval gevolgd door een vrijwel volledige geestelijke instorting of op zijn minst door hysterie of een ziekelijk gevoel van onzekerheid. Extreme voorbeelden ervan zijn gevallen van waanzin of zelfmoord.’

Randu beet op zijn duim. ‘Met andere woorden: als Seldon ons in de steek laat, verdwijnt de steunbeer waar we zolang op geleund hebben dat onze spieren geatrofieerd zijn en niet langer in staat blijken ons overeind te houden.’

‘Inderdaad, daar komt het op neer. Een nogal botte vergelijking, maar zo is het.’

‘En jij Ebling? Hoe staat het met jouw spieren?’

De psycholoog liet de rook van zijn lange sigaar langzaam uit zijn mond ontsnappen. ‘Wel stijf, maar niet geatrofieerd. Mijn beroep brengt nu eenmaal een zekere mate van onafhankelijk denken mee.’

‘Jij ziet dus geen uitweg?’

‘Nee, maar dat wil niet zeggen dat die niet bestaat. Het is mogelijk dat Seldon geen rekening met Het Muildier heeft gehouden. Misschien heeft hij geen overwinning kunnen garanderen, maar dat betekent niet dat wij gegarandeerd zullen verliezen. Volgens mij kan Het Muildier verslagen worden.’

‘Hoe dan?’

‘Op de enige manier waarop iedereen verslagen kan worden - door hem in zijn zwakke punten aan te vallen. Luister Randu. Het Muildier is geen superwezen. Als hij wordt verslagen zal iedereen zich daarvan persoonlijk kunnen overtuigen. Niemand weet iets van hem af en daarom vormen er zich allerlei legenden om zijn persoon. Men zegt dat hij een Mutant is. En! wat dan nog? Voor de onwetenden onder de Mensheid betekent “Mutant” gewoon “Supermens” maar dat is natuurlijk onzin.

Men schat dat er dagelijks in het Galactisch Stelsel ongeveer enkele miljoenen mutanten worden geboren. Op ongeveer twee procent na kan dat bij die vele anderen alleen worden geconstateerd door middel van een microscoop en chemische methodes. De één à twee procent “macro-mutanten”, dat wil zeggen zij, wier mutaties met het blote oog of met de blote geest kunnen worden waargenomen, zijn op één of twee procent na niet meer dan monsters, geschikt voor vermaakscentra, laboratoria of crematoria. De enkele macro-mutanten wier afwijkingen positief zijn, zijn vrijwel allemaal onschadelijke curiositeiten die alleen maar in bepaalde opzichten abnormaal zijn en in alle andere opzichten normaal of subnormaal. Begrijp je wat ik bedoel, Randu?’

‘Jawel, maar hoe staat het nu met Het Muildier?’

‘Als we aannemen dat Het Muildier een Mutant is, dan mogen we aannemen dat hij over een of ander attribuut – waarschijnlijk op geestelijk gebied – beschikt, dat kan worden gebruikt om werelden te veroveren. Met andere woorden: hij zal ongetwijfeld tekortkomingen hebben die wij moeten opsporen. Als die tekortkomingen niet duidelijk voor-de-hand-liggend en fataal zouden zijn, zou hij niet zo geheimzinnig doen en zich zo voor de blikken van anderen trachten te verbergen. Als hij een Mutant is!’

‘Bestaat er een alternatief?’

‘Misschien. Bewijzen omtrent zijn eventuele mutant-zijn, zijn afkomstig van Kapitein Han Pritcher van wat eens de Inlichtingendienst van de Foundation was. Hij baseerde zijn conclusies op de vage herinneringen van lieden die beweerden Het Muildier – of ’althans iemand die beweerde Het Muildier te zijn – gekend te hebben toen deze nog een kind was.

Pritcher baseerde zijn theorie op zeer schrale bewijsgronden die overigens heel goed door Het Muildier zelf geconstrueerd zouden kunnen zijn want hij heeft grote steun gehad van het feit dat men hem als een soort mutant-supermens beschouwde.’

‘Interessant. Hoe lang koester je die mening al?’

‘Eigenlijk heb ik het alleen maar als een mogelijk alternatief beschouwd. Laten we aannemen, Randu, dat Het Muildier een vorm van straling tot zijn beschikking heeft waarmee hij op dezelfde wijze waarop hij kernenergie uitschakelt onze geestelijke energie kan uitschakelen. Zou dat misschien een verklaring zijn voor hetgeen waarmee wij op het ogenblik worden geconfronteerd? En wat de Foundation is overkomen?’

Randu voelde een bijna woordeloze ontreddering over zich neerdalen.

‘Hoe staat het eigenlijk met je onderzoek op de clown van Het Muildier?’ vroeg hij.

Ebling Mis aarzelde. ‘Dat is tot dusver vrijwel waardeloos gebleken, maar als ik voldoende mathematisch materiaal tot mijn beschikking had zou ik uit de gegevens van de clown een volledig beeld van Het Muildier kunnen construeren. Als dat zo was zouden we de raadselachtige verschijnselen die mij al vaak hebben geïmponeerd kunnen verklaren.’

‘Zoals?’

‘Denk toch na, man! Het Muildier versloeg de vloten van de Foundation zonder enige moeite, maar hij slaagde er nooit in de gecombineerde vloten van de Onafhankelijke Kooplieden in een open gevecht tot de aftocht te dwingen. Ondanks zijn kracht houden de Onafhankelijken stand. Hij gebruikte zijn kernenergie-uitschakelaar voor het eerst tegen de kernwapens van de Onafhankelijke Kooplieden van Mnemon. Het feit dat zij verrast werden deed hen de slag verliezen maar zij zagen tenslotte kans de aanval af te slaan. Daarna heeft hij de Uitschakelaar nooit meer met succes tegen de Onafhankelijken kunnen inzetten.

Tegen de strijdkrachten van de Foundation daarentegen werd hij keer op keer met succes ingezet. Hoe kan dat? Volgens de gegevens die wij nu tot onze beschikking hebben, is het allemaal even onlogisch. Er moeten dus factoren bestaan die ons onbekend zijn.’

‘Verraad misschien?’

‘Dat is klinkklare onzin, Randu. Er was niemand op de Foundation die niet absoluut zeker van de overwinning was en wie zou er dan verraad willen plegen?’

Randu liep naar het gebogen raam en staarde zonder iets te zien naar buiten. ‘Maar nu is het zeker dat we zullen verliezen. Zelfs al zou Het Muildier duizend zwakke punten hebben; al zou hij een netwerk van gaten zijn…’

Hij draaide zich niet om. Het was alsof zijn gebogen rug en zijn nerveuze handen het woord voor hem voerden. ‘Aan de Tijd-Gewelf-episode zijn we met succes ontkomen, Ebling. Anderen hadden toen ook kunnen ontsnappen. Een paar lukte het. De meesten niet. We hadden een tegenaanval kunnen ondernemen. Dat had een zekere mate van vindingrijkheid en inspanning gekost, maar alle schepen van de Foundation hadden dan naar Haven kunnen uitwijken of naar andere in de buurt liggende planeten om de strijd voort te zetten zoals wij dat gedaan hebben. Minder dan een procent deed dat. In feite komt het erop neer dat ze naar de vijand zijn overgelopen.

De ondergrondse beweging van de Foundation waar de mensen hier zoveel van verwachten heeft tot dusver niets van enige betekenis gedaan. Het Muildier is zo slim geweest de veiligheid van de bezittingen en de winsten van de grote Kooplieden te garanderen. Daarom zijn ze naar hem overgelopen.’

‘De plutocraten zijn altijd tegen ons geweest’ zei Ebling Mis koppig.

‘Ja, maar ze zijn ook altijd aan de macht geweest, Ebling. Luister, we hebben reden om aan te nemen dat Het Muildier of zijn mensen contact hebben opgenomen met de machtigen onder de Kooplieden. Minstens tien van de zevenentwintig werelden van de Koopmanswerelden zijn overgelopen naar Het Muildier. Tien weifelen waarschijnlijk nog. Er zijn hier op Haven figuren die de overheersing van Het Muildier zouden verwelkomen. Het is kennelijk bijzonder verleidelijk om politieke macht uit handen te geven als dat betekent dat je je economische macht kunt behouden.’

‘Ben je dan van mening dat Haven niet in staat is Het Muildier te weerstaan?’

‘Ik geloof inderdaad niet dat Haven dat zal doen.’ Randu draaide zich om en keek de psycholoog recht in het gezicht. ‘Ik geloof dat Haven op het punt staat zich over te geven. Daarom heb ik je hier laten komen. Ik wil dat je Haven verlaat.’

Het ronde gezicht van Ebling Mis drukte een en al verbazing uit. ‘Nu al?’

Randu voelde zich dodelijk vermoeid. ‘Ebling, jij bent de grootste psycholoog van de Foundation. De allergrootste verdween met Seldon, maar jij bent de beste die wij nu nog over hebben. Jij bent onze enige kans om Het Muildier te verslaan. Hier kun je dat niet doen. Je moet gaan naar wat er van het Imperium is overgebleven.’

‘Naar Trantor?’

‘Juist. Wat eens het Imperium is, is nu niet meer dan een geraamte, maar in het centrum moet nog iets ervan bestaan. Daar hebben ze archieven, Ebling, archieven die misschien voldoende gegevens herbergen om de geest van de clown te kunnen ontraadselen. Hij gaat uiteraard met je mee.’

‘Ik betwijfel het of hij daar zin in heeft als je nichtje niet mee gaat,’ merkte Ebling Mis droogjes op.

‘Dat weet ik. Toran en Bayta gaan dan ook met je mee. Je hebt trouwens een tweede belangrijke taak, Ebling. Hari Seldon stichtte indertijd twee Foundations. Elk van deze Foundations ligt aan de uiteinde van de Galaxis. Je moet die Tweede Foundation zien te vinden!’

20

SAMENZWEERDER

Het paleis van de Burgemeester – althans wat daar van over was – was niet meer dan een donkere vlek die oprees in de duisternis. De stad – overwonnen en bedwongen door de avondklok – hield zich stil onder de wazige koepel van de Galaxis, terwijl hier en daar een eenzame ster de wacht hield boven de Foundation.

In drie eeuwen tijd was de Foundation van een kleine groep wetenschapsmensen uitgegroeid tot een veelarmig Koopmansrijk dat zijn tentakels tot diep in het Galactisch Stelsel uitstrekte, maar in een half jaar tijd was het van die hoogten teruggevallen tot de status van een willekeurige onderworpen provincie.

Kapitein Pritcher weigerde dat te aanvaarden.

De broeierige nachtelijke stilte en het verduisterde paleis, bezet door de overweldigers, lieten wat dat betreft aan duidelijkheid niets te wensen over, maar Kapitein Han Pritcher die zich met een kleine kernbom onder zijn tong even binnen de poorten bevond, wilde dat niet inzien.

Er bewoog zich een gestalte in zijn richting. Kapitein Pritcher dook ineen.

‘Het alarmsysteem is zoals het altijd geweest is, Kapitein. Het zal niets registreren. Gaat u verder!’ werd er gefluisterd.

De Kapitein bukte zich, liep onder de lage poort door en begaf zich via het met fonteinen geflankeerde pad naar wat eens Indburs tuin was geweest.

Die dag in het Tijd-Gewelf was nu weer vier maanden geleden, maar zijn geheugen verzette zich tegen de herinneringen daaraan. Soms kwamen ze terug, die indrukken - los van elkaar en hoogst onwelkom – meestal ’s nachts.

De oude Seldon, zijn welwillende boodschap uitsprekend – een boodschap die nergens op sloeg – de verwarring – Indbur bewusteloos en belachelijk in zijn staatsiekledij – de angstige menigte, zwijgend wachtend op de woorden die de totale overgave zouden inluiden – de jonge Toran die door een zijdeur verdween met het lichaam van de clown van Het Muildier over zijn schouder bungelend… Hijzelf ook buiten met een wagen die het niet deed, zich te voet een weg banend door een stuurloze menigte, de stad verlatend voor een onbekende bestemming; blindelings zoekend naar de verschillende schuilplaatsen die eens het hoofdkwartier van de democratische ondergrondse beweging hadden gevormd – een beweging die al tachtig jaar lang hoe langer hoe meer in verval was geraakt.

En die schuilplaatsen waren leeg en verlaten geweest.

De volgende dag waren de zwarte vijandige schepen even zichtbaar geweest om daarna zachtjes tussen de gebouwen van een in de nabijheid gelegen stad neer te zinken.

Kapitein Pritcher voelde zich wegzinken in een poel van hulpeloosheid en wanhoop.

Toen, eindelijk begaf hij zich vastberaden op weg.

In dertig dagen had hij bijna tweehonderd mijl afgelegd. Hij trok de kleren aan van een dode arbeider van een van de watercultures die langs de weg lag en liet een woeste roestbruine baard groeien.

En… vond wat er over was van de ondergrondse beweging.

De stad heette Newton – een eens welgestelde buitenplaats die langzamerhand in verval was geraakt; het huis vormde een onopvallend onderdeel van een onopvallende rij. De man, zwaargebouwd met kleine oogjes, hield zijn knuisten in zijn broekzakken verscholen en bleef onwrikbaar in de deuropening staan.

‘Ik kom van Miran’ mompelde de Kapitein.

‘Miran is vroeg dit jaar,’ antwoordde de man grimmig.

‘Niet vroeger dan verleden jaar,’ zei Pritcher.

De man ging nog steeds niet opzij. ‘Wie ben je?’ vroeg hij.

‘Ben jij “De Vos” dan niet?’

‘Geef je altijd antwoord met een vraag?’ De Kapitein haalde nauwelijks merkbaar dieper adem. ‘Ik ben Kapitein Han Pritcher van de Marine en lid van de Democratische Ondergrondse. Wil je mij binnenlaten?’

De Vos deed een stap opzij. ‘Mijn echte naam is Orum Palley,’ zei hij en stak zijn hand uit – een gebaar dat door de Kapitein werd beantwoord.

De kamer was goed, maar eenvoudig ingericht. In de hoek stond een decoratieve boekfilmprojector die volgens het militair-geoefende oog van de Kapitein wel eens een zwaar kaliber desintegrator zou kunnen zijn. De projectielens was op de deuropening gericht en kon op afstand bediend worden.

De Vos volgde de blikken van zijn gebaarde gast en glimlachte grimmig.

‘Ja,’ zei hij, ‘maar alleen in de dagen van Indbur en zijn lakei-achtige vampiers. Tegen Het Muildier zou hij niet veel uithalen, he? Heb je honger?’

De nekspieren van de Kapitein verstrakten onder zijn baard en hij knikte.

‘Als je even geduld hebt, zal ik je zo wat brengen.’ De Vos nam een paar blikken van een plank en zette ze voor Kapitein Pritcher neer. ‘Hou je vinger er op en breek ze open als ze nog heet zijn. Mijn hitte-eenheid doet het niet goed meer. Dat soort dingen herinnert je eraan dat het oorlog is, hè?’

De snel uitgesproken woorden hadden een welwillende inhoud, maar de toon waarop zij werden uitgesproken was alles behalve welwillend en zijn ogen waren koud en bedachtzaam. Hij ging tegenover de Kapitein zitten.

‘Als er iets is wat mij niet van je bevalt, zal er op jouw plaats niet meer dan een brandvlek te zien zijn. Begrijp je wat ik bedoel?’ zei hij.

De Kapitein gaf geen antwoord. De blikken sprongen open onder de druk van zijn vingers.

‘Hutspot!’ zei De Vos kortaf. ‘Sorry, maar je weet hoe de voedselsituatie is.’

‘Dat weet ik,’ zei de Kapitein. Hij at snel en zonder op te kijken.

‘Ik heb je wel eens eerder gezien,’ zei De Vos. ‘Ik probeer mij te herinneren waar, maar de baard was er toen niet bij.’

‘Ik heb mij al een maand lang niet geschoren. Wat wil je eigenlijk?’ zei hij plotseling fel. ‘Ik wist het juiste wachtwoord toch. Bovendien kan ik mij identificeren.’

De ander maakte een gebaar met zijn hand. ‘O, ik neem aan dat je Pritcher bent’ maar er zijn er een heleboel die het wachtwoord kennen… en identiteitspapieren hebben en die voor Het Muildier werken. Ooit gehoord van Levvaw?’

‘Ja.’

‘Die werkt voor Het Muildier.’

‘Wat zeg je? Hij…’

‘Ja. De man die ze “Geen Krimp” noemden.’ De mond van De Vos lachte geluidloos. ‘Verder is er nog Willig. Ook aan de kant van Het Muildier! Garre en Noth idem. Waarom Pritcher niet?’

De Kapitein schudde alleen maar met zijn hoofd.

‘Maar het doet er niet toe’ zei De Vos zacht. ‘Als Noth is overgelopen moeten ze mijn naam ook kennen. Als het met jou goed zit ben je in groter gevaar, al was het alleen omdat ik je ken.’

De Kapitein was klaar met eten en leunde terug in zijn stoel. ‘Als jullie hier geen organisatie hebben, waar kan ik die dan wel vinden? Het kan zijn dat de Foundation zich heeft overgegeven, maar ik heb dat niet gedaan.’

‘O nee? Je kunt niet eeuwig blijven zwerven, Kapitein. De mannen van de Foundation moeten reisvergunningen bij zich hebben als ze van de ene stad naar de andere reizen. Wist je dat? Ook identiteitskaarten. Heb je een identiteitskaart? Bovendien hebben alle officieren van de oude Marine zich moeten melden. En dat was je toch, nietwaar, officier van de oude Marine?’

‘Ja.’ De stem van de Kapitein klonk hard. ‘Dacht je soms dat ik op de vlucht was omdat ik bang ben? Ik was op Kalgan vlak nadat deze planeet door Het Muildier werd veroverd. Binnen een maand liep geen van de oude Opperste Krijgsheren nog op vrije voeten. Iedere ondergrondse beweging weet dat geen enkele revolutie kans van slagen heeft zonder een bijdrage van een deel van de Marine. Het Muildier schijnt dat blijkbaar ook te weten.’

‘Klinkt aannemelijk. Het Muildier gaat grondig te werk.’

‘Zo gauw als ik kon, heb ik mijn uniform weggesmeten en liet ik mijn baard groeien. Later blijkt misschien dat anderen dat ook gedaan hebben.’

‘Ben je getrouwd?’

‘Mijn vrouw is dood. Kinderen heb ik niet.’

‘Familieleden van je kunnen dus niet gegijzeld worden.’

‘Nee.’

‘Mag ik je een goede raad geven?’

‘Als je dat kunt, ja.’

‘Ik weet niet wat Het Muildier in zijn schuld voert, maar vakmensen zijn tot dusver ongemoeid gelaten. De lonen zijn omhoog gegaan en de productie van allerlei soorten kernwapens is toegenomen.’

‘O ja? Het ziet ernaar uit dat het offensief wordt voortgezet.’

‘Weet ik niet. Het Muildier is een heel slim muildier en misschien is dat wel zijn manier om de arbeiders zoet te houden. Als Seldon met al zijn psychohistorische kennis niet in staat was om hem te doorgronden dan hoef ik daar zeker niet aan te beginnen. Maar je draagt werkkleding. Wat betekent dat?’

‘Ik ben geen geschoolde kracht als je dat soms bedoelt.’

‘Je hebt een militaire cursus in kernenergie gevolgd, is het niet?’

‘Jawel.’

‘Nou dat is voldoende. De “Atom-Field Bearings Inc.” is in deze stad gevestigd. Vertel ze dat je op dat gebied ervaring hebt. De rotzakken die er tijdens Indbur de leiding hadden, hebben die nog steeds – alleen doen ze het nu voor Het Muildier. Zolang ze arbeiders nodig hebben om hun zakken te spekken zullen ze geen vragen stellen. Ze zullen je een identiteitsbewijs geven en daarna kun je bij de Corporatie een huis aanvragen. Als ik jou was zou ik er onmiddellijk mee beginnen.’

Aldus werd Kapitein Han Pritcher, ‘Schild-man’ Lo Moro van de vijfenveertigste afdeling van Atom-Field Bearings Inc. Van officier van de Inlichtingendienst daalde hij langs de maatschappelijke ladder af tot ‘samenzweerder’ – een roeping die hem enkele maanden later naar wat eens de tuin van Indbur was geweest, zou voeren.

In de tuin aangekomen keek Kapitein Pritcher naar de radometer in de palm van zijn hand. Het binnenste waarschuwingssysteem was nog steeds in werking en daarom wachtte hij. De atoombom in zijn mond had nog een half uur te leven. Hij rolde hem behoedzaam in zijn mond heen en weer.

De radometer verstierf tot duisternis. Kapitein Pritcher liep haastig verder.

Tot dusver was alles goed gegaan.

Hij dacht objectief aan het feit dat de levensduur van de atoombom met zijn eigen leven verbonden was – dat het einde van die bom het einde van zijn leven en dat van Het Muildier zou betekenen.

Twee maanden lang had Kapitein Pritcher loden voorschoten en zware gezichtsmaskers gedragen. Alles wat militair was, was uit zijn houding en uiterlijke verschijning verdwenen. Hij was een arbeider geworden die zijn loon in ontvangst nam, zijn avonden in de stad doorbracht en nooit over politiek praatte.

De Vos had hij twee maanden lang niet gezien.

En toen, op een dag, struikelde er iemand bij zijn werkbank. Er zat een papiertje in zijn jaszak waarop het woord ‘Vos’ geschreven was. Hij smeet het in de atoomkamer waar het onmiddellijk in rook opging en de energie een micromillivolt deed stijgen, en keerde terug naar zijn werk.

Die avond was hij bij De Vos en deed mee met twee andere mannen aan een spelletje kaart. Een van hen was een bekende persoonlijkheid. De ander kende hij alleen van naam.

Tijdens het kaarten werd een gesprek gevoerd.

‘Het is een fundamenteel misverstand’ zei de Kapitein. ‘Jullie leven in het verleden – een verleden dat niet meer bestaat. Tachtig jaar lang heeft onze organisatie op het juiste historische moment gewacht. Wij hebben ons laten verblinden door Seldons Psychohistorie waarvan een van de eerste stellingen ervan uitgaat dat het individu niet belangrijk is, geen geschiedenis maakt en dat hij wordt meegesleurd door ingewikkelde sociale en economische factoren die een harlekijn van hem maken.’ Hij rangschikte de kaarten in zijn hand, schatte hun waarde en wierp er een op de tafel. ‘Waarom zouden we Het Muildier niet doden?’ zei hij.

‘Wat zou dát nu voor zin hebben?’ sprak de man die links van hem zat heftig.

‘Zie je nu wel hoe jullie houding is?’ zei de Kapitein terwijl hij twee kaarten op tafel gooide – ‘Wat betekent een man uit biljoenen? Het Galactische Stelsel zal niet ophouden te draaien omdat er een man sterft. Maar Het Muildier is geen man. Hij is een Mutant. Om te beginnen heeft hij het plan van Seldon overhoop gehaald. Dat betekent dat hij – de Mutant – in zijn eentje de hele Psychohistorie overhoop heeft gehaald. Als hij niet geleefd had zou je Foundation nooit gevallen zijn. Als hij ophoudt te leven kan er een eind komen aan die toestand.’

‘Kom. De democraten hebben de Burgemeesters en de Kooplieden al tachtig jaar lang bestreden door middel van allerlei slinkse streken. Laten we het nu eens met een assassinatie proberen.’

‘Hoe dan?’ vroeg De Vos nuchter.

‘Daar heb ik zonder resultaat al drie maanden over nagedacht. Toen ik hier kwam wist ik het binnen drie minuten.’

Hij wierp snel een blik naar de man met het glimlachende paarse meloenengezicht die rechts naast hem zat. ‘Eens was je kamerheer van Burgemeester Indbur. Ik wist niet dat je bij de Ondergrondse was.’

‘Wist ik van jou ook niet.’

‘En je zult als kamerheer waarschijnlijk met regelmatige tussenpozen het alarmsysteem gecontroleerd hebben.’

‘Inderdaad.’

‘En in het paleis woont nu Het Muildier?’

‘Dat is aangekondigd – maar hijzelf is een bescheiden overwinnaar die geen speeches maakt en nooit in het openbaar verschijnt.’

‘Dat is een oud verhaal dat hier niets mee te maken heeft. Jij, beste ex-kamerheer, bent de man die wij nodig hebben!’

De kaarten werden op tafel gelegd. Zwijgend deelde hij opnieuw de kaarten uit.

De ex-kamerheer pikte zijn kaarten op. ‘Sorry Kapitein. Het was maar een routinewerkje. Van het alarmsysteem weet ik niets af.’

‘Dat verwachtte ik al, maar je geest bewaart de herinneringen van de schakelingen en die kunnen wij eruit krijgen met de Psychische Sonde?’

De man werd plotseling bleek. ‘Een Psychische Sonde?’

‘Wees maar niet bang. Ik kan met zo’n ding omgaan,’ zei de Kapitein fel.

‘Je zult je een paar dagen een beetje zwak voelen. Dat is alles. Trouwens, als je er wel onder zou lijden zou het niet meer dan de prijs zijn die je betaalt voor het nemen van een kans. Er zijn er onder ons die uit de constructie van die schakelaars de golflengten van het systeem zullen kunnen afleiden. En er zijn er ook onder ons die een kleine tijdbom kunnen fabriceren die ik dan zelf naar Het Muildier zal brengen.’

De mannen schoven hun stoelen dichter bij elkaar. ‘Op een gegeven ogenblik zal er een rel losbreken in Terminus City in de buurt van het paleis. Alleen provoceren en weglopen. Zodra de aandacht van de paleiswacht wordt afgeleid…’

Vanaf die dag werd er aan de voorbereidingen gewerkt en Kapitein Han Pritcher van de Marine, die samenzweerder geworden was, daalde nu nog verder langs de maatschappelijke ladder en werd ‘moordenaar’.

Kapitein Pritcher, de moordenaar, was nu in het paleis en was tamelijk op zijn gevolgtrekking: een uitvoerig alarmsysteem maakt een groot wachters overbodig. In dit geval zelfs helemaal. Het grondplan stond hem duidelijk voor de geest. Hij was niet meer dan een vlek die zich geruisloos, over het dikke tapijt bewoog waarmee de opgang was bekleed. Bovengekomen drukte hij zich plat tegen de muur en wachtte.

Vóór hem bevond zich een kleine gesloten deur. Achter die deur moest zich de Mutant bevinden die het onverslaanbare verslagen had. Het was vroeg. Hij had nog tien minuten.

Er gingen vijf minuten voorbij, maar er klonk geen enkel geluid. Het Muildier had nog vijf minuten te leven. Kapitein Pritcher ook…

Gedreven door een plotselinge impuls deed hij een paar passen naar voren.

Het plan kon nu niet meer mislukken. Als de bom explodeerde zou het paleis de lucht in vliegen. Een deur en de afstand van tien meter zouden daar niets aan veranderen, maar hij wilde Het Muildier zien voordat zij samen zouden sterven.

In een uitdagend laatste gebaar begon hij met zijn vuisten op de deur te beuken…

De deur werd opengedaan. Er straalde een verblindend licht naar buiten. Kapitein Pritcher wankelde. Midden in de kamer stond een ernstige man naar een vissenkom te kijken.

Zijn uniform was somber zwart. Hij tikte afwezig tegen het glas. De oranje en vermiljoen vissen vluchtten wild alle kanten op.

‘Kom binnen, Kapitein,’ riep hij.

Onder zijn bevende tong voelde hij het bolletje hoe langer hoe dikker worden. Een onmogelijkheid. Dat wist hij, maar het was de laatste minuut van zijn leven.

‘U kunt beter dat stomme pilletje uitspugen. Dan kunt u tenminste praten,’ zei de geüniformeerde man.

De minuut was voorbij. De Kapitein boog langzaam het hoofd en liet het bolletje in zijn handpalm vallen en wierp het toen met geweld tegen de muur Het kaatste met een fijn geluidje terug en bleef onschuldig glimmend op de grond liggen.

De man haalde zijn schouders op. ‘Dat hebben we dan gehad,’ zei hij. ‘Het zou trouwens geen enkele zin gehad hebben, Kapitein. Ik ben Het Muildier niet. U zult u tevreden moeten stellen met de Onderkoning.’

‘Hoe ben je erachter gekomen?’ mompelde Pritcher.

‘Schrijf dat maar op rekening van een bijzonder efficiënt contra-spionagesysteem. Ik ken alle namen van jullie kleine bende en de plannen ken ik tot in de kleinste details…’

‘En u liet het zover komen?’

‘Waarom niet? Het was van het allergrootste belang voor mij dat ik u en enkele anderen zou vinden. Vooral u. Ik had u al een paar maanden geleden te pakken kunnen krijgen toen u nog arbeider was op de Newton Bearings Fabrieken, maar dit is veel beter. Als u zelf niet in grote trekken de samenzwering had aangegeven, had een van mijn mannen wel iets dergelijks voorgesteld. Het resultaat is nogal dramatisch en ook zeer humoristisch.’

De ogen van de Kapitein stonden hard. ‘Dat vind ik ook. Is het nu allemaal voorbij?’

‘We zijn pas begonnen, Kapitein. Ga zitten. Laten we de heroïek aan de dommen laten die ervan onder de indruk komen. U bent een capabel mens, kapitein. Volgens onze inlichtingendienst was u een van de eersten op de foundation die de kracht van Het Muildier erkende. Daarna bent u in het prille verleden van Het Muildier gaan graven. U bent een van de mensen die mijn clown ontvoerden. Die is, tussen twee haakjes, nog niet teruggevonden. Daar zal te zijner tijd rekenschap voor moeten worden afgelegd. Men is zich van uw vaardigheid bewust geworden en Het Muildier behoort niet tot degenen die bang zijn voor de vaardigheid van hun vijanden als hij die kan ombuigen tot de vaardigheid van een nieuwe vriend.’

‘O, voert u dat in uw schild?’

‘Ja. Dat was de opzet van de hele komedie van vanavond. U bent een intelligent man, maar uw kleine complot tegen Het Muildier is volkomen in het water gevallen. Het is nauwelijks de naam van samenzwering waard. Is het bij u in de Marine gewoonte schepen op te offeren aan een hopeloze zaak?’

‘Het valt nog te bezien of het een hopeloze zaak is.’

‘Inderdaad’ gaf de Onderkoning vriendelijk toe. ‘Het Muildier heeft de Foundation veroverd en de Foundation wordt snel veranderd in een arsenaal tot het bereiken van veel ruimere doelstellingen.’

‘Wat voor ruimere doelstellingen?’

‘De onderwerping van het gehele Galactische Stelsel. Het herenigen van alle afgescheiden werelden tot een nieuw Imperium. De vervulling, domme bekrompen patriot, van Seldons droom en wel zevenhonderd jaar eerder dan hij had voorzien. En bij die vervulling kunt u ons van dienst zijn.’

‘Dat zou ik ongetwijfeld kunnen, maar ik doe het niet.’

‘Als ik het goed begrijp,’ zei de Onderkoning, ’bestaan er nog maar drie Onafhankelijke Koopmanswerelden. Lang stand houden zullen zij niet meer. Dat zal het einde van de strijdkrachten van de Foundation betekenen. Wilt u echt de strijd nog langer volhouden?‘

‘Ja.’

‘Toch zult u dat niet doen. Vrijwillige rekruten zijn de beste, maar ook de anderen kunnen wij gebruiken. Helaas is Het Muildier afwezig. Zoals altijd leidt hij het gevecht tegen de nog opstandige Kooplieden. Maar hij staat voortdurend met ons in contact. Lang zult u niet hoeven te wachten.’

‘Waarop?’

‘Op uw bekering.’

‘Daar zal Het Muildier niet in slagen,’ zei de Kapitein koud.

‘O jawel. Met mij is hij er ook in geslaagd. Herkent u mij niet? Kom, u was toch op Kalgan? U moet mij daar gezien hebben. Ik droeg een monocle, een met bont afgezette purperen mantel en een hooggekroond hoofddeksel…’

De Kapitein verstijfde in z’n stoel. ‘U was Opperste Krijgsheer van Kalgan!’

‘Ja. En nu ben ik de loyale Onderkoning van Het Muildier. U ziet waartoe hij in staat is.’

21

INTERMEZZO IN DE RUIMTE

De blokkade werd met succes doorbroken. Alle vloten die ooit hebben bestaan, zouden gezamenlijk niet in staat zijn geweest een waterdichte omsingeling tot stand te brengen. Een enkel schip voorzien van een vaardige piloot en een kleine dosis geluk en er waren gaten te over om door te ontsnappen.

IJzig kalm joeg Toran het tegenstribbelende schip van de ene ster naar de andere. De nabijheid van een grote massa mocht dan de interstellaire sprongen ongunstig beïnvloeden – het schakelde bovendien de detectieapparaten uit, voor een groot deel althans.

Toen eenmaal de gordel van schepen was doorbroken, werd ook de binnenste dode ruimtesfeer doorbroken waarin, als gevolg van de geblokkeerde subether, het niet mogelijk was berichten over te seinen. Voor het eerst sinds drie maanden voelde Toran zich niet geïsoleerd meer.

Er ging een week voorbij voordat de vijandelijke berichtgeving meer te vertellen had dan vervelende zelf-ophemelarijen omtrent de steeds vaster wordende greep op de Foundation. Het was een week waarin Torans bewapende koopvaarder zich met haastige sprongen van de Periferie verwijderde.

Ebling riep hem vanuit de kaartenkamer. Toran keek met knipperende ogen op van zijn werkzaamheden.

‘Wat is er aan de hand?’ Toran daalde af in de kleine centraal gelegen kajuit die Bayta had ingericht als huiskamer.

Mis schudde zijn hoofd. ‘Ik zal een stuurknuppel zijn als ik het begrijp. De nieuwsmensen van Het Muildier hebben een speciaal bulletin aangekondigd. Ik dacht dat je het misschien zou willen horen.’

‘Ja. Laat ik dat maar doen. Waar is Bayta?’

‘De tafel aan het dekken of een menu aan het uitzoeken of zo.’

Toran ging op de krib zitten die als Magnifico’s slaapplaats diende.

De propaganda van de ‘speciale bulletins’ vormde een eentonige herhaling. Ze waren vrijwel aan elkaar gelijk. Eerst kwam de krijgshaftige muziek en daarna volgden de gladde kletspraatjes van de nieuwslezer. Tenslotte volgde de stijgende opwinding van het trompetgeschal en de climax. Toran verdroeg het. Mis zat binnensmonds te mompelen.

De nieuwslezer brabbelde het bekende oorlogsverslaggevers praatje:

‘Snelle eenheden aangevoerd door Luitenant Generaal Sammin hebben vandaag hard toegeslagen bij een gevecht met de strijdmacht die een uitval deed vanuit Iss…’ Het uitdrukkingloze gezicht van de spreker op het scherm loste zich op in de duisternis van een ruimte waar snelle zwermen schepen in een dodelijk gevecht met elkaar gewikkeld waren. De stem op de achtergrond sprak verder…

‘Het meest frappant was wel het gevecht tussen de zware kruiser Cluster en drie vijandelijke schepen van het Nova-type!’ Het beeld zwaaide om en veranderde langzaam in een close-up. Het grote schip begon te vonken. Een van de venijnige aanvallers gloeide op, verdween uit het beeld, keerde erin terug en ramde de Cluster. Het grote schip begon hevig te stampen maar overleefde de klap van het schampschot. De aanval was afgeslagen.

De gladde ongeëmotioneerde stem van de nieuwslezer sprak verder en beschreef het gevecht tot aan de laatste klap en het laatste wrak.

Er volgde een pauze en daarna kwam een bijna gelijkvormig verslag van het gevecht bij Mnemon waaraan tenslotte als nieuwigheid een langdradige beschrijving van een landingsactie werd toegevoegd met beelden van een verwoeste stad en in elkaar gedoken, dodelijk vermoeide gevangenen.

Mnemon zou het niet lang meer maken.

Alweer een pauze met op de achtergrond de te verwachten luidruchtige trompetmuziek. Op het beeld verscheen een lange imposante gang. Een regeringsvertegenwoordiger, gekleed in het uniform van een raadsman, kwam haastig aangelopen.

De man sprak langzaam. Zijn stem klonk hard.

‘Op bevel van onze vorst, kondigen wij aan dat de planeet Haven, die tot dusver met wapengeweld zijn wil weerstond, zich tot overgave bereid heeft verklaard. Op het ogenblik wordt de planeet door onze strijdkrachten bezet, Iedere vorm van weerstand wordt snel onderdrukt.’

Het beeld verdween en in plaats daarvan verscheen opnieuw de nieuwslezer die plechtig aankondigde dat men op de hoogte zou worden gehouden van nieuwe ontwikkelingen zodra deze zich zouden voordoen.

Er volgde wat dansmuziek. Ebling Mis draaide het toestel uit.

Toran stond op en liep zonder een woord te zeggen met onzekere passen weg. De psycholoog deed geen poging om hem tegen te houden.

Toen Bayta uit de keuken kwam legde Mis haar met een gebaar het zwijgen op.

‘Haven heeft zich overgegeven,’ zei hij.

‘Nu al?’ Ze scheen het niet te kunnen geloven en zette een paar grote ogen op.

‘Zonder slag of stoot! Zonder…’ Hij zweeg en slikte. ‘Je kunt Toran beter alleen laten. Ik stel voor dat we ditmaal zonder hem eten.’

Bayta wierp een blik naar de kaartenkamer en maakte een hopeloos gebaar. ‘Dat moet dan maar,’ zei ze.

Magnifico zat zwijgend en zonder een hap te eten aan tafel. Alle energie scheen aan zijn lichaam ontsnapt te zijn en hij staarde angstig voor zich uit.

Ebling Mis porde afwezig in zijn vruchtendessert. ‘Er zijn nog maar twee Koopmansplaneten die de strijd voortzetten. Ze vechten, bloeden, sterven maar geven zich niet over. Alleen Haven… Net als bij de Foundation…’

‘Maar waarom? Waarom?’

De psycholoog schudde zijn hoofd. ‘Al deze vreemde gebeurtenissen verwijzen naar de aard van Het Muildier. Om te beginnen – hoe was het mogelijk dat de Foundation zonder slag of stoot en bijna zonder bloedverlies werd veroverd terwijl de Koopmanswerelden bleven volhouden? Het uitschakelen van de kernenergie was maar een nietig wapen dat behalve op de Foundation weinig uitrichtte. Daar hebben we het al lang en breed over gehad.’

‘Randu veronderstelde dat Het Muildier misschien gebruik heeft gemaakt van een “Wilsonderdrukker”. Misschien gaf die op Haven wel de doorslag. Maar waarom gebruikten zij hem niet op Mnemon of Iss? Die blijven zich nog steeds zo intens verzetten dat de halve vloot van de Foundation en de strijdkrachten van Het Muildier nodig zijn om ze eronder te houden. Ja! ik heb duidelijk gezien dat er Foundationschepen bij die aanval werden gebruikt.’

‘Eerst de Foundation. Toen Haven. We schijnen altijd op het laatste nippertje te moeten ontsnappen. Hoe lang moet dat nog zo doorgaan?’

Ebling Mis luisterde niet naar haar. Hij scheen tot zichzelf te spreken. ‘Maar er is nog een probleem. Herinner je je dat nieuwsbericht nog waarin werd gezegd dat de clown niet op Terminus was gevonden? – dat men vermoedde dat hij naar Haven was gevlucht of daar naar toe was gebracht door zijn ontvoerders. Er schijnt een niet-aflatende belangstelling voor hem te bestaan en we zijn er nog steeds niet achter waarom. Ik ben ervan overtuigd dat Magnifico iets weet wat fataal kan zijn voor Het Muildier.’

Magnifico protesteerde stotterend. ‘Sire… edele heer… Ik heb u alles toch verteld! Met uw Sonde hebt u dingen uit mij gehaald die ik wist, maar waarvan ik niet wist dat ik ze wist.’

‘Dat weet ik. Dat weet ik. Maar het moet iets schijnbaar onbelangrijks zijn. Iets dat zo onopvallend is dat wij de waarde ervan over het hoofd zien, maar ik moet en zal het vinden. Mnemon en Iss zullen de strijd niet lang meer kunnen volhouden en als zij ten onder gaan zijn wij de laatste druppels, de laatste overblijfselen van de onafhankelijke Foundation.’

De sterren hopen dicht op elkaar als men tot de kern van het Galactisch Stelsel doordringt. Zwaartekrachtsvelden overlappen elkaar met een intensiteit die voldoende sterk is om storingen teweeg te brengen tijdens de interstellaire sprongen die niet te veronachtzamen zijn.

Toran werd zich daarvan bewust toen een van de sprongen hen vlak in de nabijheid van een Rode Reus bracht die venijnig zijn klauwen naar hen uitstak en waar hij het schip pas na twaalf slapeloze uren uit wist te bevrijden.

Slechts voorzien van een beperkt aantal onvolledige kaarten en onvoldoende ervaring zowel wiskundig als wat de navigatie betreft, besteedde Toran tussen de sprongen door eindeloze uren aan het uitzetten van de koers.

Het werd een soort gemeenschappelijke bezigheid. Ebling Mis controleerde zijn berekeningen en Bayta testte mogelijke routes. Zelfs Magnifico werd aan het werk gezet bij de rekenmachines – iets dat hem, nadat hij het had begrepen, kostelijk scheen te amuseren. Hij ontplooide daarbij een verbazingwekkende vaardigheid.

Na een maand kon Bayta de kronkelende rode lijn overzien die in het driedimensionale model van de Galaxis de koers van het schip vertegenwoordigde.

‘Weet je waar hij op lijkt?’ zei ze. ‘Op een enorme wurm met indigestie. Als we zo doorgaan, komen we weer op Haven terecht.’

‘Als je je mond niet houdt, gebeurt dat nog eens!’ zei Toran terwijl hij woedend met een kaart zwaaide.

‘En bovendien bestaat er waarschijnlijk een route die zo recht is als een lengtegraad en overal dwars doorheen snijdt.’

‘O ja? Om te beginnen, sufferd, hebben vijfhonderd schepen waarschijnlijk meer dan vijfhonderd jaar nodig gehad om die route door schade en schande te bepalen en die staat op die rotkaarten van mij niet aangegeven. Bovendien kunnen we die rechte routes beter vermijden. Ze zijn waarschijnlijk propvol schepen en bovendien…’

‘Man! Speel toch niet zo de beledigde onschuld. Grote Ruimte nog aan toe!’ riep Bayta en greep hem bij de haren.

‘Au!’ brulde hij. ‘Laat me los!’ Hij pakte haar bij haar polsen. Even later lagen ze samen met een stoel als een in elkaar verweven drietal gierend van de lach en worstelend op de grond.

Toen Magnifico buiten adem de kajuit binnenstormde, maakte Toran zich los uit Bayta’s omstrengeling.

‘Wat is er aan de hand?’

‘De instrumenten doen zo vreemd, sir,’ zei hij met een van angst vertrokken gezicht. ‘Zover ik weet heb ik niets aangeraakt…’

Twee seconden later stond Toran in de kaartenkamer. ‘Maak Ebling Mis wakker,’ zei hij tegen Magnifico. ‘Zeg dat hij onmiddellijk hier moet komen.’

‘Ze hebben ons ontdekt, Bay’ zei hij tegen zijn vrouw die met haar vingers haar haar in orde trachtte te maken.

‘Ontdekt?’ Bayta liet haar armen zakken. ‘Door wie?’

‘De Ruimte mag het weten,’ mompelde Toran, ‘maar ze zullen hun wapens wel op ons gericht houden.’

Hij ging zitten en zond de identificatiecode van het schip door de subether.

‘Naar het schijnt bevinden wij ons binnen de grenzen van een plaatselijk Binnenrijk, de Autarchie Filia,’ zei hij kalm toen Ebling Mis met slaperige ogen en gehuld in een badjas binnenkwam.

‘Nooit van gehoord,’ antwoordde Mis kortaf.

‘Ik ook niet’ antwoordde Toran, ‘maar het is een Filiaans schip dat ons tegenhoudt en ik weet niet wat daarvan de consequenties zullen zijn.’

De kapitein-inspecteur van het Filiaanse schip klom aan boord, gevolgd door zes gewapende mannen. Hij was een korte, kalende, droge man met een strakke mond.

‘Uw paspoorten en scheepspapieren alstublieft.’

‘Die hebben we niet,’ zei Toran.

‘O nee?’ Hij greep de microfoon die aan zijn riem hing en begon snel te spreken. ‘Drie man en een vrouw. Papieren niet in orde.’ Hij maakte een paar notities.

‘Waar komt u vandaan?’

‘Siwenna,’ antwoordde Toran behoedzaam.

‘Waar is dat?’

‘Honderdduizend Parsecs, tachtig graden westelijk van Trantor, veertig graden…’

‘Laat maar. Laat maar!’ Toran zag dat zijn ondervrager ‘Periferie’ had opgeschreven.

‘Waar gaat u naar toe?’ vroeg de Filiaan.

‘Trantor Sector.’

‘Doel?’

‘Plezierreis.’

‘Lading aan boord?’

‘Nee.’

‘Hmmm. Dat zullen we straks even nakijken.’ Hij knikte en twee van zijn mannen kwamen in actie. Toran deed geen poging zich ermee te bemoeien.

‘Wat doet u op Filiaans gebied?’ De Filiaan wierp hen een onvriendelijke blik toe.

‘We wisten niet waar we waren. Ik heb de juiste kaarten niet.’

‘Dat kost u honderd kredieten en daar komen uiteraard nog bij de gebruikelijke tarieven enzovoorts…’

Hij praatte opnieuw in de microfoon, maar hij luisterde vaker dan hij sprak. ‘Weet u iets van atoomtechnieken?’ vroeg hij aan Toran.

‘Jawel. Een beetje’ antwoordde Toran voorzichtig.

‘O ja?’ De Filiaan klapte zijn boek dicht. ‘De mensen van de Periferie staan bekend om hun kennis van atomaire zaken. Trek een ruimtepak aan en ga met mij mee.’

Bayta deed een stap naar voren. ‘Wat gaat u met hem doen?’

Toran duwde haar zachtjes opzij. ‘Waar brengt u mij heen?’ vroeg hij koel.

‘Onze energiecentrale vertoont een paar kleine defecten. Hij gaat ook mee,’ zei de Filiaan en wees op Magnifico die een paar grote ogen van ontzetting opzette.

‘Wat heeft hij ermee te maken?’ vroeg Toran woedend.

De Filiaan wierp hem een kille blik toe. ‘Ik ben gewaarschuwd voor piraten. Hij beantwoordt aan de beschrijving van een van die schoften. Het gaat alleen maar om een identificatie.’

Toran aarzelde, maar tegen zes gewapende mannen valt slecht te vechten.

Hij liep naar een wandkast en greep naar de ruimtekostuums.

Een uur later kwam hij overeind in het binnenste van een Filiaans schip.

‘Voor zover ik kan nagaan is er met die motoren niets aan de hand. Wie heeft hier het bevel!’ riep hij woedend.

‘Ik’ antwoordde de hoofdmachinist kalm.

‘Nou, zorg dan dat we hier weg komen!’ Hij werd naar het officiersdek gebracht. In de kleine kajuit zat slechts een onverschillige vaandrig.

‘Waar is de man die bij mij was?’

‘Een ogenblik geduld’ sprak de vaandrig.

Een kwartier later werd Magnifico binnengeleid.

‘Wat hebben ze met je gedaan?’ vroeg Toran snel.

‘Niets. Helemaal niets.’

Het kostte 250 kredieten om aan de eisen van Filia tegemoet te komen. Vijftig daarvan werden geëist voor een onmiddellijke invrijheidstelling. Even later bevonden zij zich weer in de vrije ruimte.

‘Zijn we geen escorte waard?’ vroeg Bayta met een geforceerde lach. ‘Waar blijft de gebruikelijke schop over de grens?’

‘Dat was helemaal geen Filiaans schip,’ antwoordde Toran grimmig. ‘En we gaan ook niet meteen weg. Kom even mee.’

Ze gingen om hem heen staan.

‘Het was een schip van de Foundation. De mannen aan boord waren mannen van Het Muildier,’ zei Toran.

Ebling raapte de sigaar op die hij had laten vallen. ‘Wat zeg je! Hier? We zijn dertigduizend parsecs van de Foundation vandaan!’

‘Ja. En wij zijn hier. Wat zou hen ervan weerhouden dezelfde tocht te maken? Grote Ruimte nog aan toe, Ebling, je denkt toch niet dat ik onze schepen niet uit elkaar kan houden? Ik heb hun machines gezien en dat was voor mij voldoende. Geloof mij, het waren Foundationmotoren in een schip van de Foundation.’

‘En hoe zijn ze hier dan gekomen?’ vroeg Bayta. ‘Hoe groot is de kans dat twee willekeurige schepen elkaar in de ruimte ontmoeten?’

‘Wat heeft dat er nu mee te maken’, zei Toran heftig. ‘Het toont alleen maar aan dat ze ons gevolgd hebben.’

‘Gevolgd?’ vroeg Bayta. ‘Door de hyperruimte?’

‘Dat kan. Als je over een goed schip en een geniale piloot kunt beschikken, maar het lijkt mij bijzonder onwaarschijnlijk,’ zei Ebling.

‘Ik heb mijn sporen niet uitgewist,’ hield Toran vol. ‘Ik heb alleen maar blindelings de snelheid opgevoerd. Een blinde zou onze koers hebben kunnen berekenen.’

‘Ach, schei toch uit!’ riep Bayta. ‘Met die kromme sprongen die we gemaakt hebben! Aan onze oorspronkelijke koers kan niemand iets gehad hebben. We zijn vaak genoeg achterste voren uit een sprong te voorschijn gekomen.’

‘We verknoeien onze tijd,’ riep Toran knarsetandend. ‘Het is een Foundationschip van Het Muildier. We zijn aangehouden en doorzocht. Magnifico en ik werden apart gehouden. Ik zal jullie eens wat vertellen. We gaan zo meteen een gat in de ruimte branden! Dat schip gaat eraan!’

‘Kalm aan, man.’ Ebling Mis greep hem bij de arm. ‘Wou je ons voor dat ene schip waarvan je denkt dat het tot de vijand behoort aan de vernietiging prijsgeven? Denk je dat ze ons zullen laten gaan nadat ze ons die hele afstand hebben gevolgd?’

‘Ze zijn nog steeds geïnteresseerd waar we heen willen.’

‘Waarom hebben ze ons dan aangehouden?’

‘Ik zal doen waar ik zin in heb! Laat me gaan, Ebling, of ik sla je neer!’

Magnifico boog zich voorover in zijn favoriete stoel op de achtergrond. Zijn lange neusvleugels trilden van opwinding. ‘Neemt u mij niet kwalijk dat ik u in de rede val, maar mijn arme geest wordt gekweld door een vreemde gedachte.’

Bayta negeerde Toran die een ongeduldig gebaar maakte. ‘Ga je gang. Spreek op, Magnifico. We luisteren.’

‘Tijdens mijn verblijf aan boord van hun schip werd ik een beetje suf van al het gepraat om mij heen en ik ben bijna alles vergeten. Iedereen staarde mij aan en sprak woorden die ik niet begreep. Maar tegen het eind gebeurde er iets – alsof er plotseling een zonnestraal door het wolkendek kwam. Ik zag een gezicht dat ik kende. Heel even maar!’

‘Wie was het dan?’ vroeg Toran.

‘De Kapitein die lang geleden bij ons was… toen u mij pas uit de slavernij had verlost.’

Het was duidelijk dat Magnifico sensatie wilde. Onder zijn snuitachtige lange neus verscheen een brede glimlach.

‘Kapitein… Kapitein Han Pritcher?’ vroeg Mis streng. ‘Weet je dat zeker?’

‘Op mijn erewoord, sir,’ sprak Magnifico en legde zijn hand op zijn smalle borst.

‘Maar hoe kan dat dan?’ vroeg Bayta.

‘Ik heb een theorie, my lady’ zei de clown gretig. ‘Het was alsof de Galactische Geest hem zachtjes in mijn geest deed nederdalen.’ Hij overstemde tot ieders verbazing zelfs Toran die hem in de rede wilde vallen.

‘Als deze Kapitein – evenals wij - in zijn schip was ontvlucht – als hij evenals wij – deze lange tocht had gemaakt en ons per ongeluk was tegengekomen – zou hij ons evenzeer ervan verdenken dat wij hem hebben achtervolgd als wij hem daarvan verdenken. Geen wonder dat hij die komedie speelde toen hij ons schip liet enteren.’

‘Maar waarom wilde hij ons aan boord van zijn schip hebben?’ zei Toran. ‘Nee, dat klopt niet.’

‘O jawel’ vervolgde de clown. ‘Hij stuurde een onderdaan die ons niet kent op ons af, maar die gaf via zijn microfoon een beschrijving van ons. De Kapitein die ernaar luisterde moet mij onmiddellijk herkend hebben want, voorwaar, er zijn er niet veel in dit grote Galactische Stelsel die gelijkenis met mijn schamele gestalte vertonen. Toen ik was herkend, waren ook uw identiteiten bekend.’

‘En daarom verlaat hij ons!’

‘Wat weten wij van zijn missie en het geheim daarvan? Hij heeft ontdekt dat wij geen vijanden zijn. Waarom zou hij zijn plannen riskeren door ons er meer van te weten te laten komen?’

‘Doe niet zo koppig, Torie. Het kan een verklaring zijn,’ zei Bayta.

‘Inderdaad. Dat kan,’ gaf Mis toe.

Tegen zoveel verenigde weerstand voelde Toran zich hulpeloos. Er was iets in het verhaal van de clown dat hem hinderde. Er klopte iets niet. Toch voelde hij ondanks zichzelf zijn boosheid wegebben.

‘En ik dacht even dat we een van de schepen van Het Muildier te pakken hadden,’ fluisterde hij.

Zijn ogen drukte de somberheid van het verlies om Haven uit. De anderen begrepen wat er in hem omging.

22

DE DOOD OP NEOTRANTOR

NEOTRANTOR… De kleine planeet Delicass die na De Grote Plundering een nieuwe naam kreeg, was bijna een eeuw lang de zetel van de laatste dynastie van het Eerste Imperium. Het was een schaduwwereld van een schaduwimperium en het bestaan ervan is alleen legalistisch gezien van enig belang. Tijdens de eerste Neotrantoriaanse dynastie…

ENCYCLOPEDIA GALACTICA

Neotrantor heette de planeet! Neotrantor! Als je die naam hebt uitgesproken, heb je met een klap iedere gelijkenis met het grote oorspronkelijke Trantor uitgewist. Twee parsecs verder scheen de zon van het Oude Trantor, de Imperiale Hoofdstad van het Galactisch Stelsel van de vorige eeuw, en vervolgde geruisloos haar eeuwige omwenteling.

Het Oude Trantor werd zelfs nog bewoond. Er waren niet veel inwoners meer – misschien honderd miljoen of zo, in plaats van de veertig miljard die er vroeger hadden gewoond. De geweldige metalen wereld was veranderd in een berg schroot.

De omhoogstotende multitorens van deze wereldomspannende basis waren nu leeg en in elkaar gestort en vertoonden nog steeds de brandgaten en littekens van de Grote Plundering die veertig jaar daarvoor had plaatsgevonden.

Vreemd, dat een wereld die tweeduizend jaar lang het centrum van een Galaxis was geweest, een wereld die over grenzeloze ruimten had geheerst – waar wetgevers en heersers hadden gewoond wier grillen parsecs hadden overbrugd – in een maand tijd ten onder had kunnen gaan. Vreemd, dat een wereld die gedurende duizend jaar van ruimteomspannende veroveringen onaangeroerd was gebleven en waar tevens paleisrevoluties en burgeroorlogen aan voorbij waren gegaan tenslotte ook ten val zou komen. Vreemd dat de Trots van het Galactisch Stelsel was veranderd in een in ontbinding verkerend lijk.

Vreemd en tragisch! De miljoenen die overbleven nadat er miljarden waren afgeslacht, braken de glanzende metalen basis van de planeet open en legden een bodem bloot die in duizend jaar de zon niet had gevoeld.

Omringd door technische perfecties en wonderen op industrieel gebied, bevrijdden zij zich van de tirannie van hun omgeving en keerden tot het land terug. Tarwe en graan groeiden nu op de enorme verkeerspleinen en schapen graasden in de schaduw der overgebleven torens.

Maar ook Neotrantor bestond – een obscuur dorp van een planeet, verborgen liggend in de schaduw van het machtige Trantor tot op het moment dat er een koninklijke familie op neerstreek, vluchtend voor de vlammen van de Grote Plundering, – standhoudend tot het donderend geweld van de opstand was weggeëbd, en omringd door een spookachtige pracht bleef het de scepter zwaaien over de ruïnes van het Imperium.

Het Galactisch Imperium werd gevormd door twintig agriculturele werelden.

Dagobert IX, heerser over twintig weerspannige landjonkers en stuurse boeren, was Keizer van de Galaxis, Heer van het Universum! Dagobert IX was vijfentwintig op de bloedige dag dat hij met zijn vader op Neotrantor landde. Zijn ogen en zijn geest waren nog steeds vervuld van de pracht en de praal van een Imperium dat niet meer bestond, maar zijn zoon die eens Dagobert X zou zijn, werd op Neotrantor geboren.

Die twintig werelden vormden alles wat hij kende.

De open luchtwagen van Jord Commason was het mooiste voertuig van zijn type op Neotrantor… en terecht. Commason was de grootste grondbezitter van Neotrantor.

In zijn jeugd was hij de vriend en kwade genius van een jonge kroonprins geweest die in toom werd gehouden door de greep van een keizer van middelbare leeftijd, maar nu was hij de vriend en kwade genius van een kroonprins van middelbare leeftijd die een oude keizer haatte en domineerde.

Aldus inspecteerde Jord Commason in zijn met parelmoer afgewerkte en zijn met goud-en-lumetron versierde luchtwagen de landerijen en de zich mijlen ver uitstrekkend golvende korenvelden die hem toebehoorden.

Naast hem zat glimlachend zijn gebogen en verdorde chauffeur die het schip voorzichtig over de akkers stuurde. Jord Commason sprak tot de wind, de lucht en de hemel. ‘Herinner je je nog wat ik je vertelde, Inchney?’

Inchneys dunne grijze haar fladderde zachtjes in de bries. Zijn mond met de ontbrekende tanden en dunne lippen verbreedde zich tot een nog wijdere glimlach.

‘Inderdaad, sire. En ik heb er over nagedacht.’

‘En waar heb je over nagedacht, Inchney?’ vroeg Commason ongeduldig.

Inchney herinnerde zich dat hij eens jong en knap en een graaf op Trantor was geweest. Hij herinnerde zich nu ook dat hij nu een gebrekkige grijsaard was die leefde bij de gratie van jonker Jord Commason en daar voor moest betalen met het op verzoek verstrekken van wijze raad. Hij zuchtte zacht.

‘Bezoekers van de Foundation kunnen ons van pas komen, sire,’ fluisterde hij. ‘Vooral als het om een enkel schip en een man gaat. Hoe welkom zijn deze mensen, sire?’

‘Welkom?’ vroeg Commason somber. ‘Misschien. Maar deze mensen zijn tovenaars en misschien wel erg machtig.’

‘Oei,’ mompelde Inchney. ‘De mistige verten verbergen de waarheid. De Foundation is een wereld als elke andere en de bewoners ervan gewone mensen. En sterfelijk. Net als wij.’

Inchney hield het schip op zijn koers. Beneden hen kronkelde een glinsterende rivier. ‘Spreken zij niet van een man die de werelden van de Periferie in beroering brengt?’ fluisterde hij.

Commason was plotseling een en al wantrouwen. ‘Wat weet jij daarvan?’

De glimlach op het gelaat van de chauffeur was verdwenen. ‘Niets sire. Het was maar een vraag.’

De jonker aarzelde niet lang. ‘Niets wat jij vraagt is “maar een vraag” en je methodes om informatie in te winnen zal je nog eens een hennepen venstertje bezorgen. Maar wacht even… ik heb het! De man waarover je spreekt wordt Het Muildier genoemd. Een van zijn onderdanen heeft ons enkele maanden geleden bezocht in verband met… een of andere zaak. En nu verwacht ik een tweede bezoek om… deze zaak af te sluiten.’

‘En de mensen van wie sprake was? Zijn dat misschien niet degenen die u verwachtte?’

‘Zij zijn niet voldoende in staat zich te identificeren.’

‘Men zegt dat de Foundation is veroverd…’

‘Dat heb ík je niet verteld.’

‘Er werd melding van gemaakt,’ vervolgde Inchney koeltjes, ‘en als het waar is, kunnen het vluchtelingen zijn en uit vriendschap van dat Muildier gevangen gehouden worden.’

‘Dacht je?’ vroeg Commason onzeker.

‘Bovendien zou het – gezien het feit dat de vriend van een veroveraar altijd diens laatste slachtoffer is – niet meer dan een gerechtvaardigde en oprechte daad van zelfbescherming zijn. Tenslotte bestaan er dingen zoals Psychische Sondes en er is hier sprake van vier stellen Foundationhersens. Er is veel aan de Foundation wat nuttig zou zijn om te weten, ook wat Het Muildier betreft. In dat geval zal de vriendschap van Het Muildier ons iets minder overdonderen.’

Huiverend in de stilte van de hogere luchtlagen nam Commason de draad van zijn oorspronkelijke gedachten weer op. ‘Maar als de Foundation nu eens niet veroverd is? Als die berichten gelogen zijn. Men beweert dat er voorspeld is dat de Foundation nooit te gronde kan gaan.’

‘Wij leven niet meer in de tijd van de waarzeggers, sire.’

‘Maar stel dat de Foundation niet is veroverd, Inchney. Stel je dat eens voor! Goed, Het Muildier heeft mij allerlei beloften gedaan, maar…’

Commason voelde dat hij te ver was gegaan en probeerde terug te krabbelen. ‘Dat wil zeggen: hij schepte op. Opscheppen is gemakkelijk genoeg. Maar daden…’

Inchney begon geluidloos te lachen. ‘Daden zijn inderdaad een heel andere zaak, sire. Een verderaf gelegen bedreiging dan de Foundation is nauwelijks te bedenken.’

‘Ja, maar vergeet de prins niet,’ mompelde Commason min of meer tot zich zelf.

‘Onderhandelt hij dan ook met Het Muildier, sire?’

Commason slaagde er nauwelijks in de zelfvoldane uitdrukking van zijn gezicht te wissen. ‘Nee, dat niet. Althans niet op de wijze waarop ik dat doe. Maar hij wordt wilder en opstandiger. Het lijkt wel of hij door de duivel wordt bezeten. Als ik die mensen in hechtenis neem en hij haalt ze weg om zijn eigen doeleinden na te streven – het kan niet worden ontkend dat hij over een zekere mate van schranderheid beschikt – dan kan ik het mij nog niet permitteren om ruzie met hem te krijgen.’ Hij fronste zijn wenkbrauwen en op zijn gezicht verscheen een uitdrukking van afkeer.

‘Ik heb die vreemdelingen gisteren enkele ogenblikken gezien,’ sprak de grijze chauffeur achteloos. ‘Een vreemde vrouw, die donkere. Zij beweegt zich met de vrijheid van een man en haar gezicht steekt wonderbaarlijk bleek af tegen de duistere omlijsting van haar haar.’ Er klonk bijna iets van warmte door in zijn hese gefluister. Commason keek hem verbaasd aan.

‘De prins zal, dacht ik, weinig kunnen inbrengen tegen een redelijk compromis. Als u hem het meisje laat, zult u de anderen kunnen houden…’ vervolgde Inchney.

Er ging Commason een licht op. ‘Een goed idee! Inderdaad een goed idee. Laten we terugkeren Inchney! Als alles goed gaat zullen we die kwestie van jouw vrijheid bepraten, Inchney.’

Met een naar bijgeloof riekende symboliek lag er bij zijn terugkeer een persoonlijke capsule op hem te wachten. De golflengte waarop hij gestuurd was, was slechts aan enkelen bekend. Commason glimlachte vet. De man van Het Muildier was onderweg! De Foundation was inderdaad gevallen!

Bayta’s vage voorstellingen omtrent keizerlijke paleizen stemden niet overeen met de werkelijkheid en zij voelde zich lichtelijk teleurgesteld. De kamer was klein en heel gewoontjes ingericht. En Dagobert IX…

Over het uiterlijk van een keizer had Bayta uitgesproken ideeën. Een keizer mocht er beslist niet uitzien als een welwillende opa. Niet mager, bleek en verschrompeld zijn en angstig bezorgd om het welzijn van zijn gasten eigenhandig kopjes thee inschenken.

Maar zo was het.

Dagobert IX schonk grinnikend het kopje vol dat Bayta stijfjes voor zich uithield.

‘Dit doet mij veel plezier, lieve. Het verlost mij even van ceremonies en hovelingen. Het is lang geleden dat ik in de gelegenheid was bezoekers uit de buitenprovincies te verwelkomen. Mijn zoon kwijt zich van die taak nu ik wat ouder ben. Hebt u hem nog niet ontmoet? Een prachtjongen. Misschien een beetje koppig, maar ja, hij is nog jong. Kan ik u dienen met een smaakcapsule? Nee?’

Toran deed een poging hem in de rede te vallen. ‘Majesteit –’

‘Ja?’

‘Majesteit, het was niet de bedoeling u lastig te vallen…’

‘Onzin. Onzin. U valt mij helemaal niet lastig. Vanavond vindt de officiële ontvangst plaats, maar voordat het zover is, zijn we vrij. Laat eens kijken. Waar zei u ook alweer dat u vandaan kwam? Was het niet de provincie Anacreon?’

‘Van de Foundation, sire.’

‘O ja. De Foundation. Ik herinner het mij nu weer. Ik heb het laten opzoeken. Ja, maar dat is in de provincie Anacreon. Ik ben daar nog nooit geweest. Mijn dokter ontraadt het maken van lange vermoeiende reizen. Ik kan mij niet herinneren kortgeleden nog rapporten van mijn onderkoning aldaar ontvangen te hebben. Hoe staan de zaken er daar voor?’ vroeg de keizer bezorgd.

‘Er zijn geen klachten, sire,’ mompelde Toran.

‘Dat doet mij plezier. Ik zal de Onderkoning daarvoor mijn dankbaarheid laten overbrengen.’

Toran keek Ebling Mis hulpeloos aan.

‘Men heeft ons verteld, sire, dat wij voor een bezoek aan de Imperiale Bibliotheek op Trantor uw toestemming nodig hebben’ sprak deze laatste bruusk.

‘Trantor?’ vroeg de keizer verbaasd. ‘Trantor?’

De verbazing op zijn magere gezicht maakte plaats voor een gepijnigde uitdrukking. ‘Trantor?’ fluisterde hij. ‘Ja ja. Ik heb plannen gemaakt om naar Trantor terug te keren, gesteund door een vloot schepen. U zult met mij meegaan. Samen zullen wij de rebel Gilmer verslaan. Samen zullen wij voor de restauratie van het Imperium zorgen!’ Zijn anders gebogen rug was nu kaarsrecht. Zijn stem was krachtiger geworden en even schitterde er iets hards in zijn blik. Toen begon hij met zijn ogen te knipperen. ‘Ach ja… Gilmer is dood. Dat herinner ik mij nu weer. Trantor is dood! Waar zei u ook alweer dat u vandaan kwam?’

‘Is hij werkelijk een keizer?’ fluisterde Magnifico. ‘Ik dacht altijd dat keizers groter en wijzer dan gewone mensen waren!’

Bayta gebaarde dat hij stil moest zijn. ‘Als uwe keizerlijke majesteit zo vriendelijk zou willen zijn een vergunning voor ons bezoek aan Trantor te willen ondertekenen. Het zou onze gezamenlijke zaak zeer ten goede komen.’

‘Aan Trantor?’ De keizer keek hen niet-begrijpend aan.

‘Sire, de Onderkoning van Anacreon, uit wiens naam wij spreken, laat weten dat Gilmer nog in leven is…’

‘Nog in leven is! Nog in leven is!’ brulde Dagobert. ‘Waar? Dat betekent oorlog!’

‘Dat mag nog niet bekend worden gemaakt, sire. Bovendien is het nog niet helemaal zeker waar hij zich bevindt. De Onderkoning verzocht ons alleen bekend te maken dat hij nog in leven is en dat het alleen op Trantor is dat wij hem kunnen vinden. Zodra hij gevonden is…’

‘Ja ja. We moeten hem vinden…’ De oude keizer strompelde naar de muur en raakte met een bevende vinger een fotocel aan. Na even tevergeefs gewacht te hebben, mompelde hij: ‘Mijn bedienden schijnen niet te komen. Ik kan niet langer op ze wachten!’ Hij krabbelde iets op een blad papier en ondertekende het met een krullerige letter D. ‘Gilmer zal alsnog de kracht van zijn keizer aan den lijve ervaren. Waar komt u ook alweer vandaan? Anacreon? Hoe staan de zaken er daar voor? Is de naam van de keizer daar nog machtig?’

Bayta nam het papier uit zijn losse vingers. ‘Uwe keizerlijke hoogheid is geliefd bij zijn volk. Uw liefde voor hen is alom bekend.’

‘Ik zal mijn goede onderdanen op Anacreon met een bezoek moeten vereren maar mijn dokter vindt… Ik herinner mij niet meer wat hij vindt, maar…’

Hij keek plotseling op en zijn blik was scherp. ‘Zei u iets over Gilmer?’

‘Nee, sire.’

‘Hij zal niet verder oprukken. Gaat u terug en zegt u dat aan de mensen daar. Trantor houdt stand! Mijn vader heeft het bevel over de vloot op zich genomen en die oproerkraaier Gilmer zal samen met het oproerige tuig dat hem volgt, bevriezen in de lege dode ruimte!’

Hij wankelde naar zijn stoel. Zijn ogen waren opnieuw leeg en uitdrukkingloos. ‘Waar had ik het ook weer over?’

Toran stond op en maakte een diepe buiging. ‘Uwe majesteit is bijzonder vriendelijk geweest, maar de tijd voor de audiëntie is verstreken.’ Terwijl hij overeind kwam en even met een rechte rug bleef staan, zag Dagobert IX er inderdaad enkele ogenblikken uit als een keizer. Zijn bezoekers verlieten een voor een achteruitlopend het vertrek.

Buiten gekomen werden zij door een twintigtal gewapende mannen omsingeld. Er flitste een handwapen…

Bayta keerde langzaam weer terug tot bewustzijn, maar zonder het ‘Waar ben ik’–gevoel. Zij herinnerde zich duidelijk de vreemde oude man die zichzelf ‘keizer’ noemde en de andere mannen die hen buiten hadden opgewacht. De prikkelende sensatie in de gewrichten van haar vingers duidde op het feit dat deze laatste een ‘verdover’ hadden gebruikt.

Zij hield haar ogen stijf dicht en luisterde aandachtig naar de stemmen.

Het waren er twee. Een van hen sprak langzaam en voorzichtig met een sluwe vette ondertoon. De andere stem klonk schor en kleverig.

De eerste voerde de boventoon.

Bayta ving de laatste woorden op. ‘Die ouwe gek lijkt wel het eeuwige leven te hebben. Het begint mij te vervelen, Commason. Ik wordt ook een dagje ouder.’

‘Laten we eerst eens nagaan in hoeverre deze mensen ons van nut kunnen zijn, sire. Misschien kunnen we andere krachtbronnen krijgen dan die welke uw vader nog steeds biedt.’

De stem ging verloren in een kwijlerig gefluister. Bayta verstond nog dat een van hen ‘… het meisje’ zei, maar de andere stem onderbrak hem met een schor schunnig lachje. ‘Dagobert, Dagobert! Zij die beweren dat je in dat opzicht geen twintig meer bent, liegen!’ Zij lachten beiden. Bayta werd van binnen ijskoud. De oude keizer had iets gezegd over een koppige zoon en de implicaties van het gefluister dat ze zojuist had gehoord, drongen nu traag tot haar door. Maar ach… dergelijke dingen gebeurden gewoon niet in het gewone leven!

Plotseling hoorde zij nu ook de stem van Toran die een stroom van verwensingen uitte.

Ze opende haar ogen. Toran wiens blik op haar was gevestigd, was kennelijk opgelucht. ‘Voor deze bandietenstreek zal de keizer u tot verantwoording roepen. Laat ons vrij!’ riep hij woedend.

Het drong tot Bayta door dat haar enkels en polsen aan de muur en de vloer waren gebonden door een krachtig magnetisch veld.

De vette stem kwam op Toran toe. De man had een buikje. Zijn oogleden waren opgezet en hij was bijna kaal. Zijn spitse muts was voorzien van een losbandige veer en zijn wambuis was afgezet met zilverachtig metaalschuim.

‘De keizer?’ snauwde hij geamuseerd. ‘De arme gekke keizer?’

‘Ik ben in het bezit van een paspoort. Niemand mag enige onderdaan belemmeringen in de weg leggen!’

‘Maar ik ben geen onderdaan, stuk ruimtevuil! Ik ben regent en troonopvolger en ik wens als zodanig te worden aangesproken. Wat mijn arme sukkel van een vader betreft, af en toe behaagt het hem bezoekers te ontvangen en dan laten we hem maar begaan. Voor de rest heeft het geen enkele betekenis.’

Hij ging voor Bayta staan die hem met een blik vol verachting aanstaarde.

Hij boog zich naar haar toe. Zijn adem stonk naar drank.

‘Ze heeft mooie ogen, Commason. Nu ze ze open heeft is ze nog knapper dan daarnet. Wat mij betreft kan ze er mee door. Een lekker blaadje voor een verwende bok, hè?’

Toran deed een vergeefse poging om zich los te rukken, maar de kroonprins negeerde hem. Bayta voelde hoe de koude van binnenuit haar huid bereikte. Ebling Mis was nog steeds bewusteloos. Zijn hoofd hing slap op zijn borst, maar Bayta zag tot haar verbazing dat Magnifico zijn ogen wijd open had. Hij begon te janken. ‘Hij daar heeft mijn Visi-Sonor!’

De kroonprins draaide zich met een ruk om toen hij de nieuwe stem hoorde. ‘Is dit ding van jou, monster?’ vroeg hij. Hij greep het instrument dat om zijn schouder hing, begon er onhandig op te tokkelen, probeerde tevergeefs een paar akkoorden te slaan en gaf het op. ‘Kun jij hierop spelen, miskraam?’ vroeg hij.

Magnifico knikte.

‘U hebt een schip van de Foundation geplunderd. Als de keizer geen wraak neemt zal de Foundation het doen,’ zei Toran.

Het was de ander, Commason, die nu het woord nam. ‘Welke Foundation? Of is misschien Het Muildier niet langer Het Muildier?’ vroeg hij tergend.

Er volgde geen antwoord. De prins grinnikte en liet een paar grote oneffen tanden zien. De magnetische boeien van de clown werden uitgeschakeld en de Visi-Sonor ruw in zijn handen geduwd.

‘Speel voor ons, monster,’ zei de prins. ‘Speel een serenade vol schoonheid en liefde voor onze bezoekster uit het buitenland. Zeg haar dat de gevangenis van mijn vader geen paleis is, maar dat ik haar kan meenemen naar een lustoord waar zij kan zwemmen in rozenwater en waar zij de liefde van een prins kan leren kennen. Zing van die prinselijke liefde, monster!’

Hij ging met zijn ene dikke dij op de rand van de tafel zitten en liet zijn been heen en weer wiebelen. De zelfingenomen manier waarop hij Bayta bekeek, maakte haar razend. Torans spieren kraakten terwijl hij zich tevergeefs tegen het magnetische veld trachtte te verzetten. Ebling Mis kreunde en begon te bewegen.

‘Mijn vingers zijn stijf en waardeloos!’ riep Magnifico uit.

‘Spelen monster!’ brulde de prins. Hij maakte een gebaar en de lichten werden gedoofd.

Magnifico liet zijn vingers in snelle ritmische sprongen over het veeltoetsige instrument dansen. Door de kamer sprong een felle regenboog van licht. Er klonk een zachte, lage trieste toon die veranderde in een droevig gelach.

Onder dit alles klonk het monotone geluid van kerkklokken.

De duisternis scheen zich te concentreren en te verdichten. De muziek bereikte Bayta als door de plooien van onzichtbare draperieën. In de diepte, als een brandende kaars op de bodem van een put, gloeide een licht. Bayta knipperde onwillekeurig met haar ogen. Het licht werd feller, maar het bleef wazig. Het veranderde in een verwarde kleurenknot en de muziek plotseling obsceen. Het licht begon te flikkeren op de maat van het verdorven ritme. In het licht begon iets te stuiptrekken, iets dat giftige schubben had, dat spartelde en gaapte. En ook de muziek spartelde en gaapte.

Bayta vocht tegen een vreemde emotie. Op een of andere manier herinnerde dit haar aan die dag in het Tijd-Gewelf, aan die laatste dagen op Haven. Het was hetzelfde gevoel; een afschuwelijke gewaarwording vol kleverige spinnenwebben van angst en wanhoop.

De muziek sprong nu luid op haar toe en veranderde in een vreselijk geschater waarvan zij zich koortsachtig trachtte af te wenden. Haar voorhoofd was nat en koud.

De muziek stierf weg. Het moest wel een kwartier geduurd hebben. Bayta voelde een geweldige opluchting. Het licht ging weer aan. Het gezicht van Magnifico was vlak bij het hare, bezweet en wildogig.

‘Hoe voelt my lady zich?’ vroeg hij hijgend.

‘Gaat wel’ antwoordde ze. ‘Waarom heb je zo gespeeld?’

Bayta werd zich bewust van de aanwezigheid van de anderen. Toran en Mis leunden hulpeloos tegen de muur, maar haar blik gleed langs hen heen.

De prins lag vreemd stil onder aan de tafel. Iets verder lag Commason verward kreunend uit een kwijlende, half-geopende mond.

Magnifico sprong op de anderen toe en bevrijdde hen van hun boeien.

Toran liep naar voren en greep de landjonker in zijn nek. ‘Jij gaat met ons mee. Jij moet er voor zorgen dat we veilig aan boord van ons schip komen!’

Twee uur later diende Bayta in de keuken een knots van een zelfgemaakte pastei op. Magnifico vierde de terugkeer in de ruimte door met veronachtzaming van de meest elementaire tafelmanieren op de pastei aan te vallen.

‘Lekker, Magnifico?’

‘Mmmmmmmmm!’

‘Magnifico?’

‘Ja my lady?’

‘Wat heb je daar eigenlijk gespeeld?’ De clown schoof onrustig heen en weer op zijn stoel. Dat… dat vertel ik liever niet. Iemand heeft het mij geleerd. De Visi-Sonor kan een sterke invloed op het zenuwstelsel uitoefenen. Het was verdorven en niet bestemd voor uw onschuldige oren, my lady.’

‘Kom nou. Zo onschuldig ben ik nou ook weer niet, Magnifico. Je moet mij niet zo vleien. Heb ik hetzelfde gezien als zij?’

‘Dat hoop ik niet. Ik speelde het alleen voor hen. Als u iets gezien hebt waren het alleen maar de randen en vanuit de verte.’

‘Ja. En daar had ik meer dan genoeg aan. Weet je dat je de prins bewusteloos gespeeld hebt?’

‘Bewusteloos, my lady? Gedood zult u bedoelen!’ sprak hij grimmig met zijn mond vol pastei.

‘Wat zeg je?’ riep Bayta uit.

‘Hij was dood toen ik ophield want anders zou ik zijn doorgegaan. Commason deed er niet toe. Hij dreigde alleen maar met de dood of met folteringen. Maar de prins, my lady… hij keek u zo verdorven aan en ik…’

Hij stikte zowat in een mengsel van verontwaardiging en verlegenheid.

Bayta voelde vreemde gevoelens in zich opwellen die zij snel onderdrukte.

‘Je bent een dappere ziel, Magnifico.’

‘O my lady.’ Hij begroef zijn neus in zijn pastei, maar hij at niet.

Ebling Mis staarde uit de patrijspoort naar buiten. Zij waren nu dicht bij Trantor. De metalen weerschijn ervan was schrikwekkend fel. Toran stond vlak bij hem.

‘We zijn voor niets gekomen, Ebling’ zei hij verbitterd. ‘De man van Het Muildier was ons voor.’

Ebling Mis wreef over zijn voorhoofd. Zijn eens zo krachtige hand leek nu verdord, zijn stem niet meer dan een vaag gemompel.

Toran was geïrriteerd. ‘Volgens mij weten die lui dat de Foundation is veroverd. Volgens mij…’

‘He? Wat?’ Mis keek verbaasd op. Toen legde hij zijn hand op Torans pols. ‘Luister, Toran. Ik… ik heb naar Trantor gekeken en weet je… ik heb het vreemde gevoel… Het is alsof er iets in mij mij voortdrijft. Ik kan het, Toran… Het lukt mij. De dingen worden ineens duidelijk voor me… Nog nooit is alles zo duidelijk geweest.’

Toran keek hem aan en haalde zijn schouders op. De woorden schonken hem weinig vertrouwen.

‘Luister Mis,’ zei hij.

‘Ja?’

‘Toen we van Neotrantor vertrokken, heb je toen een schip zien landen?’

‘Nee.’

‘Ik wel. Misschien heb ik het mij verbeeld, maar het zou dat Filiaanse schip geweest kunnen zijn.’

‘Het schip met Kapitein Han Pritcher?’

‘Het schip met weet ik veel wie er allemaal aan boord zijn. Ze hebben ons gevolgd, Mis.’

Ebling Mis zweeg.

‘Is er iets aan de hand met je? Voel je je niet goed?’ vroeg Toran Ebling Mis’ blik was vreemd en lichtend. Hij gaf geen antwoord.

23

DE RUÏNES VAN TRANTOR

Het bepalen van een landingsplaats op de grote planeet Trantor vormt in het Galactische Stelsel een uniek probleem. Er bestaan geen oceanen of werelddelen waarvan de plaats op duizenden mijlen afstand kan worden vastgesteld en evenmin meren, rivieren of eilanden die door wakken in het wolkendek kunnen worden waargenomen.

Deze met metaal overdekte wereld was eens een kolossale stad geweest en het enige dat voor een vreemdeling gemakkelijk te identificeren was, zou het oude Imperiale Paleis geweest zijn. De Bayta cirkelde op luchtwagenhoogte enkele malen tevergeefs om de planeet.

Vanuit de poolstreken waar de met ijs overdekte torens een sombere getuigenis vormden van de verwaarlozing of de ineenstorting van de klimaatbepalende installaties trokken zij langzamerhand in zuidelijke richting om af en toe te experimenteren met het vergelijken van hetgeen zij konden waarnemen en wat er op hun onvolledige kaarten stond vermeld.

Toen ze er eenmaal waren was dat duidelijk genoeg. Het gat in de metalen bekleding van de planeet was ongeveer vijftig vierkante mijlen groot. Het ongebruikelijke groen strekte zich honderden vierkante mijlen uit en was ook te zien russen de oude Imperiale woonwijken.

De Bayta bleef even in de lucht hangen en wendde de steven langzaam tot zij op de nieuwe koers lag. De enorme superwegen waren het enige aanknopingspunt waarover zij konden beschikken. Op de kaart waren het lange rechte pijlen; op het oppervlak zagen zij eruit als gladde, glinsterende linten.

Wat op de kaart stond aangegeven als het Universiteitsgebied werd door middel van een gisbestek gevonden. Op het gladde terrein dat eens een geweldig landingsveld geweest moest zijn, zetten zij het schip aan de grond.

Pas toen zij neerdaalden in de chaos van metaal maakte de illusie van gladde schoonheid die zij van boven af hadden waargenomen plaats voor de wrakke boel die was overgebleven na De Plundering.

Overal zagen zij afgeknapte torens en muren die eens glad waren geweest maar nu overal gaten en scheuren vertoonden, maar ook vingen zij een glimp op van donkere, beploegde akkers.

Lee Senter wachtte tot het schip voorzichtig aan de grond was gezet. Het was een vreemd schip, niet afkomstig van Neotrantor. Hij zuchtte. Vreemde schepen en verwarde onderhandelingen met mensen uit de ruimte konden het einde betekenen van een vreedzame dag en een terugkeer naar de dagen van dood en strijd van weleer. Senter was de leider van de Groep; de oude boeken waren onder zijn beheer. Hij had gelezen over die dagen van weleer en hij verlangde er niet naar terug.

Misschien gingen er tien minuten voorbij voordat het vreemde schip was geland, maar in die korte tijd reikte de herinnering ver terug.

Om te beginnen de grote boerderij uit zijn jeugd die in zijn herinnering in hoofdzaak was blijven bestaan als een grote verzameling bedrijvige mensen. Verder de trek van de jonge families naar nieuwe gebieden. Hij was toen een jaar of tien; enig kind, verwonderd en bang.

Vervolgens de nieuwe gebouwen: de grote metalen platen die opgevijzeld en opzij geworpen moesten worden.

De blootgelegde aarde die geploegd en gelucht moest worden; de omringende gebouwen die moesten worden neergehaald en met de grond gelijk gemaakt.

En daarna het zaaien en het oogsten en het tot stand komen van vreedzame relaties met de omliggende boerderijen; de groei en de expansie en de kalme bedrevenheid waarmee de boerderijen zichzelf bestuurden; de geboorte van nieuwe generatie van harde jongelui, geboren op het boerenland. De grote Dag toen hij tot Leider van de Groep werd gekozen en het ogenblik en hij de eerste stoppels van zijn Leidersbaard op zijn kin zag verschijnen aan aan dit alles zou nu een eind kunnen worden gemaakt…

Het schip landde. Hij keek zwijgend toe hoe de sluis werd geopend. Er kwamen vier mensen naar buiten; voorzichtig, waakzaam. Er waren drie mannen bij: een oud, een jong en een mager en met een spits gezicht. De vrouw liep naast hen als een gelijke.

Hij gaf het universele teken van vrede en stak zijn beide verweerde handen niet de palmen naar boven voor zich uit.

De jonge man deed twee stappen naar voren en maakte hetzelfde gebaar.

‘Ik kom in vrede’ zei hij.

Hij had een vreemd accent, maar de woorden waren te verstaan en welkom.

‘Zo zij het!’ sprak hij met diepe stem. ‘De Groep heet u welkom. Hebt u Honger? U zult eten. Hebt u dorst? U zult drinken.’

‘Wij danken u voor uw vriendelijke ontvangst en wij zullen goede berichten uitbrengen over uw Groep als wij op onze planeet zijn teruggekeerd,’ was het antwoord.

Een merkwaardig antwoord, maar niet ongunstig. Achter hem stonden de leden van zijn Groep en glimlachten en de vrouwen kwamen uit de omringende gebouwen te voorschijn.

In zijn eigen vertrekken aangekomen, haalde hij de met spiegels beklede doos te voorschijn uit zijn schuilplaats en offreerde ieder van zijn gasten een van de lange dikke sigaren die alleen bij bijzondere gelegenheden werden aangeboden. Bij de vrouw gekomen, aarzelde hij even. Ze was tussen de mannen gaan zitten. De vreemdelingen stonden dit blijkbaar toe. Stijfjes hield hij haar de doos voor.

Glimlachend aanvaardde zij een sigaar en zoog met het te verwachten plezier de rook ervan naar binnen. Lee, die erg geschokt was, trachtte dat gevoel te onderdrukken.

Het nogal stugge gesprek voor het eten bepaalde zich beleefd tot de landbouw op Trantor.

‘Hoe staat het met de watercultures?’ vroeg de Oude Man. ‘Op een planeet als Trantor lijken mij watercultures het antwoord op alle problemen.’

Senter schudde langzaam ontkennend het hoofd. Hij voelde zich onzeker.

Zijn kennis omtrent het onderwerp beperkte zich tot hetgeen hij er over gelezen had. ‘Scheikundige landbouw? Nee, niet op Trantor. Die watercultures eisen een complete industrie, een chemische industrie en als er oorlog komt of een andere soortgelijke ramp dan sterven de mensen van de honger. Nee, de aarde is beter, goedkoper en daar kunnen we altijd op rekenen.’

‘En de voedselvoorraden? Hebt u voldoende voorraden?’

‘Voldoende. Ietwat eentonig van samenstelling misschien, maar voldoende. Wij bezitten gevogelte dat eieren legt en melkproducerend vee voor onze zuivelproducten, maar onze vleesvoorraden zijn afhankelijk van onze handel met het buitenland.’

‘Handel.’ De jonge man scheen plotseling geïnteresseerd. ‘U drijft dus handel. Wat exporteert u dan?’

‘Metaal,’ was het korte antwoord. ‘Gaat u maar eens na. Wij beschikken over een oneindige voorraad metaal. De mensen uit Neotrantor komen hier met hun schepen naar toe, verwijderen het metaal van de aangegeven plaats en vergroten daardoor ons landbouwgebied. In ruil daarvoor laten zij hier vlees, ingeblikt fruit en voedselconcentraten en landbouwmachines achter. Tot ieders voordeel.’

Zij genoten van brood en kaas en van een groentesoep die iedereen heerlijk vond. Pas tijdens het fruitdessert werden de Buitenlanders iets meer dan louter gasten. De jongeman haalde een kaart van Trantor te voorschijn.

Lee Senter bestudeerde de kaart rustig. ‘Het zogenaamde Universiteitscentrum is voor ons een statisch gebied waar wij niets verbouwen en dat wij overigens bij voorkeur niet betreden. Het is een van de weinige overblijfselen uit de oude tijd en die willen wij zoveel mogelijk onaangeroerd laten.’

‘Wij dorsten naar kennis. We zullen niets aanraken. U kunt ons schip als onderpand daarvoor beschouwen.’ Het was de Oude Man die deze suggestie deed.

‘Dan kan ik u ernaar toe brengen,’ zei Senter.

Die nacht toen de vreemdelingen sliepen stuurde Lee Senter een boodschap naar Neotrantor.

24

BEKEERLING

Het dunne leven op Trantor druppelde weg tot niets toen zij zich tussen de wijdverspreide gebouwen van het Universiteitsterrein begaven. Over het hele gebied hing een plechtige en eenzame stilte.

De vreemdelingen van de Foundation wisten niets van de bewogen dagen en nachten van De Plundering die de Universiteit onaangeroerd hadden gelaten.

Zij wisten niets van de tijd die volgde op het ineenstorten van de Imperiale macht toen de studenten met hun geleende wapens, dapper, bleek en onervaren een vrijwilligersleger vormden om het centrale heiligdom der wetenschap – de wetenschap van het Galactische Stelsel – te beschermen. Zij wisten niets van de Zevendaagse Oorlog en de wapenstilstand die de vrijheid van de Universiteit waarborgde toen zelfs in het Keizerlijke Paleis het gestamp van de laarzen van Gilmers mannen weerklonk.

Nee, zij van de Foundation die deze plaats voor het eerst betraden, hadden eer het gevoel dat zij in een museum waren beland waarin grootse en schone zaken uit de oudheid werden bewaard.

In zekere zin waren zij indringers. De geheimzinnige stilte stootte hen af en de academische sfeer die er nog steeds heerste, scheen zich geërgerd te verweren tegen de verstoring van de rust.

De bibliotheek was een misleidend klein gebouwtje dat zich evenwel ondergronds uitbreidde tot een enorme ruimte vol zwijgen en overpeinzing. Ebling Mis bleef staan voor de ingewikkelde wandschilderingen van de receptieafdeling.

‘Ik geloof dat we de kaartsysteemafdeling allang gepasseerd zijn’ fluisterde hij. ‘Ik ga terug.’

Zijn voorhoofd was rood en zijn hand trilde. ‘Ik wil niet gestoord worden Toran. Wil je mij mijn maaltijden brengen?’

‘Wat je maar wilt. We zullen alles doen om je te helpen. Wil je dat we je helpen?’

‘Nee, ik wil alleen zijn…’

‘Denk je dat je zult vinden wat je zoekt?’

‘Dat weet ik zeker’ zei Mis zacht maar op besliste toon.

Toran en Bayta kwamen dichter bij het instellen van een ‘normaal huishoudelijk leven’ dan zij ooit tijdens hun trouwen waren geweest, maar hun levensstijl was niet in overeenstemming met de ‘grandeur’ waardoor zij zich omringd zagen. Hun voedsel was voor het grootste deel afkomstig van de boerderij van Lee Senter en werd betaald met de kleine kernapparaatjes die zij aan boord in voorraad hadden.

Magnifico leerde hoe hij met de projectieapparaten in de leeszaal van de bibliotheek moest omgaan en las avonturenromans tot hij wat zijn maaltijden betreft bijna even vergeetachtig werd als Ebling Mis.

Ebling Mis zelf had zichzelf volkomen begraven. Hij had erop gestaan dat er een hangmat zou worden opgehangen in de Psychologische Afdeling. Zijn gezicht was mager en bleek geworden en zijn stem had zijn kracht verloren. Er waren momenten waarop het hem moeite scheen te kosten Toran of Bayta te herkennen. Met Magnifico die hem zijn maaltijden bracht scheen hij meer zichzelf te kunnen zijn. De clown zat soms urenlang gefascineerd te kijken naar de ouder wordende psycholoog terwijl deze eindeloze formules noteerde die hij eindeloos vergeleek met gegevens uit boekfilms en eindeloos heen en weer draafde, met al zijn macht naar een doel strevend dat hij alleen kende.

‘Bayta!’ riep Toran terwijl hij haar verduisterde kamer binnendrong.

‘Wat is er Torie? Heb je mij nodig?’ vroeg ze schuldig.

‘Natuurlijk heb ik je nodig. Wat doe je hier, Ruimte nog aan toe? Sinds we op Trantor zijn doe je alles verkeerd. Wat mankeert je?’

‘Hè Torie schei uit!’ zei ze mismoedig.

‘Hè Torie schei uit!’ aapte hij haar ongeduldig na. ‘Waarom vertel je mij niet wat er aan de hand is?’ vroeg hij plotseling milder gestemd. ‘Ik weet zeker dat er je iets dwars zit.’

‘O nee Torie, er zit mij helemaal niets dwars! Waarom laat je mij toch niet met rust? Je maakt me gek met je gezeur. Nee, ik denk alleen na.’

‘Waarover denk je dan na?’

‘Nergens over… nou ja… over Het Muildier en Haven, over de Foundation en zo. Over Ebling Mis en of hij iets zal vinden over de Tweede Foundation… en miljoenen andere dingen. Ben je nu tevreden?’ Haar stem klonk geagiteerd.

‘Je kunt beter ophouden met al dat getob. Het is niet prettig en je schiet er niets mee op!’

Bayta kwam overeind en glimlachte flauw. ‘Nou goed dan. Ik ben weer gelukkig. Kijk maar. Zie je niet hoe vrolijk ik ben?’

Buiten klonk het opgewonden geroep van Magnifico. ‘My lady…’

‘Wat is er? Kom…’

Zij slikte haar woorden haastig in. In de deuropening stond een grote man met een hard gezicht…

‘Pritcher!’ riep Toran uit.

‘Kapitein! Hoe hebt u ons gevonden?’ hijgde Bayta.

Han Pritcher stapte naar binnen. Zijn stem was helder, kalm en ontdaan van iedere emotie. ‘Ik heb nu de rang van kolonel… onder Het Muildier.’

‘Onder… onder Het Muildier!’ Magnifico staarde verwilderd voor zich uit en kroop weg achter Toran. Niemand schonk enige aandacht aan hem.

‘Gaat u ons arresteren?’ vroeg Bayta met trillende in elkaar gestrengelde handen. ‘Bent u werkelijk naar ze overgelopen?’

‘Ik ben hier niet gekomen om u te arresteren,’ antwoordde de kolonel snel.

‘U komt in mijn instructies niet ter sprake. Ten aanzien van u kan ik, als u dat wilt, onze oude vriendschap laten gelden.’

Torans gezicht vertrok van onderdrukte woede. ‘Hoe hebt u ons kunnen vinden? U was dus toch aan boord van dat Filiaanse schip. U hebt ons gevolgd!’

Misschien verscheen er op het houterige gezicht van Pritcher iets van verlegenheid. ‘Ik was inderdaad aan boord van dat Filiaanse schip, maar het feit dat ik jullie ontmoette was… louter toeval.’

‘Een toeval dat mathematisch tot de onmogelijkheden behoort!’

‘Nee. Alleen maar iets wat onwaarschijnlijk was. Hoe dan ook, jullie bekenden aan de Filianen – uiteraard bestaat er geen natie van die naam – dat jullie op weg waren naar de Trantor-sector en daar Het Muildier op Neotrantor contacten had, was het niet moeilijk om jullie daar vast te houden. Jammer genoeg waren jullie al ontvlucht toen ik daar arriveerde, maar ik had de tijd om de boeren op Trantor opdracht te geven jullie komst te melden. Dat gebeurde en hier ben ik. Mag ik nu gaan zitten? Geloof mij, ik kom met vriendschappelijke bedoelingen.’

Pritcher ging zitten. Toran boog het hoofd en probeerde tevergeefs na te denken. Bayta begon zonder iets te ondergaan thee te zetten.

Toran keek woedend op. ‘Zo… kolonel, waar wacht je op? Waar blijf je met je vriendschap. Als je ons niet komt arresteren wat kom je dan wel doen? Roep die mannen van je toch binnen, man!’

Pritcher schudde geduldig het hoofd. ‘Nee Toran. Ik ben uit eigen beweging hier naar toe gekomen om met je te praten over de zinloosheid van hetgeen jullie aan het doen zijn. Als ik daar niet in slaag, ga ik weg. Dat is alles.’

‘O ja? Is dat alles? Nou, kom dan maar op met je propagandapraatje. Nee Bayta, ik heb geen trek in thee.’

Pritcher aanvaardde een kopje thee. Terwijl hij er een slok van nam keek hij Toran met vaste blik aan. ‘Het Muildier is een Mutant’ zei hij. ‘En die mutatie is van dien aard dat hij niet verslagen kan worden…’

‘Waarom? Wat is dat voor mutatie?’ vroeg Toran met geamuseerde verbittering. ‘Vertel ons dat maar eens.’

‘Dat zal ik doen. Het kan hem geen kwaad doen dat jullie het weten. Hij is namelijk… hij is in staat om het emotionele evenwicht van mensen te beïnvloeden. Het klinkt als een truc, maar niemand is ertegen opgewassen.’

‘Het emotionele evenwicht?’ viel Bayta hem in de rede. Zij fronste haar wenkbrauwen. ‘Zou u dat nader willen uitleggen? Ik begrijp het niet helemaal.’

‘Ik bedoel dat hij ertoe in staat is om bij, laten we zeggen een kundig generaal gevoelens van loyaliteit en het vaste geloof in de overwinning van Het Muildier op te roepen. Zijn generaals staan emotioneel onder controle. Zij kúnnen hem niet verraden – hun loyaliteit ken niet verzwakken en de controle erover is permanent. Zijn meest verstokte vijanden worden zijn meest trouwe onderdanen. De Opperste Krijgsheer van Kalgan werd Onderkoning van de Foundation.’

‘En u verraadt uw zaak en wordt afgezant van Het Muildier op Trantor!’ riep Bayta verbitterd uit.

‘Ik ben nog niet uitgesproken. De “gave” van Het Muildier werkt bovendien in omgekeerde richting. Wanhoop is ook een emotie! Op de juiste ogenblikken begonnen mensen die sleutelposities bekleedden op de Foundation en op Haven te wanhopen. Hun werelden werden zonder veel strijd veroverd.’

‘Wilt u soms beweren dat de gevoelens die mij in het Tijd-Gewelf overvielen het gevolg waren van het feit dat Het Muildier met mijn emoties goochelde?’ vroeg Bayta heftig.

‘Ook met die van mij. Met ieders emoties. Hoe ging het op Haven eigenlijk toe?’

Bayta keerde zich van hem af.

‘Wat voor werelden geldt, geldt ook voor individuen,’ vervolgde Pritcher rustig. ‘Wat kunnen jullie beginnen tegen een kracht die jullie gewillig tot overgave kan dwingen; die jullie tot trouwe onderdanen kan maken als hij dat wenst?’

‘Hoe weet je dat dit de waarheid is?’ vroeg Toran langzaam.

‘Weten jullie een andere verklaring voor de overgave van de Foundation of Haven? Hebben jullie een andere verklaring voor mijn “bekering”? Denk toch na, man! Wat hebben wij – wat heeft het hele Galactisch Stelsel al die tijd tegen Het Muildier kunnen uitrichten!’

Toran voelde de uitdaging. ‘Dat kan ik wél!’ riep hij uit. ‘Dat wonderbaarlijke Muildier van je heeft contacten op Neotrantor die ons hadden moeten vasthouden, zei je? Nou dan zijn die contacten nu uitgeschakeld! Wij doodden de kroonprins en de ander is nu niet veel meer dan een kwijlende idioot. Het Muildier heeft ons daarvan niet kunnen weerhouden. Dat hebben we dan in ieder geval bereikt!’

‘Nee, dat hebben jullie niet. Dat waren onze mensen niet. De kroonprins was een halfverzopen nietsnut. Die andere man, Commason, is een spreekwoordelijke stommeling. Hij had enige macht op zijn wereld, maar dat weerhield hem er niet van om gemeen, slecht en volkomen incompetent te zijn. Wij hadden niets met hem te maken…’

‘Toch waren zij het die ons vasthielden – of althans probeerden dat te doen.’

‘Nee. Commason had een privéslaaf – een man die Inchney heette. Het in hechtenis nemen was zijn taak. Hij is oud, maar hij kon tijdelijk voor ons doel worden gebruikt. Hem zouden jullie niet gedood hebben.’

Bayta, die geen slok van haar eigen thee had genomen, richtte nu met grote felheid het woord tot hem. ‘Volgens uw eigen verklaringen is er met uw eigen emoties geknoeid. U gelooft in Het Muildier. Het is een onnatuurlijk, ziek geloof. Welke waarde zouden uw opvattingen hebben? U hebt ieder vermogen tot objectief denken verloren!’

‘Je vergist je.’ De kolonel schudde langzaam zijn hoofd. ‘Alleen mijn emoties zijn bepaald. Mijn verstand is wat het altijd geweest is. Ik mag dan in een bepaalde richting bepaald zijn door mijn emoties, maar ik word niet in die richting gedwongen. Bovendien zie ik nu bepaalde zaken duidelijker dan vroeger, toen ik een andere emotionele instelling had.

Ik zie nu in dat het programma van Het Muildier een intelligente en waardige zaak is. Ik werd zeven jaar geleden bekeerd… dat wil zeggen, ik heb zijn carrière vanaf het begin gevolgd. Met zijn mentale kracht breidde hij zijn macht uit tot hij tegen de Opperste Krijgsheer van Kalgan was opgewassen. Daarna was iedere verdere stap de logische consequentie van de vorige. Toen hij Kalgan in zijn zak had, had hij de beschikking over een eersteklas vloot en daarmee kon hij de Foundation aanvallen.

De Foundation vormde de sleutel. De Foundation is de grootste industriële concentratie van het Galactisch Stelsel. Bovendien heeft hij nu ook de atoomtechnieken van de Foundation tot zijn beschikking en daardoor is hij in feite de Heerser van het Galactisch Stelsel. Met genoemde middelen kan hij de resten van het Imperium zijn heerschappij laten erkennen en hem – als de oude keizer komt te overlijden – tot keizer laten kronen. Hij zal dan zowel in naam als in feite keizer zijn. Wie zal hem dan nog kunnen weerstaan? Gedurende de afgelopen zeven jaar heeft hij een nieuw Imperium doen ontstaan. Met andere woorden: in zeven jaar tijd heeft hij tot stand gebracht waar Seldon met zijn hele Psychohistorie niet minder dan zevenhonderd jaar voor nodig gehad zou hebben. Eindelijk zal er rust en orde in het Galactisch Stelsel heersen!

Een rust en een orde die jullie evenmin kunnen verstoren als de wenteling van een planeet om zijn baan.’

Pritchers toespraak werd gevolgd door een langdurig stilzwijgen. De rest van zijn thee was koud geworden. Hij dronk zijn kopje leeg en vulde het bij.

Toran beet woedend op zijn duim. Bayta keek afwezig voor zich uit. Haar gezicht was wit.

‘Wij zijn niet overtuigd. Als Het Muildier dat wenst, laat hij dan persoonlijk naar ons toekomen. U hebt toch ook tot het allerlaatste tegenstand geboden, neem ik aan?’

‘Inderdaad,’ antwoordde Pritcher plechtig.

‘Gunt u ons dan ook dat privilege.’

Kolonel Pritcher stond op. ‘Dan ga ik nu maar,’ zei hij. ‘Zoals ik al eerder opmerkte, mijn missie hier heeft met jullie niets te maken en daarom zal het niet nodig zijn jullie aanwezigheid hier te rapporteren. Veel te betekenen heeft dit gebaar van mij niet. Als Het Muildier jullie wil vasthouden, heeft hij daarvoor ongetwijfeld andere mensen tot zijn beschikking. Ik zal daaraan niet meer bijdragen dan van mijn verlangd wordt.’

‘Dank u,’ zei Bayta zwakjes.

‘En wat Magnifico betreft… Waar is hij? Kom te voorschijn Magnifico. Ik zal je geen kwaad doen…’

‘Wat bent u met hem van plan?’ vroeg Bayta ongerust.

‘Niets. In mijn instructies is er van hem evenmin sprake. Ik heb gehoord dat hij wordt gezocht, maar als het Het Muildier schikt, zal hij hem wel weten te vinden. Zullen we elkaar de hand geven?’

Bayta schudde nors het hoofd. Toran keek alleen maar verachtelijk voor zich uit. De Kolonel scheen zijn schouders iets te laten zakken. Hij liep naar de deur en draaide zich om.

‘Nog een ding. Denk niet dat ik niet op de hoogte ben van de oorzaak van jullie koppigheid. Het is bekend dat jullie op zoek zijn naar het Tweede Imperium. Het Muildier zal wat dat betreft te zijner tijd zijn maatregelen wel nemen. Niets kan jullie helpen, maar ik heb jullie vroeger gekend. Misschien heb ik jullie daarom wel benaderd en geprobeerd te helpen voordat het te laat zou zijn. Adieu!’

‘Zij schijnen dat van de Tweede Foundation ook al te weten!’ fluisterde Bayta. Toran gaf geen antwoord.

Onbewust van alles wat er boven hem gebeurde, zat Ebling Mis triomfantelijk voor zich uitmompelend in de spaarzaam verlichte uithoek van de bibliotheek over zijn aantekeningen gebogen…

25

DE DOOD VAN EEN PSYCHOLOOG

Ebling Mis zou nog maar twee weken te leven hebben.

In die twee weken was Bayta driemaal bij hem. De eerste keer was op de avond van de dag dat Kolonel Pritcher hen had bezocht. De tweede ontmoeting vond een week later plaats. De derde ontmoeting weer een week later – op de laatste dag – de dag dat Mis stierf.

Om te beginnen iets over de avond waarop zij door Pritcher werden bezocht.

Het uur na zijn vertrek werd zwijgend, somber doorgebracht.

‘Laten we het aan Ebling vertellen,’ zei Bayta tenslotte.

‘Denk je dat hij ons kan helpen?’ vroeg Toran mismoedig.

‘Wij zijn maar met ons tweeën. We moeten het gewicht verdelen. Misschien kan hij ons inderdaad helpen.’

‘Hij is veranderd,’ zei Toran. ‘Hij heeft gewicht verloren en is een beetje bros, een beetje suf geworden.’ Hij tastte in de lucht naar de juiste woorden.

‘Soms heb ik het gevoel dat hij ons helemaal niet meer zal kunnen helpen. Soms heb ik het gevoel dat niets ons meer zal kunnen helpen.’

‘Nee Torie! Dat mag je niet zeggen! Als je dat zegt krijg ik het gevoel dat Het Muildier ons te pakken heeft. Laten we nu naar Ebling toegaan, Torie, Nu, onmiddellijk!’

Ebling Mis zat achter een lange schrijftafel en hief traag zijn hoofd op toen zij binnenkwamen. Zijn lippen maakten slaperige smakkende geluiden en zijn dunne haar slierde verward om zijn hoofd heen.

‘Hè, wat?’ stamelde hij. ‘Is er iemand die mij wil spreken?’

Bayta ging op haar knieen zitten. ‘Hebben we je wakker gemaakt? Zullen we weer weggaan?’

‘Weggaan? Wie is dat? Ben jij het Bayta? Nee nee. Blijf hier. Zijn er geen stoelen? Ik heb stoelen gezien!’ Hij begin vaag met zijn vinger om zich heen te wijzen.

Toran schoof twee stoelen aan. Bayta ging zitten en nam een slappe hand van de psycholoog in de hare. ‘Mogen we even met je praten?’

‘Is er dan iets niet in orde?’ Er was een klein vonkje in zijn lusteloze ogen verschenen en er kwam iets van kleur op zijn gezicht. ‘Is er iets aan de hand?

‘Kapitein Pritcher is bij ons geweest. Laat mij aan het woord Torie. Herinner je je Kapitein Pritcher?’

‘Ja ja.’ Hij betastte zijn lippen. ‘Een lange man. Democraat.’

‘Ja. Hij heeft ontdekt wat de mutatie van Het Muildier was. Hij was hier en vertelde het ons.’

‘Maar dat is helemaal geen nieuws.’ Ebling Mis scheen verbaasd. ‘Heb ik jullie dat dan vergeten te vertellen?’

‘Wat heb je vergeten te vertellen?’ viel Toran hem in de rede.

‘Dat hij onze emoties kan beinvloeden. Emotionele controle! Heb ik jullie dat dan niet verteld? Hoe kon ik dat nu vergeten!’ Hij beet op zijn onderlip en dacht na.

Langzaam kroop er weer leven in zijn stem. Zijn ogen gingen wijd open alsof zijn brein, zijn voordien zo trage brein, langzaam weer op gang kwam.

Hij sprak als in een droom en keek dwars door zijn toehoorders heen. ‘Het is eigenlijk heel eenvoudig en om het te begrijpen behoeft men geen speciale kennis te bezitten. In de Psychohistorische Mathematica daarentegen… Maar ja, dat kunnen we laten rusten. Ik zal het in gewone woorden vertellen en dat zal geen gemakkelijke taak zijn.

Denk zelf maar eens na – Wat zou in staat zijn Hari Seldons nauwkeurig bepaalde historische schema te beïnvloeden?’ Hij keek hen beurtelings bezorgd-onderzoekend aan. ‘Wat waren Seldons uitgangspunten? Om te beginnen: dat er de eerste duizend jaar geen fundamentele veranderingen in de maatschappij zouden plaatsvinden, nietwaar? Laten we bijvoorbeeld eens aannemen dat er belangrijke veranderingen in de technologie van het Galactisch Stelsel zouden hebben plaatsgevonden zoals het ontdekken van een nieuw principe voor het gebruik van energie of het perfectioneren van de elektronische neurobiologie. De sociale veranderingen die daarvan het gevolg zouden zijn, zouden Seldons berekeningen waardeloos maken, nietwaar? Maar dat is niet gebeurd.

Of laten we aannemen dat krachten buiten de Foundation wapens zouden hebben ontdekt waarmee zij de Foundation zouden kunnen weerstaan. Ook dat zou een desastreuze afwijking kunnen zijn, maar zelfs dat is niet gebeurd. De atoomkracht-uitschakelaar van Het Muildier was in feite een onhandig wapen dat op zijn beurt kon worden uitgeschakeld en het was het enige nieuwe wat hij op tafel legde.

Maar er bestond een tweede uitgangspunt; een meer subtiele veronderstelling! Seldon ging er van uit dat de menselijke reactie op stimuli onveranderd zou blijven. Gesteld dat het eerste uitgangspunt zijn juistheid heeft bewezen dan moeten we aannemen dat het tweede uitgangspunt dat niet heeft kunnen doen! Er moet een of andere factor geweest zijn die de emotionele reacties van de mensen heeft vervormd want anders zou de Foundation niet verslagen zijn en Seldon niet gefaald kunnen hebben. En wat kan die factor anders geweest zijn dan Het Muildier? Heb ik gelijk of zit er ergens een fout in mijn redenering?’

Bayta klopte hem vriendelijk op zijn hand. ‘Nee, Ebling.’

Mis was zo blij als een kind. ‘Het is allemaal vrij eenvoudig. Soms vraag ik mij af wat er in mij gebeurt. Ik herinner mij nog goed hoe alles duister voor mij was, maar nu zie ik het allemaal duidelijk voor mij. Problemen heb ik niet meer. Als ik er een tegen het lijf loop, is er iets in mij wat het vrijwel onmiddellijk oplost. Er is ook iets in mij dat mij voortdrijft. Ik kan niet meer ophouden. Ik heb mijn eetlust verloren en ik kan niet meer slapen… ik ga maar door… door…’

Zijn stem was verzwakt tot gefluister; zijn verschraalde blauwdooraderde hand rustte bevend tegen zijn voorhoofd.

‘Zo, dus ik heb jullie nooit iets verteld over de geheimzinnige macht van Het Muildier? Wanneer zei je ook alweer dat je dat te weten was gekomen?’

‘Van Kapitein Pritcher, Ebling,’ zei Bayta. ‘Weet je nog wel?’

‘Heeft hij je dat verteld?’ Er klonk iets van verontwaardiging in zijn stem. ‘Hoe is hij daar achtergekomen?’

‘Hij werd geconditioneerd door Het Muildier en is nu bij hem in dienst als Kolonel. Hij kwam bij ons en adviseerde ons ons aan Het Muildier over te geven en vertelde toen… wat jij ons verteld hebt.’

‘Dus Het Muildier weet dat we hier zijn? Dan moet ik mij haasten… Waar is Magnifico? Is hij niet met jullie meegekomen?’

‘Magnifico slaapt,’ zei Toran ongeduldig. ‘Het is al na middernacht, weet je’

‘Werkelijk?… Sliep ik dan toen jullie kwamen?’

‘Ja,’ antwoordde Bayta op besliste toon. ‘En je gaat nu niet meer aan het werk. Je gaat naar bed. Kom op, Torie, help me even. Trek zijn schoenen uit. Morgen sleep je hem naar buiten hoor! Hij moet nodig eens wat frisse lucht hebben. Ach ach, wat zie je eruit Ebling! Heb je soms honger?’

Ebling Mis schudde ontkennend het hoofd en keek met knipperende ogen verward in het rond. ‘Morgen moeten jullie Magnifico naar mij toesturen,’ mompelde hij.

Bayta stopte hem onder de lakens. ‘Mij zul je bedoelen. Met schone lakens en kleren. Daarna neem je een bad en dan gaan we samen naar de boerderij om een beetje van de zon te genieten.’

‘Nee, dat doe ik niet’ protesteerde Mis zwakjes. ‘Ik heb geen tijd, begrijp je!’

Zijn grijze haar lag als een zilveren franje om zijn hoofd op het hoofd kussen. Hij begon vertrouwelijk te fluisteren. ‘Jullie willen toch weten waar de Tweede Foundation is, nietwaar?’

Toran draaide zich om en ging op zijn hurken naast het bed zitten. ‘Wat wou je zeggen over de Tweede Foundation, Ebling?’

De psycholoog trok een arm onder het laken vandaan en begon met vermoeide vingers aan Torans mouw te plukken. ‘De beide Foundations werden gesticht tijdens de grote Psychologische Vergadering die gepresideerd werd door Hari Seldon, Toran. Ik heb de notulen van die Vergadering gevonden. Vijfentwintig dikke filmrollen. De verschillende samenvattingen daarvan heb ik al doorgenomen.’

‘En?’

‘Nou, het is niet moeilijk om daaruit de precieze plaats van de Eerste Foundation af te leiden. Er wordt in de formules herhaaldelijk naar verwezen. Maar niemand heeft het ooit over de Tweede Foundation. Er wordt nergens naar verwezen.’

Toran fronste zijn wenkbrauwen. ‘Bestaat de Tweede Foundation dan niet?’

‘Natuurlijk bestaat hij,’ riep Mis boos uit. ‘Wie heeft ooit beweerd dat hij niet bestond? Nee, er wordt alleen minder over gesproken. De belangrijkheid ervan is alleen beter verborgen gehouden. Begrijp je het dan niet? Het is de belangrijkste van de twee. De Tweede Foundation, daar gaat het om! En ik ben in het bezit gekomen van de notulen van de Seldon Conventie. Het Muildier heeft nog niet gewonnen…’

Bayta dempte het licht. ‘Kom, ga nu slapen!’

Zonder verder een woord te zeggen, liepen Toran en Bayta naar hun eigen vertrekken.

De volgende dag baadde Ebling Mis en kleedde zich aan. Daarna zag hij de zon en voelde hij de wind van Trantor voor de laatste keer.

Tegen het eind van de dag begroef hij zich opnieuw in de gigantische bibliotheek om er nooit meer uit te komen.

In de daarop volgende week hernam het leven zijn gewone gang. De zon van Neotrantor stond als een kalme heldere ster aan de nachtelijke hemel.

Op de boerderij was men druk bezig met zaaien. Op de terreinen van de Universiteit heerste een ononderbroken stilte. De Galaxis scheen leeg en het was of Het Muildier nooit bestaan had.

Bayta dacht aan dit alles terwijl ze Toran met aandacht een sigaar zag opsteken en naar de stukken blauwe lucht zag kijken die zichtbaar waren tussen de ontelbare metalen torens die tot aan de horizon reikten.

‘Een prachtige dag,’ zei hij.

‘Ja, dat is het,’ zei ze. ‘Heb je alles op de lijst genoteerd, Torie?’

‘Jawel. Een half pond boter, tien eieren, bonen… Staat er allemaal op. Komt in orde Bay.’

‘Fijn. Zorg ervoor dat het bonen van de laatste pluk zijn en geen museumexemplaren. Tussen twee haakjes, heb je Magnifico ergens gezien?’

‘Sinds het ontbijt niet meer. Hij zal wel bij Ebling zijn om naar de boekenfilms te kijken.’

‘Goed. Blijf niet te lang ergens hangen want ik heb de eieren voor het eten nodig.’

Toran glimlachte over zijn schouder tegen haar en zwaaide met zijn hand.

Terwijl Toran uit het gezicht verdween russen de metalen torens, bleef Bayta aarzelend voor de keukendeur staan, draaide zich langzaam om en liep naar de zuilengalerij die naar de liften voerde.

Ebling Mis zat met het hoofd gebogen over de projector. Naast hem zat Magnifico die oplettend toekeek – een bundel botten met een neus die zijn gezicht nog magerder deed lijken dan het al was.

‘Magnifico!’ fluisterde Bayta.

Magnifico kroop overeind. ‘My lady!’ fluisterde hij aangedaan.

‘Toran is naar de boerderij en komt voorlopig niet terug. Zou je zo vriendelijk willen zijn hem een boodschap te brengen die ik voor je zal opschrijven?’

‘Graag, my lady.’

Zij was nu alleen met Ebling Mis die zich nog steeds niet bewogen had.

Met een ferm gebaar legde zij haar hand op zijn schouder. ‘Ebling…’

De psycholoog schrok. ‘Wat is er?’ vroeg hij met knipperende ogen. ‘O, ben jij het Bayta! Waar is Magnifico?’

‘Die heb ik weggestuurd. Ik wilde even alleen met je zijn. Ik wil met je praten, Ebling!’ De psycholoog wilde zich weer over de projector heen buigen, maar haar hand week niet van zijn schouder. Ze kon duidelijk zijn botten voelen.

Sinds hun aankomst op Trantor scheen het vlees van zijn lichaam geslonken te zijn. Zijn schouders waren gebogen. Ook als hij rechtop zat.

‘Magnifico valt je toch niet lastig, hoop ik?’ zei Bayta. ‘Het lijkt wel of hij dag en nacht bij je is.’

‘O nee! Beslist niet! Nee, ik heb helemaal geen last van hem. Hij zwijgt en doet verder niets. Soms brengt hij de films voor mij weg. Schijnt te begrijpen wat ik wil zonder dat ik erom hoef te vragen. Laat hem zijn gang maar gaan.’

‘Goed, Ebling. Maar heb je je nooit iets afgevraagd? Hoor je mij Ebling, heb je je nooit iets afgevraagd?’ Ze trok een stoel naar zich toe en ging vlak naast hem zitten alsof ze het antwoord uit zijn ogen wilde trekken.

‘Nee. Wat bedoel je?’ zei Ebling.

‘Ik bedoel dat zowel jij als kolonel Pritcher beweren dat Het Muildier de emoties van mensen kan beïnvloeden. Maar ben je daar wel zeker van? Vormt Magnifico niet het bewijs van het tegendeel?’

Er volgde een stilzwijgen.

Bayta onderdrukte de wens om de psycholoog door elkaar te schudden.

‘Wat scheelt er aan, Ebling? Magnifico was de clown van Het Muildier. Waarom werd hij dan niet geconditioneerd? Waarom zou juist hij die zo dicht naast hem geleefd heeft, hem zo haten?’

‘Ja maar… hij werd ook geconditioneerd. Heus Bay!’ Terwijl hij sprak scheen hij zekerder van zichzelf te worden. ‘Dacht je dat Het Muildier zijn clown op dezelfde manier zou behandelen als hij zijn generaals behandelde? De generaals moeten loyaal zijn en in hem geloven. Zijn clown hoeft hem alleen maar te vrezen. Heb je dan niet gemerkt dat de constante paniek waarin Magnifico verkeert, pathologisch is? Dacht je dat het iets natuurlijks was dat iemand voortdurend in die staat van paniek verkeert? Angst zover doorgedreven, wordt bijna komiek. Dat was het waarschijnlijk ook voor Het Muildier en daar heeft hij baat bij want het betekent dat we van Magnifico geen hulp kunnen verwachten.’

‘Bedoel je dat de inlichtingen over Het Muildier die wij van Magnifico hebben gekregen niet op waarheid berusten?’

‘Zij waren misleidend en gekleurd door zijn ziekelijke angst. Het Muildier is beslist niet de fysieke reus die Magnifico denkt dat hij is. Behalve zijn mentale vermogens is hij waarschijnlijk een normale man. Maar het amuseerde hem om in Magnifico’s ogen een soort supermens te zijn.’ De psycholoog haalde zijn schouders op. ‘Hoe het ook zij, de inlichtingen van Magnifico doen niets meer ter zake.’

‘Wat dan wel?’ Maar Mis schudde zichzelf los en wilde zich opnieuw tot de projector wenden.

‘Maar wat dan?’ herhaalde ze. ‘De Tweede Foundation?’

De psycholoog keek haar met een ruk aan. ‘Heb ik je daar dan iets over verteld? Daar herinner ik mij niets van. Ik ben nog niet klaar. Wat heb ik je dan verteld?’

‘Niets,’ antwoordde Bayta. ‘Grote Ruimte nog aan toe, Ebling, je hebt mij heus niets verteld. Was het maar waar. Ik word hier doodziek van.’

Ebling Mis keek haar vaag en bedroefd aan. ‘Echt waar… lieve? Ik wilde je echt niet kwetsen, maar soms vergeet ik iets. Soms schijn ik ook te vergeten wie… mijn vrienden zijn. Soms heb ik het gevoel dat ik er helemaal niet over moet praten. Het moet geheim blijven. Niet voor jou, lieve…! maar voor Het Muildier.’ Hij klopte haar zwakjes op de schouder.

‘Hoe zit het dan met die Tweede Foundation?’

Zijn stem verzwakte tot nauwelijks hoorbaar gefluister. ‘Je hebt er geen idee van hoe grondig Seldon de sporen achter zich heeft uitgewist. Een maand geleden – voordat het vreemde inzicht mij deelachtig werd – zouden de notulen van de Vergadering niets aan mij hebben onthuld. Zelfs nu blijft het een moeilijke zaak. De gegevens omtrent de Vergadering hebben soms ogenschijnlijk niets met elkaar te maken en zijn meestal bijzonder duister. Vaak heb ik mij afgevraagd of de leden van de Conventie wel hebben begrepen wat Seldon bedoelde. Soms heb ik het gevoel dat hij de Vergadering gebruikte als een reusachtig scherm en dat hij helemaal in zijn eentje de structuur van…’

‘Van de beide Foundations samenstelde?’ vroeg Bayta.

‘Van de Tweede Foundation! Onze Foundation was een betrekkelijk eenvoudige zaak. De Tweede Foundation was niet meer dan een naam. Hij kwam wel ter sprake, maar de details waren diep in zijn mathematische formules verborgen. Er is veel waar ik het begin zelfs niet van begrijp, maar sommige dingen beginnen vaag naar voren te komen en vorm aan te nemen.

De Eerste Foundation was een wereld van fysici en vormde de concentratie van de stervende wetenschap van het Galactische Stelsel. Er waren geen psychologen bij inbegrepen. Dit was een vreemd verschijnsel en er moet een reden voor geweest zijn. De gebruikelijke verklaring ervoor was dat de Psychohistorie het best functioneerde wanneer de individuele werkeenheden – menselijke wezens – niet wisten wat de geschiedenis voor hen in petto had en daarom op een volkomen natuurlijke manier reageerden op alle gebeurtenissen. Kun je mij volgen, lieve?’

‘Jawel Ebling.’

‘Luister dan goed. De Tweede Foundation was een wereld van wetenschapsmensen die zich met de geest bezighielden. Het was het spiegelbeeld van onze wereld. De psychologie, niet de fysica was er het hoofddoel.’

‘Begrijp je nu wat ik bedoel?’ voegde hij er triomfantelijk aan toe.

‘Nee.’

‘Maar luister dan toch, Bayta. Gebruik je verstand! Hari Seldon was zich ervan bewust dat zijn Psychohistorie alleen waarschijnlijkheden kon voorspellen en geen zekerheden. Er moest altijd rekening gehouden worden met een percentage onjuistheden en dat percentage werd groter volgens een meetkundige reeks. Natuurlijk probeerde Seldon de uitbreiding van dat percentage zoveel mogelijk te beknotten. Wetenschappelijk gezien was onze Foundation sterk genoeg. Hij was opgewassen tegen legers en wapens en kon gewapend geweld met gewapend geweld vergelden. Maar een aanval met geestelijke wapenen, zoals die van Het Muildier?…’

‘Dat zou iets voor de psychologen van de Tweede Foundation zijn!’ Bayta voelde hoe de opwinding bezit van haar nam.

‘Inderdaad. Inderdaad!’

‘Maar ze hebben tot dusver niets gedaan!’

‘Hoe weet je dat?’

Bayta dacht daarover na. ‘Inderdaad,’ zei ze. ‘Heb jij er bewijzen van gevonden dat ze wel iets hebben gedaan?’

‘Nee. Er bestaan een heleboel factoren die ik niet ken. De Tweede Foundation kan niet volledig uitgegroeid zijn opgericht. Wij ontwikkelden ons langzaam. Dat moet met hen ook het geval geweest zijn. De sterren mogen weten hoe sterk ze nu zijn. Zijn ze sterk genoeg om tegen Het Muildier op te kunnen? Zijn ze zich wel bewust van het gevaar? Beschikken ze over vaardige leiders?’

‘Maar als ze handelen volgens het plan van Seldon, moeten ze overwinnen; moet Het Muildier door de Tweede Foundation worden verslagen.’

‘Aha!’ Op het magere gezicht van Ebling Mis verscheen een nadenkende uitdrukking. ‘Maar vergeet niet dat de Tweede Foundation een veel moeilijkere en meer ingewikkelde zaak was dan het oprichten van de Eerste Foundation en dat als gevolg daarvan het percentage vergissingen waarschijnlijk ook veel hoger was. Als de Tweede Foundation Het Muildier niet zou verslaan, zou dat bijzonder ernstige gevolgen kunnen hebben. Het zou uiteindelijk wel eens het eind tot gevolg kunnen hebben van het menselijke ras.’

‘Ach nee!’

‘O jawel. Als de nakomelingen van Het Muildier zijn geestelijke vermogens erven… Begrijp je wat ik bedoel? Daar zou Homo Sapiens niet tegen opgewassen zijn. Er zou een nieuw overheersend ras ontstaan – een nieuwe aristocratie. Homo Sapiens zou dan worden gedegradeerd tot een inferieur slavenras. Ben je dat met mij eens?’

‘Ja. Ik begrijp wat je bedoelt.’

‘En zelfs al zou Het Muildier er niet in slagen een nieuwe dynastie in het leven te roepen dan zou hij verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van een vervormd Imperium dat alleen in stand zou worden gehouden door zijn persoonlijke macht. Dit Imperium zou bij zijn dood ten onder gaan en de Galaxis zou vervallen tot de staat waarin zij zich voor haar verschijnen bevond – met dit verschil dat er dan geen Foundation zou bestaan waaromheen zich een nieuw en gezonder Imperium zou kunnen vormen. Het zou duizenden jaren van barbarendom betekenen.’

‘Wat kunnen we doen? Moeten en kunnen we de Tweede Foundation waarschuwen?’

‘Inderdaad, dat moeten we. Wij mogen niet riskeren dat ze in onwetendheid worden overvallen. Helaas bestaat er geen enkele manier om ze te waarschuwen.’

‘Geen enkele manier?’

‘Ik weet niet waar de Tweede Foundation zich bevindt. “Aan het andere uiteinde van het Galactische Stelsel.” Dat is alles wat ik er van weet en dat betekent dat het een uit vele miljoenen werelden kan zijn.’

‘Maar staat daar dan niets in?’ Ze wees vaag in de richting van de films die op de tafel lagen verspreid.

‘Nee. Ik kan niets vinden – althans tot dusver niet. Die geheimzinnigheid heeft iets te betekenen…’ Er verscheen een uitdrukking van verbijstering op zijn gezicht. ‘Kom, je kunt nu beter gaan. Ik heb niet veel tijd meer… nee, ik heb niet veel tijd meer.’

Hij keerde zich kribbig en met gefronste wenkbrauwen van haar af.

Naast haar klonken de zachte voetstappen van Magnifico. ‘Uw echtgenoot is thuisgekomen, my lady.’

Ebling Mis schonk geen aandacht aan de clown. Hij werd volkomen in beslag genomen door zijn projector.

‘Geloof je werkelijk dat hij gelijk heeft, Bayta?’ vroeg Toran ’s avonds nadat hij haar verhaal had aangehoord. ‘Denk je dat hij niet…’ Hij aarzelde.

‘Hij heeft gelijk Torie. Hij is ziek, dat weet ik. De manier waarop hij is veranderd, het gewichtsverlies, de manier waarop hij praat… alles wijst erop dat hij ziek is, maar zodra Het Muildier of de Tweede Foundation ter sprake komt, is hij volkomen helder en bij de tijd. Hij weet heel goed waar hij het over heeft. Geloof mij!’

‘Dan is er nog hoop.’ Het klonk bijna als een vraag.

‘Dat weet ik nog niet… Misschien! Misschien niet! In ieder geval draag ik van nu af aan een wapen bij mij.’ De glinsterende loop van het wapen dat zij in haar hand hield was duidelijk zichtbaar. ‘Alleen maar in geval dat…’

‘In geval dat wat…?’

Bayta lachte een tikkeltje hysterisch. ‘Ach laat maar! Misschien ben ik ook wel een beetje gek, net als Ebling.’

Ebling Mis had op dat moment nog maar zeven dagen te leven en die zeven dagen gingen rustig één voor één voorbij.

Voor Toran gingen ze voorbij als in een waas. De warmte en de doodse stilte om hem heen maakten hem lethargisch. Het leven scheen al zijn activiteit verloren te hebben en te zijn veranderd in een eindeloze kunstmatige slaap.

Mis had zich weer opgesloten. Toran noch Bayta werden nog bij hem toegelaten. Alleen door Magnifico’s bemiddeling waren zij zich nog bewust van zijn bestaan. Magnifico die hem af en toe eten bracht, was zwijgzaam en stil geworden.

Bayta trok zich meer en meer in zichzelf terug. Haar opgewekte, zelfverzekerde manier van doen scheen te zijn aangetast en op een keer toen Toran naar haar toekwam, greep ze naar haar wapen. Ze had het snel weggestopt en hem geforceerd toegelachen.

‘Wat doe je met dat ding, Bay?’

‘Vasthouden. Mag dat dan niet soms?’

‘Je schiet jezelf nog eens dood!’

‘Nou en?’

Het huwelijksleven had Toran geleerd niet te redetwisten met een vrouw die in een slecht humeur is. Hij haalde zijn schouders op en ging weg.

Op de laatste dag kwam Magnifico buiten adem naar hen toegelopen en klampte zich angstig aan hen vast. ‘De geleerde doctor heeft naar u gevraagd. Hij voelt zich niet goed.’

En ziek was hij! Hij lag in bed. Zijn ogen waren onnatuurlijk groot en schitterden koortsachtig. Bovendien was hij vervuild en bijna onherkenbaar.

‘Ebling!’ riep Bayta uit.

‘Ik wil jullie iets vertellen,’ zei Ebling Mis schor terwijl hij zich met een skeletachtige arm trachtte op te richten. ‘Val mij niet in de rede! Met mij is het gedaan en ik draag het werk aan jullie over. Mijn aantekeningen heb ik niet bewaard. Niemand anders mag het weten!’

‘Magnifico, ga naar boven!’ zei Bayta ruw.

De clown kwam onwillig overeind en deed een stap achteruit. Zijn droevige ogen waren op Mis gevestigd.

‘Hij kan geen kwaad. Laat hem maar blijven’ zei Mis en maakte een krachteloos gebaar. ‘Blijf maar Magnifico.’

De clown ging snel weer zitten. Bayta staarde naar de vloer en beet op haar lip.

‘Ik ben er van overtuigd dat de Tweede Foundation kan winnen als hij niet onverwacht door Het Muildier wordt overvallen. De Tweede Foundation heeft zichzelf geheim weten te houden en dat geheim moet bewaard worden; het heeft een doel. Jullie moeten er heen gaan; jullie gegevens zijn voor hen van vitaal belang… kan de loop van zaken volkomen veranderen. Kunnen jullie mij verstaan?’

‘Ja ja!’ riep Toran wanhopig uit. ‘Zeg ons hoe wij er moeten komen, Ebling! Waar is het?’

‘Dat zal ik jullie vertellen…’ zei de zwakke stem.

Maar dat gebeurde nooit.

Bayta was lijkbleek geworden. Ze richtte haar wapen op hem en schoot. De klap weerkaatste tegen de wanden. De bovenste helft van Ebling Mis was verdwenen en in de muur achter hem bevond zich een groot gat. Het wapen gleed uit Bayta’s krachteloze vingers en viel op de grond.

26

HET ZOEKEN WORDT GESTAAKT

Er was niets meer te zeggen. De echo’s van de ontploffing rolden naar de buitenste vertrekken en rommelden langzaam wegstervend naar beneden.

Daarna daalde er een onheilspellende stilte over alles neer.

Bayta zat met gebogen hoofd in de vaag verlichte ruimte. Een traan weerkaatste het licht tijdens zijn val. Bayta had nog nooit gehuild.

Torans spieren kraakten bijna van de spanning, maar hij kon zich niet ontspannen. Hij had het gevoel dat hij zijn tanden nooit meer van elkaar zou kunnen krijgen. Magnifico’s gezicht was als een levenloos masker.

De stem die Toran door zijn op elkaar geklemde tanden wist te krijgen was nauwelijks onherkenbaar. ‘Je staat dus aan de kant van Het Muildier!’ siste hij.

Bayta keek op. Haar verwrongen mond drukte spot uit. ‘Ik? Ik aan de kant van Het Muildier? Nou, die is goed zeg!’ Ze zag kans om te glimlachen en schoof haar haar opzij. Haar gezicht werd langzaam weer normaal of het leek erop. ‘Alles is nu voorbij Toran. Ik kan nu weer praten. Hoe lang weet ik niet, maar ik kan beginnen…’

Torans gespannenheid maakte plaats voor een soort doffe berusting. ‘Waarover, Bay? Wat valt er nog te praten?’

‘Over de verschrikkingen die ons hebben achtervolgd. We hebben het er al eerder over gehad Torie. Weet je nog wel? Hoe de nederlaag ons altijd op de hielen zat, maar ons toch nooit inhaalde. Hoe wij op de Foundation waren die zich moest overgeven toen de Onafhankelijke Kooplieden nog dóór vochten. Ook toen zijn wij ontkomen en kwamen op Haven terecht waar we opnieuw wisten te ontkomen. Daarna gingen we naar Neotrantor dat nu ongetwijfeld de kant van Het Muildier gekozen zal hebben.’

Toran hoorde haar aan en schudde zijn hoofd. ‘Ik begrijp je niet.’

‘Torie, dergelijke dingen gebeuren niet in het gewone leven. Jij en ik zijn onbelangrijke mensen; gewone mensen komen in het verloop van een enkel jaar niet van de ene in de andere politieke maalstroom terecht… tenzij zij deze maalstroom met zich meevoeren! Begrijp je mij nu?’

Torans gezicht verstrakte. Zijn blik richtte zich vol afkeer op de bloedige overblijfselen van hetgeen eens een menselijk wezen was geweest.

‘Kom, laten we zorgen dat we hier wegkomen, Bay. We hebben frisse lucht nodig.’

Buiten was het bewolkt. De windvlagen rukten driftig aan hun kleren en maakten Bayta’s haar in de war. Magnifico was achter hen aangekropen.

‘Heb jij Ebling Mis gedood omdat jij hem als de infectiehaard beschouwde?’

Er was iets in haar ogen dat hem trof. ‘Was hij soms Het Muildier?’ fluisterde hij. Hij kon de implicaties van zijn eigen woorden gewoonweg niet geloven.

Bayta begon te lachen. ‘Die arme Ebling Het Muildier? Grote Ruimte nog aan toe nee! Ik had hem niet kunnen doden zelfs al was hij Het Muildier geweest! Hij zou het onmiddellijk in de gaten hebben gehad en mijn haatgevoelens jegens hem in gevoelens van genegenheid of waarin dan ook veranderd hebben. Nee. Ik doodde Ebling omdat hij Het Muildier niet was. Ik doodde hem omdat hij wist waar de Tweede Foundation zich bevond en twee seconden later het geheim aan Het Muildier verklapt zou hebben!’

‘Het Muildier het geheim verklapt zou hebben?’ herhaalde Toran. ‘Het Muildier…’

Hij uitte een scherpe kreet en keek vol afgrijzen naar de clown die voor zover hij blijk gaf iets begrepen te hebben, evengoed bewusteloos had kunnen zijn.

‘Niet Magnifico?’ fluisterde Toran.

‘Luister!’ sprak Bayta. ‘Herinner je je nog wat er op Neotrantor gebeurde. Daar stierf een man zonder dat hij was aangeraakt. Magnifico speelde op zijn Visi-Sonor en de man stierf. De kroonprins was dood… Vreemd nietwaar? Vreemd dat een wezen dat overal bang voor is het vermogen bezit om te doden wie hij wil.’

‘Muziek en lichteffecten kunnen een grote invloed uitoefenen op…’

‘Ja. Een emotionele invloed uitoefenen. Een bijzonder sterke emotionele invloed. Dat soort invloeden zijn een specialiteit van Het Muildier. Het zou natuurlijk een toevalligheid kunnen zijn. Het zou ook kunnen zijn dat Het Muildier zijn geest heeft beïnvloed, maar ik, Toran, ving iets op van de Visi-Sonorcompositie die de kroonprins doodde en dat was voldoende om mij hetzelfde gevoel van wanhoop te geven dat ik in het Tijd-Gewelf en op Haven had…’

‘Ik had dat gevoel ook. Ik… was het vergeten. Ik had nooit gedacht dat…’

‘Voor het eerst begon er toen iets tot mij door te dringen. Het was niet meer dan een vaag gevoel… intuïtie als je wilt. Daarna vertelde Pritcher ons over Het Muildier en zijn mutatie en toen werd alles duidelijk. Het was Het Muildier die verantwoordelijk was geweest voor die gevoelens in het Tijd-Gewelf; het was Magnifico die hetzelfde deed op Neotrantor. Het was dezelfde emotie. Daarom zijn Het Muildier en Magnifico een en dezelfde persoon.’

Ze stond op het punt om een aanval van hysterie te krijgen, maar wist zich in bedwang te houden. ‘Deze ontdekking joeg mij de schrik op het lijf. Als Magnifico Het Muildier was dan zou hij mijn gevoelens dus kennen en naar goeddunken kunnen ombuigen. Ik moest hem niets laten merken. Ik ontweek hem. Gelukkig ontweek hij mij toen ook. Hij was te geïnteresseerd in Ebling Mis. Ik nam mij voor Ebling te doden voordat hij zou gaan praten. Ik had natuurlijk ook Het Muildier kunnen doden maar ik wilde geen risico’s lopen. Hij zou het gemerkt hebben en dat zou het einde van alles betekend hebben.’

‘Onmogelijk!’ sprak Toran ruw en beslissend. ‘Moet je dat armzalige creatuur daar zien. Hij Het Muildier? Hij weet niet eens waar we het over hebben!’

Maar toen zijn blik de richting van zijn wijsvinger volgde zag hij dat Magnifico rechtop zat en klaarwakker was. ‘O ja, ik heb jullie gehoord, beste vrienden. Ik kon alleen maar niet begrijpen dat ik met mijn vooruitziende blik en al mijn slimheid mij zo heb kunnen vergissen en zoveel zou kunnen verspelen.’

Toran deinsde achteruit alsof hij bang was dat de clown hem zou aanraken of dat zijn adem hem zou besmetten.

Magnifico knikte en beantwoordde de onuitgesproken vraag. ‘Ja, ik ben Het Muildier!’ Hij was niet meer grotesk en zijn pijpenstelen benen en zijn lange neus hadden hun lachwekkend aanzien verloren. Zijn vrees was verdwenen en zijn houding zelfverzekerd.

‘Ga zitten. Kom, maken jullie je het gemakkelijk. Het spelletje is uit en ik zou jullie graag een verhaal vertellen. Het is nu eenmaal een van mijn zwakheden dat ik graag heb dat mensen mij begrijpen.’

De ogen die hij op Bayta richtte waren nog steeds de grote droevige ogen van Magnifico de clown.

‘Tijdens mijn jeugd gebeurde er niets dat ik mij graag zou willen herinneren. Misschien begrijpen jullie dat wel. Mijn magerheid heeft een hormonale oorsprong en mijn neus is de neus waarmee ik geboren werd. Een normale jeugd heb ik nooit kunnen hebben. Mijn moeder stierf voordat ze mij gezien had. Wie mijn vader was weet ik niet. Ik groeide in het wilde weg op; gewond en gekweld van geest en vol medelijden met mijzelf en vol haat jegens anderen. Ik stond bekend als een vreemd kind en iedereen meed mij; meestal omdat men een hekel aan mij had, maar ook wel omdat men bang voor mij was. Er gebeurden een aantal vreemde dingen… Maar dat doet er nu niet toe. In ieder geval gebeurde er voldoende dat door Kapitein Pritcher zou worden ontdekt en er hem van overtuigde dat ik een Mutant was en dat was meer dan ik mij realiseerde tot ik ouder dan twintig jaar was.’

Toran en Bayta luisterden bijna afwezig toe. Het geluid van zijn stem spoelde over hen heen terwijl zij op de grond zaten. Het Muildier liep met de armen voor de borst gevouwen door het vertrek heen en weer en keek al pratend op hen neer.

‘Het besef van mijn buitengewone krachten schijnt slechts langzaam tot mij te zijn doorgedrongen. Zelfs op het eind kon ik het niet helemaal geloven. Voor mij zijn de geesten der mensen wijzerplaten waarop de wijzers hun emoties weergeven. Het is een armzalige vergelijking, maar ik zou niet weten hoe ik het anders moest uitdrukken. Langzaam leerde ik in de geesten der mensen doordringen en de wijzers te verzetten. Het kostte mij misschien nog meer moeite om te begrijpen dat anderen dat niet konden.

Maar met het groeiende besef van mijn vermogens groeide ook het verlangen om mijn miserabele jeugd te compenseren. Misschien begrijpen jullie wat ik bedoel. Het is niet gemakkelijk om een speling der natuur te zijn! Een outsider te zijn! Nee, dat hebben jullie nooit doorgemaakt!’

Magnifico keek naar de lucht en wipte op zijn voeten op en neer.

‘Maar ik leerde ermee leven en besloot na tweeëntwintig jaar dat het nu mijn beurt was. Mijn beurt.’

Hij zweeg even en wierp een snelle blik op Bayta. ‘Maar ik was behept met een zwakheid. Aan mijzelf overgelaten betekende ik niets. Macht kon ik alleen maar via anderen verkrijgen. Succes was altijd het gevolg van het inschakelen van tussenpersonen. Altijd! Het was zoals Pritcher eens heeft gezegd: Begonnen als piraat, veroverde ik mijn eerste asteroïde als basis voor mijn verdere operaties. Door middel van een industrieel kreeg ik voor het eerst vaste voet op een planeet. Daarna, via een reeks figuren die eindigde met de Opperste Krijgsheer van Kalgan, zag ik kans Kalgan zelf te veroveren en maakte een vloot buit. Daarna kwam de Foundation aan de beurt en toen verschenen jullie op het toneel.

‘De Foundation’ vervolgde hij zacht, ‘was het moeilijkste probleem dat ik tot dusver had moeten oplossen. Om de Foundation te verslaan, zou ik een groot deel van de heersende klasse buiten gevecht moeten stellen of aan mijn kant moeten lokken. Ik zocht naar een korte weg. Tenslotte is het voor een sterke man mogelijk om enkele honderden kilo’s op te tillen, maar dat wil niet zeggen dat hij daar voor altijd mee door wenst te gaan. Mijn vermogen tot emotionele controle is geen gemakkelijke taak en als het niet beslist nodig is, begin ik er liever niet aan. Daarom aanvaardde ik de hulp van medestanders tijdens mijn eerste aanval op de Foundation.

Vermomd als clown zocht ik naar geheime agenten die naar Kalgan gestuurd hadden kunnen zijn. Ik weet nu dat Han Pritcher er een was. Zuiver bij toeval liep ik jullie tegen het lijf. Ik ben weliswaar een telepaat, maar niet voor honderd procent. Bovendien was u, my lady, afkomstig van de Foundation en dat heeft mij op een dwaalspoor gebracht. Fataal was het nog niet, want Pritcher kwam later aan mijn kant maar het was het begin van een vergissing die inderdaad fataal is gebleken.’

Toran maakte voor het eerst een beweging. Zijn stem klonk verontwaardigd.

‘Kom nou, je wilt toch niet beweren dat ik onder jouw controle stond toen ik je uit handen van die Luitenant op Kalgan redde!’

Er verscheen een vage glimlach op Magnifico’s lippen. ‘Waarom niet?’ vroeg hij. ‘Zou jij je leven gewaagd hebben voor een of andere vreemde groteske figuur als je helemaal bij je verstand was geweest? Later zul je je daar zelf wel over verbaasd hebben.’

‘Inderdaad,’ zei Bayta afwezig. ‘Dat heeft hij ook.’

‘Hoe dan ook’ vervolgde Het Muildier, ‘Toran liep toen geen gevaar. De Luitenant had instructies om ons te laten lopen en daarom kwamen wij met zijn drieën en Pritcher op de Foundation terecht en daar namen de zaken zoals ik ze voorzien had, hun beloop. Toen Pritcher voor de krijgsraad moest komen – waar jullie bij aanwezig waren – zat ik daar achter. De militaire rechters bij die rechtszaak wierpen later hun eenheden in de strijd. Zij gaven zich vrij gemakkelijk over en mijn vloot behaalde de overwinning bij Horleggor en tijdens andere, minder belangrijke acties.

‘Door middel van Pritcher ontmoette ik dr. Mis die mij een Visi-Sonor gaf. Dit vereenvoudigde mijn taak aanzienlijk en hij deed het volkomen uit vrije wil.’

Bayta viel hem in de rede. ‘Die concerten! Ik wist niet hoe ik die plaatsen moest, maar nu begrijp ik het!’

‘Ja,’ zei Magnifico. ‘De Visi-Sonor werkt als een soort concentrator. In zekere zin is het een vrij primitief instrument, maar ik kan er zowel individuen als menigten mee bewerken. De concerten die ik zowel op Terminus als op Haven gaf, droegen aanmerkelijk bij tot de latere totale nederlaag. Zonder de Visi-Sonor had ik de kroonprins van Neotrantor erg ziek kunnen maken, maar ik had hem niet kunnen doden.

‘Maar Ebling Mis was mijn eerste belangrijke vondst. Hij had…’ begon Magnifico verdrietig, maar hij onderbrak de zin en sprak toen verder. Die emotionele controle heeft een bepaald facet waarmee jullie niet vertrouwd zijn. Intuïtie of “inzicht”, of ergens “notie van hebben” kan worden behandeld als een “emotie”. Althans dat kan ik. Jullie begrijpen niet wat ik bedoel, hè?’

Hij wachtte niet tot zij zijn vraag zouden bevestigen. ‘De menselijke geest werkt als het ware op een laag pitje. Ongeveer op twintig procent van zijn capaciteit. Als hij even op hogere toeren draait, spreken wij van “intuïtie”.

Ikzelf ontdekte al vroeg dat ik voortdurend over dit hogere rendement kon beschikken. Een uiterst vermoeiende bezigheid, maar bijzonder winstgevend.

Ebling Mis betekende voor mij de roos in het doel. Zijn potentiële vermogens waren hoog en ik had hem nodig. Zelfs voordat de oorlog met de Foundation was begonnen, had ik al afgezanten naar het Imperium gestuurd om te onderhandelen. Het was in die tijd dat ik naar de Tweede Foundation begon te zoeken. Uiteraard vond ik hem niet, maar ik wist dat ik hem zou moeten vinden en… Ebling Mis zou mij het antwoord verschaffen. Als zijn geest op volle toeren zou gaan draaien zou hij het werk van een Hari Seldon hebben kunnen volbrengen.

Ten dele deed hij dat ook. Ik haalde alles uit hem wat ik uit hem kon halen. Het was meedogenloos, maar het moest gebeuren. Tegen het eind was hij stervende, maar hoe dan ook, hij leefde nog… hij zou lang genoeg geleefd hebben en dan waren wij met z‘n drieën op weg naar de Tweede Foundation geweest. Ware het niet voor mijn vergissing, dan was dat mijn laatste strijd geweest.’

Toran trachtte zijn stem hard te laten klinken. ‘Waarom wijd je er zo lang over uit? Wat was dan die vergissing… kom, maak het kort!’

‘Nee, het was je vrouw die de vergissing beging. Je vrouw is een zeer bijzonder wezen. Ik heb nog nooit zo iemand ontmoet in mijn leven. Ik… ik…’ Hij kon zijn zin niet voltooien en het kostte hem moeite om verder te spreken. ‘Ze… vond mij aardig zonder dat zij zich daarvoor hoefde in te spannen. Ze had medelijden met me… Ze mocht mij!

Begrijp je dan niet wat ik bedoel? Begrijp je dan niet wat dat voor mij betekende? Niemand had ooit… Hoe dan ook, ik vond het heel prettig en ik begon het slachtoffer van mijn eigen emoties te worden. Ik liet haar geest met rust. Ik had te veel respect voor haar natuurlijke gevoelens. Het was mijn eerste vergissing…

‘Jou, Toran, had ik onder controle. Jij hebt mij nooit verdacht; nooit aan mij getwijfeld. Ook niet toen wij werden geënterd door dat zogenaamde “Filiaanse” schip. Tussen twee haakjes, zij wisten waar wij ons bevonden omdat ik met hen in communicatie stond. Ook met mijn generaals. Toen ik aan boord van dat schip was, schakelde ik Pritcher om en maakte hem tot een van mijn Kolonels. Jij accepteerde de gang van zaken kritiekloos. Begrijp je nu wat ik bedoel?’

Toran trok een scheef gezicht. ‘En hoe onderhield je dan wel het contact met je Generaals?’ vroeg hij uitdagend.

‘Dat was niet moeilijk. Ultragolfzenders zijn gemakkelijk te bedienen en te hanteren. Betrapt worden was onmogelijk, dat wil zeggen, iedereen die daarin zou slagen zou onmiddellijk van een stukje van zijn geheugen verlost worden. Dat is ook verscheidene keren gebeurd.

Op Neotrantor werd ik opnieuw het slachtoffer van mijn dwaze emoties. Bayta was niet onder mijn controle, maar zou mij zonder dat waarschijnlijk nooit hebben verdacht als ik mij had kunnen beheersen ten aanzien van de kroonprins. Zijn intenties ten aanzien van Bayta ergerden mij. Ik doodde hem. Het was een dwaas gebaar. Het had ook op een andere manier kunnen gebeuren.

En jouw verdenkingen zouden niet zijn veranderd in zekerheden als ik Pritchers goed bedoelde praatjes had verhinderd of minder aandacht aan Ebling had besteed en meer aan jou…’ Hij haalde zijn schouders op.

‘En dat betekent dus het einde van de hele geschiedenis?’ vroeg Bayta.

‘Ja. Dat is het einde van de geschiedenis.’

‘En wat gebeurt er nu?’

‘Ik zal doorgaan met het uitvoeren van mijn programma. Of ik iemand anders zal vinden die even getraind is als Ebling Mis in deze gedegenereerde tijden, betwijfel ik. Ik zal op een andere manier naar de Tweede Foundation moeten zoeken. In zekere zin hebben jullie mij verslagen.’

Bayta kwam triomfantelijk overeind. ‘In zekere zin? Wij hebben je volkomen verslagen! Al je overwinningen buiten die over de Foundation zijn volkomen zinloos geworden. Het Galactisch Stelsel is nu een barbaars vacuüm geworden. De nederlaag van de Eerste Foundation is op zichzelf gezien, maar van weinig betekenis. Het is de Tweede Foundation die je zult moeten verslaan en het zal de Tweede Foundation zijn die jou zal verslaan! Je enige kans om dat te doen was door de ligging ervan op te sporen en om toe te slaan voordat zij daarop waren voorbereid. Dat zal nu niet meer gebeuren. Van nu af aan zullen zij iedere minuut meer voorbereid zijn. Op dit moment is dit proces waarschijnlijk al begonnen. Als de Tweede Foundation toeslaat, zal ook jij één van die verslagen veroveraars zijn die zijn bloedige pagina’s in de geschiedenis heeft mogen schrijven.’

Zij hijgde bijna van opwinding.

‘En het waren Toran en ik die je hebben verslagen! Wat mij betreft, ik ben gereed om te sterven!’

Maar de grote droevige ogen waren de grote droevige ogen van Magnifico.

‘Ik zal jou en je echtgenoot niet doden, Bayta. Tenslotte kunnen jullie mij nu geen kwaad meer doen en door jullie te doden kan ik Ebling Mis niet terugkrijgen. Ik neem mijn fouten voor mijn eigen rekening. Jij en je man kunnen gaan! Ga in vrede!’

Er verscheen plotseling weer iets van trots in zijn houding. ‘Intussen ben ik nog steeds Het Muildier, de machtigste man van het Galactisch Stelsel. En ik, Het Muildier, zal de Tweede Foundation alsnog verslaan!’

Kalm en zelfverzekerd schoot Bayta haar laatste pijl af.

‘Nee. Dat zul je niet! Ik heb nog steeds vertrouwen in de wijsheid van Seldon. Je zult de eerste en de laatste heerser van je dynastie zijn.’

‘Van mijn dynastie?’ Magnifico scheen door iets getroffen te zijn. ‘Ja, daar heb ik vaak aan gedacht. Ik zou een dynastie moeten vestigen. Ik zou…’

De betekenis van de uitdrukking in zijn blik drong plotseling tot Bayta door en zij verstijfde van afkeer.

Magnifico schudde met zijn hoofd. ‘Ik voel je afkeer, maar dat is dom. Onder andere omstandigheden zou ik je bijzonder gelukkig gemaakt kunnen hebben. Het zou een kunstmatige extase geweest zijn, maar in wezen zou er geen verschil bestaan met de natuurlijke extase. Helaas. De omstandigheden zijn nu eenmaal niet anders en als ik mijzelf Het Muildier noem dan is dat kennelijk niet vanwege mijn kracht…’

Hij wendde zich van hen af en liep zonder om te kijken weg.

Table of Contents

- INHOUD

- PROLOOG

- DEEL EEN

- DE GENERAAL

- 1 OP ZOEK NAAR MAGIËRS
- 2 DE MAGIËRS
- 3 DE UITDAGING
- 4 DE KEIZER
- 5 DE OORLOG BREEKT UIT
- 6 DE FAVORIET
- 7 OMKOPERIJ
- 8 NAAR TRANTOR
- 9 OP TRANTOR
- 10 DE OORLOG LOOPT TEN EINDE

- DEEL TWEE

- HET MUILDIER

- 11 BRUID EN BRUIDEGOM
- 12 KAPITEIN EN BURGEMEESTER
- 13 LUITENANT EN CLOWN
- 14 DE MUTANT
- 15 DE PSYCHOLOOG
- 16 VERGADERING
- 17 DE VISI-SONOR
- 18 DE ONDERGANG VAN DE FOUNDATION
- 19 HET ZOEKEN BEGINT
- 20 SAMENZWEERDER
- 21 INTERMEZZO IN DE RUIMTE
- 22 DE DOOD OP NEOTRANTOR
- 23 DE RUÏNES VAN TRANTOR
- 24 BEKEERLING
- 25 DE DOOD VAN EEN PSYCHOLOOG
- 26 HET ZOEKEN WORDT GESTAAKT