Date: 1973-08-15 09:20:45+00:00
Keywords: Anthologies; Science Fiction
Description: Het fopaas bevat, behalve het titelverhaal, nog drie nooit eerder in het Nederlands verschenen korte romans, alle gesitueerd in de niet al te nabije toekomst: Op z'n Martiaans, Jeugd en De diepte.
Publisher: Bruna & Zoon

bruna sience fiction 27

Isaac Asimov

Het fopaas

A.W. Bruna & Zoon Utrecht/Antwerpen

Inhoud

Op z'n Martiaans

Jeugd

De diepte

Fopaas

Op z'n Martiaans

1

Vanuit de deuropening van het korte gangetje tussen de twee enige ruimten die de capsule van het ruimtescheepje rijk was, keek Mario Esteban Rioz nors toe, terwijl Ted Long zorgvuldig aan de knoppen van de video draaide. Long probeerde het eerst een beetje naar rechts, dan naar links. Het beeld was beroerd.

Rioz wist dat het beroerd zou blijven. Ze waren te ver van de Aarde verwijderd en verkeerden ten opzichte van de Zon in een slechte positie. Maar je kon van Long niet verwachten dat hij dit wist. Rioz bleef even in de deuropening staan, zijn hoofd gebogen om zich niet te stoten, en zijn romp half gedraaid in de nauwe deuropening. Toen schoot hij de cabine in als een kurk die van de fles springt.

'Wat doe jij allemaal?' vroeg hij.

'Ik wou eens proberen of ik Hilder kon krijgen, zei Long.

Rioz ging met moeite op de hoek van de klaptafel zitten. Hij pakte een kegelvormig blik melk van de plank schuin boven zijn hoofd. Met een knal sprong de dop eraf. Hij schudde het blik zachtjes heen en weer en wachtte tot de melk warm werd.

'Waarom?' vroeg hij. Hij zette het blikje aan zijn mond en dronk het slurpend leeg.

'Ik wilde even luisteren.'

'Dat vind ik energieverspilling.'

Long keek hem met opgetrokken wenkbrauwen aan. 'Het is de gewoonte dat eigen video's gebruikt mogen worden.''Binnen redelijke grenzen tenminste,' antwoordde Rioz vinnig.

Uitdagend keken zij elkaar aan. Rioz had het slanke lichaam en het tanige magere gezicht, dat bijna als een kenmerk gold voor de Martiaanse scavengers, die geduldig de ruimte tussen de Aarde en Mars in de gaten hielden. Zijn lichtblauwe ogen staken fel af tegen zijn bruine, getekende gezicht, dat weer een scherp contrast vormde met het witte bont van de opstaande kraag van zijn lederik ruimtejekker.

Long zag er bleker en minder hard uit. Hij had veel meer van een grounder, hoewel een Martiaan van de tweede generatie geen grounder kon zijn in de zin van de echte Aardebewoners. Hij had zijn kraag teruggeslagen en zijn donkerbruine haar viel los langs zijn hoofd.

"Wat noem jij redelijke grenzen?' vroeg Long.

Rioz' lippen vormden een dunne streep. Hij zei: 'Als je in aanmerking neemt dat we op deze reis zelfs geen onkosten mogen maken - en daar ziet het op dit moment wel naar uit - dan is iedere verspilling van energie onredelijk.'

'Als we er toch zo slecht voorstaan,' antwoordde Long, 'zou jij dan niet beter terug kunnen gaan naar je post. Jij hebt de wacht.'

Rioz gromde en streek met duim en wijsvinger langs de stoppels op zijn kin. Hij stond op en liep stommelend naar de deur, waarbij zijn zachte zware laarzen het geluid van zijn voetstappen dempten. Hij bleef even staan om op het thermostaat te kijken en keerde zich opeens in een vlaag van woede om.

'Net wat ik dacht. Het is hier veel te warm. Waar denk je dat je bent?'

'Veertig graden is niet te heet,' zei Long.

'Voor jou misschien niet. Maar we zitten in de ruimte en niet in een verwarmd kantoor in de ijzermijnen.' Met een snelle handbeweging draaide Rioz het thermostaat zo laag mogelijk. 'De Zon geeft warmte genoeg.'

'Maar we zitten helemaal niet aan de kant van de Zon.'

'Nee, dan zouden we allang gaar gekookt zijn, verdomme.'

Rioz stapte door de deuropening en Long keek hem geruime tijd na. Toen keerde hij zich weer naar de video. De thermostaat draaide hij niet meer omhoog.

Het beeld was nog steeds erg slecht, maar hij kon niet anders dan er genoegen mee nemen. Long trok een stoel uit de wand en klapte hem uit. Hij boog zich naar voren en wachtte de aankondiging af en het moment van pauze voordat het gordijn langzaam opging en de schijnwerper gericht werd op de bekende, baardige figuur, die steeds groter werd, tot hij het hele scherm vulde.

De stem, indrukwekkend ondanks het gefluit en gekraak dat werd veroorzaakt door elektronische stormen over een afstand van twintig miljoen mijl, begon te spreken:

'Vrienden, medeburgers van de Aarde..

2

Toen Rioz de regelkamer binnenstapte, zag hij het lampje van het radiosignaal aan- en uitgaan. Even werden zijn handpalmen vochtig omdat hij dacht dat het een radarsein was; maar dat waren schuldgevoelens. Theoretisch gesproken had hij tijdens zijn dienstperiode de regelkamer niet mogen verlaten, hoewel alle scavengers dat deden. Toch was dit de nachtmerrie van iedereen: dat er een stip op het beeldscherm zou verschijnen in die vijf minuten dat je er tussenuit kneep om snel een kop koffie te gaan drinken, omdat er in de hele ruimte niets te bekennen leek. En er waren gevallen bekend waarin deze nachtmerrie werkelijkheid was geworden.

Rioz schakelde het grote scherm in. Dat was energieverspilling, maar terwijl hij daarover nadacht, besloot hij dat het toch beter was het zekere voor het onzekere te nemen. In de ruimte was niets te bekennen, behalve de echo's van de andere ruimteschepen op deze route, heel in de verte.

Hij schakelde de radio in en even later verscheen op het scherm het blonde hoofd en de lange neus van Richard Swenson, de copiloot van het dichtstbijzijnde schip op de weg naar Mars.

'Dag Mario,' zei Swenson.

'Dag. Is er nog nieuws?'

Het duurde even voor de stem van Swenson weer doorkwam, want de snelheid van elektromagnetische straling is niet oneindig.

'Ik heb me wel een dagje achter de rug, zeg!'

'Is er iets gebeurd?' vroeg Rioz.

'Ik had iets op mijn scherm.'

'Dat is toch prima.'

'Jazeker, als ik het binnen had kunnen halen,' zei Swenson knorrig.

'Wat is er dan gebeurd?'

'Ik ben verdomme de verkeerde kant uitgegaan.'

Rioz lachte niet. Hij wist veel te goed wat dit betekende. 'Hoe kwam dat?' vroeg hij.

'Het was mijn fout niet. De moeilijkheid was dat de trap zich uit de zonnebaan verwijderde. Verschrikkelijk stom van de piloot die de ontkoppelingsmanoeuvre heeft uitgevoerd. Hoe kon ik daar trouwens van op de hoogte zijn? Ik wist hoe ver hij van me vandaan was en daar heb ik mijn koers naar berekend. Ik nam aan dat hij een normale baan zou volgen. Dat zou jij toch ook hebben gedaan? Ik koerste dus in de richting die me een goede snijlijn leek en pas vijf minuten later kreeg ik in de gaten dat de afstand nog groter werd. Het duurde even voor ik hem terugvond. Toen heb ik de hoekprojectie van dat ding berekend, maar het was al te laat om er nog achter aan te gaan.'

'Is er nog een kans dat een van de anderen hem te pakken krijgt?'

'Nee, hij is weg uit de Zonnebaan en blijft dezelfde richting volgen. Daar maak ik me ook niet de meeste zorgen over. Het was maar een tussentrap. Maar met dat snelheid vermeerderen en weer terugkeren in mijn baan heb ik verschrikkelijk veel brandstof verknoeid. Je had Canute moeten horen.'

Canute was de broer en partner van Swenson.

'Dat was wel raak zeker?' vroeg Rioz.

'Raak? Hij heeft me zowat vermoord. Maar we zijn al vijf maanden onderweg en dan wordt de toestand altijd nogal gespannen. Je kent dat wel.'

'Inderdaad.'

'Hoe gaat het bij jou, Mario?'

Rioz maakte een spuwbeweging. 'Ongeveer zo, dit keer. De laatste twee weken hebben we twee trappen gevonden en ik heb achter alle twee minstens zes uur aan moeten zitten.'

'Waren ze groot?'

'Ben je belazerd. Ik had ze zelf naar Phobos kunnen dragen. Dit is de slechtste reis die ik ooit heb gemaakt.'

'Hoe lang blijven jullie onderweg?'

'Wat mij betreft kunnen we er morgen mee ophouden. We zijn pas twee maanden weg, maar ik begin al schoon genoeg te krijgen van Long.'

Het bleef even stil in de ruimte.

Swenson zei: 'Wat is die Long eigenlijk voor iemand?'

Rioz keek over zijn schouder. Hij kon het zachte, krakende geluid van de video achter zich horen. 'Ik krijg geen hoogte van hem. Toen we een week onderweg waren zei hij tegen me: 'Mario, waarom ben jij scavenger geworden?'

Ik kijk hem aan en zeg: 'Om mijn brood te verdienen, wat dacht je anders.' Ik bedoel, wat is dat nu voor een vraag, waaróm is iemand scavenger?

In ieder geval zegt hij: 'Dat is het niet, Mario.' Hij zal het mij wel even vertellen, weet je wel. Hij zegt: 'Jij bent scavenger omdat dat hoort bij de Martiaanse manier van leven'.'

'Wat bedoelde hij daarmee?' vroeg Swenson.

Rioz haalde zijn schouders op. 'Dat heb ik hem niet gevraagd. Nu zit hij binnen te kijken naar de ultrakorte golf van de Aarde. Hij luistert naar de een of andere grounder, Hilder genaamd.'

'Hilder? Een grounder-politicus, een partijman of zoiets, hè?'

'Dat klopt. Dat wil zeggen, ik geloof van wel. Long heeft altijd van dit soort dingen. Hij had ongeveer zeven kilo boeken bij zich, allemaal over de Aarde. Volkomen overbodige ballast, weet je.'

'Het is jóuw partner. En over partners gesproken, ik ga maar weer eens aan het werk. Als ik nóg een radarstip mis, dan wordt het hier moord en doodslag.'

Hij verdween en Rioz leunde achterover. Hij keek naar de rechte groene lijn van de radar. Even probeerde hij het grote scherm. De ruimte was nog steeds leeg.

Hij voelde zich iets prettiger. Een slechte periode is des te erger als de andere scavengers om je heen trap na trap binnenhalen; als de trappen naar de hoogovens van Phobos gaan met ieders merk erin gebrand, behalve het jouwe. Ook zijn wrokgevoelens ten opzichte van Long waren wat minder geworden.

Het was fout geweest om met Long samen te gaan werken. Het was altijd fout je te binden aan een beginneling. Ze dachten dat je behoefte had aan gesprekken, vooral Long met zijn eeuwige theorieën over Mars en grote nieuwe betekenis ervan voor de vooruitgang van de mensheid. Zo noemde hij het - Vooruitgang van de Mensheid; de Martiaanse Manier van Leven; de nieuwe Creatieve Minderheid. En al die tijd wilde Rioz helemaal geen gesprek, maar iets op zijn beeldscherm, een paar trappen die de moeite waard waren.

Maar hij had het niet voor het kiezen. Long had een goede naam op Mars en verdiende goed als mijningenieur. Hij was bevriend met commissaris Sankov en had al een of twee korte inspectiereizen gemaakt. En je kunt iemand natuurlijk niet afwijzen vóór je hem kent, ook al doet hij vreemd. Waarom zou een mijningenieur met een gemakkelijk baantje en een goed salaris de vuile karweitjes in de ruimte op willen knappen?

Rioz had er Long nooit naar gevraagd. Scavengers moeten zo nauw met elkaar samenwerken dat nieuwsgierigheid helemaal niet wenselijk is; soms is het zelfs veiliger niets te weten. Maar Long praatte zoveel dat hij die vraag zelf beantwoordde.

'Ik moest dit wel doen, Mario,' zei hij. 'De toekomst van Mars is niet de mijn, maar de ruimte.'

Rioz vroeg zich af hoe het zou zijn als hij eens een reis alleen maakte. Iedereen zei dat het onmogelijk was. Afgezien van de verloren kansen wanneer die ene man niet op wacht was, maar sliep of zijn aandacht voor andere dingen nodig had, was het algemeen bekend dat een man alléén in de ruimte op vrij korte termijn onverdraaglijk depressief werd.

Met een partner was een reis van zes maanden mogelijk. Een normale bemanning zou nog beter zijn, maar geen enkele scavenger kon geld verdienen met een ruimteschip dat groot genoeg was om die te vervoeren. Het zou alleen al een kapitaal aan brandstof kosten.

Zelfs met zijn tweeën was het in de ruimte geen onverdeeld genoegen. Normaal moest je elke reis van partner wisselen en met sommigen kon je weer langer wegblijven dan met anderen. Bijvoorbeeld Richard en Canute Swenson. Omdat ze broers waren vormden ze iedere vijf of zes reizen een keer een team. En toch steeg de spanning en de vijandigheid na de eerste week steeds weer.

Maar goed. In de ruimte was niets te bekennen. Rioz zou zich beter voelen als hij terugging naar de cabine en het gekibbel met Long wat probeerde te sussen. Hij kon dan tenminste laten zien dat hij een ervaren ruimtevaarder was, die de spanningen in de ruimte nam voor wat ze waren.

Hij stond op en nam de drie stappen tot aan het korte nauwe gangetje, dat de twee ruimten van het schip met elkaar verbond.

3

Weer bleef Rioz even in de deuropening staan en keek. Long's aandacht was gericht op het flikkerende scherm.

Rioz zei bars: 'Ik zal de thermostaat wat hoger draaien. Dat kan makkelijk, want we hebben genoeg energie.'

Long knikte. 'Zoals je wilt.'

Aarzelend deed Rioz een stap vooruit. De ruimte was leeg, waarom zou hij dan ook naar de saaie, groene, ononderbroken lijn van de radar blijven turen. Hij zei: 'Waar praat de grounder over?'

'Voornamelijk over de geschiedenis van de ruimtevaart. Ouwe koek, maar hij doet het goed. Hij laat alles zien, kleurentekeningen, trucfoto's, oude filmfragmenten en noem maar op.'

En als om Long's woorden te illustreren verdween de baardige figuur uit het beeld en verscheen er een doorsnede van een ruimteschip op het scherm. Hilder bleef praten, terwijl de meest interessante onderdelen ingekleurd op de buis verschenen. Het communicatiesysteem van het schip werd rood, toen hij uitleg gaf, de voorraadkamers en de protonen-microreactoraandrijving, regelingscircuits...

Toen kwam Hilder weer in beeld. 'Maar dit is alleen maar de capsule van het schip. Waar wordt die door voortbewogen? Hoe komt die los van de Aarde?'

Iedereen wist waardoor een ruimteschip werd voortbewogen, maar Hilder's stem werkte als een verdovingsmiddel. Hij deed het voorkomen of de aandrijving van een ruimteschip het grootste geheim aller tijden was, de uiteindelijke openbaring.

Zelfs Rioz voelde iets van de spanning, hoewel hij het grootste gedeelte van zijn leven aan boord van een ruimteschip had doorgebracht.

Hilder vervolgde zijn verhaal. 'De geleerden hebben er verschillende namen voor. Ze noemen het de wet van actie en reactie. Ze spreken ook wel over de Derde wet van Newton; bij anderen heet het de instandhouding van de beweging. Maar we hoeven er geen naam aan te geven. We moeten alleen ons gezond verstand gebruiken. Als we zwemmen verplaatsen we water naar achter en daardoor onszelfs naar voren. Als we lopen, zetten we ons met onze voeten af tegen de grond en komen vooruit. Wanneer we gebruik maken van de helicar wordt er lucht weggeblazen en bewegen wij. Niets kan vooruit komen als er niet iets anders naar achter geduwd wordt. Het is een oud principe. Je kunt niets voor niets krijgen.

Stel je nu een ruimteschip van honderdduizend ton voor, dat van de Aarde loskomt. Om dat te bereiken moet er iets anders naar beneden worden gedrukt. En aangezien een ruimteschip buitengewoon zwaar is, moet er een heleboel materie worden afgestoten. In feite zoveel dat het niet allemaal aan boord kan worden genomen. Om dat te kunnen bevatten moet er speciaal een ruimte achter het schip worden gebouwd.'

Opnieuw verdween Hilder uit het beeld en verscheen de tekening van het ruimteschip, nu iets kleiner. Erachter was nu een afgeknotte kegel getekend. Daarin stond met heldergele letters: AF TE STOTEN MATERIE.

'Maar nu,' zei Hilder, 'is het totale gewicht van het schip nog veel groter. Daarvoor is een enorme hoeveelheid stuwkracht nodig.'

Het schip werd veel kleiner zodat er een grotere rakettrap achter kon op het scherm en nóg een immens grote. Het schip zelf, de capsule, was een kleine stip op het scherm, een oplichtende rode stip.

Rioz zei: 'Verdorie, dat is voor de kleuterschool.'

'Niet voor de mensen voor wie hij spreekt, Mario,' antwoordde Long. 'De Aarde is Mars niet. Er moeten op de Aarde miljarden mensen zijn die nog nooit een ruimteschip hebben gezien. Ze weten er totaal niets van.'

Hilder zei: 'Wanneer de brandstof uit de grootste trap is opgebruikt, wordt deze losgekoppeld. En afgestoten.'

De achterste trap kwam los en schommelde over het beeld.

'En dan komt de tweede,' zei Hilder. 'en als het een lange reis is wordt ook de derde afgeworpen.'

Het schip was op het scherm weer een rode punt en daarachter zweefden de drie trappen verloren in de ruimte.

Hilder zei' 'Deze trappen zijn vervaardigd uit honderdduizend ton wolfram, magnesium, aluminium en staal. Zij zijn voor de Aarde voor altijd verloren. Mars is omringd door scavengers die zich in de buurt van de reisroutes ophouden en die uitkijken naar afgestoten trappen. Zij verzamelen ze, voorzien ze van een merkteken en bewaren ze voor Mars. De Aarde rekent hun hier niets voor. Het is bergloon. Ze zijn het eigendom van het schip dat ze vindt.'

Rioz zei: 'Wij riskeren onze investeringen en ons leven. Als wij ze niet ophalen doet niemand het. Wat is dan het verlies voor de Aarde?'

'Kijk,' zei Long, 'hij bedoelt alleen maar dat door toedoen van Mars, Venus en de Maan, de Aarde uitgeput raakt. Dit is alleen maar een voorbeeld van het verlies.'

'Ze krijgen het terug. Wij halen elk jaar meer ijzer uit onze mijnen.'

'En het meeste daarvan wordt direct door Mars verbruikt. Als we zijn cijfers moeten geloven, dan heeft de Aarde tweehonderd miljard dollar in Mars geïnvesteerd en daarvoor heeft ze ongeveer voor vijf miljard dollar aan ijzer terug gehad. In de Maan hebben ze vijfhonderd miljard dollar gestoken en er iets meer dan vijfentwintig miljard dollar aan magnesium, titanium en andere lichtmetalen voor terug gekregen. Aan Venus hebben ze vijftig miljard dollar besteed en er niets voor terug gehad. En de belastingbetalers op Aarde zouden niets liever willen dan belasting heffen op het geld dat wordt uitgegeven, inplaats van op het geld dat binnenkomt.'

Terwijl hij sprak verschenen er op het scherm afbeeldingen van de scavengers en de route naar Mars, kleine karikaturen van schepen met sprieterige metalen armen die grepen naar de lege, tollende rakettrappen, ze pakten en binnenhaalden, er het merk EIGENDOM VAN MARS in brandden en ze naar Phobos brachten.

Toen kwam Hilder weer in beeld. 'Ze zeggen dat we ooit alles weer terug kunnen krijgen. Ooit. Als ze uit de moeilijkheden zijn. Maar we weten niet wanneer dat is. Over honderd, duizend of een miljoen jaar? Ooit. Laten we hen eens geloven. Op een dag zullen ze ons al onze metalen teruggeven. Eens zullen ze eigen voedsel, eigen energie tot hun beschikking hebben en hun eigen leven kunnen leiden.

Maar één ding kunnen ze ons nooit teruggeven. In geen honderd miljoen jaar. Mars heeft maar een klein beetje water, omdat het te klein is. Venus heeft helemaal geen water omdat het er te heet is. De Maan heeft geen water omdat ze te klein én te warm is. Zodoende moet de Aarde niet alleen voorzien in drinkwater en waswater voor de ruimtevaarders, water voor hun industrieën, water voor hun nieuw op te zetten hydroponische kwekerijen - maar zelfs in water dat bij miljoenen tonnen wordt weggegooid. Wat gebruiken de ruimteschepen als voortstuwende kracht? Waarmee zetten ze zich af om vooruit te komen? Eens waren het gassen, gemaakt uit explosieven. Dat was erg duur. Toen werd de proton- en microreactoraandrijving uitgevonden, een goedkope energiebron die elke vloeistof kan verhitten tot het onder een geweldige druk in gas wordt omgezet. Wat is de goedkoopste en in de grootste hoeveelheid aanwezig vloeistof? Water natuurlijk.

Elk ruimteschip dat de Aarde verlaat voert ongeveer een miljoen ton - geen ponden, maar tonnen water met zich mee alleen om er in de ruimte snelheid mee te kunnen winnen of verliezen. Onze voorvaderen op de Aarde hebben hun olie op een waanzinnige en willekeurige manier verbruikt. Ze hebben hun kolenvoorraad op een roekeloze manier uitgeput. Wij verachten hen hierom en veroordelen hen, maar zij hadden tenminste dit excuus: ze dachten dat wanneer de nood hoog zou worden, er substituten zouden komen. En ze hadden gelijk. Wij hebben onze planktonboerderijen en onze proton en -microreactor.

Maar voor water bestaat er geen vervangingsmiddel. Geen enkel. Het zal er ook nooit komen. En als onze nakomelingen de woestijn zien die wij van de Aarde gemaakt zullen hebben, kunnen zij dan nog een verontschuldiging voor ons aanvoeren? Als de droogte komt en steeds erger wordt?...'

Long leunde voorover en zette het toestel af. Hij zei: 'Daar maak ik me zorgen over. Die idioot is opzettelijk... Wat is er?'

Rioz was ongerust overeind gekomen. 'Ik zou eigenlijk de radar moeten controleren.'

'Naar de hel met die radar.' Long stond eveneens op, volgde Rioz door het nauwe gangetje en kon net in de regelkamer staan.

'Als Hilder dit doorzet, als hij het lef heeft om hier een zaak van te maken... Oei!'

Hij had het ook gezien. Het was een echo klasse A, die als een opgejaagd konijn over het scherm schoot.

Rioz prevelde: 'De ruimte was leeg, zeg ik je, leeg. In naam van Mars, Ted, sta me niet zo aan te staren. Probeer of je het op het scherm kunt krijgen.'

Rioz werkte snel en met de efficiëntie die het gevolg was van twintig jaar ervaring als scavenger. Binnen twee minuten had hij de afstand bepaald. Toen Swenson's ervaring hem te binnen schoot, berekende hij ook de declinatiehoek en de radiale snelheid.

Hij schreeuwde naar Long: Een komma zeven zes radiaal. Je kunt hem niet missen, man.'

Long hield zijn adem in terwijl hij de nonius instelde. 'Het is maar een halve radiaal van de Zon af. Hij zal nog wel helderder worden.' Hij vergrootte- het beeld zo snel hij maar durfde, kijkend naar die ene 'ster' die van positie veranderde en steeds meer vorm kreeg, daardoor onthullend dat het helemaal geen ster was.

'Ik ga in ieder geval van start,' zei Rioz. 'We hebben geen tijd te verliezen.'

'Ik heb hem. Ik heb hem.' Hij was nog te ver af om definitief te kunnen bepalen wat het was, maar de stip waar Long naar keek, lichtte regelmatig op en werd weer donker, omdat de trap ronddraaide en de stralen van de Zon weerkaatste op een silhouet van wisselende grootte.

'Hou hem vast.'

De eerste kleine stoomstraaltjes spoten uit de straalpijp en lieten lange sporen na van micro-ijskristallen die dof opgloeiden in de bleke stralen van de ver verwijderde Zon. Na zo'n honderd kilometer werden ze langzaam waziger, de ene straal na de andere, terwijl het ruimteschip uit zijn vaste baan kwam en een koers volgde die de baan van de trap zou kruisen.

'Hij beweegt als een komeet op het perihelium*' gilde Rioz. (Perihelium: punt waar de baan van een hemellichaam de zon het dichtst nadert).

'Die rottige grounder-piloten stoten de trappen opzettelijk op die manier af. Ik zou...!'

Hij vloekte woedend en teleurgesteld, terwijl hij roekeloos steeds meer stoom liet ontsnappen, tot het hydraulische kussen van zijn stoel dertig centimeter gezakt was en Long zich aan de leuning moest blijven vastgrijpen.

'Alsjeblieft,' smeekte die.

Maar Rioz keek met aandacht naar de radar.

'Als je daar niet tegen kunt dan moet je maar op Mars blijven, man.'

De stoomsporen bleven wegdrijven in de verte.

De radio gaf een signaal. Long slaagde erin zich voorover te buigen en maakte contact. Het was Swenson. Zijn ogen schoten vuur.

Swenson gilde: 'Waar gaan jullie in 's hemelsnaam naar toe? Over tien seconden zit je in mijn sector.'

Rioz zei: 'We zitten achter een trap aan.'

'In mijn sector?'

'Ik ben gestart in mijn eigen sector en bovendien ben jij niet in de positie om hem te pakken. Zet de radio af, Ted.'

Het schip donderde door de ruimte, een donder die alleen te horen was binnen de romp van het ruimteschip.

Toen stopte Rioz de motoren zo plotseling dat Long naar voren zeilde. De stilte was oorverdovender dan het lawaai dat eraan vooraf was gegaan.

Rioz zei: 'Laat mij nu ook eens bij dat scherm.'

Samen keken ze. De trap was nu duidelijk te herkennen als een stompe kegel die, de sterren passerend, statig ronddraaide.

'Het is wel degelijk een trap klasse A,' merkte Rioz tevreden op. Een reuzentrap, dacht hij. Nu zouden ze er weer wat beter voor komen te staan.

Long zei: 'Ik heb een andere stip op het scherm. Ik neem aan dat Swenson achter ons aan zit.'

Rioz schonk er nauwelijks aandacht aan. 'Hij krijgt ons niet te pakken.'

De trap werd nog groter en vulde het beeldscherm.

Rioz' handen grepen naar de hendel van de harpoen. Hij wachtte, stelde twee keer zeer nauwkeurig in, de afstand in de gaten houdend. Toen trok hij, en stelde het mechanisme in werking.

Even gebeurde er niets. Toen verscheen op het scherm een kronkelende gevlochten metalen kabel die zich naar de trap toe bewoog als een aanvallende cobra. Hij pakte even, maar hield de trap niet vast. Was dat wel het geval geweest, dan zou de kabel zijn afgeknapt als de draad van een spin. De trap tolde nu met een stuwkracht van duizenden tonnen. Door de kabel ontstond er een krachtig magnetisch veld dat voor de trap als een rem fungeerde.

Een tweede kabel werd weggeschoten, en nog een. Rioz schoot ze weg zonder te letten op de energieverspilling.

'Deze móet ik binnenhalen. Bij Mars! Deze is voor mij!'

Toen er een twintigtal kabels tussen het schip en de rakettrap waren gespannen, hield hij op. De draaikracht van de trap, door het remmen omgezet in hitte, had de temperatuur zoveel verhoogd dat de uitstraling ervan gemeten kon worden in het schip.

Long vroeg: 'Zal ik ons merk erin branden?'

'Dat zou fijn zijn, maar je hoeft het niet te doen als je niet wilt. Ik heb immers de wacht.'

'Het maakt me niets uit.'

Long hees zich in zijn pak en liep naar het luik. Het meest frappante aan zijn onbekendheid met de ruimte was het feit, dat hij het aantal keren dat hij in ruimtepak in de ruimte was geweest, kon tellen. Dit werd de vijfde keer.

Hij ging naar buiten langs de dichtstbijzijnde kabel, hand over hand, en voelde de trilling van de kabel tegen het metaal van zijn handschoen.

Hij brandde het nummer in het zachte metaal van de trap. Niets kon het staal doen oxyderen in de leegte van de ruimte. Het smolt gewoon en verdampte, een decimeter of wat van de energiestraal, condenseerde en veranderde de oppervlakte in een grijze, poederachtige, matte kleur.

Long slingerde zich terug naar het schip.

Weer binnen nam hij zijn helm af die dik onder het ijs kwam te zitten op het moment dat hij de ruimte verliet.

Meteen hoorde hij de stem van Swenson over de radio, bijna onherkenbaar van woede: '... meteen naar de commissaris. Verdomme, er gelden regels voor dit spel.'

Rioz leunde zorgeloos achterover. 'Luister, hij was in mijn sector. Ik zag hem vrij laat en toen ik erachter aanging, kwam ik in jouw sector terecht. Jij had hem nooit kunnen pakken, zelfs niet met Mars als achtervanger. Dat is alles. Ben je er weer Long?'

Hij verbrak het contact.

Het radiosignaal ging als razend, te keer, maar hij besteedde er geen aandacht aan.

'Gaat hij naar de commissaris?' vroeg Long.

'Welnee, hij doet maar alsof. Dat breekt de sleur een beetje. Hij bedoelt er niets mee. Hij weet dat de trap voor ons was. En hoe vond je dat stuk, Ted?'

'Erg mooi.'

'Erg mooi? Het is geweldig. Wacht even, ik zal hem een slinger geven.'

Uit de zijmororen ontsnapte stoom en langzaam begon het schip om de trap heen te draaien. De rakettrap draaide mee. Dertig minuten lang waren ze net een reusachtige bola die rondtolde in de leegte.

Long zocht in de astronomische almanak de positie van Deimos op.

Precies op het goede moment werd het magnetische veld van de kabels opgeheven en de trap schoot weg in een rechte baan die hem een dag of wat later niet ver van de opslagruimten voor rakettrappen op de Marssateliet zou doen belanden.

Rioz keek hem na. Hij voelde zich uitstekend. Hij draaide zich om en keek naar Long.

'Dit is een goede dag voor ons.'

'En wat denk je van Hilder's toespraak?' vroeg Long.

'Wat? Wie? O ja. Moet je luisteren. Als ik me zorgen moest maken over alles wat de een of andere grounder zegt, dan zou ik nooit meer een oog dichtdoen. Vergeet het maar.'

'Ik geloof niet, dat we het moeten vergeten.'

'Je kletst. Val mij er niet mee lastig wil je. Ga maar wat slapen.'

4

Ted Long vond de brede hoofdweg door de stad erg gezellig. De commissaris had nu al weer twee maanden geleden alle scavenger-vluchten verboden en alle schepen uit de ruimte terug laten komen, maar Long was nog steeds geïntrigeerd door dit gevoel van wijdsheid en ruimte. Zelfs de gedachte, dat dit uitstel van de vluchten scheen af te hangen van een beslissing van de zijde van de Aarde, die hierdoor kracht wilde bijzetten aan haar nieuwe actie voor beter waterbeheer en slechts beperkte hoeveelheden voor de scavengers beschikbaar wilde stellen, kon hem niet bezorgd maken.

Het dak van de straat was helderblauw geschilderd. Misschien was dit bedoeld als een ouderwetse imitatie van de lucht van de aarde. Ted wist het niet. De muren werden verlicht door de reeksen etalages.

Heel in de verte, boven het gegons van het verkeer en de passanten uit, hoorde hij bij tussenpozen het geluid van ontploffingen, waar men nieuwe tunnels in de bodem van Mars aanlegde. Dit geluid kende hij zijn hele leven al. De grond waarop hij nu liep was een stevige rots uit één stuk geweest toen hij geboren werd. De stad groeide en zou blijven groeien - als de Aarde er maar de kans voor gaf.

Hij liep een smallere straat in die niet zo schitterend verlicht was en waar minder etalages en meer flats waren, waarvan de fagade verlicht was met rijen lampjes. De winkelende mensen en het verkeer maakten hier plaats voor rustige wandelaars en schreeuwende kinderen die na het avondeten aan hun standjes uitdelende moeders ontsnapt waren.

Op het allerlaatste moment dacht Long aan zijn sociale plichten en stopte bij een waterwinkel op de hoek.

Hij gaf zijn veldfles aan. 'Volmaken graag.'

De dikke winkelier schroefde de dop los en keek erin. Hij schudde de fles even heen en weer en liet het water klotsen. 'Er zit niet veel meer in,' zei hij vriendelijk.

'Nee,' beaamde Long.

De winkelier vulde de fles met zijn hand rond de opening om niet te knoeien. De meter achter het peilglas tikte. Hij schroefde de dop weer op de veldfles.

Long betaalde en pakte de fles op. Plezierig zwaar sloeg het tegen zijn been. Je kon geen familiebezoek afleggen zonder een volle veldfles. Bij je eigen vrienden was dat niet belangrijk, niet zo erg tenminste.

Hij liep de hal van nummer 27 binnen, klom een trapje op en reikte met zijn vinger naar de bel.

Het geluid van stemmen was duidelijk hoorbaar. Een ervan was een vrij schelle vrouwenstem. 'Jij je scavenger-vrienden hier maar over de vloer halen hè. En ík moet dankbaar zijn dat je er kans toe ziet twee maanden per jaar thuis te zijn. Twee dagen voor mij zijn meer dan genoeg, hè. Daarna komen de scavengers weer aan de beurt.'

'Ik ben al een hele tijd thuis nu,' zei een mannenstem, 'en dit is een zakengesprek. Hou in godsnaam op, Dora. Ze kunnen zo hier zijn.'

Long besloot nog even te wachten met bellen. Dat zou hun de kans geven om op een neutraler onderwerp over te gaan.

'Het kan me niets schelen dat ze zo komen,' zei Dora vinnig terug. 'Laat ze het maar horen. En wat mij betreft geldt dat verbod van de commissaris voor altijd, versta je!'

'Waar zouden we dan van moeten leven?' antwoordde de mannenstem opgewonden. 'Vertel me dat eens?'

'Dat zal ik. Je kunt net als ieder ander hier op Mars een heel behoorlijke baan krijgen. Ik ben de enige scavenger-weduwe hier in de flat. Want dat ben ik, een weduwe. Het is nog érger dan weduwe zijn, want die hebben tenminste de kans om te hertrouwen ... Wat zei je?'

'Niets. Helemaal niets.'

'Ik hoorde het wel, hoor. Nou moet je eens goed naar me luisteren, Dick Swenson...'

'Ik zei alleen,' schreeuwde Swenson, 'dat ik nu weet waarom scavengers gewoonlijk niet trouwen.'

'Dat had je dan ook niet moeten doen. Ik heb er schoon genoeg van dat iedereen in de buurt medelijden met me heeft, tegen me glimlacht en vraagt wanneer je weer thuiskomt. Andere mensen zijn mijningenieur of boekhouder of boren tunnels. De vrouwen van die tunnelboorders hebben tenminste een gewoon gezinsleven en hun kinderen groeien niet op als vagebonden. Peter zou net zo goed geen vader kunnen hebben...'

Nu kwam er een dun kinderstemmetje door de deur. Het klonk wat verder af, alsof het uit een andere kamer kwam. 'Hé mam, wat is een vagebond?'

Dora's stem schoot uit. 'Peter, houd je gedachten bij je huiswerk.'

Swenson zei zachtjes: 'Het is niet juist om dit soort dingen te bespreken als het kind erbij is. Wat zal hij niet van me gaan denken?'

'Blijf dan thuis en laat hem eens iets anders zien.'

Weer klonk Peter's stem. 'Hé mam, als ik groot ben word ik ook scavenger.'

Er klonken vlugge voetstappen. Even was het stil en toen klonk er een kreet, 'Mammie! Nee mammie. Au, mijn oor. Wat heb ik gedaan?' En toen een hoorbare stilte.

Long waagde zijn kans en drukte op de bel.

Swenson deed de deur open en haalde beide handen door zijn haar.

'Dag Ted,' zei hij beheerst. Toen harder: Ted is er, Dora. Waar is Mario, Ted?'

'Die zal zo wel komen,' zei Long.

Dora kwam zenuwachtig binnen. Ze was klein en donker en had een spitse neus. Haar haar begon grijs te worden en was naar achter gekamd.

'Dag Ted. Heb je al gegeten?'

'Ja, dank je wel. Ik stoor toch niet?'

'Helemaal niet. Wij zijn allang klaar. Heb je zin in koffie?'

'Lekker ja.' Ted tilde zijn fles op en overhandigde hem aan Dora.

'Lieve help, dat was toch niet nodig. We hebben meer dan genoeg water.'

'Ik sta erop.'

'Goed dan...'

Ze ging naar de keuken. Door de deuropening ving Long even een glimp op van een aantal borden die in Secoterg stonden, Secoterg, 'het schoonmaakmiddel zonder water, dat alle vet en vuil in een handomdraai opneemt en absorbeert. Met veertig cc water reinigt u een aantal borden met een oppervlakte van een vierkante meter. Koop Secoterg. Secoterg reinigt erg goed, uw borden schoon zoals het moet, maakt een eind aan waterverkwisting...'

De reclame dreinde door zijn hoofd en Long maakte er een einde aan door te vragen 'Hoe is het met Pete?'

'Heel goed. Hij zit nu in de vierde klas. Je weet dat ik hem niet zo vaak zie. Nou, en toen ik de laatste keer terugkwam, keek hij me aan en zei...'

Zo ging het een tijdje door en het klonk niet vervelender dan verhalen over andere briljante kinderen die door saaie ouders werden verteld.

De bel ging en Mario Rioz kwam binnen, hij keek lelijk en was roodaangelopen.

Swenson liep snel op hem toe. 'Praat alsjeblieft niet over rakettrappen. Dora herinnert zich nog steeds die keer dat jij een trap van klasse A uit mijn gebied opviste en ze heeft niet bepaald een goed humeur op dit moment.'

'Wie wil er nu over rakettrappen praten?' Rioz trok zijn met bont afgezette jekker uit, slingerde hem over een stoelleuning en ging zitten.

Dora kwam binnen uit de keuken, schonk de nieuwe gast een flauwe glimlach en zei 'Dag Mario. Jij ook koffie zeker?'

'Graag,' zei hij en greep automatisch naar zijn veldfles.

'Gebruik dat water van mij maar, Dora,' zei Long snel. 'Ik hou het wel van hem tegoed.'

'Oké,' zei Rioz.

'Wat is er aan de hand, Mario?' vroeg Long.

Moeizaam zei Rioz: 'Kom op, zeg dan dat je dit hebt voorspeld. Een jaar geleden toen Hilder die toespraak hield zei je het al. Nou?'

Long haalde zijn schouders op.

Rioz zei: 'Ze hebben de hoeveelheden bepaald. Het nieuws werd een kwartier geleden vrijgegeven.'

'En?'

'Vijftigduizend ton per reis.'

'Wat?' schreeuwde Swenson, overeind springend. 'Je kunt niet eens van Mars loskomen met vijftigduizend ton water!'

'Dat is een feit. Dit is een staaltje van opzettelijke vernietiging. Scavengers hebben geen bestaan meer.'

Dora kwam binnen met de koffie en deelde die uit. 'Wat betekent al dat gepraat over geen bestaan meer?' Ze ging demonstratief zitten en Swenson keek hulpeloos rond.

'Het schijnt,' zei Long, 'dat ze ons op een rantsoen van vijftigduizend ton water per reis gaan zetten en dat betekent dat er geen reizen meer kunnen worden gemaakt.'

'En wat dan nog?' Dora nipte aan haar koffie en glimlachte blij. 'Als je het mij vraagt is het goed. Het wordt tijd dat jullie scavengers hier op Mars een rustig baantje zoeken. Dat meen ik. Het is toch geen leven daar in de ruimte...'

'Alsjeblieft Dora,' zei Swenson.

Rioz verslikte zich bijna.

Dora's wenkbrauwen gingen omhoog. 'Ik geef alleen maar mijn mening.'

Long zei: 'Natuurlijk mag je dat. Maar ik zou ook iets willen zeggen. Die vijftigduizend ton is maar een detail. We weten dat de Aarde - of in ieder geval de partij van Hilder - een politiek slaatje wil slaan uit de campagne voor een beter beheer van het water, dus zijn we slecht af. We moeten op de een of andere
manier aan water zien te komen, want anders gaan we er allemaal aan, of niet?'

'Jazeker,' zei Swenson.

'Maar de vraag is hoe, nietwaar?'

'Als het alleen maar om water gaat,' zei Rioz in een plotselinge woordenstroom, 'dan kunnen we maar één ding doen, en dat weten jullie ook. Als de grounders ons geen water willen geven, dan moeten we het nemen. Het water is niet hun eigendom omdat hun vaders en grootvaders gewoon te beroerd waren om hun rijke planeet te verlaten. Water is van alle mensen, waar ze ook zijn. Wij zijn mensen, dus het water is ook van ons. We hebben er recht op.'

'Hoe stel je je voor dat water te gaan halen?' vroeg Long.

'Dat is eenvoudig. Ze hebben oceanen vol water op de Aarde. Ze kunnen niet bij iedere vierkante kilometer een bewaker neerzetten. We kunnen altijd dalen aan die kant van de planeet waar het nacht is, onze trappen vullen en weer vertrekken. Hoe kunnen ze ons tegenhouden?'

'Op meer dan één manier, Mario. Hoe spoor jij rakettrappen op in de ruimte over een afstand van honderdduizenden kilometers? Een kleine metalen trap in die grote ruimte? Hoe? Met radar. Denk je dat ze op de Aarde geen radar hebben? Denk je niet, dat als ze op de Aarde in de gaten krijgen dat wij betrokken zijn bij het weghalen van water, ze heel gemakkelijk een netwerk van radar kunnen aanleggen om de schepen die uit de ruimte komen op te sporen?'

Verontwaardigd onderbrak Dora het gesprek. 'Ik kan je één ding vertellen, Mario Rioz. Mijn man zal aan geen enkele kaaptocht om water meedoen, om jullie scavengers weer aan de gang te helpen.'

'Het gaat niet alleen om ons,' zei Mario. 'In de toekomst gaan ze misschien ook andere dingen weigeren. We moeten ze nu tegenhouden.'

'Maar we hebben hun water niet echt nodig in elk geval,' zei Dora. 'We zijn niet de Maan of Venus. We kunnen genoeg water hierheen pompen van de polen. We hebben een waterkraan in deze flat. Iedere flat in dit blok heeft er een.

Long zei: 'Huishoudelijk verbruik is het minst belangrijk. De mijnen verbruiken water en wat moeten we doen met de tanks van de kwekerijen?'

'Inderdaad,' zei Swenson. 'Wat moeten we doen met die kwekerijen, Dora. Ze verbruiken water en wij hebben besloten om eigen vers voedsel te kweken in plaats van al die ingeblikte troep die ze ons vanaf de Aarde sturen.'

'Moet je hem horen,' zei Dora honend. 'Wat weet jij van vers voedsel? Je hebt het nog nooit gegeten.'

'Meer dan je denkt. Herinner je je die wortels nog die ik ooit heb meegebracht.'

'En wat is daar zo fantastisch aan? Als je het mij vraagt is een gewone gekookte protoschotel veel beter. En gezonder. Het is alleen maar mode om over die verse groente te praten, omdat ze de belasting op die hydroponische kwekerijen verhogen. Bovendien zal de hele storm wel overgaan.'

Long zei: 'Dat denk ik niet. Niet vanzelf in ieder geval. Hilder zal waarschijnlijk de volgende coördinator worden en dan zou de toestand wel eens kunnen verslechteren. Als ze ook een einde gaan maken aan de voedselzendingen...'

'Nou dan!' schreeuwde Rioz, 'wat moeten we anders. Ik blijf erbij dat je het moet nemen. Neem het water!'

'En ik zeg je dat dit niet gaat, Mario. Zie je dan niet dat wat jij voorstelt de manier van de Aardebewoners is, van de grounders? Jij probeert je vast te klampen aan een navelstreng die Mars nog met de Aarde verbindt. Kun je daar niet van loskomen? Zie je dan niet dat de Martiaanse manier een andere is?'

'Nee, dat zie ik niet. Leg het me maar eens uit.'

'Dat wil ik wel als je bereid bent te luisteren. Als wij aan het zonnestelsel denken, waar denken we dan in feite aan? Mercurius, Venus, de Aarde, de Maan, Mars, Phobos en Deimos. Zie je - zeven hemellichamen, dat is alles. Eén procent van het zonnestelsel. Wij Martianen staan aan de rand van de andere negenennegentig procent. Ginds, verder van de Zon, bevinden zich immense hoeveelheden water.'

De anderen staarden hem aan.

Swenson zei onzeker: 'Je bedoelt de ijslagen op Jupiter of Saturnus?'

'Niet speciaal, maar het is water, dat moet je toegeven. Een duizend kilometer dikke waterlaag is veel.'

'Maar die is helemaal bedekt door lagen ammonia of - iets anders, hè?' vroeg Swenson. 'Bovendien is het zo, dat we niet kunnen landen op de grote planeten.'

'Dat weet ik,' zei Long, 'maar ik zei ook niet dat daar de oplossing lag. De grote planeten zijn niet de enige voorwerpen in de ruimte. Denk maar aan de Asteroïden en de satellieten. Vesta is een Asteroïde met een middellijn van ruim driehonderd kilometer en het is niet veel meer dan een blok ijs. Een van de manen van Saturnus bestaat voornamelijk uit ijs. Wat vind je daarvan?'

Rioz zei: 'Ben jij wel ooit in de ruimte geweest, Ted?'

'Dat weet je. Waarom vraag je dat?'

'Natuurlijk weet ik het, maar je praat nog steeds als een grounder. Heb je gedacht aan de afstanden die ermee gemoeid zijn? De dichtstbijzijnde Asteroïde staat bijna tweehonderdmiljoen kilometer van Mars af. Dat is tweemaal de afstand Venus-Mars en je weet dat de meeste ruimtevaarders dat niet eens in een keer halen. Ze maken meestal een tussenstop op de Aarde of de Maan. En buiten dat, hoelang denk jij, dat iemand in de ruimte kan zijn?'

'Dat weet ik niet. Hoe lang houd je het uit?'

'Je kent de limiet. Je hoeft mij niets te vragen. Het is zes maanden. Dat staat tenminste in het handboek. Na zes maanden ben je rijp voor de psychiater. Hè, Dick!'

Swenson knikte.

'En dat zijn alleen nog maar de Asteroïden,' ging Rioz door. 'De afstand van Mars naar Jupiter is vijfhonderddertig miljoen kilometer en naar Saturnus meer dan elfhonderd miljoen. Hoe kan iemand dit soort afstanden bereizen? Stel dat je met kruissnelheid reist, of om het duidelijk te stellen, een goede driehondertwintigduizend kilometer per uur. Dan zou je er - even kijken, met een tijdmarge voor de snellere en langzamere stukken - ongeveer zes à zeven maanden over doen om Jupiter te bereiken en bijna een jaar naar Saturnus. Natuurlijk zou je theoretisch gezien de snelheid kunnen opjagen tot anderhalf miljoen kilometer per uur, maar waar haal je het water daarvoor vandaan?'

'Jeetje,' zei een stemmetje waar een vieze neus en grote ronde ogen bij hoorden, 'Saturnus!'

Dora draaide zich om in haar stoel. 'Peter, rechtsomkeert, naar je kamer!'

'Hè mam.'

'Niks geen gemam.' En op het moment dat ze overeind kwam, maakte Peter zich uit de voeten.

Swenson zei: 'Zeg Dora, waarom ga je hem niet een tijdje gezelschap houden? Hij kan zich waarschijnlijk moeilijk concentreren als wij hier met zijn allen zitten te praten.'

Dora snoof zeer nadrukkelijk, maar bleef zitten. 'Ik blijf hier tot ik weet waar Ted Long op uit is. En ik zeg je nu al dat ik er niet veel goeds in zie.'

Nerveus zei Swenson: 'Maak je nu geen zorgen over Jupiter en Saturnus. Ik ben ervan overtuigd, dat Ted het niet serieus bedoelde. Maar Vesta is zo gek nog niet. We zouden er binnen een week of tien, twaalf kunnen zijn en de terugreis duurt net zo lang. En een diameter van driehonderd kilometer betekent zes miljoen kubieke kilometer ijs.'

'En dan?' vroeg Rioz. 'Wat moeten we op Vesta? Het ijs uitkappen? Delfmachines installeren? Weet je hoeveel tijd dat in beslag gaat nemen?'

Long zei: 'Ik had het over Saturnus en niet over Vesta.'

Rioz sprak nu tegen een onzichtbaar publiek. 'En nou vertel ik hem dat Saturnus elfhonderd miljoen kilometer ver weg is en hij blijft erover doorzeuren.'

'Goed dan,' zei Long, 'ik neem aan dat jij mij kunt vertellen waarom een mens niet langer dan zes maanden in de ruimte kan blijven, Mario?'

'Dat weet iedereen, verdomme.'

'Omdat het zo toevallig in het Handboek voor ruimtevaarders staat. En dat is door Aardse geleerden samengesteld uit ervaringen opgedaan door Aardse piloten en ruimtevaarders. Je denkt nog als een grounder. Je kunt nog niet denken op de Martiaanse manier.'

'Een Martiaan mag dan een Martiaan zijn, hij blijft een mens.'

'Maar begrijp je het dan niet? Hoe vaak zijn jullie al langer dan zes maanden in de ruimte geweest?'

Rioz zei: 'Dat is wat anders.'

'Omdat jullie Martianen zijn? Omdat jullie professionele scavengers zijn?'

'Nee. Omdat we geen doel hebben. Wij kunnen elk moment weer naar Mars terug.'

'Maar dat wil je niet. Dat is wat ik bedoel. Aardebewoners hebben immense schepen met filmbibliotheken, met een bemanning van vijftien man sterk en passagiers. Toch zijn ze niet in staat een reis te maken van langer dan zes maanden. Martiaanse scavengers hebben een schip met maar twee ruimten en maar één partner. Maar wij kunnen er wel tegen, langer dan zes maanden onderweg te zijn.'

Dora zei: 'Ik neem aan dat jij een reis van een jaar wilt maken om op Saturnus te komen?'

'Waarom niet, Dora?' vroeg Long. 'Daar zijn we toe in staat. Zie je dat dan niet? De Aardebewoners niet. Op de Aarde is leven mogelijk. Ze hebben een heldere dampkring, vers voedsel en alle lucht en water die ze nodig hebben. Een ruimteschip is een grote verandering voor ze. Langer dan zes maanden houden ze het niet uit, juist daarom. Martianen zijn anders. Wij hebben ons hele leven al met ruimteschepen geleefd.'

'En dat is nu precies wat Mars is - een ruimteschip. Het is één groot schip met een omtrek van tweeënzeventighonderd kilometer, met één kleine ruimte waarin vijftigduizend mensen wonen. Het is net zo gesloten als een schip. We ademen meegebrachte zuurstof en drinken meegebracht water, dat we steeds weer zuiveren. We eten hetzelfde voedsel dat we ook aan boord van een schip eten. Als wij in een ruimteschip stappen, dan doen we in feite niets anders dan we ons hele leven al hebben gedaan. Als we willen kunnen we er veel langer tegen dan één jaar.'

Dora zei: 'Dick ook?'

'Wij allemaal.'

'Volgens mij kan Dick het niet. Jij mag er dan makkelijk over praten, Ted Long, en deze trappenraper Mario ook. Jullie zullen best meer dan een jaar in de ruimte rond kunnen zwerven. Maar jullie zijn niet getrouwd en Dick wel. Hij heeft een vrouw en een kind en daar heeft hij zijn handen vol aan. Hij zou hier op Mars een goede baan kunnen vinden. Lieve hemel, stel je voor dat jullie naar Saturnus gaan en ontdekken dat er geen water is. Hoe komen jullie dan weer terug? Zelfs als je water over had zou je er zonder voedsel toch niet komen. Dit is het meest belachelijke plan dat ik ooit heb gehoord.'

'Nee. Luister nou,' zei Long ernstig. 'Ik heb er lang over nagedacht. Ik heb er met commissaris Sankov over gepraat en hij kan ons hulp bieden. Maar we hebben schepen en mankracht nodig. Daar kan ik niet voor zorgen, want de mannen zullen niet naar mij luisteren. Ik ben een groentje terwijl men jullie twee kent en respecteert. Jullie zijn veteranen. Als jullie me steunen - zelfs al ga je niet zelf - dan helpen jullie me de anderen te overtuigen om vrijwilligers te krijgen...'

'Dan moet je eerst maar eens een aantal dingen uitgebreider uit de doeken doen,' zei Rioz grof. 'Als we eenmaal op Saturnus zijn, waar is dan het water?'

'Dat is het mooie ervan,' zei Long. 'Daarom moeten we juist naar Saturnus. Het water zweeft er rondom heen in de ruimte. Klaar voor het gebruik.'

5

Toen Hamish Sankov voor het eerst op Mars kwam, bestonden er nog geen echte Martianen. Nu waren er ongeveer tweehonderd baby's, wier grootvaders al op Mars geboren waren - dus inheemsen van de derde generatie.

Toen hij als jongeman op Mars kwam stonden er niet meer dan een paar door hermetisch afgesloten ondergrondse tunnels met elkaar verbonden ruimteschepen. Gedurende al die jaren had hij steeds meer gebouwen uit de grond zien oprijzen en de ondergronds zien uitbreiden, met brede luchtkokers die ver de dunne onbruikbare lucht in staken. Hij had grote opslagruimten zien ontstaan waarin de schepen en hun lading konden worden opgeborgen. Hij had de mijnen zien veranderen van nietsbetekenende kleine groeven tot grote fabrieken in de bodem van Mars, terwijl het bevolkingspeil van de planeet steeg van vijftig tot vijftigduizend.

De herinnering aan die lange periode maakte dat hij zich oud voelde - deze herinnering en de nog vagere herinneringen, weer verlevendigd door de aanwezigheid van de Aardebewoner tegenover hem. Zijn bezoeker bracht deze lang vergeten flarden van gedachten aan een zachte warme wereld, vriendelijk voor de mens als een moederschoot, weer boven.

De Aardebewoner leek zo uit die schoot te komen. Hij was niet erg groot, en niet mager; in feite gewoon plomp. Donker haar met wat slag erin, een smal snorretje en een gladgeschoren huid. Hij was goed gekleed, en zo helder en fris als maar mogelijk was in plastek.

Sankov's eigen kleding was van Martiaanse makelij, handig en schoon, maar erg ouderwets. Zijn gezicht was gerimpeld en getekend, zijn haar spierwit en zijn adamsappel ging op en neer terwijl hij sprak.

De Aardebewoner was Myron Digby, een lid van het Aardse Huis van afgevaardigden. Sankov was commissaris op Mars.

Sankov zei: 'Dit is een grote slag voor ons, afgevaardigde.'

'Voor de meesten van ons ook, commissaris.' 'Uh-huh. Dat zou ik niet durven beweren. Ik zeg niet, dat het niet zo is en dat ik de Aarde niet begrijp, ik ben er immers zelf geboren. Maar op Mars is het leven moeilijk en daar moet u begrip voor hebben. Er zijn veel schepen voor nodig om ons van het noodzakelijke voedsel, water en grondstoffen te voorzien. Er blijft niet veel plaats over voor boeken en nieuwe films. Zelfs de videoprogramma's kunnen wij niet ontvangen behalve in de maand dat we gunstig zitten ten opzichte van de Aarde en dan nog heeft praktisch niemand tijd om ernaar te kijken.

Mijn staf ontvangt wekelijks een filmoverzicht van de Planeten-pers. Gewoonlijk heb ik geen tijd om er aandacht aan te schenken. Misschien vind u ons provinciaal en dan heeft u gelijk. Als er zoiets als dit gebeurt, kunnen we elkaar alleen maar hulpeloos aankijken.'

Langzaam zei Digby: 'U wilt me toch niet vertellen dat uw mensen nog niet op de hoogte zijn van de anti-verspillerscampagne van Hilder?'

'Nee, dat beweer ik ook niet. Er is een jonge scavenger, de zoon van een vriend van mij die in de ruimte is omgekomen - Sankov krabde nadenkend in zijn nek - die er zijn hobby van maakt om over de geschiedenis van de Aarde en dat soort dingen te lezen. Als hij in de ruimte zit, vangt hij videoprogramma's op en hij heeft deze heer Hilder horen spreken. Voor zover mij bekend was dat de eerste rede die Hilder hield over verspillers.

De jongeman kwam ermee bij mij. Natuurlijk nam ik hem niet erg serieus. Daarna hield ik de films van de Planetenpers een tijdje in de gaten, maar Hilder werd niet vaak genoemd en wat er over hem werd gezegd maakte hem alleen maar belachelijk.'

'Inderdaad, commissaris, in het begin leek alles op een grote grap.'

Sankov strekte zijn lange benen aan de zijkant van zijn bureau uit en sloeg ze over elkaar. 'Voor mij is het nog steeds een grote grap. Wat is zijn argument? Dat wij het water opgebruiken? Heeft hij al eens ooit naar de cijfers gekeken? Ik heb ze hier allemaal. Ik liet ze me bezorgen toen uw commissie hier aankwam.

Het schijnt dat er zich in de oceanen van de Aarde zestienhonderd miljoen kubieke kilometer water bevindt en dat iedere kubieke kilometer een miljard ton weegt. Dat is erg veel water. Een beetje daarvan gebruiken wij bij onze ruimtevluchten. Het meeste water wordt weer afgestoten binnen het zwaartekrachtveld van de Aarde en dit betekent dat het water weer terugkomt in de oceanen. Dat heeft Hilder niet ingecalculeerd. Als hij zegt, dat er per vlucht een miljoen ton water wordt verbruikt, dan liegt hij. Het is minder dan honderdduizend ton.

Stel nu dat er vijftigduizend vluchten per jaar plaatenden. Dat is niet het geval natuurlijk; in feite zijn het er nog geen vijftienhonderd. Maar stel nu eens vijftigduizend. Ik houd er namelijk rekening mee, dat het aantal vluchten zal toenemen in de komende tijd. Bij vijftigduizend vluchten zou er per jaar vijf kubieke kilometer water in de ruimte verdwijnen. Dit betekent dat de Aarde over een miljoen jaar één vierde procent van zijn totale watervoorraad kwijt zou zijn.

Digby hief zijn handen op, met de palmen naar boven en liet ze weer zakken. 'Commissaris, de Bond van Planeetbewoners heeft dezelfde cijfers gebruikt in zijn campagne tegen Hilder, maar je kunt met koele wiskundige begrippen niet op tegen een geweldige emotionele politieke actie. Deze Hilder heeft de naam 'verspillers' uitgedacht. Langzaam heeft hij met deze naam een reusachtige samenzwering opgezet; een bende brutale, op eigen voordeel uitzijnde beroerlingen die de Aarde berooft van zijn meest essentiële voorraden.

Hij heeft de regering ervan beschuldigd zich door hen voor de gek te hebben laten houden, de afgevaardigden dat ze zich door hen laten overheersen, de pers dat ze zich door hen heeft laten inpalmen. Ongelukkig genoeg leek dit alles de gewone man niet zo erg onwaarschijnlijk. Men weet maar al te goed welke schade egoïstische mensen aan de hulpbronnen van de Aarde kunnen aanrichten. Men weet wat er gebeurde met de olievoorraden in de Tijd der Problemen bijvoorbeeld, en hoe de bovenste laag van de Aarde werd vernield.

Wanneer een boer te maken krijgt met een periode van droogte, dan kan het hem niets schelen dat al het water, dat in de ruimte verloren gaat, maar een druppeltje is van de totaal op de Aarde aanwezige voorraad. Hilder heeft hun een zondebok toegespeeld en dat is altijd een mooie troost in tijden van tegenspoed.

En dat zal hij niet ongedaan maken voor een paar statistieken.'

Sankov zei: 'Daar begon ik me over te verwonderen. Misschien komt het doordat ik niet weet hoe men op de Aarde te werk gaat, maar ik geloof niet dat er alleen maar boeren met uitgedroogde grond wonen. Voor zover ik kon opmaken uit de laatste films, zijn deze Hilder-aanhangers in de minderheid. Waarom laat de Aarde zich overheersen door een paar boeren en een handvol onruststokers die daar profijt uit trekken?'

'Omdat, commissaris, er nog zoiets bestaat als bezorgde mensen. De staalindustrie krijgt in de gaten, dat in deze periode van ruimtevaart er steeds meer lichte, niet-ijzerhoudende metalen zullen worden gebruikt. De verschillende mijnwerkersbonden maken zich zorgen over buitenaardse concurrentie. Iedere Aardebewoner die niet aan aluminium kan komen om een prefab huis neer te zetten, is ervan overtuigd dat dit aluminium naar Mars gaat. Ik ken een professor in de archeologie die antiverspiller is omdat hij geen enkele regering bereid kan vinden zijn opgravingen te financieren. Hij is ervan overtuigd dat alle regeringsgeld wordt besteed aan bodemonderzoek en ruimtege-neeskunde en daar is hij het niet mee eens.'

Sankov zei: 'Zo te horen zijn de Aardebewoners niet veel anders dan wij hier op Mars. Maar het Huis van afgevaardigden dan? Waarom doet dat mee met Hilder?'

Digby glimlachte zuur. 'Politiek is niet erg gemakkelijk te verklaren. Hilder diende een wetsvoorstel in om een commissie ingesteld te krijgen die de verspilling in de ruimtevaart moet gaan onderzoeken. Driekwart of meer van het Huis was tegen een dergelijk onderzoek, daar dit een nutteloze en niet te tolereren uitwas van bureaucratie zou zijn - hetgeen juist is. Maar aan de andere kant, hoe kan een afgevaardigde tegen een onderzoek over verspilling zijn? Het zou de schijn wekken dat hij iets te vrezen of te verbergen had. Het zou zijn of men zelf voordeel had bij deze verspilling. Hilder heeft geen enkel gewetensbezwaar tegen het uiten van dergelijke beschuldigingen, en of ze nu waar zijn of niet, het zouden krachtige argumenten zijn voor de kiezers bij de komende verkiezingen. Het wetsvoorstel werd aangenomen.

En toen kreeg je het probleem van het aanstellen van de leden van deze commissie. Degenen die tegen Hilder waren, schrokken ervoor terug zitting te nemen, aangezien dit voortdurend aanleiding zou geven tot verwarring bij de besluitsvorming. Wie zich buiten schot hield zou veel minder makkelijk Hilder 's doelwit worden. Het resultaat is, dat ik in deze commissie de enige uitgesproken tegenstander van Hilder ben en dat kan me mijn zetel in het Huis kosten.'

Sankov zei: 'Het spijt me dat te moeten horen, afgevaardigde. Het ziet ernaar uit, dat Mars niet zoveel vrienden heeft als we dachten. We willen er niet graag een verliezen. Maar waar is Hilder dan op uit als hij eenmaal gewonnen heeft?'

'Ik zou denken,' zei Digby, 'dat dit wel heel duidelijk is. Hij wil de volgende Wereldcoördinator worden.'

'Denkt u dat hij dat haalt?'

'Als niemand hem tegenhoudt wel.'

'En dan? Zal hij die anti-verspillerscampagne dan opgeven?'

'Dat weet ik niet. Ik weet niet of hij zijn plannen al heeft voorgelegd. Als je het mij vraagt kan hij niet stoppen met die campagne zonder in te boeten aan populariteit. Het is uit de hand gelopen.'

Sankov krabde in zijn hals. 'Goed dan. In dat geval moet ik u om advies vragen. Wat kunnen wij op Mars doen? U kent de Aarde. U kent de situatie, wij niet. Zegt u wat we moeten doen.'

Digby stond op en liep naar het raam. Hij keek uit op de lage koepels van andere gebouwen; rode, rotsachtige totaal verlaten vlakte ertussen, een purperen hemel en een beetje zon.

Hij zei zonder zich om te draaien: 'Vinden jullie het werkelijk prettig op Mars?'

Sankov glimlachte. 'De meesten van ons kennen geen andere wereld, afgevaardigde. Het lijkt me dat ze de Aarde tamelijk vreemd en ongemakkelijk zouden vinden.'

'Zouden Martianen er niet aan kunnen wennen? In vergelijking met Mars moet het op de Aarde toch prettig zijn. Zouden uw mensen niet kunnen leren genieten van het voorrecht te kunnen ademen in de open lucht? U heeft ooit op de Aarde geleefd. U herinnert zich hoe het was.'

'Zo ongeveer ja. Toch is het niet makkelijk uit te leggen. De Aarde is er gewoon. Er horen mensen op en de Aarde hoort bij die mensen. Die mensen nemen de Aarde zoals ze is. Mars is anders. Het is ruw en er horen eigenlijk geen mensen thuis. De mensen moeten er iets van maken. Ze moeten een wereld opbouwen en kunnen het niet nemen zoals het is. Mars betekent nog niet veel, maar we bouwen door en als we ermee klaar zijn, dan hebben we precies wat we willen. Het is een groots gevoel je eigen wereld op te kunnen bouwen. De Aarde zou niet erg opwindend meer zijn na zo'n ervaring.'

De afgevaardigde zei: 'Maar ik neem toch aan dat de gewone Martiaan geen filosoof is die tevreden is met dit zeer harde leven alleen vanwege een toekomst die zeker nog honderden generaties ver weg ligt.'

'Nee, zo is het ook niet.' Sankov plaatste zijn rechterenkel op zijn linkerknie en krabde er al sprekend aan. 'Zoals ik al zei, Martianen zijn niet te vergelijken met Aardebewoners. Het is een bepaald soort mensen en mensen zijn niet zo dol op een levensfilosofie. Maar hoe dan ook, het heeft een zekere charme om te leven in een groeiende wereld, of je er nu veel over nadenkt of niet.

Mijn vader had de gewoonte me brieven te sturen toen ik pas op Mars was. Hij was accountant en dat bleef hij. Toen hij stierf was de Aarde niet veel anders dan toen hij geboren werd. Hij had niets zien veranderen en gebeuren. De ene dag was net als de andere, en het leven was een manier om de tijd door te komen tot hij stierf.

Op Mars is dat anders. Iedere dag gebeurt er iets nieuws - de stad wordt groter, het ventilatiesysteem wordt verbeterd, de waterleidingen vanaf de polen raken verstopt. Op dit moment zijn we bezig met een eigen filmdienst. We gaan hem Marspers noemen. Als je nooit hebt meegemaakt hoe het is wanneer rondom je heen alles groeit en zich uitbreidt, dan kun je ook nooit begrijpen hoe fijn dat gevoel is.

'Nee afgevaardigde, Mars is hard en taai en de Aarde is veel aangenamer, maar het lijkt mij dat onze jongens op de Aarde ongelukkig zullen zijn. De meesten van hen zouden waarschijnlijk niet eens weten waarom, maar ze zouden zich verloren voelen; verloren en nutteloos. Naar mijn idee zouden velen van hen zich nooit aan kunnen passen.'

Digby wendde zijn gezicht af van het raam en hij fronste de gladde, roze huid van zijn voorhoofd. 'In dat geval, commissaris, spijt het me heel erg voor u. Voor u allemaal.'

'Waarom?'

'Omdat ik niet geloof dat uw mensen op Mars iets kunnen ondernemen. Hetzelfde geldt voor de mensen op de Maan en Venus. Het zal nu nog niet gebeuren; misschien zal het nog twee, of zelfs vijf jaar duren. Maar op korte termijn zult u allen naar de Aarde terug moeten keren, tenzij...'

Sankov's witte wenkbrauwen zonken nog verder over zijn ogen.

Tenzij...?'

Tenzij u een andere waterbron kunt vinden dan de Aarde.'

Sankov schudde zijn hoofd. 'Dat lijkt niet erg waarschijnlijk, hè.'

'Niet erg, nee.'

'En is er behalve dat geen enkele kans?'

'Nee, geen enkele.'

Toen hij dit gezegd had liep Digby weg. Sankov staarde lange tijd voor zich heen en drukte toen een aantal knoppen in van de communo.

Even later keek hij in het gezicht van Ted Long.

Sankov zei: 'Je had gelijk jongen. Ze kunnen niets doen. Zelfs degenen die ons goedgezind zijn zien geen uitweg. Hoe wist jij dat eigenlijk al?'

'Commissaris, als je al het mogelijke over de Tijd der Problemen hebt gelezen, voornamelijk over de twintigste eeuw, dan kan geen enkele politieke zet nog als een verrassing komen.'

'Dat is waar misschien. In ieder geval is het zo, dat het afgevaardigde Digby ontzettend spijt voor ons, maar dat is ook alles. Hij zegt dat we Mars moeten verlaten - of een andere waterbron moeten vinden. Alleen is hij van mening dat het laatste niet mogelijk is.'

'U weet wel dat het mogelijk is, nietwaar commissaris?'

'Ik weet dat het eventueel zou kunnen, jongen, maar we nemen een verschrikkelijk risico.'

'Als ik genoeg vrijwilligers kan vinden dan is het risico onze zaak.'

'Lukt het een beetje?'

'Ja, dat gaat wel. Ik heb al enkele jongens op mijn hand. Ik heb Mario Rioz kunnen overhalen bijvoorbeeld, en u weet dat hij een van de besten is.'

'Dat is juist het probleem. De vrijwilligers zullen onze beste mannen zijn. Ik vind het verschrikkelijk dat te moeten toelaten.'

'Als we terugkomen zal het de moeite waard zijn geweest.'

'Als! Dat is een groot woord, Ted.'

'En wat we gaan proberen is een grote onderneming.'

'Ik heb je mijn woord gegeven dat, als er geen hulp van de Aarde te verwachten was, ik je de kans zou geven al het water tegaan halen dat je nodig hebt. Veel geluk ermee.'

6

Een half miljoen kilometer boven Saturnus hing Mario Rioz in het niets en hij sliep verrukkelijk. Langzaam werd hij wakker en een tijdlang, met alleen zijn ruimtepak om zich heen, telde hij de sterren en trok lijnen van de ene naar de andere.

In het begin, terwijl de weken voorbijgingen, leek het weer een gewone reis, behalve het knagende gevoel dat je met iedere minuut duizenden kilometers verder van alle menselijks af raakte. Dit maakte het minder prettig.

Ze hadden hoge ogen gegooid door zich uit de zonnebaan te verwijderen terwijl ze door de Asteroïdengordel heen schoten. Daarmee was waarschijnlijk onnodig veel water verbruikt.

Hoewel de tienduizenden wereldjes in tweedimensionale projectie op een fotografische plaat deden denken aan een dikke wolk, stonden ze zo ver van elkaar af in die duizenden biljoenen kubieke kilometer ruimte van hun totale baan, dat alleen door een belachelijke toeval een aanvaring zou kunnen worden veroorzaakt.

Nog reisden ze door de Gordel en iemand had de kans op een botsing met een grote veiligheidsmarge berekend. Die kans was zo klein, zo ongelooflijk klein, dat het bijna onvermijdelijk was dat de gedachte aan het 'ruimtezweven' bij de bemanning opkwam.

Er waren vele, lange dagen, de ruimte was leeg en er was maar één man tegelijk nodig aan het controlepaneel. En zo kwamen ze op het idee.

De eerste waaghals durfde een kwartier lang buiten. De volgende probeerde het een half uur. Tenslotte, nog voor ze de Asteroïden achter zich hadden gelaten, hingen de mensen die geen dienst hadden regelmatig los aan een kabel in de ruimte.

Het was gemakkelijk genoeg. De kabel - bedoeld voor operaties aan het eind van hun reis - had een magneet aan beide uiteinden. Het ene uiteinde bevestigde je aan je ruimtepak. Dan klom je uit de sluis op de romp van het schip en bevestigde daar het ander uiteinde. Je wachtte even, aan de metalen huid van het schip vastgeklonken door je elektromagnetische laarzen. Dan neutraliseerde je die kracht en gebruikte een klein beetje spierkracht.

Langzaam, zeer langzaam kwam je los van het schip en nog langzamer bewoog zich de grotere massa van het schip een beetje naar beneden. Je zweefde heerlijk, gewichtloos in een dikke, gespikkelde zwarte massa. Als het schip ver genoeg van je weg was moest je met je gehandschoende hand die de kabel vasthield iets trekken. Als je te hard trok ging je weer terug naar het ruimteschip. Als je het precies goed deed hield de wrijving je tegen. Aangezien jouw beweging dezelfde was als die van het schip, leek alles beneden je bewegingloos, alsof het tegen een onwerkelijke achtergrond geschilderd was, terwijl de kabel in kronkels hing zonder ooit strak te trekken.

Het leek net een half schip - de ene helft werd zwak verlicht door het licht van de Zon, maar toch schitterde het zo erg dat je er alleen maar naar kon kijken door het gepolariseerde glas van je ruimtehelm. De andere helft was zwart, onzichtbaar tegen de zwarte achtergrond.

De ruimte sloot je in, net als slaap. Je pak was warm, de lucht werd automatisch vernieuwd en met een minimale beweging van je hoofd kon je voedsel en drinken tot je nemen dat in speciale containers zat, zodat je niet gauw moe werd. En fijner dan al het andere was de euforie van gewichtloosheid.

Nog nooit in hun leven hadden ze zich zo prettig gevoeld. De dagen waren niet meer eindeloos, ze waren zelfs niet lang genoeg en er waren niet genoeg dagen.

Ze hadden de baan van Jupiter gepasseerd op dertig graden afstand van de positie waarin hij zich bevond. Maandenlang was hij het helderste voorwerp in de ruimte, behalve de gloeiende witte bol van de Zon. Toen ze er het dichtst bij waren, hielden sommige scavengers vol dat ze rond Jupiter een dunne atmosfeer zagen, terwijl de ene helft aan hun ogen onttrokken bleef door de schaduw van de nacht.

Na een periode van enkele maanden werd het licht zwakker, maar nu was er een ander lichtpunt dat steeds helderder werd, tot het lichter was dan Jupiter. Het was Saturnus, eerst een opgloeiend puntje, later een ovale, schitterende vlek.

('Waarom is hij ovaal?' vroeg iemand, en na een tijdje antwoordde iemand anders: 'Vanwege de ringen natuurlijk,' en het was duidelijk.)

Iedereen zweefde zoveel mogelijk los in de ruimte toen het einde van de reis naderde en bekeek Saturnus onophoudelijk.

('Hé, sufkop, kom naar binnen en een beetje vlug. Je hebt dienst.' 'Wie heeft er dienst? Volgens mijn horloge heb ik nog vijftien minuten.' 'Je hebt je horloge teruggezet. Bovendien heb ik je gisteren ook al twintig minuten erbij gegeven.' 'Jij zou nog geen twee minuten gunnen aan je eigen grootmoeder.' 'Kom naar binnen, verdomme, of ik kom er ook uit.' 'Oké, ik kom eraan. Lieve help, wat een gedoe om die paar minuten.' Maar geen enkel gekibbel was serieus bedoeld, niet in de ruimte; daarvoor was het te aangenaam.)

Saturnus bleef groeien tot hij net zo groot was als de Zon en later werd hij nog groter. De ringen, die een grote hoek vormden met de aanvliegroute, draaiden groots om de planeet heen en slechts een klein gedeelte ervan werd verduisterd. Toen, terwijl ze dichterbij kwamen, nam de spanwijdte van de ringen nog toe, maar de breedte werd minder naarmate hun hoek van benadering steeds kleiner werd.

De grotere manen doken op in de ruimte als lichtende vuurvliegen.

Mario Rioz was blij dat hij wakker was, zodat hij kon kijken.

Saturnus vulde de halve hemel, oranje gestreept, en de schaduw van de nacht verduisterde ongeveer een kwart ervan aan de rechterkant. De twee ronde puntjes in dat heldere licht waren de schaduwen van twee manen. Links van hem en achter hem (hij kon dat over zijn schouder bekijken - en terwijl hij dat deed ging de rest van zijn lichaam een beetje naar rechts om het evenwicht te bewaren) kon hij de Zon zien als een witte diamant.

Maar het mooiste schouwspel vond hij de ringen. Aan de linkerkant kwamen ze vanachter Saturnus te voorschijn, een schitterende, oplichtende, driedubbele band van oranje licht. Aan de rechterkant was het begin van de ringen verborgen in de schaduw, maar ze werden steeds dichter en breder. Meer naar het midden werden ze wijder en bij nadering waziger, totdat, terwijl je oog ze volgde, ze de lucht schenen te vullen en in het niets verdwenen.

Op de plaats waar de scavenger-vloot zich bevond, net binnen de buitenste rand van de buitenste ring, werden de ringen verbroken en toen bleek dat ze bestonden uit een geweldige kluwen vaste deeltjes in plaats van de uit één stuk bestaande lichtbanden die het leken te zijn.

Beneden hem, of liever gezegd in de richting waarin zijn voeten wezen, ongeveer twintig kilometer verder, bevond zich een van die delen van de ring. Het leek op een grote onregelmatige vlek die de symmetrie van de ruimte ontsierde, driekwart ervan in het licht, en de schaduw die er als een mes doorheen sneed.

Verderop waren nog meer van die fragmenten, sprankelend als sterrenstof, minder helder en dikker, tot ze, als je ze volgde, weer een gedeelte van de ring vormden.

De fragmenten leken bewegingloos, maar dat kwam alleen maar omdat de baan van de schepen nu gelijk was aan die van de buitenste ring.

De dag daarvoor, bedacht Rioz, was hij op dat fragment het dichtst bij hem geweest en had het met een aantal anderen net zolang gemodeleerd tot het de gewenste vorm had. Morgen zou hij er weer zijn.

Vandaag... vandaag zweefde hij in de ruimte.

'Mario?' De stem in zijn koptelefoon klonk vragend.

Even kwam er een gevoel van ergernis bij hem op. Hij was verdorie niet in de stemming voor gezelschap.

'Spreek je mee,' zei hij.

'Ik dacht al dat ik jouw schip signaleerde. Hoe gaat het?'

'Lekker, ben jij dat Ted ?'

'Inderdaad,' zei Long.

'Is er iets mis daar op het fragment?'

'Nee, ik zweef hier buiten.'

'Jij?'

'Zo nu en dan krijg ik het ook te pakken. Mooi hè?"

'Nou en of,' bevestigde Mario.

'Weet je, ik heb boeken over de Aarde gelezen..

'Grounder-boeken, bedoel je.' Rioz geeuwde en vond het onder deze omstandigheden moeilijk om de uitdrukking met de nodige haatdragendheid naar voren te brengen.

'...en ik heb een paar keer een beschrijving gelezen van mensen die in het gras lagen,' ging Long door. 'Je kent dat groene spul, net dunne lange reepjes papier, dat daar beneden overal groeit, en dan kijken ze omhoog naar een blauwe lucht met wolken erin. Heb je er ooit een film van gezien?'

'Jazeker, maar ik kan niet zeggen dat het me veel deed. Het leek koud.'

'Ik denk toch dat het anders is. Per slot van rekening is de Aarde vrij dicht bij de Zon en men zegt dat de atmosfeer dik genoeg is om de warmte vast te houden. Ik moet toegeven dat ik het niet prettig zou vinden zo in de open lucht met niets anders aan dan kleren, maar toch kan ik me voorstellen dat ze het prettig vinden.'

'Grounders zijn niets waard.'

'Ze hadden het over bomen, grote bruine stammen, en de winden, dat is de beweging van de lucht.'

'Luchtstroming bedoel je. Dat mogen ze van mij ook houden.'

'Dat doet er ook niet toe. Het gaat erom dat ze het mooi beschrijven, bijna hartstochtelijk. Ik heb me vaak afgevraagd hoe het er werkelijk uitziet. Zal ik dat ooit kunnen begrijpen of is het iets dat alleen Aardebewoners maar kunnen voelen? Ik heb zo vaak het gevoel gehad dat ik iets wezenlijks miste. Nu weet ik hoe het ongeveer moet zijn. Het is net als dit. Volstrekte vrede in het midden van een wondermooi universum.

Rioz zei: 'Ze zouden het niet mooi vinden, de grounders bedoel ik. Ze zijn zo gewend aan hun eigen kleine, priegelwereldje dat ze het niet eens zouden kunnen waarderen zo te zweven en op Saturnus neer te kijken.' Hij draaide zijn lichaam een beetje en begon heen en weer te wiegen, naar voor en naar achter, heel langzaam en zachtjes.

Long zei: 'Ja, dat denk ik ook. Ze zijn de slaven van hun planeet. Zelfs als ze naar Mars komen, zullen alleen hun kinderen er vrij zijn. Ooit zullen er sterrenschepen zijn; grote, geweldige dingen die duizenden mensen kunnen vervoeren en die tientallen jaren, misschien wel eeuwen in de ruimte kunnen blijven. De mensen zullen zich over de hele Melkweg verspreiden. Maar de mensen zullen aan boord van die schepen moeten leven tot er nieuwe methoden voor interstellair verkeer worden ontwikkeld, en dat geldt ook voor de Martianen, en niet aan hun planeet gebonden Aardebewoners die het universum willen koloniseren. Dat is onvermijdelijk. Ze kunnen er niet omheen. Het is de Martiaanse manier van doen.'

Maar Rioz antwoordde niet meer. Hij was weer in slaap gevallen, een half miljoen mijl boven Saturnus heen en weer wiegend.

7

De werkploeg op het ringfragment vormde de staart van de vloot. De gewichtloosheid, vredigheid en privacy van het ruimtezweven maakte hier plaats voor een toestand die niets meer met vredigheid en privacy vandoen had. Zelfs de gewichtloosheid, die dan wel gebleven was, werd meer een kwelling dan een paradijs onder de nieuwe omstandigheden.

Probeer maar eens een gewone, niet-draagbare hitteprojector te hanteren.

Ondanks het feit dat het ding bijna twee meter hoog en breed is en van massief metaal kon het makkelijk vertild worden, aangezien het maar een fractie van een ons woog. Maar zijn inertie was precies dezelfde gebleven, en dat betekende dat, als hij niet zeer langzaam in positie werd gebracht, hij er met je vandoor zou gaan. Dan zou je het pseudo-zwaartekrachtveld van je pak moeten vergroten en met een klap neerkomen.

Keralski was niet zorgvuldig genoeg geweest en veel te hard neergekomen, terwijl de projector niet erg gunstig boven op hem terechtkwam. Zijn gekneusde enkel was het eerste ongeval tijdens de expeditie.

Rioz vloekte bijna voortdurend als een ketter. Hij bleef de neiging houden om met de rug van zijn hand over zijn voorhoofd te vegen vanwege de stromen zweet. De paar keer dat hij aan die impuls had toegegeven, was het metaal met zo'n klap tegen het glas van zijn helm aan gekomen, dat het door zijn hele pak galmde, maar meer gebeurde er ook niet. De af zuigers in zijn pak werkten op maximum sterkte en natuurlijk werd het water gezuiverd en werd het vocht, waarvan de ionen vervangen waren en dat een zorgvuldig afgemeten hoeveelheid zout bevatte, weer teruggevoerd naar het daarvoor bestemde tankje.

Rioz gilde: 'Verdomme, Dick, wacht tot ik het zeg, wil je.'

En Swenson's stem klonk in zijn oor: 'Hoe lang moet ik hier dan wel niet blijven zitten?'

'Tot ik het zeg,' antwoordde Rioz.

Hij versterkte zijn pseudo-zwaartekracht een beetje en tilde de projector een beetje op. Toen zwakte hij het veld weer wat af en verzekerde zich ervan dat de projector een paar minuten op zijn plaats zou blijven, zelfs als hij alle steun weghaalde. Hij gooide de kabel een eind weg (en die zweefde over de 'horizon' vlakbij naar een krachtbron die niet te zien was) en stelde de knoppen in.

Het materiaal waaruit het fragment was samengesteld bubbelde en verdween bij aanraking. Een gedeelte van de rand van de geweldige holte die hij al in de substantie had gegraven smolt weg en een stuk van de ruwe rand was verdwenen.

'Probeer het nu eens,' riep Rioz.

Swenson zat in het schip dat vlak boven Rioz' hoofd zweefde.

Swenson riep: 'Alles in orde?'

'Ik zei toch dat je je gang kon gaan.'

Uit een van de voorste straalpijpen van het schip kwam een beetje stoom. Het schip zweefde naar beneden in de richting van het fragment van de ring. Met nog een stoomstootje werd het een beetje opzij gemanoeuvreerd, zodat het recht naar beneden zou komen.

Met een derde hoeveelheid stoom werd de snelheid bijna gereduceerd tot nul.

Rioz keek gespannen toe. 'Laat maar komen. Je haalt het wel. Je haalt het wel.'

Het achterste gedeelte van het schip daalde tot vlak boven de kuil en vulde hem nagenoeg. Het zakte steeds dichter naar de randen toe. Na een schurend trillen lag het schip stil.

Nu was het Swenson's beurt om te vloeken. 'Het past niet,' zei hij.

In een vlaag van woede gooide Rioz de projector op de grond waardoor hij zelf met een schok loskwam. Rondom de projector spoot een wit kristalhelder stof op en toen Rioz weer neerkwam met pseudo-zwaartekracht gebeurde rondom hem hetzelfde.

'Je kwam er schuin in, stomme grounder.'

'Ik zat er precies recht voor, stofvreter!'

De naar de achterkant gerichte motoren van het schip werkten nu met meer kracht en Rioz sprong naar achter.

Het schip wrong zich uit de kuil en schoot een halve mijl de ruimte in voordat de motoren het tot stilstand konden brengen.

Swenson zei gespannen: 'Als we dit zo nog een keer doen dan raken we er een stuk of vijf platen mee kwijt. Doe het goed alsjeblieft.'

'Ik doe het wel goed, maak je daar maar geen zorgen over. Als jij maar recht naar beneden komt.'

Rioz sprong omhoog en klom ongeveer driehonderd meter om een goed overzicht van de hele kuil te hebben. De afdrukken die het schip in de kuil had achtergelaten, waren duidelijk te zien. Ze zaten niet in het midden, maar halverwege de helling. Daar kon hij wel wat aan doen.

Hij begon de kuil verder uit te smelten met de hitte van de projector.

Een half uur later kwam het schip zachtjes in de kuil terecht en Swenson, in ruimtepak, klom eruit en voegde zich bij Rioz.

Swenson zei: 'Als jij liever naar binnen wilt en je ruimtepak uitdoen, dan zal ik wel zorgen voor het vastvriezen.'

'Dat is goed,' zei Rioz. 'Dan kan ik tenminste gaan zitten en naar Saturnus kijken.'

Hij ging op de rand van de kuil zitten. Tussen de rand van de kuil en het schip was er een ruimte van ongeveer twee meter. Op andere plaatsen was dat maar een halve meter en ergens was het zelfs een kwestie van centimeters. Beter handwerk was bijna niet mogelijk geweest. De laatste hand moest er nog aan worden gelegd door het ijs langzaam te laten smelten en het in de kuil tussen de rand en het schip weer te laten bevriezen. Saturnus bewoog zichtbaar langs de hemel en de grote bol zakte langzaam weg achter de horizon.

Rioz zei: 'Hoeveel schepen moeten er nu nog worden vastgezet?'

'Swenson zei: 'Voor zover mij bekend zijn het er nog elf. Maar wij staan nu, dus zijn het er nog tien. Zeven van de schepen die staan zijn al vastgevroren en twee of drie zijn al ontmanteld.

'Dan gaat het lekker.'

'Er is nog een bende te doen. Vergeet de hoofdmotoren aan de andere kant niet. En de kabels en de stroomleidingen. Soms vraag ik me weleens af of we het klaarspelen. Op weg hierheen maakte ik me nauwelijks zorgen, maar net zat ik het schip te besturen en toen dacht ik dat we het niet zouden halen. Dan moeten we hier blijven, verhongeren en sterven met niets anders in de buurt dan Saturnus. En dan voel ik me...'

Hij legde niet verder uit wat hij voelde. Hij zat daar alleen maar.

Rioz zei: 'Je denkt veel te veel na.'

'Voor jou ligt het anders.' zei Swenson. 'Ik moet steeds denken aan Peter... en Dora.'

'Waarom? Ze vond het toch goed dat je ging. Toen de commissaris haar gepreekt had over patriottisme en haar had voorgespiegeld dat je een held zou worden en wat voor leven je zou kunnen gaan leiden als je terugkwam, ging ze er toch mee akkoord. Je bent er tenminste niet tussenuit geknepen zoals Adams.'

'Dat is wat anders. Die vrouw van hem had in de wieg gesmoord moeten worden. Sommige vrouwen maken het leven van de man tot een hel, hè. Ze vond het niet goed dat hij meeging, maar als ze zijn lijfrente kreeg, dan zou ze waarschijnlijk net zo lief hebben dat hij niet meer terugkwam.'

'Wat is jouw probleem dan? Dora wil toch dat je terugkomt, of niet?'

Swenson zuchtte. 'Ik ben nooit erg aardig tegen haar geweest.'

'Ik vind dat je meer dan genoeg hebt gedaan. Ik zou dat voor geen enkele vrouw over hebben. Betaling naar verdienste, en geen cent meer.'

'Het is geen kwestie van geld. Ik ging hier aan het nadenken. Een vrouw houdt van gezelschap. En een kind heeft zijn vader nodig. Waarom zit ik hier in godsnaam?'

'Om je voor te bereiden op de terugreis.'

'Och, jij begrijpt er ook niks van.'

8

Ted Long wandelde over de ribbelige oppervlakte van het fragment van de ring met gedachten die net zo ijzig waren als de bevroren bodem onder hem.

Op Mars had het allemaal zo logisch geleken, maar dat was op Mars. In zijn geest had hij het zeer zorgvuldig uitgewerkt tot perfect in elkaar passende fases. Hij kon zich nog precies herinneren hoe dat in zijn werk was gegaan.

Om een ton aan scheepsgewicht van de grond af te krijgen had men geen ton water nodig. Het ging er niet om dat massa gelijk was aan massa, maar dat massa maal snelheid gelijk was aan massa maal snelheid. Met andere woorden, het kwam er niet op aan of je nu een ton water uitstootte met een snelheid van een kilometer per seconde, of vijftig kilogram water met een snelheid van twintig kilometer per seconde. De uiteindelijke snelheid van het schip werd dezelfde.

Dit betekende dat de straalpijpen van de motoren nauwer moesten worden en de stoom heter. Maar toen rezen de moeilijkheden. Hoe nauwer de straalpijp was, des te meer energie er verloren ging door wrijving en turbulentie. Hoe heter de stoom, des te hoger moest de smeltingsgraad van de pijpen zijn en des te korter zouden ze het uithouden. De limiet daarvoor was gauw bereikt.

Vervolgens, aangezien een gegeven gewicht aan water aanzienlijk meer dan zijn eigen gewicht kon verplaatsen met die smallere straalpijpen, moest alles zo groot mogelijk worden opgezet. Hoe groter de ruimte voor water was, evenredig groter moest de eigenlijke capsule worden. Dus begonnen zij de schepen groter en zwaarder te maken. Maar, hoe groter de mantel was, des te zwaarder de spanten en des te moeilijker het lassen en des te scherper de eisen die aan de motoren gesteld werden. Ook in dat opzicht was de grens bereikt.

En toen had hij ontdekt wat volgens hem in eerste opzet fout was geweest: normaal stond onwrikbaar vast, dat brandstof binnen in het schip vervoerd moest worden; er moest een metalen cilinder gebouwd worden die een miljoen ton water moest gaan omvatten.

Maar waarom? Water hoefde geen water te zijn. Het kon ook ijs worden en ijs was te modelleren. Er konden gaten in gesmolten worden. De capsule en de motoren konden erin worden gepast. Kabels konden de capsule en de motoren stevig aan elkaar vastmaken met gebruikmaking van magnetische velden.

Long voelde dat de grond waarop hij liep, trilde. Hij bevond zich aan het uiteinde van het fragment. Een tiental schepen wrongen zich in en uit de kuilen die erin gekerfd waren en het fragment schudde onder dit voortdurende geweld.

Het ijs hoefde niet gedolven te worden. Het bestond uit keurige brokken in de ringen van Saturnus. Want daaruit bestonden de ringen - stukken bijna zuiver ijs, die rond Saturnus cirkelden.

Dat had men door de spectroscoop al kunnen constateren en zo bleek het ook te zijn. Hij stond nu op zo'n stuk, meer dan drie kilometer lang en ruim een kilometer breed. Dat was ongeveer een half miljard ton water, in één stuk en hij stond er bovenop.

Maar nu stond hij oog in oog met de werkelijkheid. Hij had de mannen niet verteld hoelang hij dacht dat het zou duren voordat het ijs tot een schip omgebouwd was. Voor zichzelf had hij uitgemaakt dat het twee dagen was. Maar het duurde nu al een week en hij durfde niet te schatten hoeveel tijd ze nog hadden.

Hij was er ook niet langer van overtuigd dat de taak, die ze op zich hadden genomen, te volbrengen was. Zouden ze in staat zijn de motoren met voldoende precisie te laten werken via leidingen, die dwars over drie kilometer ijs waren gespannen, om los te kunnen komen van de aantrekkingskracht van Saturnus?

De hoeveelheid drinkwater was gering, maar ze konden altijd meer uit het ijs destilleren. En ook de voedselvoorraden waren niet om over naar huis te schrijven.

Hij bleef stilstaan en keek naar de hemel met gespannen blik. Werd het voorwerp werkelijk groter? Hij zou de afstand moeten meten. Maar eigenlijk had hij niet de moed om zich ook nog met dit probleem bezig te houden. Hij bepaalde zich weer tot dringender zaken.

Het moreel was in ieder geval goed. De mannen schenen het leuk te vinden om naar Saturnus te gaan. Zij waren de eerste mannen die zo ver doordrongen, de eersten die voorbij de Asteroïden waren gekomen, de eersten die Jupiter hadden gezien als een gloeiende kiezel, met het blote oog te onderscheiden, en de eersten die Saturnus zo zagen.

Hij had niet gedacht dat vijftig praktische, door het werk geharde, op trappen jagende scavengers de tijd zouden hebben om er dit soort gevoelens op na te houden. Maar toch was het zo. En ze waren er trots op.

Verder lopend ontdekte hij op de rand van de horizon twee mannen en een half begraven schip.

Energiek riep hij: 'Hé daar!'

Rioz antwoordde: 'Ben jij dat, Ted?'

'Reken maar. Is dat Dick daar bij je?'

'Zeker. Kom er even bij zitten. We staan op het punt om hem in te gaan vriezen en we zoeken een excuus om even uit te rusten.'

'Ik niet,' zei Swenson prompt. 'Wanneer gaan we vertrekken, Ted?'

'Zo gauw als we klaar zijn. Maar dat is natuurlijk geen antwoord, hè?'

Ontmoedigd zei Swenson: 'Ik neem aan dat er geen ander antwoord is.'

Long keek omhoog en staarde naar de ongewoon heldere vlek in de lucht.

Rioz volgde zijn blik. 'Wat is er aan de hand?'

Een moment lang gaf Long geen antwoord. Gewoonlijk was de lucht zwart en de ringen staken daar als oranje stof tegen af.

Saturnus lag voor meer dan driekwart achter de horizon en de ringen dus ook. Een kilometer verderop steeg een schip achter de ijsrand van het satellietje de lucht in, beschenen door het oranje licht van Saturnus, en zakte weer weg.

De grond trilde zachtjes.

Rioz zei: 'Maak je je zorgen over de Schaduw?'

Zo noemden ze het. Het was het dichtstbijzijnde fragment van de ringen, vrij dichtbij, als men in aanmerking nam dat zij aan de buitenkant van de ringen zaten, waar de stukken relatief ver van elkaar af lagen. Het bevond zich misschien tien kilometer verderop, een gekartelde berg waarvan de vorm duidelijk zichtbaar was.

'Wat denk jij ervan?' vroeg Long.

Rioz haalde zijn schouders op. 'Ik geloof niet dat we ons zorgen hoeven te maken.'

'Is het niet net of het groter wordt?'

'Hoezo dat?'

'Is het niet zo?' hield Long aan.

Rioz en Swenson keken er aandachtig naar.

'Het lijkt inderdaad groter,' zei Swenson.

'Je probeert gewoon ons iets aan te praten,' zei Rioz. 'Als het groter werd, zou het ook dichterbij komen.'

'Is dat dan onmogelijk?'

'Deze dingen hebben een vaste baan.'

'Dat was zo toen we hier kwamen,' zei Long. 'Hé, voel je dat?' Weer had de grond getrild.

Long zei: 'We breken dit ding nu al een week lang op. Eerst zijn er vijfentwintig schepen geland, waardoor er natuurlijk een verandering kwam in het evenwicht. Niet veel natuurlijk. Toen zijn we stukken af gaan smelten en onze schepen zijn geland en opgestegen - aan één stuk door. In een week kan daardoor de baan een beetje veranderd zijn. De twee fragmenten, de onze en de Schaduw, komen misschien naar elkaar toe.

'Hij heeft ruimte genoeg om ons te missen.' Rioz keek er in gedachten naar. 'Bovendien, als we niet eens zeker weten of het groter wordt, hoe snel kan het zich dan in onze richting bewegen, relatief gezien dan?'

'Het hoeft zich niet snel te verplaatsen. Zijn evenwicht is net zo groot als het onze, zodat, ook al worden we zachtjes geraakt, we totaal uit onze baan zullen slaan, misschien in de richting van Saturnus en dat is niet precies wat we willen. Het is zelfs zo dat ijs zo weinig treksterkte heeft, dat beide satellietjes in splinters uiteen kunnen vallen '

Swenson sprong overeind. 'Verdomme, als ik kan uitrekenen hoe een trap duizend kilometer verderop zich verplaatst, dan kan ik jullie ook vertellen wat die berg twintig kilometer verderop doet.' Hij liep in de richting van het schip.

Long hield hem niet tegen.

'Dat is een nerveuze jongen,' merkte Rioz op.

Hun buurman-satelliet steeg naar het zenith, bewoog over hen heen en begon te dalen. Twintig minuten later stond de horizon tegenover het gedeelte waarachter Saturnus was verdwenen in een oranje gloed toen het brok weer begon te rijzen.

Rioz sprak in zijn microfoon: 'Hé, Dick, leef je nog?'

'Ik ben aan het rekenen,' kwam het gemompelde antwoord.

'Beweegt het?' vroeg Long.

'Ja.'

'In onze richting?'

Even was het stil. Swenson's stem klonk schor. 'Precies in onze richting, Ted. Over drie dagen zullen de banen elkaar kruisen.'

'Je bent gek,' gilde Rioz.

'Ik heb het vier keer nagerekend,' zei Swenson.

Wat moeten we nu doen? dacht Long wezenloos.

9

Enkele mannen hadden moeilijkheden met de kabels. Ze moesten zeer zorgvuldig worden gelegd; ze moesten geometrisch nagenoeg perfect liggen om een magnetisch veld van maximale sterkte te kunnen verkrijgen. In de ruimte, of zelfs in de lucht zou het er niet zoveel toe gedaan hebben. De kabels zouden dan automatisch goed gaan liggen zodra de stroom aangezet werd. Hier was het anders. Langs de oppervlakte van de satelliet moest een gleuf gemaakt worden waarin de kabel kwam te liggen. Als ze niet precies op de goede plaats lagen, dan zou de hele satelliet gaan roteren, hetgeen een verlies aan energie betekende dat ze zich niet konden veroorloven. Dan zouden de gleuven weer geopend moeten worden, de kabels verplaatst en opnieuw ingevroren. De mannen ploeterden zwoegend door het routinewerk.

En toen kwam het grote moment:

'Iedereen aan de motoren!'

Scavengers waren nu niet precies het type mensen dat het erg nauw nam met discipline. Het was dan ook een groep mopperende, vloekende en kankerende mensen die de motoren van de schepen die nog intact waren gingen demonteren. Ze verplaatsten ze naar het uiterste randje van de satelliet, groeven ze in op de juiste plaats en maakten de lijnen vast in de bodem.

Het duurde nog vierentwintig uur voordat een van hen naar de lucht keek en uitriep: 'Verrek!' gevolgd door iets dat niet voor herhaling vatbaar is.

Zijn buurman keek ook en zei: 'Wel verdomd!'

Toen zag iedereen het. Het werd het meest verbazingwekkende feit uit heel het universum.

'Kijk eens naar de Schaduw!'

Het was een vlek aan de hemel die groter werd als een zich snel uitbreidende infectie. De mannen keken ernaar en merkten dat hij tweemaal zo groot was geworden en vroegen zich af waarom ze dat niet eerder hadden ontdekt.

Het werk werd helemaal stopgezet. Ze belegerden Ted Long.

Hij zei: 'We kunnen niet weg. We hebben niet de nodige brandstof om naar Mars terug te gaan en we hebben niet de uitrusting om naar een andere satelliet te gaan. Dus we moeten wel blijven. De Schaduw komt nu onze kant op omdat we door al ons gebreek hier uit onze baan zijn geraakt. We kunnen er alleen maar iets aan doen door verder te gaan met breken. En aangezien we aan deze kant niets meer kunnen doen zonder het schip dat we aan het bouwen zijn te beschadigen, zullen we het aan de andere kant moeten proberen.'

Met toomloze energie gingen ze weer terug naar de motoren, maar het werk viel ieder half uur, dat de Schaduw weer aan de horizon verscheen, iedere keer groter en dreigender dan daarvoor, helemaal stil. Long was er niet zeker van dat het zou werken. Zelfs als de motoren zouden gehoorzamen bij afstandbediening, zelfs als de watervoorziening, die afhankelijk was van een voorraadkamer in het ijslichaam van de satelliet, met ingebouwde hitteprojectoren die de brandstof direct naar de motoren stuwden, goed werkte, dan nog bestond er geen zekerheid dat het lichaam van de satelliet, zonder de kabels en het magnetisch veld, niet uit elkaar zou vallen onder deze uitzonderlijk hoge druk.

'Klaar!' hoorde Long door zijn ontvanger, en hij drukte op de knop.

Rond hem begon alles te trillen.

Achter hem, in de verte, glinsterde een fontein van wervelende ijskristallen.

'Hij werkt!' werd er geroepen.

Hij bleef werken. Long durfde er niet mee op te houden. Zes uur lang bliezen de motoren sissend, bubbelend en stomend de ruimte in. Het lichaam van de satelliet veranderde in damp en vloog weg.

De Schaduw kwam dichterbij en dichterbij. De mannen keken alleen nog maar naar die berg in de lucht die Saturnus zelf in opvallendheid verre overtrof. Elke groef en elk dal was een duidelijk zichtbaar litteken aan de oppervlakte. Maar toen hij dan de baan van de satelliet kruiste gebeurde dat op meer dan een halve kilometer van hen af.

De stoommotor werd stopgezet.

Long ging voorover zitten met zijn handen voor de ogen. Hij had twee dagen niet gegeten. Maar nu kon het tenminste. Geen enkele andere satelliet was dicht genoeg in de buurt om hen moeilijkheden te kunnen bezorgen, zelfs als hij op dat moment zou beginnen te naderen.

Terug aan de oppervlakte van de satelliet zei Swenson: 'Al de tijd dat ik die verdomde rots naar beneden zag komen, dacht ik bij mezelf: Dit mag niet gebeuren. Dit mogen we niet toelaten.'

'Verdorie,' zei Rioz, 'we waren allemaal nerveus. Heb je Jim Davis gezien? Hij zag groen. Ik voelde mezelf trouwens ook niet helemaal lekker.'

'Dat is niet wat ik bedoel. Het was niet alleen het... sterven, weet je. Ik dacht - en ik weet dat het raar is, maar ik kan er niets aan doen - ik dacht eraan dat Dora me waarschuwde dat ik de dood tegemoet liep, en dat ik nooit meer iets van haar zou horen. Krankzinnig hè, om daar op zo'n moment aan te denken.'

'Moet je luisteren,' zei Rioz, 'jij wilde zo graag trouwen, dus dat heb je gedaan. Waarom kom je dan bij mij met je problemen?'

10

De vloot, omgesmolten tot éen groot schip, was op de terugweg van zijn geweldige reis naar Saturnus. Elke dag legden ze een afstand af die negen keer zo groot was als op de heenreis.

Ted Long had de hele bemanning ingeschakeld. Met vijfentwintig schepen - ingebed in het lichaam van de satelliet die uit de ringen van Saturnus was gehaald - schepen die niet in staat waren om onafhankelijk van elkaar te bewegen of een manoeuvre uit te voeren, was het een moeilijke opgave om hun krachtbronnen te coördineren tot één stuwmechanisme. Het geknars en geschok van de eerste dag schudde hen bijna uit hun huid.

Maar dat loste zichzelf op toen de snelheid toenam onder de voortdurende druk van achter. Ze passeerden de honderdduizend kilometer per uur tegen het eind van de tweede dag en gingen toen langzaam verder naar de een miljoen kilometer per uur, en meer.

Long's schip vormde de kop van de ingevroren vloot en hij was de enige die aan alle kanten de ruimte in kon kijken. Onder deze omstandigheden was dit een zeer ongemakkelijke positie. Long merkte dat hij gespannen zat te kijken en zich inbeeldde dat de sterren langzaam zouden gaan schuiven en langs hen zouden suizen onder invloed van de geweldige snelheid van het reuzenschip.

Natuurlijk gebeurde dat niet. Ze bleven vastgeprikt staan tegen de zwarte achtergrond in de verte, geduldig en onbeweeglijk, met minachting voor elke snelheid die de mens kan bereiken.

Na de eerste paar dagen begonnen de mannen flink te klagen. Het was niet alleen dat ze geen initiatief meer konden nemen. Ze werden geplaagd door een meer dan normale zwaartekracht door de hevige versnelling waaraan ze nu blootstonden. Long zelf was ook doodmoe door de onophoudelijke druk tegen de hydraulische kussens.

Ze gingen ertoe over om per vier uur de motoren een uur stop te zetten en dat irriteerde Long.

Het was nu al meer dan een jaar geleden dat hij Mars had zien verdwijnen door het raam van dit schip, dat toen nog een onafhankelijk geheel, was. Wat was er sindsdien gebeurd? Bestond de kolonie nog steeds?

In een soort groeiende paniek ging Long elke dag radioseinen uitzenden in de richting van Mars, met de gecombineerde kracht van vijfentwintig schepen achter zich. Er kwam geen antwoord.

Dat verwachtte hij ook niet. Mars en Saturnus stonden ieder aan een andere kant van de Zon op dit moment en tenzij hij hoog genoeg boven de zonnebaan uit zou gaan, zodat de zon ver beneden de lijn kwam te staan die hemzelf met Mars verbond, zou elk signaal dat uitgezonden werd gestoord worden door de Zon.

Hoog boven de buitenste rand van de Asteroïdengordel bereikten ze hun topsnelheid. Met kleine krachtstootjes, eerst aan de ene, en dan aan de andere kant, draaide het geweldige vaartuig zich om. Weer begonnen de samengevoegde motoren aan de achterkant te brullen, maar nu om af te remmen. Ze passeerden de Zon op een afstand van honderdzestig miljoen kilometer en maakten een bocht om de baan van Mars te gaan kruisen.

Toen ze nog een week van Mars af waren, kwamen er voor het eerst seinen door, fragmentarisch weliswaar, gestoord door de ether en onbegrijpelijk, maar ze kwamen van Mars. De Aarde en Venus stonden in een heel andere hoek, zodat daar geen twijfel aan was.

Dat luchtte Long op. Er waren nog mensen op Mars in ieder geval.

Twee dagen van Mars af was het signaal sterk en helder en toen kwam Sankov door.

En hij zei: 'Dag jongen, het is hier drie uur in de morgen. Het is net of de mensen geen enkele consideratie hebben met een oude man. Moest je me zo nodig uit bed halen?'

'Het spijt me verschrikkelijk meneer.'

'Dat hoeft helemaal niet. Je handelde volgens opdracht. Ik ben bang om ernaar te vragen, maar zijn er gewonden? Of doden misschien?'

'Geen doden, meneer. Geen enkele.'

'En... en het water? Hebben jullie nog wat over?'

In een poging nonchalant te doen zei Long: 'Genoeg.'

'Kom in dat geval zo vlug mogelijk naar huis. Maar neem geen risico natuurlijk.'

'Heeft u moeilijkheden dan?'

'Meer dan genoeg. Wanneer komen jullie naar beneden?'

'Over twee dagen. Kunt u het zo lang nog uithouden?'

'Dat zal wel lukken.'

Veertig uur later was Mars gegroeid tot een rood-oranje bal voor hun ramen en zaten ze in de uiteindelijke landingsbaan. Langzaam, zei Long tegen zichzelf. Langzaam. Onder deze omstandigheden kon zelfs de dunne atmosfeer van Mars grote schade aanrichten als ze er te snel doorheen kwamen. Aangezien ze naderden van boven de zonnebaan was de richting van hun baan noord-zuid. Beneden hen schimmerde een witte poolkap en even later schoot de veel kleinere van het zuidelijk halfrond onder hen door. Toen de noordelijke weer, de zuidelijke, met steeds langere tussenpozen. De planeet kwam steeds dichterbij en het landschap begon vormen aan te nemen. 'Klaarmaken om te landen!' riep Long.

11

Sankov deed zijn best om er kalm uit te zien, maar dat was moeilijk als men in aanmerking nam dat de jongens maar op het nippertje terug waren gekomen.

Tot een paar dagen geleden had hij niet zeker geweten of ze het hadden overleefd. Het leek zeer waarschijnlijk - bijna onvermijdelijk - dat er ergens in de eindeloze afstanden tussen Mars en Saturnus een aantal bevroren lichamen ronddreven, nieuwe satellieten die eens hadden geleefd.

Voordat er nieuws was had de commissie al wekenlang met hem onderhandeld. Men had erop aangedrongen dat hij voor de schijn zijn handtekening op papier zou zetten. Dan zou het lijken of ze vrijwillig en wederzijds tot een vergelijk waren gekomen.

Maar Sankov wist donders goed dat zij eenzijdig zouden handelen en zich niets aan zouden trekken van die schijn en daarom had hij geweldige tegenstand geboden.

Het leek er erg op dat Hilder's verkiezing een feit zou worden en zij zouden de kans aangrijpen om een reactie van sympathie voor Mars te ontketenen.

Dus rekte hij de onderhandelingen, terwijl de mogelijkheid dat hij toe moest geven hem voor ogen bleef staan.

En toen kwam er bericht van Long en sloot hij snel de overeenkomst. De papieren lagen voor hem en ten behoeve van de aanwezige journalisten legde hij nog een laatste verklaring af.

Hij zei: 'De totale waterimport van de Aarde naar Mars bedraagt twintig miljoen ton per jaar. Dit gaat minder worden aangezien wij ons pijpleidingensysteem ontwikkelen. Als ik dit document teken en akkoord ga met een embargo dan zal onze industrie worden verlamd en zullen onze expansiemogelijkheden tot nul gereduceerd worden. Het lijkt me dat dit niet precies is wat de Aarde bedoelt.'

Hij keek hen aan, maar ontmoette bij hen geen enkele emotie. De afgevaardigde Digby was al aan de kant gezet en de onderhandelingsdelegatie was zeer eensgezind tegen hem.

Ongeduldig merkte de leider van de delegatie op: 'Dit alles heeft u al eerder gezegd.'

'Dat weet ik, maar juist nu ik op het punt sta de overeenkomst te tekenen, wil ik het voor mezelf nog eens duidelijk formuleren. Is het nu werkelijk de opzet van de Aarde om ons bestaan hier onmogelijk te maken?'

'Natuurlijk niet. Het enige doel van de Aarde is haar onvervangbare watervoorraden veilig te stellen en niets anders.'

'U op de Aarde heeft anderhalf triljoen ton water.'

'We kunnen het niet missen,' zei de voorzitter.

En toen had Sankov getekend.

Want op die laatste opmerking had hij het aangestuurd. De Aarde had anderhalf triljoen ton water en kon er niets van missen.

Nu, anderhalve dag later, waren de delegatieleden en de journalisten bijeen in het koepelgebouw op de ruimtehaven. Door dikke bolle ramen konden ze de kale, lege bodem van de ruimtehaven van Mars in het oog houden.

Geprikkeld vroeg de delegatieleider: 'Hoe lang moeten we nog wachten; en neemt u me niet kwalijk, waar wachten we eigenlijk op?'

Sankov zei: 'Enkele van onze mensen zijn in de ruimte geweest, tot voorbij de Asteroïden.'

De leider van de delegatie zette zijn bril af en maakte hem schoon met een sneeuwwitte zakdoek. 'En die komen terug?'

'Jazeker.'

De leider haalde zijn schouders op en keek met opgetrokken wenkbrauwen in de richting van de journalisten.

In een kleinere ruimte daarnaast verdrong zich een aantal vrouwen en kinderen voor het raam. Sankov stapte iets terug om naar hen te kijken. Hij zou veel liever bij hen hebben gestaan en deel hebben gehad aan hun opwinding en spanning. Hij had net als zij nu een jaar lang gewacht. En net als zij had hij steeds weer gedacht dat ze dood waren.

'Ziet u dat?' vroeg Sankov en wees.

'Hé,' riep een verslaggever. 'Het is een ruimteschip!'

Vanuit de kamer naast hen klonken verwarde uitroepen. Het leek meer op een heldere stip met een witte wolk er omheen dan op een schip. De wolk werd steeds groter en begon vorm aan te nemen. Het was een dubbele streep tegen de hemel waarvan het onderste gedeelte heen en weer bewoog. Toen het nog dichterbij kwam kreeg de heldere stip bovenaan een ruwe cilindervorm.

Het zag er ruw en gekreukt uit, maar waar de zon erop scheen, weerkaatste het een verblindend licht.

Met de typische logge traagheid van een ruimtevaartuig kwam de cilinder naar beneden. Het hing op de krachtig werkende straalmotoren. Het rustte zwaar op de weerstand van tonnen materie die omlaag geblazen werden, als een vermoeide man die zich in zijn gemakkelijke stoel laat vallen.

En terwijl dit gebeurde werd het stil in het koepelgebouw. De vrouwen en kinderen in de ene ruimte, de verslaggevers en delegatieleden in de andere, bleven als bevroren staan, hun halzen gerekt en hun ogen vol ongeloof.

Het landingsgestel van de cilinder, dat ver beneden de straalmotoren uitstak, raakte de grond en zonk in de kiezelachtige grond. Toen stond het schip stil en werden de motoren stopgezet.

Maar op de basis bleef het stil, heel lang stil.

'Wat is dat?' kraste een van de verslaggevers.

'Dat,' antwoordde Sankov kalm, 'is een stuk materie dat ooit om Saturnus heen draaide in een van de ringen. Onze mannen hebben er een capsule en straalmotoren in gemonteerd en het naar huis getransporteerd. En nu blijkt dat de delen waaruit de ringen van Saturnus zijn opgebouwd, bestaan uit ijs.'

Toen hij sprak bleef het doodstil. 'Dat ding dat eruitziet als een ruimteschip is alleen maar een berg hard water. Als het zo op de Aarde zou staan, smolt het in een minimum van tijd en zou door de druk van zijn eigen gewicht uit elkaar vallen. Mars is kouder en heeft minder zwaartekracht zodat er hier geen gevaar voor bestaat.

Als we dat goed gaan opzetten, dan komen we zover dat we waterstations krijgen op de manen van Saturnus en Jupiter en op de Asteroïden. Dan kunnen we brokken uit de ringen van Saturnus halen en ze naar de verschillende stations doorsturen. Onze scavengers zijn daar erg goed in.

Wij hebben nu alle water dat we nodig hebben. Die ene brok die u ziet is al bijna vier kubieke kilometer - ongeveer zoveel als de Aarde ons in twee eeuwen zou leveren. De jongens hebben er wel wat van gebruikt om van Saturnus terug te komen. Ze hebben er vijf weken over gedaan, zeggen ze, en ze hebben ongeveer honderd miljoen ton verbruikt. Maar lieve help, dat is maar een fractie van die hele berg. Begrijpt u het allemaal, heren?'

Hij draaide zich om naar de journalisten. Ze hadden het zonder twijfel begrepen.

Hij zei: 'En nu moet u ook nog het volgende weten. De Aarde is bezorgd over zijn watervoorraad. Zij beschikt slechts over anderhalf triljoen ton. Schrijft u maar op dat wij hier op Mars ons bezorgd maken over de Aarde en dat we niet zouden willen dat er iets gebeurt met de bewoners ervan. Schrijf op dat wij bereid zijn water aan de Aarde te verkopen. Schrijf op dat we het zullen verkopen in hoeveelheden van één miljoen ton tegen een redelijke prijs. Schrijf op dat we menen over tien jaar hoeveelheden van een kubieke kilometer te kunnen verkopen. Schrijf op dat de Aarde zich geen zorgen meer hoeft te maken aangezien Mars haar kan voorzien van al het nodige water.'

De leider van de delegatie kon zijn oren niet geloven. Hij voelde wat er in de toekomst zou gaan gebeuren. Vaag kon hij de reporters zien grinniken terwijl ze schreven als razenden.

Grinniken

Het gegrinnik zou op de Aarde veranderen in luid gelach nu Mars de anti-verspillers op zo'n manier een koek van eigen deeg had gebakken. Hij kon nu al het bulderende gelach horen op alle continenten waarover het nieuws van dit fiasco zich verspreidde. En voor zich zag hij de afgrond, diep en donker als de ruimte zelf, waarin de politieke ambities van John Hilder en iedere tegenstander van de ruimtevaart op de Aarde, hijzelf incluis, voorgoed zouden verdwijnen.

In de aangrenzende ruimte schreeuwde Dora Swenson van vreugde en Peter, een decimeter gegroeid inmiddels, stond op en neer te springen en riep: 'Vader Vader!'

Richard Swenson was net van de rand van het landingsgestel afgestapt en liep in de richting van het koepelgebouw, zijn gezicht duidelijk zichtbaar door het transparante gedeelte van zijn helm.

'Heb je ooit iemand zo gelukkig gezien?' vroeg Ted Long. 'Misschien heeft het huwelijk toch wel zijn voordelen.'

'Och, jij bent gewoon te lang in de ruimte geweest,' zei Rioz.

Jeugd

1

Er werd een kiezelsteentje tegen het raam aan gegooid en de jongen bewoog zich in zijn slaap. Bij de volgende werd hij wakker.

Hij ging rechtop zitten. Hij had even tijd nodig om de vreemde omgeving te herkennen. Natuurlijk, hij was niet in zijn eigen huis. Dit was buiten, het platteland. Het was kouder dan normaal en door het raam zag hij groen.

'Spriet!'

Het gefluister was hees en dringend, en de jongen boog zich naar het open raam.

Hij heette niet echt Spriet, maar zijn nieuwe vriend die hij de vorige dag had leren kennen, had met één blik op zijn magere gestalte gezegd: 'Jij bent de Spriet.' En hij voegde eraan toe: 'Ik ben de Rooie.'

Rooie was ook zijn echte naam niet, maar het was duidelijk waarom hij zo genoemd werd. Ze werden onmiddellijk vrienden zoals dat gaat met jonge mensen die nog niet volwassen zijn en die nog niet te kampen hebben met alle problemen die daarbij horen.

'Hoi Rooie,' riep de Spriet en zwaaide vrolijk, maar nog niet helemaal wakker.

De Rooie hield het bij zijn hese gefluister en zei: 'Stil! Wil je iedereen wakker maken?'

Opeens merkte de Spriet dat de zon al over de heuvels in het oosten begon te rijzen, dat de schaduwen lang en wazig waren en het gras nat.

Zachter nu zei de Spriet: 'Wat is er aan de hand?'

De Rooie wenkte hem naar buiten te komen.

Vlug kleedde de Spriet zich aan en beperkte zich er zonder enige spijt toe alleen een paar druppels lauw water over zijn gezicht te wrijven. Terwijl hij naar buiten liep liet hij de lucht zijn gezicht drogen en werden zijn voeten nat van het bedauwde gras.

'Je moet wel stil zijn,' zei de Rooie. 'Als mam of pap wakker worden, of jouw vader, of zelfs een van de knechten, dan krijg je: "Kom binnen want je haalt je een longontsteking op je hals door op je blote voeten in het natte gras te lopen".'

Hij deed het zo natuurgetrouw na dat de Spriet moest lachen en bedacht dat hij nog nooit zo'n leuke jongen ontmoet had.

Gretig vroeg de Spriet: 'Sta je elke dag zo vroeg op, Rooie? Zo vroeg? Het is net alsof de hele wereld van jou is, vind je ook niet. Niemand anders op en zo.' Hij was er trots op dat hij toegelaten werd in deze eigen wereld van de Rooie.

De Rooie keek zijdelings naar hem. Onverschillig zei hij: 'Ik ben al uren op. Heb je niets gehoord gisteravond?'

'Wat gehoord?'

'Donder.'

'Heeft het geonweerd?' De Spriet was verbaasd. Hij was nog nooit door een onweer heen geslapen.

'Dat geloof ik niet. Maar wel gedonderd. Ik hoorde het en ging naar het raam, maar het regende niet. Er stonden sterren aan de hemel en het begon net een beetje grijs te worden. Weet je wat ik bedoel?'

De Spriet had zoiets nog nooit meegemaakt, maar hij knikte.

'Dus dacht ik, dat ik maar eens naar buiten moest gaan,' zei de Rooie.

Ze liepen door de groene berm van de verharde weg die het uitzicht in tweeën verdeelde tot waar hij tussen de heuvels verdween. De weg was zo oud dat zelfs de vader van de Rooie niet wist wanneer hij aangelegd was. Er was geen barstje of ruwe plek op te bekennen.

'Kun je een geheim bewaren?' vroeg de Rooie.

'Natuurlijk. Wat voor geheim is het?'

'Gewoon een geheim. Misschien vertel ik het, misschien ook niet. Ik weet het nog niet.' De Rooie brak een lange soepele tak af van een varenplant naast hem, haalde er systematisch de blaadjes af en zwaaide met wat er overbleef als met een zweepje. En in gedachten zat hij even op een ontstuimig paard, dat snoof en stampte onder zijn ijzeren hand. Toen kreeg hij er genoeg van, gooide het zweepje weg en zette het paard weg in een hoekje van zijn geest voor toekomstig gebruik.

Hij zei: 'Er komt een circus.'

'Dat is geen geheim,' zei de Spriet. 'Dat weet ik. Dat heeft mijn vader me al verteld voor we hierheen kwamen.'

'Dat is ook niet het geheim. Nogal een geheim trouwens! Ben je ooit naar het circus geweest?'

'Nou en of.'

'Vind je het leuk?'

'Ik vind het 't leukste wat er bestaat.'

Weer keek de Rooie hem vanuit zijn ooghoeken aan. 'Heb je er ooit over gedacht om bij het circus te gaan? Voorgoed, bedoel ik?'

'Nee,' overwoog de Spriet. 'Ik denk dat ik astronoom word, net als mijn vader. Ik geloof dat hij dat ook wil.'

'Poe! Astronoom!' snoof de Rooie.

De Spriet voelde dat de deuren van deze nieuwe wereld voor zijn neus dichtgingen en opeens werd astronomie een dooie boel.

Verzoenend zei hij: 'Het circus zou leuker zijn.'

'Dat zeg je nú.'

'Maar ik méén het.'

De Rooie sloeg aan het redeneren. 'Stel dat je een kans had om bij het circus te komen, op dit moment. Wat zou je dan doen?'

'Ik uh ik...'

'Zie je wel!' De Rooie lachte smalend.

De Spriet was geprikkeld. 'Ik zou meegaan.'

'Loop heen.'

'Eerlijk.'

De Rooie draaide zich snel naar hem toe, vreemd en gespannen. 'Meen je dat? Ga je met me mee?'

'Wat bedoel je?' De Spriet deed een pas achteruit.

'Ik heb iets waardoor we bij het circus kunnen komen. Misschien krijgen we ooit wel een eigen circus. We zouden de grootste circusmensen van de wereld kunnen worden. Als je tenminste met me mee wilt. Anders... Maar ik geloof dat ik het ook wel alleen kan. Ik dacht alleen: Kom, laat ik de Spriet ook een kans geven.'

De wereld was vreemd en betoverend, en de Spriet zei: 'Oké, Rooie, ik doe mee. Wat is het, Rooie? Vertel me wat het is?'

'Denk maar na. Wat is het meest belangrijke in een circus?' De Spriet dacht wanhopig na. Hij wilde graag het goede antwoord geven. Tenslotte zei hij: 'Acrobaten?'

'Goeie hemel! Ik zou nog geen vijf passen verzetten om acrobaten te zien.'

'Dan weet ik het niet.'

'Dieren, natuurlijk! Wat zijn de beste nummers, waar staan de meeste mensen? Zelfs in de hoofdpiste zijn de beste nummers de dierennummers.'

'Denk je dat?'

'Dat denkt iedereen. Vraag het ze maar. Hoe dan ook, vanmorgen heb ik dieren gevonden. Twee stuks.'

'En heb je ze gevangen?'

'Ja, dat is juist het geheim. Ga je het vertellen?'

'Natuurlijk niet.'

'Goed dan. Ik heb ze in de schuur. Wil je ze zien?'

Ze waren bijna bij de schuur. De deur stond open en binnen was het donker. Te donker. Ze hadden de hele tijd al die kant op gelopen. Abrupt bleef de Spriet staan.

Hij probeerde zijn stem onverschillig te laten klinken. 'Zijn ze groot?'

'Denk je dat ik ze dan had kunnen vangen? Ze kunnen je niet bijten. Ze zijn ongeveer zó groot. Ik heb ze in een kooi gestopt.'

Ze stonden nu in de schuur en de Spriet zag een grote kooi hangen aan een haak in het dak. Er zat een stevig stuk doek overheen.

De Rooie zei: 'Daar heeft ooit een vogel in gezeten of zo. Ze kunnen in ieder geval niet weg. Laten we naar de zolder gaan.'

Ze klommen de houten trap op en de Rooie hing de kooi naast hen neer.

De Spriet wees en zei: 'Er zit een gat in het doek.'

De Rooie fronste. 'Hoe is dat erin gekomen?' Hij tilde de doek op, keek en zei opgelucht: 'Ze zijn er nog.'

'Het doek lijkt verbrand,' zei de Spriet zorgelijk.

'Wil je kijken of niet?'

De Spriet knikte langzaam. Hij wist nog niet zo zeker of hij het eigenlijk wel wilde. Ze zouden...

Maar de doek werd eraf getrokken en daar waren ze. Ze waren klein en niet erg prettig om naar te kijken. De dieren bewogen snel toen de doek werd opgetild en zaten nu aan de kant van de jongens. De Rooie stak voorzichtig een vinger naar hen uit.

'Kijk uit,' zei de Spriet angstig.

'Ze doen je geen pijn,' zei de Rooie. 'Heb je ooit zoiets gezien?'

'Nee.'

'Begrijp je niet dat elk circus ze graag zou willen hebben?'

'Misschien zijn ze te klein voor een circus.'

De Rooie zag er verstoord uit. Hij liet de kooi los die heen en weer zwaaide als de slinger van een pendule. 'Je wilt terugkrabbelen.'

'Nee, echt niet. Het is alleen maar dat...'

'Ze zijn niet te klein, ben maar niet bang. Op dit moment heb ik maar één zorg.'

'En dat is?'

'Ik zal ze moeten houden tot het circus komt. Ik moet erachter zien te komen waarmee ik ze moet voeren in de tussentijd.'

De kooi zwaaide heen en weer en de kleine gevangengenomen wezentjes grepen de tralies beet en gebaarden naar de jongens met vreemde snelle bewegingen - net alsof ze intelligent waren.

2

Met een zekere waardigheid kwam de astronoom de kamer binnen. Hij voelde zich uitgesproken de gast.

Hij vroeg: 'Waar zijn de jongens? Mijn zoon is niet op zijn kamer.'

De fabrikant glimlachte. 'Ze zijn al uren buiten. Maar een tijd geleden hebben de vrouwen hen al gedwongen te ontbijten, dus er is niets om u bezorgd over te maken. De jeugd, doctor, de jeugd.'

'Jeugd!' De astronoom scheen depressief te worden door dat woord.

Ze ontbeten in stilte. De fabrikant zei opeens: 'Denkt u werkelijk dat ze komen? De dag lijkt zo... normaal.'

'Ze komen,' zei de astronoom. Dat was alles.

Na het ontbijt zei de fabrikant: 'Neemt u me niet kwalijk. Ik kan me niet voorstellen dat u een grap zo lang volhoudt. Heeft u werkelijk met hen gesproken?'

'Net zoals ik met u. spreek. Dat wil zeggen, ongeveer zo. Ze kunnen gedachten overbrengen.'

'Dat meende ik al uit uw brief op te maken. Maar hoe doen ze dat?'

'Dat zou ik niet kunnen zeggen. Ik heb het hun gevraagd en natuurlijk deden ze er vaag over. Of misschien begreep ik het alleen maar niet. Er komt een projector aan te pas om de gedachte scherp te richten en, wat belangrijker is, bewuste aandacht zowel van de uitzender als van de ontvanger. Het duurde een hele tijd voor ik in de gaten had dat ze naar me probeerden te denken. Misschien is het projecteren van gedachten een gedeelte van de kennis die ze aan ons willen overdragen.'

'Misschien,' zei de fabrikant. 'Maar denkt u eens aan de veranderingen die er dan in de gemeenschap teweeg zouden worden gebracht. Een gedachtenprojector!'

'Waarom niet? Verandering zou goed zijn voor ons.'

'Dat geloof ik niet.'

'Alleen op oudere leeftijd is verandering onwelkom,' zei de astronoom, 'en een soort kan net zo goed oud zijn als een individu.'

De fabrikant wees naar buiten. 'Ziet u die weg. Die werd gebouwd voor de Oorlogen. Ik weet niet precies wanneer. Hij is nog net zo goed als toen hij aangelegd werd. We zouden het nu niet meer zo kunnen. En toen die weg gebouwd werd, was de soort nog jong, nietwaar?'

'Toen wel, ja. Ze waren in ieder geval niet bang voor nieuwe dingen.'

'Nee. Ik zou willen dat ze dat wel waren geweest. Waar is de maatschappij van voor de Oorlogen gebleven? Vernietigd, doctor! Wat zouden jeugd en nieuwe dingen voor nut hebben? Ik geloof dat we er nu beter aan toe zijn. De wereld is vredig en sukkelt door. De soort ontwikkelt zich niet meer, maar er is per slot van rekening niets waarvoor ze dat zouden moeten doen. Zij hebben dat bewezen. De mannen die deze weg hebben gebouwd. Als ze komen zal ik met uw bezoekers spreken, zoals afgesproken. Maar ik denk dat ik hen zal vragen weer te vertrekken.'

'De soort ontwikkelt zich alleen niet meer,' zei de astronoom ernstig. 'Ze gaat totaal ten onder. Ieder jaar komen er minder studenten op de universiteit. Er worden minder boeken geschreven. Er wordt minder gewerkt. Een oude man dut in de zon en zijn dagen zijn vredig en onveranderlijk, maar met iedere dag komt hij dichter bij de dood, hoe dan ook.'

'Nou nou,' zei de fabrikant.

'Nee, onderschat dat niet. Luister. Voordat ik u schreef, heb ik een onderzoek in laten stellen naar uw positie in de planetaire economie.'

'En vond u me solvent genoeg?' onderbrak de fabrikant hem glimlachend.

'Zeer zeker... O, ik begrijp het, u maakt een grapje. En toch - misschien is het niet zo'n grap. U bent al minder solvent dan uw vader en hij weer minder dan de zijne. Het wordt voor de planeet zelfs te problematisch om de bestaande industrieën nog te ondersteunen, hoewel die ten opzichte van voor de Oorlogen is als een lucifer ten opzichte van een grote eik. We zullen weer terugvallen in een dorpseconomie, en verder? Terug naar de grotten?'

'En zou een injectie van nieuwe technologische kennis daar wat aan veranderen?'

'Niet alleen die nieuwe kennis. Eerder het totale effect van de verandering. De verbreding van de horizon. Kijkt u eens, meneer. Ik benaderde u voor deze zaak niet alleen omdat u rijk bent en veel invloed heeft in regeringskringen, maar omdat u een zeer ongebruikelijke reputatie heeft voor deze tijd. U durft met traditie te breken. Onze mensen zouden tegen verandering zijn en u zou weten hoe met hen om te springen, hoe te zorgen dat... dat...'

'Dat de jeugd van het ras weer op zou leven?'

'Ja.'

'Met zijn atoombommen?'

'De atoombom,' antwoordde de astronoom, 'hoeft niet het einde van een beschaving te betekenen. Die bezoekers van mij hadden ook een atoombom, of wat ze daar ook voor in de plaats hadden in hun eigen wereld, maar ze overleefden het omdat ze niet op wilden geven. Begrijpt u dat niet. We zijn niet verslagen door de atoombom, maar door onze eigen doodsschrik. Dit zou de laatste kans kunnen zijn om het proces om te keren.'

'Vertelt u me eens,' vroeg de fabrikant, 'wat willen deze vrienden uit de ruimte in ruil daarvoor?'

De astronoom aarzelde. Hij zei: 'Ik wil eerlijk tegen u zijn. Zij komen van een planeet met grotere dichtheid. De onze is rijker aan lichte elementen.'

'Wat willen ze? Magnesium, aluminium?'

'Nee meneer. Koolstof en waterstof. Ze willen steenkool en olie.'

'Echt waar?'

Snel zei de astronoom: 'En nu gaat u zeker vragen waarom wezens die bekend zijn met de ruimtevaart en daardoor ook met atoomkracht, steenkool en olie zouden willen hebben. Daar kan ik geen antwoord op geven.'

De fabrikant glimlachte. 'Maar ik wel. Dit is wel het beste bewijs van de echtheid van uw verhaal. Oppervlakkig gezien zou atoomkracht het gebruik van kolen en olie moeten uitsluiten. Afgezien van de energie die ze bij verbranding opleveren, blijven ze toch het ruwe basismateriaal, en dat zullen ze altijd blijven, voor alle organische chemie. Plastics, verfstoffen, farmaceutica, oplosmiddelen. Zonder dat zou de industrie niet kunnen bestaan, zelfs in een atoomtijdperk. Maar als kolen en olie de goedkope prijs zijn waarvoor ze ons moeilijkheden en kwellingen van verjonging van het ras verkopen, dan is mijn antwoord dat de koopwaar nog duur is als ze gratis wordt aangeboden.'

De astronoom zuchtte en zei: 'Daar zijn de jongens!'

Door het open raam konden ze hen in het gras zien staan, helemaal opgaand in een geanimeerd gesprek. De zoon van de fabrikant wees gebiedend, waarop de zoon van de astronoom knikte en in de richting van het huis kwam hollen.

'Dat is de jeugd waar u het over heeft,' zei de fabrikant. 'Onze soort is nog hetzelfde als vroeger.'

'Ja, maar we maken hen snel oud en gieten ze in de matrijs.'

De Spriet stormde de kamer binnen en sloeg de deur achter zich dicht.

Vriendelijk verwijtend vroeg de astronoom: 'Wat heeft dit te betekenen?'

De Spriet keek verbaasd op en bleef staan. 'Neemt u me niet kwalijk. Ik wist niet dat er iemand was. Neemt u me niet kwalijk dat ik stoorde.' Zijn manier van spreken was pijnlijk precies.

'Het hindert niet, jongeman,' zei de fabrikant.

Maar de astronoom zei: 'Zelfs als je een lege kamer was binnengelopen, dan nog had je niet zo met de deur hoeven slaan, zoon.'

'Dat is onzin,' ging de fabrikant door. 'Hij heeft niets verkeerds gedaan. U geeft hem een standje terwijl hij alleen maar jong is. U met al uw inzicht!'

Tegen de Spriet zei hij: 'Kom eens hier jongen.'

De Spriet kwam langzaam dichterbij.

'Hoe vind je het nou hier buiten?'

'Heel fijn, meneer.'

'Heeft mijn zoon je de omgeving al laten zien?'

'Ja meneer. De Rooie - ik bedoel...'

'Nee nee, zeg maar rustig Rooie. Zo noem ik hem ook. En vertel eens wat jullie twee van plan zijn?'

De Spriet keek een andere kant uit. 'Nou, eh, gewoon wat rondneuzen, meneer.'

De fabrikant wendde zich tot de astronoom. 'Nu ziet u het, jeugdige nieuwsgierigheid en avontuurlijkheid. De soort is nog niet verloren.'

'Meneer!' zei de Spriet 'Ja jongen.'

Het duurde even voordat het eruit kwam. Hij zei: 'De Rooie stuurde me naar binnen om iets lekkers te eten te halen, maar ik weet niet precies wat hij bedoelt. Maar ik durfde het niet te zeggen.'

'Vraag maar aan de kokkin. Zij zal wel wat lekkers voor jullie hebben.'

'O nee, meneer, ik bedoel voor dieren.'

'Voor dieren?'

'Ja meneer, wat eten dieren?'

De astronoom zei: 'Ik ben bang dat mijn zoon een echt stadskind is.'

'Daar steekt toch geen kwaad in,' zei de fabrikant. 'Wat voor dier is het, jongeman?'

'Een kleintje, meneer.'

'Probeer het dan eens met gras of bladeren, en als ze dat niet willen, zal het waarschijnlijk wel lukken met noten of bessen.'

'Dank u wel, meneer.' De Spriet rende weer naar buiten en sloot de deur zachtjes achter zijn rug.

De astronoom zei: 'Denkt u dat ze een levend dier hebben gevangen?' Hij was kennelijk erg verbaasd.

'Dat is heel goed mogelijk. Op mijn terrein wordt er niet geschoten en het is er rustig. Er zitten veel knaagdieren en andere kleine beesten. De Rooie brengt geregeld iets mee naar huis. Maar ze zijn bijna nooit in staat hem erg lang te boeien.'

Hij keek op de klok aan de muur. 'Uw vrienden hadden eigenlijk al hier moeten zijn, is het niet?'

3

Het slingeren was opgehouden en het was donker. De verkenner voelde zich niet prettig in die vreemde lucht. Het voelde aan als een dikke brei en hij moest oppervlakkig ademen. Zelfs dan nog...

Plotseling kreeg hij behoefte aan gezelschap. Het lichaam van de koopman voelde warm aan. Hij ademde moeilijk, hij bewoog zich onbewust en was kennelijk in slaap. De verkenner aarzelde even en besloot toen om hem niet te wekken. Dat had geen enkele zin.

Natuurlijk zouden ze niet gered worden. Dat was de straf die ze moesten betalen voor de hoge winsten van een onbeperkte concurrentie. De koopman die een nieuwe planeet opende kreeg er een monopolie van tien jaar op. Hij kon de planeet natuurlijk voor zichzelf houden, maar het was aannemelijker dat hij bezoekers voor een stevig bedrag toeliet op die planeet. Het gevolg daarvan was dat er in het geheim naar nieuwe planeten werd gezocht en liefst ergens anders dan in de buurt van de gewone handelsroutes. In hun geval was er weinig of geen kans dat er een ander schip in de buurt zou komen, of het moest een onwaarschijnlijk toeval zijn. Zelfs als ze in hun schip zaten, in plaats van in deze... deze... kooi.

De verkenner pakte de dikke tralies vast. Zelfs als ze die tralies vernielden dan nog zaten ze te hoog in de lucht om te springen. Het was verschrikkelijk. Ze waren al twee keer eerder geland in een verkenningsvaartuig. Ze hadden contact gemaakt met de bewoners die ontzettend groot waren, maar vriendelijk van aard en niet agressief. Het was duidelijk dat ze ooit een ontwikkelde techniek hadden bezeten, maar het niet klaar hadden kunnen spelen met de gevolgen van deze technische ontwikkelingen. Hier zouden ze goede zaken kunnen doen.

En het was een geweldig grote planeet. Vooral de koopman was erg verbaasd geweest. Hij was op de hoogte van de cijfers die de diameter van de planeet aangaven, maar op een afstand van twee lichtseconden had hij voor zijn visiescherm gestaan en gemompeld: 'Ongelooflijk!'

'Er zijn nog grotere werelden,' zei de verkenner. Want het paste niet bij een verkenner om erg snel onder de indruk te zijn.

'Bewoond?'

'Nee, dat niet.'

'Jouw planeet zou in die grote oceaan passen en erin verdrinken.'

De verkenner glimlachte. Het was een vriendelijke steek onder water ten aanzien van zijn Arcturische vaderland, dat kleiner was dan de meeste planeten. Hij zei: 'Niet helemaal.'

De koopman vervolgde zijn gedachtengang. 'En zijn de bewoners van deze planeet in verhouding even groot?' Het klonk alsof hij hiermee veel minder in zijn schik was.

'Ongeveer tien keer zo groot als wij.'

'Ben je er zeker van dat ze goedaardig zijn?'

'Dat is moeilijk te zeggen. Vriendschap tussen verschillende intelligenties blijft altijd onberekenbaar. Ze zijn niet gevaarlijk, geloof ik. We hebben al meer groepen ontmoet die na het atoomtijdperk niet in staat waren een natuurlijk evenwicht te bewaren en je kent het resultaat. Introversie. Teruggang. Geleidelijke decadentie en toenemende zachtmoedigheid.'

'Geldt dat ook voor deze monsters?'

'Het principe blijft hetzelfde.'

Op dat moment voelde de verkenner dat de motoren heftig begonnen te trillen.

Hij fronste zijn voorhoofd en zei: 'We dalen een beetje te vlug.'

Een paar uur eerder hadden ze de gevaren, die een landing met zich meebracht, overwogen. Voor een wereld die leefde van zuurstof en water was deze erg groot. Hij was weliswaar niet zo groot als de onbewoonbare waterstof-ammoniaplaneten en de zwaartekracht aan de oppervlakte was door de geringe dichtheid bijna normaal, maar de zwaartekracht werd maar langzaam minder naarmate de afstand toenam. In het kort was het dus zo, dat de zwaartekrachtfactor erg hoog was en dat de computer van het schip een standaardmodel was, dat men niet ontworpen had voor het berekenen van landingsbanen bij zo'n zwaartekrachtfactor. Daarom moest de piloot het besturingsmechanisme met de hand bedienen.

Misschien was het verstandiger geweest een krachtiger motor in te bouwen, maar dat had hun een reis naar de rand van de beschaving gekost, veel verloren tijd en misschien het verlies van hun geheim. De koopman was ervoor meteen te landen.

En nu vond de koopman het noodzakelijk om zijn beslissing te verdedigen. Kwaad zei hij tegen de verkenner: 'Geloof jij niet, dat de piloot zijn vak verstaat? Hij heeft je al twee keer eerder veilig aan de grond gezet.'

Ja, dacht de verkenner, in een verkenningsvaartuigje, maar niet in dit onhandelbare vrachtschip.

Hardop zei hij niets. Hij bleef naar het scherm kijken. Ze daalden te snel, dat leed geen twijfel, veel te snel.

De koopman zei gemelijk: 'Waarom zeg je niets?'

'Als ik dan toch iets moet zeggen dan zou ik willen voorstellen dat je een zwever omgordt en me de schietstoel helpt klaarmaken.'

De piloot deed zijn best. Hij was geen beginneling. De atmosfeer, abnormaal hoog en dicht in verhouding tot de aantrekkingskracht van deze wereld teisterde en schroeide het schip, maar toch leek het er even op dat hij het schip weer onder controle zou krijgen.

Hij slaagde er zelfs in koers te houden en volgde ongeveer de lijn naar het punt op het noordelijke continent waar ze moesten landen. Onder andere omstandigheden, met een beetje meer geluk, zou deze operatie misschien de geschiedenis in zijn gegaan als het verhaal van het heldhaftig oplossen van een onmogelijke situatie. Maar met de overwinning in zicht deden vermoeidheid van lichaam en geest zich gelden en werd er een beetje te hard aan de stuurknuppel getrokken. En toen het schip bijna weer op koers lag, begon het opnieuw te vallen.

En deze vergissing kon met geen mogelijkheid meer hersteld worden. Ze waren nog maar een kilometer van de grond af. De piloot bleef op zijn post tot het schip landde, en zijn enige gedachten waren, de klap zo zacht mogelijk te laten aankomen en het schip intact te houden. Hij overleefde het niet. Terwijl het schip door de dichte atmosfeer heen stootte konden er maar weinig schietstoelen in gereedheid worden gebracht en slechts een ervan werkte op tijd.

Toen de verkenner weer bijkwam en langzaam overeind kwam, was hij ervan overtuigd dat er behalve hijzelf en de koopman geen overlevenden waren, als dat al niet te optimistisch was.

Zijn zwever was in brand gevlogen toen hij nog te hoog was om zonder ongelukken op de grond terecht te komen. De koopman zou nog minder geluk kunnen hebben gehad dan hij.

Om zich heen zag hij vele dikke, draderige grassprieten, en in de verte zag hij bomen die hem vaag deden denken aan de soortgelijke begroeiing van zijn geboorteplaneet Arcturia. Alleen hingen hier de laagste takken al veel hoger dan bij hen hele bomen reikten.

Hij riep en zijn stem klonk laag in de dichte lucht. De koopman antwoordde. De verkenner liep naar hem toe; hij moest zich met kracht een weg banen door het dichte gras.

'Ben je gewond?' vroeg hij.

De koopman vertrok zijn gezicht. 'Ik heb iets verrekt en kan bijna niet lopen.'

De verkenner voelde voorzichtig. 'Ik geloof niet dat je iets gebroken hebt. Ondanks de pijn zul je toch moeten proberen te lopen.'

'Kunnen we niet even rusten?'

'We moeten proberen het schip te vinden. Als het nog de ruimte in kan of het is te repareren, dan overleven we het misschien. Anders niet.'

'Een paar minuten maar. Ik moet even op adem komen.'

Ook de verkenner was blij met een paar minuten pauze. De koopman had zijn ogen al dichtgedaan, dus volgde hij dit voorbeeld maar.

Hij hoorde het gestamp en deed zijn ogen open. 'Je moet ook nooit gaan slapen op een vreemde planeet,' zei hij doelloos tegen zichzelf.

Ook de koopman werd wakker en zijn aanhoudend geschreeuw was een gevolg van zijn verschrikkelijke angst.

De verkenner riep: 'Het is alleen maar een bewoner van deze planeet. Ze doen je geen kwaad.'

Maar op het moment dat hij sprak, had de reus zich gebukt en even later zaten ze gevangen in zijn greep en werden ze opgetild, zodat ze zijn lelijkheid van dichterbij zagen. De koopman spartelde hevig, maar natuurlijk zonder resultaat.

'Kun je ermee praten?' gilde hij.

De verkenner kon alleen maar nee schudden. Ik kan hem niet bereiken met de projector. Hij luistert toch niet.'

'Dan verzeng hem, verzeng hem dan toch.'

'Dat is onmogelijk.' Jij dwaas, had hij er bijna aan toegevoegd.

De verkenner deed zijn best om zich te blijven beheersen. En met een razende snelheid begaf het monster zich op weg.

'Waarom niet?' riep de koopman. Ik zie je verzenger zitten. Je kunt er makkelijk bij. Dat we vallen is minder belangrijk.'

'Het is veel eenvoudiger. Als we dit monster doden, dan kun je op deze planeet geen zaken meer doen. Je komt hier niet meer weg en zult waarschijnlijk binnen een dag dood zijn.'

'Waarom dan? Hoezo?'

'Omdat dit een jong is van hun soort. Jij zou toch moeten weten wat er gebeurt als je een jonge inwoner doodt, zelfs al is het per ongeluk. En bovendien, als we bij ons doel terecht zijn gekomen, dan bevinden we ons op het terrein van een machtig man. Dit zou een van zijn kinderen kunnen zijn.'

En zo waren ze in hun gevangenis terechtgekomen. Voorzichtig hadden ze een stukje van het dikke, stijve dek weggebrand, maar het was duidelijk dat ze vanaf die hoogte toch niet konden springen en er zonder ongelukken vanaf komen.

Opnieuw schudde de kooi en werd hij met een zwaai omhooggetild. De koopman rolde naar de kant en schrok wakker. Het dek werd weggetrokken en het licht stroomde binnen. En net als de vorige keer stonden er twee jonge exemplaren van het reuzenras. Uiterlijk verschilden ze niet veel van de volwassenen van hun soort, overwoog de verkenner, behalve dat ze natuurlijk een stuk kleiner waren.

Een handvol rietachtige groene sprieten werd tussen de tralies door gestoken. Het rook niet onplezierig, maar er zaten kluiten aarde aan de uiteinden.

De koopman week terug en vroeg schor: 'Wat doen ze?'

'Zo te zien proberen ze ons te voeren,' zei de verkenner. 'Dit lijkt tenminste erg op ons eigen gras.'

Weer werd het dek over de kooi gelegd en zwaaiden ze heen en weer, alleen met hun voer.

4

De Spriet schrok op bij het geluid van voetstappen en keek opgelucht toen het alleen de Rooie maar was.

Hij zei: 'Er is niemand in de buurt. Daar heb ik op gelet.'

De Rooie zei: 'Ssst. Moet je dat zien. Leg jij dat spul nou maar in de kooi, dan ga ik wel naar huis terug.'

'Wat is dat?' De Spriet strekte zijn hand uit.

'Gemalen vlees. Lieve hemel, heb je nog nooit gemalen vlees gezien? Dat had je mee moeten brengen toen ik je naar huis stuurde, in plaats van dat stomme gras.'

De Spriet voelde zich gekwetst. 'Hoe weet je nou dat ze geen gras eten? En bovendien kun je dat niet los krijgen. Het zit in cellofaan en het heeft een andere kleur.'

'In de stad ja. Hier malen we het zelf en het heeft altijd deze kleur tot het gekookt is.'

'Is het dan niet gekookt?' De Spriet deed een stap terug. De Rooie keek afkeurend. 'Denk je dat beesten gekookt voedsel eten? Pak aan. Je zult er niets van krijgen. Ik geloof dat we niet veel tijd meer hebben.'

'Waarom? Wat is er dan binnen aan de hand?'

'Dat weet ik niet. Mijn vader en de jouwe lopen rond. Het kan zijn dat ze me zoeken. Misschien heeft de kokkin hun verteld dat ik dat vlees heb gepakt. Hoe dan ook, ik heb er geen zin in hier te worden gevonden.'

'Heb je haar dan niet gevraagd of je het mocht pakken?'

'Voor dat beetje? Als mijn vader er niet was. zou ze me niet eens een slok water gunnen. Kom, pak aan.'

De Spriet pakte de homp vlees aan, maar hij griezelde bij de aanraking ervan. Hij liep in de richting van de schuur en de Rooie maakte zich uit de voeten.

Toen hij bij de twee volwassenen kwam, ging de Rooie langzamer lopen, ademde een paar keer diep om niet te hijgen en liep hen voorzichtig en nonchalant tegemoet. (Ze liepen in de richting van de schuur, merkte hij op, maar niet lijnrecht ernaar toe).

'Dag vader, dag meneer,' zei hij.

De fabrikant zei: 'Wacht even Rooie. Ik moet je iets vragen.'

Met een onschuldig gezicht draaide de Rooie zich naar zijn vader toe. 'Ja vader?'

'Moeder vertelde me dat je vanmorgen al heel vroeg buiten was.'

'Niet zó vroeg, vader. Even voor het ontbijt.'

'Ze zei dat het kwam doordat je vannacht wakker bent geworden.'

De Rooie dacht even na voordat hij antwoord gaf. Had hij dat aan zijn moeder verteld?

Toen zei hij: 'Ja vader.'

'Waar ben je dan wakker van geworden?'

De Rooie zag er geen kwaad in dat te vertellen. 'Ik weet het niet, vader,' zei hij. 'Het leek op donder ongeveer, en een klap, of zo.'

'Weet je uit welke richting dat geluid kwam?'

'Het klonk alsof het in de buurt van de heuvel was.' Dat was waar, en handig gedaan ook, want de schuur lag net aan de andere kant.

De fabrikant keek naar zijn gast. 'Ik geloof niet dat het kwaad kan om naar de heuvel te lopen.'

'Ik ga mee,' zei de astronoom.

De Rooie keek hen na en toen hij zich omdraaide zag hij de Spriet voorzichtig door de takken van de heg kijken.

De Rooie wenkte hem. 'Kom.'

De Spriet kwam te voorschijn en liep op hem toe. 'Hebben ze iets over het vlees gezegd?'

'Nee, ik geloof niet dat ze het weten. Ze gingen naar de heuvel.'

'Waarvoor.'

'Weet ik veel. Ze vroegen me uit over het geluid dat ik heb gehoord. Hebben de beesten van het vlees gegeten?'

'Nou,' zei de Rooie voorzichtig, 'ze keken ernaar en roken eraan, dacht ik.'

'Dat is in orde,' zei de Rooie, 'ze zullen er wel van eten. Want ze moeten toch iets eten. Laten we naar de heuvel lopen en kijken wat jouw vader en de mijne daar doen.'

'En de beesten dan?'

'Dat is wel in orde. Je kunt er toch niet de hele dag bij blijven zitten. Heb je ze water gegeven?'

'Ja, daar hebben ze van gedronken.'

'Zie je wel. Kom op. Na de lunch kijken we wel weer. Ik weet wat. We zullen ze fruit geven. Alle beesten eten fruit.'

En samen gingen ze op weg en zoals gewoonlijk, de Rooie voorop.

5

De astronoom zei: 'Denkt u dat het geluid van hun schip kwam, bij de landing?'

'Denkt u niet dat dat mogelijk is?'

'Als dat zo is, kunnen ze wel allemaal dood zijn.'

'Dat hoeft natuurlijk niet.' De fabrikant fronste zijn wenkbrauwen.

'Als ze zijn geland en ze hebben het overleefd, waar zijn ze dan?'

'Denk daar maar eens over.' Hij keek nog steeds bezorgd.

'Ik begrijp u niet,' zei de astronoom.

'Ze zouden ons vijandig gezind kunnen zijn.'

'O nee. Ik heb met hen gesproken. Ze zijn...'

'U hebt met hen gesproken. Dat kan een verkenning zijn geweest. Wat is hun volgende stap? Een invasie?'

'Ze hebben maar één schip.'

'Dat weet u alleen maar uit hun verhalen. Ze zouden best een hele vloot kunnen hebben meegebracht.'

'Ik heb u toch verteld hoe klein ze zijn. Ze...'

'Hun grootte is niet van belang als ze wapens hebben die meer afdoende zijn dan de onze.'

'Dat bedoelde ik niet.'

'Daar heb ik meteen al aan gedacht.' De fabrikant ging door. 'Daarom ging ik ermee akkoord hen te ontmoeten na de ontvangst van uw brief. Niet om een onzekere en onmogelijke handelsovereenkomst met hen te sluiten, maar om achter hun werkelijke bedoelingen te komen. Ik had niet verwacht dat ze niet op zouden komen dagen.'

Hij zuchtte en voegde eraan toe: 'Ik neem aan dat de fout niet bij ons ligt. Wat één ding betreft heeft u in ieder geval gelijk. De wereld leeft al te lang in tevredenheid. We zijn niet achterdochtig genoeg meer.'

De zachte stem van de astronoom kreeg een scherpe klank en hij zei: 'Nu zal ik u eens wat zeggen. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat ze ons vijandig gezind zouden zijn. Ze zijn klein ja, maar dat is alleen een weerspiegeling van het feit dat hun planeten klein zijn. Onze wereld heeft een voor hen normale zwaartekracht, maar vanwege onze grotere zwaartekrachtpotentiaal is onze atmosfeer voor hen niet ijl genoeg om er langere tijden op een aangename manier in te kunnen verblijven. Zo is het voor hen ook oneconomisch om onze wereld te gebruiken als een basis voor interstellair verkeer, behalve voor het verhandelen van speciale dingen. Er zijn belangrijke verschillen in levensvoorwaarden die hun basis vinden in de verschillen van de grondsamenstelling. Ze zouden ons voedsel niet kunnen eten en omgekeerd ook niet.'

'Maar die moeilijkheden kunnen uit de weg worden geruimd. Ze kunnen hun eigen voedsel meebrengen, overkoepelde stations bouwen met een verlaagde luchtdruk en speciale ruimteschepen ontwerpen.'

'Dat is mogelijk. En hoe welbespraakt beschrijft u prestaties die haalbaar zijn voor een jong en krachtig ras. Maar ze hebben dat gewoon niet nodig. Er zijn miljoenen werelden in de Melkweg die wel geschikt zijn voor hen. Ze hebben geen planeet nodig die dat niet is.'

'Hoe weet u dat? Alleen maar weer van de informatie die zij u gaven.'

'Het is niet zo moeilijk om dat te controleren. Ik ben tenslotte astronoom.'

'Dat is waar. Vertelt u me dan wat u te zeggen heeft tijdens de wandeling.'

'U moet bedenken, meneer, dat wij astronomen lange tijd hebben geloofd dat er twee hoofdsoorten van planetaire lichamen bestonden. Allereerst de planeten die ver genoeg van hun stellaire kern af ontstonden om af te koelen en daardoor waterstof konden aantrekken. Dit zijn dan grote planeten die rijk zijn aan waterstof, ammonia en methaan. Voorbeelden daarvan zijn de geweldige buitenste planeten. Bij de tweede soort hoorden dan de planeten die zo dicht bij hun stellaire kern ontstonden, dat er door de hoge temperatuur onmogelijk veel waterstof aanwezig kon zijn. Dit waren de kleinere planeten, in vergelijking armer aan waterstof, maar rijker aan zuurstof. Die soort kennen we heel goed omdat we op een dergelijk exemplaar wonen. Ons zonnestelsel is echter het enige dat we tot in details kennen en het was te begrijpen dat we aannamen dat deze twee planetensoorten de enige waren.'

'Ik neem aan dat er dan nog een andere is?'

'Ja. Een met een zeer dichte atmosfeer, kleiner en met veel minder waterstof dan de binnenste planeten van het zonnestelsel. De waterstof-ammoniaplaneten en deze water-zuurstofwerelden met dichte atmosfeer van hen komen binnen ons melkwegstelsel voor - en bedenk daarbij dat zij een onderzoek hebben ingesteld op vele planeten in de Melkweg, hetgeen voor ons onmogelijk is aangezien wij geen interstellair ruimteverkeer kennen - in een verhouding 3:1. Dus zij kunnen miljoenen werelden ontginnen en koloniseren.'

De fabrikant keek naar de blauwe hemel en naar de groene kronen van de bomen waar ze tussendoor liepen. Hij zei: 'En werelden als de onze?'

Rustig zei de astronoom: 'Ons zonnestelsel is het eerste door hen ontdekte stelsel waarin ze kunnen leven. Blijkbaar was de ontwikkeling van ons stelsel uniek en gebeurde dat niet volgens de gewone regels.'

De fabrikant dacht hierover na. 'Het komt er dus op neer dat deze wezens uit de ruimte bewoners van de Asteroïden zijn.'

'Nee nee. De Asteroïden zijn weer wat anders. Die komen, vertelde men mij, voor bij één op de acht sterrenstelsels, maar ze hebben niets te maken met de dingen waar wij over spraken.'

'Hoe kunt u het feit dat u astronoom bent in overeenstemming brengen met het feit dat u alleen maar afgaat op onbewezen mededelingen van hun kant?'

'Ze gaven me niet alleen armzalige informatie. Ze kwamen met een theorie van de stellaire evolutie die ik moest accepteren en die waardevoller is dan alles wat wij astronomen ooit hebben kunnen ontdekken, als we daarbij uitsluiten mogelijke verloren gegane theorieën van voor de Oorlogen. Bedenk wel dat hun theorie mathematisch was opgebouwd en dat die net zo'n melkwegstelsel voorspelde als zij nu beschrijven. U ziet dus dat ze alle planeten die ze wensen kunnen bezitten. Ze willen niet veroveren. Zeker onze planeet niet.'

'Dat zou je inderdaad zeggen, als alles wat u vertelde waar is. Maar wezens kunnen intelligent zijn en toch niet redelijk. Onze voorvaderen waren, naar men mag aannemen, intelligent, en toch waren ze zeker niet redelijk. Was het redelijk dat zij nagenoeg hun hele geweldige beschaving hebben vernietigd door atoomoorlogen en dat om redenen die onze historici niet eens meer precies kunnen achterhalen?' De fabrikant dacht erover na. 'Vanaf het moment dat de eerste atoombom werd afgegooid boven de oostelijke Zonne-eilanden - ik ben de oude naam vergeten - was het einde in zicht, zeer duidelijk zelfs. En toch liet men alles zijn beloop.'

Hij keek op en zei opgewekt: 'Waar zijn we nu? Ik vraag me af of we al met al toch niet voor de gek zijn gehouden.'

Maar de astronoom liep iets voor hem uit en zijn stem klonk verstikt. 'Niet voor de gek gehouden, meneer. Kijk daar maar.'

6

De Rooie en de Spriet hadden hun ouders gevolgd zoals alle jongens dat kunnen, daarbij geholpen door de afwezigheid en bezorgdheid van hun vaders. Het voorwerp dat ze hadden gezocht en waarnaar ze nu keken was niet goed zichtbaar van achter het bosje waar ze zich verborgen hadden.

De Rooie zei: 'Lieve hemel. Kijk daar eens. Het is helemaal van zilver of zoiets.'

Maar nu werd de Spriet helemaal opgewonden. Hij pakte de ander vast. 'Ik weet wat het is. Het is een ruimteschip. Daarom is mijn vader natuurlijk hierheen gekomen. Hij is een van de grootste astronomen van de wereld en jouw vader moet hem natuurlijk laten komen als er een ruimteschip op zijn terrein landt.'

'Wat is dat nou weer voor onzin. Mijn vader wist niet eens dat dat ding daar lag. Hij kwam hier alleen maar omdat ik hem verteld heb dat ik die donder hier hoorde. Bovendien is dat helemaal geen ruimteschip.'

'Natuurlijk wel. Kijk maar. Zie je die ronde dingen? Dat zijn deuren. En je kunt ook de straalpijpen zien.'

'Hoe weet jij dat allemaal?'

De Spriet had een kleur van opwinding. 'Ik heb erover gelezen,' zei hij. 'Mijn vader heeft er boeken over. Oude boeken. Van voor de Oorlogen.'

'Zie je nu wel dat je het verzint. Boeken van voor de Oorlogen!'

'Mijn vader moet ze hebben. Hij geeft les op de universiteit. Dat is zijn baan.'

Hij was harder gaan praten en de Rooie moest hem waarschuwen. 'Wil je dat ze ons horen?' fluisterde hij verontwaardigd.

'Maar het is wél een ruimteschip.'

'Bedoel je, Spriet, dat het een schip van een andere wereld is?'

'Dat moet wel. Zie je mijn vader er omheen lopen. Als het iets anders was, zou hij niet zo geïnteresseerd zijn.'

'Een andere wereld. Waar zijn er andere werelden?'

'Overal. Neem de planeten maar. Sommige ervan zijn werelden net als de onze. En de sterren hebben waarschijnlijk ook planeten. Er zijn misschien wel weet ik hoeveel miljoen planeten.'

De Rooie voelde zich uitgerangeerd en aan de kant gezet. 'Je bent gek,' mopperde hij.

'Oké, ik zal het je laten zien.'

'Hé, waar ga je naar toe?'

'Er naar toe. Ik ga het aan mijn vader vragen. Ik neem aan dat je me gelooft als hij het ook zegt. Ik neem tenminste aan dat je gelooft dat een professor in de astronomie weet wat..'

Hij was overeind gekropen.

De Rooie zei: 'Je wilt toch niet dat ze ons zien. We worden niet verondersteld hier te zijn. Wil je dat ze vragen gaan stellen en erachter komen dat wij die beesten hebben?'

'Kan me niet schelen. Je zei dat ik gek was.'

'Gemenerik. Je beloofde het niet te vertellen.'

'Dat ga ik ook niet vertellen. Maar als ze er zelf achter komen dan is het je eigen schuld. Dan had je maar niet moeten zeggen dat ik gek was.'

'Dan neem ik het terug,' gromde de Rooie.

'Nou, het is goed dat je dat deed.'

Ergens was de Spriet teleurgesteld. Hij had het ruimteschip van dichterbij willen bekijken. Maar hij had geheimhouding beloofd en hij had niet eens meer het excuus van de belediging die de Rooie hem had toegevoegd.

'Het is verschrikkelijk klein voor een ruimteschip,' zei de Rooie. 'Ja, waarschijnlijk omdat het een verkenningsschip is.'

'Ik geloof niet eens dat mijn vader erin zou passen.'

Dat besefte de Spriet ook. Dat was het zwakke punt in zijn verhaal en hij gaf er dan ook geen antwoord op.

De Rooie kwam overeind; zijn houding drukte verveeldheid uit. 'Ik geloof dat we maar moesten gaan. We moeten aan het werk en ik kan hier niet de hele dag naar een of ander oud ruimtevaartuig, of wat het dan ook is, staan kijken. Als we circusmensen willen worden dan moeten we onze dieren verzorgen. Want dat is de belangrijkste regel in het circus. Ze moeten goed voor hun beesten zorgen. En,' voegde hij er braaf aan toe, 'dat probeer ik in ieder geval ook.'

De Spriet zei: 'Waarom Rooie? Ze hebben meer dan genoeg vlees. Laten we blijven kijken.'

'Daar is helemaal geen lol aan. Bovendien gaan mijn vader en de jouwe weg. Ik geloof dat het lunchtijd is.'

De Rooie begon te argumenteren. 'Moet je luisteren Spriet, we kunnen ons niet verdacht gaan gedragen want anders gaan ze de dingen uitzoeken. Lieve hemel, heb je nooit een detectiveverhaal gelezen? Als je een grote slag wil slaan, dan is het belangrijkste wat je moet doen je gewoon gedragen. Dan verdenken ze je nergens van. Dat is de belangrijkste regel...'

'Goed dan.'

Spijtig kwam de Spriet overeind. Op dit moment leek het circus saai en vervelend in vergelijking met de astronomie en hij vroeg zich af hoe hij zich door het stomme plan van de Rooie had laten ompraten.

Ze liepen de heuvel af en, zoals gewoonlijk, de Spriet in de achterhoede.

7

'Die uitvoering intrigeert me,' zei de fabrikant. 'Ik heb nog nooit een dergelijke constructie gezien.'

'Wat heeft dat voor zin?' zei de astronoom bitter. 'Er is niets overgebleven. Er zal geen tweede landing plaatsvinden. Dit schip heeft per ongeluk onze planeet ontdekt. Andere verkenningsschepen zullen niet verder in ons zonnestelsel doordringen dan noodzakelijk is om vast te stellen dat daar geen werelden met een dichte atmosfeer bestaan.'

'Er valt weinig meer te zeggen nu het ding is neergestort.'

'Het schip lijkt nauwelijks beschadigd. Als enkelen van hen het hebben overleefd dan kan het schip misschien hersteld worden.'

'Als ze het hadden overleefd dan zou er toch geen sprake meer zijn van een transactie. Ze zijn te verschillend. Te verontrustend. Jammer, maar het is voorbij.'

Ze gingen het huis binnen en kalm groette de fabrikant zijn vrouw. 'Is de lunch bijna klaar, lieveling?'

'Ik ben bang van niet. Zie je...' Ze keek aarzelend in de richting van de astronoom.'

'Is er iets mis?' vroeg de fabrikant. 'Zeg het maar. Ik ben ervan overtuigd dat een klein familieprobleem onze gast niet stoort.'

'Let u alstublieft niet op mij,' mompelde de astronoom. Ongelukkig ging hij naar de andere kant van de kamer. Gejaagd en op zachte toon zei de vrouw: 'Lieverd, de kokkin is zo van streek. Ik probeer haar al uren te kalmeren en ik weet niet waarom de Rooie dat gedaan heeft.'

'Wat gedaan heeft?' De fabrikant leek meer geamuseerd dan verstoord. Het had zijn zoon en hem samen vele maanden gekost voor zij bereid was hem Rooie te gaan noemen inplaats van hem te noemen bij zijn eigenlijke naam, die afschuwelijk was.

'Hij heeft bijna al het vlees weggenomen.'

'Heeft hij het opgegeten?'

'Ik hoop van niet. Het was rauw.'

'Waar had hij het dan voor nodig?'

'Ik heb geen idee. Ik heb hem sinds het ontbijt niet meer gezien. Maar intussen is de kokkin woedend. Ze zag hem nog net de keuken uitlopen en op tafel stond de bijna lege schaal met vlees die ze voor de lunch had willen gebruiken. En je kent haar. Ze moest het menu veranderen en dat betekent dat je een hele week beter niet in haar buurt kunt komen. Je moet de Rooie onderhanden nemen, lieverd, en hem laten beloven zoiets niet meer te doen. En het zal hem geen kwaad doen als hij in de keuken zijn excuses gaat aanbieden.'

'Och kom, ze is bij ons in dienst. Als wij niet klagen over de verandering van menu, waarom zij dan wel?'

'Omdat ze er dubbel werk mee heeft gehad. Bovendien praat ze over ontslag nemen. Een goede kokkin is niet makkelijk te krijgen. Weet je nog wat we vóór haar hadden?'

Dat was een sterk argument.

De fabrikant keek vaag om zich heen. 'Ik neem aan dat je gelijk hebt. Hij is zeker niet hier. Als hij binnen is zal ik met hem praten.'

'Dan begin maar, want hij komt eraan.'

De Rooie kwam het huis binnenlopen en zei opgewekt: 'Het is lunchtijd zeker.' Hij keek van zijn vader naar zijn moeder om te zien wat hun starende blik te betekenen had en zei: 'Ik moet nog even mijn handen wassen,' en haastte zich naar de andere deur.

'Wacht even, zoon,' zei de fabrikant.

'Wat is er?'

'Waar is je kleine vriend?'

Zorgeloos zei de Rooie: 'O, ergens. We hebben net wat rondgelopen en toen zag ik hem opeens niet meer.' Dat was volkomen waar en de Rooie voelde zich erg zeker. 'Ik heb hem gezegd dat het tijd was voor de lunch. Ik zei: "Ik geloof dat we moeten eten. Laten we maar naar binnen gaan." En hij zei: "Ja." En toen ik verder liep en bijna bij de beek was keek ik om en...'

De astronoom onderbrak het woordenrijke verhaal en keek op van het tijdschrift waarin hij had zitten bladeren zonder iets te zien. 'Maakt u zich geen zorgen over mijn zoon. Hij loopt niet in zeven sloten tegelijk. Wacht u maar niet met de lunch.'

'De lunch is toch nog niet klaar, doctor.' De fabrikant wendde zich weer tot zijn zoon. 'En nu we het daar toch over hebben, zoon, dat komt omdat er iets met het eten is gebeurd. Heb je daar iets over te zeggen?'

'Wat bedoelt u?'

'Ik vind het niet prettig daarover in details te gaan. Waarom heb je het vlees weggenomen?'

'Het vlees?'

'Het gehakt.' Hij wachtte geduldig.

De Rooie zei: 'Nou, ik eh...'

'Had trek,' hielp zijn vader hem. 'In rauw vlees?'

'Nee, vader, maar ik had het nodig.'

'Waar had je dat voor nodig?'

De Rooie zag er ongelukkig uit en bleef zwijgen.

Weer onderbrak de astronoom het gesprek. 'Ik hoop dat u het niet erg vindt dat ik iets zeg... herinnert u zich dat mijn zoon vlak na het ontbijt binnen kwam om te vragen wat beesten eten?'

'U hebt gelijk. Wat stom van me om dat te vergeten. Kijk eens Rooie, heb jij het weggepakt voor een dier dat jullie gevangen hebben?'

Verontwaardigd kwam de Rooie weer op adem. 'Bedoelt u dat de Spriet hier is geweest om te vertellen dat ik een beest had? Kwam hij hier om dat te vertellen? Zei hij dat ik een beest had?'

'Nee, dat deed hij niet. Hij vroeg alleen maar wat een dier eet. Dat is alles. En in het geval hij jou beloofd heeft het niet te verklappen, dat heeft hij ook niet gedaan. Het komt door je eigen stommiteit dat je iets wegnam zonder het te vragen, dat je nu tegen de lamp loopt. Want het was diefstal. Heb je een beest of niet? Dit is een directe vraag.'

'Ja vader.' Het kwam er zo zachtjes fluisterend uit dat het bijna niet te verstaan was.

'Dan moet je het wegdoen. Heb je dat begrepen?'

De moeder van de Rooie kwam tussenbeide. 'Bedoel je dat je een vleesetend dier hebt gevangen, Rooie? Het had je kunnen bijten en dan had je bloedvergiftiging kunnen krijgen.'

'Het zijn maar hele kleintjes,' zei de Rooie bibberig. 'Ze bewegen zich haast niet als je ze aanraakt.'

'Ze? Hoeveel heb je er dan?'

'Twee.'

'Waar zijn ze?'

De fabrikant pakte haar arm vast. 'Plaag die jongen nou niet verder,' zei hij zachtjes. 'Als hij zegt dat hij ze weg zal doen, dan gebeurt dat ook, en daar is hij genoeg mee gestraft.'

En verder dacht hij er niet meer over na.

8

Ze waren al halverwege de lunch toen de Spriet de kamer binnen kwam stormen. Even bleef hij verlegen staan en toen zei hij bijna hysterisch: 'Ik moet met de Rooie praten. Ik moet hem iets vertellen.'

De Rooie keek verschrikt op, maar de astronoom zei: 'Ik vind niet dat je je erg beleefd gedraagt zoon. Je hebt ons laten wachten met de lunch.'

'Het spijt me vader.'

'Laat u hem maar,' zei de vrouw van de fabrikant. 'Als hij de Rooie wil spreken dan mag dat wel, en er is niets verknoeid aan het eten.'

'En nu is het genoeg,' zei de astronoom kalm, maar het was duidelijk dat hij zich inhield in het bijzijn van vreemden en dat het moeilijk viel. 'Ga zitten.'

De Spriet gehoorzaamde, maar hij nam alleen een hap als iemand in zijn richting keek. En dat ging hem niet eens zo best af.

De Rooie probeerde zijn blik te vangen. Geluidloos vormde hij de woorden 'Zijn de beesten ontsnapt?'

Voorzichtig schudde de Spriet zijn hoofd. Hij fluisterde: 'Nee. het is . ..'

De astronoom keek hem boos aan en weifelend zweeg de Spriet. Toen de lunch voorbij was slipte de Rooie de kamer uit en maakte een kleine hoofdbeweging naar de Spriet zodat die achter hem aan zou komen.

Zwijgend wandelden ze naar de beek.

Toen begon de Rooie woedend tegen zijn metgezel uit te varen. 'Hoe kom je erbij aan mijn vader te vertellen dat wij dieren hadden gevangen?'

De Spriet zei: 'Dat heb ik helemaal niet gedaan. Ik heb hem gevraagd wat ze eten. Dat is niet hetzelfde. Maar er is iets anders, Rooie.'

Maar de Rooie was nog niet klaar met het spuien van zijn grieven. 'Waar ben jij trouwens naar toe geweest. Ik dacht dat je naar binnen zou komen. Ze deden of het mijn schuld was dat jij er niet was.'

'Maar dat probeer ik je juist te vertellen, als je tenminste een paar seconden je mond kunt houden. Je geeft me niet eens de kans.'

'Nou, ga je gang maar als je zoveel te vertellen hebt.'

'Dat probeer ik juist. Ik ben naar het ruimteschip teruggegaan. Onze vaders waren er niet meer en ik wilde zien hoe het eruitzag.'

'Het is geen ruimteschip,' zei de Rooie weerspannig. Hij had niets te verliezen.

'Wel waar. Ik heb naar binnen gekeken. Je kon door de ramen naar binnen kijken en ik keek en ze waren dood. Hij zag eruit alsof hij misselijk was. 'Ze waren dood.'

'Wie waren dood?'

De Spriet schraapte zijn keel. 'Beesten! Net als onze beesten! Alleen zijn het geen beesten. Het zijn wezens van andere planeten.'

Even bleef de Rooie versteend staan. Het kwam niet bij hem op de Spriet in dit opzicht niet te geloven. Hij leek te oprecht bij het overbrengen van deze berichten. Uiteindelijk zei hij: 'O jee.'

'Wat moeten we nu doen? Er zwaait wat voor ons als ze erachter komen!' Hij huiverde.

'We kunnen ze beter loslaten,' zei de Rooie.

'Ze zullen ons verraden.'

'Ze kennen onze taal niet. Niet als ze van een andere planeet komen.'

'Ja hoor. Die kennen ze wel. Want ik herinner me dat ik mijn vader eens ooit over zulke dingen met mijn moeder heb horen praten. Ze wisten toen niet dat ik in de kamer was. Hij had het over bezoekers van andere planeten die konden praten met hun geest. Telepatherie of zoiets. Ik dacht dat hij het verzon.'

'Lieve hemel. Ik bedoel - lieve hemel.' De Rooie keek hem aan. 'Ik moet je wat vertellen. Mijn vader zei dat ik ze weg moest doen. Laten we ze begraven of in de beek gooien.'

'Heeft hij dat gezegd?'

'Ik moest vertellen dat ik die beesten had en toen zei hij "Je moet ze wegdoen." Ik moet doen wat hij zegt. Lieve hemel, het is mijn vader.'

De paniek in het hart van de Spriet werd iets minder. Er was nog wel een manier om daar onderuit te komen. 'Laten we het dan nu doen. Voor ze erachter komen. Goeie grutten, als ze erachter komen, dan ziet het er slecht uit voor ons!'

Op een holletje gingen ze naar de schuur met onuitspreekbare gedachten in hun hoofd.

9

Nu het 'mensen' waren, keken ze er heel anders naar. Als dieren waren ze interessant geweest; als 'mensen' waren ze een verschrikking. Hun ogen, die voorheen neutrale puntjes waren, leken hen nu onverholen vijandig aan te kijken.

'Ze maken geluiden,' fluisterde de Spriet.

'Ik denk dat ze praten of zo,' zei de Rooie. Gek dat de geluiden die ze daarvoor gehoord hadden helemaal geen betekenis hadden gehad. Hij maakte geen beweging in hun richting. Ook de Spriet niet.

Ze hadden het doek eraf gedaan en keken alleen maar. Het gemalen vlees, merkte de Spriet, hadden ze niet aangeraakt.

'Moet je niet iets doen?' vroeg de Spriet.

'En jij dan.'

'Jij hebt ze gevonden.'

'Maar nu ben jij aan de beurt.'

'Nee hoor. Jij hebt ze gevonden. Alles is jouw schuld. Ik heb alleen maar gekeken.'

'Je hebt meegedaan, Spriet. En dat weet je heel goed.'

'Dat kan me niets schelen. Jij hebt ze gevonden en dat ga ik ook zeggen als ze hier naar ons komen zoeken.'

'Jij bent ook een fijne jongen,' zei de Rooie. Maar de gedachten aan de gevolgen brachten hem in beweging en hij reikte naar de deur van de kooi.

'Wacht even,' zei de Spriet.

De Rooie was opgelucht. Hij zei: 'Wat is er nu?'

'Een van heeft iets bij zich dat op ijzer of zoiets lijkt.'

'Waar?'

'Kijk daar. Ik had het al gezien, maar ik dacht dat het een stukje van zijn lichaam was. Maar als hij een "mens" is, dan kan het een desintegratiepistool zijn.'

'Wat is dat?'

'Ik heb erover gelezen in de boeken van voor de Oorlogen. Meestal hebben mensen met ruimteschepen desintegratiepistolen. Die richten ze op je en dan val je uit elkaar.'

'Ze hebben ze tot nu toe nog niet op ons gericht,' bracht de Rooie niet helemaal zeker van zichzelf naar voren.

'Dat interesseert me niet. Ik blijf hier niet rondhangen tot het wel gebeurt. Ik ga mijn vader halen.'

'Lafaard. Grote lafaard.'

'Kan me niet schelen. Je scheldt maar raak, maar als je ze nu lastig valt, dan wordt je gedesintegreerd. Blijf maar wachten, dan merk je het wel en dan is het allemaal jouw schuld.'

Hij liep naar de smalle wenteltrap die naar beneden leidde, maar bleef bovenaan staan en stapte toen terug. De moeder van de Rooie kwam naar boven. Ze hijgde een beetje van inspanning en glimlachte een beetje omdat de Spriet, als gast, erbij was.

'Rooie, hé Rooie. Ben je boven? Probeer je maar niet te verstoppen. Ik weet dat je ze hier hebt. De kokkin zag je deze kant uitgaan met het vlees.'

Zuchtend zei de Rooie: 'Dag, moeder.'

'Nou laat me die vervelende beesten eens zien. Ik zal er wel op letten dat je die dieren werkelijk wegdoet.'

Het was voorbij. En ondanks de straf die hem boven het hoofd hing voelde de Rooie een zware last van zich af vallen. Hij hoefde de beslissing niet meer te nemen.

'Daar zijn ze, moeder. Ik heb nog niets gedaan. Het leken net kleine dieren en ik dacht dat ik ze mocht houden. Ik had geen vlees willen wegnemen, maar ze aten geen gras of bladeren en we konden geen noten of bessen vinden. Van de kokkin krijg ik nooit iets, anders had ik het wel gevraagd en ik wist niet dat het voor de lunch was en...'

Doodsbang stond hij daar te praten en het drong niet tot hem door dat zijn moeder hem niet hoorde, maar met uitpuilende ogen naar de kooi keek en op hoge toon begon te gillen.

10

'We moeten ze maar rustig begraven,' zei de astronoom. 'Het heeft geen zin om dit in de publiciteit te brengen.' En toen hoorden ze het geschreeuw.

Ze kwam heel hard naar hen toe rennen en was volkomen buiten adem. Het duurde minuten voor dat haar echtgenoot de woorden uit haar kon krijgen.

Eindelijk zei ze: 'Ze zijn in de schuur. Ik weet niet wat het zijn. Nee, nee...'

Ze hield de fabrikant tegen aan zijn arm, toen hij snel die kant uit wilde lopen. Ze zei: 'Ga niet alsjeblieft; stuur een van de knechten met een geweer. Ik heb nog nooit zoiets gezien. Kleine afschuwelijke beesten met... met... Ik kan het niet omschrijven. En dan te bedenken dat de Rooie ze heeft aangeraakten ze vlees heeft gevoerd.'

De Rooie begon: 'Ik heb alleen...'

En de Spriet zei: 'Het was geen ...'

De fabrikant zei haastig: 'Jullie twee hebben nu ook wel genoeg kwaad uitgehaald voor vandaag. Vooruit, naar binnen. En geen excuus; geen excuus! Ik ben niet geïnteresseerd in welke smoes dan ook. Als dit achter de rug is dan wil ik een verklaring en wat jou betreft, Rooie, ik zal zorgen dat je een behoorlijke straf krijgt.'

Hij wendde zich tot zijn vrouw. 'Wat voor beesten dat ook mogen zijn, we zullen ze laten afmaken.' En toen de kinderen verdwenen waren voegde hij er rustig aan toe: 'Kom kom. De kinderen zijn niet gewond en in feite hebben ze niet echt iets heel ondeugends gedaan. Ze hadden alleen maar een nieuw troeteldier.'

'Neemt u me niet kwalijk, mevrouw,' bracht de astronoom er met moeite uit, 'zou u die beesten kunnen beschrijven?'

Ze schudde haar hoofd. Ze had er geen woorden voor.

'Kunt u me dan misschien zeggen of ze...'

'Neemt u me niet kwalijk,' zei de fabrikant verontschuldigend, 'ik geloof dat ik haar beter even weg kan brengen?'

'Wacht u nog even, alstublieft. Ze zei dat ze nog nooit zulke dieren had gezien. Op een terrein als dit is het toch zeker niet de gewoonte dat men een totaal onbekende diersoort aantreft.'

'Sorry, laten we het daar nu niet over hebben.'

'Behalve wanneer die onbekende diersoort vannacht geland is.'

De fabrikant deed een stap bij zijn vrouw vandaan. 'Waar doelt u op?'

'Ik neem aan dat we maar beter naar de schuur kunnen gaan, meneer!'

Even stond de fabrikant te staren, toen draaide hij zich om en begon te hollen, zonder op zijn waardigheid te letten. De astronoom liep erachter aan en bekommerde zich niet om het gejammer van de vrouw.

11

De fabrikant staarde naar de kooi, keek toen de astronoom aan en staarde weer naar de kooi.

'Die?'

'Die,' zei de astronoom. 'Ongetwijfeld zien wij er voor hen even vreemd en afstotend uit.'

'Wat zeggen ze?'

'Dat ze niet op hun gemak zijn en moe, een beetje ziek zelfs, maar dat ze geen serieuze verwondingen hebben opgelopen en dat de jongens hen goed hebben behandeld.'

'Goed behandeld! Ze hebben ze opgepakt, in een kooi gezet en hen gras en rauw vlees te eten gegeven. Hoe moet ik met hen praten?'

'Dat kost wel even tijd. Denk naar ze. Probeer te luisteren. Het komt naar je toe, maar niet meteen misschien.'

De fabrikant probeerde het. Hij trok een gezicht bij zijn poging om zijn gedachten over te brengen: De jongens wisten niet wie u was.

En plotseling was er een gedachte in zijn hoofd. Daar waren we van overtuigd en aangezien we wisten dat ze het goed met ons bedoelden naar hun idee, hebben we niet getracht hen aan te vallen.

Aanvallen? In zijn concentratie zei de fabrikant het hardop.

Jazeker, kwam het antwoord. We zijn gewapend.

Een van de lelijke kleine schepsels in de kooi tilde een metalen voorwerp op en opeens zat er een gat met verkoolde randen in de bovenkant van de kooi en in het dak van de schuur.

We hopen, dachten de wezens, dat de reparatie ons niet al te veel moeite zal kosten.

De fabrikant kon onmogelijk zijn gedachten direct overbrengen.

Hij wendde zich tot de astronoom.

'En hebben ze zich, met zo'n wapen in hun bezit, laten gevangenzetten? Dat begrijp ik niet.'

Maar kalm kwam de gedachte: We doen een jong van een intelligent ras geen kwaad.

12

Het begon te schemeren. De fabrikant had het diner gemist, maar was zich daarvan niet in het minst bewust.

Hij vroeg: 'Denkt u werkelijk dat het schip weer kan vliegen?'

'Als zij dat zeggen,' antwoordde de astronoom, 'zal dat wel zo zijn. Ik hoop dat ze snel weer terugkomen.'

'En als dat gebeurt,' zei de fabrikant energiek, 'dan zal ik mijn deel van de overeenkomst nakomen. Ik zal hemel en aarde bewegen om te zorgen dat de wereld hen accepteert. Ik had volkomen ongelijk, doctor. Schepsels die onder deze omstandigheden nog weigeren kinderen kwaad te doen zijn bewonderenswaardig. Maar weet u - ik durf het bijna niet te zeggen...'

'Wat?'

'De kinderen. De uwe en de mijne. Ik ben wel een beetje trots op hen. Dat ze die wezens gevangen hebben, ze geprobeerd hebben te voeren en ze verborgen gehouden hebben. Maar het mooiste komt nog. De Rooie heeft me verteld dat ze van plan waren om met hen naar het circus te gaan. Stel u voor.'

'Dat is jeugd,' zei de astronoom.

13

'Kunnen we gauw weg?' vroeg de koopman.

'Over een half uur,' zei de verkenner.

Het zou een eenzame reis terug worden. De overige zeventien leden van de bemanning waren dood en hun as bleef achter op een vreemde planeet. Ze zouden teruggaan met een beschadigd schip en hij zou het helemaal alleen moeten besturen. De koopman zei: 'Het was zakelijk gezien goed dat we die jongens geen kwaad hebben gedaan. De voorwaarden zijn uitstekend, uitstekend.'

'Zaken! dacht de verkenner.

'Ze staan naar ons te kijken,' zei de koopman. 'We zijn er toch niet te dicht bij, hè. Het zou jammer zijn als we in dit stadium een van hen zouden verwonden met onze gloeiende uitlaatgassen.'

'Er kan hen niets gebeuren.'

'Vind je ook niet dat ze er afschuwelijk uitzien?'

'In wezen zijn ze goed. Hun gedachten zijn erg vriendelijk.'

'Dat kun je je bijna niet voorstellen, hè. Dat jonge wezen, dat ons als eerste oppakte...'

'Hij werd de Rooie genoemd.'

'Dat is een vreemde naam voor een monster. Daar moet ik om lachen. Hij vind het echt erg dat we vertrekken. Alleen kan ik er niet achter komen waarom precies. Het heeft iets te maken met een verloren kans in een of andere organisatie of zo, iets dat ik niet kan interpreteren.'

'Een circus,' zei de verkenner kort.

'Wat, Waarom? Dat onbeschaamde monster.'

'Waarom niet? Wat had jij gedaan als jij hem had gevonden op jouw planeet; als hij in een of andere wei op de Aarde lag te slapen met zijn rode tentakels, zes benen en al die uitstulpsels?'

14

De Rooie keek het vertrekkende schip na. De rode tentakels, waaraan hij zijn bijnaam te danken had, trilden van teleurstelling bij de gedachte aan de gemiste kans om bij het circus te komen, en de ogen aan de uiteinden ervan vulden zich met geelachtige kristallen die een equivalent waren van Aardse tranen.

De diepte

1

Uiteindelijk komt er een einde aan het leven van iedere planeet. Wanneer zijn zon explodeert komt dit einde snel. Als zijn zon langzaam uitblust en de oceanen grote ijsvelden worden komt dat einde heel geleidelijk. Maar in het laatste geval hebben de intelligente wezens in ieder geval de kans het te overleven.

Die kans kan men zoeken in de ruimte, op een planeet die dichter bij de uitdovende zon staat of een planeet van een andere zon. Deze mogelijkheid vervalt echter als de planeet ongelukkigerwijze de enige is die rond die zon draait en er geen andere ster dichterbij is dan een half duizend lichtjaren.

De kans op overleving kan ook gevonden worden naar binnen toe, in de korst van de planeet. Die ruimte is altijd beschikbaar. Onder de grond kunnen nieuwe huizen worden gebouwd en uit de hitte van het binnenste van de planeet kan energie worden gewonnen. Deze taak vergt misschien wel duizenden jaren, maar een stervende zon koelt maar langzaam af.

Na verloop van tijd wordt ook de warmte van de planeet minder. Men moet zich steeds dieper gaan ingraven tot ook de planeet door en door koud is.

En die tijd was nu aangebroken.

Aan de oppervlakte van de planeet spoten traag wolkjes neon omhoog, bijna niet in staat om de zuurstofbassins die in het laagland bij elkaar lagen te laten functioneren. Gedurende de lange dag gloeide de met een korst bedekte Zon op tot een dofrode bal en borrelde de zuurstof in de bassins even op.

In de lange nacht werden de polen met een blauw-witte zuurstofrijp bedekt en op de kale rotsen ontstond een neondauw.

Achthonderd kilometer onder de oppervlakte van de planeet werd het laatste restje leven en warmte in stand gehouden.

2

De band die Wenda met Roi verbond was zo hecht als men zich maar kan voorstellen, veel hechter eigenlijk dan was toegestaan.

Ze had nog maar eenmaal in haar leven het ovarium binnen mogen gaan en men had haar aan het verstand gebracht dat het daarbij ook zou blijven.

De raceoloog had gezegd: 'Je voldoet niet helemaal aan de eisen, Wenda, maar je bent vruchtbaar en we zullen het eenmaal proberen. Misschien wordt het wel wat.'

En ze wilde dat het wat werd. Ze wenste het wanhopig. Al vroeg in haar leven was haar duidelijk gemaakt dat ze niet voldoende intelligentie had, dat ze nooit meer zou worden dan een arbeidskracht. Het hinderde haar geen bijdrage te kunnen leveren tot de verbetering van het ras en ze verlangde hevig naar een enkele kans om een levend wezen te scheppen. Het werd een obsessie voor haar.

Ze legde haar ei apart in een hoekje van de machine en kwam terug om te kijken. Het 'verdeelproces', waardoor de eitjes tijdens de kunstmatige inseminatie zachtjes heen en weer werden geschud (om de spreiding van de genen te verzekeren), deed het eitje dat zij ertussen had geschoven gelukkig alleen maar een beetje heen en weer bewegen.

Tijdens het rijpingsproces bleef ze onopvallend kijken, en observeerde het kleintje dat ontstond uit dat speciale eitje van haar. prentte zijn uiterlijk in haar geheugen en zag hem opgroeien.

Hij werd een gezonde jongeman en de raceoloog was er tevreden over.

Ooit zei ze eens terloops: 'Kijkt u eens naar die jongen, die daar zit. Is hij ziek?'

'Welke?' De raceoloog keek verontrust. Zichtbaar zieke kinderen in dit stadium zouden zijn reputatie doen verminderen. 'Je bedoelt Roi? Onzin. Ik wilde dat ze er allemaal zo uitzagen.'

Aanvankelijk was ze tevreden over zichzelf, daarna werd ze bang, steeds banger. Ze zag zichzelf de jongen achterna lopen, zich interesseren voor zijn scholing, naar zijn spel kijken. Als hij in de buurt was, voelde ze zich gelukkig, de rest van de tijd was ze dof en ongelukkig. Dit had ze nog nooit meegemaakt of gezien en ze schaamde zich erover.

Ze zou eigenlijk naar de mentoloog moeten gaan, maar ze wist wel beter. Dit was niet zo maar een lichte afwijking die hersteld kon worden door het weghalen van een hersencel, zoveel wist ze er wel van. Dit was duidelijk iets psychotisch. Daar was ze van overtuigd. Als ze erachter kwamen zouden ze haar opsluiten. Ze zouden misschien euthanasie op haar toepassen, omdat ze nutteloos de streng beperkte energie die nog voor het ras beschikbaai was mee opsoupeerde. Ze zouden misschien zelfs het door haar voortgebrachte schepsel doden.

Ze vocht jaren tegen haar afwijking en slaagde tot op zekere hoogte.

Toen hoorde ze voor het eerst dat Roi was uitgekozen voor de lange reis en ze verging van verdriet.

Ze volgde hem naar een van de lege gangen van de grot, enige kilometers buiten het centrum van de stad. De stad. Er was er maar éen.

Wenda wist nog wanneer deze grot gesloten was. De Ouden hadden de oppervlakte en het aantal inwoners bekeken, en besloten de grot te sluiten nadat ze hadden uitgerekend hoeveel energie het kostte om de boel draaiende te houden. De bewoners, veel waren het er niet, waren dichter bij het centrum komen wonen en het aantal eitjes in het ovarium werd drastisch beperkt.

Wenda vond de manier waarop Roi dacht erg oppervlakkig, net alsof het grootste gedeelte van zijn geest zich naar binnen had teruggetrokken.

Ben je bang? dacht ze.

Omdat ik hier buiten kom nadenken? Hij aarzelde even en zei toen: 'Ja ik bén bang. Het is de laatste kans voor het ras. Als ik niet slaag...'

Ben je bang voor jezelf?

Hij keek haar verbaasd aan en Wenda's gedachtenstroom vloeide over van schaamte vanwege haar onbescheidenheid.

Ze zei: 'Ik wou dat ik in jouw plaats kon gaan.'

'Denk je dat jij er meer van zou maken?' vroeg Roi.

'O nee. Maar als ik faalde - en nooit terug zou komen, dan was het een kleiner verlies voor het ras.'

'Dat verlies blijft hetzelfde,' zei hij onaandoenlijk, 'of jij er nu aangaat of ik. Het ras verliest zijn bestaansmogelijkheid.'

De gedachte aan de bestaansmogelijkheid van het ras was voor Wenda op dit moment niet erg belangrijk, als ze er al aan dacht.

Ze zuchtte. 'De reis duurt zo lang.'

'Hoe lang?' vroeg hij met een glimlach. 'Weet jij dat?'

Ze aarzelde. Ze wilde niet al te stom lijken.

Stijf zei ze: 'Men zegt dat het tot aan de eerste laag is.'

Toen Wenda klein was en de verwarmde gangen zich veel verder buiten de stad uitstrekten was ze met de nieuwsgierigheid van alle jonge mensen naar buiten gelopen. Op een dag, ver buiten het centrum waar de koude lucht haar omringde, kwam ze in een gang die schuin opliep, maar die aan het begin geblokkeerd was door een blok dat de hele opening vulde.

Veel later hoorde ze dat aan de andere kant en verder omhoog de negenenzeventigste laag lag. En daarboven weer de achtenze-ventigste etc.

'We gaan voorbij de eerste laag, Wenda.'

'Maar daar is toch niets meer.'

'Daar heb je gelijk in. Niets. Daar houdt de vaste materie van de planeet op.'

'Maar hoe kan daar iets zijn dat niets is? Bedoel je soms lucht?'

'Nee, ik bedoel niets. Vacuüm. Je weet toch wat vacuüm is?'

'Ja, maar een vacuüm is toch leeggepompt en luchtdicht.'

'Zo is het hier, ja. Maar voorbij de eerste laag strekt zich een oneindig vacuüm in alle richtingen uit.'

'Wenda dacht even na en zei toen: 'Is daar al ooit iemand geweest?'

'Natuurlijk niet, maar we hebben archieven.'

'Misschien kloppen die niet.'

'Dat is onmogelijk. Weet je hoeveel kilometers ik in de ruimte ga reizen?'

Wenda's gedachtenstroom was nu overtuigend negatief.

'Je kent de snelheid van het licht hoop ik wel?' vroeg Roi. 'Natuurlijk,' antwoordde ze snel. Dat was algemeen bekend. Zelfs kinderen wisten het. 'Negentienhonderdvierenvijftig maal de lengte van de grot heen en weer in één seconde.'

'Juist,' zei Roi, 'maar als het licht de afstand af moest leggen die ik moet overbruggen, dan zou het er tien jaar over doen.' 'Je houdt me voor de gek,' zei Wenda. 'Je wilt me bang maken.'

'Waarom zou jij daar bang van worden?' Hij stond op. 'Maar ik heb hier al te lang rondgehangen...'

Even rustte een van zijn zes ledematen lichtjes in een van de hare, als een gebaar van onpersoonlijke, gevoelloze vriendschap. In een onredelijke impuls drukte Wenda die zachtjes en wilde hem niet laten weggaan.

Even was ze doodsbenauwd dat hij dieper in haar geest zou doordringen, dat hij zich van haar af zou keren, haar nooit meer zou willen zien, of dat hij haar zelfs aan zou geven. Toen ontspande ze. Roi was normaal en niet ziek als zij. Hij zou nooit verder in de geest van een vriend doordenken dan voor een normale conversatie, al werd hij daartoe uitgedaagd.

In haar ogen was hij erg mooi, zoals hij daar wegliep. Zijn ledematen waren recht en sterk; hij had veel manipulatieharen, geschikt om mee te grijpen, beweeglijk en gevoelig en zijn optische vlekken waren mooier opaal dan zij er ooit had gezien.

3

Laura ging gemakkelijk zitten in haar stoel. Die was lekker zacht en comfortabel. Vliegtuigen waren aan de binnenkant plezierig en er was niets om bang van te zijn, in tegenstelling tot de harde, zilverachtige onmenselijke glans aan de buitenkant.

Op de stoel naast haar stond de wieg. Ze duwde het dekentje opzij en keek erin. Walter sliep. Zijn gezichtje was blank, rond en zacht als bij alle baby's en zijn oogleden waren twee halve maantjes met franje.

Op zijn voorhoofd kwam een toefje lichtbruin haar te voorschijn en met oneindige tederheid duwde Laura het terug onder zijn mutsje.

'Het was bijna tijd voor Walter's voeding en ze hoopte dat hij nog te jong zou zijn om van streek te raken door de ongewone omgeving. De stewardess was erg aardig. Ze had zelfs zijn flessen in de ijskast gezet. Stel je voor, een ijskast aan boord van een vliegtuig.

De mensen aan de overkant van het gangpad hadden haar al een hele tijd zitten bekijken op een manier waardoor ze wist dat ze graag met haar zouden willen praten, als ze er maar een excuus voor hadden. Dat moment kwam toen ze Walter uit de wieg tilde en hem, een hoopje roze vlees in een witte cocon van katoen gehuld, op haar schoot nam.

Een baby vormt altijd een aanleiding om een gesprek met vreemde mensen te beginnen.

De dame aan de overkant zei (en haar woorden waren te voorspellen geweest): 'Wat een enig kindje. Hoe oud is hij?'

Laura zei met veiligheidsspelden in haar mond (ze had een deken over haar knieën gelegd en deed Walter net een schone luier aan): 'Volgende week wordt hij vier maanden.'

Walter's ogen waren open nu en hij lachte tegen de dame met zijn natte mondje wijd open. (Hij hield ervan te worden verschoond.)

'Kijk, George, hij lacht,' zei de dame.

Haar man lachte terug en wuifde met zijn vingers.

'Da-da,' zei hij.

Walter lachte weer met een hoog geluidje.

'Hoe heet hij?' vroeg de dame.

'Walter Michael,' zei Laura en ze voegde eraan toe: 'naar zijn vader.'

Nu was er geen houden meer aan. Laura kwam te weten dat het paar George en Eleanor Ellis heette, dat ze met vakantie waren, drie kinderen hadden, twee meisjes en een zoon, die allemaal al volwassen waren. De meisjes waren getrouwd en een van hen had al twee kinderen.

Laura luisterde met een vriendelijke uitdrukking op haar smalle gezicht. Walter (senior natuurlijk) zei altijd dat hij verliefd op haar was geworden omdat ze zo goed kon luisteren.

Walter werd onrustig. Laura liet zijn armpjes los zodat hij iets van zijn energie kwijt kon door zich vrijer te bewegen.

'Zou u de fles warm willen maken?' vroeg ze de stewardess.

Laura werd vriendelijk maar nauwkeurig ondervraagd over het aantal voedingen van Walter, wat hij precies te eten kreeg en of hij uitslag had op zijn billetjes van de luiers.

'Ik hoop dat zijn maagje vandaag niet in de war is,' zei ze bezorgd. 'Ik bedoel door de beweging van het vliegtuig.'

'Lieve hemel,' zei mevrouw Ellis, 'hij is veel te jong om zich daar iets van aan te trekken. En bovendien, in deze grote vliegtuigen merk je er eigenlijk niets van. Als je niet naar buiten kijkt zou je niet geloven dat we in de lucht zitten. Heb je dat ook niet, George?'

Maar meneer Ellis was een beetje botte man en zei ronduit: 'Het verbaast me dat u een baby van die leeftijd meeneemt in een vliegtuig.'

Mevrouw Ellis keek hem verstoord aan.

Laura hield Walter tegen haar schouder en klopte zachtjes op zijn rug. Hij begon een beetje te huilen maar hield daarmee op zodra hij het zachte blonde haar van zijn moeder in de gaten kreeg en met zijn vingertjes de lokken in haar nek te pakken kreeg.

Ze zei: 'Ik breng hem naar zijn vader. Walter heeft zijn zoon nog nooit gezien.'

Meneer Ellis keek geschokt en wilde wat gaan zeggen, maar mevrouw Ellis begon snel: 'Ik neem aan dat uw man bij het leger is, dan?'

'Inderdaad.'

(Meneer Ellis deed zijn mond open, vormde een geluidloos 'O' en zakte weer achterover.)

Laura ging verder: 'Hij is even buiten Davao gestationeerd en hij komt me afhalen in Nichols Field.'

Voordat de stewardess er was met de fles, hadden zij uit haar gekregen dat haar man sergeant eerste klasse was bij het Quartermaster-korps, dat hij nu vier jaar in het leger was, dat ze twee jaar getrouwd waren, dat hij bijna met groot verlof zou komen en dat ze een lange huwelijksreis zouden maken daar, voor ze weer naar San Fransisco terugkeerden.

Toen kreeg ze de fles. Ze legde Walter in de buiging van haar linkerarm en stopte de speen van de fles in zijn mondje. Er kwamen kleine luchtbelletjes naar boven in de fles en zijn handjes grepen onhandig het warme glas vast. Zijn blauwe ogen waren ononderbroken op haar gericht.

Laura knuffelde de kleine Walter héél zachtjes en bedacht dat het ondanks alle moeilijkheden en strubbelingen vreselijk fijn was om zo'n klein babytje helemaal voor jezelf alleen te hebben.

4

Theorie, dacht Gan, blijft altijd theorie. Het volk van de oppervlakte, een miljoen of meer jaar geleden, had het universum kunnen zien, had het kunnen voelen. Nu, met achthonderd kilometer rots boven hun hoofd, kon het ras alleen maar afgaan op wat de trillende naalden van hun instrumenten hun vertelden.

Het was alleen theorie dat hersencellen, buiten hun gewone elektrische potentieel ook nog een ander soort energie uitstraalden. Energie die niet elektromagnetisch was en daardoor niet veroordeeld was tot de traagheid van het licht. Energie die alleen gebruikt werd bij de hoogste hersenfuncties en dus typisch alleen voorkwam bij intelligente levende wezens.

Een trillende naald had ontdekt dat zo'n energieveld in hun woonholte binnendrong en andere naalden gaven de richting aan van de oorsprong van dat veld op tien lichtjaren afstand. Er moest een ster dichtbij zijn gekomen sinds de tijd dat het volk van de oppervlakte uitgerekend had dat de dichtstbijzijnde ster zich op een afstand van vijfhonderd lichtjaren bevond. Of klopte die theorie niet?

Ben je bang? dacht Gan plotseling naar Roi's geest zonder van te voren te waarschuwen en daarmee viel hij onverwacht een bedrijvige geest binnen.

'Het is een grote verantwoordelijkheid,' zei Roi.

Gan dacht: Anderen spreken over verantwoordelijkheid. Generaties lang had de ene hoofdtech na de andere gewerkt aan de resonator en het ontvangstation en net onder zijn supervisie moest de laatste stap worden genomen. Wat wisten anderen nu van verantwoordelijkheid!

Hij zei: 'Jazeker. We praten maar wat gemakkelijk over de ondergang van het ras, we nemen aan dat het wel ooit zal komen, maar niet terwijl wij leven. Maar toch gaat dat gebeuren, begrijp je. Het gaat toch gebeuren.

Wat we vandaag gaan doen kost ons twee derde van onze totale energievoorraad. Er zal niet genoeg over zijn om het nogmaals te proberen. Er zal niet genoeg overblijven om deze generatie door te laten leven. Maar dat doet niets ter zake als je de orders opvolgt. We hebben alles overdacht. We hebben er generaties lang over gedacht.

'Ik zal doen wat me gezegd is,' zei Roi. 'Jouw gedachteveld zal grijpen in dat vanuit de ruimte. Elk gedachtenveld is karakteristiek voor het individu, en gewoonlijk is de kans op verdubbeling erg klein. Maar de velden uit de ruimte zijn erg talrijk naar onze schatting. Jouw veld zal waarschijnlijk wel op een van de hunne lijken en in dat geval zal er een resonantie plaatsvinden zolang de resonator werkt. Ken je de principes die eraan te pas komen?'

'Ja meneer.'

'Dan weet je dus, dat gedurende die resonantie jouw geest op planeet X zal zijn in de hersens van een schepsel met een gedachteveld, identiek aan het jouwe. Maar dat is nog niet het energieopnameproces. In weerklank met jouw geest zullen we het ontvangstation opstellen. De methode om massa op die manier over te brengen was de laatste fase van het probleem dat moest worden opgelost en er is een hoeveelheid energie voor nodig die het ras normaal slechts in honderd jaar zou consumeren.'

Gan nam een zwart blokje op, dat het ontvangstation was en bekeek het somber. Drie generaties geleden had men gedacht dat het onmogelijk was om er een samen te stellen met al de nodige eigenschappen, maar dan niet groter dan twintig kubieke meter. Nu hadden ze het dan eindelijk; het was zo groot als zijn vuist.

Gan zei: 'Het gedachteveld van de hersencellen van een intelligent wezen kan slechts enkele omschreven patronen volgen. Alle levende wezens, op welke planeet ze ook ontstaan, moeten een proteïnebasis kennen en een chemie op basis van zuurstof en water. Als zij op die wereld kunnen leven, dan kunnen wij het ook.'

Theorie, dacht Gan dieper in zijn geest, altijd maar theorie.

Hij ging door. 'Dit betekent niet dat het lichaam waar jij in terecht komt, zijn gemoed en zijn emoties, niet totaal verschillend kunnen zijn van het jouwe. Dus hebben we het zo geregeld dat er drie manieren zijn om het zendstation aan het werk te zetten. Als dat lichaam sterk van ledematen is, dan moet je gewoon met een gewicht van vijfhonderd pond op de kanten van de kubus drukken. Als je tere ledematen hebt, hoef je alleen op de knop te duwen waar je bij kunt door deze enige opening in de kubus. Als je geen ledematen hebt, als je gastheer verlamd is of op de een of andere manier hulpeloos, dan kun je het ontvangstation ook met geestesenergie aan het werk krijgen. Als het station eenmaal werkt dan kan het ras worden overgebracht naar planeet X door middel van gewone teleportatie.

'Dat betekent,' zei Roi, 'dat we elektromagnetische energie moeten gebruiken.'

'Ja en?'

'Dan duurt het tien jaar voor we zijn overgebracht.'

'We zullen ons niet bewust zijn van de duur van die periode.'

'Dat begrijp ik, meneer, maar dat betekent dat het station tien jaar op planeet X moet blijven. Stel dat het in de tussentijd vernield wordt?'

'Zelfs daar hebben we aan gedacht. We hebben overal aan gedacht. Als het station eenmaal is geactiveerd, dan ontstaat er een kunstmatig krachtveld. Dat zal zich bewegen in de richting van de aantrekkingskracht en zal zich door elke materie heen boren tot het stoot op een voorwerp dat zo hard is, dat het door de wrijving blijft steken. Daar zijn bijvoorbeeld zes meter rots voor nodig. Minder harde materie houdt het niet tegen. Het zal tien jaar lang zes meter onder grond blijven en tegen die tijd zal een neutraal veld het weer aan de oppervlakte brengen. Dan zullen één voor één de mensen van ons ras verschijnen.'

'Waarom wordt de activering van het ontvangstation dan niet automatisch geregeld. Er gebeuren al zoveel dingen automatisch...'

'Je hebt niet goed doorgedacht, Roi. Wij wel. Misschien zijn niet alle plekken aan de oppervlakte van planeet X geschikt. Als de bewoners machtig en ontwikkeld zijn, zul je misschien een onopvallende plek voor het station moeten zoeken. Het zou niet prettig zijn als wij op een plein verschenen. En jij moet er helemaal zeker van zijn dat er in de onmiddellijke omgeving geen andere gevaren schuilen.'

'Wat voor andere gevaren, meneer?'

'Dat weet ik niet. In de oude archieven van het volk aan de oppervlakte staan een aantal dingen die wij niet meer begrijpen. Ze leggen niet uit waarom ze die dingen toelieten, maar sinds honderdduizend generaties leven we niet meer aan de oppervlakte en we weten het niet. Onze geleerden zijn het zelfs niet eens over de verschijningsvorm van stenen en toch wordt daar vaak over gesproken in de oude annalen. En wat zijn "stormen", "aardbevingen", "vulkanen", "tornado's", "hagel", "landverschuivingen", "overstromingen", "bliksem", enzovoort? Dit zijn allemaal dingen die te maken hebben met fenomenen aan de oppervlakte die gevaarlijk zijn, maar wat het precies inhoudt weten we niet. We weten niet hoe we er ons tegen moeten wapenen. Misschien kun je door middel van de geest van je gastheer leren welke noodzakelijke actie je moet ondernemen.'

'Hoeveel tijd krijg ik, meneer?'

'De resonator kan niet langer dan twaalf uur draaiende worden gehouden. Maar ik zou er prijs op stellen indien je het binnen twee uur voor elkaar krijgt. Zo gauw het station is geactiveerd zul je hier automatisch terugkomen. Ben je klaar?'

'Ik ben zover.'

Gan leidde hem naar het hokje van ondoorzichtig glas. Roi ging zitten, legde zijn ledematen in de daarvoor bestemde holten. Voor een goed contact waren zijn trilharen in kwik gedoopt.

Roi zei: 'Als ik nu eens in een lichaam terecht kom dat stervende is?'

Terwijl hij de knoppen stelde zei Gan: 'Als een persoon dicht bij de dood is, dan is zijn gedachteveld verstoord. Geen enkel normaal gedachteveld zoals het jouwe zou resoneren.'

'En de dood door een ongeluk dan?'

'Daar hebben we ook aan gedacht,' zei Gan. 'We kunnen er niets tegen doen, maar de kans dat de dood zo snel komt dat jij niet meer in staat bent het zendstation in werking te stellen is minder dan een op twintig biljoen, tenzij de mysterieuze gevaren aan de oppervlakte dodelijker zijn dan wij verwachten. Je hebt één minuut.'

Op de een of andere vreemde manier was Roi's laatste gedachte voor zijn overbrenging gewijd aan Wenda.

5

Plotseling schrok Laura wakker. Wat gebeurde er? Ze had het gevoel alsof ze door een speld was gestoken.

De avondzon scheen in haar gezicht en ze knipperde verblind. Ze deed het scherm voor het raam verder naar beneden en boog zich tegelijkertijd over de wieg om naar Walter te kijken.

Ze was een beetje verbaasd dat hij zijn ogen open had. Want normaal was hij op deze tijd nooit wakker. Ze keek op haar polshorloge. Inderdaad niet. Het duurde nog meer dan een uur voordat hij weer de fles zou krijgen. Hij kreeg zijn voedsel volgens het vraag-erom-systeem of anders gezegd, als-je-honger-hebt-huilen-dan-krijg-je-de-fles, maar normaal gesproken was Walter een mannetje van de klok.

Ze trok een gezicht naar het wiegje en zei: 'Heb je honger, m'n hondje?'

Walter reageerde helemaal niet en Laura was een beetje teleurgesteld. Ze had hem graag zien glimlachen. Of nog liever zou ze hebben dat hij hardop lachte, zijn armpjes rond haar nek sloeg, haar knuffelde en 'mammie' zei. Maar ze wist dat hij dit nog niet kon. Glimlachen kon hij wel.

Met een lichte vinger tikte ze tegen zijn kinnetje. 'Da-da da-da.'

Als je dat deed, glimlachte hij altijd.

Maar nu keek hij haar alleen maar aan.

Ze zei: 'Ik hoop niet dat hij ziek is.' Ze keek bezorgd naar mevrouw Ellis.

Mevrouw Ellis liet haar tijdschrift zakken. 'Is er iets mis, lieverd?'

'Ik weet het niet. Walter ligt daar maar te kijken.'

'Arm kleintje. Hij zal wel moe zijn.'

'Maar dan moest hij toch in slaap vallen?'

'Hij is in een vreemde omgeving. Hij vraagt zich waarschijnlijk af wat er nou allemaal aan de hand is.'

Ze stond op, stak het gangpad over en boog zich over Laura heen om van dichtbij naar Walter te kunnen kijken. 'Jij vraagt je af wat er aan de hand is, hè mannetje. Ja. Jij zegt "waar is mijn eigen lekkere wieg, waar zijn mijn beestjes en mijn eigen behangetje?" '

Ze maakte kleine piepende geluidjes naar hem.

Walter's ogen lieten zijn moeder los en nu keek hij donker naar mevrouw Ellis.

Mevrouw Ellis ging snel rechtop staan en keek gekwetst. Even bracht ze haar hand naar haar hoofd en mompelde: 'Herejee, wat een vreemde pijn.'

'Denkt u dat hij honger heeft?' vroeg Laura.

'Hemeltje,' zei mevrouw Ellis terwijl haar gezicht opklaarde. 'Als hij honger heeft, laat hij je dat heus wel weten. Er is niets met hem aan de hand. Ik heb er drie grootgebracht, kind, ik kan het weten.'

'Ik zal toch de stewardess vragen een nieuwe fles warm te maken'

'Als je je daar beter door gaat voelen...'

De stewardess bracht de fles en Laura pakte Walter uit de reiswieg. Ze zei: 'Hier is je fles, en daarna ga ik je verschonen en dan...'

Ze legde zijn hoofdje in de buiging van haar elleboog, legde hem dicht tegen zich aan en bracht de fles naar zijn lippen.

Walter gilde!

Zijn mond wijd open, zijn armpjes vooruit met de vingers wijd gespreid, en zijn hele lijfje was zo stijf als bij een aanval van tetanus. En hij gilde. Het klonk door het hele vliegtuig.

Ook Laura gilde. Ze liet de fles vallen en werd spierwit.

Mevrouw Ellis sprong op. Een stuk of zes andere mensen ook. Meneer Ellis werd wakker uit zijn dutje.

'Wat is er aan de hand?' vroeg mevrouw Ellis dom.

'Ik weet het niet, ik weet het niet.' Buiten zichzelf wiegde ze Walter heen en weer, legde hem over haar schouder en klopte op zijn rug. 'Niet huilen, lieveling, niet huilen. Wat is er dan, lieveling...'

De stewardess kwam over het middenpad aangehold. Haar voet bleef een paar centimeter van de kubus af, die onder de stoel van Laura lag, staan.

Walter bleef brullen zo hard als hij kon.

6

Roi's geest had een grote schok gekregen. Het ene moment had hij nog vastgebonden in zijn stoel gezeten en was in contact met de heldere geest van Gan; het volgende moment (er was geen bewustzijn van de tijd ertussen) was hij verwikkeld in een wirwar van vreemde, barbaarse en onderbroken gedachten. Hij sloot zijn geest helemaal af. Hij was wijd open geweest om het effect van de resonans te vergroten en de eerste aanraking met het andere wezen was...

Niet pijnlijk - nee. Duizelig, misselijk makend? Nee dat ook niet. Er bestond geen woord voor.

In het rustige niets van zijn afgesloten geest kreeg hij zijn veerkracht weer terug en hij dacht na over zijn positie. Hij voelde de lichte aanraking van het ontvangstation, waar hij mentaal mee in verbinding stond. Het was met hem meegekomen, godzijdank!

Een moment lang negeerde hij zijn gastheer. Later had hij hem misschien nog nodig voor andere drastische ondernemingen, zodat hij beter geen achterdocht kon opwekken. Hij verkende. Op goed geluk trad hij een geest binnen en nam de gevoelsimpressies die erin doordrongen in zich op. Het schepsel was gevoelig voor gedeelten van het elektromagnetische spectrum en voor luchttrillingen en, natuurlijk, voor lichamelijk contact. Ze hadden plaatselijk chemische zintuigen...

Dat was zowat alles. In verbazing keek hij weer. Niet alleen was er geen zintuig voor massa, geen zintuig voor het elektrisch potentiaal, geen van de echt verfijnde vertolkers van het heelal en zelfs geen geestescontact.

De geest van het schepsel was volkomen geïsoleerd.

Maar hoe hadden ze dan contact met elkaar? Hij keek verder. Ze hadden een of andere ingewikkelde code van regelbare luchttrillingen.

Waren ze intelligent? Had hij een gestoorde geest gekozen? Nee, ze waren allemaal zo.

Hij keek door de groep hem omringende geesten heen op zoek naar een tech of wat daar bij deze kreupele semi-intelligentie voor doorging. Hij ontdekte een geest die zichzelf beschouwde als de bestuurder van voertuigen. Weer kreeg Roi er een stuk informatie bij. Hij zat in een vliegend vervoermiddel.

En toen kon hij zelfs zonder geestescontact zich een beeld vormen van een rudimentair mechanische beschaving. Of waren dit dieren die door de echte intelligentie ergens op de planeet werden gebruikt. Nee. Hun geest zei nee.

Hij verplaatste zich in de tech. Hoe zat het met de onmiddellijke omgeving? Moesten de schrikbeelden uit de oude wereld worden gevreesd? Het was een zaak van interpretatie. Er bestond gevaar in zijn omgeving. Beweging van de lucht. Verandering van temperatuur. Water dat uit de lucht viel, vloeibaar of in vaste vorm. Elektrische ontladingen. Ieder fenomeen had zijn eigen trilling, maar dat betekende niets. De verbinding tussen deze dingen en de namen die het oude volk van de oppervlakte eraan gegeven hadden, was een zaak van vermoedens.

Maar dat was nu niet van belang. Was er gevaar hier en op dit moment. Was er een reden voor angst of onbehaaglijkheid?

Nee. De geest van de tech zei nee.

Dat was voldoende. Hij keerde terug naar de geest van zijn gastheer, rustte even uit en verkende toen voorzichtig... Niets!

De geest van zijn gastheer was leeg. Er was wel een vaag gevoel van warmte, een kleine aanwijzing voor een ongerichte respons op basisprikkelingen.

Was zijn gastheer toch stervende dan? Leed hij aan spraakverlies of was hij krankzinnig?

Hij verplaatste zich snel naar de geest ernaast, vragend om informatie over zijn gastheer. Die kreeg hij dan ook.

Zijn gastheer was een kind van dat ras.

Een kind? Een normaal kind? En zo onontwikkeld?

Hij liet zijn geest even verzinken in die van zijn gastheer en verenigde zich er voor een ogenblik mee. Hij zocht naar de motoriek van het brein, en vond die met moeite. Een voorzichtige prikkel werd gevolgd door een toevallige beweging van het lichaam van zijn gastheer. Hij probeerde het nog nauwkeuriger onder controle te krijgen, maar dat mislukte.

Hij werd kwaad. Hadden ze wel aan alles gedacht? Hadden ze gedacht aan wezens waarmee geen geestescontact te krijgen was? Hadden zij gedacht aan jonge schepsels die net zo onontwikkeld waren als toen ze nog in het ei zaten?

Het betekende in ieder geval dat hij via de persoon van zijn gastheer het ontvangstation niet in werking zou kunnen zetten. De spieren van de geest waren te slap, te ongecontroleerd voor een van de drie methoden die Gan had uitgedacht.

Hij dacht diep na. Hij kon nauwelijks verwachten veel te beïnvloeden door zijn aandacht te richten op de hersencellen van zijn gastheer, maar misschien was het mogelijk om een indirecte invloed uit te oefenen op de geest van een volwassene. De directe lichamelijke invloed zou gering zijn; dat zou afhangen van de afbraak van een aantal noodzakelijke moleculen adenosine, trifosfaat en acetylcholine, want daardoor handelde het schepsel zelfstandig.

Hij aarzelde dit te proberen, bang voor een mislukking, maar schold zichzelf toen uit voor een lafaard. Weer ging hij de dichtstbijzijnde geest binnen. Het was een vrouwelijk wezen en ze was in een tijdelijke staat van afgeslotenheid die hij ook bij anderen had bemerkt. Dat verraste hem niets. Geesten die zo onontwikkeld waren als deze hadden zeker perioden van rust nodig.

Nu onderzocht hij de geest voor hem, mentaal de gebieden aftastend, die zouden kunnen reageren op een prikkel. Hij koos er een uit, prikte erin en bijna op hetzelfde moment begonnen de bewuste gedeelten tot leven te komen. Er kwamen zintuigelijke indrukken binnen en het niveau waarop werd gedacht, steeg enorm.

Goed!

Maar niet goed genoeg. Dit was gewoon een probeerseltje. Een prik in het wilde weg. Het was nog geen opdracht voor een speciale actie.

Hij bewoog zich ongemakkelijk toen er golven emotie over hem heen spoelden. Die kwamen van de geest die hij zonet had gestimuleerd en die waren natuurlijk op zijn gastheer gericht, niet op hem. Toch hinderde de primitieve ruwheid van die gevoelens hem. Hij sloot zijn geest af voor de onaangename warmte van haar onverhulde gevoelens. Een tweede geest richtte zich op zijn gastheer en als hij tastbaar was geweest of een betere gastheer had gehad, dan had hij zijn ergernis laten blijken.

Grote grotten. Lieten ze hem nu niet eens geconcentreerd zijn werk doen?

Hij drong zich fel in de tweede geest in, activeerde centra van onbehagen en weg was het.

Hij was tevreden. Dit was meer dan zo maar een stimulering én het had zijn uitwerking. Hij was er nu achter hoe de geest werkte.

Hij keerde terug naar de geest van de tech die het voertuig bestuurde. Daar zou hij details kunnen krijgen van de oppervlakte waar ze op dat moment overheen vlogen.

Water? Snel deelde hij de gegevens in.

Water! Nog meer water!

Toen kwam iets dieper in zijn geest het woord 'oceaan' op. het oude. overgeleverde woord 'oceaan.' Wie had er ooit kunnen dromen dat er zoveel water bestond. Maar als dat 'oceaan' was, dan werd ook het oude woord 'eiland' duidelijk. Hij gebruikte zijn hele geest voor het verkrijgen van geografische informatie. De 'oceaan' was bezaaid met kleine landstippen, maar hij wilde meer precieze...

Hij werd onderbroken toen zijn gastheer door de lucht zweefde en tegen het dichtstbijzijnde vrouwenlichaam werd aangedrukt. Roi's geest, druk bezig, lag open en bloot. En zo kwam de emotie van de vrouw in alle volheid over hem heen. Hij kreeg een schok. In een poging om deze vervelende dierlijke passie te ontwijken, klemde hij zich aan de hersencellen van zijn gastheer vast, waardoor die ruwe emotie binnenkwam.

Dit deed hij te snel, te energiek. In de geest van zijn gastheer ontstond een doffe pijn. Tegelijkertijd reageerde bijna iedere geest die hij kon bereiken door de luchttrillingen die daar weer het gevolg van waren.

Verschrikt probeerde hij de pijn weg te nemen, maar door zijn eigen geschrokkenheid stimuleerde hij die alleen nog maar meer.

Hij probeerde wanhopig het contact met de geest van de tech niet te verliezen, maar de pijn in de geest van zijn gastheer lag als een waas over alles heen.

Hij kreeg het er benauwd van. Hij had nog maar even een goede kans! Hij had nog maar een minuut of twintig. Hij zou nog wel meer kansen krijgen, maar niet zo'n goede als nu. Maar toch durfde hij zich niet op een ander te richten, terwijl de geest van zijn gastheer in een dergelijke wanorde verkeerde. Hij trok zich terug, zoveel mogelijk en had alleen nog maar licht contact met de ruggengraatcellen van zijn gastheer. Hij wachtte. Minuten gingen voorbij en langzaam aan vergrootte hij het contact weer.

Hij had nog maar vijf minuten. Hij koos een object.

7

De stewardess zei: 'Ik geloof dat hij zich weer iets beter voelt, dat arme kleintje.'

'Zoiets heeft hij nog nooit gedaan,' hield Laura vol met tranen in haar stem. 'Nooit.'

'Misschien waren het alleen maar krampjes,' zei de stewardess.

'Misschien is hij te dik aangekleed,' suggereerde mevrouw Ellis.

'Dat is mogelijk,' zei de stewardess. 'Het is nogal warm hier.' Ze vouwde de deken open en deed het nachtponnetje omhoog waardoor er een op en neer gaand buikje te voorschijn kwam, roze en bol. Walter huilde nog steeds.

De stewardess zei: 'Zal ik hem voor u verschonen. Hij is behoorlijk nat.'

'Alstublieft, ja.'

De meeste passagiers waren weer naar hun plaatsen teruggekeerd. Maar een paar in de verte rekten nog steeds hun nekken. Meneer Ellis bleef met zijn vrouw in het gangpad staan. Hij zei: 'Kijk eens.'

Laura en de stewardess waren te druk bezig om aandacht aan hem te besteden. Zijn opmerking was bovendien toch maar alleen retorisch bedoeld. Hij bukte zich en trok aan het doosje dat onder de stoel lag.

Mevrouw Ellis keek ongeduldig naar beneden. Ze zei: 'Lieve help, George, zit toch niet aan een andermans bagage. Ga zitten. Je staat ons in de weg.'

In verwarring gebracht ging meneer Ellis overeind staan.

Laura zei met nog rode ogen van het huilen: 'Het is niet van mij. Ik wist niet eens dat het onder de stoel stond.'

De stewardess keek op van de jammerende baby en vroeg: 'Wat is het?'

Meneer Ellis haalde zijn schouders op. 'Een doosje.'

Zijn vrouw zei: 'Wat moet je daar nu in godsnaam mee?'

Meneer Ellis zocht naar een verklaring. Wat moest hij ermee? Hij mompelde: 'Ik was alleen maar nieuwsgierig.'

De stewardess zei: 'Ziet u wel. De kleine jongen is weer netjes en droog en ik wed dat hij over een paar minuten al zijn verdriet vergeten is. Hè, lekker diertje van me?'

Maar het lekkere diertje lag nog na te snikken. Toen de fles voor zijn neus werd gehouden draaide hij zijn hoofd weg.

De stewardess zei: 'Ik zal hem even warm maken.'

Ze pakte de fles en liep weg over het gangpad.

Meneer Ellis had een besluit genomen. Hij pakte het doosje op en zette het op de leuning van zijn stoel. Hij negeerde de donkere blik die zijn vrouw hem toewierp.

Hij zei: 'Ik doe er niets mee. Ik kijk alleen maar. Waar zou het van zijn gemaakt?'

Hij tikte er met zijn knokkels tegenaan. De andere passagiers schenen niet in het minst geïnteresseerd. Ze hadden geen aandacht voor meneer Ellis en zijn doosje. Het was alsof iets hun aandacht van hem en het doosje afleidde. Zelfs mevrouw Ellis zat met haar rug naar hem toe terwijl ze met Laura zat te praten.

Meneer Ellis keerde het doosje om en vond de opening. Hij wist dat er een opening moest zijn. Het was groot genoeg om er een vinger in te stoppen, hoewel er geen enkele reden was, natuurlijk, waarom hij een vinger in die opening van dat gekke doosje zou stoppen.

Heel voorzichtig stak hij hem erin. Er zat een zwarte knop in die hij in wilde drukken. Dat deed hij dan ook. Het doosje schudde en was plotseling weg uit zijn handen en ging door de leuning van de stoel.

Hij zag het in een flits door de vloer verdwijnen en toen zag hij de onbeschadigde vloer en verder niets. Langzaam spreidde hij zijn handen en keek naar de palmen. Toen liet hij zich op zijn knieën vallen en tastte de vloer af.

De stewardess kwam terug met de fles en vroeg beleefd: 'Heeft u iets verloren, meneer?'

Mevrouw Ellis keek naar beneden en zei 'George!'

Meneer Ellis hees zichzelf overeind. Hij was geagiteerd en rood aangelopen. Hij zei: 'De doos... Hij viel en verdween...'

'Welke doos, meneer?' vroeg de stewardess.

Laura vroeg: 'Mag ik alstublieft de fles hebben, juffrouw. Hij is opgehouden met huilen.'

'Natuurlijk. Hier is hij.'

Walter opende gretig zijn mondje en begon aan de speen te zuigen. Er kwamen luchtbelletjes door de melk naar boven en er klonken kleine smakkende geluidjes.

Laura keek stralend op. 'Hij schijnt weer helemaal in orde te zijn. Dank u wel voor de moeite, mevrouw Ellis, dank u juffrouw. Het was net even of het helemaal mijn kleine jongen niet meer was.'

'Het komt wel goed,' zei mevrouw Ellis. 'Ik denk dat hij alleen maar een beetje luchtziek is geweest. Ga zitten George.'

'Roept u maar als u me nodig heeft,' zei de stewardess.

'Dank u wel,' zei Laura.

Meneer Ellis zei: 'Het doosje...' en stopte.

Welk doosje? Hij kon zich helemaal geen doosje herinneren.

Maar er was een geest aan boord van het vliegtuig die de zwarte kubus volgde terwijl die in een parabool, ongehinderd door wind of wrijving, door de gasmoleculen heen naar beneden viel. Ver beneden lag er een koraaleiland in zee als een klein puntje in een geweldig doel. Eens, gedurende de oorlog, was er een landingsbaan voor vliegtuigen geweest en waren er een aantal barakken opgezet. De barakken waren vervallen, de landingsbaan was niet meer dan een vage streep door het landschap en er was niemand meer op het eiland.

De kubus viel boven op de wuivende kroon van een palmboom, maar er werd nog geen blad beschadigd. Hij verdween via de wortels in het koraal. Hij zonk verder weg in de planeet zonder dat er ook maar een wolkje stof opsteeg waaraan te zien was dat hij daar gevallen was.

Zes meter onder de oppervlakte bleef de kubus steken en stil liggen, opgenomen in de atomen van de rots, maar toch een zelfstandig geheel.

Dat was alles. Het werd nacht, toen weer dag. Het regende, waaide en de golven van de Atlantische Oceaan sloegen stuk op het koraal van het eiland. Er was niets gebeurd. En er zou niets gebeuren - tien jaar lang.

8

'We hebben het nieuws van jouw geslaagde opdracht uitgezonden,' zei Gan. 'Ik vind dat je nu maar wat moet gaan rusten.'

Roi zei: 'Rusten? Nu? Net nu mijn geest weer normaal en compleet is? Dank u, maar dat niet. Ik ben veel te blij dat alles weer gewoon is.'

'Was je er dan zo van onder de indruk? Intelligentie zonder geestelijk contact?'

'Ja,' zei Roi kort. Tactvol probeerde Gan niet langer de lijn van Roi's diepste gedachten te volgen.

In plaats daarvan vroeg hij: 'En de oppervlakte?'

Roi zei: 'Gewoonweg verschrikkelijk. Wat de ouden de "Zon" noemden, is een bol met onverdraaglijk schitterend licht in de lucht. Het is kennelijk een lichtbron die zo nu en dan verandert. Ze noemen de perioden "dag" en "nacht". Maar er is nog een Verandering mogelijk die ik niet onder woorden kan brengen.'

'Wolken misschien?' zei Gan.

'Waarom "wolken"?'

'Je kent toch de traditionele uitdrukking: "En wolken verduisterden de zon".'

'Denk je dat? Het zou kunnen zijn, ja.'

'Maar ga door.'

'Even denken. "Oceaan" en "eiland" heb ik al uitgelegd. "Storm" had te maken met natheid in de lucht, die in druppels naar beneden viel. "Wind" was beweging van de lucht, maar op grote schaal. "Donder" is óf een spontane statische ontlading in de lucht óf een of ander vanzelf ontstaand geluid. "IJzel" is vallend ijs.'

Gan zei: 'Dat is vreemd. Hoe kan ijs nou vallen. Waar komt het vandaan en waarom?'

'Ik heb geen flauw idee. Het is allemaal erg veranderlijk; het ene moment stormt het en dan weer niet. Er zijn schijnbaar streken aan de oppervlakte waar het altijd koud is, andere waar het altijd warm is en weer andere waar het om de beurt warm en koud is.'

'Verbazingwekkend. Hoeveel van deze dingen denk je dat verkeerd is geïnterpreteerd door de geesten van die anderen?'

'Niets. Daar ben ik van overtuigd. Het was allemaal heel duidelijk. Ik had voldoende tijd om door te dringen in hun vreemde geesten. Té veel tijd.'

Weer dreven zijn gedachten weg in diepere regionen.

Gan zei: 'Dit is goed. Ik was altijd al bang dat wij de romantische verhalen over het zogenaamde Gouden Tijdperk van onze voorouders aan de oppervlakte overdreven. Ik was bang dat een groot gedeelte van onze groep ervoor zou gaan voelen een nieuw leven aan de oppervlakte te gaan leiden.'

'Nee!' stootte Roi uit.

'Nee, kennelijk toch niet. Ik twijfel eraan of zelfs de meest geharden onder ons ook maar een dag van hun leven door zouden kunnen brengen in een omgeving zoals jij die beschrijft, met die stormen, dagen, nachten en die onplezierige en onvoorspelbare veranderingen in hun omgeving.' Gan's gedachten waren tevreden gedachten. 'Morgen begint het overbrengingsproces. Als we eenmaal op het eiland zijn - het was onbewoond zei je toch?'

'Volkomen onbewoond. Het was het enige van dat soort waar het voertuig overheen kwam. De informatie van de tech was gedetaileerd genoeg.'

'Goed. Nu kunnen we met de operaties beginnen. Het zal generaties duren, maar uiteindelijk zullen we in de diepte van een nieuwe, warme wereld leven, in prettige grotten en zal de omgeving bijdragen tot de groei van iedere cultuur en verfijning.

'En,' voegde Roi eraan toe, 'we hebben er geen contact met de schepsels van de oppervlakte.'

Gan zei: 'Waarom zouden we niet. Al zijn ze dan primitief, ze zouden ons toch van dienst kunnen zijn als we ons moeten installeren. Een ras dat vliegtuigen kan bouwen, moet ook andere kwaliteiten bezitten.'

'Dat is het niet. Ze zijn oorlogszuchtig, meneer. Ze zouden te allen tijde met dierlijke wildheid aanvallen en...'

Gan interrumpeerde: 'Ik ben geschokt door de psychopenumbra waarmee jouw gedachten aan die andere wezens doortrokken zijn. Er is iets dat je verbergt.'

Roi zei: 'Ik dacht eerst ook dat we ze zouden kunnen gebruiken. En als ze ons niet vriendelijk zouden willen bejegenen, dan zouden we ze onder druk kunnen zetten. Ik liet een van hen op de knop van de kubus drukken en dat was een moeilijke opgave. Zeer moeilijk. Hun geest is totaal verschillend van de onze.'

'Hoe dan?'

'Als ik dat kon beschrijven, dan zou het verschil niet zo ingrijpend zijn. Maar ik kan u een voorbeeld geven. Ik bevond mij in de geest van een kind. Zij hebben geen rijpingskamers. De kinderen worden grootgebracht door een individu. Het schepsel dat voor mijn gastheer moest zorgen...'

'Ja...'

'Zij (het was een wijfje) voelde een speciale affectie voor het jong. Het was een soort bezitterschap, een relatie die alle overigen uit hun gemeenschap uitsloot. Ik meende vaag iets te ontdekken van de band die een man heeft met een vriend of collega, maar het was veel sterker en veel minder gereserveerd.'

'Nou,' zei Gan, 'misschien kennen ze, aangezien ze geen geestelijk contact hebben, geen echte samenleving en ontstaan dan deze relaties van ondergeschikt belang. Of was dit een pathologisch geval?'

'Nee, nee, het komt daar overal voor. De vrouw waar ik het over had was de moeder van het jong.'

'Onmogelijk. De eigen moeder?'

'Dat kan niet anders. Het kind brengt de eerste tijd van zijn leven door binnen in de moeder. Lichamelijk er binnen in. De eitjes van die wezens blijven in het lichaam. Ze worden verwekt binnen in het lichaam. Ze groeien in het lichaam en komen levend ter wereld.'

'Grote grotten,' zei Gan zwakjes. Hij voelde een sterke afkeer. 'Dus ieder schepsel kent zijn eigen kind. Ieder kind heeft dan een eigen vader...'

'En die is ook bekend. Mijn gastheer werd over een afstand van achtduizend kilometer vervoerd, voor zover ik de afstand kon schatten, om aan zijn vader getoond te worden.'

'Ongelooflijk!'

'Wilt u nog meer horen om u ervan te overtuigen dat het nooit mogelijk zal zijn enig contact te leggen? Het verschil is zo fundamenteel en aangeboren.'

Spijt en afkeer overheersten in de keten van Gan's gedachten. Hij zei: 'Het zou inderdaad een ramp zijn. Ik had gedacht...'

'Wat meneer?'

'Ik had gedacht dat het voor het eerst wellicht mogelijk zou zijn dat twee verschillende intelligenties elkaar hielpen. Ik had gedacht dat we samen sneller vooruit zouden komen dan ieder apart. Zelfs als ze in technisch opzicht primitief waren - en dat zijn ze - dan was dat niet zo belangrijk want techniek is ook niet alles. Ik had gedacht dat we iets van hen zouden kunnen leren.'

'Wat leren?' vroeg Roi brutaal. 'Onze ouders leren kennen en met onze kinderen bevriend raken?'

'Nee, nee, je hebt gelijk. De scheiding tussen ons zal moeten blijven bestaan. Zij blijven aan de oppervlakte leven en wij hebben de diepte, en zo zal het altijd zijn.'

Buiten het laboratorium ontmoette Roi Wenda.

Haar gedachten gaven uiting aan haar blijde stemming. 'Gelukkig dat je terug bent.'

Ook Roi's gedachten waren plezierig. Het was erg rustig om zuiver geestelijk contact met een vriend te hebben.

Fopaas

1

Het schip Triple G flitste geluidloos weer binnen in de tastbare ruimte uit het niets van het oneindige. Het dook op in het schitterende licht van de grote sterrengroep Hercules.

Het gleed zachtjes door de ruimte, omringd door zonnen, zonnen en nog eens zonnen, elk in het midden van een zwaartekrachtveld dat rukte aan het metalen bolletje. Maar de computers van het schip waren berekend geweest op hun taak en hadden het haarfijn in de juiste positie gebracht. Het was nog een dagreis - een normale ruimtereisdag - naar het Lagrange-stelsel toe.

Dit feit had voor elk van de mannen aan boord een speciale betekenis. Voor de bemanning betekende het gewoonweg nog een dag werk, een dag salaris en dan uitrusten aan land. De planeet waarnaar ze onderweg waren was onbewoond, maar aan land gaan was een prettige onderbreking, zelfs op een Asteroïde. Ze gaven zich niet de moeite zich af te vragen of de passagiers dezelfde mening waren toegedaan.

In feite was de bemanning helemaal niet dol op de passagiers en negeerde hen zo mogelijk.

Intellectuelen!

En dat waren ze, allemaal behalve één. Geleerden om het wat eufemistischer uit te drukken, in allerlei soorten. Hun enige gevoel, voor zover ze dat op dat moment op konden brengen, was er een van bezorgdheid voor hun instrumenten, de vage wens om alles nog eens te controleren.

En misschien een kleine toename van spanning en bezorgdheid. Het was een onbewoonde planeet. Iedereen had zich dat keer op keer ingeprent. Toch had elk van hen zijn eigen gedachten. En wat betreft die ene ongewone man aan boord van het schip - het was geen bemanningslid en ook geen echte geleerde - die was vermoeid tot in zijn botten. Zwakjes kwam hij overeind en had te kampen met de laatste restjes van ruimteziekte. Hij heette Mark Annuncio en hij had nu vier dagen in bed gelegen, bijna niet gegeten, terwijl het schip in het heelal heen en weer deinde en lichtjaar na lichtjaar aflegde.

Op dit moment had hij niet meer het gevoel ieder moment dood te kunnen gaan en moest hij aan de oproep van de kapitein beantwoorden. Op zijn eigen onduidelijke manier had Mark er een hekel aan. Hij was eraan gewend alles op zijn eigen manier te kunnen doen, te zien wat hij wilde zien. En wie was de kapitein dat hij...

De impuls om alles aan doctor Sheffield te vertellen en het daarbij te laten bleef terugkomen.

Maar Mark was nieuwsgierig, en hij wist dat hij moest gaan.

Nieuwsgierigheid was een van zijn grootste ondeugden! Maar het was toevallig ook zijn baan en zijn roeping.

2

Kapitein Follenbee van de Triple G was een hardhoofdig man. Dat dacht hij tenminste van zichzelf. Hij had al eerder door de regering gefinancierde reizen gemaakt. Dat had één voordeel. De Confederatie was niet gierig. Het betekende dat zijn schip elke keer volledig werd gereviseerd, dat defecte onderdelen werden vernieuwd en dat de bemanning een goed salaris kreeg. Dat waren goede zaken, verdomd goede zaken.

Hoewel het bij deze reis een beetje anders lag. Het ging niet zozeer om de typische groep passagiers die hij aan boord had. (Hij had heetgebakerde, lastige en onverdraaglijk dwaze mensen verwacht, maar het bleek dat deze intellectuelen veel van normale mensen weg hadden.) Het ging er ook niet om dat de helft van zijn schip gesloopt was en veranderd in wat in het contract een 'centraal bereikbaar ruimtelaboratorium' genoemd werd. In feite had hij er de pest over in dat de planeet Junior voor hen lag.

De bemanning wist het niet, maar hij met zijn harde hoofd begon het een verdomd onplezierig denkbeeld te vinden.

Maar hij begon dat alleen nog maar te vinden.

Op dit moment, maakte hij zichzelf wijs, was het die Mark Annuncio - of hoe hij ook heette - die hem begon te vervelen.

Hij sloeg met de achterkant van zijn ene hand in de palm van de andere en dacht kwaad verder. Zijn grote, ronde gezicht was een en al ergernis.

De onbeschaamdheid!

Een jongen van net twintig jaar die hem dit verzoek durfde te doen en dat terwijl hij niet eens een functie had zoals de andere passagiers.

Wat zat daarachter. Dat moest in ieder geval worden uitgezocht. In deze stemming zou hij dat het liefste doen door hem bij zijn kraag te pakken en zijn tanden te laten klapperen, maar toch maar beter van niet.

Alles bij elkaar genomen was het vreemd dat de Confederatie van Werelden zo'n reis als deze financierde en de twintigjarige blaaskaak scheen daar heel goed in te passen.

Waarom was hij aan boord?

En dan die doctor Sheffield bijvoorbeeld, die geen andere taak scheen te hebben dan het kindermeisje van die jongen te spelen.

Wat had het voor zin? Wie was die Annuncio?

Hij was de hele reis ruimteziek geweest, of was dat slechts een excuus geweest om in zijn hut te kunnen blijven...

De bel ging met een licht gezoem.

Dat moest de jongen zijn.

Hou je kalm nu, dacht de kapitein. Hou je kalm.

3

Mark Annuncio kwam de hut van de kapitein binnen en likte langs zijn lippen in een zwakke poging om de bittere smaak in zijn mond kwijt te raken. Hij voelde zich licht in het hoofd en zwaar rond zijn hart.

Op dat moment had hij graag zijn positie afgestaan als hij maar op de Aarde terug was.

Hij dacht verlangend aan zijn huis; het was klein maar van hemzelf. Alleen met zijn eigen gedoetje. Er stonden slechts een bed, een bureau, een stoel en een kast, maar hij had vrij toegang tot de centrale bibliotheek. Hier had hij niets. Hij had gedacht dat er aan boord van een schip veel te leren viel. Hij was nog nooit eerder op een ruimtereis mee geweest. Maar hij had niet verwacht dag in dag uit ruimteziek te zullen zijn.

Hij had zo'n heimwee dat hij wel zou kunnen huilen en hij had een hekel aan zichzelf omdat hij wist dat zijn ogen rood en vochtig waren en dat dit de kapitein zeker op zou vallen. Hij had een hekel aan zichzelf omdat hij niet groot was en breed, omdat hij eruitzag als een muis.

En dat was hij dan ook, in één woord gezegd. Hij had peper-en-zoutkleurig haar dat zacht en sluik neerhing; een smalle, terugwijkende kin, dunne mond en spitse neus. Het enige wat hij nog nodig had om de illusie te completeren waren vijf of zes trillende snorharen aan beide kanten van zijn neus. Bovendien was hij nog klein van stuk ook.

En toen zag hij door het observatieraam van de kapitein het sterrendecor. De adem stokte hem in de keel.

Sterren!

Sterren zoals hij ze nog nooit had gezien. Mark was nog nooit eerder van de Aarde weg geweest. Daardoor kwam het ook, had doctor Sheffield hem verteld, dat hij voortdurend ruimteziek was. Maar Mark geloofde hem niet. Hij had in vijftig verschillende boeken gelezen dat ruimteziekte een psychologische oorzaak had. Zelfs doctor Sheffield probeerde hem weleens voor de gek te houden.

Hij was nog nooit van de Aarde weg geweest en was dus gewend aan de lucht op Aarde. Hij was gewend om ongeveer tweeduizend sterren verspreid over het hemelgewelf te zien, waarvan er maar een stuk of tien van de eerste grootte.

Maar hier waren het er ontelbare. In dit kleine stukje waren het er al meer dan tien keer zoveel als dat je op Aarde kon zien. En helder!

Begerig nam hij het schouwspel in zich op. Het overweldigde hem. Hij kende de getallen met betrekking tot de Hercules-groep natuurlijk. Hij bevatte tussen de een en de tien miljoen sterren (tot nu toe was het nog niet exact geregistreerd), maar getallen is iets heel anders dan sterren.

Hij zou ze willen tellen. Het was een plotseling opkomend verlangen. Hij was nieuwsgierig naar hun aantal. Hij vroeg zich af of ze alle namen hadden; of er astronomische gegevens bestonden van allemaal. Eens kijken.

Hij telde ze in groepen van honderd. Twee... drie... hij had het kunnen uitrekenen zonder ernaar te kijken, maar hij vond het fijn om de echte, tastbare objecten te zien die zo verschrikkelijk mooi waren. Zes... zeven...

De harde stem van de kapitein deed hem opschrikken en bracht hem weer in het schip terug.

'Meneer Annuncio. Aangenaam kennis met u te maken.'

Mark keek op, onaangenaam verrast en spijtig. Waarom werd hij bij het tellen gestoord?

Hij zei geïrriteerd: 'De sterren!' en wees.

De kapitein keek naar buiten. 'Wat is ermee? Is er iets fout?'

Mark keek naar de brede rug en de imponerende gestalte van de kapitein. Hij keek naar de grijze stoppels die het hoofd van de kapitein bedekten en naar de twee grote handen met dikke vingers die hij achter zijn rug gevouwen had en waarmee hij gelijkmatig tegen het glimmende plastex van zijn jasje tikte.

Mark dacht: Wat interesseren hem de sterren nou? Maakt het hem iets uit hoe groot ze zijn, hoe helder, en tot welke spectraalklasse ze behoren?

Zijn onderlip trilde. De kapitein was ook een van die noncompos. Iedereen in het schip was een noncompos. Zo werden ze in zijn Dienst genoemd. Noncompos. Allemaal. Ze kunnen zonder computer niet eens uitrekenen wat vijftien in het kwadraat is.

Mark voelde zich alleen.

Hij stapte van het onderwerp af (zonder te proberen het uit te leggen) en zei: 'Er zijn daar zoveel sterren. Het is net erwtensoep.'

'Dat lijkt maar zo, meneer Annuncio.' (De kapitein sprak de c in Mark's naam uit als s inplaats van als ch en dat deed Mark onaangenaam aan). De afstand tussen de sterren in de meest dichte nevel is bij benadering een lichtjaar of meer. Ruimte genoeg, hè. Maar het lijkt anders, dat ben ik met u eens. Als het licht uit was, zouden ze schijnen als een biljoen Chisholm-punten in een oscillerend krachtveld.

Maar hij bood niet aan het licht uit te doen en Mark wilde hem er niet om vragen.

De kapitein zei: 'Gaat u zitten, meneer Annuncio. Dat is beter dan staan, hè. Rookt u? Bezwaar dat ik rook? Het spijt me dat u er vanmorgen niet was. We hadden een uitstekend uitzicht op Lagrange 1 en II op een afstand van zes ruimte-uren. Rood en groen. Net verkeerslichten, hè. Ik heb u de hele reis gemist. U moet nog ruimtebenen krijgen, hè?'

De hè's van de kapitein, die er op een hoog toontje uitkwamen irriteerden Mark op een helse manier.

Zacht zei Mark: 'Ik ben nu wel weer in orde.'

De kapitein scheen dit niet bevredigend te vinden. Hij walmde met zijn sigaar en keek op Mark neer met zijn wenkbrauwen bijna over zijn ogen. Langzaam zei hij: 'Ik ben blij u te zien, in ieder geval. Dan kunnen we kennismaken. De Triple G heeft al vele reizen gemaakt voor de regering. Geen probleem. Nooit problemen gehad. En we willen ze ook niet. Begrijpt u.'

Mark begreep het niet. Hij werd moe van het proberen. Begerig dreven zijn ogen weer af naar de sterren. Het patroon was een beetje veranderd.

Even zag de kapitein hem kijken. Hij fronste zijn voorhoofd en even leek het of hij zijn schouder op wilde halen. Hij liep naar het bedieningspaneel en een metalen luik zakte voor het raam, als een geweldig ooglid.

Woedend sprong Mark overeind en gilde: 'Wat is de bedoeling hiervan, idioot, ik was ze aan het tellen.'

'Tellen...' De kapitein werd rood van kwaadheid, maar probeerde zijn stem beleefd te laten klinken. Hij zei 'Sorry! We moeten even iets zakelijks bespreken.'

Het woord 'zakelijk' rekte hij een beetje.

Mark wist wat hij bedoelde. 'Er valt niets te bespreken. Ik wil het logboek van het schip zien. Ik heb u uren geleden gebeld om dat te zeggen. U houdt me aan het lijntje.'

De kapitein zei: 'Als u me nou eens vertelde waarom u het wil zien, hè. Er is nooit eerder naar gevraagd. En wat is uw functie eigenlijk?'

Mark was verbaasd. 'Ik heb het recht om alles in te kijken, als ik dat wil. Ik ben van de Mnemonische dienst.'

De kapitein pufte zwaar aan zijn sigaar. (Het was een speciaal soort, vervaardigd voor gebruik in de ruimte. Er zat een oxydant in zodat de atmosferische zuurstof niet werd opgebruikt als men ze rookte.)

Op zijn hoede zei hij: 'Is dat zo. Nog nooit van gehoord. Wat is dat?'

Mark zei verontwaardigd: 'Gewoon de Mnemonische dienst. Het is mijn baan om alles in te zien dat ik in wil zien en alles te vragen wat ik wil weten. En daar heb ik het recht toe.'

'U kunt het logboek niet inkijken als ik dat niet toesta.'

'U heeft helemaal niets in te brengen - u noncompos.'

De kalmte van de kapitein was nu verdwenen. Driftig gooide hij zijn sigaar op de grond, stampte erop, raapte hem toen op en legde hem voorzichtig in de asbak.

'Wat heeft dit te betekenen, alle melkwegen nog aan toe?' vroeg hij. 'Wat bent u überhaupt? Een veiligheidsagent? Wat is er aan de hand? Laten we het even duidelijk stellen, nu!'

'Ik heb u al het nodige verteld.'

'Ik heb niets te verbergen,' zei de kapitein, 'maar ik heb rechten.'

'Niets te verbergen?' piepte Mark. 'Waarom heet dit schip dan de Triple G?'

'Zo heet het nu eenmaal.'

'Kom nou gauw. Op Aarde staat geen enkel schip als zodanig geregistreerd. Ik wist dat al voor ik aan boord kwam. Ik heb het u alleen niet eerder gevraagd.'

De kapitein knipoogde. Hij zei: 'Officieel heet het George G. Grundy. Iedereen noemt het de Triple G.'

Mark lachte. 'In orde dan. En nadat ik het logboek gezien heb, wil ik met de bemanning spreken. Daar heb ik het recht toe. Vraagt u maar aan doctor Sheffield.'

'De bemanning dus ook, hè,' siste de kapitein. 'Laten we eens praten met doctor Sheffield en blijf jij maar in je hut tot we landen, Sprinkhaan!'

Hij snauwde naar de intercom.

4

De wetenschappelijke bezetting van de Triple G was klein voor het werk dat er moest worden verzet, en als mensen bezien, erg jong. Misschien niet zo jong als Mark Annuncio, die een klasse apart was, maar zelfs de oudste onder hen, Emmanuel George Cimon (astrofysicus) was nog geen negenendertig. En door zijn donkere, dikke haardos en zijn schitterende grote ogen leek hij nog jonger. Het schitteren van zijn ogen kwam gedeeltelijk ook door het dragen van contactlenzen.

Cimon, die zich misschien een beetje te veel bewust was van zijn relatieve ouderdom, en van het feit dat hij in naam het hoofd van de expeditie was (een feit dat de anderen geneigd waren te negeren) deed gewoonlijk alsof er niets dramatisch aan hun zending was. Hij liet de tape met stippen door zijn vingers glijden en liet hem zachtjes op de spoel terugrollen.

'Routinewerk,' zuchtte hij en liet zichzelf in de zachtste stoel van het kleine passagiersverblijf zakken. 'Niets.'

Hij bekeek de laatste kleurenfoto's van de Lagrange-tweeling en was niet onder de indruk van hun schoonheid. Lagrange I, kleiner en warmer dan de Zon van de Aarde was een briljante, groenblauwe bol met groengele corona die hem omlijstte als de gouden zetting van een smaragd. Hij leek net zo groot als een linze of de kogel uit een kogellager. Iets verderaf (voor zover dat op foto's te zien is) stond Lagrange II. Die leek twee keer zo groot als Lagrange I vanwege zijn positie in de ruimte. (In feite had hij een diameter die twintig procent kleiner was dan die van Lagrange I, de helft van zijn omvang en twee derde van zijn massa.) Het oranjerood ervan, waar de camera in vergelijking met het oog minder gevoelig voor was, maakte een vrij vage indruk ten opzichte van de kleur van zijn tweelingbroer.

Beide werden omringd door de ongelooflijke schittering van de Hercules-groep die op de foto duidelijk zichtbaar was door het gebruik van een differentieel gepolariseerde lens die speciaal voor dit doel werd gebruikt.

Het was diamantstof, in grote hoeveelheid, geel, wit, blauw en rood.

'Niets,' zei Cimon.

'Ik vind het mooi,' zei de andere man in het dagverblijf. Dat was Groot Knoevenaagle (natuurkundige; klein, plomp en bekend onder de naam Novee).

Hij ging door en vroeg: 'Waar staat Junior?' en boog zich over Cimon's schouder en keek met lichtelijk bijziende ogen.

Cimon keek op en rilde. 'Hij heet niet Junior. Maar de planeet Troas is niet te zien in deze sterrenwildernis, als je dat bedoelt. Deze foto is er typisch een voor de Scientific Earthman. Het is niet bijzonder bruikbaar.'

'De ruimtepest!' Novee was teleurgesteld.

'Wat voor verschil maakt het trouwens voor jou?' vroeg Cimon. 'Stel dat ik zei dat een van deze stippen Troas was. Zo maar een. Je zou het verschil niet eens weten en wat schiet je ermee op?'

'Hou op, Cimon, en doe niet zo verdomd superieur. Het is heel normaal dat ik er belang in stel. We zullen een tijd lang op Junior moeten leven en voor zover we nu weten zullen we er sterven ook.'

'Er is geen publiek, Novee, geen orkest, geen microfoons, geen trompetten ook, dus waarom doe je zo dramatisch. We zullen er niet sterven. Als het toch gebeurt is het onze eigen fout en waarschijnlijk een gevolg van te veel eten.' Hij zei dit op een speciale toon, een toon die mannen met een kleine eetlust gebruiken als ze tegen mensen met een gezonde eetlust spreken, alsof een slechte vertering enkel en alleen het gevolg was van deugdzaamheid en groot intellect.

'Er zijn duizend mensen gestorven,' zei Novee zachtjes.

'Natuurlijk. Iedere dag sterven er in de Melkweg wel een miljard mensen.'

'Niet op deze manier.' 'Niet op welke manier?'

Met moeite hield Novee zich in. 'Geen discussies behalve in officiële vergaderingen. Dat is afgesproken.'

'Ik heb niets te discussiëren,' zei Cimon duister. 'Het zijn twee doodgewone sterren. Ik vraag me trouwens af waarom ik me in godsnaam als vrijwilliger heb opgegeven. Ik denk dat het was om eens een abnormaal groot Trojaans stelsel van dichtbij te zien. Het was de gedachte aan het zien van een bewoonbare planeet met twee zonnen. Ik weet niet waarom ik heb gedacht dat daar iets bijzonders aan was.'

'Omdat je dacht aan duizend dode mannen en vrouwen,' zei Novee, en ging toen haastig door: 'Wil je me eens iets vertellen? Wat is nou een Trojaanse planeet?'

Even liet de natuurkundige Novee's verwijtende blik over zich heengaan en toen zei die: 'Goed, goed, dat weet ik dus niet Maar jij weet ook niets. Wat weet je bijvoorbeeld af van ultrasonische incisies?'

Cimon zei: 'Niets, en daar ben ik heel blij om. Naar mijn mening is elke informatie buiten het speciale vakgebied van iemand nutteloos en een verspilling van het psychopotentieel. Het laat me koud dat Sheffield een andere mening is toegedaan.'

Toch wil ik het graag weten. Als je het kunt uitleggen, tenminste.'

'Dat kan ik wel. Als je geluisterd had, dan had je kunnen horen dat het in de eerste instructies al vermeld is. De meest veelvoudige sterren, en dat is ongeveer een derde van het totaal, hebben een bepaalde soort planeten. De moeilijkheid is dat deze planeten nooit bewoonbaar zijn. Als ze ver genoeg weg staan van het centrum van de zwaartekracht van het sterrenstelsel om een bijna cirkelvormige baan te hebben, zijn ze koud genoeg om heliumoceanen te hebben. Als ze dicht genoeg bij zijn om warmte op te vangen, dan is hun baan zo grillig dat ze minstens een keer per omwenteling zo dicht bij een van de twee sterren komen dat ijzer er smelt.

Maar hier, bij het Lagrange-stelsel is het anders. De twee sterren, Lagrange I en Lagrange II en de planeet Troas (met een satelliet Ilium) bevinden zich aan de hoeken van een gelijkzijdige driehoek. Begrijp je dat? Deze opstelling blijkt stabiel te zijn en vraag me in 's hemelsnaam niet je te vertellen waarom dat zo is. Neem het nou maar van mij als vakman aan.'

Binnensmonds zei Novee: 'Ik zou er niet aan durven twijfelen.'

Cimon keek geërgerd en ging door: 'Het stelsel draait in zijn geheel. Troas zal altijd honderdzestig miljoen kilometer van beide zonnen af blijven en de zonnen op hun beurt staan ook weer honderdzestig miljoen kilometer van elkaar af.' Novee krabde aan zijn oor maar leek nog niet tevreden. 'Dat weet ik allemaal. Ik héb tijdens de instructie geluisterd. Maar waarom is het een Trojaanse planeet? Waarom Trojaans?'

Cimon kneep zijn dunne lippen even op elkaar en hield met moeite een lelijk woord in. Hij zei: 'In het zonnestelsel hebben we een soortgelijke opstelling. De Zon, Jupiter en een groep kleine Asteroïden vormen een gelijkzijdige driehoek. En nu is het gewoon zo dat men de Asteroïden namen heeft gegeven als Hector, Achilles, Ajax en andere helden uit de Trojaanse oorlog, en zodoende... Moet ik doorgaan of niet?'

'Is dat alles?' vroeg Novee.

'Ja, en ben je nu klaar met lastig vallen?'

'O, barst.'

Novee stond op om de verontwaardigde astrofysicus te verlaten, maar voor hij zijn hand bij de knop had gleed de deur open en kwam Boris Vernadsky (geochemicus; donkere wenkbrauwen, grote mond, breed gezicht en een ingewortelde voorkeur voor bonte hemden en magnetische klemmetjes van rood plastic) binnen.

Novee's rode gezicht en Cimon's bevroren gezicht ontgingen hem.

Opgewekt zei hij: 'Collega's, als je heel scherp luistert zul je dadelijk waarschijnlijk een explosie horen alsof de Melkweg in de hut van de kapitein wordt opgeblazen.'

'Wat is er gebeurd?' vroeg Novee.

'De kapitein kreeg Annuncio te pakken, de kleine wijze van Sheffield, en Sheffield kwam naar boven met twee blauwe ogen.'

Cimon, die tot dan toe geluisterd had, liep brommend weg.

Novee zei: 'Sheffield! Die man is niet in staat om kwaad te worden. Ik heb hem zelfs nog nooit zijn stem horen verheffen.'

'Dit keer is het toch gebeurd. Toen hij merkte dat het kind zijn hut had verlaten zonder het hem te vertellen en dat de kapitein hem onder handen nam - Poe! Wist jij trouwens dat hij weer op de been was, Novee?'

'Nee, maar ik ben niet verbaasd. Ruimteziekte is zoiets geks. Als je er last van hebt, dan denk je dat je doodgaat. Je wilt dat dan ook liefst zo snel mogelijk. Twee minuten later is het over en voel je je weer goed. Zwak, maar niet ziek meer. Ik heb Mark vanmorgen verteld dat we morgen zullen landen en die mededeling heeft hem waarschijnlijk weer op de been geholpen. De gedachte aan de oppervlakte van een planeet, van dichtbij gezien, doet wonderen bij ruimteziekte. En we gaan toch gauw landen, hè Cimon?'

De astrofysicus maakte een vreemd geluid dat kon worden geïnterpreteerd als een gegrom van instemming. Zo vatte Novee het in ieder geval op.

'Maar,' zei Novee, 'wat is er nou gebeurd?'

Vernadsky zei: 'Nou, Sheffield slaapt bij mij sinds het kind is gevloerd door de ruimteziekte. Hij zit aan zijn bureau met zijn kaarten en zijn handcomputer en is druk bezig als de telefoon gaat en de kapitein aan de lijn is. Dan blijkt dat de jongen bij hem is en hij wil weten wat hel en verdoemenis de regering ertoe gebracht heeft een spion op hem af te sturen. Sheffield schreeuwt terug dat hij hem met een grote loden buis de ribben zal breken als hij één vinger naar het kind durft uitsteken en gaat er vandoor. Hij vergeet de telefoon op de haak te leggen en aan de andere kant blijft de kapitein schuimbekken van woede.'

'Dat verzin je,' zei Novee. 'Sheffield zou zulke dingen nooit zeggen'

'Iets dergelijks was het wel.'

Novee wendde zich tot Cimon. 'Jij bent de leider van de groep. Waarom doe je er niets aan?'

Cimon sneerde: 'In zulke gevallen ben ik het hoofd van de groep. Mijn verantwoordelijkheid is alleen goed voor dit soort gevallen. Laat ze het maar uitvechten. Sheffield kan zijn woordje heus wel doen en de kapitein haalt zijn handen toch niet achter zijn rug vandaan. Vernadsky's levendige beschrijving betekent nog niet dat er geweld wordt gepleegd.'

'Oké, maar het heeft geen zin op een expeditie als deze ruzie te hebben.'

'Je bedoelt onze missie!' Vernadsky hief zijn handen op als in wanhoop en hief zijn ogen naar het plafond. 'Wat ben ik bang voor het moment dat we onszelf terug zullen vinden tussen het overblijfsel van onze eerste expeditie.'

En aangezien het beeld dat hun hierdoor voor ogen kwam niet direct vrolijk was, zweeg plotseling iedereen. Zelfs de achterkant van Cimon's hoofd, het enige dat uitstak boven de leuning van de leunstoel, leek te verstarren bij die gedachte.

5

Oswald Mayer Sheffield (psycholoog, lang en mager als een lat; een verrassend mooie stem die geschikt was om in de opera te zingen, of om iets uiteen te zetten, zacht maar pijnlijk nauwgezet) zag er niet zo kwaad uit als men na Vernadsky's verhaal wel zou hebben verwacht.

Hij glimlachte zelfs toen hij de hut van de kapitein binnenging. Zodra hij binnenstapte viel de kapitein uit: 'Luister eens hier, Sheffield...'

'Een moment, kapitein Follenbee,' zei Sheffield. Hoe is het met je, Mark?'

Mark richtte zijn blik op de grond en zijn stem klonk gesmoord. 'Goed, doctor Sheffield.'

'Ik had niet gemerkt dat je was opgestaan.'

'Er klonk niet het minste verwijt in zijn stem, maar Mark verontschuldigde zich toch. 'Ik voelde me wat beter, doctor Sheffield, en ik voelde me schuldig dat ik nog helemaal niets had gedaan. Sinds ik in het schip ben heb ik nog niet gewerkt. Dus belde ik de kapitein of ik zijn logboek mocht zien en hij liet me hier komen.'

'In orde. Ik ben er zeker van dat hij er niets op tegen heeft dat je nu naar je kamer teruggaat.'

'O nee?' begon de kapitein.

Met een milde blik keek Sheffield naar de kapitein. 'Ik ben verantwoordelijk voor hem, meneer.'

Op de een of andere manier wist de kapitein niets meer te zeggen.

Mark draaide zich gehoorzaam om en Sheffield keek hem na tot de deur achter hem in het slot was gevallen.

Toen wendde hij zich opnieuw tot de kapitein. 'Wat was u in 's hemelsnaam van plan, kapitein?'

De kapitein boog zijn knieën een beetje, strekte ze en boog ze weer, op een dreigende manier. Onzichtbaar maar goed hoorbaar sloeg hij achter zijn rug zijn handen in elkaar. 'Dat is mijn zaak. Ik ben de kapitein, Sheffield.'

'Dat weet ik.'

'Dus u weet wat dat betekent, hè? Dit schip, in de ruimte, is een wettelijk erkende planeet. Ik ben de absolute heerser. In de ruimte gebeurt er wat ik zeg. De Centrale commissie van de Confederatie kan zelfs geen bevelen geven. Ik moet de discipline handhaven en geen enkele spion...'

'In orde, maar nu zal ik ú eens wat vertellen, kapitein. U heeft van het Bureau van de Buitenprovincies de opdracht gekregen om een door de regering gefinancierde expeditie naar het Lagrange-stelsel te leiden, daar te blijven zolang als nodig is voor onderzoekingen en zolang als veilig is voor de bemanning en het schip, en ons daarna weer naar huis te brengen. U heeft het contract getekend, kapitein, en u heeft zich tot verschillende dingen verplicht, kapitein of geen kapitein. U kunt zich bijvoorbeeld niet bemoeien met onze instrumenten en ze onbruikbaar maken voor research.'

'Wie in de ruimte zou zoiets doen?' De stem van de kapitein barstte bijna van verontwaardiging.

Kalm antwoordde Sheffield: 'Dat doet ú. Blijf met uw handen van Mark Annuncio af, kapitein. Net zo goed als u met uw handen af moet blijven van de monochroom van Cimon en de micro-optische uitrusting van Vailleux, zo moet u ze ook af houden van mijn Annuncio. En dan bedoel ik al uw tien vingers met vier strepen, kapitein. Heeft u het begrepen?'

De kapitein zette zijn geüniformeerde borst uit. 'Aan boord van mijn eigen schip neem ik geen bevelen aan. Uw woorden geven blijk van een schending van discipline, meneer Sheffield. Nóg zoiets en u krijgt kamerarrest. U én uw Annuncio. Als u het er niet mee eens bent dan kunt u het, als we op Aarde terug zijn, voorleggen aan de Raad van beoordeling. Tot dan verzoek ik u uw mond dicht te houden.'

'Luister, kapitein, laat me iets uitleggen. Mark is van de Mnemonische dienst...'

'Zeker, dat heeft hij gezegd. Nummonische dienst. Nummonische dienst. Het kan me niets schelen, al was het de geheime politie. Niet aan boord van mijn schip, hè.'

'Mnemonische dienst,' zei Sheffield geduldig. Em-en-ee-em-oo en-ie-es-se-ha-e dienst. De eerste em wordt niet uitgesproken Het komt van een Grieks woord, dat geheugen betekent De kapitein zijn ogen versmalden.

'Herinnert hij zich dingen?'

'Juist kapitein. Kijk, in zeker opzicht is het mijn fout. Ik had u hierover moeten inlichten. Ik zou dat ook hebben gedaan als de jongen niet meteen na de start ziek was geworden. Daardoor heb ik de meeste dingen vergeten. Daar komt nog bij, dat het niet bij me was opgekomen dat hij zich voor de gang van zaken op het schip zelf zou kunnen interesseren. De hemel mag weten waar om niet. Hij moet overal in geïnteresseerd zijn.'

'Zo, moet hij dat, hè?' De kapitein keek naar de klok aan de muur. 'Licht me dan nu maar in, hè. Maar geen onnodig gepraat ook niet veel nodig gepraat, trouwens, mijn tijd is beperkt.'

'Het duurt niet lang, dat beloof ik u. U bent een ruimtevaarder kapitein. Hoeveel onbewoonde werelden zijn er volgens u binnen de Confederatie?'

'Tachtigduizend,' zei de kapitein prompt.

'Drieëntachtigduizend tweehonderd,' zei Sheffield. 'Wat denkt u dat ervoor nodig is om een politieke constellatie van die grootte te regeren?'

Weer aarzelde de kapitein geen seconde. 'Computers,' zei hij.

'Dat klopt. Er is de Aarde, waar de halve bevolking voor de regering werkt en die niet anders doet dan met computers werken en er zijn computercentra op iedere andere wereld. En toch gaan er gegevens verloren. Iedere wereld weet iets dat een andere wereld niet weet. Bijna iedere mens weet iets dat een ander niet weet. Kijk maar naar onze kleine groep. Vernadsky weet niets van biologie en ik ken niet genoeg scheikunde om in leven te kunnen blijven. Niet een van ons zou de meest eenvoudige ruimtekruiser kunnen besturen, behalve Fawkes. Zo werken we samen en ieder van ons vult met zijn kennis een lacune van de ander aan.

Maar er is één moeilijkheid. Niemand van ons weet precies wat van onze eigen kennis belangrijk is voor de ander, in bepaalde omstandigheden. We kunnen niet gaan zitten en al onze kennis opspuien. Dus raden we ernaar en soms raden we goed. Twee gegevens A en B passen soms voortreffelijk in elkaar. Dus persoon A, die gegeven A kent, zegt tegen persoon B, die gegeven B kent: "Waarom heb je me dat niet tien jaar geleden verteld?" en persoon B antwoordt: "Ik wist niet dat het belangrijk was," of "Ik dacht dat iedereen daarvan op de hoogte was".'

De kapitein zei: 'Daar zijn computers toch voor.'

Sheffield zei: 'Computers zijn beperkt, kapitein. Men moet ze vragen stellen. En bovendien moeten die vragen zodanig worden gesteld, dat ze in het beperkte aantal symbolen van de computer kunnen worden ondergebracht.

En bovendien, computers zijn graag letterlijk. Ze geven een exact antwoord op wat je vraagt en denken niet met je mee. Soms komt het niet bij iemand op om de juiste vraag te stellen of de computer te voeden met de juiste gegevens en als dat gebeurt dan zal de computer geen vrijwillige informatie geven.

Wat wij nodig hebben, en wat de hele mensheid nodig heeft, is een computer die niet mechanisch is; een computer met voorstellingsvermogen. En er bestaat er zo een, kapitein.' De psycholoog tikte tegen zijn slaap 'Bij iedereen aanwezig, kapitein.'

'Misschien,' gromde de kapitein, 'maar ik hou me toch maar bij de normale; de soort waar je bij op de knop kunt drukken, hè?'

'Bent u daar wel zo van overtuigd? Machines hebben geen invallen. Heeft ü weleens een inval gehad?'

'Doet dat ter zake?' Weer keek de kapitein op de klok.

Sheffield zei: 'Ergens in het menselijk brein zit een herinnering aan elk gegeven dat er ooit is binnengekomen. Heel weinig ervan kan men zich bewust te binnen brengen, maar het is er allemaal, en een kleine associatie kan het gegeven terugbrengen zonder dat die persoon weet hoe dat in zijn werk gaat en waar het vandaan komt. Op die manier krijg je een "inval" of een "idee". Bij sommige mensen gaat dat gemakkelijker dan bij anderen.

Er zijn ook mensen die daarin getraind kunnen worden. Enkelen van hen zijn bijna perfect, zoals Mark Annuncio en nog honderd zoals hij. Ooit zullen er, naar ik hoop, miljarden zijn als zij en dan hebben wij een echte Mnemonische dienst.'

'Heel hun leven,' ging Sheffield door, 'doen ze niets anders dan lezen, kijken en luisteren. En ze oefenen om dat steeds beter en efficiënter te kunnen. Het doet er niet toe welke gegevens zij verzamelen. Het hoeft geen speciaal doel of speciale betekenis te hebben. Het doet er ook niet toe of een van de mensen van de dienst zich een week lang bezig wil houden met de gegevens van de ruimtepoloteams van de Canopus-sector van de laatste eeuw. Ieder gegeven kan ooit nuttig worden. Dat is het fundamentele axioma.

Ieder ogenblik zou een van de mensen van de Dienst het verband kunnen leggen tussen twee dingen die de machine met geen mogelijkheid aan elkaar kan koppelen. De machine zou falen omdat geen enkele machine waarschijnlijk deze twee ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebbende zaken in zijn geheugen heeft, of anders als hij ze wel heeft, geen enkel mens zo krankzinnig zou zijn hem de juiste vraag te stellen. Eén goede correlatie van de Dienst kan het geld uitsparen dat anders aan tien jaar research zou worden besteed.'

De kapitein hief zijn grote hand op. Hij keek bezorgd. Hij zei: 'Wacht eens even. Annuncio zei dat er op de Aarde geen schip geregistreerd stond als de Triple G. U bedoelt dus dat hij de namen van alle geregistreerde schepen kent?'

'Waarschijnlijk,' zei Sheffield. 'Hij kan het handelsscheepsregister hebben doorgekeken. Als hij dit heeft gedaan, dan kent hij alle namen, tonnages, bouwjaren, thuishavens, het aantal bemanningsleden en al het andere dat in het register staat vermeld.'

'En hij telde de sterren.'

'Waarom niet. Dat is een gegeven.'

'Ik sta versteld.'

'Misschien kapitein. Maar het gaat erom dat Mark een man is die anders is dan andere mensen. Hij heeft een vreemde, verwrongen opvoeding gehad en hij heeft een vreemde, verwrongen kijk op het leven. Dit is de eerste keer dat hij buiten het terrein van de Dienst komt, sinds hij er als vijf jaar oud jongetje gekomen is. Hij is vrij snel van streek - en hij kan worden vernield. Dat mag niet gebeuren en ik heb de opdracht gekregen erop toe te zien dat het niet gebeurt. Hij is mijn instrument; een waardevoller instrument dan al het andere in het hele schip, verpakt in een net van plutoniumdraad. In de hele melkweg zijn er maar honderd zoals hij.'

Kapitein Follenbee spreidde een houding van gewonde trots ten toon. 'Goed dan. Het logboek. Maar het blijft strikt vertrouwelijk, hè?'

'Natuurlijk. Hij spreekt alleen met mij en ik spreek met niemand tenzij er een correlatie tot stand komt.'

De kapitein vond kennelijk dat dit niet precies was wat hij "strikt" noemde, maar hij zei: 'Maar niet aan de bemanning.' Hij pauzeerde betekenisvol. 'U weet wat ik bedoel.'

Sheffield liep naar de deur. 'Dat weet Mark. De bemanning zal er via hem niets over horen, dat beloof ik u.'

En toen hij op het punt stond de kamer te verlaten riep de kapitein: 'Sheffield!' 'Ja?'

'Wat is in 's hemelsnaam een noncompos?

Sheffield onderdrukte een glimlach. 'Noemde hij u zo?'

'Wat is het?'

'Het is een afkorting voor non compos mentis. ledereen in de Dienst noemt iedereen die niet in de Dienst is zo. U bent er een. Ik ben er een. Het is Latijn voor "niet gezond van geest". En weet u kapitein - ik geloof dat ze nog gelijk hebben ook.'

Snel deed hij de deur achter zich dicht

6

Mark Annuncio keek het scheepslog in vijftien seconden door. Hij vond het onbegrijpelijk, maar dat was het meeste materiaal dat in zijn geest lag opgeslagen. Dat was geen probleem. Dat het saai werk was, deed er ook niet toe. Zijn grote teleurstelling was, dat zijn nieuwsgierigheid niet werd bevredigd, dus liet hij het voor wat het was met een mengsel van opluchting en ontevredenheid.

Toen was hij naar de bibliotheek van het schip gegaan en had zich door de drie dozijn aanwezige boeken heen gewerkt op een zo snel mogelijke manier. In zijn jeugd had hij drie jaar lang moeten leren hoe hij een boek door kon lezen door met één blik een hele pagina te overzien, en nog steeds was hij trots als hij eraan dacht dat hij bij de eindexamens het schoolrecord had gebroken.

Tenslotte wandelde hij naar het laboratoriumgedeelte van het schip en keek hier en daar een beetje rond. Hij stelde geen vragen en liep door als een van de mensen meer dan vluchtig naar hem keek.

Hij haatte de onverdraaglijke manier waarop ze naar hem keken, alsof hij een of ander vreemd dier was. Hij haatte hun air van kennis, alsof het waardevol was om een stel hersens slechts voor zo'n klein deelgebied te gebruiken en er zich dan nog maar zo weinig van te herinneren.

Eventueel zou hij hun natuurlijk een vraag moeten stellen. Het was zijn werk, en zelfs als dat niet het geval was zou zijn nieuwsgierigheid hem ertoe brengen. Niettemin hoopte hij zich stil te kunnen houden tot ze op de planeet waren geland.

Hij vond het prettig dat ze zich binnen een sterrenstelsel bevonden. Spoedig zou hij een nieuwe wereld zien met nieuwe Zonnen - twee althans - en een nieuwe Maan. Vier voorwerpen met gloednieuwe informatie; immense opslagruimten van feiten die liefdevol moesten worden verzameld en uitgezocht.

Bij de gedachte aan de oneindige berg gegevens die op hem lag te wachten, liep er een rilling over zijn rug. Hij beschouwde zijn geest als een geweldig archief, een complex systeem met informatie, dat van alle markten thuis was. Ordelijk, makkelijk te hanteren en perfect in alles.

Hij dacht aan de stoffige vliering die de noncompos hun geest noemden en moest erom lachen. Zelfs als hij met doctor Sheffield praatte was het merkbaar, hoewel die toch een aardige kerel was voor een noncompos. Hij deed erg zijn best en soms begreep hij er zelfs wat van. De anderen, de mannen aan boord van het schip, hadden geesten als rommelhokken. Stoffige rommelhokken waar de troep aan alle kanten uitpuilde; en alleen wat bovenop lag konden ze pakken.

Die arme dwazen! Als ze niet zo stomvervelend waren zou je bijna medelijden met ze krijgen. Als ze alleen maar zouden weten hoe ze waren. Als ze dat maar beseften.

Zo vaak als mogelijk was ging Mark naar de observatiepost en keek naar de nieuwe werelden die dichterbij kwamen. Ze kwamen vlak langs de satelliet Ilium. (Cimon, de astrofysicus, stond erop dat de planeet die hun bestemming was 'Troas' werd genoemd en de satteliet 'Ilium', maar alle andere mensen aan boord van het schip noemden ze 'Junior' en 'Zusje'.) Aan de andere kant van de twee zonnen, in de Trojaanse positie er tegenover bevond zich een groep Asteroïden. Simon noemde die de 'Lagrange Epsilon', maar de anderen spraken over de 'Jonkies'.

Dit alles ging door Mark heen op het moment dat de gedachte aan de satelliet Ilium bij hem opkwam. Hij was er zich nauwelijks van bewust en liet het gaan omdat het niet van onmiddellijk belang was. Nog vager, nog verder weg in zijn bewustzijn waren zo'n kleine vijfhonderd astronomische objecten die ook niet bij hun juiste naam werden genoemd; sommige daarvan had hij gelezen, andere had hij uit radioprogramma's, weer andere had hij opgevangen bij normale gesprekken en ook een paar was hij tegengekomen in nieuwsreportages. Misschien waren die gegevens hem direct verteld, misschien waren het ook dingen die een ander niet had gehoord. Zelfs de naam Triple G inplaats van George G. Grundy had een plaats in zijn achterhoofd.

Sheffield had hem al vaker gevraagd wat er precies gebeurde in die geest van hem - heel voorzichtig en vriendelijk.

'We willen graag meer mensen zoals jij, Mark, voor de Mnemonische dienst. We hebben er miljoenen nodig. Miljarden eventueel, als het ras de hele Melkweg gaat bewonen, en dat gebeurt op een dag. Maar waar moeten we ze vandaan halen? We kunnen niet afgaan op bij de geboorte meegekregen talent. Dat hebben we allemaal min of meer. De training is van groot belang en zolang we niet weten wat er in je geest gebeurt, kunnen we ook geen trainingsprogramma opstellen.'

En door doctor Sheffield ertoe aangezet was Mark op zichzelf gaan letten, hij luisterde naar zichzelf, keek naar binnen en probeerde zich bewust te worden. Hij leerde hoe de gegevens in zijn hoofd werden opgeborgen, hoe ze zich rangschikten. Hij observeerde hoe de gegevens apart klaarlagen voor het gebruik. Het was moeilijk uit te leggen, maar hij deed zijn best.

Daardoor groeide zijn zelfvertrouwen. De angst uit zijn kindertijd, de eerste jaren in de Dienst, werd minder. Hij werd niet meer midden in de nacht wakker, doornat van het zweet en schreeuwend van angst die hij wilde vergeten. En zijn hoofdpijn verdween.

Hij keek naar Ilium toen die heel dichtbij was. Hij was helderder dan hij van welke maan dan ook had verwacht. (Getallen van de weerkaatsingsgraad van driehonderd bewoonde planeten marcheerden door zijn geest, keurig gerangschikt van hoog naar laag. Heel even raakten ze de grens van zijn bewustzijn. Hij negeerde ze.)

De heldere vlek waar hij naar keek was gelegen te midden van grote, onregelmatige vlekken waarvan Cimon (hij had niet goed geluisterd omdat hij antwoord wilde hebben op een andere vraag) zei dat het ooit zeebodem was geweest. Weer kwam er een gegeven in Mark's geest naar boven. In het oorspronkelijke rapport van Hidosjeki Makoyama was vastgesteld dat de samenstelling van dat schitterende zout was: 78,6 percent jodiumchloride, 19,2 percent magnesiumcarbonaat, 1,4 percent kaliumsulfaat... De gedachte verdween weer. Het was ook niet van belang.

Ilium had een atmosfeer. Een totaal van ongeveer 100 mm kwik. (Iets meer dan een achtste van die van de Aarde, tien keer zo groot als die van Mars, 0,254 keer die van Coralemon en 0,1376 keer die van Aurora. Zonder een bepaalde bedoeling liet hij steeds meer getallen achter de komma komen. Het was een vorm van oefening maar het verveelde hem. Hoofdrekenen was stof voor de vijfde klas. Toch had hij nog steeds moeite met de integralen en hij vroeg zich af of dat kwam doordat hij niet wist wat een integraal was. Een stuk of zes definities kwamen in hem op, maar hij had nooit genoeg wiskunde gehad om definities te begrijpen, hoewel hij ze wel goed kon opzeggen.

Op school hadden ze altijd gezegd: 'Verdiep je nooit te zeer in iets. Zo gauw je dat namelijk doet, ga je gegevens selecteren en dat mag niet. Alles, maar dan ook alles is belangrijk. Zolang je de dingen maar onthoudt, is het niet van belang of je ze begrijpt of niet.

Maar de noncompos dachten er anders over. Arrogante geesten met een hoop lacunes.

Ze naderden Junior zelf nu. Hij was ook heel helder, maar anders. Aan de noord- en de zuidkant bevonden zich ijskappen. (Teksten uit boeken over paleoklimatologie van de Aarde kwamen in hem op en Mark deed geen poging het tegen te houden.) De ijskappen waren aan het wegsmelten. Over één miljoen jaar zou Junior hetzelfde klimaat hebben als de Aarde nu. Hij had ongeveer dezelfde afmetingen als de Aarde en draaide in zesendertig uur om zijn zon.

Het zou een tweelingbroertje van de Aarde kunnen zijn. En volgens het rapport van Makoyama vielen de verschillen die er waren uit in het voordeel van Junior. Voor zover men wist was er op Junior geen enkele bedreiging voor de mensheid. En niemand zou ook ooit op die gedachte zijn gekomen, als niet de eerste menselijke kolonie op die planeet tot de laatste man toe was weggevaagd.

En wat erger was, de vernietiging was zodanig in zijn werk gegaan, dat een studie van alle overgebleven informatie geen aanwijzing gaf van wat er mogelijkerwijs gebeurd zou kunnen zijn.

7

Twee uur voor de landing ging Sheffield naar de hut van de jongen en hield hem gezelschap. Aanvankelijk hadden Mark en hij een kamer samen gehad. Dat was een probeersel geweest. Mnemonics hielden niet van het gezelschap van noncompos. Zelfs niet van de meest intelligenten. In ieder geval was het experiment mislukt. Bijna onmiddellijk na de start bleek uit Mark's transpirerende gezicht en pleitende ogen dat hij privacy nodig had.

Sheffield voelde zich verantwoordelijk. Hij voelde zich verantwoordelijk voor alles wat Mark betrof, of het nu zijn zaak was of niet. Hij, en andere mannen als hij, hadden Mark en soortgelijke kinderen weggehaald en ze getraind, met het gevolg dat ze als persoonlijkheid wrakken werden. Ze waren geforceerd groot geworden. Ze waren gebogen en gekneed. Ze hadden geen gewoon contact met andere kinderen mogen hebben, opdat ze geen normale geestelijke gewoonten zouden ontwikkelen. Niemand uit de Dienst had kunnen trouwen, zelfs niet binnen de groep.

Dit alles maakte dat Sheffield zich verschrikkelijk schuldig voelde.

Twintig jaren geleden waren er een stuk of tien jongelui die op één school werden getraind onder de leiding van Oe Karaganda, een van de meest gekke Aziaten die de wereld ooit had gezien. Karaganda had zelfmoord gepleegd op een goeie dag, om een of andere vage reden, maar andere psychologen, waaronder Sheffield, met een grotere faam, maar zonder twijfel minder briljant, hadden nog de kans gehad om met hem te werken en van hem te leren.

Het schoolprogramma ging door en er kwamen er nog meer. Er werd zelfs een school gesticht op Mars. Die hadden op dit moment vijf inschrijvingen. Volgens de laatste stand waren er honderddrie afgestudeerden (natuurlijk had maar een klein gedeelte van de ingeschrevenen de opleiding helemaal afgemaakt.)

Vijf jaar geleden had de Aardse planetaire regering (niet te verwarren met de Centrale galactische commissie, die op de Aarde was gestationeerd en boven de Galactische confederatie stond) erin toegestemd dat de Mnemonische dienst werd opgericht als een onderdeel van het departement van Binnenlandse Zaken.

De investeringen waren al meer dan tien keer terugbetaald, maar slechts weinig mensen waren daarvan op de hoogte. Ook de Aardse regering liep hier niet mee te koop, net zomin als met andere dingen die met de Mnemonische dienst te maken hadden. Het was een teer punt voor hen. Het was een 'experiment'. Ze vreesden dat een eventuele mislukking hen politiek in moeilijkheden zou kunnen brengen. De oppositie (die er ternauwernood van weerhouden was er een campagnepunt van te maken) sprak op planetaire conferenties van 'idioterie' en 'verspilling van belastinggelden'. En dat laatste terwijl het tegendeel allang bewezen was.

In de door machines overheerste beschaving die over de hele Melkweg bestond was het moeilijk op korte termijn de successen van de geest als zodanig te leren waarderen.

Sheffield vroeg zich af hoeveel tijd dat nog zou kosten.

Maar hij moest in Mark's aanwezigheid geen sombere gedachten koesteren. Dat bracht gevaar voor besmetting met zich mee. In plaats daarvan zei hij: 'Je ziet er goed uit, jongen.'

Mark scheen blij te zijn hem te zien. Nadenkend zei hij: 'Als we op de Aarde terug zijn, doctor Sheffield...'

Hij stopte, bloosde lichtelijk en zei: 'Ik bedoel, stel dat we terugkomen, dan ben ik van plan zo veel mogelijk boeken en films over volksgewoonten te pakken te krijgen. Ik heb nog bijna niets over dat onderwerp gelezen en in de bibliotheek hier in het schip was ook niets.'

'Vanwaar die interesse?'

'Door de kapitein. Zei u niet dat hij u verteld had dat de bemanning niet op de hoogte was van het feit dat ze op weg zijn naar een wereld waar de eerste expeditie faalde?'

'Ja, natuurlijk. En?'

'Nou, ruimtevaarders beschouwen het als ongeluk om met zo'n wereld in aanraking te komen, vooral als die er zo onschadelijk uitziet. 'Fopaas' noemen ze het.'

'Dat klopt.'

'Dat zegt de kapitein tenminste. Alleen zie ik niet hoe dat kan kloppen. Ik ken minstens zeventien bewoonbare planeten waarvan de eerste expeditie nooit is teruggekeerd of een nederzetting gevestigd heeft. En al die planeten werden later gekoloniseerd en zijn nu leden van de Confederatie. Sarmatia is er een van en dat is al een vrij grote samenleving.'

'Er zijn ook planeten waar voortdurend rampen voorkomen.' Opzettelijk zei Sheffield dat niet vragend. (Stel nooit informatieve vragen. Dat was een van de stellingen van Karaganda. Mnemonische correlaties waren geen zaak van bewuste intelligentie; dat was geen kwestie van wil. Zodra er een directe vraag was gesteld, waren de daaruit voortvloeiende correlaties veelvuldig, maar niet beter dan een redelijk geïnformeerd man ze zou kunnen maken. Juist het onderbewuste in de geest overbrugde de grote, onwaarschijnlijke lacunes.)

Mark liep, zoals iedereen van de Mnemonische dienst dat gedaan zou hebben, in de val. Energiek zei hij: 'Nee, daar heb ik nog nooit van gehoord. Tenminste niet als de planeet bewoonbaar was. Het is wat anders als de planeet helemaal uit ijs is opgebouwd of uit zandvlakten bestaat. Maar dat is met Junior niet het geval.'

'Dat is waar.'

'Waarom is de bemanning dan bang? Al de tijd dat ik in bed lag, heb ik erover nagedacht. Zo kwam het dat ik het logboek wilde inzien. Ik had er overigens nog nooit een gezien dus het was in ieder geval nuttig het eens te doen. En ik was ervan overtuigd daar de waarheid te vinden.'

'Uh-huh,' zei Sheffield.

'En, nou... misschien had ik ongelijk. Het doel van de expeditie wordt in het hele logboek niet eenmaal genoemd. En dat bewijst dat het doel geheim moet blijven. Het leek wel of het zelfs voor de officieren van het schip verborgen moet blijven. En het schip heet in feite George G. Grundy.

'Dat is allemaal waar.' zei Sheffield.

'Ik weet het niet. Ik vond dat gedoe van die Triple G verdacht,' zei Mark duister.

Sheffield zei: 'Je schijnt teleurgesteld dat de kapitein niet heeft gelogen.'

'Niet teleurgesteld. Opgelucht, geloof ik. Ik dacht... ik dacht...' Hij stopte, en keek plotseling heel verward, maar Sheffield deed geen enkele poging om het op te vangen. Dat dwong hem door te gaan. 'Ik dacht dat misschien iedereen tegen me loog, en niet alleen de kapitein. Misschien zelfs ú, doctor Sheffield. Ik dacht dat u er toch wel een bepaalde reden voor had me niet met de bemanning te laten praten.'

Sheffield probeerde te glimlachen en slaagde daar met veel moeite in. Achterdocht was de beroepsziekte van de Mnemonische dienst. Ze waren geïsoleerd, deze mensen en ze waren anders. Oorzaak en gevolg waren duidelijk.

Luchtig zei Sheffield: 'Ik denk dat je al lezende over volksgewoonten tot de conclusie komt dat dit bijgeloof niet noodzakelijk gebaseerd hoeft te zijn op een logische analyse. Als een planeet bekend raakt, dan wordt alleen het slechte verteld. Alle goede dingen worden over het hoofd gezien. Het slechte wordt uitgeschreeuwd, aangeprezen. Het heeft het effect van een sneeuwbal.'

Hij liep weg van Mark en deed erg druk met het inspecteren van de hydraulische stoelen. Ze zouden nu snel gaan landen. Hij voelde onnodig aan de banden van de veiligheidsriemen en bleef met zijn rug naar de jongen toe staan. Op die manier beschermd zei hij bijna fluisterend: 'En wat maakt het nu uit dat Junior zo anders is.'

(Langzaam nu. Niet forceren. Hij had die truc al eerder geprobeerd en...)

Mark zei: 'Niets, helemaal niets. De andere expedities die niet slaagden waren anders. Dat is een feit.'

Sheffield bleef met zijn rug naar Mark toe staan en wachtte.

Mark zei: 'De zeventien andere expedities, die verloren gingen op planeten die nu bewoond zijn, waren kleine verkenningsgroepen. In zestien gevallen was schipbreuk op de een of andere manier de oorzaak van de ramp en bij de laatste, Coma Minor was dat, was het zo dat men onverwacht werd aangevallen door een of andere inheemse levensvorm, niet intelligent natuurlijk. Ik heb de details over alle zeventien gevallen...'

(Sheffield hield zijn adem in. Mark kon alle details geven. Alle details. Voor hem was het net zo gemakkelijk om de verslagen van elke expeditie woord voor woord op te ratelen, als ja of nee zeggen. En hij zou de goede noemen. Iemand van de Dienst had geen selectievermogen. Dat was een van de dingen die een normale omgang tussen mensen van de Dienst en anderen onmogelijk maakte. Het waren verschikkelijk vervelende mensen. Zelfs Sheffield die getraind en gehard was om naar alles te luisteren, en die niet van plan was Mark te onderbreken als hij goed op dreef was, zuchtte zachtjes.)

'...maar wat is het nut ervan,' ging Mark door, en Sheffield voelde zich gered van een ramp. 'Ze zitten niet in dezelfde groep als deze expeditie naar Junior. Want hier hadden zich 789 mannen, 207 vrouwen en vijftien kinderen onder de dertien jaar gevestigd. In de loop van het volgende jaar kwamen er door immigratie nog 315 vrouwen, negen mannen twee kinderen bij. De vestiging leefde daar bijna twee jaar en de doodsoorzaak is onbekend, behalve dat het misschien een epidemie zou kunnen zijn, zoals ze zelf rapporteerden.

'Dat is dus anders. Maar Junior zelf heeft niets abnormaals, behalve, natuurlijk...'

Mark pauzeerde even, alsof de informatie te oninteressant was om erop door te gaan en Sheffield schreeuwde het bijna uit. Hij dwong zich ertoe om kalm te zeggen: 'Dat verschil natuurlijk.'

Mark zei: 'En dat weten we allemaal. Hij heeft twee zonnen, terwijl andere planeten er maar één hebben.'

De psycholoog had wel kunnen huilen van teleurstelling. Niets!

Maar er zat niets anders op. Volgende keer beter. Als je geen geduld hebt met iemand uit de Dienst, dan kun je je net zo goed niet bezighouden met zo iemand.

Hij ging in de hydraulische stoel zitten en bond zichzelf stevig vast. Ook Mark deed dat. (Sheffield had hem graag willen helpen, maar dat zou vernederend zijn geweest.) Hij keek op zijn horloge. Ze moesten nu aan het dalen zijn.

Bij al zijn teleurstelling voelde Sheffield zich erg verward. Mark Annuncio had er verkeerd aan gedaan zijn eigen ingeving, dat de kapitein en alle anderen logen, te volgen. Mensen uit de Dienst hadden de neiging te geloven dat, aangezien hun feitenkennis groot was, hij ook compleet was. Dit is natuurlijk een duidelijke misvatting. Daarom is het noodzakelijk (zo zei Karaganda) om de door hen gelegde verbanden aan te horen en hen er zelf niet mee te laten manipuleren.

Van hoeveel betekenis was deze vergissing van Mark. Hij was de eerste uit de Dienst die van het hoofdkwartier weg was; de eerste die van zijn soortgenoten verwijderd werd; de eerste die tussen noncompos moest leven. Wat betekende dit alles voor hem? Wat zou het allemaal nog voor hem gaan betekenen? Zou het slecht uitpakken? En als dat zo was, wat moest er dan tegen gedaan worden?

Op al deze vragen had doctor Oswald Mayer Sheffield geen antwoord.

8

De mannen aan het bestuurpaneel waren de geluksvogels. Zij, en Cimon natuurlijk, die bij wijze van uitzondering als astrofysicus en leider van de expeditie erbij mocht zijn. De andere bemanningsleden hadden hun eigen taak en de overige wetenschapsmensen gaven er de voorkeur aan comfortabel in hun hydraulische stoelen te blijven zitten terwijl ze afdaalden in een baan om en naar Junior.

Het uitzicht was het meest verblindend toen Junior nog ver genoeg weg stond om in zijn geheel te worden gezien.

Aan de noord- en de zuidkant, op ongeveer een derde van de afstand tot de equator, lagen de ijskappen, nog aan het begin van een smeltproces dat miljoenen jaren zou gaan duren. Aangezien de Triple G een grote noord-zuidcirkel beschreef (dit was opzettelijk zo gekozen om de poolgebieden beter te kunnen zien, en Cimon had hierop aangedrongen, ook al ging het ten koste van de maximum veiligheid) zagen ze de kappen om de beurt.

Beide schitterden ze in het zonlicht, als gevolg van het feit dat de as van Junior niet scheef lag. En elke kap was in stukken verdeeld, net als een voorgesneden taart. De stralend witte gedeelten die door twee zonnen tegelijk werden verlicht vervaagden naar de oostkant in een groenige kleur en naar het westen in geel. Ten oosten van het witte gebied lag een ander stuk, half zo groot, dat verlicht werd door Langrage I en de sneeuw daar weerspiegelde een saffieren schoonheid. Aan de westkant was een stuk dat alleen door Lagrange II werd verlicht en daar weerkaatste de sneeuw het warme oranjerood van een Aardse zonsondergang. De drie kleuren vloeiden in elkaar over en daardoor leek het geheel veel op een regenboog.

In contrast daarmee was er nog een donker gedeelte, maar als je goed genoeg keek kon je zien dat ook dit in stukken verdeeld was - ongelijke stukken. Het kleinste deel was inderdaad zwart, maar over het grotere stuk lag een vage, melkwitte kleur.

Cimon mompelde in zichzelf: 'Maanlicht natuurlijk,' en keek toen snel in het rond of iedereen het had gehoord. Hij vond het niet prettig als de mensen het proces in zijn geest, waardoor conclusies tot vruchtbare gedachten werden, konden observeren. Hij gaf er de voorkeur aan om ze in een gladde perfectie zonder een overbodig woord aan zijn leerlingen en toehoorders te kunnen voorleggen, zonder dat het ontstaan en groeiproces ervan herkenbaar was.

Maar hier waren alleen maar ruimtevaarders en die hoorden hem niet. Ondanks al hun gehardheid, richtten zij alle aandacht die zij naast die voor hun taken over hadden op het wonder dat voor hun ogen plaatsvond.

Hun omloop veranderde van hoek, van noord-zuid naar noordoost-zuidwest en tenslotte naar oost-west, de hoek waaronder een veilige landing het meest aannemelijk was. Het lawaai bij het binnengaan van de atmosfeer drong de bestuurscabine binnen, eerst dunnetjes en schril, maar toenemend in volume en omvang naarmate de minuten verstreken.

Tot dan toe, in het belang van wetenschappelijke observatie (en tot ongenoegen van de kapitein) was de omloopcirkel klein geweest, de snelheidsvermindering gering en de omwentelingen rond de planeet talrijk. Maar toen ze Junior's dampkring binnenkwamen werd de snelheid drastisch verminderd en kwam de oppervlakte van de planeet erg dicht bij hen. De ijskappen aan beide kanten verdwenen uit het gezicht en voor hun ogen zagen ze water en land in gelijkmatige afwisseling. Een continent, naar de kust toe bergachtig, maar vlak in het midden, als een soepbord met besneeuwde randen, flitste onder hen door met steeds langere tussenpozen. Het omvatte bijna de helft van Junior en de rest was water.

Het grootste gedeelte van de oceaan bevond zich op dat moment in het donker, en het andere gedeelte werd verlicht door het oranjerode licht van Langrage II. In het licht van die zon was het water donkerpurper met oplichtende rode puntjes erin die naar het noorden en zuiden in aantal toenamen. IJsbergen!

Op dit moment was het land verdeeld in een roodoranje stuk en een verblindend wit. Alleen de oostelijke kust was gehuld in een blauwgroene kleur. De oostelijke bergketen bood een angstwekkend tafereel met rode westelijke hellingen en groene oostelijke. Het schip daalde snel nu; de laatste omwenteling en trip over de oceaan hadden ze achter de rug.

En daarna - de landing!

9

De eerste stappen die ze ondernamen waren voorzichtig genoeg. En langzaam genoeg ook. Cimon bestudeerde de kleurenfoto's die hij vanuit de ruimte van Junior had genomen met grote nauwkeurigheid. Onder protest gaf hij ze door aan de anderen van de expeditie en meer dan een van hen kreunde inwendig bij de gedachte dit onder ogen te krijgen, voordat ze het origineel ook maar hadden kunnen bekijken.

Boris Vernadsky bleef over zijn gasanalysetoestel gebogen, maakte knorrende geluiden.

'We zitten ongeveer ter hoogte van de zeespiegel, geloof ik,' zei hij, 'één g.'

En hij voegde er achteloos aan toe om het aan de rest van de groep duidelijk te maken: 'Dat is de constante van de zwaartekracht,' hetgeen de anderen echter niet veel begrijpelijker voorkwam.

Hij zei: 'De atmosferische druk is ongeveer achthonderd millimeter kwik, en dat is ongeveer vijf procent meer dan op Aarde. Tweehonderdveertig millimeter daarvan is zuurstof terwijl dat op de Aarde maar honderdvijftig is.

Dat is niet slecht.

Het leek of hij bijval verwachtte, maar geleerden reageerden niet of nauwelijks op de gegevens van een specialist van een ander vakgebied.

Hij ging door: 'Stikstof natuurlijk. Gek hè, dat de natuur zichzelf zo herhaalt. Er is geen lol meer aan als blijkt dat een wereld met water altijd een zuurstof-stikstofatmosfeer heeft. Dan krijg je de neiging in slaap te vallen.'

'Wat zit er nog meer in de atmosfeer?' vroeg Cimon geïrriteerd. 'Tot nu toe heb je genoemd zuurstof, stikstof en een geweldig stukje filosofie van die lieve oom Boris.'

Vernadsky legde zijn arm over de rug van zijn stoel en zei temend: 'Wie ben je eigenlijk? De leider van de expeditie of zo?'

Cimon, voor wie het leiderschap meer betekende dan alleen het maken van vervelende rapporten voor het Bureau, bloosde en zei grimmig: 'Wat bevindt er zich nog meer in de atmosfeer, doctor Vernadsky?'

Zonder in zijn aantekeningen te kijken zei Vernadsky: Tussen de één procent en eenhonderdste van een procent: waterstof, helium en kooldioxyde, in die volgorde. Tussen eenhonderdste van een procent en eenduizendste van een procent: methaan, argon en neon, in die volgorde. Tussen eenduizendste van een procent en eenmiljoenste van een procent: radon, krypton en xenon in die volgorde.

De cijfers zeggen niet veel. Alles wat ik op dit moment kan vaststellen is dat Junior waarschijnlijk een goede vindplaats voor uranium is, dat er weinig kalium is en dat het geen wonder is dat er twee van die aardige ijskappen zijn.'

Dat zei hij opzettelijk, in de hoop dat iemand zou vragen hoe hij dat wist en wonder boven wonder deed iemand dat ook.

Vernadsky glimlachte breed en zei: 'Het radongehalte in de atmosfeer is hier tien tot honderd keer zo groot als op de Aarde. Zo staat het ook met het heliumgehalte. Radon én helium zijn bijprodukten van de radioactieve analyse van uranium en thorium. Conclusie: er zit tien tot honderd keer zoveel uranium en thorium in de bodem van Junior als in die van de Aarde.

Aan de andere kant is er meer dan honderd keer zo weinig argon als op de Aarde. Er is zelfs kans dat er niets van het oorspronkelijke argon meer over is. Dit soort planeten verkrijgt alleen argon uit de analyse van K^40, een van de isotopen van kalium. Weinig argon, dus weinig kalium. Het is eenvoudig, jongens.'

Een van de aanwezigen vroeg: 'En hoe zit het met die ijskappen?'

Cimon, die het antwoord hierop wist, vroeg, voor Vernadsky een antwoord had kunnen geven: 'Wat is het kooldioxydegehalte precies?'

'Nul-komma-nul-een-zes-em-em,' zei Vernadsky.

Cimon knikte en verwaardigde zich niet meer te antwoorden.

'Nou?' vroeg de vrager ongeduldig.

'De aanwezige kooldioxyde is ongeveer half zo groot als op de Aarde en juist die kooldioxyde geeft dat broeikaseffect. Het laat de korte golven van de zonnestralen doordringen tot de oppervlakte van de planeet, maar stoot de lange golven af. Wanneer er ten gevolge van een vulkanisch gebeuren een concentratie van kooldioxyde vrijkomt, dan wordt de planeet een beetje warmer en krijg je het Carboon-tijdperk met veel water en weinig landoppervlakte. Wanneer het kooldioxydegehalte afneemt, tengevolge van een vegetatie die steeds weelderiger wordt met dat fijne C0_2, dan daalt de temperatuur, er wordt ijs gevormd en je krijgt de vicieuze cirkel van de ijstijd en kijk... '

'Zit er nog meer in de atmosfeer?' vroeg Cimon. 'Waterdamp en stof. En verder geloof ik dat er zich per kubieke centimeter enkele miljoenen zwevende sporen van virusziekten in de lucht bevinden.' Dat laatste werd luchtig gezegd, maar toch verstarde iedereen die aanwezig was. Meer dan een van de omstanders leek zijn adem in te houden.

Vernadsky schraapte zijn keel en zei: 'Maak je er nog maar geen zorgen over. Mijn analysetoestel gooit al die stof- en ziektesporen door elkaar. Bovendien is dat niet mijn afdeling. Ik stel voor dat Rodriguez maar eens een aantal cultures onder glas moet maken. Onder goed dik glas '

10

Mark Annunico liep overal rond. Zijn ogen schitterden terwijl hij luisterde en hij drukte zich naar voren om beter te kunnen luisteren. De groep duldde hem min of meer, de een meer dan de ander al naargelang hun persoonlijkheid en temperament. Niemand sprak met hem.

Sheffield bleef dicht bij Mark in de buurt. Hij sprak ook nauwelijks. Hij deed zijn uiterste best om buiten Mark's bewustzijn te blijven. Hij wilde Mark niet het gevoel geven dat hij achter hem aan liep. Hij wilde Mark de illusie van vrijheid geven. Hij wilde de schijn wekken, alleen maar toevallig in de buurt te zijn.

Dat lukte hem erg slecht, voelde hij wel, maar wat kon hij anders? Hij moest dat kind voor moeilijkheden sparen.

11

Miguel Antonio Rodriguez y Lopez (microbioloog; klein en tanig, diepzwart haar, dat hij erg lang droeg en met de reputatie dat hij een Romaan van grote stijl was waar het vrouwen betrof, iets wat hij niet tegensprak) maakte met een mengsel van precisie en respectvolle nauwkeurigheid een culture van het stof dat Vernadsky voor hem had verzameld.

'Niets,' zei hij op een gegeven ogenblik. 'De kweek die ik hier gemaakt heb lijkt onschadelijk.'

Toen werd de opmerking geplaatst dat de bacteriën van Junior er niet noodzakelijk schadelijk uit hoefden te zien; en dat bacterievergiften en stofwisselingsprocessen niet door het oog konden worden geanalyseerd, zelfs niet met een microscopisch oog.

Deze opmerking werd met duidelijke minachting aanhoord, alsof het een aanval was op zijn beroep. Met opgetrokken wenkbrauwen zei hij: 'Je krijgt gevoel voor die dingen. Als je zoveel microben hebt gezien als ik, dan krijg je feeling voor de aanwezigheid van gevaar, of het ontbreken daarvan.'

Dit was een grove leugen en dat bewees Rodriguez door zorgvuldig beetjes van de ontkiemde kolonies in een gebufferde isotone vloeistof te leggen en een paar hamsters met het geconcentreerde resultaat daarvan in te spuiten. Ze schenen er geen hinder van te hebben.

In grote flessen werd er nu atmosfeer binnengehaald en verschillende lage diersoorten van de Aarde en andere planeten mochten zich daarin vermaken. Ook zij reageerden niet abnormaal.

12

Nevile Fawkes (botanicus; een man die zo onder de indruk was van zijn eigen schoonheid dat hij de haarstijl van de bekende beelden van Alexander de Grote had overgenomen, al maakte de aanwezigheid van een arendsneus, stukken groter dan die van Alexander, dit uiterlijk aanzienlijk minder aantrekkelijk) was al twee dagen onderweg (volgens de tijdrekening van Junior) in een van de verkenningsvaartuigen van de Triple G. Hij kon het ding zelfs slapend besturen en was in feite de enige, buiten de bemanning, die überhaupt kon navigeren, en dus was de keuze vanzelf op hem gevallen. Fawkes scheen niet overmatig verheugd over deze beslissing.

Hij keerde terug, ongedeerd en niet in staat een grijns van opluchting te verbergen. Hij liet zich bestralen zodat de buitenkant van rijn soepele ruimtepak gesteriliseerd werd (deze pakken waren ontworpen om de mannen te beschermen tegen de vernietigende effecten van een omgeving waar geen drukverschil bestond. En in een atmosfeer die zo dik was als die van Junior leek een echt ruimtepak overbodig.) Het verkenningsvaartuig werd grondiger bestraald en onder een plastic weggezet.

Fawkes pronkte met een groot aantal kleurenfoto's. Het centrale dal van het continent was boven Aardse verwachtingen vruchtbaar. Er waren machtige rivieren, ruige bergen met sneeuwbedekte toppen (met de bekende pyrotechnische zonnewerking).

Bij het schijnsel van alleen Langrange II leek de vegetatie vrij onaanlokkelijk en donker, als opgedroogd bloed. Maar onder het schijnsel van Lagrange I of onder het schijnsel van beide zonnen wekte het schitterende, weelderige groen en het geschitter van de talloze meren (voornamelijk aan de noord- en zuidkant langs de randen van het afbrokkelende ijs) een gevoel van heimwee in de harten van de meeste mannen.

Fawkes zei: 'Kijk hier eens naar.'

Hij liep vluchtig de foto's door om er een te pakken waarop een veld bloemen stond afgebeeld en die overvloeide van scharlakenrood. Door de hoge ultraviolette straling van Lagrange I was de belichtingstijd uitermate kort en niettegenstaande de beweging van zijn voertuig stond iedere bloem er haarscherp en schreeuwend van kleur op.

'Ik zweer je dat elk van die bloemen bijna twee meter in doorsnee was,' zei Fawkes.

Allen bewonderden de bloemen uitvoerig.

Toen zei Fawkes: 'Maar geen spoor van intelligent leven, hoor.'

Heftig keek Sheffield op van de foto's. Want leven en intelligentie hoorden per slot van rekening onder zijn afdeling. 'Hoe weet je dat?'

'Kijk zelf maar,' zei de botanicus. 'Kijk maar naar de foto's. Geen wegen, geen steden, geen kanalen, niets dat erop wijst door mensenhand gemaakt te zijn.'

'Er is geen machinale beschaving,' zei Sheffield. 'Maar dat is dan ook alles.'

'Zelfs aapmensen zouden schuilplaatsen bouwen en vuur gebruiken,' zei Fawkes die zich aangevallen voelde.

'Het continent is tienmaal zo groot als Afrika en je bent er twee dagen geweest. Je hebt een boel kunnen missen.'

'Niet zo veel als jij denkt,' was het heetgebakerde antwoord. 'Ik ben iedere redelijk grote rivier op en af geweest en heb beide kusten onderzocht. Als er vestigingen zouden zijn, dan had ik ze hier moeten vinden.'

'Als jij in tweeënzeventig uur twee keer een kust van achtduizend kilometer, verder nog tienduizend kilometer plus weet ik hoeveel duizend kilometer rivier hebt afgereisd, dan heb je alles zeer vluchtig bekeken.'

Cimon onderbrak: 'Wat heeft dit allemaal voor zin? Homo sapiens is het enige type intelligentie dat ooit in de Melkweg ontdekt is op meer dan honderdduizend verkende planeten. De kans dat er zich op Troas intelligentie bevindt is praktisch nihil.'

'O ja?' zei Sheffield. 'Met dezelfde argumenten zou je kunnen bewijzen dat er op de Aarde geen intelligentie aanwezig is.'

'Makoyama heeft in zijn verslagen geen melding gemaakt van intelligent leven,' zei Cimon.

'En hoeveel tijd heeft hij gehad. Dat was ook zoeken naar een naald in een hooiberg en in het rapport stond dat de naald niet is gevonden.'

'Alle satellieten nog aan toe,' zei Rodriguez nijdig. 'We staan hier als idioten te argumenteren. Laten we de hypothese van intelligentie op deze planeet voor onbewezen laten en er verder over ophouden. We zijn toch nog niet klaar met ons onderzoek, hoop ik.'

13

Afdrukken van die eerste foto's van de oppervlakte van Junior werden toegevoegd aan wat men het open archief zou kunnen noemen. Na een tweede reis kwam Fawkes veel somberder terug en de vergadering was dientengevolge ook niet zo opgewekt.

Nieuwe toto's gingen van hand tot hand en werden toen door Cimon hoogstpersoonlijk in een speciale safe gelegd die hij alleen kon openmaken, een allesvernielende atoomontploffing daargelaten.

Fawkes zei: 'De twee grootste rivieren lopen van noord naar zuid langs de oostelijke hoeken van de westelijke bergketen. De grootste ontspringt uit de noordelijke ijskap, de kleinste uit de zuidelijke. Ten westen van de oostelijke keten komen er zijrivieren bij en doorkruisen de hele centrale vlakte. Bijkbaar loopt die centrale vlakte toe in een punt en ligt de oostelijke hoek iets hoger. Dat is niet anders dan verwacht misschien. De oostelijke bergketen is groter, breder en regelmatiger. Ik was niet in staat precieze metingen te verrichten, maar ik zou er niet van schrikken als ze hoger waren dan de toppen van het Himalaja-gebergte. Ze lijken ergens veel op de Woe Ch'ao-keten op Hesperus. Je komt in de stratosfeer terecht als je er overheen wilt en ruig dat ze zijn - Wow!

In ieder geval,' met moeite keerde hij weer terug naar zijn oorspronkelijke onderwerp, 'de twee grote rivieren komen ongeveer honderd kilometer ten zuiden van de equator bij elkaar en stormen door een kloof in de westelijke keten. Daarna is het nog maar een kilometer of tachtig naar de oceaan.

Daar waar hij in de oceaan komt is een geschikte plaats voor een hoofstad op de planeet. Daar moeten alle handelsroutes naar het binnenland samenkomen en daar zou een handelscentrum voor ruimteverkeer het meest op zijn plaats zijn. Zelfs wat betreft handel op de planeet zelf: goederen van de oostkust moeten over de oceaan vervoerd worden. Want het is niet de moeite waard het over de oostelijke bergketen te proberen. En dan zijn er natuurlijk nog de eilanden die we tijdens de landing zagen.

Dus daar zou ik naar een nederzetting hebben gezocht zelfs als we geen gegevens over de lengte en de breedte hadden gehad. En die kolonisten hadden oog voor de toekomst. Daar hebben ze hun toko neergezet.'

Met sombere stem zei Novee: 'Ze dachten tenminste dat ze oog voor de toekomst hadden. Er is niet veel van overgebleven, hè?'

Fawkes trachtte het filosofisch te bekijken. 'Het is meer dan een eeuw geleden. Wat verwacht je anders? Er is veel meer over gebleven dan ik eerlijk gezegd had verwacht. De meeste gebouwen waren prefab. Ze zijn in elkaar gestort en de vegetatie heeft ze overwoekerd. Het is aan het ijzige klimaat van Junior te danken dat er nog iets van over is. De bomen - althans de voorwerpen die erop lijken - zijn klein en groeien kennelijk erg langzaam.

Zelfs de open plek is verdwenen. Vanuit de lucht kun je alleen zien dat er ooit een nederzetting is geweest doordat de nieuwe begroeiing op die plek iets anders van kleur is dan, eh, laten we zeggen, de omringende wouden.'

Hij wees op een bepaalde foto. 'Dit is een hoop metaalslakken. Misschien is het ooit een machinerie geweest. Dat zijn denk ik begraafplaatsen geweest.'

Novee zei: 'Zijn er nog overblijfselen. Beenderen?'

Fawkes schudde zijn hoofd.

Novee zei weer: 'Ik neem aan dat de laatste overlevenden zich niet zelf hebben begraven?'

'Dieren waarschijnlijk,' zei Fawkes. Hij liep weg, zijn rug naar de groep. Toen ik me er doorheen ploegde regende het. Het spetterde op de bladeren boven mijn hoofd en de grond was nattig en sponzig. Het was donker, onheilspellend. Er waaide een koude wind. De foto's die ik genomen heb geven dit niet weer. Ik had het gevoel alsof er duizend geesten op me stonden te wachten...'

De spanning steeg. Scherp zei Cimon: 'Hou op!'

Op de achtergrond stond Mark Annuncio en de vleugels van zijn puntige neus trilden van spanning en nieuwsgierigheid. Hij draaide zich naar Sheffield, die naast hem stond en fluisterde: 'Geesten? Geen authentiek geval van werkelijk...'

Sheffield raakte even de schouder van Mark aan. 'Het is maar bij wijze van spreken, Mark. Maar ben niet bedroefd omdat hij het niet letterlijk bedoelt. Je bent nu aanwezig bij de geboorte van een bijgeloof en dat is ook al heel wat, vind je niet?'

14

Een vrij knorrige kapitein Follenbee kwam de avond na Fawkes tweede terugkeer Cimon opzoeken en zei op zijn eigen, onbesuisde manier: 'Het gaat zo niet langer, doctor Cimon. Mijn mensen zijn onrustig. Zeer onrustig.'

De luiken voor de ramen waren open. Lagrange I was al zes uur onder en het roodachtige licht van Lagrange II werd karmozijnrood bij het ondergaan en gaf het gezicht van de kapitein een vuurrode kleur. Zijn korte, grijze haar kreeg een rode glans.

Cimon die meestal niet meer dan beheerst ongeduld voor de kapitein en de bemanning kon opbrengen zei: 'Wat is er aan de hand, kapitein?'

'Volgens Aardse tijdrekening zijn we hier nu al twee weken. En nog steeds mag er niemand zonder ruimtepak naar buiten. Iedereen wordt bestraald als hij weer binnenkomt. Is er iets mis met de lucht hier?'

'Voor zover we weten niet.'

'Waarom kunnen we hem dan niet inademen?'

'Als u dat nou eens aan mij overliet, kapitein.'

Nu kreeg de kapitein werkelijk een rode kleur. Hij zei: 'Volgens mijn instructies hoef ik hier niet te blijven als de veiligheid van het schip in gevaar komt. Ik wil geen bange of muitende bemanning.'

'Kunt u uw eigen mannen niet eens aan?'

'Binnen redelijke grenzen wel.'

'Waar maken ze zich dan druk over? Dit is een nieuwe planeet en we zijn gewoon voorzichtig. Begrijpen ze dat niet?'

'Na twee weken nog voorzichtig. Ze denken dat wij iets verbergen. En dat doen we. U weet het. Bovendien moet de bemanning naar buiten kunnen. Al kunnen ze alleen maar op de kale stenen zitten. Ze moeten het schip uit. Weg uit de sleur. En ik kan ze geen ongelijk geven.'

'Geef me de tijd tot morgen,' zei Cimon smalend.

15

De volgende dag kwamen de geleerden in de observatieruimte bij elkaar.

Cimon zei: 'Vernadsky vertelt me dat de gegevens over de lucht nog steeds negatief zijn en Rodriguez heeft in de lucht geen enkel ziekteverwekkend organisme kunnen ontdekken.'

Die laatste opmerking scheen iedereen dubieus te vinden. Novee zei: 'Die nederzetting is uitgeroeid door een besmettelijke ziekte. Daar durf ik wat onder te verwedden.'

'Misschien wel,' zei Rodriguez opeens, 'maar kun jij uitleggen hoe? Het is onmogelijk. Dat heb ik je meer dan eens gezegd. Kijk. De meeste planeten van het type-Aarde doen leven ontstaan en dat leven bestaat altijd uit proteïne en het is altijd cel- of virusachtig. Maar dat is alles. Daar houdt de vergelijking op. Jullie leken denken dat het allemaal hetzelfde is. De Aarde of welke planeet dan ook. Bacillen zijn bacillen en virussen virussen. En ik zeg je dat jullie geen begrip hebben voor de eindeloze variatiemogelijkheden in het proteïnemolecuul. Zelfs op de Aarde heeft iedere soort zijn eigen ziekten. Er zijn ziekten die verschillende soorten kunnen infecteren, maar er is op de Aarde geen enkele ziekteverwekkende vorm van leven die alle andere kan infecteren.

Jullie denken dat een virus of bacterie, die zich een miljard jaar lang onafhankelijk op een andere planeet heeft kunnen ontwikkelen, met verschillende aminozuren, met verschillende enzymensystemen en met een totaal afwijkend stofwisselingsschema toevallig homo sapiens als een lekker hapje tegenkomt. Ik zeg je dat het onzin is.'

Novee, tot in het diepst van zijn scheikundige ziel beledigd door het woord 'leek' was niet van plan er zomaar van af te stappen. 'Homo sapiens neemt zijn eigen bacillen mee, waar hij ook naar toe gaat, Rod. Wie zegt dat het virus van een gewone verkoudheid onder de een of andere planetaire invloed niet kan veranderen in iets dodelijks? Of griep. Dat soort dingen zijn zelfs op de Aarde gebeurd. In 2755 de paramaze...'

'Ik weet alles over die paramazelenepidemie van 2755,' zei Rodriguez, 'en ook over de griepepidemie in 1918, en de Zwarte Dood. Maar wanneer is het de laatste tijd nog gebeurd? Als je in aanmerking neemt dat die nederzetting van een eeuw of zo geleden dateert - dat waren toch geen pre-atomische tijden, hè. Toen bestonden er doctoren en die hadden de beschikking over antibiotica en lieve hemel, ze kenden de technieken van de inductie van antistoffen. Dat is ook vrij gemakkelijk. En bovendien was er de medische reddingsexpeditie.'

Novee klopte op zijn ronde buik en zei koppig: 'Het waren symptomen van een infectie van de ademhalingswegen; dyspnea...'

'Ik ken de lijst, maar ik verzeker je dat ze niet door een bacillenziekte het loodje hebben gelegd. Dat kan niet.'

'Wat zou het dan moeten zijn?'

'Dat valt buiten mijn competentie, maar ik weet wel dat het geen infectie was. Dat is mathematisch niet mogelijk.' Hij legde zwaar de nadruk op het bijwoord.

Al zijn luisteraars verstarden toen Mark Annuncio zijn magere lichaam naar voren schoof tot voor Rodriguez.

Het was voor het eerst dat hij op dit soort vergaderingen zijn mond open deed.

'Mathematisch?' vroeg hij scherp.

Sheffield kwam ook naar voren, zich met zijn ellebogen een pad banend. 'Sorry,' mompelde hij een keer of zes.

Rodriguez, erg geprikkeld nu, stak zijn onderlip naar voren en zei: 'En wat wil jij?'

Mark stapte iets terug. Minder scherp zei hij: 'U zei dat u wist dat het geen infectie kon zijn. Ik vroeg me af hoe dat mathematisch ...' Hij stopte.

Rodriguez zei: 'Ik heb mijn mening als vakman gegeven.'

Hij zei het vormelijk en stijf en keerde zich om. Niemand vroeg naar een andermans mening als vakman tenzij je specialist was op hetzelfde vakgebied. Als het toch gebeurde dan impliceerde het, dat de kennis en de ervaring van de betrokken specialist zo dubieus was dat het zelfs door een buitenstaander ter sprake kon worden gebracht.

Mark wist dit, maar hij was van de Mnemonische dienst. Hij tikte op Rodriguez' schouder, terwijl de anderen versteend stonden te luisteren en zei: 'Ik weet dat dit uw mening als vakman is, maar ik zou er graag een uitleg van hebben.'

Hij wilde helemaal niet dat het gebiedend klonk, hij stelde slechts iets vast.

Rodriguez draaide zich snel om. 'Jij zou graag een uitleg hebben? Wie ben jij, alle satellieten nog aan toe, om mij vragen te stellen?'

Mark was geschrokken van de heftigheid van de ander, maar Sheffield had hem inmiddels bereikt en hij vatte weer moed. En hij werd kwaad. Hij negeerde Sheffield's snelle gefluister en zei schril: 'Ik ben Mark Annuncio van de Mnemonische dienst en ik heb u een vraag gesteld. Ik wil graag een uitleg van u.'

'Die zul je niet krijgen. Sheffield, neem die jonge gek mee en stop hem weer in bed, wil je. En hou hem hier uit de buurt. Verdomde jonge ezel.' Dat laatste werd heel duidelijk gezegd.

Sheffield pakte Mark's pols beet maar deze wrong zich los. De jonge mnemonicus schreeuwde. 'Jij stomme noncompos, Jij - jij idioot. Stomme vergeetachtige krankzinnige met een geheugen als een zeef. Laat me los, doctor Sheffield... U bent geen deskundige. U herinnert zich niets van wat u geleerd heeft en u heeft niet eens veel geleerd. U bent geen specialist. Niemand van u...'

'In 's hemelsnaam,' schreeuwde Cimon, 'haal die jonge idioot hier weg, Sheffield.'

Sheffield boog zich met brandende wangen voorover en tilde Mark op. Hij hield hem stevig vast en liep de ruimte uit.

De tranen stonden Mark in de ogen en buiten de deur slaagde hij er met moeite in te zeggen. 'Zet me neer. Ik wil horen - ik wil horen wat ze te zeggen hebben.'

Sheffield zei: 'Ga niet naar binnen, alsjeblieft niet, Mark.'

'Dat doe ik niet. Ben maar niet bang, maar...'

Hij maakte zijn zin niet af.

16

In de observatieruimte zei Cimon, die er verwilderd uitzag: 'Goed. Laten we naar het onderwerp terugkeren. Rustig nu. Ik accepteer Rodriguez' mening. Ik sta erachter en ik neem aan dat er hier niemand is die zijn mening in twijfel trekt?'

('Beter van niet,' mopperde Rodriguez en in zijn ogen smeulde een onderdrukte woede.)

Cimon ging door. 'En aangezien er geen gevaar voor infectie bestaat, zal ik kapitein Follenbee meedelen dat de bemanning de planeet op mag zonder speciale protectie tegen de atmosfeer. Kennelijk is het slecht voor hun moreel dat ze niet naar buiten kunnen. Bezwaren?'

Niemand had ze.

Cimon zei: 'Ik zie geen reden om niet over te gaan tot de volgende fase van het onderzoek. Ik stel voor dat we een kamp opzetten naast de oorspronkelijke nederzetting. Ik zal een groep van vijf man samenstellen om van daaruit tochten te ondernemen. Dat worden Fawkes, omdat hij het verkenningsvaartuig kan besturen; Novee en Rodriguez voor de biologische kant van de zaak en Vernadsky en ikzelf voor de scheikundige problemen.

De rest van jullie zal op zijn eigen vakgebied gegevens moeten verzamelen en er wordt van jullie verwacht dat je suggesties doet over de te volgen lijn. Op een gegeven moment zullen we allemaal in dat kamp zitten, maar voorlopig is het alleen deze kleine groep. En tot nadere order zal het contact tussen ons en het schip uitsluitend bestaan uit radiocontact, aangezien het, als we achter de oorzaak van alle moeilijkheden komen, al erg genoeg is eventueel vijf mensen te verliezen.'

Novee zie: 'De kolonisten hebben hier verscheidene jaren geleefd voor ze overleden. Langer dan een jaar in ieder geval. Het kan lang duren voor we er zeker van zijn dat alles veilig is.'

'Wij,' zei Cimon, 'zijn geen kolonisten. Wij zijn een groep specialisten die naar moeilijkheden zoeken. Als die er zijn dan zullen we ze vinden, en als we ze vinden dan zullen we ze overwinnen. En dat zal ons geen jaren kosten. Zijn er nog bezwaren?'

Die waren er niet en de vergadering werd gesloten.

17

Mark Annuncio zat op zijn kooi, zijn handen om zijn knieën en zijn kin op zijn borst. Hij huilde niet meer, maar liep over van frustratie.

'Mij accepteren ze niet,' zei hij. 'Ze laten me niet meegaan.'

Sheffield zat in een stoel tegenover de jongen en heel zijn houding drukte verwarring uit. Hij zei: 'Later nemen ze je wel een keer mee.'

'Nee,' zei Mark koppig, 'dat doen ze niet. Ze haten me. En bovendien wil ik nú mee. Ik ben nog nooit op een andere planeet geweest. Er is zoveel te onderzoeken en te zien. Ze hebben niet het recht me tegen te houden als ik wil gaan.'

Sheffield schudde zijn hoofd. Mensen uit de Dienst waren er zo op getraind feiten te willen verzamelen dat niemand of niets in staat was ze tegen te houden. Misschien moest hij, als ze terugkwamen, voorstellen de training op dat gebied een beetje te veranderen. Want tenslotte moesten de mensen uit de Dienst zo nu en dan ook onder normale omstandigheden leven. Dat zou met de jaren waarschijnlijk steeds vaker voorkomen, naarmate ze een belangrijkere rol gingen spelen in de Melkweg.

Hij waagde een poging en zei: 'Het kan gevaarlijk zijn, weet je.'

'Kan me niets schelen. Ik moet het weten. Ik moet uitvinden wat er op deze planeet aan de hand is. Doctor Sheffield, u moet naar doctor Cimon gaan en hem zeggen dat ik meega.'

'Kom nou, Mark.'

'Als u het niet doet, doe ik het.' Hij kwam overeind met zijn magere lichaam, vast van plan om het te gaan doen.

'Je bent te opgewonden, nu.'

Mark balde zijn vuisten. 'Het is niet eerlijk, doctor Sheffield. Ik heb deze planeet gevonden. Het is mijn planeet.'

Sheffield's geweten kwelde hem. Wat Mark zei was op een bepaalde manier waar. Niemand behalve Mark wist dat beter dan doctor Sheffield. En niemand, behalve Mark dan weer, kende de geschiedenis van Junior beter dan Sheffield. Het was pas twintig jaar geleden dat - in verband met de toenemende overbevolking op de oudere planeten en het feit dat de Galactische grens op steeds grotere afstand van die zelfde oudere planeten kwam te liggen - de Confederatie de Melkweg systematisch was gaan onderzoeken. Daarvóór had men de mensheid zich maar laten vermenigvuldigen. Mannen en vrouwen, op zoek naar nieuw land en een beter leven hechtten geloof aan de geruchten over bewoonbare planeten en zonden amateurgroepen uit om die veelbelovende dingen te gaan onderzoeken.

Honderdtien jaar geleden had zo'n groep Junior gevonden. Ze rapporteerden hun vondst niet officieel omdat ze geen zin hadden in die vele landmeters, promotors, exploitanten en de hele bende die daaraan vast zat. In de volgende maanden werd het zo gearrangeerd dat er vrouwen kwamen, zodat de vestiging een tijdlang gebloeid moet hebben.

Een jaar later waren er sommigen gestorven en de rest was voor het grootste gedeelte stervende of ziek, zodat ze een noodkreet om hulp uitzonden naar Pretoria, de dichtstbijzijnde bewoonde planeet. In die tijd verkeerde de regering van Pretoria net in een crisis en stuurde de boodschap door aan de sectorregering te Altmark. Pretoria vond toen dat het zijn plicht had gedaan en voelde zich niet verder bezwaard.

De regering van Altmark stuurde als gevolg van het bericht een schip uitgerust met medische faciliteiten naar Junior. Het dropte antiserums en andere dingen. Het schip landde niet omdat de officier van de medische dienst vanuit de verte de diagnose influenza had gesteld en dit veiliger achtte. De voorraad medicijnen, stond er in zijn rapport, was meer dan voldoende. Het is zeer goed mogelijk dat de bemanning, bang voor een besmetting, de landing had verhinderd, maar daarover was niets te vinden in het rapport.

Drie maanden later kwam er een laatste bericht van Junior dat er nog slechts tien mensen in leven waren en dat ook die stervende waren. Ze smeekten om hulp. Dit bericht werd naar de Aarde zelf doorgezonden met het medische rapport dat al eerder was gemaakt. Maar bij de Centrale regering was het zo dat er regelmatig rapporten werden vergeten, tenzij er iemand persoonlijke belangstelling voor had, en genoeg invloed om er iets mee te laten doen. Niemand was erg geboeid door een verafgelegen, onbekende planeet waar tien stervende mannen en vrouwen op zaten.

Het werd afgelegd en vergeten - en een eeuw lang werd er geen menselijke voet op Junior gezet.

Toen, in de nieuwe rage van verkenning van de Melkweg, begonnen honderden schepen rond te zwerven in de lege oneindigheid, hier en daar op onderzoek uitgaand. Rapporten kwamen binnendruppelen, binnenstromen. Enkele ervan kwamen van Hidosjeki Mikoyama, die twee keer door de Hercules-groep was gereisd (de tweede keer stierf hij bij een mislukte landing, terwijl zijn gespannen wanhopige stem door de ether klonk met een laatste boodschap: 'De oppervlakte komt snel dichterbij; de wanden van het schip roodgloeiend van de wrijving en...' en toen niets meer).

Vorig jaar was de tot een enorme stapel uitgegroeide papiermassa in de overbezette computer van Washington ingevoerd, met een hoge graad van prioriteit zodat het wachten op uitkomsten maar vijf, maanden duurde. De operateurs controleerden de gegevens over de bewoonbaarheid van de planeten en daarbij kwam Abou ben Junior veruit als eerste op de lijst te staan.

Sheffield herinnerde zich nog het gejubel dat toen volgde. Het sterrenstelsel werd enthousiast tot deel van de Confederatie verklaard en de naam Junior werd bedacht door een of andere briljante jongeman van het Bureau van de Buitenprovincies die vond dat er een persoonlijke vriendschap moest zijn tussen de mens en zijn planeet. Junior's deugden werden geprezen. Zijn vruchtbaarheid, zijn klimaat (een eeuwige lente, net als in New England), en vooral zijn geweldige toekomst werden zonder enige terughoudendheid besproken. Propagandisten verklaarden: 'De eerstkomende miljoen jaar zal Junior groeien en rijker worden. Terwijl andere planeten ouder worden, wordt Junior jonger naarmate het ijs smelt en nieuwe grond vrijkomt. Voortdurend nieuwe grenzen, voortdurend onaangeboorde bronnen.'

Miljoen jaar lang!

Het was het troetelkind van het Bureau. Het was de wonderbaarlijk succesvolle start van een kolonisatieprogramma dat door de regering werd gefinancierd. Het zou een begin zijn van wetenschappelijke exploitatie van de Melkweg voor het welzijn van de mensheid.

En toen kwam Mark Annuncio, die er veel over had gehoord en hij was bij dit vooruitzicht net zo opgewonden als welk Aardmannetje dan ook, maar op een dag dacht hij aan iets dat hij gezien had terwijl hij in de dorre paperassen van het Bureau van de Buitenprovincies snuffelde. Het was een medisch rapport over een kolonie op een planeet in een stelsel waarvan de beschrijving en positie in de ruimte overeenstemde met die van de Lagrange-groep.

Sheffield herinnerde zich de dag dat Mark bij hem kwam met dat nieuws.

Ook herinnerde hij zich het gezicht van de secretaris van de Buitenprovincies toen het nieuws aan hém werd doorgegeven. Hij zag nog diens mond openvallen en de bezorgde blik die in diens ogen kwam.

De regering was gecompromitteerd. Er zouden miljoenen mensen naar Junior worden verscheept. Ze zouden bouwland toewij zen en de eerste zaadvoorraden betalen, de landbouwmachines leveren en de fabrieken bouwen. Junior zou een paradijs worder voor talrijke kiezers en de belofte van een paradijs voor myriaden anderen.

Als Junior om de een of andere reden een dodelijke planeet zou blijken te zijn, dan zou dat een politieke zelfmoord betekenen voor al de regeringspersonen die zich met het project bezighielden. Dat kon een aantal hoge omes de kop kosten, en niet in het minst de secretaris van de Buitenprovincies.

Na dagenlange controle en twijfel had de secretaris tegen Sheffield gezegd: 'Het ziet ernaar uit dat we erachter moeten komen wat er is gebeurd en het op een bepaalde manier in de propaganda verweven. Denkt u niet dat we zo de boel kunnen verdoezelen?'

'Als wat gebeurde niet te afschuwelijk is om te verdoezelen, tenminste.'

'Maar dat kan toch niet? Ik bedoel, wat zou het kunnen zijn?' De man was verschrikkelijk ongelukkig.

Sheffield haalde zijn schouders op.

De secretaris zei: 'Kijk. We kunnen een schip met specialisten naar de planeet toe sturen. Alleen vrijwilligers, en betrouwbare mensen, natuurlijk. We kunnen er de hoogste prioriteit aan geven en zoals u weet is het project Junior nogal belangrijk. We zullen de zaken hier dan vertragen en ophouden tot de expeditie terug is. Dat zou kunnen lukken, denkt u ook niet?'

Sheffield was er niet zeker van, maar als in een droom zag hij zichzelf met Mark al meegaan op die expeditie. Dan kon hij iemand van de Mnemonische dienst buiten de gewone omstandigheden bestuderen en als Mark er kans toe zag het mysterie op te lossen...

Van het begin af aan had men aangenomen dat er een mysterie was. Want per slot van rekening stierven mensen niet aan de griep. En het schip met dat medische team was niet geland; ze hadden niet werkelijk kunnen observeren wat er aan de hand was. Het was nog een geluk dat die officier van de medische dienst al zevenendertig jaar dood was, anders zou hij nu voor de Krijgsraad zijn gebracht.

Als Mark de zaak kon helpen oplossen, dan zou dat een enorme ruggensteun zijn voor de Mnemonische Dienst. Dan zou de regering dankbaar moeten zijn.

Maar nu...

Sheffield vroeg zich af of Cimon op de hoogte was van de wijze waarop de zaak van die eerste vestiging aan het licht was gebracht. Hij was er bijna zeker van dat de rest van de bemanning het niet wist. Het was ook niet iets waarover het Bureau vrijwillig veel los zou laten. Het zou ook niet erg tactisch zijn om het verhaal te gebruiken als een wapen om concessies bij Cimon te verkrijgen. Als Mark's correctie van de fout die door 'stomme bureaucratie' gemaakt was (en deze bewoordingen zou de oppositie ongetwijfeld gebruiken) aan het licht kwam, dan zou het Bureau lelijk staan te kijken. Als ze dankbaar konden zijn, dan konden ze ook wraakzuchtig zijn. En een wraakactie tegen de Mnemonische dienst was een niet erg aangenaam vooruitzicht.

Toch...

Sheffield stond energiek op. 'Goed Mark. Ik zorg dat jij mee kunt naar de vestiging. Ik zal zorgen dat we er alle twee komen. Blijf jij nu hier zitten en wacht op me. Beloof me dat je niets op eigen houtje zult ondernemen.'

'Al goed,' zei Mark en ging weer op zijn kooi zitten.

18

'Zo, doctor Sheffield, wat is er aan de hand?' vroeg Cimon. De astrofysicus zat aan zijn bureau waarop papieren en films in keurige hoopjes rond een Macfreed-integrator lagen en keek naar Sheffield die de kamer binnenkwam.

Sheffield ging nonchalant op het keurig ingestopte bovenlaken van Cimon's kooi zitten. Hij was zich bewust van de afkeurende blikken van Cimon, maar het deerde hem niet. Eigenlijk had hij er zelfs plezier om.

Hij zei: 'Ik heb bezwaar tegen je keuze van mannen voor de expeditie. Volgens mij hebt u twee mensen gekozen voor de scheikundige wetenschap en drie voor de biologische, klopt dat?'

'Ja.'

'En u vindt zeker dat u daarmee een geweldige keuze hebt gemaakt, hè?'

'Lieve hemel, heeft u dan een ander voorstel?'

'Ik zou zelf mee willen.'

'Waarom?'

'Geesteswetenschappen. Alle Melkwegen nog aan toe. Doctor Sheffield, vijf mannen is al een groot risico. En om het er even over te hebben, u en uw... eh... beschermeling zijn door het Bureau van de Buitenprovincies aan de wetenschappelijke bemanning van het schip toegevoegd zonder dat ik daarover ben geraadpleegd. Ik zal eerlijk zijn. Als dat wel gebeurd was dan had ik geadviseerd u niet mee te nemen. Bij een onderzoek als dit zie ik het nut van geesteswetenschappen niet in. Het is niet aangenaam dat het Bureau bij reizen als deze wil experimenteren met mensen van de Mnemonische dienst. We kunnen ons geen scènes veroorloven zoals met Rodriguez.'

Sheffield maakte eruit op dat Cimon niet op de hoogte was van het feit dat Mark iets te maken had met de beslissing, deze expeditie te ondernemen.

Hij zat rechtop met zijn handen op zijn knieën en nam een stijve en formele houding aan.

'Dus u vraagt zich af wat geesteswetenschappen met een onderzoek als dit te maken hebben, doctor Cimon. Als ik u nu eens vertelde dat het mislukken van de eerste kolonisatiepoging misschien op eenvoudige psychologische basis verklaard kan worden.'

'Daar ben ik niet van onder de indruk. Een psycholoog is iemand die alles kan uitleggen en niets kan bewijzen.' Cimon gniffelde als iemand die een epigram verzonnen heeft en er trots op is.

Sheffield negeerde het. Hij zei: 'Laat me wat verder in details treden. Op welke manier is Junior verschillend van alle drieëntachtigduizend andere bewoonde werelden?'

'Onze informatie is nog niet compleet. Ik kan het niet zeggen.'

'Kom nou toch. U had de noodzakelijke informatie al voor we hierheen kwamen. Junior heeft twee zonnen.'

'Natuurlijk.' Maar het gezicht van de astrofysicus drukte wat beschaamdheid uit.

'Gekleurde zonnen, denk daaraan. Gekleurde zonnen. Weet u wat dat betekent? Dat betekent dat een mens, u of ikzelf, twee schaduwen krijgt als hij in het licht van die twee zonnen staat. Een blauwgroene en een oranjerode. De lengte ervan varieert natuurlijk in het verloop van de dag. Heb je al de moeite genomen om eens naar de kleurverdeling van die schaduwen te kijken? Naar het, hoe noemen jullie dat ook weer, reflectiespectrum.'

'Ik neem aan,' zei Cimon hooghartig, 'dat het ongeveer hetzelfde is als het stralingspectrum van de zonnen. Waar wilt u naar toe?'

'U moet het eens checken. Is het niet zo dat de lucht enkele golflengten absorbeert? En de vegetatie. Wat is er over? En neem Junior's maan, Zusje. Ik heb er de laatste avonden naar zitten kijken. Zij heeft ook kleuren en de kleuren verschuiven.'

'Natuurlijk, verdomme. Zij heeft haar eigen baan, onafhankelijk van beide zonnen.'

'Maar u hebt haar reflectiespectrum niet bekeken, hè?'

'Dat is al ooit gebeurd, maar er is niets interessants aan. Wat ziet u er dan in?'

'Mijn beste doctor Cimon, het is een welbekend psychologisch gegeven dat combinaties van rode en groene kleuren een vernietigend effect hebben op het geestelijk evenwicht. En hier hebben wij het geval dat het rood-groene chromopsychische beeld (om een technische uitdrukking te gebruiken) onvermijdelijk is en zich manifesteert onder omstandigheden die hoogst ongewoon zijn voor de menselijke geest. Het is heel wel mogelijk dat de chromopsychose de fatale grens bereikt door het ontstaan van hypertrofie van de drievoudige follikels, zodat er een cerebrale catatonia ontstaat.'

Cimon keek verslagen. Hij zei: 'Daar heb ik nog nooit van gehoord.'

'Natuurlijk niet,' zei Sheffield (het was zijn beurt om uit de hoogte te doen). 'U bent geen psycholoog. Ik neem niet aan dat u mijn beroepsovertuiging in twijfel trekt.'

'Nee, natuurlijk niet. Maar uit de laatste rapporten van de expeditie is toch heel duidelijk gebleken dat zij bezweken zijn aan iets dat lijkt op een ziekte van de ademhalingswegen.'

'Dat klopt, maar Rodriguez ontkent dat en u hebt zijn mening aanvaard.'

'Ik zei niet dat het een ziekte van de ademhalingswegen is. Ik zei dat het erop leek. En hoe valt dat te rijmen met uw chromo-ding?'

Sheffield schudde zijn hoofd. 'Jullie leken hebben toch rare opvattingen. Aangenomen dat er een fysiek effect bestaat, dan betekent het nog niet dat er geen mentale oorzaak is. Het meest overtuigende punt van mijn theorie is, dat rood-groenpsychose zich in eerste instantie voordoet als een psychogene infectie van de ademhalingswegen. Ik neem aan dat u niet op de hoogte bent van psychogene verschijnselen.'

'Nee, dat is niet mijn terrein.'

'Het mijne wel. Nu is het zo dat volgens mijn eigen berekeningen door het hoge zuurstofgehalte op deze planeet een psychogene infectie van de ademhalingswegen onvermijdelijk is en in vrij ernstige graad voorkomt. Bijvoorbeeld, u hebt de laatste avonden de maan, Zusje geloof ik, geobserveerd.'

'Ja, ik heb Ilium geobserveerd.' Zelfs nu meende Cimon de officiële naam te moeten gebruiken.

'U heeft er nauwkeurig en gedurende langere perioden naar gekeken? Met een kijker?'

'Ja.' Cimon ging zich steeds onbehaaglijker voelen.

'Ah,' zei Sheffield. 'Nu is het zo dat de kleuren van de maan de laatste avonden erg fel zijn geweest. U moet toch een kleine ontsteking van de slijmvliezen van de neus hebben bemerkt en een lichte keelpijn. Eigenlijk nog geen echte pijn, denk ik. Hebt u moeten niezen of hoesten? Is het slikken wat moeilijk?'

'Ik geloof dat...' Cimon slikte en ademde diep in. Hij probeerde het uit.

Toen sprong hij overeind met gebalde vuisten en zijn mond ging open en dicht als bij een vis. 'Grote melkweg, doctor Sheffield, u had niet het recht dit voor u te houden. Ik voel het. Wat moet ik doen, Sheffield? Het is toch niet ongeneeslijk. Verdomme, Sheffield' - zijn stem werd schril - 'waarom heb je dat niet eerder gezegd?'

'Omdat,' zei Sheffield kalm, 'er geen woord waar is van het hele verhaal. Niet één woord. Kleuren zijn niet gevaarlijk. Ga zitten, doctor Cimon. U ziet eruit als een dwaas.'

'En u zei,' sprak Cimon, helemaal in de war en met verstikte stem, 'dat het uw beroepsovertuiging was dat...'

'Mijn beroepsovertuiging! Alle kometen op een rijtje, Cimon, welke magische krachten ontleen jij aan een beroepsovertuiging. Een man kan liegen, of gewoon niet op de hoogte zijn, zelfs als het details van zijn eigen specialisatie betreft. Hij kan ervan overtuigd zijn het bij het rechte eind te hebben en toch nog mis zitten.

Kijk maar naar uzelf. U weet alles over het universum en ik weet niets meer dan dat een ster twinkelt en dat een lichtjaar erg lang duurt. En toch, toch slikt u een stukje onzinnige psychologie waarover een eerstejaars student zich dood zou lachen. Gelooft u niet, Cimon, dat het tijd wordt om die beroepsovertuiging te vergeten en wat meer aan coördinatie te gaan denken?'

Langzaam verdween alle kleur uit het gezicht van Cimon. Hij werd wasbleek. Zijn lippen trilden. Hij fluisterde: 'U hebt uw beroepsstatus misbruikt om mij voor gek te zetten.'

'Zo'n beetje, ja,' zei Sheffield.

'Ik heb nog nooit, nooit...' Cimon snakte naar lucht en begon opnieuw. 'Ik heb nog nooit iets laffers en onethischers meegemaakt.'

'Ik wilde u iets duidelijk maken.'

'O, dat heeft u gedaan, dat heeft u gedaan.' Cimon kwam weer langzaam bij en zijn stem begon weer normaal te klinken. 'U wilt dat ik die jongen met ons meeneem.'

'Dat klopt.'

'Nee, nee, en nog eens nee. Het was nee voordat u kwam en nu is het een miljoen keer nee.'

'Wat hebt u voor reden? Ik bedoel wat had u voor reden voordat ik binnenkwam?'

'Hij is psychotisch. Bij normale mensen is hij niet te vertrouwen.'

Grimmig zei Sheffield: 'Ik zou je erg dankbaar zijn als je het woord psychotisch niet meer wilt gebruiken. Je bent niet competent het te gebruiken. Als jij dan zo gevoelig bent wat professionele ethiek betreft, denk er dan tenminste aan om uit mijn professionele vaarwater te blijven, in mijn aanwezigheid althans. Mark Annuncio is helemaal normaal.'

'Na die scène met Rodriguez? Natuurlijk, natuurlijk.'

'Mark had het recht die vraag te stellen. Het was zijn werk en zijn plicht. Rodriguez had niet het recht zo lomp te doen.'

'Ik moet eerst aan Rodriguez denken, als je het niet erg vindt.'

'Waarom? Mark Annuncio weet veel meer dan Rodriguez. Hij weet veel meer dan jij en ik weten. Wil jij een goed rapport maken of vanwege een kleine ijdelheid alles laten lopen?'

'Jouw verklaringen over wat de jongen allemaal weet imponeren me niet. Ik ben ervan overtuigd dat hij als papegaai zijn nut heeft, maar hij begrijpt niets. Het is mijn plicht erop toe te zien dat hij kennisneemt van alle beschikbare gegevens, omdat het Bureau het nu eenmaal bevolen heeft. Ze hebben me niet om raad gevraagd, maar goed. In dat opzicht wil ik wel meewerken. Hij kan die gegevens hier in het schip krijgen.'

Sheffield zei: 'Dat is niet adequaat genoeg, Cimon. Hij moet ter plaatse zijn. Hij zou dingen kunnen zien die zelfs specialisten ontgaan.'

IJzig zei Cimon: 'Dat is heel waarschijnlijk. Maar het antwoord, Sheffield, is nee. Er zijn geen argumenten om mij te overtuigen.'

'Omdat ik u voor gek heb gezet?'

'Omdat u de meest fundamentele verplichtingen van beroepsmensen geweld hebt aangedaan. Geen enkele zichzelf respecterende specialist zou ooit zijn kennis misbruiken om iemand die niet thuis is op zijn vakgebied te misleiden.'

'Dus ik heb u voor gek gezet.'

Cimon draaide zich om. 'Ga nu weg alstublieft. Er zullen geen verdere gesprekken tussen ons meer plaatsvinden, behalve de hoogstnoodzakelijke, gedurende deze reis.'

'Als ik ga,' zei Sheffield, 'dan zouden de andere jongens dit te weten kunnen komen.'

Cimon sprong op. 'Gaat u deze kleine affaire navertellen?' Er was een koude glimlach rond zijn lippen, die plaats maakte voor een minachtende uitdrukking. 'Dan maakt u bekend wat voor gemene lafaard u bent.'

'Ik betwijfel of ze dat ernstig zullen opvatten. Iedereen weet dat psychologen hun kleine grapjes hebben. Bovendien zullen ze het te druk hebben met u uitlachen. U weet wel - de befaamde doctor Cimon bang voor een zere keel en smekend om genade na een paar geheimzinnige woorden, vol onzin.'

'Wie zal u geloven?' schreeuwde Cimon.

Sheffield hief zijn rechterhand omhoog. Tussen wijsvinger en duim had hij een klein rechthoekig voorwerp, voorzien van draadjes en knopjes.

'Een vestzakrecorder,' zei hij. Hij raakte een van de knopjes aan en opeens zei Cimon's stem, 'Zo, doctor Sheffield, wat is er aan de hand?'

Het klonk hoogdravend, gebiedend en zelfs een beetje zelfvoldaan.

'Geef dat hier!' Cimon sprong op de magere psycholoog af.

Sheffield hield hem van zich af. 'Gebruik geen geweld, Cimon. Niet zo lang geleden was ik nog amateur worstelaar. Ik zal het goed met je maken.'

Cimon wrong nog steeds om los te komen en had stikkend van woede al zijn waardigheid vergeten. Sheffield hield hem op een armlengte afstand en duwde hem langzaam verder van zich af.

Sheffield zei: 'Als Mark en ik beiden mee mogen, dan zal niemand hier ooit iets over horen.'

Langzaam kalmeerde Cimon. 'Krijg ik dat ding dan?' hijgde hij. 'Nadat Mark en ik op het terrein van de vestiging zijn.'

'Moet ik ú vertrouwen?' Het leek alsof hij dit zo minachtend mogelijk wilde zeggen.

'Waarom niet? U kunt er vast op vertrouwen dat ik dit laat afdraaien als we niet mee mogen. Eerst zal ik het Vernadsky voorspelen. Hij zal het prachtig vinden. U kent zijn soort humor.'

Zo zacht, dat het bijna niet te verstaan was zei Cimon: 'U en de jongen kunnen meekomen.' En toen iets luider: 'Maar vergeet dit niet, Sheffield. Als we terug zijn op de Aarde dan sleep ik je voor de Centrale commissie van de G.G.B.W. Dat beloof ik je. U zult uw beroep niet meer mogen uitoefenen.'

'Ik ben niet bang voor het Galactisch genootschap ter bevordering van wetenschappen.' Hij articuleerde duidelijk. 'Waar wilt u me per slot van rekening van beschuldigen? Gaat u deze opname afdraaien als bewijsstuk? Laten we er niet al te zwaar aan tillen. U zult uw eigen... eh... vergissing nooit laten horen aan al die hoge pieten van drieëntachtigduizend werelden.' Hij glimlachte vriendelijk en maakte dat hij wegkwam. Maar toen hij de deur achter zich gesloten had, verdween zijn glimlach. Hij had het niet leuk gevonden dit te doen. En nu hij het achter de rug had vroeg hij zich af of het de moeite waard was geweest er zo'n vijand bij te krijgen.

19

Vlak bij de oorspronkelijke vestigingsplaats op Junior stonden nu zeven tenten. Vanaf de lage richel waarop hij stond kon Nevile Fawkes ze allemaal zien. Ze stonden er nu al zeven dagen.

Hij keek omhoog naar de lucht. Boven hem zweefden dichte wolken die vol regen zaten. Daar was hij blij om. Met de twee zonnen achter die wolken was het diffuse licht grijswit. Daardoor werden de dingen bijna normaal.

De wind was vochtig en tamelijk schraal, als rond april in Vermont. Fawkes kwam uit New England en vond deze overeenkomst prettig. Over een uur of vier, vijf zou Lagrange I ondergaan en zouden de wolken rossig van kleur worden. Het landschap zou dreigend donker worden dan. Maar Fawkes was van plan voor die tijd bij de tenten terug te zijn.

Zo dicht bij de equator en toch zo koel! Dat zou wel veranderen over enkele duizenden jaren. Als het ijs verdween zou de lucht warmer worden en de grond opdrogen. Oerwouden en woestijnen zouden zich vormen. Het waterniveau van de oceanen zou langzaam hoger worden en talloze eilanden overspoelen. De twee grote rivieren zouden binnenzeeën worden en de indeling van het ene grote continent van Junior veranderen; misschien zouden er meerdere kleine continenten ontstaan.

Hij vroeg zich af of de vestiging dan ook overspoeld zou worden. Waarschijnlijk wel, dacht hij. Misschien zou dat de vervloeking opheffen.

Hij begreep heel goed waarom de Confederatie er zo op gebrand was het mysterie van die eerste vestiging op te lossen. Zelfs als het eenvoudig om een epidemie ging, moest er een bewijs komen. Wie zou er anders op deze wereld willen wonen? Het 'fopaas'-bijgeloof kwam meer voor dan alleen bij ruimtevaarders.

En hijzelf... Het eerste bezoek aan het terrein van de vestiging was niet zo erg geweest, al was hij blij om uit de regen en de schemering te zijn. De weg terug was erger. Het was moeilijk om in slaap te vallen bij de gedachte dat er zo'n duizenden mysterieuze doden verspreid lagen, slechts van hem gescheiden door zoiets onsubstantieels als tijd.

Met medische onbewogenheid had Novee de graven van een stuk of tien oude kolonisten uitgespit. (Fawkes kon het niet en keek ook niet naar de stoffelijke resten.) Er waren alleen nog wat poreuze beenderen, had Novee gezegd, waaruit niets kon worden opgemaakt.

'Het lijkt alsof er iets abnormaal is aan die botresten,' zei hij.

Toen ze nadere uitleg vroegen, gaf hij toe dat die effecten ook veroorzaakt zouden kunnen zijn doordat die beenderen honderd jaren lang waren blootgesteld aan de vochtige grond. Fawkes had een theorie opgezet die hem zelfs achtervolgde in de uren dat hij wakker was. Het betrof een ongrijpbaar ras van intelligente wezens dat onder de grond woonde en dat die eerste kolonie een eeuw geleden met dodelijke volharding achtervolgde.

Hij fantaseerde een stille bacteriologische oorlogsvoering. Hij kon ze zien in laboratoria onder de wortels van de bomen, hun sporenstoffen cultiverend, in afwachting tot ze er een vonden die uitwerking had op het menselijk lichaam. Misschien kidnapten ze wel kinderen om op te experimenteren.

En toen ze gevonden hadden wat ze zochten dreven de sporen in giftige wolken stil boven de vestiging...

Fawkes wist goed dat dit alles fantasie was. Hij had dit in slapeloze nachten zonder enig bewijs en met een raar gevoel in zijn maag bedacht. En toch, alleen in het bos keerde hij zich meer dan eens plotseling om in de afschuwelijke overtuiging dat er heldere ogen naar hem keken vanuit de Lagrange I-schaduw van een boom.

Maar hoe afwezig hij ook was, Fawkes ontging niets van de vegetatie die hij passeerde. Opzettelijk was hij vanuit het kamp een nieuwe richting ingeslagen, maar iets nieuws zag hij niet. Junior's bossen waren niet erg dicht of ontoegankelijk. Ze versperden hem nauwelijks de weg. De kleine bomen (er waren er maar weinig die groter waren dan drie meter, hoewel hun wortels bijna net zo groot waren als die van een normale boom op de Aarde) stonden betrekkelijk ver van elkaar af. Fawkes had een ruw schema opgesteld om het plantenleven op Junior in een classificatie onder te brengen. Hij was zich bewust van het feit dat hij hierdoor eventueel aan zijn eigen onsterfelijkheid werkte.

Er was bijvoorbeeld een scharlaken 'bajonetboom'. Diens grote scharlaken bloemen trokken wezens aan die op insecten leken en er hun nesten in bouwen, 's Nachts (waardoor of hoe had Fawkes niet kunnen ontdekken) kwam uit alle bloemen van een bepaalde boom een glanzendwitte stamper te voorschijn. Die stampers waren zestig centimeter lang, net alsof iedere bloem plotseling met een bajonet was uitgerust. De volgende dag waren de bloemen bevrucht en sloten zich de bloembladeren rond de stamper, met insecten en al. De ontdekker, Makoyama, had het een 'bajonetboom' genoemd, maar Fawkes was zo vrij er een nieuwe naam aan te geven: Migrania Fawkesii.

De bomen hadden één ding gemeen. Hun hout was ongelooflijk taai. Het zou tot de taak van de biochemicus behoren de aard van de cellulosemolecuul te determineren en tot de taak van de biofysicus om te ontdekken hoe er water door het ondoordringbare houtweefsel geleid kon worden. Fawkes wist uit ervaring dat de bloemen eraf getrokken konden worden, maar dat de takken maar moeilijk zouden buigen en al helemaal niet afgebroken konden worden. Met zijn zakmes kon hij er niet eens in kerven.

De oorspronkelijke kolonisten hadden bij de ontginning van hun land de bomen kennelijk uit moeten graven.

Bij de Aarde vergeleken was er bijna geen fauna in de bossen aanwezig. Het was misschien aan de ijstijd te wijten. Dat wist Fawkes niet.

De insectachtige wezens hadden allemaal twee vleugels. Die vleugels leken op vederachtige blaadjes die geen geluid maakten. Er waren blijkbaar geen bloedzuigers.

De enige ervaring met dieren die de moeite waard was geweest hadden ze gehad toen er een groot wezen over het kamp vloog. Ze moesten een zeer snelle film gebruiken om de vorm van het beest vast te kunnen leggen, want het vloog met zulke hoge snelheden laag over de kamptenten, waarschijnlijk uit nieuwsgierigheid, dat het onmogelijk was het met het blote oog te bekijken.

Het had vier vleugels, waarvan de voorste twee eindigden in krachtige, vliezige klauwen die bijna onbehaard waren en kennelijk voor de draagkracht zorgden. Het achterste paar dat met een soort dons overdekt was sloeg snel heen en weer.

Rodriguez stelde de naam Tetrapterus voor.

Fawkes liet zijn herinneringen even rusten omdat hij een grassoort ontdekte die hij nog niet eerder had gezien. Het groeide in dichte pollen en elke stengel splitste zich bovenaan in drieën. Hij pakte zijn vergrootglas en voelde voorzichtig aan een van de stengels. Net als de andere grassoorten op Junior was het...

Toen hoorde hij geritsel achter zich - onmiskenbaar. Hij luisterde een moment, maar zijn eigen hartslag overstemde het geluid, en hij draaide zich om. Een menselijk uitziend wezen dook weg achter een boom.

Fawkes' ademhaling stokte. Hij tastte naar het straalpistool dat hij bij zich droeg, maar zijn hand scheen verlamd.

Was zijn fantasie dan toch geen fantasie? Was Junior toch bewoond?

Verdoofd stond Fawkes achter een andere boom. Maar hij moest iets doen, dat wist hij. Hij kon niet aan de anderen rapporteren: 'Ik zag iets levends. Het had het antwoord op alles kunnen zijn, maar ik was bang en liet het ontsnappen.'

Hij moest iets doen.

Meteen achter de boom waarachter het wezen zich verborgen hield stond een 'kelkboom'. Hij stond in bloei en de witte en crèmekleurige bloemen wachtten met hun kelken omhoog op de regen die spoedig zou gaan vallen. Er klonk een scherp gekraak toen er een bloem afbrak en witte bladeren dwarrelden naar beneden.

Het was geen verbeelding. Er was iets achter die boom.

Fawkes haalde diep adem en sprong te voorschijn met zijn straalpistool in de hand en met het voornemen bij het geringste teken van gevaar te schieten.

Toen riep er een stem: 'Niet doen. Ik ben het maar.' En een bang, maar onmiskenbaar menselijk gezicht kwam van achter de boom te voorschijn.

Het was Mark Annuncio.

Fawkes bleef midden in een pas staan en staarde hem aan. Uiteindelijk slaagde hij erin te stamelen: 'Wat doe jíj hier?'

Mark zei, met een blik op het straalpistool in de hand van de ander: 'Ik was u gevolgd.'

'Waarom?'

'Om te zien wat u deed. Het interesseerde me wat u zou gaan vinden. Ik dacht dat u me terug zou sturen als u me zag.'

Fawkes merkte opeens dat hij nog steeds zijn wapen in de hand had en stopte het weg. Pas na een derde poging kreeg hij het in de holster.

De eerste dikke regendruppels begonnen te vallen. Bars zei Fawkes: 'Zeg niets hierover tegen de anderen.'

Vijandig gestemd keek hij naar de jongeman en in stilte ging ieder zijns weegs naar het kamp terug.

20

Een centrale ruimte van prefab materiaal was aan de zeven tenten toegevoegd en de groep was daar samengekomen, aan de grote tafel gezeten.

Het was een groots moment, maar iedereen nam een afwachtende houding aan. Vernadsky, die in zijn studententijd zelf kookte, had de leiding. Hij haalde een of ander dampend gerecht van een kookplaat en zei: 'Iemand trek in calorieën?'

Kwistig schepte hij het goedje op.

'Het ruikt wel lekker,' zei Novee aarzelend.

Hij prikte een stuk vlees aan zijn vork. Het zag er purperkleurig uit en het was taai, ondanks het koken. De reepjes groen er omheen leken minder hard, maar ook minder eetbaar.

'Nou,' zei Vernadsky, 'eet dan. Stop het maar in je mond. Ik heb het geproefd en het smaakt lekker.'

Hij propte zijn mond vol en kauwde. Hij bleef kauwen. Taai, maar wel lekker.'

Somber zei Fawkes: Waarschijnlijk gaan we er dood aan.'

'Onzin,' zei Vernadsky. 'De ratten hebben er al twee weken van gegeten.'

Twee weken is niet lang,' zei Novee.

Rodriguez zei: 'Van één hap zullen we niet doodgaan. Zeg, het is echt lekker.'

En het was zo. Daar waren ze het allemaal over eens. Als de gewassen en het vlees van Junior al eetbaar waren, dan smaakte het niet eens zo slecht. Het was bijna ondoenlijk om het graan tot bloem te vermalen, maar als dat eenmaal gebeurd was dan kon er brood van gebakken worden met een hoog proteïnegehalte. Er stond een brood op tafel, zwaar en donker. Dat smaakte ook niet slecht.

Fawkes had het plantenleven op Junior bestudeerd en was tot de conclusie gekomen dat een kleine halve hectare, goed uitgezaaid en bevloeid, tienmaal zoveel gras voor het vee op zou brengen als een zelfde oppervlakte op de Aarde.

Sheffield was onder de indruk geweest; hij had over Junior gesproken als over de graanschuur van honderden werelden, maar Fawkes had zijn eigen verklaring met een schouderophalen afgedaan.

'Fopaas,' had hij gezegd.

Een week daarvoor ongeveer waren ze opgeschrikt door het feit dat de hamsters en witte ratten geweigerd hadden enkele van de nieuwe plantesoorten die Fawkes meebracht te eten. Het vermengen van kleine beetjes van deze soorten met het groen dat ze normaal aten had tot gevolg gehad dat de dieren die er toch van gegeten hadden doodgingen.

De oplossing?

Niet helemaal bevredigend. Een paar uur later kwam Vernadsky terug en zei kalm: 'Koper, lood en kwik.'

'Wat?' zei Cimon.

'Die planten. Ze hebben een hoog metaalgehalte. Waarschijnlijk een ontwikkeling om tegen opeten beschermd te worden.

'De eerste kolonisten...' begon Cimon.

Nee, dat is onmogelijk. De meeste planten zijn in orde. Alleen deze niet, en er is geen mens die ze zal eten.'

'Hoe weet je dat?'

'Omdat de ratten ze ook niet aten.'

'Dat zijn ratten.'

Daar had Vernadsky op gewacht. Dramatisch zei hij: 'Jullie mogen deze martelaar voor de wetenschap heilig verklaren, want ik heb ervan gegeten.'

'Wat?' gilde Novee.

'Maar één hapje, ben maar niet bang. Ik ben een voorzichtige martelaar. Maar in ieder geval, dat spul is bitter als strychnine. Maar wat kan je anders verwachten. Als een planeet vol zit met lood om dieren weg te houden, wat heeft de plant er dan nog voor voordeel van als een dier het pas merkt als hij eraan dood gaat. Bovendien zit er als waarschuwing een bittere smaak aan. En de combinatie waarschuwing en straf maakt de truc compleet.'

'Daar komt nog bij,' zei Novee, 'dat de kolonisten niet aan een zware metaalvergiftiging zijn bezweken. De symptomen leken er niet op.'

Iedereen wist donders goed wat die symptomen dan wel waren. Sommigen kenden de medische termen en de rest de lekentermen. Moeizame en pijnlijke ademhaling in steeds ernstiger graad. Daar leek het tenminste op.

Fawkes legde zijn vork neer. 'Stel je voor dat dit spul wat alkaloïde bevat dat de zenuwen van de longspieren verlamt.'

'Ratten hebben ook longspieren,' zei Vernadsky, 'en zij gaan er niet aan dood.'

'Misschien is er een cumulatieve factor?'

'Goed, goed. Schakel tegen de tijd dat je ademhaling moeizaam wordt maar weer over op de scheepsrantsoenen en kijk of je er beter van wordt. Maar psychosomatische klachten tellen niet mee.'

Sheffield gromde: 'Dat is mijn vak, maak je daar maar geen zorgen over.'

Fawkes haalde een paar keer diep adem. Met tegenzin bracht hij weer een stuk vlees naar zijn mond.

Aan een hoek van de tafel zat Mark Annuncio te eten, langzamer dan de rest; hij dacht aan een artikel van Norris Vinograd over smaak en reuk. Vinograd had een smaak-reukclassificatie gemaakt op basis van schema's van vermindering van enzymen in de papillen. Annuncio wist niet wat het precies betekende, maar hij herinnerde zich de symbolen, hun waarden en de beschrijvende definities.

Terwijl hij de smaak van het gerecht onderbracht in drie subclassificaties hield hij op met eten. Zijn taak zat erop. Zijn kaken deden pijn van het moeizame kauwen.

21

Het werd avond en Lagrange I stond laag aan de hemel. Het was een prachtige dag geweest, redelijk warm en Boris Vernadsky had een tevreden gevoel. Hij had interessante metingen verricht en zijn felgekleurde trui was van uur tot uur terwijl de positie van de zonnen veranderde, op een fascinerende manier van kleur verwisseld.

Zijn schaduw was lang en rood, alleen het onderste gedeelte was grijs door de schaduw van Lagrange II. Hij stak een arm uit en die wierp twee schaduwen. Een van een vage kleur oranje, ongeveer vijf meter ver weg en op anderhalve meter afstand een tweede, in dezelfde richting, maar van een nog vager blauw. Als hij er tijd voor had zou hij een prachtig stel schaduwgrammen kunnen maken.

Die gedachte maakte hem zo blij dat hij het niet erg vond dat Mark Annuncio hem vanuit de verte gadesloeg.

Hij zette zijn nucleometer neer en wenkte. 'Kom hier.'

Beschroomd kwam de jongen dichterbij. 'Dag.'

'Is er iets?'

'Ik keek... keek alleen.'

'O. Nou, blijf dan maar kijken. Weet je wat ik aan het doen ben?'

Mark schudde zijn hoofd.

'Dit is een nucleometer,' zei Vernadsky. 'Je moet hem op deze manier in de grond zetten. Bovenaan zit een krachtveldgenerator die door iedere rots heen gaat.' Terwijl hij sprak leunde hij op de nucleometer en duwde hem een centimeter of zestig in de rotsige bodem. 'Zie je.'

Mark's ogen straalden en Vernadsky voelde zich gevleid. De chemicus zei: 'Langs de kanten van die poot zitten microscopisch kleine atoomkopjes die ongeveer een miljoen moleculen van de rots verdampen en ze tot atomen afbreken. De atomen worden weer verdeeld in nucleaire massa en lading en de resultaten kunnen meteen worden afgelezen van de meter hier. Kun je het volgen?'

'Ik weet het niet, maar het is goed dat ik het weet.'

Vernadsky glimlachte en zei: 'Uiteindelijk krijgen we cijfers van de verschillende elementen in de bodem. Ze zijn praktisch hetzelfde als op alle zuurstof-waterplaneten.'

Ernstig zei Mark: 'De planeet met het meeste silicium die ik ken is Lepta, namelijk 32,765 procent. Op de Aarde is het percentage slechts 24,826. Gewichtsprocenten dan.'

Vernadsky's glimlach verdween. Droog zei hij: 'Heb je de cijfers van alle planeten, jongen?'

'O nee. Dat kon niet. Ik geloof niet dat ze alle onderzocht zijn. Het handboek van Bischoon en Spenglow geeft maar cijfers van 21 854 planeten, en die ken ik natuurlijk allemaal.'

Vernadsky zei met een duidelijk minderwaardigheidsgevoel: 'De elementenspreiding op Junior is groter dan normaal. Er is weinig zuurstof. Ik schat het op 42,113. Ook silicium is maar 22,722. De zware metalen komen tien tot honderd keer zo geconcentreerd voor als op de Aarde. Dat is niet zomaar een plaatselijk verschijnsel, want de dichtheid van Junior is vijf procent hoger dan die van de Aarde.

Vernadsky wist niet waarom hij dat kind alles vertelde. Gedeeltelijk, dacht hij, omdat het prettig was dat er iemand luisterde. Een man wordt eenzaam en gefrustreerd als er niemand is om mee over zijn vakgebied te praten.

Hij ging door met zijn les. 'Aan de andere kant zijn ook de lichtere elementen beter verdeeld. De stoffen in de oceaan bestaan niet hoofdzakelijk uit natriumchloride, zoals op de Aarde. De oceanen van Junior bevatten een respectabel gehalte aan magnesiumzouten. Dat veroorzaakt wat ze die 'vreemde lichten' noemen. Dat zijn de elementen lithium, beryllium en borium. Ze zijn alle lichter dan koolstof maar op de Aarde komen ze zeer zelden voor en dat geldt voor alle andere planeten ook. Junior is er daarentegen rijk aan. Drie of bijna vier tiende procent van de bodem, vergeleken met vier duizendste op de Aarde.'

Mark trok de ander aan zijn mouw. 'Heeft u een lijst van cijfers van alle elementen? Mag ik hem zien?'

'Jawel hoor.' Hij haalde een opgevouwen stuk papier uit zijn zak.

Hij grinnikte toen Mark het velletje aanpakte en zei: 'Als je de cijfers maar niet bekendmaakt, voordat ik het gedaan heb.'

Mark keek er even naar en gaf het papier terug.

'Heb je het al gelezen?' vroeg Vernadsky verbaasd.

'Ja,' zei Mark in gedachten. 'Ik heb ze allemaal gezien.' Hij draaide zich om en liep weg zonder nog iets te zeggen.

De laatste stralen van Lagrange I verdwenen achter de horizon.

Vernadsky staarde Mark na en haalde zijn schouders op. Hij haalde zijn nucleometer uit de grond en liep langzaam terug naar het tentenkamp.

22

Sheffield was tamelijk gelukkig. Mark deed het beter dan hij had verwacht. Hij praatte wel nauwelijks, maar dat was niet erg. Hij toonde tenminste belangstelling en was niet chagrijnig. En hij had geen driftbuien.

Vernadsky had Sheffield zelfs verteld dat Mark de vorige avond heel normaal met hem had gesproken, zonder stemverheffing van welke kant dan ook, over planetaire bodemanalyse. Vernadsky had er een beetje om gelachen en gezegd dat Mark de bodemanalyse van twintigduizend planeten kende en dat hij de jongen op een goede dag zou vragen ze allemaal op te noemen, alleen maar om te zien hoe lang dat zou duren.

Mark zelf had niets gezegd. Hij was de hele morgen in zijn tent gebleven. Sheffield had binnengekeken, had hem op zijn bed zien zitten terwijl hij naar zijn voeten staarde, en hem aan zijn lot overgelaten.

Sheffield had het gevoel dat hij een werkelijk briljant idee van zichzelf nodig had. Een echt briljant idee.

Tot dusver was er niets gebeurd. Een hele maand lang niets gebeurd. Rodriguez beweerde nog steeds dat er geen ziektekiemen waren. Vernadsky verklaarde dat er geen mogelijkheid tot voedselvergiftiging bestond. Novee schudde zijn hoofd van nee als er suggesties over een gestoorde stofwisseling werden gedaan. 'Wat is er voor bewijs?' bleef hij zeggen.

Het kwam erop neer dat een fysische doodsoorzaak dan ook niet mogelijk was volgens de mening van de deskundigen. Maar toch waren er mannen, vrouwen en kinderen gestorven. Er moest een reden voor zijn. Zou er een psychologische oorzaak zijn?

Tegen Cimon had hij een grapje over die mogelijkheid gemaakt voordat ze ter plaatse waren, maar nu werd het tijd er eens serieus over te gaan denken. Waren de kolonisten tot zelfmoord gedreven? Waarom? De mensheid had tienduizenden planeten gekoloniseerd zonder dat hun geestesgesteldheid erdoor was aangetast. Het kwam erop neer dat het percentage zelfmoorden, zowel als het aantal psychoses op de Aarde, hoger lag dan ergens anders in de Melkweg.

Daar kwam nog bij dat de kolonie wanhopig om medische bijstand had gesmeekt. Ze hadden niet willen sterven.

Waren ze in de war geraakt? Speciaal die ene groep? Zodat meer dan duizend mensen er de dood door vonden? Onwaarschijnlijk. Daar zou ook wel geen bewijs voor te vinden zijn. Het vestigingsterrein was door en door onderzocht. Niets. Een eeuw vol vochtigheid had niets overgelaten dat bij zou kunnen dragen tot de oplossing van het mysterie.

Hij bevond zich in een vacuüm. Hij had er een hulpeloos gevoel door. De anderen hadden tenminste gegevens, iets om op door te bouwen. Voor hem was er niets.

Hij was weer bij Mark's tent gekomen en keek automatisch naar binnen. De tent was leeg. Hij keek rond en zag Mark nog net het kamp uitwandelen in de richting van de bossen.

Sheffield schreeuwde hem na: 'Mark, wacht even, ik ga mee!'

Mark stopte, aarzelde even, maar besloot toen toch maar te wachten tot Sheffield hem met zijn lange benen had ingehaald.

Sheffield zei: 'Waar ga je naar toe?' (Zelfs na dat eind rennen hijgde hij nog niet, dank zij de rijke atmosfeer van Junior.)

Mark keek hem kwaad aan. 'Naar het verkenningsvaartuig.'

'O?'

'Ik heb nog geen kans gehad om het te bekijken.'

'Hoezo? Je hebt kansen genoeg gehad,' zei Sheffield. 'Je hebt Fawkes de hele reis met arendsogen zitten bekijken.'

Mark fronste zijn voorhoofd. Toen was iedereen erbij. Ik wil het op mijn eigen gelegenheid zien.'

Sheffield voelde zich niet op zijn gemak. De jongen was kwaad. Hij kon beter maar meegaan en zien uit te vinden wat er aan de hand was. Hij zei: 'Nu je het er toch over hebt, ik zou het verkenningsvaartuig ook wel eens beter willen bezichtigen. Heb je er bezwaar tegen dat ik meega?'

Mark aarzelde. Toen zei hij: 'Als u wilt.' Het was niet bepaald een vriendelijke uitnodiging.

'Wat heb je daar bij je, Mark?' vroeg Sheffield.

'Een boomtak. Ik heb hem er met een trillingsveldpistool afgeschoten. Ik heb hem meegenomen voor het geval iemand me wilde tegenhouden.' Hij zwaaide er zo hard mee dat hij een fluitend geluid maakte.

'Waarom zou iemand je willen tegenhouden, Mark. Ik zou hem maar weggooien. Hij is hard en zwaar. Je zou er iemand mee kunnen verwonden.'

Koppig liep Mark door 'Ik gooi hem niet weg.'

Sheffield dacht even na en besloot dat het beter was een ruzie te vermijden op dit moment. Hij deed er beter aan achter de oorzaak van Mark's vijandigheid te komen. 'Al goed,' zei hij.

Het verkenningsvaartuig lag op een open plek en zijn metalen romp weerkaatste een heldergroen licht. (Lagrange II was nog niet op.)

Mark keek voorzichtig rond.

'Er is niemand te bekennen, Mark,' zei Sheffield.

Ze klommen aan boord. Het was een groot vaartuig. Het had in drie keer zeven mensen en alle nodige voorraad hierheen vervoerd.

Sheffield keek met iets van ontzag naar het bestuurspaneel. Hij zei: 'Moet je je voorstellen, een botanicus als Fawkes die dat allemaal kan bedienen, terwijl het niets te maken heeft met zijn vakgebied.'

'Ik kan hem ook besturen,' zei Mark opeens.

Sheffield staarde hem verbaasd aan. 'Jij?'

'Ik heb naar doctor Fawkes gekeken toen we hierheen kwamen. Ik weet precies wat hij deed. Bovendien is er een handboek voor het geval van pech. Ik kreeg het te pakken en heb het gelezen.'

Luchtig zei Sheffield: 'Dat is prachtig allemaal. Dus in geval van nood hebben we een reservepiloot.'

Hij draaide Mark de rug toe en zag dus de tak niet, waarmee hij op zijn hoofd werd geslagen. Hij hoorde ook Mark's trillende stem niet zeggen: 'Het spijt me, doctor Sheffield.' Hij voelde eigenlijk niet eens de klap waardoor hij knockout ging.

23

Door het dreunen bij de landing, dacht Sheffield later, kwam hij voor het eerst weer bij kennis. Er was een vreemd gonzend gevoel in zijn hoofd dat hij niet begreep.

Het geluid van Mark's stem dreef naar hem toe. Dat was zijn eerste ervaring. Toen hij probeerde op een knie overeind te komen voelde hij zijn hoofd bonzen.

Een tijdlang was Mark's stem slechts een verzameling klanken die hem niets zeiden. Toen begonnen zij samen te vloeien tot woorden. En veel later, toen hij zijn ogen opendeed, maar ze onmiddellijk weer sloot vanwege de scherpte van het licht, kon hij zelfs hele zinnen begrijpen. Hij bleef half liggen, met een knie onder zich.

Mark zei net hijgend en met een hoge stem, '...duizend doden. Alleen maar graven. En niemand weet waarom.'

Toen hoorde Sheffield een gegrom dat hij niet thuis kon brengen. Een schorre, diepe stem.

Toen Mark weer. 'Het is waar. Waarom denkt u dat al die geleerden aan boord waren?'

Met veel pijn en moeite kwam Sheffield overeind. Hij bracht zijn hand naar zijn hoofd en zag toen dat er bloed aan zat. Al zijn haar was aan elkaar geklonterd van het bloed. Kreunend liep hij naar de deur van de bestuurscabine. Hij greep naar de klink en drukte die omlaag.

De landingstrap was uitgezet Even stond hij bovenaan te zwaaien, bang dat hij niet op zijn benen kon blijven staan.

Stuk voor stuk merkte hij een aantal dingen op. De beide zonnen stonden hoog aan de hemel en driehonderd meter verderop stond een gigantische stalen cilinder, de Triple G, met zijn neus hoog boven de kleine bomen uit.

Mark stond onder aan de trap, omringd door bemanningsleden. De mannen hadden een ontbloot bovenlijf en waren bijna zwartverbrand door de ultraviolette stralen van Lagrange I (Dank zij de dichte atmosfeer en de dikke laag ozon waren die ultraviolette stralen te verdragen.)

Het bemanningslid dat het dichtst bij Mark stond leunde op een honkbalslaghout. Een andere gooide een bal op en ving hem weer op. Een aantal anderen hadden handschoenen aan.

Wat gek, dacht Sheffield verward, Mark is midden op een honkbalveld geland.

Mark keek op en zag hem. Opgewonden schreeuwde hij: 'Vraag het hem dan. Vraag het hem. Doctor Sheffield, is er niet eerder een expeditie op deze planeet geweest en zijn niet alle mensen daarvan op een mysterieuze manier gestorven?'

Sheffield probeerde te zeggen 'Mark, was doe je?' maar hij kon niet. Toen hij zijn mond opendeed kon hij alleen maar kreunen. Het bemanningslid met het slaghout zei: 'Vertelt deze blaaskaak de waarheid, meneer?'

Sheffield hield zich aan de leuning vast met twee zwetende handen. Het gezicht van het bemanningslid werd wazig. Het gezicht had dikke lippen en onder de brede wenkbrauwen gloeiden twee kleine oogjes. Het gezicht danste nu op en neer. Toen kwam de trap naar boven en viel op zijn hoofd. Plotseling grepen zijn handen in de aarde en voelde hij een koude pijn op zijn jukbeen. Hij gaf het gevecht op en verloor weer zijn bewustzijn.

24

De tweede keer werd hij met veel minder pijn wakker. Hij lag in bed dit keer en twee vage gezichten bogen zich over hem heen. Hij zag iets langs en duns voor zijn ogen en een stem zei vlak bij zijn gonzende oren: 'Nu komt hij bij, Cimon.'

Sheffield sloot zijn ogen. Op de een of andere manier wist hij dat zijn schedel in het verband zat.

Hij bleef een paar minuten stil liggen en haalde diep adem. Toen hij zijn ogen weer opende waren de gezichten boven hem helder. Novee's ronde gezicht was er een van, met een kleine ernst-rimpel vlak boven de ogen, maar het verdween toen Sheffield zei: 'Ha, Novee.'

De andere was Cimon met strakke kaken en kwaad, en toch op de een of andere manier met een blik van triomf in zijn ogen.

Sheffield vroeg: 'Waar ben ik?'

Koud zei Cimon: 'In de ruimte, doctor Sheffield. Al twee dagen.'

'Al twee dagen...' Van schrik dééd Sheffield zijn ogen verder open.

Novee interrumpeerde: 'U heeft een ernstige hersenschudding gehad, bijna een fractuur. U moet rustig blijven.'

'Wat is er geb... Waar is Mark? Waar is Mark?'

'Rustig. Rustig maar.' Novee legde een hand op Sheffield's beide schouders en drukte hem terug in de kussens.

Cimon zei: 'Die jongen van u is onder arrest. Als u wilt weten waarom, hij heeft opzettelijk muiterij aan boord veroorzaakt en daardoor de veiligheid van vijf man in gevaar gebracht. We waren bijna gekrepeerd in ons tijdelijke kamp omdat de bemanning meteen wilde vertrekken. Hij en de kapitein haalden hen over ons op te pikken.'

Sheffield herinnerde het zich vaag nu. Mark stond daar met een man die een slaghout vasthield. En Mark zei '... duizend doden.'

Met geweldige inspanning wist de psycholoog zich op een elleboog op te richten 'Luister Cimon, ik weet niet waarom Mark dat gedaan heeft, maar laat me met hem praten. Ik kom er wel achter'

Cimon zei: 'Dat is niet nodig. Dat horen we bij de rechtszitting wel.'

Sheffield probeerde Novee's arm die hem tegenhield weg te vegen. 'Waarom zo formeel Waarom betrek je het Bureau erbij? We kunnen dit toch onder elkaar regelen.'

'Dat is precies wat we van plan zijn. De kapitein is gemachtigd om rechtszittingen te presideren die betrekking hebben op misdaden en wangedrag in de ruimte.'

'De kapitein. Een rechtszitting hier? Aan boord? Cimon, laat dat niet toe. Dat is moord.'

'Helemaal niet. Het wordt een echte en eerlijke zitting. Ik ben het volkomen met de kapitein eens. De discipline verlangt rechtspraak.'

Niet op zijn gemak zei Novee: 'Luister Cimon. Ik wilde dat je het niet deed. Met zijn conditie kan hij dat niet aan.'

'Dat is dan jammer,' zei Cimon.

Sheffield zei: 'Maar je begrijpt het niet. Ik ben verantwoordelijk voor de jongen.'

'In tegendeel. Ik begrijp het wel,' zei Cimon. 'Daarom heb ik gewacht tot u weer bij bewustzijn was. U staat met hem terecht.'

'Wat!'

'U bent verantwoordelijk voor zijn daden. En wat het belangrijkste is, u was erbij toen hij het verkenningsvaartuig stal. De bemanning zag u in de cabine toen Mark aan het opruien was.'

'Maar hij heeft me neergeslagen om het vliegtuig te pakken te kunnen krijgen. Dat is toch een daad van iemand die helemaal in de war is. Daarvoor kan hij niet ter verantwoording geroepen worden.'

'Dat zullen we de kapitein laten uitmaken, Sheffield. Jij blijft bij hem, Novee.' Hij keerde zich om en wilde weggaan.

Met alle kracht die hij had riep Sheffield: 'Cimon, dit is jouw wraak voor het lesje in psychologie dat ik je gaf. Je bent een kleingeestige, rottige...'

Ademloos viel hij terug in de kussens.

Vanuit de deuropening zei Cimon: Tussen twee haakjes, Sheffield, op het veroorzaken van muiterij aan boord van een schip staat de doodstraf.'

25

Het leek op een gerechtszitting, dacht Sheffield grimmig. Niemand volgde precies de wettelijk voorgeschreven procedure, maar van de andere kant was de psycholoog ervan overtuigd dat niemand de wettige procedure kende, het minst van allen de kapitein.

Ze gebruikten de grote vergaderkamer, waar de bemanning tijdens gewone reizen samenkwam om naar uitzendingen uit de ether te kijken. Maar deze keer was er niemand van het personeel aanwezig, terwijl de wetenschappelijke bemanning van het schip wel compleet was.

Kapitein Follenbee zat achter een bureau onder het televisiescherm. Sheffield en Mark Annuncio zaten aan zijn linkerkant met hun gezichten naar hem toe.

De kapitein voelde zich niet op zijn gemak. Hij vroeg zich af of hij met de aanwezige 'getuigen' informele verklaringen zou uitwisselen of dat hij met superjuridische kreten op moest treden tegen het gefluister van de toeschouwers.

Sheffield en Mark, die elkaar voor het eerst in de gerechtszaal hadden onmoet sinds hun vlucht met het verkenningsvaartuig, hadden elkaar ernstig de hand gegeven op initiatief van eerstgenoemde. Aanvankelijk had Mark geaarzeld en werd zijn aandacht gevangen door het wirwar van pleisters dat nog steeds op de kale plek van Sheffield's schedel zat.

'Het spijt me doctor Sheffield. Het spijt me verschrikkelijk.'

'Dat is wel goed Mark. Hoe hebben ze je behandeld?'

'Goed, geloof ik.'

De kapitein bulderde: 'De beklaagden mogen niet met elkaar spreken.'

Op conversatietoon gaf Sheffield terug: 'Luister eens hier, kapitein. Wij hebben geen advocaten. We hebben niet eens tijd gehad de zaak voor te bereiden.'

'We hebben geen advocaten nodig," zei de kapitein. 'Dit is geen rechtszitting op de Aarde. Dit is een onderzoek van de kapitein. Dat is iets anders. Alleen geïnteresseerd in feiten, niet in juridisch heen-en-weergepraat. De verslagen kunnen op de Aarde altijd nog nader bekeken worden.'

'Dan zijn wij misschien al dood,' zei Sheffield geagiteerd.

'Laten we doorgaan,' zei de kapitein en hamerde met een aluminium T-stuk op zijn bureau.

Cimon zat op de eerste rij van het gehoor te glimlachen. Naar hem keek Sheffield met de meeste angst in zijn hart.

Die glimlach verdween niet van zijn gezicht toen de verschillende getuigen een verklaring werd gevraagd over het feit of zij de opdracht hadden gekregen dat de bemanning onder geen voorwaarde mocht worden ingelicht over het ware doel van de reis; dat ook Sheffield en Mark die opdracht hadden gekregen.

Een mycoloog getuigde dat hij met Sheffield een gesprek had gehad waaruit bleek dat de laatste zeker op de hoogte was van dat bevel.

Er werd naar voren gebracht dat Mark het grootste gedeelte van de reis naar Junior ziek was geweest en dat hij zich na de landing op Junior vreemd had gedragen.

'Hoe wilt u dat alles verklaren?' vroeg de kapitein.

Vanuit het gehoor kwam plotseling Cimon's kalme stem. 'Hij was bang. Hij wilde alles wel doen om van die planeet af te komen.'

Sheffield sprong overeind. 'Zijn opmerkingen doen niet ter zake. Hij is geen getuige.'

De kapitein sloeg met zijn T-stuk op het bureau en zei: 'Ga zitten.'

Het verhoor ging verder. Een lid van de bemanning werd opgeroepen om te getuigen dat Mark hen had ingelicht over de eerste expeditie en dat Sheffield erbij stond toen het gebeurde.

Sheffield schreeuwde: 'Ik wil een kruisverhoor!'

De kapitein zei: 'U komt later aan de beurt.'

Het bemanningslid werd weggebracht.

Sheffield bestudeerde het gehoor. Het leek duidelijk dat ze niet helemaal op de hand van de kapitein waren. Hij was psycholoog genoeg om zich, zelfs op dit moment, af te vragen hoevelen van hen heimelijk blij waren Junior te hebben kunnen verlaten en Mark in feite dankbaar waren voor de wijze waarop hij aan hun verlangens gevolg had gegeven. Maar aan de andere kant zat de incorrecte houding van de rechtbank hen niet lekker. Vernadsky keek erg duister en Novee's blik op Cimon was duidelijk vervuld van afkeer.

Over Cimon maakte Sheffield zich de meeste zorgen. De psycholoog had het gevoel dat hij de kapitein dit ingefluisterd had en dat juist hij op strenge straf zou aandringen. Sheffield betreurde het diep dat hij een vinger had gelegd op de pathologische ijdelheid van de man.

Maar boven alles verwonderde Mark's houding Sheffield. Hij vertoonde geen tekenen van ruimteziekte of ander ongemak. Hij beluisterde alles aandachtig maar liet geen enkele reactie blijken. Hij gedroeg zich alsof hem niets boven het hoofd hing; alsof hij over informatie beschikte die al het andere onbelangrijk maakte.

De kapitein hamerde weer op zijn bureau en zei: 'Ik geloof dat we het nu hebben gehad. De feiten zijn duidelijk. Geen betoog meer. We kunnen de zaak beëindigen.'

Sheffield sprong weer op. 'Wacht even. Komen wij niet aan de beurt?'

'Rustig,' beval de kapitein.

'Houdt u zich rustig.' Sheffield wendde zich tot het gehoor. 'Luister. Wij hebben geen enkele kans gehad ons te verdedigen. We hebben zelfs geen recht op kruisverhoor gehad. Is dat rechtvaardig?'

Boven het gehamer uit klonk nu een gemompel.

IJzig zei Cimon: 'Wat valt er te verdedigen?'

'Misschien niets,' schreeuwde Sheffield terug, 'en wat heb je dan te verliezen door ons ook aan het woord te laten? Of ben je bang dat we ons wél zouden kunnen verdedigen?'

Vanuit het gehoor klonken kreten als: 'Laat hen aan het woord!'

Cimon haalde zijn schouders op. 'Ga je gang.'

Kwaad zei de kapitein: 'Wat wilt u dan?'

Sheffield zei: 'Optreden als mijn eigen advocaat en Mark Annuncio oproepen als getuige.'

Mark stond heel kalm op. Sheffield draaide zijn stoel zodat hij het gehoor kon zien en wenkte hem weer te gaan zitten.

Sheffield besloot dat het geen zin had om de drama's in de rechtszaal die via televisie te zien waren te imiteren. Pompeuze vragen over naam en levensomstandigheden in het verleden hadden geen enkele zin. Hij kon beter direct te werk gaan.

Dus zei hij: 'Mark, wist je wat er zou gebeuren toen jij de bemanning op de hoogte bracht van het lot van de eerste expeditie?'

'Ja, doctor Sheffield.'

'Waarom heb je het dan gedaan?'

'Omdat het belangrijk was dat iedereen zonder een minuut te verliezen van Junior af zou gaan. De bemanning op de hoogte brengen was de snelste manier om weg te komen.'

Sheffield voelde dat dit antwoord slecht ontvangen werd door het gehoor, maar hij kon slechts zijn instinct volgen. Dat, en de overtuiging dat Mark of wie uit de Dienst dan ook tegenover al die vijandigheid alleen zo kalm kon blijven, omdat hij iets wist dat de anderen niet wisten. Per slot van rekening was het hun taak bijzondere dingen te weten.

Hij zei: 'Waarom was het zo belangrijk Junior te verlaten, Mark?'

Mark knipperde niet eens met zijn ogen. 'Omdat ik weet waaraan de eerste expeditie bezweken is en het was alleen nog maar een kwestie van tijd voordat wij er ook aan gestorven zouden zijn. Misschien is het zelfs al te laat. We kunnen op dit moment stervende zijn. Ieder van ons kan een dode zijn.'

Sheffield liet het gemompel rustig wegsterven voor hij verder ging. Zelfs de kapitein scheen zo geschokt dat hij zijn T-stuk vergat, terwijl Cimon's glimlach verstarde tot een grijns. Even was Sheffield minder bezorgd over Mark's 'kennis', wat dat ook zijn mocht, dan over het feit dat hij er eigenmachtig naar handelde zonder te weten waar het over ging. Het was al eerder gebeurd. Mark had het logboek van het schip willen bekijken op basis van een theorie van hemzelf. Sheffield had het ellendige gevoel dat hij ook toen had moeten uitzoeken wat er aan de hand was.

Dus zijn volgende vraag, zeer grimmig gesteld, was: 'Waarom heb je mij daar niet over geraadpleegd, Mark?'

Mark stamelde: 'U zou me niet hebben geloofd. Daarom heb ik u geslagen toen u me probeerde tegen te houden. Niemand zou me hebben geloofd. Ze hadden een hekel aan me.'

'Waarom denk je dat ze een hekel aan je hadden?'

'U herinnert zich dat voorval met doctor Rodriguez toch nog wel.'

'Dat is al een hele tijd geleden. De anderen hadden toch geen ruzie met je?'

'Ik kon het zien aan de manier waarop doctor Cimon naar me keek. En doctor Fawkes heeft me bijna neergeschoten.'

'Wat?' Cimon draaide zich snel om en vergat op zijn beurt de formaliteiten die bij een gerechtelijke zitting horen. 'Fawkes, heb jij geprobeerd hem neer te schieten?

Fawkes stond met een vuurrood gezicht op nu allen naar hem keken. Hij zei: 'Ik was in de bossen toen hij achter me aankwam. Ik dacht dat het een beest was en nam voorzorgsmaatregelen. Toen ik zag dat hij het was heb ik mijn straalpistool weggestopt.'

Sheffield wendde zich weer tot Mark. 'Klopt dat?'

Mark werd weer stuurs. 'Nou, verder heb ik doctor Vernadsky gevraagd of ik enkele gegevens mocht zien die hij verzameld had en hij zei dat ik er niets over mocht zeggen voor hij dat deed. Hij probeerde daarmee duidelijk te maken dat ik oneerlijk was.'

'Alle goden nog aan toe, ik heb alleen maar een grapje gemaakt,' kwam er uit het gehoor.

Haastig zei Sheffield: 'Goed Mark, jij hebt ons niet vertrouwd en je vond dus dat je op je eentje iets moest ondernemen. Laten we naar het uitgangspunt terugkeren, Mark. Waar zijn volgens jou de eerste kolonisten aan overleden?'

Mark zei: 'Ook Makoyama, de onderzoeker kan eraan zijn overleden, al weet ik verder alleen maar dat hij twee maanden en drie dagen na het uitbrengen van zijn rapport over Junior bij een foute landing om het leven kwam, dus zeker is het niet.'

'Goed, maar waar praat je dan over?'

Iedereen werd doodstil.

Mark keek rond en zei: 'Het stof.'

Iedereen lachte en Mark kreeg vuurrode wangen. Sheffield zei: 'Wat bedoel je?'

'Het stof. Het stof in de lucht. Er zit beryllium in. Vraag maar aan doctor Vernadsky.'

Vernadsky stond op en baande zich een weg naar voren. 'Wat heeft dit te betekenen?'

'Het is waar,' zei Mark. 'Het stond in de gegevens die u me heeft laten zien. In de bodem is het berylliumgehalte ook erg hoog, dus geldt dat ook voor het stof in de lucht.'

Sheffield zei: 'En wat maakt het uit of er beryllium in de lucht zit. Laat mij de vragen stellen, Vernadsky, alsjeblieft'

'Beryllium is giftig, dat maakt het uit. Als je berylliumstot inademt, vormt zich een ongeneeslijke granulatie, wat dat ook zijn mag, in de longen. Hoe dan ook, de ademhaling wordt moeilijk en tenslotte sterf je.'

Een nieuwe stem overstemde nogal geïrriteerd het geroezemoes.

'Waar praat jij over. Je bent toch geen medicus.' Het was Novee.

'Dat weet ik,' zei Mark. 'Maar ik heb ooit een boek gelezen, een heel oud boek over vergiften. Het was zo oud dat het nog op papier gedrukt was. Er stonden er een paar van in de bibliotheek, ik heb ze doorgenomen omdat ik nooit eerder zoiets gezien had.'

'Goed,' zei Novee. 'Wat heb je gelezen, kun je me dat vertellen?'

Mark's kin kwam omhoog. 'Ik kan het woord voor woord herhalen. "Een verrassende hoeveelheid enzymreacties in het lichaam worden gestimuleerd door vele tweewaardige metaalionen met gelijksoortige ionenstralen. Hiertoe behoren onder andere magnesium-, mangaan-, zink-, ijzer-, kobalt- en nikkelionen. Het berylliumion, dat van gelijke lading en gelijke grootte is, roept echter een tegengestelde reactie op. Zodoende kan beryllium een aantal door enzymen gekataliseerde reacties ongedaan maken. Daar de longen kennelijk op geen enkele manier het beryllium kunnen afstoten, kan het inademen van stof dat bepaalde berylliumzouten bevat verschillende stofwisselingsstoringen veroorzaken, die ernstige ziekte en dood tot gevolg kunnen hebben. Er zijn gevallen bekend waarin na één blootstelling eraan de dood is opgetreden. De beginsymptomen zijn verraderlijk, aangezien ze soms pas drie jaar na blootstelling aan beryllium optreden. De prognose is niet gunstig.'

In spanning leunde de kapitein voorover. 'Wat betekent dit allemaal, Novee, klopt er iets van wat hij zegt?'

Novee zei: 'Ik weet niet of hij gelijk heeft of niet, maar hij praat geen onzin.'

Scherp zei Sheffield: 'Je bedoelt dat je niet weet of beryllium giftig is of niet.'

'Nee, dat weet ik niet,' zei Novee. 'Ik heb er nooit iets over gelezen. Er is nog nooit zoiets voorgekomen.'

'Beryllium wordt nergens voor gebruikt, is het niet?' Sheffield wendde zich tot Vernadsky. 'Of wel?'

Nog niet bekomen van zijn verbazing zei Vernadsky: 'Nee. Ik kan tenminste niets bedenken. Hoewel, in de eerste periode van het atoomtijdperk werd het als neutronenvertrager gebruikt in de primitieve uraniumreactoren, samen met stoffen als paraffine en grafiet. Daar ben ik bijna zeker van.'

'Maar nu wordt het niet meer gebruikt?' vroeg Sheffield.

'Nee.'

'Een elektronicus zei plotseling: 'Ik geloof dat ze bij de eerste fluorescerende lampen gebruik hebben gemaakt van bekledingen van berylliumzink. Ik meen me daar iets over te herinneren.'

'Verder niets?' vroeg Sheffield. 'Niets.'

Sheffield zei: 'Luister dan allemaal. In de eerste plaats is alles wat Mark aanhaalt correct. Naar mijn mening is beryllium giftig. In het normale leven is het niet belangrijk omdat het berylliumgehalte van de grond zeer laag is. Als de mens geconcentreerd beryllium gebruikt voor kernreactoren of fluorescerende lampen, of zelfs legeringen, dan bemerkt hij de giftigheid en zoekt naar vervanging.

Hij vindt vervangingsstoffen, vergeet het hele beryllium, en vergeet tenslotte dat het giftig is. En dan komen we op een planeet als Junior met een uitzonderlijk hoog berylliumgehalte en weten niet waardoor we ziek worden.

Cimon scheen niet te luisteren. Met zachte stem vroeg hij: 'Wat betekent dat: "de prognose is niet gunstig".'

Afwezig zei Novee: 'Dat betekent dat als je beryllium vergiftiging hebt, je niet meer te genezen bent.'

Cimon viel terug in zijn stoel en kauwde op zijn lippen.

Novee zei tegen Mark. 'Ik neem aan dat de symptomen van berylliumvergiftiging...'

Prompt zei Mark: 'Ik kan u de hele lijst geven. Ik begrijp de woorden niet, maar...'

'Was een ervan "dyspnea"?'

'Ja.'

Novee zuchtte en zei: 'Ik vind dat we zo snel mogelijk naar de Aarde terug moeten en daar een medisch onderzoek instellen.

Zwakjes zei Cimon: 'Maar als we niet te genezen zijn, wat heeft het dan voor zin?'

Novee zei: 'De medische wetenschap is een stuk verder sinds de tijd dat boeken nog op papier werden gedrukt. Bovendien is het heel goed mogelijk dat we geen fatale dosis hebben binnengekregen. De eerste kolonisten hebben meer dan een jaar geleefd terwijl ze er permanent aan waren blootgesteld. Wij zijn er maar een maand geweest en dat is te danken aan Mark Annuncio's snelle en drastische actie.'

Fawkes schreeuwde verschrikkelijk ongelukkig: 'Lieve hemel, kapitein, maak dat je hier wegkomt en het schip zo snel mogelijk naar de Aarde terugbrengt.'

Dat was het einde van de gerechtelijke zitting. Sheffield en Mark waren de eersten die de kamer verlieten.

Cimon kwam als laatste uit zijn stoel overeind, met de dodelijk vermoeide gang van een man wiens doodvonnis getekend is.

26

Het Lagrange-systeem was nog maar een ster in de verte.

Sheffield keek naar dat heldere lichtpunt en zei: 'Het was zo'n mooie planeet.' Hij zuchtte. 'Laten we hopen dat we het overleven. In ieder geval zal de regering in het vervolg uitkijken voor planeten met een hoog berylliumgehalte. Er zullen geen mensen meer het slachtoffer worden van dit soort fopaas.'

Mark antwoordde niet op die idealistische opmerking. De zitting was voorbij; de opwinding was voorbij. Er stonden tranen in zijn ogen. Hij kon er alleen maar aan denken dat hij misschien zou sterven; en als dat gebeurde dan waren er nog zoveel dingen, zo verschrikkelijk veel dingen in het Heelal die hij nooit zou zien of kennen.

John D. MacDonald

De danszaal van het heelal

Waarom wordt de wereld altijd en eeuwig geteisterd door oorlogen? John D. MacDonald heeft er een even merkwaardige als monsterachtige verklaring voor. In De danszaal van het heelal schildert hij een maatschappij waarin het gebruik van hallucinogenen toeneemt, India de scepter zwaait over de globe en iedereen jacht maakt op de machtige rupee. Oorlog voeren lijkt inherent aan de menselijke natuur - totdat Dake Lorin de buitenaardse wezens onder ons gewaar wordt en hun sinistere bedoelingen ontdekt...

Bruna science fiction 29