Preludio a La Fundación (Prelude to Foundation)
Author: Isaac Asimov
Date: 2022-12-06 00:00:00+00:00
Keywords: Fantasy; Classics; Science Fiction
Description: Preludio a la Fundación es el primer libro del «Ciclo de la Fundación», tercer bloque de la célebre «Saga de la Fundación», la serie que catapultó al autor en lo más alto de la ciencia ficción. Corre el año 12020 en Trántor, la próspera capital del Imperio Galáctico, una civilización de una complejidad tecnológica y cultural inimaginable. Sin embargo, Hari Seldon, la mente científica más brillante de su época acaba de augurar un desastre colosal a través de la psicohistoria, una nueva ciencia capaz de predecir el futuro mediante fórmulas matemáticas. Cuando el emperador Cleón busque apropiárse
Publisher: PRH Grupo Editorial

Ondergang

Isaac Asimov & Silverberg - Nightfall (1990)

Als dierbare en eerbiedige herinnering aan John W. Campbell jr. en aan twee doodsbange kinderen uit Brooklyn die vol angst en beven de vreselijke bedevaart naar zijn kantoor ondernamen, de een in 1938 en de ander in 1952.

Aan de lezer

Kalgash is een niet-aardse wereld in het heelal en het is niet onze bedoeling om u te laten denken dat hij identiek is aan de aarde, al spreekt de bevolking een taal die u kunt verstaan en gebruikt men termen die u bekend zijn. Die woorden moet u slechts zien als een vervanging van onaardse woorden - dat wil zeggen: een bestaande verzameling woorden, zoals een romanschrijver die gebruikt wanneer hij buitenlandse personages in hun eigen taal met elkaar laat spreken, maar daarbij hun woorden toch omzet in de taal van de lezer. Wanneer de bevolking van Kalgash het dus heeft over 'kilometers', 'handen', 'auto's' of 'computers', duiden ze hun eigen eenheid van afstand aan, hun eigen grijporganen, hun eigen grondtransportmiddelen, hun eigen informatieverwerkende apparatuur enzovoort. De computers die op Kalgash worden gebruikt hoeven niet gelijk te zijn aan die in New York, Londen of Stockholm en de 'kilometer' die we in dit boek gebruiken hoeft niet gelijk aan 1000 aardse meters te zijn. Maar het leek ons eenvoudiger en wenselijker deze bekende termen te gebruiken, als we gebeurtenissen beschrijven op deze verder onaardse wereld, dan een lange lijst Kalgashiaanse termen te verzinnen.

Met andere woorden: we hadden u kunnen vertellen dat een van onze hoofdrolspelers stopte om zijn quonglishen aan te gespen, voordat hij begon aan een wandeling van tien vork, langs de belangrijkste gleebish van zijn geboorte-znoob. Dan had alles veel onaardser geleken. Maar het zou ook veel moeilijker zijn geweest om wijs te worden uit wat we zeiden en dat leek ons niet zinvol. Het belang van dit verhaal ligt niet in de hoeveelheid bizarre termen die we hadden kunnen verzinnen, maar eerder in het handelen van een groep mensen, die wel wat van ons zelf weg heeft, die in een wereld leeft die globaal gezien ook wat van de onze weg heeft, op een belangrijk detail na, wanneer deze mensen reageren op een uitdagende situatie die geheel anders is dan alles waaraan de mensheid op Aarde ooit het hoofd heeft moeten bieden. Gezien de omstandigheden leek het ons beter u te vertellen dat iemand zijn wandelschoenen aantrekt, voordat hij aan een tocht van tien kilometer begint, dan het boek vol te zetten met quonglisfien, vorken en gleebishen.

Als u wilt, kunt u voor 'kilometer' 'vork' lezen, voor 'uur' 'gliizbiiz' en voor 'ogen' 'spleetfilters'. Of u kunt uw eigen woorden verzinnen. Vorken of kilometers, het maakt geen enkel verschil als de sterren zichtbaar worden.

I.A.

R.S.

Als de sterren eens in de duizend jaar zouden verschijnen, hoe zou de mens dan in de stad van God geloven, deze aanbidden en vele generaties lang in herinnering houden!

Emerson

Een andere wereld! Er is geen andere wereld! Het is hier of nergens.

Emerson

EEN: AVONDSCHEMERING

1

Het was een oogverblindende middag met vier zonnen aan de hemel. De grote, gouden Onos stond hoog in het westen en eronder rees de kleine, rode Dovim snel boven de horizon uit. Als je de andere kant op keek, zag je de witte vlekken van Trey en Patru helder aan de purperen oostelijke hemel schitteren. De golvende vlakten van het meest noordelijke continent van Kalgash baadden in een wonderlijk licht. Om de volle pracht van dit alles te tonen, bezat het kantoor van Kelaritan 99, directeur van de Gemeentelijke Psychiatrische Inrichting van Jonglor, aan alle kanten enorme ramen.

Sheerin 501 van de universiteit van Saro, die een paar uur eerder op dringend verzoek van Kelaritan in Jonglor was aangekomen, vroeg zich af waarom hij niet in een beter humeur was. Sheerin was eigenlijk in eerste instantie een vrolijk man en op vierzon-dagen kreeg zijn toch al uitbundige vrolijkheid gewoonlijk een extra stimulans. Maar om de een of andere reden was hij vandaag prikkelbaar en onrustig, al deed hij zijn best dat verborgen te houden. Hij was tenslotte naar Jonglor geroepen als expert op het gebied van de geestelijke gezondheid.

'Wilt u om te beginnen met enkele van de slachtoffers praten?' vroeg Kelaritan. De directeur van de psychiatrische inrichting was een kleine, magere, schonkige man, met een bleek gezicht en een kippeborst. Sheerin, blozend en allesbehalve mager, koesterde een aangeboren achterdocht jegens elke volwassene die minder woog dan de helft van wat hij woog. Misschien staat de manier waarop Kelaritan kijkt me niet aan, dacht Sheerin. Hij lijkt wel een lopend skelet.

'Of denkt u dat het verstandiger is om eerst enige persoonlijke ervaringen op te doen met de Tunnel van Avontuur, dr. Sheerin?'

Sheerin lachte schamper en hoopte dat het niet al te gedwongen klonk. 'Misschien moet ik maar beginnen met een slachtoffer of drie te ondervragen,' zei hij. 'Dan kan ik me wellicht iets beter voorbereiden op de gruwelijkheden van de Tunnel.'

Kelaritans donkere kraaloogjes glinsterden ongelukkig. Maar het was Cubello 54, de gladde en door de wol geverfde advocaat van de tentoonstelling ter gelegenheid van het eeuwfeest van Jonglor, die uitriep: 'Ach, kom, dr. Sheerin! De "gruwelijkheden" van de Tunnel! Is dat niet een beetje overdreven? Voorlopig kunt u alleen maar afgaan op kranteverslagen. En u noemt de patiënten "slachtoffers". Dat is ook niet juist.'

'Die term werd door dr. Kelaritan gehanteerd,' zei Sheerin stijf.

'Ik weet zeker dat dr. Kelaritan die term in de meest algemene zin hanteerde. Maar er klinkt een vooroordeel in door en dat vind ik onacceptabel.'

Terwijl hij de advocaat een blik toewierp waaruit zowel afkeer als beroepsmatige koelheid sprak, zei Sheerin: 'Ik meen dat verschillende mensen zijn overleden vanwege hun reis door de Tunnel van Avontuur. Is het niet?'

'Ja, er is een aantal doden gevallen in de Tunnel. Maar op dit moment is er nog geen reden om aan te nemen dat die mensen zijn overleden omdat ze door de Tunnel zijn gegaan, doctor.'

'Ik begrijp waarom u dat liever niet aanneemt, meneer,' zei Sheerin kortaf.

Cubello keek woedend in de richting van de directeur van de inrichting, 'dr. Kelaritan! Als dit de manier is waarop dit onderzoek zal worden geleid, wil ik nu meteen protest aantekenen. Uw dr. Sheerin is hier als onpartijdig deskundige, niet als getuige voor de eisende partij!'

Sheerin grinnikte. 'Ik gaf mijn mening over advocaten in het algemeen, meneer, ik gaf geen oordeel over wat er wel of niet in de Tunnel van Avontuur gebeurd kan zijn.'

'Dr. Kelaritan!' riep Cubello weer uit, terwijl zijn gezicht rood werd.

'Heren, alstublieft,' zei Kelaritan. Zijn ogen schoten snel heen en weer van Cubello naar Sheerin en van Sheerin naar Cubello. 'Laten we ons niet als tegenstanders opstellen. Voor zover ik het zie, willen we met dit onderzoek allemaal hetzelfde bereiken, namelijk het achterhalen van de waarheid over wat er in de Tunnel van Avontuur is gebeurd, zodat een herhaling van deze... eh... ongelukkige gebeurtenissen voorkomen kan worden.'

'Dat vind ik ook,' zei Sheerin minzaam. Het was zonde van de tijd om zo tegen de advocaat uit te vallen. Er waren belangrijkere dingen te doen.

Hij glimlachte Cubello vriendelijk toe. 'Ik ben nooit echt erin geïnteresseerd schuldigen aan te wijzen, ik probeer juist manieren te vinden om situaties te vermijden waarin mensen het nodig vinden schuldigen te zoeken. Ik stel voor dat u me nu naar een van uw patiënten brengt, dr. Kelaritan. En dan kunnen we tijdens de lunch de gebeurtenissen in de Tunnel bespreken, voor zover we die nu kennen. Na het eten kan ik dan misschien nog een paar patiënten spreken.'

'Lunch?' zei Kelaritan vaag, alsof dat begrip hem onbekend voorkwam.

'Lunch, ja. Het middageten. Een oude gewoonte van me, doctor. Maar ik kan nog wel even wachten. In elk geval kunnen we eerst een patiënt bezoeken.'

Kelaritan knikte. Tegen de advocaat zei hij: 'Ik denk dat we maar met Harrim moeten beginnen. Hij is vandaag vrij goed. Goed genoeg, in elk geval, om door een vreemde te worden ondervraagd.'

'Wat dacht u van Gistin 190?' vroeg Cubello.

'Zij is een andere mogelijkheid, maar ze is niet zo sterk als Harrim. Laat hem eerst het verhaal van Harrim aanhoren, daarna kan hij met Gistin praten en... o, misschien Chimmilit. Na de lunch dan.'

'Dank u,' zei Sheerin.

'Komt u mee, dr. Sheerin?'

Kelaritan gebaarde naar een beglaasde gang die van de achterkant van zijn kantoor naar de inrichting zelf leidde. Het was een luchtig, open looppad met een uitzicht van 360 graden op de hemel en de lage, grijsgroene heuvels, die rondom de stad Jonglor lagen. Het licht van de vier zonnen scheen van alle kanten naar binnen.

Even bleef de directeur staan en keek naar rechts en naar links, het hele panorama in zich opnemend. Toen het warme licht van Onos en de strakkere, hardere stralen van Dovim, Patru en Trey in een schitterend spel samenkwamen, leek het stugge, magere gezicht van de kleine man op te gloeien van een plotselinge jeugdigheid en vitaliteit.

'Wat een fantastische dag, nietwaar, heren?' riep Kelaritan uit, met een enthousiasme dat Sheerin verbazend vond voor een man die zo ingetogen en nors leek. 'Wat is het toch prachtig om vier van de zonnen tegelijk aan de hemel te zien staan. Ik krijg zo'n heerlijk gevoel wanneer hun licht mijn gezicht raakt. Ik vraag me weleens af hoe we ons zouden moeten redden zonder onze prachtige zonnen.

'Inderdaad,' zei Sheerin.

Hij voelde zich zelf trouwens ook al wat beter.

2

Een halve wereld daarvandaan stond een van de collega's van Sheerin 501 van de universiteit van Saro naar de hemel te staren. Maar de enige emotie die zij voelde, was afgrijzen.

Zij was Siferra 89, van de archeologische faculteit. De afgelopen anderhalf jaar had ze op het afgelegen schiereiland Sagikan de opgravingen van het oude Beklimot geleid. Nu stond ze verstijfd van angst naar een op haar afkomende ramp te staren.

De hemel bood geen troost. In dit deel van de wereld was op dat moment het enige echte, zichtbare licht dat van Tano en Sitha. Hun harde, kille glans had ze altijd al vreugdeloos gevonden, deprimerend zelfs. Tegen de diepblauwe, donkere lucht van de tweezon-dag gaven beide zonnen een onheilspellend, benauwend licht, dat gespleten, dreigende schaduwen wierp.

Dovim was ook te zien - nauwelijks, net opkomend - vlak boven de horizon, even boven de toppen van het verre Horkkangebergte. Maar de zwakke gloed van de kleine, rode zon vrolijkte haar nauwelijks op. Siferra wist dat het warme, gele licht van Onos over niet al te lange tijd uit het oosten zou komen aanstromen en alles zou opvrolijken. Wat haar dwars zat, was veel ernstiger dan de tijdelijke afwezigheid van de krachtigste zon.

Een alles verwoestende zandstorm kwam regelrecht op Beklimot af. Over enkele minuten zou deze het terrein geselen en kon er van alles gebeuren. Van alles. De tenten konden worden vernield, de zorgvuldig uitgezochte schalen met vondsten konden omver worden geblazen en de inhoud alle kanten op worden verstrooid, hun camera's, hun tekenmateriaal, hun stratigrafische schetsen van de aardlagen, die ze na hard werken hadden samengesteld, alles waaraan ze zo lang hadden gewerkt, kon in een enkel ogenblik verloren gaan.

Erger nog: ze konden allemaal omkomen.

Nog erger: de oude ruïnes van Beklimot zelf - de bakermat van de beschaving, de oudst bekende stad op Kalgash - waren in gevaar. De proefgreppels die Siferra in de omringende, aangeslibde vlakte had uitgegraven lagen wijd open. Als de aanstormende wind sterk genoeg was, zou deze nog meer zand meevoeren dan nu al het geval was en het met ongelooflijke kracht tegen de kwetsbare resten van Beklimot smijten en deze schuren, eroderen, opnieuw begraven, misschien zelfs complete funderingen losrukken en ze over de dorre vlakte wegblazen.

Beklimot was een historische schat die de gehele wereld toebehoorde. Dat Siferra hem had blootgelegd en tijdens de opgravingen mogelijk had beschadigd, was een ingeschat risico geweest. Je kon nooit archeologisch werk verrichten zonder iets kapot te maken; dat was de aard van het werk. Maar om het hele hart van de vlakte zo te hebben blootgelegd en dan de enorme pech te hebben te worden getroffen door de zwaarste zandstorm van de eeuw...

Nee. Nee, dat was te veel van het goede. Haar naam zou eonen lang te schande staan als vanwege haar werkzaamheden de resten van Beklimot door deze storm zouden worden verwoest.

Misschien lag er een vloek op deze plek, zoals door sommige bijgelovige mensen werd beweerd. Siferra 89 had nooit veel aandacht geschonken aan wat voor bizarre mensen dan ook. Maar deze opgravingen, waarvan ze gehoopt had dat ze de kroon op haar werk zouden vormen, hadden haar van begin af aan niets dan hoofdbrekens gekost. En nu dreigde ze voor de rest van haar leven haar naam te verliezen, als het niet haar dood werd.

Eilis 18, een van haar assistenten, kwam aangerend. Hij was een tengere, pezige man, die er onbetekenend uitzag naast de grote, atletische gestalte van Siferra. 'We hebben alles vastgezet wat we maar konden vastzetten!' riep hij half buiten adem. 'We zijn nu aan de goden overgeleverd!'

Nors antwoordde ze: 'Goden? Wat voor goden? Zie jij hier goden, Eilis?'

'Ik bedoelde alleen...'

'Ik weet wat je bedoelde. Laat maar.'

Van de andere kant kwam Thuvvik 443, de voorman van de arbeiders, aangelopen. Zijn ogen stond wijd opengesperd van angst. 'Mevrouw,' zei hij, 'mevrouw, waar kunnen we ons verbergen? We kunnen ons nergens verbergen.'

'Dat heb ik je toch gezegd, Thuvvik. Onderaan de rotswand.'

'Daar worden we begraven! Diep begraven!'

'De rotswand geeft beschutting, maak je niet ongerust.' zei Siferra vol overtuiging, al voelde ze die zelf niet. 'Ga erheen en zorg dat iedereen daar blijft.'

'En u, mevrouw? Waarom bent u daar dan niet?'

Ze keek hem plotseling verbaasd aan. Dacht hij soms dat ze een eigen schuilplaats had, waar ze veiliger zou zijn dan de rest? 'Ik kom ook, Thuvvik. Ga nou en val me niet lastig.'

Verderop, bij het zeshoekige bakstenen gebouw dat vroegere onderzoekers de Zonnentempel hadden genoemd, zag Siferra de gedrongen gedaante van Balik 338. In de verte turend en zijn ogen tegen het kille licht van Tano en Sitha beschermend, keek hij naar het noorden, waarvandaan de zandstorm kwam. Op zijn gezicht stond angst af te lezen.

Balik was hun hoofdstratigraaf, maar hij was ook min of meer de weerkundige expert van de expeditie. Het behoorde tot zijn werk de weerrapporten voor hen bij te houden en uit te kijken naar mogelijke ongebruikelijke gebeurtenissen.

Normaal gesproken viel er niet veel te zeggen over het weer op het schiereiland Sagikan. Het was er onvoorstelbaar dor, met slechts eens in de tien of twintig jaar een meetbare hoeveelheid regen. De enige ongewone klimatologische gebeurtenis die daar ooit plaatsvond, was een verschuiving in de overheersende luchtstromingen, waardoor cyclonale krachten in beweging werden gezet en een zandstorm ontstond. Maar zelfs dat gebeurde niet vaker dan een paar keer per eeuw.

Was de wanhopige uitdrukking op het gezicht van Balik een teken van schuld die hij voelde omdat hij de komst van de storm niet voorzien had? Of zag hij er zo angstig uit omdat hij nu de volle kracht kon berekenen van het geweld dat op hen zou neerdalen? Alles was anders gelopen, zei Siferra tegen zichzelf, als ze wat meer tijd hadden gehad om zich op de aanval voor te bereiden. Voor wie slim genoeg was ze op te merken, waren achteraf gezien alle tekenen voor de storm er geweest: de felle, droge hitte, ondraaglijk, zelfs gemeten naar de maatstaven van het Sagikan-schiereiland, en de plotselinge windstilte, die in de plaats kwam van de gebruikelijke stevige bries uit het noorden, en daarna de vreemde, vochtige wind die uit het zuiden begon te blazen. De khallavogels, die griezelige, broodmagere aaseters die de omgeving als demonen afjoegen, waren of de duivel ze achter hun staart zat allemaal weggevlogen toen die wind kwam opzetten en naar de duinen van de westelijke woestijn verdwenen.

Dat had de sleutel moeten zijn, dacht Siferra. Toen de khallavogels verdwenen en krijsend hun heil zochten in de duinen.

Maar ze waren allemaal te druk bezig met de opgravingen om aandacht te besteden aan wat er om hen heen gebeurde. Gewoon genegeerd, waarschijnlijk. Doen of je de tekenen van een naderende zandstorm niet opmerkt, dan gaat de zandstorm misschien ergens anders heen.

En dan die kleine grijze wolk die ver weg in het noorden uit het niets opdook, die doffe vlek op het trotse schild van de woestijnhemel, die gewoonlijk altijd glashelder was.

Een wolk? Zie jij een wolk? Ik zie geen wolken.

Weer genegeerd.

Nu was de wolk een immens zwart monster dat de halve hemel bedekte. De wind blies nog uit het zuiden, maar hij was niet meer vochtig. Nu was het een striemende, gloeiend hete storm. En er stond nog meer wind, hardere wind zelfs, die van de tegenovergestelde richting kwam. De ene wind versterkte de andere. En als ze elkaar ontmoetten...

'Siferra!' riep Balik. 'Daar komt hij! Zoek dekking!'

'Doe ik, doe ik!'

Ze wilde niet. Het liefst zou ze van de ene opgraving naar de andere willen rennen, overal tegelijk op letten, de tentflappen omlaag houden, haar armen om de stapels waardevolle fotografische platen slaan, haar lichaam tegen de gevel van het pas opgegraven Octagonale huis drukken, om de verbluffende mozaïeken te beschermen die ze de vorige maand hadden ontdekt. Maar Balik had gelijk. Siferra had deze krankzinnige ochtend alles gedaan wat ze kon om de opgravingen tegen de storm te beschermen. Nu moest ze onder aan de rotswand, die aan de hoge kant van het terrein oprees, gaan schuilen en hopen dat deze hen zou beschutten tegen de volle kracht van de storm.

Ze rende ernaar toe. Met haar stevige, krachtige benen rende ze met gemak over het droge, knisperende zand. Siferra was nog geen veertig jaar oud, een grote, sterke vrouw, op het toppunt van haar fysieke kracht en tot dit moment had ze altijd optimistisch tegen elk aspect van haar bestaan aangekeken. Maar plotseling was nu alles in gevaar: haar academische carrière, haar goede, robuuste gezondheid, misschien zelfs haar leven zelf.

De anderen zaten samengepakt onder aan de rotswand, achter een haastig geïmproviseerd scherm van kale, houten palen, waaraan doek was bevestigd. 'Opzij,' zei Siferra, terwijl ze naar binnen drong. 'Mevrouw,' kermde Thuvvik, 'mevrouw, laat de storm omkeren.' Alsof ze een soort godin was met magische krachten. Siferra lachte wrang. De voorman maakte een of ander gebaar naar haar; een heilig teken, leek het wel.

De andere arbeiders, allemaal mannen uit het dorpje vlak ten oosten van de ruïnes, maakten hetzelfde gebaar en begonnen tegen haar te mompelen. Gebeden? Tot haar? Het was een spookachtig gezicht. Net als hun vaders en grootvaders hadden deze mannen hun hele leven in Beklimot gegraven, in dienst van de een of andere archeoloog, en geduldig de oude gebouwen blootgelegd en het zand gezeefd, op zoek naar kleine voorwerpen. Waarschijnlijk hadden ze wel eerder zware zandstormen meegemaakt. Waren ze altijd zo erg? Of was dit een soort superstorm?

“Daar is hij.' zei Balik. 'Dit is het.' En hij bedekte zijn gezicht met zijn handen.

De volle kracht van de zandstorm raasde over hen heen.

Eerst bleef Siferra staan, door een gat in het doek naar buiten kijkend naar de monumentale, in cyclopische stijl gebouwde stadsmuur even verderop, alsof ze de opgravingen tegen verwoestingen kon beschermen door er domweg naar te blijven kijken. Maar na korte tijd werd dat onmogelijk. Golven ongelooflijke hitte zwiepten omlaag, zo heet, dat ze bang was dat haar haar en zelfs haar wenkbrauwen vlam zouden vatten. Ze wendde haar hoofd af en hief een arm op om haar gezicht te beschermen.

Toen kwam het zand en kon ze niets meer zien.

Het was net een stortvloed van veel te vaste regen. Er klonk een vreselijk, rommelend geluid, geen donderslagen, maar het geroffel van talloze kleine zandkorrels tegen de grond. Binnen dat grootse geluid klonk een ander, een slissend, fluisterend geluid, een haperend krabbend geluid, een zacht geruis. En een vreselijk gegier. Siferra stelde zich voor dat tonnen zand neervielen en de muren bedolven, de tempels bedolven, de enorme, zich naar alle kanten uitstrekkende funderingen van de woonwijk bedolven, het kamp bedolven.

En hen allemaal begroeven.

Ze wendde zich af, met haar gezicht naar de rotswand en wachtte tot het einde kwam. Enigszins tot haar verrassing en ergernis, merkte ze dat ze hysterisch zat te huilen. Plotselinge, diepe vlagen, die uit het binnenste van haar lichaam kwamen. Ze wilde niet sterven. Natuurlijk niet: wie wel? Maar tot op dit moment had ze nooit beseft dat er misschien iets bestond dat erger was dan sterven.

Beklimot, de beroemdste archeologische vindplaats ter wereld, de oudst bekende stad van de mensheid, de bakermat van de beschaving, stond op het punt verwoest te worden. Zuiver en alleen vanwege haar onvoorzichtigheid. Generaties van de grootste archeologen van Kalgash hadden hier gewerkt sinds de ontdekking van Beklimot anderhalve eeuw geleden: eerst Galdo 221, de grootste van allen, en toen Marpin, Stinnupad, Shelbik, Numoin, de hele roemrijke reeks, en nu Siferra, die zo dom was om het hele terrein onbeschermd te laten, terwijl er een zandstorm naderde.

Al die tijd dat Beklimot onder het zand begraven had gelegen, hadden de ruïnes duizenden jaren vredig liggen slapen in de staat waarin ze zich hadden bevonden op de dag dat de laatste bewoners het in het harde, veranderende klimaat ten slotte hadden opgegeven en de plek hadden verlaten. Elke archeoloog die daar sinds Galdo had gewerkt, had ervoor gezorgd dat slechts een klein gedeelte van het terrein werd blootgelegd en schermen en zandschuttingen neergezet om het te beschermen tegen het onwaarschijnlijke, maar grote gevaar van een zandstorm. Tot nu toe.

Zij had natuurlijk ook de gebruikelijke schermen en schuttingen neergezet. Maar niet bij de recentste opgravingen, niet in de omgeving van de tempel, waarop ze haar onderzoekingen had geconcentreerd.

Daar stonden sommige van de oudste en mooiste gebouwen van Beklimot. En zij, popelend om met graven te beginnen, zich overgevend aan haar eeuwig drijvende drang om steeds maar door te blijven gaan, had niet de meest elementaire voorzorgsmaatregelen genomen. Indertijd dacht ze er natuurlijk anders over. Maar nu, met het demonische gebrul van de zandstorm in haar oren en de hemel vernietigend zwart...

Het is misschien maar goed ook, dacht Siferra, dat ik dit niet overleef. Dan hoef ik niet te lezen wat ze in elk boek over archeologie dat de komende vijftig jaar wordt uitgegeven, over me zullen zeggen: De belangrijke opgravingen van Beklimot leverden onvergelijkelijke gegevens over de vroege ontwikkelingen van de beschaving op Kalgash op, tot aan de jammerlijke verwoesting die werd veroorzaakt door de onzorgvuldige opgravingen die werden uitgevoerd door de jonge, ambitieuze Siferra 89 van de universiteit van Saro.

'Ik geloof dat het minder wordt,' fluisterde Balik.

'Wat?' zei ze.

'De storm. Luister. Het wordt stil buiten.'

'We zitten vast onder zo veel zand begraven, dat we niets meer horen. Dat is alles.'

'Nee, we zijn niet begraven, Siferra.' Balik trok aan het doek dat voor hen hing en trok het een klein eindje op. Siferra tuurde naar buiten, naar het open terrein tussen de rotswand en de muur van de stad. Ze kon haar ogen niet geloven.

Ze zag de heldere, diepblauwe hemel. En zonlicht. Het was slechts het bleke, koelwitte schijnsel van de dubbele zonnen Tano en Sitha, maar nu was dit het prachtigste licht dat ze ooit wilde zien.

De storm was overgetrokken. Alles was weer rustig.

En waar was het zand? Waarom lag alles niet onder het zand bedolven?

De stad was nog zichtbaar: de grote blokken van de stenen muur, de glanzende schittering van de mozaïeken, het spitse, stenen dak van de Zonnentempel. Zelfs de meeste van hun tenten stonden nog overeind, bijna alle belangrijke. Alleen het kamp waarin de arbeiders woonden, was ernstig beschadigd, maar dat kon binnen enkele uren gerepareerd worden.

Versteld, zonder dat ze het nog durfde te geloven, kwam Siferra uit haar schuilplaats en keek om zich heen. Op de grond lag geen los zand. De hardgebakken, aangestampte, donkere bodem die bloot lag in het gedeelte dat was uitgegraven, was nog te zien. Deze zag er nu anders uit, op een vreemde, borstelige manier afgeschuurd, maar de bodem was vrij van door de storm aangevoerde resten.

Verbaasd zei Balik: 'Eerst kwam het zand en toen kwam de wind erachteraan. En even snel als het zand boven op ons was neergekomen, pakte de wind het op en veegde het regelrecht naar het zuiden. Een wonder, Siferra. Iets anders kunnen we het niet noemen. Kijk, je kunt zien waar de bodem is schoongeschraapt, waar al het zand van de zachte bovenlaag door de wind is weggeblazen. Misschien wel vijftig jaar erosie in vijf minuten, maar...'

Siferra luisterde nauwelijks. Ze pakte Baliks arm beet en draaide hem naar opzij, weg van het centrale gedeelte van hun opgravingen. 'Kijk daar.' zei ze.

'Waar? Wat?'

Ze wees. 'De Heuvel van Thombo.'

De stratigraaf met de brede schouders keek met grote ogen van verbazing. 'Alle goden! Hij is dwars doormidden gesneden!'

De Heuvel van Thombo was een onregelmatige heuvel van gemiddelde hoogte, ongeveer vijftien minuten lopen ten zuiden van het centrale deel van de stad. Al minstens honderd jaar had niemand er meer opgravingen verricht, niet meer sinds de tweede expeditie van de grote pionier Galdo 221, en Galdo had er niets belangrijks gevonden. De heuvel werd algemeen beschouwd als niets anders dan een afvalhoop waarop de inwoners van het oude Beklimot hun keukenafval hadden gegooid. Op zichzelf interessant genoeg, ja, maar onbetekenend vergeleken met de wonderen die overal elders in de stad volop te vinden waren.

Kennelijk had de Heuvel van Thombo het ergste geweld van de storm opgevangen, en wat generaties van archeologen nagelaten hadden, had de kracht van de zandstorm in een enkel ogenblik klaargespeeld. Van de voorkant van de heuvel was een onregelmatige, zigzaggende strook weggeblazen, als een soort vreselijke wond die een groot deel van de binnenkant van het bovenste deel van de helling blootlegde. En ervaren veldwerkers als Siferra en Balik hadden genoeg aan een enkele glimp om het belang in te zien van wat nu was blootgelegd. 'Een stad onder de afvalhoop.' fluisterde Balik.

'Meer dan een, denk ik. Misschien een hele reeks.' zei Siferra.

'Denk je?'

'Kijk, kijk daar, links.'

Balik floot. 'Is dat niet een muur in kruisarceringstijl? Onder die cyclopische fundamenten, waar ze een hoek maken?'

'Precies.'

Er ging een rilling langs Siferra's ruggegraat. Ze keek Balik aan en zag dat hij even verbaasd was als zij. Zijn ogen stonden wijd open, zijn gezicht was bleek. 'In naam van de Duisternis.' mompelde hij hees. 'Wat is dit allemaal, Siferra?'

'Ik weet het nog niet, maar dat ga ik nu meteen uitzoeken.' Ze keek achterom naar de schuilplaats onder de rotswand, waar Thuvvik en rijn mannen nog steeds doodsbang weggekropen lagen terwijl ze heilige tekens maakten en met zachte stemmen, vol vervoering gebeden stamelden, alsof ze niet begrepen dat ze veilig waren voor de kracht van de storm.

Thuvvik!' riep Siferra, terwijl ze heftig, bijna kwaad naar hem gebaarde. 'Kom te voorschijn met je mannen. We moeten aan de slag!'

3

Harrim 682 was een grote, stevige man van ongeveer vijftig jaar oud, met zware spierbundels op zijn armen en borst en daaroverheen een flinke, isolerende laag vet. Sheerin, die hem door het raam van de ziekenhuiskamer stond te bestuderen, wist meteen dat hij en Harrim het samen goed zouden kunnen vinden.

'Mensen die, tja, aan de zware kant zijn, hebben bij mij altijd een streepje voor,' legde de psycholoog aan Kelaritan en Cubello uit. 'Ik ben zelf ook het grootste deel van mijn leven al te zwaar, moet u weten. Niet dat ik ooit zo gespierd ben geweest als hij daar,' lachte Sheerin vrolijk. 'Ik ben door en door blubber. Behalve hier, natuurlijk,' voegde hij eraan toe, terwijl hij tegen de zijkant van zijn hoofd tikte. 'Wat doet deze Harrim voor werk?'

'Havenarbeider,' zei Kelaritan. 'Vijfendertig jaar in de haven van Jonglor. Hij had in een loterij een kaartje gewonnen voor de openingsdag van de Tunnel van Avontuur. Nam zijn hele gezin mee. Ze waren allemaal tot op zekere hoogte van slag, maar hij het ernstigst. Voor hem is het heel erg; zo'n grote, sterke man die zo volledig instort.'

'Dat kan ik me voorstellen,' zei Sheerin. 'Ik zal er rekening mee houden. Zullen we dan maar eens met hem gaan praten?'

Ze gingen de kamer binnen.

Harrim zat rechtop en staarde ongeïnteresseerd naar een draaiende kubus die licht in een half dozijn kleuren op de muur tegenover het bed projecteerde. Hij glimlachte redelijk vriendelijk toen hij Kelaritan zag, maar leek te verstrakken toen hij de advocaat Cubello achter de ziekenhuisdirecteur zag en zijn gezicht werd ijskoud toen hij Sheerin opmerkte. 'Wie is hij?' vroeg hij aan Kelaritan. 'Nog een advocaat?'

'Nee hoor. Dit is Sheerin 501 van de universiteit van Saro. Hij is hier om u te helpen beter te worden.'

'Huh.' gromde Harrim. 'Weer zo'n hersenkraker. Wat heb ik aan jullie?'

'U hebt gelijk,' zei Sheerin. 'De enige die Harrim echt kan helpen beter te worden, is Harrim, niet? Dat weet u en dat weet ik en misschien kan ik de mensen van het ziekenhuis hier ervan overtuigen dat ook in te zien.' Hij ging op de rand van het bed zitten. Het kraakte onder het gewicht van de psycholoog. 'Hier hebben ze tenminste wel behoorlijke bedden. Ze moeten flink sterk zijn als ze ons allebei tegelijk kunnen dragen. U houdt niet van advocaten, neem ik aan? Dat zijn er dan twee, vriend.'

'Waardeloze herrieschoppers zijn het, meer niet,' zei Harrim. 'Vol trucjes. Ze laten je dingen zeggen die je niet zo bedoelt en zeggen dat ze je niet kunnen helpen als je dit-en-dat zegt en ten slotte gebruiken ze je eigen woorden tegen je. Zo zie ik het tenminste.'

Sheerin keek op naar Kelaritan. 'Is het echt nodig dat Cubello bij dit gesprek aanwezig is? Ik denk dat het zonder hem misschien wat soepeler gaat.'

'Ik heb toestemming om aanwezig te zijn bij elk...' begon Cubello stijf.

'Alstublieft.' zei Kelaritan, en in dat woord klonk meer kracht dan beleefdheid. 'Sheerin heeft gelijk. Drie bezoekers tegelijk is vandaag waarschijnlijk toch te veel voor Harrim. En u hebt zijn verhaal al gehoord.'

'Nou...' zei Cubello met een duistere blik. Maar even later draaide hij zich om en liep de kamer uit.

Sheerin gebaarde stiekem naar Kelaritan dat hij in de verste hoek moest gaan zitten. Toen wendde hij zich tot de man in het bed, zette zijn vriendelijkste glimlach op en zei: 'Het is behoorlijk zwaar geweest, niet?'

'Wat u zegt.'

'Hoe lang bent u hier al?'

Harrim haalde zijn schouders op. 'Ik denk een week, twee weken. Of misschien iets langer. Ik weet het niet, geloof ik. Al sinds...'

Hij zweeg.

'De tentoonstelling van Jonglor?' vroeg Sheerin.

'Sinds ik die rit heb gemaakt, ja.'

'Het is al wat langer dan een week of twee.' zei Sheerin.

'O ja?' In Harrims ogen verscheen een glazige blik. Hij wilde niet horen hoe lang hij al in het ziekenhuis lag.

Zijn tactiek veranderend, zei Sheerin: 'U hebt er vast nooit van gedroomd dat er nog eens een dag zou komen waarop u tegen uzelf zegt dat u blij zou zijn om weer terug naar de haven te kunnen, hè?'

Grijnzend zei Harrim: 'Zeg dat wel. Goh, ik zou er heel wat voor over hebben om morgen weer kratten te mogen sjouwen.' Hij keek naar zijn handen. Grote, sterke handen, dikke vingers, afgeplat aan de toppen, een ervan misvormd door een oude wond. 'Ik word slap door hier de hele tijd te liggen. Tegen de tijd dat ik weer aan het werk mag, deug ik nergens meer voor.'

“Wat houdt u dan hier? Waarom staat u niet gewoon op, trekt u uw kleren aan en gaat u hier weg?'

Vanuit de hoek maakte Kelaritan een waarschuwend geluid. Sheerin gebaarde dat hij stil moest blijven.

Harrim keek Sheerin verbaasd aan. 'Gewoon opstaan en weglopen?'

'Waarom niet? U bent geen gevangene.'

'Maar als ik dat doe... als ik dat doe...'

De stem van de havenarbeider dwaalde af.

'Wat, als u dat doet?' vroeg Sheerin

Harrim zweeg lange tijd, terwijl hij met diep gefronste wenkbrauwen omlaagkeek. Verschillende keren begon hij te praten, maar onderbrak hij zichzelf. De psycholoog wachtte geduldig. Ten slotte zei Harrim, op gespannen, schorre, half verstikte toon: 'Ik kan hier niet weg. Door de... door... door de...' Hij vocht tegen zichzelf. 'De Duisternis.' zei hij.

'De Duisternis.' zei Sheerin.

Het woord hing als iets tastbaars tussen hen in.

Harrim leek erdoor van streek, zelfs verlegen te zijn. Sheerin herinnerde zich dat onder mensen van Harrims klasse dit een woord was dat zelden werd gebruikt in een beleefde omgeving. Voor Harrim was het woord tot op zekere hoogte heiligschennend, zo niet obsceen. Niemand op Kalgash dacht graag aan Duisternis, maar hoe minder ontwikkeld iemand was, hoe bedreigender het was om je gedachten te laten gaan over de mogelijkheid dat de zes vriendelijke zonnen op de een of andere manier allemaal tegelijk helemaal uit de lucht zouden verdwijnen en dat totale duisternis zou heersen. Dat idee was onvoorstelbaar, letterlijk onvoorstelbaar.

'Duisternis, ja.' zei Harrim. 'Ik ben bang dat... dat als ik naar buiten ga, ik weer in de Duisternis terechtkom. Dat is het. Alles weer Donker.'

'De symptomen zijn de afgelopen weken volkomen omgedraaid.' zei Kelaritan zachtjes. 'Eerst was het net tegenovergesteld. Je kreeg hem niet naar binnen, tenzij je hem verdoofde. Eerst was het een zwaar geval van claustrofobie, maar na een tijdje sloeg het helemaal om naar ruimtevrees. We denken dat het een teken is dat hij geneest.'

‘Misschien.' zei Sheerin. 'Maar als u het goedvindt...'

Zacht zei hij tegen Harrim: 'U was een van de eersten die een ritje maakte door de Tunnel van Avontuur, is het niet?'

'Op de allereerste dag.' In Harrims stem klonk een zweem van trots. 'De stad had een loterij georganiseerd. Honderd mensen wonnen toegangskaartjes. Er moeten wel een miljoen loten zijn verkocht en de mijne was het vijfde dat werd getrokken. Ik, mijn vrouw, mijn zoon en mijn twee dochters, we zijn er allemaal in gegaan. De allereerste dag.'

'Wilt u me vertellen hoe het was?'

'Nou.' zei Harrim, 'het was...' Hij pauzeerde. 'Ik was nog nooit in het Donker geweest, weet u. Zelfs niet in een donkere kamer. Nooit. Het interesseerde me niet. Als kind hadden we altijd een godslicht in de slaapkamer en toen ik trouwde en mijn eigen huis had, had ik er daar natuurlijk ook een. Mijn vrouw denkt er net zo over. Duisternis is niet natuurlijk. Het hoort gewoon niet.'

'Toch deed u mee aan de loterij.'

'Nou, deze ene keer. Het was gewoon vermaak, weet u? Iets speciaals. Een dagje uit. De grote tentoonstelling, het vijfhonderdjarige bestaan van de stad, toch? Iedereen kocht lootjes. En ik dacht dat dit wel bijzonder zou zijn, echt iets goeds. Waarom zouden ze hem anders gemaakt hebben? Dus kocht ik een lootje. En toen ik won, was iedereen in de haven jaloers, ze wilden allemaal wel dat zij het lootje hadden gehad. Sommigen wilden het zelfs van me kopen. Nee, zei ik, het is niet te koop. Dit is ons kaartje, voor mij en mijn gezin...'

'U vond het dus wel spannend om een ritje door de Tunnel te maken?'

'Ja, reken maar.'

'En toen het zover was, toen het ritje begon, hoe voelde dat?'

'Nou...' begon Harrim. Hij bevochtigde zijn lippen en zijn ogen leken in de verte te staren. 'Het waren van die kleine karretjes, weet u, met alleen planken om op te zitten, en de karretjes waren open van boven. Je stapte in, zes mensen in een kar, behalve dat ze ons met ons vijven samen lieten gaan, want dat is ons hele gezin en dat was bijna genoeg om een karretje vol te krijgen zonder nog een vreemde bij ons te zetten. En toen hoorde je muziek en het karretje begon de Tunnel in te rijden. Het ging heel langzaam, niet als een auto op de snelweg, we kropen vooruit. En toen was je in de tunnel. En toen... toen...'

Sheerin wachtte weer.

'Ga door.' zei hij na een minuut, toen Harrim geen tekenen gaf door te gaan. 'Vertel me erover. Ik wil echt weten hoe het was.'

'Toen de Duisternis.' zei Harrim hees. Zijn grote handen beefden toen hij eraan terugdacht. 'Het spoelde over je heen alsof ze een enorme hoed op je laten zakken, weet u? En alles werd plotseling zwart.' Het beven werd een wild trillen. 'Ik hoorde mijn zoon Trinit lachen. Hij is een slimme jongen, Trinit. Hij dacht dat de Duisternis iets smerigs was, echt. Hij lachte dus en ik zei dat hij zijn mond moest houden en toen begon een van mijn dochters zacht te huilen en ik zei dat alles in orde was, dat ze nergens bang voor hoefde te zijn, dat het maar een kwartiertje duurde en dat ze het als iets leuks moest zien, niet iets om bang voor te zijn. En toen... toen...'

Weer stilte. Deze keer vroeg Sheerin niets.

'Toen voelde ik hoe het me insloot. Alles was Duisternis... Duisternis... u kunt zich niet indenken hoe het was... u kunt het zich niet voorstellen... hoe zwart het was... hoe zwart... de Duisternis... de Duisternis...'

Plotseling huiverde Harrim en begon met diepe uithalen te huilen, bijna stuiptrekkend. 'De Duisternis... o god, de Duisternis...'

'Kalm maar. Hier hoeft u nergens bang voor te zijn. Kijk naar het zonlicht. Vandaag schijnen er vier zonnen, Harrim. Kalm maar...'

'Ik zal het nu ovememen,' zei Kelaritan. Toen het huilen begon, was hij snel naar het bed gekomen. In zijn hand glansde een naald. Hij drukte hem op Harrims stevige arm en er klonk een kort zoemend geluid. Harrim werd bijna onmiddellijk rustig. Met een glazige glimlach zakte hij achterover tegen zijn kussen.

'We moeten hem nu alleen laten,' zei Kelaritan.

'Maar ik ben nog maar nauwelijks begonnen met...'

'De komende uren komt er toch niets zinnigs meer uit hem. We kunnen net zo goed gaan eten.'

'Eten, ja.' zei Sheerin weifelend. Tot zijn eigen verbazing had hij vrijwel geen trek. Hij kon zich nauwelijks herinneren wanneer hij zich eerder zo gevoeld had. 'En hij is een van uw sterksten?'

'Een van de stabielsten, ja.'

'Hoe zijn de anderen dan?'

'Sommigen zijn volledig catatonisch. Anderen moeten minstens de helft van de tijd verdoofd worden gehouden. Zoals ik al zei, willen ze in de eerste fase niet vanuit de open lucht naar binnen. Toen ze uit de Tunnel kwamen, leken ze volkomen gezond te zijn, moet u weten, behalve dat ze onmiddellijk claustrofobie hadden opgelopen. Ze weigerden gebouwen binnen te gaan, wat voor gebouw dan ook, van paleizen, landhuizen, flats, woonhuizen, hutten, schuren, tot afdaken en tenten.'

Sheerin voelde zich diep geschokt. Hij was gepromoveerd op een studie naar door duisternis veroorzaakte afwijkingen. Daarom was hij gevraagd hierheen te komen. Maar hij had nog nooit gehoord van zoiets extreems als dit. 'Wilden ze nergens naar binnen? Waar sliepen ze dan?”

'In de open lucht.'

'Heeft iemand hen gedwongen naar binnen te gaan?'

'O, zeker, natuurlijk hebben ze dat gedaan. Waardoor deze mensen geweldig hysterisch werden. Sommigen neigden zelfs naar zelfmoord. Ze renden naar een muur en sloegen hun hoofd ertegenaan, zulke dingen. Als je ze eenmaal binnen had, hield je ze daar niet zonder dwangbuis en een flinke injectie met een sterk verdovend middel.'

Sheerin keek naar de grote havenarbeider, die nu lag te slapen, en schudde zijn hoofd. 'De arme drommels.'

'Dat was de eerste fase. Harrim is nu in de tweede fase, waarin ze ruimtevrees hebben. Hij heeft zich aan zijn verblijf hier aangepast en het hele syndroom is de andere kant op geslagen. Hij weet dat het in het ziekenhuis veilig is, dat er altijd helder licht schijnt Maar ook al kan hij door de ramen de zonnen zien schijnen, toch is hij bang om naar buiten te gaan. Hij denkt dat het daarbuiten donker is.'

'Maar dat is absurd.' zei Sheerin. 'Het is nooit donker daarbuiten.' Het moment dat hij het zei, voelde hij zich een idioot.

Toch wreef Kelaritan het hem nog eens extra in. 'Dat weten we allemaal, dr. Sheerin. leder gezond mens weet het. Maar het probleem is, dat de mensen die een trauma in de Tunnel van Avontuur hebben opgelopen, niet langer gezond zijn.'

'Ja, dat merk ik.' zei Sheerin beschaamd.

'Later vandaag kunt u enkele andere patiënten van ons ontmoeten.' zei Kelaritan. 'Misschien geven zij u meer inzicht in het probleem. En dan gaan we morgen zelf naar de Tunnel. Nu we de problemen kennen, hebben we hem natuurlijk gesloten, maar de stadsbestuurders zoeken maar wat graag naar een manier om hem weer te openen. Ik heb begrepen dat de investeringen immens zijn geweest. Maar laten we eerst gaan eten, nietwaar doctor?'

'Lunchen, ja.' zei Sheerin weer, nog minder enthousiast dan daarnet.

4

De grote koepel van het observatorium van de universiteit van Saro rees majestueus op en domineerde de beboste hellingen van Observatory Mount en glansde helder in het licht van de late middag. De kleine, rode schijf van Dovin was al achter de horizon weggezakt, maar Onos stond nog hoog in het westen en Trey en Patru doorkruisten langs een scherpe diagonaal de oostelijke hemel en wierpen glanzende, heldere sporen over de enorme voorkant van de koepel. Beenay 25, een slanke, lenige jongeman met een snelle, alerte manier van bewegen, stormde haastig door het kleine appartement onder het observatorium in Saro Stad, dat hij deelde met zijn contractgezel, Raissta 717, en pakte zijn boeken en papieren bij elkaar.

Raissta, die ontspannen op hun kleine, versleten, groene bank hing, keek op en zei knorrig: 'Ga je ergens heen, Beenay?'

'Naar het observatorium.'

'Maar het is nog zo vroeg. Meestal ga je pas nadat Onos onder is. En dat duurt nog wel een paar uur.'

'Vandaag heb ik een afspraak, Raissta.'

Ze wierp hem een warme, verleidelijke blik toe. Ze waren beiden achter in de twintig, afgestudeerd en als assistent aan de universiteit verbonden, hij als astronoom, zij als biologe en ze waren nog maar zeven maanden contractgezellen. Hun relatie bevond zich nog in de eerste, opwindende fase. Maar er waren al problemen gerezen. Hij werkte in de late uurtjes, wanneer meestal slechts enkele zwakkere zonnen aan de hemel stonden. Zij was op haar best tijdens het volle daglicht, in de gouden gloed van de heldere Onos.

De laatste tijd zat hij steeds vaker op het observatorium en ze waren al bijna nooit meer tegelijk wakker. Beenay wist hoe vermoeiend dat voor haar was. Voor hem was het ook vermoeiend. Desondanks eiste zijn studie van de omloopbaan van Kalgash een hoop aandacht op en leidde het hem naar steeds moeilijker terreinen die hij zowel uitdagend als beangstigend vond. Had Raissta nou nog maar wat meer geduld, een paar weken, een maand of twee misschien.

'Kun je vanavond niet wat langer thuis blijven?' vroeg ze.

Zijn hart zonk hem in de schoenen. Raissta keek hem aan met haar kom-hier-dan-gaan-we-samen-spelen blik. Die kon hij niet zo eenvoudig weerstaan; hij wilde dat eigenlijk ook niet. Maar Yimot en Faro zouden staan te wachten. 'Ik zei toch dat ik een...'

'...afspraak heb, ja. Nou, ik ook. Met jou.'

'Mij?'

'Gisteren zei je dat je vanmiddag misschien wat tijd zou hebben. Daar had ik op gerekend, hoor. Ik heb zelf een heleboel tijd vrij gemaakt, zelfs mijn laboratoriumwerk vanochtend gedaan, zodat we...'

Het wordt steeds erger, dacht Beenay. Hij herinnerde zich dat hij iets over deze middag had gezegd, waarbij hij helemaal vergeten was dat hij had afgesproken met twee jongere studenten.

Ze trok een pruillip en glimlachte tegelijk naar hem, een truc die ze uitstekend beheerste. Beenay wilde Faro en Yimot helemaal vergeten en meteen naar haar toe gaan, maar als hij dat deed, kwam hij zeker een uur te laat voor zijn afspraak met hen en dat was niet eerlijk. Misschien zelfs twee uur.

En hij moest tegenover zichzelf toegeven dat hij zeer benieuwd was of hun berekeningen de zijne bevestigden.

Het was vrijwel een gelijke strijd: de sterke aantrekkingskracht van Raissta aan de ene kant en het verlangen om zijn geest gerust te stellen in een belangrijke wetenschappelijke kwestie aan de andere. En al was hij verplicht om op tijd komen voor zijn afspraak, ook besefte

Beenay verward dat hij een soort afspraak met Raissta had gemaakt En dat was niet alleen een kwestie van plicht, maar ook van genoegen. 'Kijk,' zei hij, terwijl hij naar de bank liep en haar hand in de zijne nam, 'ik kan niet op twee plaatsten tegelijk zijn, hè? En toen ik gisteren die afspraak met je maakte, was ik helemaal vergeten dat Faro en Yimot naar het observatorium zouden komen. Maar ik spreek het volgende met je af: ik ga erheen en handel af wat ik met hen moet doen en dan glip ik weg, zodat ik over een paar uur hier terug ben. Hoe klinkt dat?'

'Je moet vanavond die asteroïden fotograferen.' zei ze, weer pruilend, maar niet zonder een vage glimlach.

'Verdraaid. Goed, ik vraag of Thilanda het camerawerk voor me doet, of Hikkinan. Of iemand anders. Tegen Onosondergang ben ik terug, dat beloof ik je.'

'Beloof je dat?'

Hij kneep in haar hand en glimlachte haar plagerig toe. 'Ik hou me eraan. Reken daar maar op. Goed? Ben je niet boos?'

'Nou...'

'Ik stuur Faro en Yimot zo snel mogelijk weer weg.'

'Dat is je geraden.'

Toen hij zijn papieren pakte, zei ze weer: 'Wat is er eigenlijk zo vreselijk belangrijk aan dat werk dat je met Faro en Yimot doet?'

'Laboratoriumwerk. Zwaartekrachtstudies.'

'Lijkt me eerlijk gezegd allemaal niet zo belangrijk.'

'Ik hoop dat het voor niemand belangrijk zal blijken te zijn.' antwoordde Beenay. 'Maar daar kom ik dadelijk achter.'

'Ik wilde dat ik wist waar je het over had.'

Hij keek op zijn horloge en haalde diep adem. Hij had nog wel een minuut of twee. 'Je weet toch dat ik de laatste tijd aan het probleem heb gewerkt van de omloopbaan van Kalgash om Onos?'

'Natuurlijk.'

'Goed dan. Een paar weken geleden stuitte ik op een afwijking. De cijfers van mijn baan klopten niet met de universele gravitatietheorie. Dus controleerde ik ze natuurlijk, maar de tweede keer kreeg ik dezelfde uitkomsten. Evenals de derde en de vierde keer. Steeds dezelfde afwijking, op welke manier ik het ook berekende.'

'O Beenay, wat vind ik dat erg. Ik weet dat je er zo hard aan gewerkt hebt en om er dan achter te komen dat je conclusies niet kloppen...'

'Wat als ze toch kloppen?'

'Maar je zei...'

'Ik weet nu nog niet of mijn berekeningen kloppen of niet. Voor zover ik het kan zeggen, kloppen ze, maar het lijkt niet aannemelijk dat dat zo is. Ik heb het gecontroleerd en nog eens en nog eens gecontroleerd, en elke keer krijg ik hetzelfde resultaat, met allerlei soorten ingebouwde controles, die aangeven dat ik bij de berekening geen fout heb gemaakt. Maar de uitkomst die ik krijg is onmogelijk. De enige verklaring die ik kan geven is dat ik uitga van een verkeerde veronderstelling en dan verder alles goed doe, waardoor ik steeds hetzelfde foute antwoord krijg, op wat voor manier ik het ook bereken of mijn berekeningen controleer. Misschien ben ik blind voor een fundamentele fout in mijn verzameling stellingen. Als je bijvoorbeeld begint met de verkeerde planetaire massa, kom je op een verkeerde omloopbaan voor je planeet, hoe nauwkeurig de rest van je berekeningen ook zijn. Kun je me volgen?'

Tot nu toe, ja.'

'Daarom heb ik het probleem aan Faro en Yimot gegeven, zonder hun echt te vertellen waar het allemaal om gaat, en hun gevraagd alles van begin af aan uit te rekenen. Het zijn slimme jongens. Ik kan ervan op aan dat ze een behoorlijke berekening maken. En als ze tot dezelfde conclusie komen als ik, zelfs al benaderen ze het vanuit een hoek die elke fout die ik in mijn eigen beredenering zou kunnen hebben ingebouwd, volkomen uitsluit, dan zal ik moeten toegeven dat mijn cijfers uiteindelijk toch juist zijn.'

'Maar ze kunnen niet juist zijn, Beenay. Je zei toch dat je uitkomsten in tegenspraak zijn met de universele gravitatiewet?'

'Wat nou als die wet niet klopt, Raissta?'

“Wat? Wat?'

Ze staarde hem aan. In haar ogen stond opperste verbazing te lezen.

'Zie je het probleem?' vroeg Beenay. 'Waarom ik meteen moet weten wat de uitkomsten van Yimot en Faro zijn?'

'Nee.' zei ze. 'Dat begrijp ik helemaal niet.'

'We kunnen er later over praten. Dat beloof ik je.'

'Beenay...' klonk het half wanhopig.

'Ik moet gaan. Maar ik kom zo gauw mogelijk terug. Dat beloof ik je, Raissta! Ik beloof het je.'

5

Siferra pauzeerde net lang genoeg om een houweel en een borstel te halen uit de materiaaltent die door de zandstorm half omver was geblazen, maar nog redelijk intact was. Toen klauterde ze de helling van de Heuvel van Thombo op, met Balik, die zich log omhoog hees, vlak achter haar aan. De jonge Eilis 18 was nu te voorschijn gekomen uit de schuilplaats bij de rotswand en stond beneden naar hen omhoog te kijken. Thuvvik en zijn arbeiders stonden iets verderop te kijken, terwijl ze verbaasd over hun hoofd krabden.

'Kijk uit.' riep Siferra naar Balik, toen ze de rand van de door de zandstorm in de heuvel gekerfde geul had bereikt. 'Ik ga een proefvoor maken.'

'Kunnen we alles niet beter eerst fotograferen en dan...'

'Kijk uit, zei ik.' riep ze scherp, terwijl ze met haar houweel in de heuvel hakte en een regen van los materiaal omlaag liet glijden, op Baliks hoofd en schouders.

Hij sprong opzij en spuugde het zand uit

'Sorry.' zei ze, zonder omlaag te kijken. Ze hakte een tweede keer in de heuvel, om de geul die de storm had uitgesleten wijder te maken. Ze wist dat zomaar in het wilde weg hakken niet de beste techniek was. Haar leermeester, de grote oude Shelbik, draaide zich vast om in zijn graf. En de oprichter van hun wetenschap, de eerwaarde Galdo 221, keek ongetwijfeld neer van zijn verheven positie in het pantheon der archeologen en schudde bedroefd zijn hoofd.

Aan de andere kant hadden Shelbik en Galdo zelf alle kans gehad om de Heuvel van Thombo bloot te leggen, maar dat hadden ze niet gedaan. Als zij nu wat al te opgewonden was, wat al te haastig aanviel, dan moesten ze haar dat maar vergeven. Nu de dreigende rampspoed van de zandstorm had geresulteerd in een ongelooflijk gelukkige vondst, nu haar schijnbaar geruïneerde carrière onverwacht was veranderd in een glanzende toekomst, kon Siferra zich niet inhouden en móest ze weten wat hier begraven lag. Ze kon niet wachten. Dat kon ze beslist niet.

'Kijk,'’ mompelde ze, terwijl ze een dikke deklaag verwijderde en met haar borstel aan de slag ging. 'Dit hier is een verkoolde laag, precies ter hoogte van de fundamenten van de cyclopische stad. Het huis moet tot op de grond toe zijn afgebrand. Maar als je een beetje lager langs de heuvel kijkt, zie je dat de stad die in kruisarceringstijl is gebouwd, pal onder de verbrande laag ligt. De mensen uit de cyclopische tijd hebben deze hele monumentale fundering eenvoudigweg boven op de oudere stad geplant.'

'Siferra...' zei Balik ongemakkelijk.

'Ik weet het, ik weet het. Maar laat me tenminste een begin maken. Gewoon gauw even kijken wat het is en dan doen we het weer zoals het moet' Ze baadde in het zweet. Haar ogen begonnen pijn te doen, zo ingespannen keek ze. 'Kijk dan. We zijn een heel eind tegen de heuvel omhooggeklommen en we hebben al twee steden. Ik denk dat als we de heuvel iets verder afgraven, we de funderingen van de kruisarceerders kunnen verwachten op ongeveer... Ja! Ja! Daar! Bij de Duisternis, kijk daar dan, Balik! Moet je zien!'

Ze wees triomfantelijk met de punt van haar houweel.

Bij de fundering van het gebouw in kruisarceringstijl was nóg een donkere lijn kool te zien. Het op een na hoogste niveau was ook door vuur verwoest, net als dat van de cyclopen. En zoals het eruitzag, stond die weer boven op een nog oudere stad.

Balik was nu ook aangestoken door haar vuur. Samen groeven ze om de buitenste laag van de heuvel halverwege de begane grond en de aangetaste top bloot te leggen. Eilis riep wat ze in Kalgashnaam aan het doen waren, maar ze negeerden hem. Vol vuur en nieuwsgierigheid hakten ze zich snel een weg door de oude laag van door de wind aangevoerd zand en daalden vijf centimeter langs de helling af, tien, vijftien...

'Zie jij wat ik zie?' riep Siferra.

'Nog een stad, ja. Maar wat is dat voor stijl volgens jou?'

Ze haalde haar schouders op. 'Voor mij is het een nieuwe stijl.'

'En voor mij ook. Iets heel ouds, dat is zeker.'

'Geen twijfel mogelijk. Maar ik denk niet dat het de oudste is die hier ligt, nog lang niet.' Siferra tuurde omlaag naar de grond. 'Weet je wat ik denk, Balik? Dat we hier met vijf steden te maken hebben, zes, zeven, acht misschien, allemaal boven op elkaar. Jij en ik kunnen ons leven lang in deze heuvel blijven graven!'

Vol verbazing keken ze elkaar aan. 'Laten we nu maar naar beneden gaan en wat foto's nemen,' zei hij zachtjes.

'Ja. Ja, laten we dat maar doen.' Plotseling voelde ze zich bijna kalm. Genoeg van dat woeste gehak en gegraaf, dacht ze. Het was nu tijd om het weer professioneel aan te pakken. Tijd om deze heuvel als een geleerde te benaderen, niet als een schatzoeker of een journalist.

Laat Balik eerst van alle kanten zijn foto's nemen. Dan nemen we grondmonsters van de oppervlakte en plaatsen de eerste markeringen, waama we de hele rits voorbereidende standaardprocedures volgen. Vervolgens een proefgreppel, een ruwe schacht dwars door de heuvel heen, om ons enig idee te geven van waar we eigenlijk mee te maken hebben.

En dan, zei ze tegen zichzelf, pellen we deze heuvel laag voor laag af. We halen hem uit elkaar, schrapen elke laag weg, om die eronder te bekijken, tot we onderaan, bij de maagdelijke grond zijn. En tegen de tijd dat we daarmee klaar zijn, zwoer ze, weten we meer over de prehistorie van Kalgash dan al mijn voorgangers samen konden ontdekken sinds archeologen voor het eerst hier naar Beklimot kwamen om te graven.

6

Kelaritan zei: 'We hebben alles voorbereid voor uw inspectie van de Tunnel van Avontuur, doctor Sheerin. Als u over een uur buiten voor uw hotel staat, zal onze auto u ophalen.'

'Goed.' zei Sheerin. Tot over een uur.'

De logge psycholoog legde de telefoonhoorn neer en bekeek zichzelf plechtig in de spiegel tegenover zijn bed.

Het gezicht dat terugkeek was dat van een bezorgd man. Hij zag er zo gebroken en afgetobd uit, dat hij aan zijn wangen trok om zich ervan te vergewissen dat ze er nog waren. Ja, daar waren ze, zijn bekende, vlezige wangen. Hij was geen gram afgevallen. Het afgetobde gevoel zat alleen in zijn hoofd.

Sheerin had slecht geslapen, nauwelijks geslapen, zo leek het nu wel, en gisteren had hij alleen maar lusteloos in zijn eten zitten prikken. Ook nu had hij geen enkele trek. Het idee om naar beneden te gaan om te ontbijten trok hem in het geheel niet. Geen trek te hebben was een vreemde gedachte voor hem.

Was zijn ziekelijke stemming het resultaat van zijn gesprekken gisteren met de ongelukkige patiënten van Kelaritan, vroeg hij zich af. Of was hij gewoon doodsbang om door de Tunnel van Avontuur te gaan?

Zijn gesprekken met de drie patiënten waren zeker niet gemakkelijk geweest. Het was lang geleden dat hij echt klinisch werk had gedaan en zijn verblijf tussen de academici van de universiteit van Saro had zijn beroepsmatige afstandelijkheid, die de uitoefenaars van de geneeskunst in staat stelt met zieken om te gaan zonder te worden overweldigd door medelijden en verdriet, kennelijk verzwakt. Het verraste Sheerin hoe teerhartig hij leek te zijn geworden, hoe overgevoelig.

De eerste, Harrim, de havenarbeider, leek sterk genoeg om de hele wereld aan te kunnen. En toch had vijftien minuten Duisternis op zijn reis door de Tunnel van Avontuur hem tot zo'n toestand teruggebracht, dat hij, alleen al als hij het trauma in gedachten opnieuw beleefde, tot kwebbelende hysterie verviel. Vreselijk triest was dat.

En dan de andere twee, 's avonds. Die waren er zelfs nog erger aan toe geweest. Gistin 190, de onderwijzeres, die prachtige, broze vrouw met donkere, intelligente ogen. Zij kon geen moment ophouden met snikken en al was ze, althans in het begin, in staat om luid en duidelijk te praten, binnen enkele zinnen was haar verhaal vervallen tot slechts een onsamenhangend gebrabbel. En Chimmilit 97, de jonge atleet, duidelijk in perfecte lichamelijke conditie. Sheerin zou niet gauw vergeten hoe de jongen had gereageerd op de aanblik van de middaghemel, toen Sheerin de gordijnen van zijn kamer had opengeschoven. Onos stond te stralen in het westen en alles wat die enorme, knappe jongen kon zeggen was: de Duisternis... de Duisternis... Waarna hij zich afwendde en probeerde onder zijn bed weg te kruipen!

De Duisternis... de Duisternis...

En nu, dacht Sheerin mistroostig, is het mijn beurt om een ritje te maken door de Tunnel van Avontuur.

Hij kon natuurlijk gewoon weigeren. Er stond niets in zijn contract met de gemeente Jonglor dat hem ertoe kon verplichten zijn gezondheid op het spel te zetten. Hij zou een even waardevolle mening kunnen vormen zonder zelf zijn nek in de strop te steken.

Maar iets in hem kwam in opstand tegen een dergelijke terughoudendheid. Zijn beroepstrots, of wat het ook was, dwong hem naar de Tunnel. Hij was hier om het fenomeen van deze massahysterie te bestuderen en deze mensen te helpen manieren te vinden om niet alleen de al aanwezige slachtoffers te genezen, maar ook een herhaling van deze tragedies te voorkomen. Hoe kon hij ooit verklaren wat er met de slachtoffers van de Tunnel was gebeurd, als hij niet een nauwkeurige studie maakte van de reden van hun verwarring? Hij moest wel. Het zou misdadig zijn om zich nu terug te trekken.

Hij wilde niet dat iemand, zelfs niet een van deze vreemdelingen hier in Jonglor, hem van lafheid zou kunnen beschuldigen. Hij herinnerde zich hoe hij in zijn jeugd geplaagd werd: Dikke is een lafaard! Dikke is een lafaard! Dat alles omdat hij niet in een boom had willen klimmen die duidelijk de mogelijkheden van zijn zware, slecht bewegende lichaam te boven ging.

Maar Dikke was geen lafaard. Dat wist Sheerin. Hij was tevreden met zichzelf: een gezond, uitgebalanceerd mens. Hij wilde alleen niet dat andere mensen tot de verkeerde conclusies kwamen vanwege zijn onheldhaftige verschijning.

Trouwens, minder dan één op de tien mensen die door de Tunnel van Avontuur waren gegaan, waren eruit gekomen met tekenen die op emotionele gestoordheid duidden. En die mensen moesten er op een bepaalde manier al gevoelig voor zijn geweest. Juist omdat hij zo gezond was, zei Sheerin tegen zichzelf, omdat hij zo'n uitgebalanceerd lichaam bezat, hoefde hij nergens bang voor te zijn.

Nergens... Bang...

Voor...

Te...

Zijn...

Die woorden bleef hij maar in gedachten herhalen, tot hij zich bijna rustig voelde.

Toch was Sheerins gebruikelijke vrolijkheid, die hem zo eigen was, verdwenen, toen hij naar beneden ging om te wachten op de ziekenauto die hem zou ophalen.

Kelaritan was er en Cubello en een opvallend uitziende vrouw, genaamd Varitta 312, die aan hem werd voorgesteld als een van de ingenieurs die de tunnel hadden ontworpen. Sheerin begroette hen allen met een hartelijke handdruk en een brede glimlach, die er hopelijk overtuigend uitzag.

'Een mooie dag voor een tochtje naar het amusementspark,' zei hij, in een poging joviaal te klinken.

Kelaritan keek hem verbaasd aan. 'Ik ben blij dat u er zo over denkt. Hebt u goed geslapen, doctor Sheerin?'

'Heel goed, dank u. Zo goed als verwacht kon worden, zou ik zeggen, nadat ik die ongelukkige mensen gisteren gezien heb.'

Cubello zei: 'Bent u dan niet optimistisch over hun kans op herstel?'

'Dat zou ik graag zijn,' zei Sheerin dubbelzinnig tegen de advocaat. De auto gleed door de straat.

'Het is ongeveer twintig minuten rijden naar de feestterreinen van de eeuwfeesten,' zei Kelaritan. 'Op de tentoonstelling zelf zal het overvol zijn - dat is elke dag zo - maar we hebben een groot gedeelte van het terrein afgezet, zodat we niet gestoord zullen worden. U weet dat de Tunnel van Avontuur zelf al is gesloten sinds de volledige omvang van de problemen duidelijk werd.'

'U bedoelt de doden?'

'Daarna konden we de attractie natuurlijk niet meer open laten,' zei Cubello. 'Maar u moet weten dat we er al veel eerder over dachten hem te sluiten. Het probleem was dat we wilden weten of de mensen die door hun tocht door de Tunnel van slag leken te zijn, ook echt schade hadden opgelopen of dat de verschijnselen gewoon als volkshysterie gezien moesten worden.'

'Natuurlijk.' zei Sheerin op droge toon. 'De gemeenteraad wilde zo'n winstgevende attractie uiteraard alleen sluiten als daar zeer goede redenen voor waren. Bijvoorbeeld een handvol klanten die van angst dood neervalt, neem ik aan.'

De sfeer in de auto werd uiterst koel.

Na een tijdje zei Kelaritan: 'De Tunnel was niet alleen een winstgevende attractie, maar ook iets dat bijna iedere bezoeker van de tentoonstelling wilde ervaren, doctor Sheerin. Ik heb begrepen dat elke dag duizenden mensen moesten worden weggestuurd.'

'Zelfs al was het vanaf de eerste dag duidelijk dat sommige mensen die door de Tunnel gingen, zoals Harrim en zijn gezin, er in een psychotische toestand uit kwamen?'

'Juist daarom, doctor.' zei Cubello.

'Wat?'

'Vergeef me als het erop lijkt dat ik u uw eigen specialiteit uitleg,' zei de advocaat slijmend, 'maar ik wil u eraan herinneren dat angst fascineert als het deel uitmaakt van een spel. Een baby wordt geboren met drie instinctieve angsten: voor luide geluiden, om te vallen en voor de totale afwezigheid van licht. Daarom vinden mensen het zo grappig om te voorschijn te springen en naar iemand "boe" te roepen. Daarom is een achtbaan zo leuk. En daarom was de Tunnel van Avontuur iets dat iedereen in eigen persoon wilde zien. Mensen kwamen bevend, ademloos, half dood van angst uit de Duisternis, maar ze bleven maar betalen om naar binnen te mogen. Het feit dat enkelen die de rit maakten in een hevige shocktoestand naar buiten kwamen, maakte het alleen nóg aantrekkelijker.'

'Omdat de meeste mensen dachten dat zij sterk genoeg zouden zijn om alles aan te kunnen, wat het ook geweest mocht zijn dat de anderen zo van streek had gemaakt. Is dat het?'

'Precies, doctor.'

'En toen sommige mensen niet alleen zwaar van streek, maar in feite doodsbang naar buiten kwamen? Zelfs als de directie van de expositie daarna nog geen redenen zag om het ding te sluiten, denk ik dat het aantal klanten waarschijnlijk zeer klein zou zijn geworden zodra het nieuws over de doden bekend werd.'

'O, integendeel juist.' zei Cubello met een triomfantelijke glimlach. 'Hierbij gold hetzelfde psychologische mechanisme zelfs veel sterker. Als mensen met een zwak hart door de Tunnel wilden gaan, was het tenslotte op hun eigen risico. Waarom zou je je dan verbazen over wat er met hen gebeurde? De gemeenteraad heeft alles uitgebreid besproken en besloot uiteindelijk om bij de ingang een arts neer te zetten en elke klant lichamelijk te onderzoeken, voordat hij in een wagentje stapte. Daarna schoot de kaartverkoop omhoog.'

'Als dat het geval was.' zei doctor Sheerin, 'waarom is de Tunnel nu dan gesloten? Uit wat u me vertelt, maak ik op dat er uitstekende zaken worden gedaan en dat de mensen in rijen staan te wachten van Jonglor helemaal tot aan Khunabar. Massa's mensen die aan de voorkant erin gaan en een gestadige stroom lichamen die er aan de achterkant uit gedragen wordt.'

'Doctor Sheerin!'

'Nou, waarom is hij dan niet meer open? Zelfs al maakte niemand zich druk om de doden?'

'De aansprakelijkheidsverzekering gaf problemen.' zei Cubello.

'Ah, natuurlijk.'

'Ondanks uw akelige manier van uitdrukken zoeven, zijn er uiteindelijk slechts zeer weinig doden gevallen, drie, geloof ik, of misschien vijf. De families van de slachtoffers hebben adequate schadevergoedingen gekregen en de zaken zijn afgesloten. Wat ten slotte een probleem voor ons werd, was niet het dodental, maar het aantal overlevenden dat traumatische storingen heeft opgelopen. Het begon duidelijk te worden dat sommigen wellicht langdurig in inrichtingen opgenomen zouden moeten worden, waarbij de kosten bleven doorgaan en een constante financiële belasting bleven vormen voor de gemeenschap en de verzekeraars.'

'Ik begrijp het,' zei Sheerin nors. 'Als ze gewoon dood neervallen, zijn de kosten eenmalig. Koop de nabestaanden af en klaar ben je. Maar als ze maanden- of jarenlang in een inrichting moeten doorbrengen, kan de prijs te hoog worden.'

'Dat is misschien wat al te bot gesteld,' zei Cubello. 'Maar in feite was de gemeenteraad gedwongen zo'n berekening te maken.'

'Doctor Sheerin lijkt vanmorgen nogal prikkelbaar.' zei Kelaritan tegen de advocaat. 'Misschien ziet hij ertegenop zelf door de Tunnel te gaan.'

'Absoluut niet.' zei Sheerin meteen.

'U begrijpt natuurlijk dat het niet beslist noodzakelijk is dat u...' Cubello zweeg.

'Dat is het wel.' zei Sheerin.

Het bleef stil in de auto. Sheerin tuurde somber naar het veranderende landschap, de vreemde, hoekige bomen met geschubde bast, de struiken met bloemen in vreemde, metaalachtige schakeringen, de opvallend hoge en smalle huizen met puntige dakranden. Hij was zelden zo ver naar het noorden geweest. Er was iets zeer onaangenaams aan de aanblik van de hele provincie en ook aan dit zoetsappige gezelschap van cynische mensen. Hij zei tegen zichzelf dat hij blij zou zijn als hij weer terug naar huis, naar Saro zou kunnen gaan. Maar eerst...., de Tunnel van Avontuur...

De tentoonstelling ter gelegenheid van de eeuwfeesten van Jonglor lag verspreid over een groot park ten oosten van de stad. Zij was een miniatuurstad op zichzelf en op zich zeer spectaculair, vond Sheerin. Hij zag fonteinen, boogbruggen, glanzende roze en turquoise torens van iriserend, keihard plastic. In grote tentoonstellingshallen stonden kunstschatten uit elke provincie van Kalgash en industriële stands met de laatste wetenschappelijke wonderen. Overal waar hij keek was iets ongewoons of prachtigs te zien dat zijn aandacht trok. Duizenden mensen, misschien wel honderdduizenden, wandelden over de sierlijke, glanzende boulevards en lanen.

Sheerin had altijd gehoord dat de tentoonstelling ter gelegenheid van de eeuwfeesten van Jonglor een van de wereldwonderen was en hij zag nu dat het waar was. Om in staat te worden gesteld de tentoonstelling te bezoeken was een zeldzaam voorrecht. Hij werd slechts één keer in de honderd jaar gehouden en bleef dan drie jaar geopend ter herinnering aan de stichting van de stad. En deze, Jonglors vijfde tentoonstelling, zou de grootste van alle zijn. Hij voelde inderdaad een plotselinge, vrolijke opwinding, zoals hij al lang niet meer had meegemaakt, toen hij over het mooi aangelegde terrein reed. Hij hoopte dat hij later die week wat tijd zou hebben om er alleen rond te kijken.

Maar zijn stemming veranderde abrupt toen de auto om een hoek van de tentoonstelling kwam en naar een achteringang reed, die naar het amusementsterrein leidde. Zoals Kelaritan had gezegd, waren hier grote delen met touw afgezet. Een norse menigte keek duidelijk geërgerd over de touwen toe toen Cubello, Kelaritan en Varitta 312 hem naar de Tunnel van Avontuur brachten. Sheerin hoorde hen kwaad mompelen, een laag, ruw gegrom, dat hij beangstigend vond en zelfs enigszins bedreigend.

Hij besefte dat de advocaat de waarheid had gesproken. Deze mensen waren boos omdat de Tunnel was gesloten.

Ze zijn jaloers, dacht Sheerin verbaasd. Ze weten dat wij naar de Tunnel gaan en zij willen ook. Ondanks alles wat hier gebeurd is.

'Hier kunnen we naar binnen.' zei Varitta.

De ingang van de Tunnel was een enorm bouwsel in de vorm van een piramide, die aan de zijkanten in een angstwekkend, duizelend perspectief spits toeliep. In het midden zat een enorme zeshoekige toegangspoort, waarvan de contouren theatraal waren uitgevoerd in paars en goud. Hij werd door tralies afgesloten. Varitta haalde een sleutel te voorschijn en maakte een kleine deur links van de ingang open en ze stapten erdoor.

Binnen leek alles veel normaler. Sheerin zag ijzeren relingen, die ongetwijfeld bedoeld waren om de rijen mensen, die stonden te wachten om in te stappen, naar binnen te leiden. Daarachter lag een perron zoals in een treinstation, waarlangs een rij kleine, open wagens stond te wachten. En daarachter...

Duisternis.

Cubello zei: 'Wilt u alstublieft dit eerst tekenen, doctor...'

Sheerin keek naar het vel papier dat de advocaat hem gegeven had. Het stond vol woorden die vaag voor zijn ogen dansten. 'Wat is dit?'

'Een verklaring waarin u de verantwoording op u neemt. Het standaardformulier.'

'Ja, natuurlijk.' Zelfs zonder te proberen het formulier te lezen, tekende Sheerin luchtig met zijn naam.

Je bent niet bang, zei hij tegen zichzelf. Je bent nergens bang voor.

Varitta 312 drukte een klein apparaatje in zijn hand. 'Een onderbrekingsschakelaar,' legde ze uit. 'De volledige rit duurt vijftien minuten, maar zodra u lang genoeg binnen bent geweest om te weten wat u weten moet - of wanneer u zich naar begint te voelen - hoeft u maar op deze groene knop te drukken en het licht gaat aan. Uw wagen rijdt dan snel naar het uiteinde van de Tunnel en draait terug naar het station.'

'Dank u.' zei Sheerin. 'Ik betwijfel of ik hem nodig heb.'

'Maar u moet hem wel meenemen. Voor het geval dat.'

'Ik ben van plan om de hele rit tot het einde aan toe mee te maken,' zei hij tegen haar, genietend van zijn eigen pretenties.

Maar er bestond ook zo iets als roekeloosheid, herinnerde hij zich. Hij was niet van plan de onderbrekingsschakelaar te gebruiken, maar het was waarschijnlijk onverstandig hem niet mee te nemen.

Voor het geval dat.

Hij stapte het perron op. Kelaritan en Cubello keken hem veelbetekenend aan. Hij kon ze bijna horen denken: die dikke, oude gek stort daarbinnen volledig in. Nou, laat ze maar denken.

Varitta was verdwenen. Ze was vast weggegaan om de Tunnel in te schakelen.

Ja, daar was ze al: in een controlehokje, hoog tegen de rechterwand. Ze gebaarde dat alles klaar was.

'Wilt u instappen, doctor...' zei Kelaritan.

'Natuurlijk. Natuurlijk.'

Minder dan één op de tien lopen schade op. Om te beginnen waren zij hoogstwaarschijnlijk ongewoon gevoelig voor de door Duisternis veroorzaakte afwijkingen. Dat ben ik niet. Ik ben een zeer stabiele persoonlijkheid.

Hij stapte in het wagentje. Er zat een veiligheidsgordel in; hij gespte hem om zijn middel, na hem met enige moeite te hebben aangepast aan zijn buikomvang. De wagen begon vooruit te rijden, langzaam, heel langzaam.

De Duisternis wachtte hem.

Minder dan één op de tien. Minder dan één op de tien.

Hij kende het Duistemissyndroom. Dat zou hem beschermen, hij wist het zeker zijn kennis zou hem beschermen. Zelfs al bezat de hele mensheid een instinctieve angst voor de afwezigheid van licht, dan betekende dat niet dat de afwezigheid van licht op zich schadelijk was.

Wat schadelijk was, wist Sheerin, was je reactie op de afwezigheid van licht. Het ging erom kalm te blijven. Duisternis is niets anders dan duisternis, een verandering van externe omstandigheden. We zijn geconditioneerd het te verafschuwen, want we wonen op een wereld waar Duisternis onnatuurlijk is, waar altijd licht is, het licht van de vele zonnen. Soms schijnen er zelfs vier zonnen tegelijk; meestal stonden er drie aan de hemel, nooit minder dan twee. En het licht van elke zon apart was al genoeg om de Duisternis tegen te houden...

De Duisternis...

De Duisternis...

De Duisternis!

Sheerin was nu in de Tunnel. Achter hem verdween het laatste restje licht en hij tuurde in een absolute leegte. Voor hem lag niets: niets. Een kuil. Een afgrond. Een gebied van totale lichtloosheid. Hij viel er languit in.

Hij voelde hoe over zijn hele lichaam het zweet uitbrak.

Zijn knieën begonnen te knikken. Zijn slapen klopten. Hij stak zijn hand op en kon hem niet voor zijn gezicht zien.

Afbreken afbreken afbreken afbreken Nee. Beslist niet.

Hij zat rechtop, stijf, ogen wijd open, flegmatisch in het niets starend, zich erdoorheen werkend. Steeds maar door, steeds dieper. Oerangsten bruisten en sisten in de diepten van zijn ziel en hij drong ze weg, terug omlaag.

Buiten deze tunnel schijnen de zonnen nog steeds, zei hij tegen zichzelf.

Dit is maar tijdelijk. Over veertien minuten en dertig seconden ben ik weer buiten.

Veertien minuten en twintig seconden.

Veertien minuten en tien seconden.

Veertien minuten...

Ging hij eigenlijk wel vooruit? Hij wist het niet. Misschien niet. Het wagentje maakte geen geluid en hij had geen referentiepunten. Wat nou als ik vastzit, vroeg hij zich af. Als ik hier gewoon in het donker zit, zonder te kunnen zeggen waar ik ben, wat er gebeurt, hoeveel tijd er verstrijkt? Vijftien minuten, twintig, een halfuur? Tot ik de grens ben gepasseerd die mijn geest aankan, en dan...

Maar ik heb altijd nog de onderbrekingsschakelaar.

Maar stel dat die niet werkt? Wat als ik hem indruk en het licht gaat niet aan?

Ik zou hem misschien kunnen uitproberen. Gewoon om te zien...

Dikke is een lafaard! Dikke is een lafaard...

Nee. Nee. Niet aankomen. Als je het licht eenmaal aan doet, kun je het niet meer uit doen. Je mag de onderbrekingsschakelaar niet gebruiken, anders weten ze het... weten ze het allemaal...

Dikke is een lafaard. Dikke is een lafaard...

Plotseling gooide hij, tot zijn eigen verbazing, de onderbrekingsschakelaar in het donker weg. Er klonk een licht geluid toen hij viel... ergens. Toen weer stilte. Zijn hand voelde vreselijk leeg.

De Duisternis...

De Duisternis...

Er kwam geen einde aan. Hij viel in een eindeloze afgrond. Hij viel en viel en viel de nacht in, de eindeloze nacht, de alles-verslindende zwartheid...

Adem diep in. Blijf kalm.

Wat nou als de geestelijke schade blijvend is?

Blijf kalm, zei hij tegen zichzelf. Alles komt in orde. In het ergste geval duurt dit misschien nog elf minuten, misschien maar zes of zeven. Daarbuiten schijnen de zonnen. Zes of zeven minuten en je hoeft nooit meer de Duisternis in, al word je duizend jaar.

De Duisternis...

O God, de Duisternis...

Kalm. Kalm. Je bent een zeer stabiel mens, Sheerin. Je bent kerngezond. Je was gezond toen je dit ding binnenging en je zult gezond zijn als je eruit komt.

Tik. Tik. Tik. Elke seconde ben je dichter bij de uitgang. Of niet soms? Misschien komt er nooit een einde aan deze rit en blijf ik voor altijd hierbinnen. Tik. Tik. Tik. Beweeg ik? Moet ik nog vijf minuten, of vijf seconden, of is dit nog de eerste minuut?

Tik. Tik.

Waarom laten ze me er niet uit? Zien ze dan niet hoe ik moet lijden hierbinnen?

Ze willen je er niet uit laten. Ze laten je er nooit meer uit. Ze zullen... Plotseling een stekende pijn tussen zijn ogen. Een explosie van vuur in zijn schedel.

Wat is dat?

Licht!

Kan dat waar zijn? Ja. Ja.

God zij dank. Licht, ja! Ik dank elke god die ooit bestaan heeft Hij was aan het einde van de Tunnel! Hij kwam terug bij het station! Dat moet het zijn. Ja. Ja. Zijn hartslag, die een paniekerige donder was geweest, begon weer normaal te worden. Zijn ogen, die zich nu aanpasten aan zijn terugkeer in een normale omgeving, begonnen zich te oriënteren op bekende dingen, gezegende dingen, de stangen, het perron, het raampje in het controlehokje...

Cubello, Kelaritan, die hem aankeken.

Hij schaamde zich nu voor zijn lafheid. Gedraag je, Sheerin. Zo erg was het eigenlijk niet. Alles is in orde met je. Je ligt niet jammerend op de vloer van de wagen op je duim te zuigen. Het was eng, het was vreselijk, maar je bent er niet aan onderdoor gegaan... er is niets gebeurd wat je niet aankon...

'Daar zijn we. Geef uw hand, doctor. Kom... sta op...'

Ze trokken hem overeind tot hij stond en ondersteunden hem toen hij uit de wagen klom. Sheerin zoog de lucht diep in zijn longen. Hij streek met zijn hand langs zijn voorhoofd en veegde het stromende zweet weg. 'Die onderbrekingsschakelaar.' mompelde hij, 'schijn ik ergens verloren te hebben...'

'Hoe voelt u zich, doctor?' vroeg Kelaritan. 'Hoe was het?'

Sheerin wankelde. De ziekenhuisdirecteur pakte zijn arm beet en hield hem vast, maar verontwaardigd duwde Sheerin hem weg. Hij wilde hen niet laten denken dat die paar minuten in de Tunnel hem iets hadden gedaan.

Maar hij kon niet ontkennen dat hij van slag was. Hoe hij ook zijn best deed, dat kon hij op geen manier verbergen. Zelfs niet voor zichzelf.

Geen mens ter wereld zou hem ooit nog zover krijgen dat hij een tweede tocht door die Tunnel maakte, besefte hij.

'Doctor? Doctor?'

'Ik ben... in... orde...' zei hij moeizaam.

'Hij zegt dat hij in orde is.' klonk de stem van de advocaat. 'Achteruit. Laat hem met rust.'

'Hij wiebelt op zijn benen.' zei Kelaritan. 'Hij valt.'

'Nee.' zei Sheerin. 'Dat dacht je! Ik voel me prima, zeg ik toch!'

Hij slingerde en wankelde, vond zijn evenwicht terug en slingerde weer. Het zweet stroomde uit elke porie van zijn lichaam. Hij keek over zijn schouder, zag de opening van de Tunnel en rilde. Zich wegdraaiend van die donkere grot, trok hij zijn schouders hoog op, alsof hij zijn gezicht ertussen wilde verbergen.

'Doctor?' zei Kelaritan weifelend.

Het had geen zin te doen alsof. Deze vergeefse en koppige poging zich als held voor te doen was onzin. Laat ze maar denken dat hij een lafaard was. Laat ze maar denken wat ze willen. Die vijftien minuten waren de ergste nachtmerrie van zijn leven geweest De naweeën ervan voelde hij nog steeds en nog steeds en nog steeds. 'Het kwam... heel sterk over.' zei hij. 'Heel sterk. Heel verwarrend.'

'Maar in feite is alles met u in orde, nietwaar?' zei de advocaat nieuwsgierig. 'Een beetje van slag ja. Wie zou dat niet zijn, als hij in de Duisternis was geweest? Maar in feite oké. Zoals we al verwacht hadden. Er zijn er maar een paar, heel weinig, die last krijgen van een soort kwalijke...'

'Nee.' zei Sheerin. Het gezicht van de advocaat voor hem leek op dat van een grijnzende waterspuwer. Als het gezicht van een demon. Hij kon de aanblik ervan niet verdragen. Maar een goede dosis van de waarheid zou de demon uitdrijven. Er was geen enkele reden om diplomatiek te werk te gaan, dacht Sheerin. Niet als je met demonen praat.

'Het is voor iedereen onmogelijk om door dat ding te gaan zonder ernstig in gevaar te komen. Dat weet ik nu zeker. Zelfs de sterkste geesten zullen een vreselijke klap krijgen en de zwakkeren zullen eenvoudigweg ten onder gaan. Als u die attractie weer openstelt, zit binnen zes maanden elke inrichting in vier provincies boordevol.'

'Integendeel, doctor...'

'Niks "integendeel"! Bent u in de Tunnel geweest, Cubello? Nee, dat dacht ik niet. Maar ik wel. U betaalt voor mijn professionele mening en die zal ik u maar meteen geven: De Tunnel is dodelijk. Het ligt gewoon aan de menselijke natuur. Duisternis is meer dan de meesten van ons aankunnen en dat zal nooit veranderen, zolang er nog een zon aan de hemel staat. Sluit de Tunnel voorgoed, Cubello! Gebruik uw gezond verstand, man, sluit dat ding! Sluit hem!'

7

Nadat hij zijn scooter op de parkeerplaats van de faculteit, vlak onder de koepel van het observatorium, had neergezet, rende Beenay snel langs het pad omhoog, naar de hoofdingang van het enorme gebouw. Toen hij de brede, stenen treden voor de toegang op wilde lopen, was hij verbaasd iemand van boven zijn naam te horen roepen.

'Beenay! Dus daar ben je toch.'

De astronoom keek omhoog. De lange, zwaargebouwde, krachtige gestalte van zijn vriend Theremon 762 van de Saro City Chronicle stond pal in de grote deuropening van het observatorium. 'Theremon? Zocht je mij?'

'Inderdaad. Maar ze zeiden dat je hier pas over een paar uur zou komen. En net als ik wil weggaan, ben je daar toch. Je hebt een speurneus of je hebt het niet!'

Beenay rende de laatste paar treden op en ze omhelsden elkaar vluchtig. Hij kende de krantejoumalist al een jaar of drie, vier, sinds die keer dat Theremon naar het observatorium was gekomen om een geleerde te interviewen, wat voor geleerde dan ook. Over het laatste manifest van de excentrieke Apostelen van het Vuur. Geleidelijk aan waren hij en Theremon goede vrienden geworden, zelfs al was Theremon ongeveer vijf jaar ouder en had hij een ruwere, meer wereldse achtergrond. Beenay stond het idee wel aan een vriend te hebben die op geen enkele manier gebonden was aan universiteitspolitiek en Theremon was opgelucht iemand te kennen die er absoluut niet op uit was hem te gebruiken om zijn aanzienlijke journalistieke invloed.

'Is er iets mis?' vroeg Beenay.

'Helemaal niet Maar je moet de Stem van de Wetenschap weer voor me laten horen. Mondior heeft weer een van zijn beroemde Hebt berouw, hebt berouw, het einde nadert-speeches gehouden. Hij zegt nu dat hij exact de dag weet waarop de wereld verwoest wordt. Voor het geval het je interesseert: het gaat volgend jaar gebeuren, op 19 theptar.'

'Die idioot! Het is zonde van de ruimte om iets over hem te schrijven. Waarom schenkt iemand in vredesnaam ook maar enige aandacht aan de Apostelen?'

Theremon haalde zijn schouders op. 'Dat doen de mensen nou eenmaal. Een hoop mensen, Beenay. En als Mondior zegt dat het einde nadert, heb ik iemand als jij nodig die opstaat en zegt: “Niet waar, broeders en zusters! Vreest niet, alles is in orde!" Of woorden van gelijke strekking. Kan ik op je rekenen, Beenay?'

'Dat weet je toch wel.'

'Vanavond?'

'Vanavond? O god, Theremon, vanavond is het een heksenketel. Hoeveel tijd denk je nodig te hebben?'

'Een halfuur? Drie kwartier?'

'Luister.' zei Beenay, 'ik heb nu een dringende afspraak. Daarom ben ik hier zo vroeg. Ik heb Raissta beloofd dat ik daama snel naar huis kom en een uur of twee bij haar blijf. We hebben de laatste tijd zo langs elkaar heen geleefd, dat we elkaar nauwelijks gezien hebben. En later vanavond moet ik weer hier op het observatorium zijn om foto's te nemen van...'

'Goed.' zei Theremon, 'ik zie dat ik hier het verkeerde moment voor heb uitgekozen. Geen punt, Beenay. Ik moet mijn verhaal pas morgenmiddag inleveren. Zullen we voor morgenochtend afspreken?'

'Morgenochtend?' zei Beenay weifelend.

'Ik weet dat de ochtend voor jou niet bestaat. Maar wat ik bedoel is, dat ik hier tegen Onosopgang terug kan zijn, ongeveer wanneer jij klaar bent met je avondwerk. Misschien kun je dan een klein interview afgeven voordat je naar huis gaat om te slapen.'

'Nou...'

'Voor een vriend, Beenay.'

Beenay keek de journalist vermoeid aan. 'Natuurlijk doe ik het, daar gaat het niet om. Maar na een hele avond werken ben ik misschien zo duf dat je weinig aan me zult hebben.'

Theremon grijnsde. 'Daar ben ik niet bang voor. Ik heb gemerkt dat je in staat bent om behoorlijk snel weer bij te komen als je antiwetenschappelijke onzin moet weerleggen. Morgen bij Onosopgang dan? Op je kantoor boven?'

'Goed.'

'Duizendmaal dank, jongen. Ik zal het niet vergeten.'

'Geen dank.'

Theremon nam afscheid en begon de trap af te lopen. 'Doe de groeten van me aan die prachtige vrouw van je.' riep hij. 'En tot morgenochtend.'

'Tot morgenochtend, ja.' antwoordde Beenay.

Wat klonk dat vreemd, 's Ochtends zag hij nooit iets of iemand. Maar voor Theremon zou hij een uitzondering maken. Daar was je tenslotte vrienden voor, nietwaar?

Beenay draaide zich om en liep het observatorium in.

Binnen scheen een zwak licht en was het stil, de bekende stilte van de grote hal der wetenschap waarin hij sinds zijn eerste dagen aan de universiteit het grootste deel van zijn tijd had doorgebracht. Maar hij wist dat de rust bedrieglijk was. Net als de meer mondaine plaatsen van de wereld, was dit machtige gebouw een constante maalstroom van allerlei conflicten, variërend van de meest verheven filosofische meningsverschillen tot de onbenulligste alledaagse veten, ruzies en roddels. Astronomen waren als groep niet braver dan anderen.

Toch was het observatorium voor Beenay en de meesten die hier werkten een heiligdom, een plaats waar ze de meeste van hun wereldse problemen konden vergeten en zich min of meer vreedzaam konden wijden aan de eeuwigdurende strijd om antwoorden te vinden op de grootse vragen die het heelal opwierp.

Hij liep snel door de lange hal en probeerde, zoals altijd zonder succes, het gekletter van zijn laarzen op de marmeren vloer te dempen.

Net als anders keek hij vluchtig in de vitrines langs de muren links en rechts van hem, waarin sommige van de heilige voorwerpen uit de geschiedenis van de astronomie permanent stonden uitgestald. Hier stonden de grove, bijna lachwekkende telescopen die pioniers als Chekktor en Stanta vier- of vijfhonderd jaar geleden hadden gebruikt. Hier lagen de verweerde brokken van meteorieten die door de eeuwen heen uit de lucht waren gevallen, de raadselachtige herinneringen aan de mysteries die achter de wolken verborgen gingen. Hier lagen de eerste uitgaven van de grote astronomische hemelkaarten en boeken en de door de tijd vergeelde manuscripten van enkele van de baanbrekende theoretische werken van de grote denkers.

Beenay bleef een ogenblik bij het laatste manuscript staan, dat er, in tegenstelling tot de andere, fris en bijna nieuw uitzag, want het was slechts een enkele generatie oud: de klassieke codificatie van de universele gravitatietheorie van Athor 77, die niet lang voor Beenays geboorte was uitgewerkt. Al was hij niet erg gelovig, toch tuurde Beenay naar dat dunne, bijna heilige velletje papier en betrapte zich erop dat zijn gedachten heel veel van een gebed weg hadden.

De universele gravitatietheorie was voor hem een van de steunpilaren van de kosmos, misschien wel de belangrijkste pilaar. Hij kon zich niet voorstellen wat hij moest doen als die pilaar zou instorten. En het leek erop dat die pilaar stond te wankelen.

Achter in de hal, achter een mooie, bronzen deur, was het kantoor van doctor Athor zelf. Beenay keek er vluchtig naar en haastte zich verder, de trap op. De eerwaarde en nog steeds formidabele directeur van het observatorium was de laatste ter wereld, absoluut de laatste, die Beenay op dit moment wilde zien.

Faro en Yimot zaten boven in de kaartenkamer, waar ze hadden afgesproken, op hem te wachten.

'Sorry dat ik te laat ben.' zei Beenay. Tot nu toe is het een enerverende middag geweest.'

Ze glimlachten schaapachtig naar hem. Wat een raar stel is het ook, dacht hij, niet voor het eerst. Ze kwamen allebei uit een achterlijke plattelandsprovincie, waarschijnlijk Sithin of Gatamber. Faro 24 was kort van stuk en dik en hij bewoog zich op een lome, bijna luie manier. In de regel was hij gemakzuchtig en informeel. Zijn vriend Yimot 70 was ongelooflijk lang en mager, als een uitschuifladder met armen, benen en een gezicht en je had bijna een telescoop nodig om zijn hoofd te zien, zoals hij boven je uittorende in de stratosfeer. Yimot was zo gespannen en ongedurig als zijn vriend ontspannen was. Toch waren ze onafscheidelijk en waren dat bijna altijd al geweest. Van alle jonge doctorandussen, in de organisatiestructuur van het observatorium één trapje lager dan Beenay, waren ze verreweg de briljantste.

'We wachten nog niet zo lang,' zei Yimot meteen.

'Een minuut of twee maar, doctor Beenay.' voegde Faro daaraan toe.

'Ik ben nog niet helemaal "doctor", maar bedankt.' zei Beenay. 'Ik heb nog een laatste beproeving voor de boeg. Zijn jullie uit die berekeningen gekomen?'

Trillend en schokkend op zijn onmogelijk lange benen zei Yimot: 'Het was een gravitatieberekening, nietwaar meneer?'

Faro gaf hem met zijn elleboog zo'n harde stoot in zijn ribben, dat Beenay verwachtte het geluid van krakende botten te horen.

'Het geeft niet.' zei Beenay. 'Yimot heeft trouwens gelijk.' Hij glimlachte de lange jongeman bleek toe. 'Het moest voor jullie een zuiver abstracte wiskundige oefening zijn. Maar het verrast me niet dat jullie de context eruit hebben kunnen afleiden. Dat hebben jullie zeker gedaan nadat jullie de uitkomst hadden?'

'Ja, meneer.' zeiden Yimot en Faro tegelijk. 'Eerst hebben we alle berekeningen gedaan.' zei Faro. Toen hebben we het nog eens bekeken en werd de context duidelijk,' zei Yimot.

'Ah. Ja.' zei Beenay. Deze jongens waren soms bijna beangstigend. Ze waren zo jong, slechts zes of zeven jaar jonger dan hij overigens, maar hij was assistent van de professor en zij waren studenten, wat voor iedereen een enorm verschil maakte. Maar zo jong als ze waren, ze waren zo buitengewoon intelligent! Eigenlijk was hij helemaal niet blij dat ze hadden geraden binnen welk raamwerk deze berekeningen vielen. Daar was hij helemaal niet blij mee. Over een paar jaar stonden ze hier op de faculteit naast hem, misschien als concurrenten voor dezelfde aanstelling als professor die hij hoopte te krijgen, en dat zou niet zo leuk zijn. Maar daar probeerde hij niet aan te denken. Hij reikte met zijn hand naar hun computeruitdraai. 'Mag ik eens zien?' vroeg hij.

Handen wapperden wild door de lucht, Yimot gaf hem aan. Beenay liep de rijen getallen af. Eerst kalm, toen met stijgende opwinding. Het hele jaar piekerde hij al over bepaalde implicaties van de universele gravitatietheorie, die door zijn mentor Athor zo geperfectioneerd was. Het was Athors grote triomf geweest, hij had zijn imposante reputatie ermee gevestigd, door de omloopbanen van Kalgash en de zes zonnen eromheen volgens de rationele, voor aantrekkingskrachten geldende principes, uit te werken.

Beenay, die moderne computers gebruikte, had enkele aspecten nagemeten van de baan van Kalgash om Onos, de belangrijkste zon, toen hij tot zijn afgrijzen ontdekte dat zijn getallen niet voldeden aan de universele gravitatietheorie. Volgens de theorie moest Kalgash zich aan het begin van dit jaar ten opzichte van Onos hier bevinden, terwijl Kalgash zich ontegenzeglijk dáár bevond.

De afwijking was onbeduidend, een kwestie van een paar decimalen, maar in het grotere geheel was dat helemaal niet onbeduidend. De universele gravitatietheorie was zo nauwkeurig, dat de meeste mensen liever spraken van de universele gravitatiewèt. De wiskundige onderbouwing ervan werd als feilloos beschouwd. Maar in een theorie die beweert de bewegingen van de wereld door de ruimte te verklaren is geen plaats voor zelfs kleine afwijkingen. Hij klopt of hij klopt niet, een tussenweg is ontoelaatbaar. En Beenay wist dat een verschil van een paar decimalen in een berekening op korte afstand, zou uitlopen tot een wijd gat als er meer ambitieuze berekeningen werden uitgeprobeerd. Wat had je aan de hele universele gravitatietheorie als de positie die Kalgash volgens de theorie over een eeuw moet innemen, in werkelijkheid aan de andere kant van Onos zou blijken te zijn?

Beenay had zijn uitkomsten gecontroleerd, totdat hij er gek van werd. Het resultaat was steeds hetzelfde.

Maar wat zou hij moeten geloven?

Zijn cijfers of het almachtige schema van Athor?

Zijn net om de hoek kijkende kennis van de astronomie of het diepe inzicht in de fundamentele opbouw van het heelal van de grote Athor?

Hij stelde zichzelf voor, boven op de top van de koepel van het observatorium, terwijl hij riep: Luisteren, jullie! De theorie van Athor is fout! Hier heb ik de cijfers die dat bewijzen!

Dat zou zo'n denderend gelach veroorzaken, dat hij dwars over het continent zou worden weggeblazen. Wie was hij om op te staan tegen de reusachtige Athor? Wie zou ooit geloven dat een onervaren assistent de universele gravitatietheorie omver had geworpen?

En toch... en toch...

Zijn ogen schoten over de computervellen die Yimot en Faro hadden uitgedraaid. De berekeningen op de eerste twee pagina's waren onbekend voor hem. Hij had de gegevens voor de twee studenten in dusdanige vorm aangeboden, dat de onderliggende relaties waaruit de getallen waren afgeleid geheel onduidelijk waren. Ze hadden het probleem duidelijk op een manier benaderd die elke astronoom die probeerde een planeetbaan te berekenen, behoorlijk onorthodox zou vinden. En dat was precies wat Beenay wilde. De gebruikelijke methoden hadden alleen tot rampzalige conclusies geleid, maar hij had te veel gegevens tot zijn beschikking gehad om op een andere, onorthodoxe manier te kunnen werken. Faro en Yimot waren niet op die manier gehinderd geweest.

Maar naarmate hij hun redeneringen verder naliep, begon Beenay een vervelende overeenkomst in de getallen te zien. Op de derde pagina waren ze uitgekomen op zijn eigen berekeningen, die hij langzamerhand uit zijn hoofd kende.

En daama ging alles keurig verder, stap voor stap voor stap, naar hetzelfde verbijsterende, schokkende, ondenkbare, volkomen onaanvaardbare eindresultaat.

Ontzet keek Beenay op naar de twee studenten. 'Er bestaat toch geen kans dat jullie ergens een foutje hebben gemaakt? Deze integraalberekeningen hier, bijvoorbeeld, zien er behoorlijk ingewikkeld uit...'

'Meneer!' riep Yimot uit, tot in het diepst van zijn ziel gekrenkt Zijn gezicht was vuurrood en zijn armen zwaaiden rond alsof ze uit zichzelf bewogen.

Faro zei kalmer: 'Ik ben bang dat ze kloppen. Zowel heen als terug.'

'Ja, dat denk ik ook,' zei Beenay loom. Hij vocht om zijn angst te verbergen. Maar zijn handen trilden zo erg dat de uitdraai begon te ritselen in zijn vingers. Hij wilde hem neerleggen op de tafel voor hem, maar zijn pols maakte een ongecontroleerde draaibeweging, zoals hij dat van Yimot gewend was en de vellen papier wapperden naar alle kanten.

Faro knielde om ze op te rapen. Hij keek Beenay verbaasd aan. 'Meneer, als we u soms boos hebben gemaakt...'

'Nee. Nee, helemaal niet. Ik heb vandaag niet goed geslapen, dat is het. Maar dit is goed werk, daar bestaat geen twijfel over. Ik ben trots op jullie. Dat jullie een dergelijk probleem oppakken, een probleem dat nergens de werkelijkheid raakt, dat in feite de wetenschappelijke wetten van de echte wereld volkomen tegenspreekt, en dan zo methodisch doorgaan tot jullie tot de conclusie komen waartoe de gegevens jullie dwingen en erin slagen het feit te negeren dat de oorspronkelijke vooronderstelling absurd is... ja, dat is fantastisch werk, een uitstekende demonstratie van jullie logisch denken, een eersteklas gedachtenexperiment...'

Hij zag hoe ze elkaar vluchtig aankeken en vroeg zich af of ze hem niet allang doorhadden. 'En nu moeten jullie me verontschuldigen, jongens,' ging hij verder. 'Ik heb nog een afspraak.'

Beenay rolde de verrekte papieren tot een strakke rol, stak ze onder zijn arm en haastte zich langs hen heen de deur uit, door de hal, rennend bijna, regelrecht naar de veiligheid en beslotenheid van zijn eigen kleine kantoortje.

Mijn god, dacht hij. Mijn god, mijn god, mijn god, wat heb ik gedaan? En wat moet ik nu doen?

Hij begroef zijn hoofd in zijn handen en wachtte tot het snikken overging. Maar het leek niet over te willen gaan. Na een tijdje ging hij rechtop zitten en drukte op de knop van de intercom op zijn bureau. 'Geef me de Saro City Chronicle,' zei hij tegen het apparaat. Theremon 762.'

Uit de intercom kwam een lang, waanzinnig gekraak en gesis. Toen plotseling de zware stem van Theremon: 'Hoofdredactie, Theremon 762.'

'Beenay.'

'Wat zegt u? Ik kan u niet verstaan!'

Beenay besefte dat er weinig meer dan gekraak over zijn lippen was gekomen. 'Met Beenay, zei ik! Ik... ik wilde onze afspraak verzetten.'

'Verzetten? Kom, jongen, ik weet hoe je je 's ochtends voelt, want ik heb hetzelfde. Maar ik moet je morgen beslist voor twaalf uur 's middags spreken, anders heb ik geen verhaal. Ik laat het zo veel mogelijk aan jou over, maar...'

'Je begrijpt het niet. Ik wil je eerder spreken, niet later, Theremon.'

'Wat?'

'Vanavond. Laten we zeggen, half tien. Of tien uur, als je dat niet redt.'

'Ik dacht dat je foto's moest maken op het observatorium.'

'Naar de hel met die foto's, man. Ik moet je spreken.'

'Móet? Beenay, wat is er gebeurd? Heeft het met Raissta te maken?'

'Het heeft helemaal niets met Raissta te maken. Half tien? In de Zes Zonnen?'

'De Zes Zonnen, half tien, ja,' zei Theremon. 'Afgesproken.'

Beenay verbrak het contact en bleef lange tijd naar de opgerolde papieren cilinder voor hem staren en schudde somber zijn hoofd. Hij voelde zich nu iets kalmer, maar niet veel. Het Theremon toe te vertrouwen, zou het gemakkelijker maken om de last van dit alles te dragen. Hij vertrouwde Theremon volledig. Journalisten stonden in het algemeen niet bekend om hun betrouwbaarheid, wist Beenay, maar Theremon was allereerst een vriend, daarna pas journalist. Hij had Beenays vertrouwen nog nooit beschaamd.

Toch had Beenay er geen idee van wat zijn volgende stap zou zijn. Misschien wist Theremon wel iets. Misschien.

Hij vertrok langs de achtertrap uit het observatorium en sloop door de eerste deur die hij tegenkwam als een dief naar buiten. Hij durfde niet de hoofdingang te nemen, omdat hij dan de kans liep Athor tegen het lijf te lopen. Alleen al de gedachte aan de mogelijkheid Athor nu te zien en hem van aangezicht tot aangezicht, van man tot man te moeten weerstaan, vervulde hem met schrik.

De rit op de scooter naar huis vond hij verschrikkelijk. Elk moment verwachtte hij dat de wetten van de zwaartekracht zouden ophouden te gelden, dat hij zou wegdrijven in de lucht. Maar uiteindelijk kwam Beenay aan bij het kleine appartement dat hij deelde met Raissta 717. Toen ze hem zag, keek ze hem geschrokken aan. 'Beenay! Je bent zo wit als een...'

'Spook, ja.' Hij pakte haar beet en trok haar dicht tegen zich aan. 'Hou me vast,' zei hij. 'Hou me vast.'

'Wat is er? Wat is er gebeurd?'

'Dat vertel ik je straks wel,' zei hij. 'Hou me nu gewoon vast.'

8

Even na negenen kwam Theremon bij de Zes Zonnen-club aan. Het was vast een goed idee om Beenay flink voor te zijn en een borrel of twee te nemen om zijn hersenen een beetje te smeren. De astronoom had vreselijk geklonken, alsof hij slechts met de grootste moeite een aanval van hysterie kon tegenhouden. Theremon kon zich niet voorstellen wat voor vreselijks er met hem gebeurd kon zijn in de afzondering en stilte van het observatorium, om in zo'n korte tijd zo'n wrak van hem te maken. Maar Beenay bevond zich duidelijk in grote problemen, hij zou beslist de allergrootste hulp nodig hebben die Theremon hem kon bieden.

'Geef me een Tano Special,' zei Theremon tegen de ober. 'Nee, wacht, maak er een dubbele van. Een Tano Sitha, ja?'

'Een dubbele Lichtflits.' zei de ober. 'Komt eraan.'

Het was een zoele avond. Theremon, die hier goed bekend was en een speciale behandeling genoot, had zijn vaste warm weer-tafel gekregen op het terras met uitzicht over de stad. De lichten in het centrum glinsterden vrolijk. Onos was een uur of twee geleden ondergegaan en alleen Trey en Patru stonden helder aan de oostelijke hemel en wierpen harde, dubbele schaduwen, terwijl ze hun afdaling naar de ochtend maakten.

Theremon keek ernaar en vroeg zich af welke zonnen morgen aan de hemel zouden staan. Het was elke keer anders, een schitterend, altijd veranderend schouwspel. In elk geval Onos. Je kon er altijd zeker van zijn dat je het hele jaar door minstens een deel van de dag Onos zou zien, dat wist hij zelfs, maar verder? Dovim, Tano en Sitha, zodat het een vierzon-dag zou worden? Hij wist het niet zeker. Misschien werden het alleen Tano en Sitha en zou Onos slechts een paar uur midden op de dag te zien zijn. Dat zou een sombere toestand zijn. Maar na een tweede slok herinnerde hij zich dat dit niet het jaargetijde was voor korte Onos-opgangen. Het zou dus hoogstwaarschijnlijk een driezon-dag worden, tenzij morgen alleen Onos en Dovim zouden opkomen.

Het was zo moeilijk om het allemaal bij te houden...

Maar als het hem echt iets uitmaakte, kon hij om een almanak vragen. Maar dat was niet zo. Sommige mensen leken altijd te weten welke zonnen morgen aan de hemel zouden staan - Beenay was natuurlijk zo iemand - maar Theremon bekeek het allemaal wat nonchalanter. Zo lang er de volgende dag maar een zon opkwam, maakte het hem weinig uit. En er was er altijd wel één... twee of drie, gewoonlijk, of soms vier. Daar kon je op rekenen. Zo nu en dan zelfs vijf.

Er werd weer een glas gebracht Hij ademde diep in en liet de lucht genietend ontsnappen. Wat was een Tano Special toch iets heerlijks! De goede, sterke rum van de Velkareeneilanden, gemengd met een scheut van een nog sterker, helder en pittig produkt, dat langs de kust van Bagilar gestookt werd, en een drupje sgarrinosap om het scherpe eraf te halen... ah, voortreffelijk! Theremon was beslist geen zware drinker, zeker niet vergeleken met de meeste journalisten, maar zijn dag was niet compleet als hij geen tijd kon vinden voor een of twee Tano Specials in die stille, vredige, schemerige uren nadat Onos was ondergegaan.

'Zo te zien geniet je ervan, Theremon,' zei een bekende stem achter hem.

'Beenay! Jij bent vroeg.'

Tien minuten eerder. Wat drink je?'

'Het gebruikelijke. Een Tano Special.'

'Mooi. Ik denk dat ik er ook een neem.'

'Jij?' Theremon staarde zijn vriend aan. Voor zover hij wist beperkte Beenay zich altijd tot vruchtesap. Hij kon zich niet herinneren dat hij de astronoom ooit iets sterkers had zien drinken.

Maar Beenay zag er vanavond raar uit... afgetobd, moe, lusteloos. In zijn ogen stond een bijna koortsachtige gloed.

'Ober!' riep Theremon.

Het was verontrustend om te zien hoe Beenay zijn drank naar binnen slokte. Na de eerst slok stokte zijn adem, alsof het effect veel sterker was dan hij had verwacht, maar toen nam hij snel een tweede en een derde.

'Rustig aan,' zei Theremon ongerust 'Over vijf minuten zweeft je hoofd.'

'Het zweeft nu al.'

'Heb je iets gedronken voordat je hierheen kwam?'

'Nee, niet gedronken.' zei Beenay. 'Geschrokken ben ik, verbijsterd.' Hij zette zijn glas neer en keek onheilspellend naar de lichten van de stad. Na een tijdje pakte hij het bijna afwezig en dronk op wat er nog in zat. 'Ik moet er eigenlijk niet zo gauw weer een nemen, nietwaar, Theremon?'

'Dat raad ik je ten zeerste af.' Theremon stak zijn arm uit en legde voorzichtig zijn hand op de pols van de astronoom. 'Wat is er mis, jongen? Vertel het eens.'

'Het is... moeilijk uit te leggen.'

'Vooruit. lk loop al een tijdje mee, weet je. Jij en Raissta...'

'Nee! Ik heb je al gezegd dat dit niets met haar te maken heeft. Niets.'

'Goed. Ik geloof je.'

Beenay zei: 'Misschien moet ik toch maar dat tweede glas nemen.'

'Dadelijk. Vooruit, Beenay. Wat is er?'

Beenay zuchtte. 'Weet je wat de universele gravitatietheorie is, Theremon?'

'Natuurlijk weet ik dat. lk bedoel, ik zou je niet kunnen vertellen wat het precies inhoudt... er zijn op Kalgash maar twaalf mensen die hem echt begrijpen, is het niet? Maar ik kan je wel vertellen wat het is. Min of meer.'

'Dus jij gelooft die onzin ook?' zei Beenay met een bittere lach. Dat de gravitatietheorie zo ingewikkeld is dat slechts twaalf mensen de formules begrijpen.'

'Dat heb ik altijd gehoord.'

'Wat jij altijd hebt gehoord is domme volkswijsheid,' zei Beenay. 'Ik zou je alle belangrijke formules in één regel kunnen vertellen en je zou waarschijnlijk begrijpen wat ik zei ook.'

'Zou je? Kan ik dat?'

'Ongetwijfeld. Kijk, Theremon, de universele gravitatiewet - de universele gravitatietheorie bedoel ik - stelt dat er aantrekkingskrachten bestaan tussen alle lichamen in het heelal, waarbij de grootte van de kracht die tussen twee bepaalde lichamen bestaat, evenredig is aan het produkt van hun massa's, gedeeld door het kwadraat van de afstand tussen de lichamen. Zo eenvoudig is het.'

'Is dat alles?'

'Dat is voldoende! Het heeft vierhonderd jaar geduurd om hem te ontwikkelen.'

'Waarom zo lang? Zoals jij het stelt lijkt het eenvoudig genoeg.'

'Omdat belangrijke wetten niet in een flits van inspiratie worden ontdekt, wat krantemensen als jij ook graag willen geloven. Meestal is er het gezamenlijke werk van een wereld vol geleerden over een periode van eeuwen voor nodig. Sinds Genovi 41 ontdekte dat Kalgash om Onos cirkelt en niet andersom - dat was ongeveer vier eeuwen geleden - hebben astronomen aan het probleem gewerkt waarom alle zes zonnen aan de hemel verschijnen en ondergaan zoals wij het zien. De ingewikkelde bewegingen van de zes werden opgetekend, geanalyseerd en uitgeplozen. Theorie na theorie werd geopperd, gecontroleerd, nog eens gecontroleerd, aangepast, verworpen, opnieuw geopperd en veranderd in iets anders. Het was een hels karwei.'

Theremon knikte bedachtzaam en dronk zijn glas leeg. Hij gebaarde de ober om twee nieuwe. Zolang hij over wetenschap praatte, leek Beenay vrij kalm, leek het hem.

'Ongeveer dertig jaar geleden,' ging de astronoom verder, 'toonde Athor 77 de perfectie van het geheel aan door te bewijzen dat de universele gravitatietheorie precies de omloopbanen van de zes zonnen beschrijft. Het was een verbazingwekkende prestatie. Een van de sterkste staaltjes zuivere logica die ooit iemand heeft toegepast.'

'Ik weet hoe je tegen die man opziet.' zei Theremon. 'Maar wat heeft dit allemaal te maken met...'

'Daar kom ik nu aan toe.' Beenay stond op en liep met zijn tweede glas in de hand naar de rand van het terras. Zwijgend bleef hij daar een tijdje staan en staarde naar de verre Trey en Patru. Theremon had de indruk dat Beenay weer opgewonden raakte. Maar de journalist zei niets. Na een tijdje nam Beenay een grote slok uit zijn glas. Nog steeds met zijn rug naar hem toe zei hij ten slotte: 'Het probleem is het volgende: Een paar maanden geleden begon ik de bewegingen van Kalgash rond Onos opnieuw te berekenen met behulp van de nieuwe grote universiteitscomputer. Ik gaf de computer de observatiegegevens van de baan van Kalgash over de laatste zes weken en gaf de opdracht de baanbewegingen voor de rest van het jaar te berekenen. Ik verwachtte niets verrassends. Ik zocht voornamelijk een excuus om met de computer te kunnen werken, denk ik. Natuurlijk gebruikte ik de gravitatiewetten om mijn berekeningen op te zetten.' Plotseling draaide hij zich om. In zijn ogen stond een bleke, gejaagde blik. 'Theremon, de uitkomsten waren fout.'

'Ik begrijp je niet.'

'De baan die de computer produceerde klopte niet met de hypothetische baan die ik verwachtte te krijgen. Je moet beseffen dat ik niet op grond van een zuiver Kalgash-Onos stelsel werkte. Ik betrok alle afwijkingen erbij die de andere zonnen zouden veroorzaken. En wat ik kreeg... waarvan de computer beweerde dat het de echte omloopbaan van Kalgash was... was iets heel anders dan de baan die door Athors gravitatietheorie wordt aangegeven.'

'Maar je zei dat je de gravitatiewetten van Athor gebruikte om alles op te zetten,' zei Theremon onzeker.

'Dat is ook zo.'

'Hoe dan...' Plotseling flitsten Theremons ogen op. 'Grote god, man! Wat een verhaal! Zit je me te vertellen dat de gloednieuwe supercomputer van de universiteit van Saro, die ik moet er niet aan denken hoeveel miljoenen credits gekost heeft, onnauwkeurig is? Dat er een schandalig grote hoeveelheid belastinggeld verspild is? Dat...'

'Er is niets mis met de computer, Theremon. Geloof me.'

'Kun je daar zeker van zijn?'

'Beslist.'

'Dan... wat...'

'Misschien heb ik de computer de verkeerde getallen gegeven. Het is een prachtige computer, maar hij kan niet het goede antwoord geven als hij de verkeerde gegevens krijgt.'

'Dus daarom ben je zo van streek, Beenay. Luister, man, het is volkomen menselijk om zo nu en dan een foutje te maken. Je moet het jezelf niet zo kwalijk nemen. Ja...'

'In de eerste plaats moest ik er volkomen zeker van zijn dat ik de juiste getallen in de computer had ingevoerd en ook dat ik de juiste theoretische stellingen had opgegeven, waarmee die getallen bewerkt moesten worden,' zei Beenay, terwijl hij zijn glas zo stevig vasthield, dat zijn hand trilde. Het glas was nu leeg, zag Theremon. 'Zoals je zegt is het volkomen menselijk om zo nu en dan een fout te maken. Daarom heb ik er een paar superslimme, jonge assistenten bij gehaald en heb hen aan het rekenen gezet. Vandaag hadden ze hun resultaten voor me klaar. Dat was die afspraak die zo belangrijk was, toen ik zei dat ik je niet kon spreken. Theremon, zij hebben mijn resultaten bevestigd. Zij kregen dezelfde afwijking in de omloopbaan als ik.'

'Maar als de computer gelijk had, dan... dan...' Theremon schudde zijn hoofd. 'Dan wat? Klopt de universele gravitatietheorie niet? Bedoel je dat?'

'Ja.'

Het woord leek tegen een enorme prijs uit Beenays mond te zijn gekomen. Hij keek ontsteld, verbijsterd, vernietigd.

Theremon bestudeerde zijn gelaat. Dit was ongetwijfeld verwarrend voor Beenay en waarschijnlijk zeer pijnlijk. Maar de journalist kon nog steeds niet begrijpen waarom hij van dit alles zo sterk van streek was.

Toen begreep hij het plotseling. 'Het gaat om Athor! Je bent bang Athor te beledigen, is 't niet?'

'Daar gaat het precies om,' zei Beenay en hij keek Theremon aan met een blik vol bijna zielige dankbaarheid dat hij de ware situatie begrepen had. Met neerhangende schouders en gebogen hoofd liet hij zich in zijn stoel zakken en zei met verstikte stem: 'Het zou de oude man zijn dood worden als hij wist dat iemand een bres in zijn prachtige theorie had geslagen. Dat uitgerekend lk er een bres in geslagen had. Hij is als een tweede vader voor me geweest, Theremon. Alles wat ik de afgelopen tien jaar bereikt heb, is onder zijn leiding gebeurd, met zijn aanmoediging, met... met, nou, zijn liefde, bij wijze van spreken. En nu betaal ik het hem op deze manier terug. Ik zou niet alleen zijn levenswerk vernietigen... ik zou hem in de rug steken, Theremon, hèm.'

'Heb je er al aan gedacht je resultaten gewoon te verzwijgen?'

Beenay keek verbaasd. 'Je weet dat ik dat niet kan doen.'

'Ja. Ja, ik weet het. Maar ik wilde alleen weten of je daaraan gedacht had.'

'Of ik aan het ondenkbare gedacht had? Nee, natuurlijk niet. Geen moment. Maar wat moet ik doen, Theremon? ... Ik denk dat ik alle papieren gewoon zou kunnen weggooien en doen alsof ik me nooit met het hele project heb beziggehouden. Maar dat zou monsterlijk zijn. Waar het op neerkomt is, dat ik moet kiezen tussen mijn eigen geweten geweld aandoen of Athor ruïneren. De man ruineren tegen wie ik niet alleen opkijk als de grootste in mijn vakgebied, maar als mijn eigen filosofische mentor.'

'Dan kan hij geen al te beste mentor geweest zijn.'

De ogen van de astronoom sperden zich wijd open van verbazing en woede. 'Wat zeg je nou, Theremon!'

'Rustig. Rustig.' Theremon spreidde zijn armen uit in een sussend gebaar. 'Ik vind dat je vreselijk laatdunkend over hem doet, Beenay. Als Athor echt de grote man is die je denkt dat hij is, zal hij zijn eigen reputatie niet belangrijker vinden dan de wetenschappelijke waarheid. Begrijp je wat ik bedoel? Athors theorie is niets meer waard dan elke andere theorie. Een paar minuten geleden noemde je het de gravitatiewèt en toen corrigeerde je jezelf. Het is een theorie, een hypothese, een gissing. De beste gissing in zijn soort die iemand tot nu toe gedaan heeft, dat zeker, maar dat betekent niet dat hij juist is. Wetenschap is opgebouwd uit hypothesen die geleidelijk aan de waarheid benaderen, dat heb je me een hele tijd geleden verteld en dat ben ik nooit vergeten. Nou, dat betekent dat alle theorieën constant worden uitgetest en aangepast, nietwaar? En als uiteindelijk blijkt dat ze de waarheid niet genoeg benaderen, moeten ze worden vervangen door iets dat beter klopt. Is het niet, Beenay? Niet?'

Beenay trilde nu. Hij was vreselijk bleek. 'Wil je nog iets te drinken voor me bestellen, Theremon?'

'Nee. Luister naar me, er komt nog meer. Je zegt dat je je zo druk maakt om Athor - hij is oud; hij zal vast wel vrij zwak zijn - dat je het lef niet hebt om hem te zeggen dat je een fout in zijn theorie hebt gevonden. Goed. Dat is een keurige, bewonderenswaardige gedachte van je. Maar denk eens aan het volgende, ja? Als het berekenen van de baan van Kalgash zo belangrijk is, zal waarschijnlijk vroeg of laat iemand anders op dezelfde fout in Athors theorie stuiten en wanneer hij het bekendmaakt, zal die ander waarschijnlijk niet zo tactvol tegenover Athor zijn als jij. Misschien is hij wel een beroepsmatige rivaal van Athor, een regelrechte vijand van hem. Elke geleerde heeft vijanden, dat heb je me zelf zo vaak gezegd. Zou het niet beter voor je zijn om naar Athor te gaan en hem voorzichtig en kalm te vertellen wat je ontdekt hebt, dan dat hij het op een ochtend in de Chronicle moet lezen?'

'Ja,' fluisterde Beenay. 'Je hebt volkomen gelijk.'

'Ga je dan naar hem toe?'

'Ja. Ja. Ik moet wel, denk ik.' Beenay beet op zijn lip. 'Ik voel me er ellendig door, Theremon. Ik voel me net een moordenaar.'

'Dat weet ik. Bedenk dat je niet Athor gaat vermoorden, maar een foute theorie. Foute theorieën mogen nooit blijven bestaan. Je bent het Athor en jezelf verschuldigd dat de waarheid bekend wordt.' Theremon aarzelde. Plotseling kwam er een nieuwe, ontstellende gedachte bij hem op. 'Er is natuurlijk nog een andere mogelijkheid. Ik ben maar een leek, dat weet je, en je zult er waarschijnlijk om lachen... Is er enige kans dat de gravitatietheorie ondanks alles toch juist is en dat de gegevens van de computer over de omloopbaan van Kalgash ook juist zijn, maar dat een of andere, volkomen onbekende factor verantwoordelijk is voor de afwijking in je resultaat?'

'Dat zou kunnen, denk ik.' zei Beenay op een vlakke, ongeïnteresseerde toon. 'Maar zodra je geheimzinnige, onbekende factoren erbij gaat betrekken, sla je aan het fantaseren. Laat ik je een voorbeeld geven. Stel dat er een onbekende zevende zon is. Hij bezit een massa, oefent aantrekkingskracht uit, maar we kunnen hem gewoon niet zien. Omdat we niet weten dat hij er is, hebben we hem niet betrokken bij onze gravitatieberekeningen en daarom kloppen de resultaten niet. Bedoel je dat?'

'Nou, waarom niet?'

'Waarom dan niet vijf onzichtbare zonnen? Waarom niet vijftig? Waarom niet een onzichtbare reus die de planeten naar believen rondduwt? Waarom niet een enorme draak die met zijn adem Kalgash uit de juiste baan duwt? We kunnen het tegendeel niet bewijzen, toch? Wanneer je met waarom niet begint, Theremon, wordt alles mogelijk en klopt er niets meer. Althans voor mij niet. Ik kan alleen maar omgaan met datgene waarvan ik weet dat het echt is. Misschien heb je gelijk dat er een onbekende factor is en dat daarom de gravitatiewetten toch gelden. Ik hoop het zeker. Maar op die gronden kan ik geen serieus werk doen. Het enige dat ik kan doen is naar Athor gaan, wat ik zal doen, dat beloof ik je, en hem zeggen wat de computer mij verteld heeft. Ik durf hem of wie dan ook niet te suggereren dat ik de schuld van deze hele ellende geef aan een tot nu toe onontdekte, "onbekende factor". Anders klink ik net zo idioot als de Apostelen van het Vuur, die beweren dat ze beschikken over allerlei soorten geheimzinnige openbaringen... Theremon, ik wil nu echt nog iets drinken.'

'Ja. Goed. Nu je het over de Apostelen van het Vuur hebt...'

'Je wilt een verklaring van me, ik weet het nog.' Beenay streek vermoeid met zijn hand over zijn gezicht. 'Ja. Ja. Ik zal je niet teleurstellen. Je hebt me vanavond fantastisch geholpen. Wat hebben de Apostelen nu precies gezegd? Ik ben het vergeten.'

'Het was Mondior 71.' zei Theremon. De Grote Hoge Boeman in eigen persoon. Wat hij zei was - even nadenken - dat de tijd zeer nabij is dat de goden de wereld zullen verschonen van de zonde, dat hij de juiste dag kan berekenen, zelfs het juiste uur, wanneer het einde zal komen.'

Beenay kreunde. 'Wat is daar zo nieuw aan? Dat zeggen ze toch al jaren lang?'

'Ja, maar ze beginnen nu steeds meer sappige details te geven. Je weet dat de Apostelen zeggen dat dit niet de eerste keer zou zijn dat de wereld verwoest wordt. Ze prediken dat de goden de mensheid opzettelijk onvolmaakt hebben gemaakt, als een test, en dat ze ons een jaar hebben gegeven - een van hun goddelijke jaren, niet zo'n klein jaartje van ons - waarin we ons moeten ontwikkelen. Dat heet een Goddelijk Jaar en het is precies 2049 van onze jaren lang. Elke keer weer, wanneer het Goddelijk Jaar was afgelopen, zagen de goden dat we nog steeds slecht en zondig waren en dus verwoestten ze de wereld door vanuit heilige plaatsen in de hemel, die bekendstaan als Sterren, hemels vuur omlaag te sturen. Dat zeggen de Apostelen tenminste.'

'Sterren?' zei Beenay. 'Bedoelt hij de zonnen?'

'Nee, Sterren. Mondior zegt dat de Sterren wezenlijk anders zijn dan de zes zonnen. Heb je dan nooit naar deze dingen geluisterd, Beenay?'

'Nee. Waarom zou ik in vredesnaam?'

'Nou, in elk geval, wanneer het Goddelijk Jaar eindigt en er is, moreel gezien, niets op Kalgash verbeterd, laten deze Sterren een of ander heilig vuur op ons neerdalen en verbranden ze ons. Mondior zegt dat dit al heel vaak gebeurd is. Maar elke keer zijn de goden genadig, tenminste een paar van hen: elke keer dat de wereld verwoest is, vormen de zachtaardige goden een meerderheid op de strenge goden en krijgt de mensheid nog een kans. En zo worden de vroomsten onder de overlevenden gered uit de holocaust en wordt er een nieuwe limiet gesteld: de mensheid krijgt nog eens 2049 jaar om slechtheid uit te bannen. De tijd is nu weer bijna om, zegt Mondior. De vorige wereldbrand heeft bijna 2048 jaar geleden plaatsgevonden. Over ongeveer veertien maanden zullen de zonnen allemaal verdwijnen en zullen die walgelijke Sterren van hem vanuit een zwarte hemel vuur op ons afsturen om de slechten onder ons weg te vagen. Volgend jaar, 19 theptar, om precies te zijn.'

'Veertien maanden.' zei Beenay afwezig. '19 theptar. Hij is heel nauwkeurig, he? Ik neem aan dat hij ook de juiste tijd weet waarop het gaat gebeuren.'

'Dat zegt hij, ja. Daarom wil ik een verklaring van iemand die aan het observatorium is verbonden, liefst van jou. In zijn laatste toespraak zei Mondior dat de juiste tijd van de ramp wetenschappelijk kan worden berekend, dat het niet gewoon iets is dat als een dogma in het Boek der Openbaringen is vastgesteld, maar dat het onderworpen is aan dezelfde soort berekeningen die astronomen hanteren wanneer... wanneer...'

Theremon aarzelde en stokte.

'Wanneer we de omloopbanen van de zonnen en de wereld berekenen?' vroeg Beenay wrang.

'Nou, ja.' zei Theremon beschaamd.

'Misschien is er dan toch nog hoop voor de wereld, als de Apostelen het er niet beter afbrengen dan wij.'

'Ik moet een verklaring hebben, Beenay.'

'Ja, dat begrijp ik.'

Het volgende rondje werd gebracht. Beenay klemde zijn hand om zijn glas. 'Wat dacht je hiervan,' zei hij na een tijdje. 'De belangrijkste taak van de wetenschap is de waarheid van de leugen te onderscheiden, in de hoop te onthullen hoe het heelal werkelijk in elkaar zit. De waarheid aan het werk te zetten in dienst van de leugen, beschouwen wij aan de universiteit niet als een wetenschappelijke methode. We zijn nu in staat de bewegingen van de zonnen aan de hemel te voorspellen, ja, maar zelfs als we onze beste computer gebruiken, dan nog zijn we geen stap verder dan vroeger in het voorspellen van de wil van de goden. Noch zullen we dat ooit zijn, denk ik.

Hoe vind je dat?'

'Perfect,' zei Theremon. 'Eens kijken of ik alles heb. "De belangrijkste taak van de wetenschap is de waarheid van de leugen te scheiden, in de hoop te... te..." Wal kwam toen, Beenay?'

Beenay herhaalde het geheel woord voor woord, alsof hij het uren eerder uit zijn hoofd had geleerd.

Toen dronk hij met een enkele, verbazend grote slok zijn derde glas leeg.

En toen stond hij op, glimlachte voor het eerst die avond en viel languit op zijn gezicht.

9

Athors ogen vernauwden zich en hij bestudeerde nauwkeurig de kleine stapel computeruitdraaien die voor hem op zijn bureau lag, alsof het kaarten waren van continenten waarvan niemand ooit had geweten of zelfs maar vermoed dat ze bestonden.

Hij was heel kalm. Hij stond versteld dat hij zo kalm was. 'Heel interessant, Beenay.' zei hij langzaam. 'Heel, héél interessant.'

'Natuurlijk, meneer, bestaat altijd de kans dat niet alleen lk een of andere cruciale fout heb gemaakt in de fundamentele aannames, maar dat Yimot en Faro ook...'

'Dat jullie alle drie vanuit de verkeerde basisstellingen werkten? Nee, Beenay, dat denk ik niet.'

'Ik wilde alleen aangeven dat de mogelijkheid bestaat.'

'Alsjeblieft.' zei Athor. 'Laat me nadenken.'

Het was halverwege de ochtend. Onos schitterde in volle glorie aan de hemel, die door het grote raam van het kantoor van de directeur van het observatorium te zien was. Dovim was nauwelijks zichtbaar, een kleine, felrode lichtvlek, die een hoge boog in het noorden beschreef.

Athor bladerde de papieren door en schoof ze heen en weer over zijn bureau. En nog eens. Wat vreemd dat hij dit zo gemakkelijk opnam, dacht hij. Beenay was degene die uiterst gespannen leek te zijn, zelf had hij nauwelijks gereageerd.

Misschien ben ik te geschrokken, veronderstelde Athor.

'Hier, meneer, staat de baan van Kalgash volgens de algemeen aanvaarde berekeningen in de almanak. En hier, op de uitdraai, hebben we de baanvoorspellingen die de nieuwe computer...'

'Alsjeblieft, Beenay, ik zei dat ik wilde nadenken.'

Beenay knikte heftig. Athor glimlachte naar hem, wat niet gemakkelijk was voor Athor. Het formidabele hoofd van het observatorium, een lange, slanke, overwicht uitstralende man met een imponerende bos dik, wit haar, had zichzelf al zo lang geleden laten wegglijden in de rol van de Strenge Reus der Wetenschap, dat het moeilijk voor hem was zich los te maken en normale, menselijke reacties te tonen. Het was althans moeilijk zolang hij hier in het observatorium was, waar iedereen tegen hem opzag als een soort halfgod. Thuis, bij zijn vrouw en kinderen, vooral bij zijn rumoerige meute kleinkinderen, was het een andere zaak.

Dus de universele gravitatie klopte niet helemaal, hè?

Nee! Nee, dat was onmogelijk! Elk atoom gezond verstand in hem protesteerde bij die gedachte. Athor was er zeker van dat het concept van de universele gravitatie fundamenteel was voor elk begrip van de structuur van het heelal. Dat wist Athor. Het was te duidelijk, te logisch, te mooi om fout te zijn.

Neem de universele gravitatie weg en de hele logica van de kosmos loste op in chaos.

Ondenkbaar. Onvoorstelbaar.

Maar deze cijfers... deze verrekte uitdraai van Beenay...

'Ik zie dat u boos bent, meneer.' Weer dat geklets van Beenay! 'En ik wil u zeggen dat ik het kan begrijpen... zo hard als dit moet aankomen... iedereen zou boos zijn als zijn levenswerk op deze manier in gevaar werd gebracht...'

'Beenay...'

'Ik wil alleen zeggen, meneer, dat ik er alles voor over had om u dit vandaag niet te hoeven brengen. Ik weet dat u woedend op me bent omdat ik hiermee gekomen ben, maar ik kan alleen zeggen dat ik er lang en breed over heb nagedacht voordat ik het deed. Eigenlijk wilde ik alles verbranden en vergeten dat ik ooit hieraan begonnen ben. Ik ben ontsteld dat ik dit ontdekt heb en dat ik degene was die...'

'Beenay,' zei Athor weer, zo dreigend als hij kon.

'Meneer?'

'Ik ben inderdaad woedend op je. Maar niet om wat jij denkt.'

'Meneer?'

'Allereerst erger ik me aan de manier waarop je tegen me aan blijft kletsen, terwijl ik alleen maar hier wil zitten en rustig de resultaten van deze papieren, die je me hebt gegeven, wil doorwerken. In de tweede plaats, en dat is veel belangrijker, ben ik woedend dat je zelfs maar een moment hebt geaarzeld om me je resultaten te brengen. Waarom heb je zo lang gewacht?'

'Gisteren was ik pas klaar met alles na te rekenen.'

'Gisteren! Dan had je gisteren hier moeten zitten. Wil je echt zeggen, Beenay, dat je er serieus aan gedacht hebt dit allemaal te verzwijgen? Dat je simpelweg je resultaten zou hebben weggegooid en niets had gezegd?'

'Nee, meneer.' zei Beenay ellendig. 'Dat ben ik eigenlijk nooit echt van plan geweest.'

'Nou, dat is maar goed ook. Zeg eens, man, denk je dat ik zo gek op mijn eigen prachtige theorie ben dat ik zou willen dat een van mijn meest begaafde collega's me zou beschermen tegen het onaangename nieuws dat er een fout in de theorie zit?'

'Nee, meneer. Natuurlijk niet.'

'Waarom kwam je dan niet met het nieuws hierheen gerend zodra je zeker wist dat je gelijk had?'

'Omdat... omdat, meneer...' Beenay keek of hij door de vloer wilde verdwijnen. 'Omdat ik wist hoe erg u van streek zou raken. Omdat ik dacht dat u misschien... u zou misschien zo van streek raken dat uw gezondheid schade zou oplopen. Daarom wachtte ik ermee en heb ik met een paar vrienden gepraat. Ik heb over mijn eigen positie in dit alles nagedacht en kwam tot de conclusie dat ik echt geen keus had: ik moest u vertellen dat de universele gravi...'

'Dus je denkt echt dat ik meer van mijn eigen theorie houd dan van de waarheid, hè?'

'O nee, nee, meneer!'

Athor glimlachte weer en deze keer kostte het hem geen enkele moeite. Toch is het zo, weet je. Ik ben net zo menselijk als ieder ander, geloof het of niet De universele gravitatietheorie leverde me alle wetenschappelijke roem die deze planeet te bieden heeft Hij is mijn paspoort tot de onsterfelijkheid, Beenay. Dat weet je. En om dan te moeten horen dat de mogelijkheid bestaat dat de theorie fout is... o, dat is een zware klap, Beenay, dat snijdt dwars door me heen, van voren tot achteren. Vergis je daar niet in. Natuurlijk denk ik nog steeds dat mijn theorie juist is.'

'Meneer?' zei Beenay wat al te verbluft. 'Maar ik heb het gecontroleerd en nog eens en nog eens en...'

'O, jouw resultaten kloppen ook, dat weet ik wel zeker. Want dat jij, Faro en Yimot het allemaal fout hebben gedaan... nee, nee, ik heb al gezegd dat ik niet denk dat die kans groot is. Maar wat je hier hebt hoeft niet meteen de universele gravitatie omver te werpen.'

Beenay knipperde een paar keer met zijn ogen. 'Niet?'

'Zeker niet,' zei Athor, terwijl hij de spanning opvoerde. Hij voelde zich nu bijna vrolijk. De onechte, dodelijke kalmte van de eerste minuten had plaatsgemaakt voor de geheel andere rust die je ervaart als je op zoek bent naar de waarheid. 'Wat zegt de universele gravitatietheorie nou eigenlijk? Dat elk lichaam in het heelal een kracht uitoefent op alle andere lichamen, evenredig aan massa en afstand. En wat probeerde je te doen toen je de universele gravitatie gebruikte om de baan van Kalgash te berekenen? Nou, je probeerde de aantrekkingskrachten erin te betrekken die door alle andere astronomische lichamen op onze wereld, in zijn baan om Onos, worden uitgeoefend. Klopt dat?'

'Ja, meneer.'

'Nou, dan is er geen enkele reden om de universele gravitatietheorie opzij te zetten, althans nu nog niet. Wat we moeten doen, beste vriend, is gewoon nog eens goed nadenken over ons inzicht in het heelal en kijken of we niet iets overslaan dat in onze berekeningen zou moeten worden opgenomen, een of andere geheimzinnige factor, bijvoorbeeld, die ons volkomen onbekend is en aantrekkingskracht uitoefent op Kalgash en waarmee geen rekening wordt gehouden.'

Beenays wenkbrauwen schoten gealarmeerd omhoog. Hij gaapte Athor aan met een blik die slechts als opperste verbazing beschreven kon worden.

Toen begon hij te lachen. Eerst smoorde hij het door zijn kaken op elkaar te klemmen, maar hij kon zijn lachen niet inhouden. Met schokkende schouders slaakte hij een vreemd geluid en hij moest beide handen op zijn mond drukken om het niet uit te schateren.

Stomverbaasd keek Athor toe.

'Een onbekende factor!' flapte Beenay er na een tijdje uit. 'Een draak in de lucht! Een onzichtbare reus!'

'Draken? Reuzen? Waar heb je het over, jongen?'

'Gisteravond... Theremon 762... o, meneer, het spijt me, het spijt me vreselijk...' Beenay vocht om zijn zelfbeheersing terug te krijgen. De spieren in zijn gezicht trilden, hij knipperde heftig met zijn ogen en hield zijn adem in. Even keek hij de andere kant op en toen hij terug draaide was hij bijna weer zichzelf. Beschaamd zei hij: 'lk heb gisteravond een paar borrels gedronken met Theremon 762, de krantejoumalist, weet u, en hem iets verteld over wat ik ontdekt heb en hoe vreselijk ik het vond om mijn resultaten aan u voor te leggen.'

'Ben je naar een journalist gegaan?'

'Een heel betrouwbare. Een goede vriend.'

'Het zijn allemaal schoften, Beenay. Geloof me.'

'Deze niet, meneer. Ik ken hem en ik weet dat hij nooit iets zou doen dat mij schade zou berokkenen of zou beledigen. Theremon gaf me juist een uitstekende raad en wel dat ik beslist hierheen moest gaan, wat ik daarom dus gedaan heb. Maar ook - in een poging mij enige hoop, enige troost te bieden, ziet u - zei hij hetzelfde als u, dat er misschien een "onbekende factor" meespeelde - zo zei hij het precies, een onbekende factor - die onze kennis over de omloopbaan van Kalgash in de war gooide. En ik lachte en zei dat het zinloos was om er onbekende factoren bij te betrekken, dat dat een te gemakkelijke oplossing was. Ik opperde - sarcastisch, natuurlijk - dat als we een dergelijke hypothese zouden toestaan, we net zo goed konden zeggen dat een onzichtbare reus of de adem van een enorme draak Kalgash uit zijn baan drukte. En nu, meneer, zegt u precies hetzelfde, u, niet een leek zoals Theremon, maar de beroemdste astronoom van de wereld! Begrijpt u nou hoe idioot ik me voel, meneer?'

'Ik denk het wel,' zei Athor. Het begon allemaal nogal vermoeiend te worden. Hij streek met zijn hand door zijn imposante bos wit haar en keek Beenay aan met een mengeling van irritatie en medelijden. 'Je had gelijk dat je tegen je vriend zei dat het verzinnen van sprookjes om een probleem op te lossen niet erg zinvol is. Maar de lukrake opmerkingen van leken zijn niet altijd zonder verdienste. Voor zover we weten is er wel degelijk een onbekende factor aan het werk in de baan van Kalgash. Die mogelijkheid moeten we in elk geval in aanmerking nemen voordat we de theorie overboord gooien. Ik denk dat we hier het Zwaard van Thargola moeten gebruiken. Weet je wat dat is, Beenay?'

'Natuurlijk, meneer. Het principe van soberheid. Voor het eerst naar voren gebracht door de middeleeuwse filosoof Thargola 14, die zei: We moeten een zwaard steken in alle hypothesen die niet strikt noodzakelijk zijn. Of iets dergelijks.'

'Heel goed, Beenay. Al heb ik het als volgt geleerd: Als we meerdere hypothesen hebben, moeten we onze overdenkingen beginnen door de ingewikkeldste hypothesen met ons zwaard weg te houwen. We zitten nu met de hypothese dat de universele gravitatietheorie fout is, tegenover de hypothese dat je een onbekende en misschien onmogelijk te kennen factor hebt weggelaten toen je de baan van Kalgash berekende. Als we de eerste hypothese aannemen, vervalt alles wat we denken te weten over de opbouw van het heelal tot chaos. Als we de tweede aannemen, hoeven we alleen maar de onbekende factor te lokaliseren en de fundamentele orde der dingen blijft gehandhaafd. Het is veel eenvoudiger om te proberen iets te vinden dat we misschien over het hoofd hebben gezien, dan met een nieuwe algemene wet te komen die de bewegingen van hemellichamen beschrijft. Dus de hypothese dat de gravitatietheorie fout is, valt onder het zwaard van Thargola en we beginnen ons onderzoek door aan de slag te gaan met de eenvoudigere verklaring van het probleem. Nou, Beenay, wat vind je ervan?'

Beenay straalde. 'Dan heb ik de universele gravitatie dus helemaal niet omvergegooid!'

'Nog niet, tenminste. Waarschijnlijk heb je voor jezelf een plaats in de geschiedenis der wetenschap verworven, maar we weten nog niet of het als weerlegger is of als schepper. Laten we hopen het laatste. En nu moeten we eens hard gaan nadenken, jongeman.' Athor 77 sloot zijn ogen en wreef over zijn voorhoofd, dat pijn begon te doen. Hij besefte dat het lang geleden was dat hij zich echt met wetenschap had beziggehouden. De afgelopen acht tot tien jaar was hij op het observatorium bijna geheel in beslag genomen geweest door administratieve zaken. Maar in de geest die de universele gravitatietheorie geproduceerd had, was misschien nog wel een bedenksel of twee over, zei hij tegen zichzelf. 'Eerst wil ik die berekeningen van jou wat beter bekijken,' zei hij. 'En dan, denk ik, bekijk ik mijn eigen theorie eens wat nader.'

10

Het hoofdkwartier van de Apostelen van het Vuur was een schitterende, slanke toren van goudglanzende steen, die in de exclusieve Birigamwijk van Saro Stad als een glimmende speer boven de Seppitanrivier uitrees. Die hoge toren, dacht Theremon, moest een van de duurste stukken onroerend goed van de hele hoofdstad zijn. Hij had er nooit eerder bij stilgestaan, maar de Apostelen moesten een ontzettend rijke groepering zijn. Ze bezaten hun eigen radio- en televisiestations, ze gaven tijdschriften en kranten uit en ze hadden deze fantastische toren. En waarschijnlijk beheersten ze nog allerlei andere soorten middelen die minder duidelijk van hen waren. Hij vroeg zich af hoe dat mogelijk was. Een stel fanatieke, puriteinse monniken? Hoe zouden ze zoveel honderden miljoenen credits in handen hebben kunnen krijgen?

Maar, besefte hij, zulke welbekende industriëlen als Bottiker 888 en Vivin 99 waren uitgesproken aanhangers van de leer van Mondior en zijn Apostelen. Het zou hem niet verbazen dat mensen als Bottiker en Vivin, en anderen als zij, zwaar bijdroegen tot de schatkist van de Apostelen.

En als de organisatie maar een tiende zo oud was als ze beweerden - tienduizend jaar, dat zeiden ze! - en als ze hun geld door de eeuwen heen verstandig belegd hadden, was het onmogelijk om te zeggen wat de Apostelen bijeen hadden vergaard door middel van het wonder van samengesteld interest, dacht Theremon. Misschien waren ze wel goed voor miljarden. Misschien bezaten ze in het geheim wel half Saro Stad.

Het was de moeite waard er eens in te duiken, zei hij tegen zichzelf. Hij ging de enorme, galmende hal van de grote toren binnen en keek vol verbazing rond. Hoewel hij hier nog nooit geweest was, had hij gehoord dat het zowel van binnen als van buiten een buitengewoon luxueus gebouw was. Maar niets van wat hij gehoord had, had hem voorbereid op de werkelijkheid van het gebouw van de sekte.

Een gepolijste marmeren vloer, met mozaïeken in een half dozijn schitterende kleuren, strekte zich zover hij kon zien uit. De muren waren bedekt met goudglanzende mozaïeken in abstracte patronen, die omhoogliepen naar gebogen gewelven ver boven hem. Kroonluchters van gevlochten goud en zilver baadden alles in een flakkerende helderheid.

Tegenover de ingang zag Theremon iets dat leek op een model van het heelal, kennelijk geheel gemaakt van edelmetalen en edelstenen. Enorme bollen, die vermoedelijk de zes zonnen voorstelden, hingen aan onzichtbare draden aan het plafond. Uit elk daarvan scheen een angstaanjagend licht: een gouden straal uit de grootste, die Onos moest zijn, en een vage, rode gloed uit de bol die Dovim voorstelde en koud, hard, blauw-wit uit de twee zonnen Tano en Sitha en een zachter wit licht uit Patru en Trey. Een zevende bol, die Kalgash moest voorstellen, bewoog als een drijvende ballon er langzaam tussendoor. De kleur ervan veranderde met de verschuivende patronen van het licht van de zonnen die speels over het oppervlak gleden. Terwijl Theremon zich vol verbazing stond te vergapen, zei een stem, schijnbaar uit het niets: 'Mag ik uw naam weten?'

'Ik ben Theremon 762. Ik heb een afspraak met Mondior.'

'Ja. Wilt u zo vriendelijk zijn de kamer meteen links van u binnen te gaan, Theremon 762?'

Hij zag geen kamer meteen links. Maar toen schoof een deel van de met mozaïeken bedekte muur geluidloos open en onthulde een kleine, ovale ruimte, meer een voorvertrek dan een kamer. Groene, fluwelen gordijnen bedekten de muren en een enkele amberkleurige streep verlichtte het geheel.

Hij haalde zijn schouders op en stapte naar binnen. Plotseling ging de deur achter hem dicht en kreeg hij een vaag gevoel van beweging. Dit was geen kamer, dit was een lift! Ja, hij ging omhoog, hij wist het zeker. Steeds verder omhoog ging hij, met een zeer kalm vaartje. Het duurde een halve eeuwigheid voordat de lift-kamer stopte en de deur weer open gleed.

Een man in een zwart gewaad stond hem op te wachten. 'Wilt u alstublieft deze kant op komen?'

Ze liepen door een korte, smalle gang naar een soort wachtkamer, waar een groot portret van Mondior 71 vrijwel één hele wand besloeg. Toen Theremon binnenging, leek het portret op te lichten, op een vreemde manier tot leven te komen en op te gloeien, zodat Mondiors donkere, doordringende ogen hem recht aankeken. In het strenge gezicht van de Hoge Apostel verscheen een lichtende, innerlijke straling, waardoor hij er op een soort woeste manier bijna knap uitzag.

Onaangedaan weerstond Theremon de blikken van het portret. Maar zelfs de nuchtere journalist voelde zich enigszins van zijn stuk gebracht toen hij eraan dacht dat hij zeer binnenkort die zelfde man zou interviewen. Mondior op radio of televisie was één ding, gewoon een of andere idiote prediker die een belachelijke boodschap wilde overbrengen. Maar Mondior in vlees en bloed - ontzagwekkend, hypnotisch, mysterieus, als dit portret klopte - was een heel andere zaak. Theremon waarschuwde zichzelf dat hij op zijn hoede moest zijn.

De in het zwart geklede monnik zei: "Wilt u binnenkomen, alstublieft..'

De muur vlak naast het portret ging open. Binnen was een kantoor te zien, dat even karig was ingericht als een cel, met slechts een kaal bureau, dat gemaakt was uit een enkel brok gepolijste steen en ervoor een lage stoel zonder leuning, die was uitgehakt uit een brok ongewoon rood gevlamd, grijs hout. Achter het bureau zat een man die duidelijk kracht en autoriteit uitstraalde, gekleed in het zwarte gewaad van de Apostelen, met een rode streep langs de rand van de kap.

Hij was zeer indrukwekkend. Maar hij was niet Mondior 71.

Mondior, te oordelen naar zijn foto's en hoe hij er op televisie uitzag, moest een man zijn van vijfenzestig of zeventig, die een soort intense mannelijke kracht uitstraalde. Zijn haar was dik en golvend, zwart met brede, witte lokken, en hij had een rond, dik gezicht, een brede mond, een krachtige neus, zware, pikzwarte wenkbrauwen en donkere, uitdagende ogen. Maar deze man was jong, vast nog geen veertig en al zag hij er ook sterk en zeer manlijk uit, het was op een heel andere manier: hij was heel mager en had een scherp, smal gezicht en dunne, strakke lippen. Zijn haar, dat onder zijn kap vandaan over zijn voorhoofd krulde, had een vreemde, steenrode kleur en zijn ogen waren koel, meedogenloos blauw.

De man bekleedde ongetwijfeld een hoge positie in de organisatie. Maar Theremon had een afspraak met Mondior.

Nadat hij zijn verhaal over de recentste donderpreken van de Apostelen had geschreven, had hij die ochtend besloten dat hij meer te weten moest zien te komen over deze geheimzinnige sekte. Alles wat ze ooit gezegd hadden vond hij natuurlijk nonsens, maar het begon op interessante nonsens te lijken, de moeite waard om wat uitgebreider over te schrijven. Hoe kon hij beter meer over hen te weten komen dan door regelrecht naar de man aan de top te gaan? Als dat tenminste mogelijk was. Maar toen hij belde, hadden ze hem tot zijn verbazing gezegd dat hij diezelfde dag een afspraak kon maken met Mondior 71. Het had zo eenvoudig geleken.

Nu begon hij te beseffen dat het inderdaad te eenvoudig was geweest. 'Ik ben Folimun 66.' zei de man met het scherpe gezicht met een lichte, soepele stem, zonder enig spoor van Mondiors onweerstaanbare donder. Toch vermoedde Theremon dat het de stem was van iemand die gewend was gehoorzaamd te worden. 'Ik ben de public-relations-man van het thuisdistrict van onze organisatie. Ik zal met plezier alle vragen beantwoorden die in u opkomen.'

'Ik had een afspraak met Mondior zelf.' zei Theremon.

De kille ogen van Folimun 66 verraadden geen enkele verrassing. 'U kunt me zien als de stem van Mondior.'

'Ik had begrepen dat het een persoonlijk onderhoud zou zijn.'

'Dat is het ook. Alles wat u tegen me zegt wordt gedeeld met Mondior; alles wat uit mijn mond komt is het woord van Mondior. Laat dat duidelijk zijn.'

'Toch werd mij verzekerd dat ik toestemming zou krijgen om met Mondior te praten. Ik twijfel er niet aan dat wat u mij zult vertellen gezagdragend is, maar ik ben niet alleen uit op inlichtingen. Ik wilde me een mening vormen over wat voor soort man Mondior is, wat zijn ideeën zijn over andere zaken dan de voorspelde verwoesting van de wereld, wat hij vindt van...'

'Ik kan alleen herhalen wat ik al gezegd heb,' verklaarde Folimun, terwijl hij hem voorzichtig onderbrak. 'U kunt me zien als de stem van Mondior. Zijne Heiligheid zal u vandaag niet in eigen persoon kunnen ontvangen.'

'Dan kom ik liever een andere keer terug, als Zijne Heiligheid wel...'

'Staat u mij toe u ervan op de hoogte te stellen dat Mondior nooit beschikbaar is voor persoonlijke interviews. Nooit. Zijne Heiligheid heeft veel te dringende bezigheden, vooral nu het slechts een kwestie van maanden is tussen nu en de Tijd van het Vuur.' Plotseling glimlachte Folimun. Een onverwacht warme, menselijke glimlach, misschien bedoeld om de scherpe kantjes van de weigering en de melodramatische zin 'de Tijd van het Vuur' af te halen. Op bijna vriendelijke toon zei hij: 'Ik begrijp dat er een misverstand bestond. Dat u niet besefte dat uw afspraak met een woordvoerder van Mondior zou zijn en niet met de Hoge Apostel zelf. Maar zo is het nu eenmaal. Als u niet met mij wenst te spreken, dan spijt het me dat uw reis vandaag voor niets is geweest. Maar ik ben de beste bron van informatie die u hier zult kunnen vinden, nu of wanneer dan ook.' Weer die glimlach. Het was de glimlach van een man die koel en zonder zich te verontschuldigen een deur voor Theremons neus dichtsloeg.

'Goed dan,' zei Theremon na enige tijd te hebben nagedacht. 'Ik begrijp dat ik niet veel keus heb. Ik moet het met u doen of met niemand. Nou, laten we dan beginnen. Hoeveel tijd heb ik?'

'Zoveel u nodig hebt, al zal dit eerste gesprek vrij kort moeten zijn. En ook...' - een verrassende, bijna schalkse grijns - '...moet u eraan denken dat we alles bij elkaar maar veertien maanden hebben. En in die tijd heb ik nog wel meer te doen.'

'Dat kan ik me voorstellen. Veertien maanden, zegt u? En wat dan?'

'Ik neem aan dat u het Boek der Openbaringen dus niet gelezen hebt?'

'Niet recentelijk, eigenlijk.'

'Staat u mij dan toe.' Folimun haalde een dun boekje met een rode band uit een of andere spleet in zijn kennelijk lege bureau en schoof het naar Theremon. 'Dit is voor u. U zult er veel aan hebben, hoop ik. Intussen zal ik het thema dat u kennelijk het belangrijkste vindt samenvatten. Heel kort gezegd: over precies 418 dagen, om nog preciezer te zijn, op 19 theptar aanstaande, zal onze comfortabele, bekende wereld een grote verandering ondergaan. De zes zonnen zullen de Grot der Duisternis binnengaan en verdwijnen, de Sterren zullen zich aan ons tonen en heel Kalgash zal in vuur en vlam worden gezet.'

Uit zijn mond klonk het heel gewoon. Alsof hij sprak over een onweersbui die morgenmiddag zou losbarsten, of de verwachte bloei van een zeldzame plant volgende week in de Gemeentelijke Botanische Tuin. Heel Kalgash in vuur en vlam gezet. De zes zonnen gingen de Grot der Duisternis binnen. De Sterren.

'De Sterren,' zei Theremon hardop. 'En wat mag dat wel zijn?'

'Zij zijn de gereedschappen van de goden.'

'Zou u dat nader kunnen uitleggen, denkt u?'

'Wat de aard van de Sterren is zal ons duidelijk genoeg worden gemaakt,' zei Folimun 66, 'over 418 dagen.'

'Als het huidige Goddelijk Jaar ten einde loopt,' zei Theremon. 'Op 19 theptar volgend jaar.'

Folimun leek aangenaam verrast. 'Dus u hebt onze leer tóch bestudeerd.'

'Tot op zekere hoogte. Ik heb in elk geval naar Mondiors recente toespraken geluisterd. Ik weet van de cyclus van 2049 jaar. De gebeurtenis die u de Tijd van het Vuur noemt. Ik neem aan dat u me daarvan evenmin een beschrijving vooraf kunt geven?'

'Daarover vindt u iets in het vijfde hoofdstuk van het Boek der Openbaringen. Nee, u hoeft er nu niet naar te zoeken, ik kan het voor u citeren: Vanuit de Sterren daalde toen het Hemelvuur neer, dat de brenger van de wil van de goden was; en waar de vlammen troffen, gingen de steden van Kalgash op in volledige verwoesting, zodat van de mens en de werken van de mens, in het geheel niets overbleef.'

Theremon knikte. 'Een plotselinge, vreselijke ramp. Waarom?'

'De wil van de goden. Ze hebben ons tegen onze slechtheid gewaarschuwd en hebben ons een termijn gesteld waarin we ons kunnen verlossen. Die termijn is wat we het Goddelijk Jaar noemen, een "jaar" dat 2049 menselijke jaren duurt, wat u al schijnt te weten. Het huidige Goddelijk jaar loopt bijna ten einde.'

'En u denkt dat we dan allemaal worden weggevaagd?'

'Niet wij allemaal. Maar de meesten wel. En onze beschaving zal worden vernietigd. De paar die het overleven zal de gigantische taak van wederopbouw te wachten staan. Dit is, zoals u al schijnt te beseffen, een droevige, zich steeds herhalende cyclus in de menselijke gang van zaken. Wat binnenkort staat te gebeuren zal niet de eerste keer zijn dat de mensheid gezakt is voor de test van de goden. We zijn al meer dan eens neergeslagen en nu staan we op het punt weer te worden neergeslagen.'

Het vreemde, dacht Theremon, was dat Folimun helemaal niet gek leek te zijn.

Op zijn rare kleding na zou hij in zijn fraaie kantoor voor iedere andere jeugdige zakenman kunnen doorgaan - iemand die over je kredietaanvraag moest beslissen, bijvoorbeeld, of iemand van een investeringsbank. Hij was beslist intelligent. Hij sprak luid en duidelijk, met een heldere, vaste stem. Hij klonk niet bombastisch, noch raaskalde hij. Maar de dingen die hij op zijn heldere, directe manier zei, waren het wildste onzinnige gewauwel. Het contrast tussen wat Folimun zei en de manier waarop hij het zei, was moeilijk te bevatten.

Nu zat hij kalm in zijn stoel en zag er ontspannen uit, terwijl hij wachtte op de volgende vraag van de man van de krant.

'Ik zal eerlijk zijn,' zei Theremon na een tijdje. 'Net als zoveel mensen vind ik het moeilijk om zoiets groots te accepteren als het me gewoon als een openbaring wordt voorgeschoteld. Ik wil harde bewijzen zien. Maar die geeft u ons niet. U moet geloven, zegt u. Ik kan u geen tastbaar bewijs laten zien, natuurlijk niet, dat zegt u tegen ons. We doen er beter aan alles te geloven wat u zegt, want u hebt dit allemaal van de goden gehoord en u weet dat de goden niet tegen u liegen. Kunt u me zeggen waarom ik u zou moeten geloven? Het geloof alleen is niet genoeg voor mensen als ik.'

'Waarom denkt u dat er geen bewijs is?' vroeg Folimun.

'Is dat er dan? Een ander dan het Boek der Openbaringen zelf? Cirkelredeneringen zijn voor mij geen bewijs.'

'We zijn een zeer oude organisatie, weet u.'

'Tienduizend jaar oud, volgens de verhalen.'

Over Folimuns dunne lippen gleed een korte, flitsende glimlach. 'Een willekeurig iemand heeft misschien iets overdreven om het volk te imponeren. Onder ons zeggen we slechts dat onze geschiedenis teruggaat tot in prehistorische tijden.'

'Dan is uw groepering dus minstens tweeduizend jaar oud.'

'Een beetje meer dan dat, minstens. We kunnen onszelf terugvoeren tot een tijdperk vóór de vorige ramp. Dus we zijn beslist meer dan 2049 jaar oud. Waarschijnlijk veel meer, maar daar hebben we geen bewijs voor, althans geen bewijs van het soort dat u waarschijnlijk zult accepteren. Wij denken dat de Apostelen tot verscheidene cycli van verwoesting terug te voeren zijn, misschien zelfs wel zesduizend jaar. Waar het in feite om gaat is dat onze oorsprong vóór de ramp ligt. Als organisatie zijn we op de achtergrond al langer dan een Goddelijk jaar actief. En zo beschikken we over informatie met zeer specifieke details van de ramp die voor ons ligt. We weten wat er gaat gebeuren omdat we weten wat vele keren eerder is gebeurd.'

'Maar u laat de informatie waarover u zegt te beschikken aan niemand zien. Het bewijs, dat alles aantoont.'

'Het Boek der Openbaringen is wat we de wereld bieden.'

Rond en rond en rond. Dit leidde nergens toe. Theremon begon rusteloos te worden. Het was duidelijk allemaal bluf. Allemaal cynisch bedrog, waarschijnlijk bedoeld om vette contributies binnen te halen van lichtgelovige mensen als Bottiker en Vivin en andere rijke mensen die wanhopig hun ontsnapping aan de dreiging van de verdoemenis proberen te kopen. Ondanks de schijnbaar duidelijke oprechtheid en intelligentie van Folimun, moest hij ofwel een willige mede-samenzweerder zijn in deze gigantische onderneming van frauduleuze verzinsels of anders gewoon een van Mondiors vele slachtoffers.

'Goed,' zei de journalist, 'laten we voorlopig aannemen dat er volgend jaar inderdaad een of andere wereldwijde ramp zal plaatsvinden en dat uw groepering vooraf over gedetailleerde gegevens daarvan beschikt. Wat wilt u precies dat de rest van ons doet? Dat we uw kerken in stromen en de goden bidden genade met ons te hebben?'

'Daar is het veel te laat voor.'

'Dus er is geen enkele hoop meer? Waarom neemt u dan zelfs nog de moeite om ons te waarschuwen?'

Folimun glimlachte weer, nu zonder enige spot. 'Om twee redenen. Eén: ja, we willen inderdaad dat de mensen naar onze kerken komen. Niet opdat ze kunnen proberen de goden te beïnvloeden, maar opdat ze kunnen luisteren naar onze leer, voor zover het gaat om zaken als ethiek en dagelijks fatsoen. We vinden dat we een boodschap uitdragen die op dat gebied van waarde is voor de wereld. Maar in de tweede plaats, en dat is belangrijker: we willen de mensen overtuigen van de waarheid over wat er gaat gebeuren, zodat ze maatregelen zullen nemen om zich ertegen te beschermen. Het ergste van de ramp kan voorkomen worden. Er kunnen stappen worden ondernomen om de complete ondergang van onze beschaving te voorkomen. Het Vuur is onafwendbaar, ja, gezien de menselijke natuur - de goden hebben gesproken, de tijd van hun wraak nadert al - maar in de algemene waanzin en gruwel zullen sommigen het overleven. Ik verzeker u dat wij, de Apostelen, het beslist zullen overleven. Wij zullen er zijn zoals we er al eerder zijn geweest, om de mensheid te leiden in een nieuwe cyclus van wedergeboorte. En we reiken de hand, uit liefde, uit barmhartigheid, aan ieder die hem wil aannemen. Aan wie zich bij ons wil voegen om zich te beschermen tegen de verwarring die ontstaat. Lijkt dat u waanzin, Theremon? Zijn dat woorden uit de mond van gevaarlijke excentriekelingen?'

'Kon ik uw basisveronderstellingen maar accepteren...'

"Dat het Vuur volgend jaar komt? Dat komt wel. Dat komt wel. Maar het is de vraag of u het lang genoeg van tevoren accepteert om bij de overlevenden te behoren, bij de hoeders van onze erfenis, of dat u pas op het moment van de ondergang, op het moment van uw eigen smart, ontdekt dat we al die tijd al de waarheid hebben gezegd.'

'Ik ben benieuwd wat het zal zijn,' zei Theremon.

'Staat u mij toe te hopen dat u aan onze kant zult staan op de dag dat dit Goddelijk Jaar ten einde komt.' zei Folimun. Hij stond abrupt op en stak zijn hand naar Theremon uit. 'Ik moet nu gaan. Zijne Heiligheid de Hoge Apostel verwacht me over enkele minuten. Maar we spreken elkaar nog, dat weet ik zeker. Rekent u op een dag, of minder misschien... Dan zal ik proberen tijd voor u vrij te maken. Ik hoop dat ik u weer snel zal spreken. Hoe vreemd hel ook mag klinken, ik voel dat u en ik voorbestemd zijn om zeer nauw samen te werken. We hebben veel gemeen, weet u.'

'Echt?'

'Niet in geloofszaken, nee. Wel als het om de wil te overleven gaat - en anderen te helpen overleven - ja, dat denk ik wel, zeer beslist. Er komt een tijd dat u en ik elkaar zullen opzoeken, denk ik, en de krachten zullen bundelen om tegen de komende Duisternis te strijden. Dat weet ik eigenlijk wel zeker.'

Vast, dacht Theremon. Ik zal maar meteen een zwarte mantel aanpassen.

Maar het had geen zin Folimun te beledigen met een dergelijk grove opmerking. De sekte van de Apostelen groeide kennelijk met de dag. Hier lag een groot verhaal en Folimun was waarschijnlijk degene van wie hij het voor het grootste deel hebben moest.

Theremon stak zijn exemplaar van het Boek der Openbaringen in zijn tas en stond op. 'Ik bel u over een paar weken.' zei hij. 'Nadat ik de gelegenheid heb gehad dit met enige aandacht door te lezen. Dan zijn er andere dingen die ik u zal willen vragen. En hoe lang van tevoren moet ik bellen voor een onderhoud met Mondior 71?'

Folimun liet zich niet zo gemakkelijk in de val lokken. 'Zoals ik al heb uitgelegd, is het werk van Zijne Heiligheid tussen nu en de Tijd van het Vuur zo belangrijk, dat hij zich onmogelijk kan vrijmaken voor zaken als privé-interviews. Het spijt me echt. Daar kan ik niets aan veranderen.'

Folimun stak zijn hand uit. 'Het was me een genoegen.'

'Voor mij ook,' zei Theremon.

Folimun lachte. “Was het dat echt? Hier een half uur met een gek te zitten praten? Een excentriekeling? Een fanaticus? Een lid van een sekte?'

'Ik kan me niet herinneren dat ik die woorden gebruikt heb.'

'Toch zou het me niet verbazen te horen dat u ze gedacht hebt' De Apostel gunde Theremon weer zo'n opmerkelijke, ontwapenende glimlach. U zou toch gedeeltelijk gelijk hebben. Ik bèn een fanaticus. En lid van een sekte, denk ik. Maar niet gek. Niet excentriek. Ik wilde dat het waar was. En u ook.'

Hij liet Theremon uit. De monnik die hem binnen had gelaten wachtte buiten op de gang om hem naar de liftkamer te brengen. Een vreemd halfuur, dacht de journalist. En niet erg lonend, eigenlijk. In bepaalde opzichten wist hij zelfs nog minder over de Apostelen dan voordat hij hierheen was gekomen.

Dat ze excentriek waren en bijgelovige praatjes rondstrooiden was nog steeds duidelijk voor Theremon. Ze hadden beslist geen greintje echt bewijs dat de wereld binnenkort een gigantische ramp te wachten stond. Maar of ze slechts idioten waren die zichzelf voor de gek hielden, of regelrechte oplichters die eropuit waren hun eigen zakken te vullen, was iets waarover hij nog niet duidelijk kon beslissen.

Het was allemaal nogal verwarrend. Er zat een zeker fanatisme en puritanisme in hun beweging die hem geheel niet aanstond. En toch, en toch, die Folimun, die woordvoerder van hen had een onverwacht vriendelijke man geleken. Hij was intelligent, welbespraakt... zelfs redelijk, op zijn manier. Het feit dat hij een zeker gevoel voor humor bleek te bezitten was een verrassing en sprak in zijn voordeel. Theremon had nog nooit van een maniak - of een fanaticus - gehoord die in staat was tot zelfs maar de geringste zelfspot. Tenzij het allemaal deel uitmaakte van Folimuns public-relations act en Folimun opzettelijk de soort mens had gespeeld die iemand als Theremon waarschijnlijk interessant zou vinden.

Wees voorzichtig, zei hij tegen zichzelf. Folimun wil je gebruiken. Maar dat gaf niet. Hij bezat een invloedrijke positie bij de krant. Iedereen wilde hem gebruiken.

Nou, dacht Theremon, we zullen zien wie wie gebruikt.

Zijn voetstappen galmden schel toen hij met snelle pas door de immense hal van het hoofdkwartier van de Apostelen liep, naar buiten naar de heldere driezon-middag.

Terug naar het kantoor van de Chronicle. Een paar vrome uren, gewijd aan een nauwkeurige studie van het Boek der Openbaringen. En dan was het tijd om eens na te denken over zijn artikel van morgen.

11

Het zomerse regenseizoen was in volle gang toen Sheerin 501 's middags terugkeerde in Saro Stad. De logge psycholoog stapte uit het vliegtuig een reusachtige stortbui in, die het vliegveld bijna in een meer veranderde. Met felle windstoten vlogen de grijze regenvlagen bijna horizontaal over het platform.

Grijs... grijs... alles grijs...

De zonnen moesten daarboven, ergens in al die mist staan. Die vage gloed in het westen was waarschijnlijk Onos en aan de andere kant waren sporen te zien van het kille licht van Tano en Sitha. Maar het wolkendek was zo dik, dat de dag onaangenaam donker bleef. Vervelend donker voor Sheerin, die nog steeds - ondanks wat hij tegen zijn gastheren in Jonglor had gezegd - van slag was door de naweeën van zijn rit van vijftien minuten door de Tunnel van Avontuur.

Hij was nog liever tien dagen gaan vasten, dan dat hij dat tegenover Kelaritan en Cubello en de rest van die mensen had toegegeven. Maar daarbinnen had hij gevaarlijk dicht op de rand van de krankzinnigheid gezweefd.

Nog drie of vier dagen daarna had Sheerin lichte, slechts zeer lichte, aanvallen van claustrofobie gehad, die zoveel inwoners van Jonglor in een psychiatrische inrichting hadden doen belanden. Soms zat hij in zijn hotelkamer aan zijn verslag te werken, wanneer hij plotseling de Duisternis op zich af voelde komen en dan moest hij ópstaan en naar buiten zijn terras op gaan of zelfs helemaal het gebouw verlaten en een flink eind in de hotel tuin gaan wandelen. Noodzakelijk? Nou, misschien niet. Maar liever wel. Dat zeker. En hij knapte er altijd flink van op.

Of hij sliep en de Duisternis besloop hem. Het godslicht in zijn kamer brandde natuurlijk als hij sliep - hij sliep altijd met een godslicht aan, hij kende niemand die dat niet deed - en sinds zijn rit door de tunnel had hij nog een extra godslicht geplaatst, voor het geval de batterij van het ene het zou opgeven, al gaf de meter duidelijk aan dat hij nog goed was voor zes maanden. Zelfs dan nog raakte Sheerins slapende geest ervan overtuigd dat zijn kamer in de diepste lichtloosheid werd ondergedompeld, volkomen zwart, de ware en volkomen Duisternis. En dan werd hij trillend en zwetend wakker, ervan overtuigd dat hij zich in de Duisternis bevond, al lichtte de vriendelijke gloed van de twee godslichten aan beide kanten van zijn bed op om hem te zeggen dat het niet zo was.

Dus nu hij uit het vliegtuig stapte in dit sombere, schemerige landschap... Nou, hij was blij thuis te zijn, maar hij had liever een zonniger aankomst gehad. Hij moest een lichte angst onderdrukken, of misschien ook niet zó licht, toen hij de plexiglas gang binnenstapte, die bij slecht weer van het vliegtuig naar de terminal werd opgesteld. Hij wilde dat ze de gang niet hadden neergezet. Hij kon nu beter geen afgesloten ruimte binnengaan, dacht Sheerin, zelfs al betekende het dat hij nat zou worden. Hij was daar buiten beter af, onder de open lucht, in het vertroostende licht (hoe zwak het nu ook was en door de wolken verduisterd) van de vriendelijke zonnen.

Maar de misselijkheid ging over. Tegen de tijd dat hij zijn bagage had opgehaald, waren de slepende effecten van zijn contact met de Duisternis verdrongen door de opbeurende werkelijkheid weer thuis in Saro Stad te zijn.

Liliath 221 stond buiten de bagageterminal in haar auto op hem te wachten. Dat stelde hem ook gerust. Ze was een slanke, aantrekkelijke vrouw van achter in de veertig, eveneens lid van de psychologische faculteit, al deed ze experimenteel werk - dieren in doolhoven - dat geheel buiten zijn eigen terrein lag. Ze kenden elkaar tien of vijftien jaar. Als hij een trouwlustig type was geweest, had Sheerin haar waarschijnlijk al lang geleden ten huwelijk gevraagd. Maar dat was hij niet; zij evenmin, voor zover ze hem al die tijd had laten blijken. Toch leken ze beiden tevreden te zijn met hun verhouding.

'Van alle slechte dagen die je kunt uitkiezen om thuis te komen...' zei hij, terwijl hij naast haar instapte en opzij boog om haar een snelle, vriendelijke kus te geven.

'Zo is het al drie dagen lang. En ze zeggen dat het nog wel drie dagen zal duren, tot komende onosdag. Tegen die tijd zijn we allemaal verdronken, denk ik. Zo te zien ben je wat afgeslankt daar in Jonglor, Sheerin!'

'Vind je? Ach, je weet, buitenlands eten... niet echt mijn smaak...'

Hij had niet verwacht dat het zo zichtbaar zou zijn. Een man met zijn omvang moest tien of vijftien pond kunnen afvallen zonder dat er ook maar iets van te zien was. Maar Liliath had altijd al een scherpe blik gehad. En misschien was hij meer dan tien of vijftien pond afgevallen. Sinds de Tunnel had hij alleen maar met zijn eten zitten spelen. Hij! Hij vond het moeilijk te geloven, zo weinig als hij gegeten had.

'Je ziet er goed uit,' zei ze. 'Gezond. Sterk.'

'Echt?'

'Niet dat ik vind dat je mager moet zijn, niet na zoveel jaar nog. Maar het kan geen kwaad iets af te vallen. Dus je hebt je wel vermaakt in Jonglor?'

'Nou...'

'Ben je naar de tentoonstelling geweest?'

'Ja. Fantastisch.' Erg enthousiast kon hij niet zijn. 'Mijn god, wat een regen, Liliath.'

'Regende het in Jonglor niet?'

'Helder en droog de hele tijd. Zoals toen ik uit Saro vertrok.'

'Tja, de seizoenen trekken voorbij, Sheerin. Je hoeft niet te denken dat je zes maanden achter elkaar hetzelfde weer krijgt, hoor. Als er elke dag een andere verzameling zonnen opkomt, kunnen we niet verwachten dat het klimaat erg lang constant blijft'

'Ik weet niet of je meer als een meteoroloog of als een astroloog klinkt,' zei Sheerin.

'Geen van beide. Ik klink als een psycholoog. Vertel je me niets over je reis, Sheerin?'

Hij aarzelde. 'De tentoonstelling was erg mooi. Het is jammer dat je er niet bij was. Maar het grootste deel van de tijd was ik hard aan het werk. Ze hebben daar in het noorden, met die Tunnel van Avontuur, een zware kluif te verwerken.'

'Is het echt waar dat er mensen in zijn doodgegaan?'

'Een paar. Maar meestal komen ze er met een trauma uit, gedesoriënteerd. Lijdend aan claustrofobie. Ik heb een paar van de slachtoffers gesproken. Hun herstel zal nog maanden duren. Sommigen zullen permanent gestoord blijven. En toch bleef de Tunnel wekenlang open.'

'Nadat de problemen waren begonnen?'

'Niemand leek het iets te kunnen schelen. En zeker niet de mensen die de tentoonstelling organiseren. Die waren alleen geïnteresseerd in het verkopen van kaartjes. En de bezoekers waren nieuwsgierig naar de Duisternis. Nieuwsgierig naar de Duisternis, kun jij je dat voorstellen, Liliath? Ze stonden maar wat graag in de rij om hun geest in gevaar te brengen! Ze waren er natuurlijk allemaal vast van overtuigd dat hün niets zou overkomen. En met een hoop gebeurde er ook niets ernstigs. Maar niet met allemaal. Ik heb zelf een rit door de Tunnel gemaakt'

'O ja?' zei ze verbaasd. 'Hoe was het?'

'Heel naar. Ik zou er een hoop voor overhebben om niet nog een keer te hoeven gaan.'

'Maar kennelijk heb je het goed doorstaan.'

'Kennelijk,' zei hij voorzichtig. 'Een half dozijn levende vissen doorslikken overleef ik misschien ook wel. Maar ik zou het niet graag nog een keer doen. Ik heb hun gezegd dat ze die verrekte Tunnel moeten sluiten. Dat was mijn mening als psycholoog en ik denk dat ze zich erbij zullen neerleggen. We zijn gewoon niet gemaakt om zoveel Duisternis te doorstaan, Liliath. Een minuut, twee minuten misschien... dan beginnen we eraan onderdoor te gaan. Het is iets onnatuurlijks, daarvan ben ik overtuigd, miljoenen jaren evolutie hebben ons gevormd tot wat we zijn. Duisternis is het meest onnatuurlijke ter wereld. En het idee het aan de mensen te verkopen als vermaak...' Hij rilde. 'Nou, ik heb mijn reis naar Jonglor gehad en nu ben ik terug. Hoe staan de zaken op de universiteit?'

'Niets bijzonders,' antwoordde Liliath. 'De gebruikelijke, stomme, kleine ruzietjes, de gebruikelijke faculteitsvergaderingen, pompeuze woedeuitbarstingen over een of ander brandend sociaal probleem... je weet wel.' Ze zweeg even, beide handen om de stuurknuppel geklemd, terwijl ze de auto door de diepe plassen leidde die op de snelweg lagen. 'Er schijnt trouwens een hoop drukte te zijn op het observatorium. Je vriend Beenay 25 is voor je langs geweest. Hij heeft me niet veel verteld, maar het schijnt dat ze een van hun standaardtheorieën uitgebreid opnieuw aan het uittesten zijn. Iedereen is in rep en roer. De oude Athor zelf leidt het onderzoek, kun je je dat voorstellen? Ik dacht dat zijn hersenen al een eeuw geleden verkalkt waren. Beenay was samen met een man van de krant, iemand die een populaire column schrijft. Theremon, geloof ik dat hij heette. Theremon 762. Ik heb weinig op hem gelet.'

'Hij is heel bekend. Een soort onruststoker, geloof ik, al weet ik niet precies in wat voor zaken hij duikt. Hij en Beenay gaan veel samen om.'

Sheerin maakte in gedachten een notitie dat hij de jonge astronoom moest bellen nadat hij had uitgepakt. Al bijna een jaar woonde Beenay nu samen met de dochter van Sheerins zuster, Raissta 717, en Sheerin was dik bevriend met hem geraakt, zo dik als mogelijk is, gezien het leeftijdsverschil van ongeveer twintig jaar. Sheerin was als amateur geïnteresseerd in astronomie, dat was een van de banden die hen samenbracht.

Athor die weer theoretisch werk doet! Stel je voor! Waar zou dat allemaal om zijn? Had een of andere beginneling een aanmatigend artikel geschreven waarin hij de universele gravitatietheorie aanviel? Nee, bedacht Sheerin... dat zou niemand durven.

'En jij?' vroeg Sheerin. 'Je hebt met geen woord gerept over wat jij al die tijd dat ik weg was gedaan hebt.'

'Wat denk je dat ik gedaan heb, Sheerin? Woudreuzen omhakken in de bergen? Bijeenkomsten van de Apostelen van het Vuur bijwonen? Een cursus politieke wetenschap volgen? Ik heb boeken gelezen. Ik heb lesgegeven. Ik heb mijn experimenten gedaan. Ik heb gewacht tot jij thuiskwam. Ik heb nagedacht over wat we zouden eten als je thuiskwam. Weet je zeker dat je nu niet op dieet bent?'

'Natuurlijk niet.' Hij legde zijn hand even liefdevol op die van haar. 'Ik heb de hele tijd aan jou gedacht, Liliath.'

'Dat geloof ik graag.'

'En ik verlang al naar het eten.'

'Dat klinkt tenminste aannemelijk.'

Plotseling begon het nog harder te regenen. Een enorme watermassa kletterde tegen de voorruit en Liliath had de grootste moeite om de auto op de weg te houden, maar het lukte. Ze reden langs het Pantheon, de grootse Kathedraal van Alle Goden. Maar nu de striemende regen langs de bakstenen voorgevel stroomde, leek hij niet zo groots meer. De lucht werd nog een paar graden donkerder in de aanwakkerende stortbui. Sheerin kroop weg van de zwarte lucht buiten en keek als troost naar het helder verlichte dashboard van de auto.

Hij wilde niet langer in de besloten ruimte van de auto zijn. Hij wilde buiten zijn, in het open veld, regen of geen regen. Maar dat was idioot. Binnen een mum van tijd zou hij doorweekt zijn. Hij zou zelfs kunnen verdrinken, zo diep waren de plassen.

Denk aan vrolijke dingen, zei hij tegen zichzelf. Denk aan warme, heldere dingen. Denk aan zonneschijn, de heldere zonneschijn van Onos, het warme licht van Patru en Trey, zelfs het kille licht van Sitha en Tano, het vage, rode licht van Dovim. Denk aan het eten vanavond. Liliath heeft er een feest van gemaakt om je terugkeer te vieren. Die Liliath kan zo goed koken.

Hij besefte dat hij nog steeds helemaal geen trek had. Niet op zo'n miserabele grijze dag als vandaag... zo donker... zo donker...

Maar als het om koken ging, was Liliath gauw op haar tenen getrapt. Vooral als ze voor hem kookte. Hij zou alles opeten wat ze hem voorzette, besloot hij, zelfs al moest hij zich ertoe dwingen. Een grappig idee, dacht hij: hij, Sheerin, de grote lekkerbek, die er over nadacht hoe hij zichzelf moest dwingen te eten!

Liliath keek hem aan toen ze hem hoorde lachen. 'Wat is er zo grappig?'

'Ik... eh... dat Athor weer onderzoek moet doen,' zei hij snel. 'Nadat hij zich er zolang mee tevreden heeft gesteld de Almachtige Heer de Keizer der Astronomie te zijn en alleen administratief werk deed. Ik zal Beenay meteen bellen. Wat kan er in vredesnaam daar op het observatorium aan de hand zijn?'

12

Dit was de derde dag dat Siferra 89 terug was op de universiteit van Saro en het had nog niet opgehouden te regenen. Wel een heel verfrissend contrast met de kurkdroge woestijn op het schiereiland Sagikan. Ze had zo lang geen regen gezien, dat ze versteld stond bij de gedachte dat er water uit de lucht kon vallen.

Op Sagikan was elke druppel water enorm kostbaar. Je berekende het gebruik ervan uiterst nauwkeurig en gebruikte opnieuw wat opnieuw te gebruiken was. En nu stroomde het hier uit de hemel neer, alsof het uit een enorm reservoir kwam dat nooit droog kon vallen. Siferra voelde een sterke drang in zich opkomen haar kleren uit te trekken en over de brede, groene lanen van de campus te rennen en de regen in een heerlijke, eindeloze vloed over haar lichaam te laten stromen om haar eindelijk schoon te wassen van het helse woestijnstof.

Daar zaten ze allemaal op te wachten: die koele, afstandelijke, onromantische archeologieprofessor, Siferra 89, die naakt door de regen rende! Het zou de moeite waard zijn om het te doen, alleen al om de heerlijke aanblik van al die verbaasde gezichten die uit elk raam van de universiteit tuurden als ze voorbijvloog.

Maar de kans daarop was toch niet erg groot, dacht Siferra.

Zo ben ik helemaal niet.

En er was eigenlijk veel te veel te doen. Ze had geen tijd verspild en was meteen aan het werk gegaan. De meeste voorwerpen die ze in Beklimot had opgegraven, werden per vrachtschip nagestuurd en zouden hier pas over vele weken aankomen. Maar ze moest plattegronden tekenen, schetsen afmaken, Baliks stratigrafische foto's analyseren, de bodemmonsters gereedmaken voor het röntgenologisch laboratorium, duizend en één dingen. En dan waren er ook de Tabletten van Thombo, waarover ze met Mudrin 505 van de paleografische faculteit wilde praten.

De Tabletten van Thombo! De mooiste vondst van alle, de belangrijkste ontdekking van al die anderhalf jaar! Zo voelde ze het althans. Natuurlijk, het hing er allemaal maar van af of iemand er wijs uit kon worden. In elk geval zou ze geen tijd verspillen en Mudrin zo snel mogelijk aan het werk zetten. De tabletten waren om te beginnen al fascinerend, maar misschien waren ze nog wel meer dan dat. De kans bestond dat ze de hele studie van de prehistorische wereld overhoop zouden gooien. Daarom had ze ze niet aan de vrachtschepen toevertrouwd, maar ze zelf uit Sagikan mee terug genomen.

Er werd op de deur geklopt. 'Siferra? Siferra, ben je daar?'

'Kom binnen, Balik.'

De breedgeschouderde stratigraaf was drijfnat. 'Die smerige, ellendige regen,' mopperde hij, terwijl hij het water van zich afschudde. 'Het is niet te geloven hoe doorweekt ik ben, alleen al door het plein over te steken van de Ulandbibliotheek hiernaartoe.'

'Ik hou van regen,' zei Siferra. 'Ik hoop dat het nooit ophoudt. Na al die maanden in de woestijn te hebben liggen bakken, steeds dat zand in je ogen, het stof in je keel, de hitte, de droogte, nee, laat het maar regenen, Balik!'

'Maar ik zie dat jij zorgt dat je binnen blijft. Het is een stuk eenvoudiger om van regen te houden als je er vanuit een lekker, droog kantoor naar kijkt Je zit weer met je tabletten te spelen, hè?'

Hij wees naar de zes gehavende en gebutste plakken harde, rode klei, die Siferra in twee groepen van drie op haar bureau had gelegd. De vierkante in een rij en de langwerpige eronder.

'Zijn ze niet prachtig?' zei Siferra opgetogen. 'Ik kan ze niet met rust laten. Ik blijf er steeds naar kijken, alsof ik ze plotseling zal kunnen ontcijferen, als ik er maar lang genoeg naar blijf staren.'

Balik leunde naar voren en schudde zijn hoofd. 'Hanepoten, iets anders zie ik er niet in.'

'Ach kom! Ik heb al vaste woordpatronen gevonden,' zei Siferra. 'En ik ben geen paleograaf. Hier... kijk... zie je deze groep van zes letter? Die wordt hier herhaald. En deze drie, met die opvallende wig-vormen.'

'Heeft Mudrin ze al gezien?'

'Nog niet. Ik heb gevraagd of hij straks wil langskomen.'

'Je weet toch dat bekend is geworden wat we gevonden hebben? De opeenvolgende steden van Thombo?'

Siferra keek hem verbaasd aan. 'Wat? Wie...'

'Een van de studenten,' zei Balik. 'Ik weet niet wie het geweest is... Veloran, denk ik, al vermoedt Eilis dat het Sten is geweest. Ik denk dat het onvermijdelijk was, niet soms?'

'Ik heb ze gewaarschuwd niets te zeggen tegen...'

'Ja, maar het zijn kinderen, Siferra, meer niet nog, negentien jaar oud, dit was hun eerste belangrijke opgraving! En de expeditie stuit op iets verbazingwekkends; zeven voordien onbekende prehistorische steden boven op elkaar, god mag weten hoeveel duizenden jaren oud...'

'Negen steden, Balik.'

'Zeven, negen, het blijft kolossaal. En lk denk dat het er zeven zijn.' Balik glimlachte.

'Dat weet ik. Je zit ernaast. Maar wie heeft erover gepraat? Binnen de faculteit, bedoel ik.'

'Hilliko. En Brangin. Ik hoorde hen vanmorgen, in de foyer van de faculteit. Ze zijn uiterst sceptisch, echt. Waanzinnig sceptisch. Geen van hen denkt dat er ook maar de geringste kans is dat er op die plek ook maar één nederzetting ligt die ouder is dan Beklimot, laat staan negen, of zeven, of hoeveel het er ook zijn.'

'Ze hebben de foto's niet gezien. Ze hebben de plattegronden niet gezien. Ze hebben de tabletten niet gezien. Ze hebben niets gezien. En toch weten ze het al precies.' Siferra's ogen flonkerden van woede. 'Wat weten ze? Hebben ze ooit maar één voet gezet op het Sagikan- schiereiland? Zijn ze zelfs maar als toerist in Beklimot geweest? En zij durven een mening te uiten over een opgraving waarvan de resultaten nog niet eens gepubliceerd zijn, die nog niet eens informeel binnen de faculteit besproken is!'

'Siferra...'

'Ik kan ze allebei wel villen! En Veloran en Sten ook. Ze wisten dat ze hun mond niet voorbij mochten praten. Wie denken die twee wel dat ze zijn, dat ze zelf de mondelinge primeur mogen brengen? Ik zal ze leren. Ik laat ze allebei hier komen en dan zoek ik uit wie van hen ervoor verantwoordelijk is dat het verhaal naar Hilliko en Brangin is uitgelekt, en als hij denkt dat hij ooit nog aan deze universiteit zal afstuderen, of zij, wie het ook was...'

'Alsjeblieft, Siferra,' zei Balik sussend. 'Je maakt je druk om niets.'

'Niets! Mijn primeur naar de bliksem en...'

'Niemand heeft jouw primeur verpest. Het blijft allemaal een gerucht tot je zelf een voorlopige verklaring aflegt. Wat betreft Veloran en Sten, we weten niet zeker dat een van hen het verhaal heeft laten uitlekken, en als een van hen dat gedaan heeft, vergeet dan niet dat je zelf ook eens jong bent geweest.'

'Ja,' zei Siferra. 'Drie geologische tijdperken geleden.'

'Doe niet zo gek. Je bent jonger dan ik en ik ben nauwelijks oud, dat weet je.'

Siferra knikte onverschillig. Ze keek het raam uit. Plotseling leek de regen niet meer zo fijn. Alles buiten was donker, verontrustend donker. 'Toch, om te horen dat je ontdekkingen al worden aangevochten terwijl ze nog niet eens zijn gepubliceerd...'

'Ze móeten worden aangevochten, Siferra. Iedereen zal worden getroffen door wat wij in die heuvel hebben gevonden. Niet alleen binnen onze faculteit, maar ook geschiedenis, filosofie, zelfs theologie. En reken maar dat ze zullen vechten om hun algemeen aanvaarde inzichten te verdedigen, over hoe de beschaving zich heeft ontwikkeld. Zou jij dat niet doen, als iemand met een radicaal nieuw idee kwam, dat alles bedreigt waarin je gelooft? Wees reëel, Siferra. We wisten van begin af aan dat dit heel wat herrie zou veroorzaken.'

'Dat zal dan wel. Ik had me er niet op voorbereid dat het zo gauw zou beginnen. Ik ben nog nauwelijks begonnen uit te pakken.'

'Dat is het probleem waar het om gaat. Je bent zo snel weer in de materie gedoken, zonder wat tijd te nemen om bij te komen. Luister, ik heb een idee. Voor we ons weer volledig aan onze academische taak wijden, hebben we recht op een paar dagen vrij. Waarom ontvluchten jij en ik de regen niet en gaan we samen even op vakantie? Naar Jonglor bijvoorbeeld, om de tentoonstelling te bezoeken? Gisteren sprak ik Sheerin, hij was hier net, weet je, en hij zegt...'

Vol ongeloof staarde ze Balik aan. 'Wat?'

'Op vakantie, zei ik. Jij en ik.'

'Probeer je me te versieren, Balik?'

'Zo zou je het kunnen noemen, denk ik. Maar is dat zo ongelooflijk? We zijn niet bepaald vreemden voor elkaar. We kennen elkaar al sinds we doctorandus zijn. We zijn net anderhalf jaar lang samen in de woestijn geweest.'

'Samen? We werkten aan dezelfde opgraving, ja. Jij had jouw tent, ik de mijne. Er is nooit iets tussen ons geweest. En nu, als een donderslag bij heldere hemel...'

Op Baliks onverstoorbare gezicht stond een uitdrukking van verbijstering en ergernis. 'Ik vraag je niet om met me te tróuwen, Siferra. Ik stelde alleen voor een reisje te maken naar de tentoonstelling in Jonglor. Vijf of zes dagen, een beetje zon, een behoorlijk vakantiehotel in plaats van een tent die midden in de woestijn is neergeplant, een paar gezellige dineetjes, wat goede wijn...' Geïrriteerd spreidde hij zijn armen met omhoog gedraaide handpalmen uit. 'Je doet of ik een dom schooljongetje ben, Siferra.'

'Zo gedraag je je wel,' zei ze. 'Onze relatie is altijd zuiver beroepsmatig geweest, Balik. Laten we het zo houden, goed?'

Hij wilde reageren, maar bedacht zich kennelijk en kiemde zijn lippen strak op elkaar.

Lange tijd keken ze elkaar ongemakkelijk aan.

Siferra's hoofd bonkte. Dit was allemaal zo onverwacht en onaangenaam; het nieuws dat de andere leden van de faculteit al stelling namen tegen de ontdekkingen in Thombo, evenals Baliks stuntelige poging haar te verleiden. Verleiden? Nou, in elk geval een poging tot een soort romantisch contact met haar. En wat keek hij vreselijk verbaasd toen hij werd afgewezen.

Ze vroeg zich af of het er ooit per ongeluk op geleken had dat ze op de een op ander manier toenadering tot hem zocht, dat ze hem een indruk had gegeven van gevoelens die nooit hadden bestaan.

Nee. Nee. Ze kon niet geloven dat ze dat gedaan had. Ze had er geen zin in om naar een noordelijk vakantieland te gaan en met Balik of iemand anders in romantisch verlichte restaurants wijn te gaan zitten drinken. Ze had haar werk. Dat was genoeg. Al bijna twintig jaar lang, sinds haar tienerjaren, hadden mannen zich aan haar aangeboden en haar gezegd hoe knap, hoe prachtig, hoe boeiend ze was. Het was wel vleiend, nam ze aan. Ze konden haar beter knap en boeiend vinden dan lelijk en saai. Maar ze was niet geïnteresseerd. Nooit geweest Wilde ze niet Wat vervelend nou dat Balik haar in dit lastige parket had gebracht, terwijl ze nog al dat werk voor zich hadden liggen, het verwerken van het materiaal uit Beklimot... zij samen, zij aan zij...

Er werd weer op de deur geklopt. Ze was vreselijk dankbaar voor deze onderbreking. 'Wie is daar?'

'Mudrin 505.' antwoordde een trillende stem.

'Komt u binnen, alstublieft.'

'Ik ga nu.' zei Balik.

'Nee. Hij komt naar de tabletten kijken. Het zijn toch evengoed jouw tabletten als de mijne?'

'Siferra, het spijt me als ik...'

'Vergeet het. Vergéét het!'

Mudrin kwam schuifelend binnen. Hij was een fragiele, rimpelige man van achter in de zeventig, dus ruim aan zijn pensioen toe, maar nog steeds lid van de faculteit, zonder dat hij les gaf, zodat hij zijn paleografische studies kon voortzetten. Zijn milde, grijsgroene ogen, waterig door een leven lang bestuderen van oude, vervaagde manuscripten, staarden je aan vanachter een dikke bril. Maar Siferra wist dat hun waterige uiterlijk misleidend was: dat waren de scherpste ogen die ze ooit had gekend, althans als het antieke inscripties betrof.

'Dus dit zijn de beroemde tabletten.' zei Mudrin. 'Je moet weten dat ik nergens anders meer aan gedacht heb, sinds je me het vertelde.' Maar hij maakte geen directe aanstalten ze te bestuderen. 'Kun je me wat informatie geven over de context, de omgeving?'

'Hier is Baliks overzichtsfoto.' zei Siferra, terwijl ze hem een enorme, glanzende vergroting gaf. 'De Heuvel van Thombo, de oude afvalhoop ten zuiden van Beklimot Major. Toen de zandstorm de heuvel openreet, was dit wat we te zien kregen. En toen hebben we hier een vore gemaakt... en daarna hierheen... We hebben hem helemaal opengelegd. Ziet u deze donkere streep hier?'

'Houtskool?' vroeg Mudrin.

'Inderdaad. Een vuurstreep hier, de hele stad is afgebrand. Nu gaan we omlaag hierheen en zien we een tweede laag met funderingen en een tweede vuurstreep. En als u hier kijkt... en hier...'

Mudrin bestudeerde de foto lange tijd. 'Wat is dat hier? Acht achtereenvolgende nederzettingen?'

'Zeven.' flapte Balik eruit.

'Negen, denk ik.' zei Siferra kortaf. 'Maar ik geef toe dat het tegen de onderkant van de heuvel vrij moeilijk te zien is. We zullen alles chemisch moeten analyseren om het op te helderen, en met röntgenologische tests. Maar hier heeft duidelijk een hele serie branden gewoed. En de mensen van Thombo bleven maar bouwen en bleven maar opnieuw bouwen, elke keer weer.'

‘Maar deze plek moet ongelooflijk oud zijn, als dat zo is.' zei Mudrin.

'Ik schat dat dit gedurende een periode van minstens vijfduizend jaar bewoond werd. Misschien veel meer. Misschien tien of vijftien. Dat weten we pas als we het laagste niveau volledig bloot hebben gelegd en dat zal moeten wachten tot de volgende expeditie. Of die daama.'

'Vijfduizend jaar zeg je? Zou dat kunnen?'

'Om te bouwen en weer opnieuw op te bouwen? Minstens vijfduizend jaar.'

'Maar geen enkele opgraving, waar ook ter wereld, is in de verste verte zo oud.' zei Mudrin, terwijl hij haar verbaasd aankeek. 'Beklimot is zelf minder dan tweeduizend jaar oud, nietwaar? En ze beschouwen het als de oudste bekende menselijke nederzetting op Kalgash.'

'De oudste bekènde nederzetting,' zei Siferra. 'Maar waarom zouden er geen oudere zijn? Veel oudere? Mudrin, deze foto geeft u antwoord op uw eigen vraag. Deze nederzetting moet ouder zijn dan Beklimot. In het hoogste niveau liggen voorwerpen in Beklimot-stijl en daama gaat het een heel eind omlaag. In de geschiedenis van de mens moet Beklimot een zeer recente nederzetting zijn. De nederzetting van Thombo, die al oud was voordat Beklimot bestond, moet steeds weer opnieuw zijn afgebrand en elke keer weer opgebouwd, gedurende waarschijnlijk honderden generaties.'

'Een zeer ongelukkig plaats dan.' merkte Mudrin op. 'Niet echt in de gunst van de goden, wel?'

'Dat moet hun uiteindelijk ook zijn opgevallen.' zei Balik.

Siferra knikte. 'Ja. Ten slotte moeten ze tot de slotsom zijn gekomen dat er een vloek op de plek rust. Dus in plaats van de stad na de laatste brand in de serie opnieuw op te bouwen, verplaatsten ze hem een klein eindje en bouwden Beklimot. Maar voor het zover was moeten ze lang, heel lang in Thombo hebben gewoond. We konden de architectuur van de twee bovenste nederzettingen herkennen... Kijkt u maar, dit hier is cyclopisch midden-Beklimot en eronder vroeg- Beklimot kruisarcering. Maar de derde stad eronder, wat ervan over is, lijkt op niets dat ik kan thuisbrengen. De vierde is nog vreemder en erg grof. Vergeleken bij de vijfde is de vierde subtiel. Daaronder is het allemaal zo'n primitieve janboel dat het niet eenvoudig is om te zien welke stad waar ligt. Maar elke stad wordt door een laag kool van die daarboven gescheiden, dat denken we althans. En de tabletten...'

'Ja, de tabletten.' zei Mudrin trillend van opwinding.

'Deze set, de vierkante, hebben we in het derde niveau gevonden. De langwerpige kwamen uit het vijfde. Ik kan er geen touw aan vastknopen, maar ik ben natuurlijk geen paleograaf.'

'Wat zou het prachtig zijn.' begon Balik, 'als op deze tabletten een soort verslag stond van de verwoesting en de wederopbouw van de steden van Thombo, en...'

Siferra wierp hem een giftige blik toe. 'Wat zou het prachtig zijn, Balik, als jij geen lieve, kleine, wensdroompjes als deze zou uiten!'

'Het spijt me, Siferra.' zei hij ijzig. 'Vergeef me dat ik ademhaal.'

Mudrin sloeg geen acht op hun gekibbel. Hij stond bij Siferra's bureau, met zijn hoofd lange tijd over de vierkante tabletten gebogen, toen over de langwerpige.

Eindelijk zei de paleograaf. 'Verbazingwekkend! Absoluut verbazingwekkend!'

'Kunt u ze lezen?' vroeg Siferra.

De oude man gniffelde. 'Ze lezen? Natuurlijk niet Verwacht je wonderen? Maar ik zie hier woordgroepen.'

'Ja, ik ook,' zei Siferra.

'En ik herken bijna letters. Niet op de oudere tabletten, die zijn beschreven met een volledig onbekend schrift, heel waarschijnlijk een syllabisch schrift. Er staan veel te veel verschillende letters op om alfabetisch te kunnen zijn. Maar de vierkante tabletten schijnen beschreven te zijn met een zeer primitieve vorm van het Beklimot-schrift. Zie je, dit hier is een quhas, dat durf ik bijna te wedden, en dit lijkt een wat vervormde versie van de letter tifjak... het is een tifjak, zou je niet zeggen? Ik moet ermee aan het werk, Siferra. Met mijn eigen belichtingsapparatuur, mijn camera's en mijn scanners. Mag ik ze meenemen?'

'Meenemen?' zei ze, alsof hij gevraagd had of hij een paar van haar vingers mocht lenen.

'Dat is de enige manier waarop ik ze maar enigszins kan ontcijferen.'

'Denkt u dat u ze inderdaad kunt ontcijferen?' vroeg Balik.

'Ik garandeer niets. Maar als deze letter een tifjak is en deze een quhas, dan moet ik andere letters kunnen vinden die de voorgangers zijn van Beklimot-letters, en op zijn minst een omzetting in ons schrift kunnen maken. Of we de taal kunnen begrijpen als we het schrift kunnen lezen, dat valt moeilijk te zeggen. En ik betwijfel of ik erg veel aankan met de langwerpige tabletten, tenzij je een tweetalige ontdekt, die me enig houvast geeft voor dit nog oudere schrift. Maar laat me het proberen, Siferra. Laat me het proberen.'

'Ja. Hier.'

Liefdevol pakte ze de tabletten op en legde ze terug in de doos waarin ze ze helemaal uit Sagikan had meegenomen. Het kostte haar moeite ze uit handen te geven. Maar Mudrin had gelijk. Hij kon er niets mee aan als hij ze maar vluchtig mocht zien, hij moest ze in het laboratorium onderzoeken.

Droevig keek ze toe tot de paleograaf de kamer uit geschuifeld was, met de waardevolle doos stijf tegen zijn magere borst geklemd. Nu waren zij en Balik weer alleen.

'Siferra... over wat ik daarnet zei...'

'Ik zei dat je het moest vergeten. Dat heb ik al gedaan. Mag ik dan nu eens aan het werk, Balik?'

13

'Nou, hoe vatte hij het op?' vroeg Theremon. 'Beter dan je verwacht had, denk ik.'

'Hij was gewoon fantastisch,' zei Beenay. Ze zaten op het terras van de Zes Zonnen-club. Het was voorlopig gestopt met regenen en het was een prachtige avond, met een vreemde, heldere lucht, zoals altijd na een langere periode met regen: Tano en Sitha in het westen, die hen met hun harde, spookachtige, witte licht met meer dan normale helderheid beschenen, en aan de andere kant in de schemerige hemel de rode Dovim, die als een kleine edelsteen stond te branden. 'Hij leek zelfs nauwelijks boos te zijn, behalve toen ik zei dat ik, om zijn gevoelens te sparen, bijna in de verleiding was gekomen om de hele toestand te verzwijgen. Toen sprong hij pas uit zijn vel. Hij gaf me er flink van langs, en terecht. Maar het grappigste was... Ober! Ober! Een Tano Special voor mij, alstublieft. En een voor mijn vriend. Doe maar dubbele!'

'Je wordt een echte drinker, hè?' merkte Theremon op.

Beenay haalde zijn schouders op. 'Alleen als ik hier ben. Er is iets met dit terras, het uitzicht over de stad, de hele sfeer...'

'Zo begint het. Langzaam maar zeker begin je het lekker te vinden, begin je fijne associaties te leggen tussen een bepaalde plek en drinken, en dan probeer je na een tijdje ergens anders eens een glas of twee te drinken, en dan drie...'

'Theremon! Je lijkt wel een Apostel van het Vuur! Zij vinden drinken toch ook slecht?'

'Zij vinden alles slecht. Maar drinken zeker. Dat maakt het juist zo fijn, nietwaar, beste vriend?' Theremon lachte. 'Je was over Athor aan het vertellen.'

'Ja. Het begon net leuk te worden. Herinner je je die wilde opmerkingen van jou nog, dat misschien een onbekende factor Kalgash uit de door ons verwachte baan wegduwt?'

'De onzichtbare reus, ja. De draak die hijgend en puffend door de lucht gaat.'

'Nou, Athor zei precies hetzelfde.'

'Denkt hij dat er een draak in de hemel zit?'

Beenay bulderde van het lachen. 'Doe niet zo raar. Maar hij denkt wel aan een onbekende factor. Een donkere zon, misschien, of een andere wereld op een plaats die we onmogelijk kunnen zien, maar die toch aantrekkingskracht uitoefent op Kalgash...'

'Is dat niet allemaal wat vergezocht?' vroeg Theremon.

'Natuurlijk. Maar Athor herinnerde me aan de oude filosofenmop van het Zwaard van Thargola. Dat gebruiken we - metaforisch, bedoel ik - om de ingewikkeldste vooronderstelling opzij te schuiven als we proberen te kiezen tussen twee hypothesen. Het is eenvoudiger om naar een donkere zon te zoeken dan met een geheel nieuwe universele gravitatietheorie op de proppen te komen. En daarom...'

'Een donkere zon? Maar is dat geen tegenspraak? Een zon is een lichtbron. Als hij donker is, hoe kan hij dan een zon zijn?'

'Dat is slechts een van de mogelijkheden waarmee Athor kwam. Het hoeft er niet een te zijn die hij serieus in aanmerking neemt. Wat we de afgelopen dagen gedaan hebben, is allerlei soorten astrologische opvattingen door elkaar gooien, in de hoop dat een daarvan voldoende logisch klinkt, zodat we kunnen beginnen aan het opstellen van een verklaring voor... Kijk, daar is Sheerin.' Beenay zwaaide naar de mollige psycholoog, die juist de club binnenkwam. 'Sheerin! Sheerin! Kom hier buiten iets met ons drinken, ja?'

Sheerin stapte voorzichtig door de smalle deuropening. 'Zo, dus je hebt nieuwe slechte gewoonten aangeleerd, Beenay?'

'Niet zo veel. Maar Theremon heeft me laten kennismaken met de Tano Special en ik ben bang dat ik de smaak ervan te pakken heb gekregen. Je kent Theremon toch? Hij schrijft een column in de Chronicle.'

'Ik geloof niet dat we elkaar eerder ontmoet hebben,' zei Sheerin. Hij stak zijn hand uit. 'Maar ik heb zeker wel een hoop over u gehoord. Ik ben de oom van Raissta 717.'

'De psychologieprofessor?' zei Theremon. 'U bent op de tentoonstelling in Jonglor geweest, niet?'

Sheerin keek verbaasd. 'U houdt ook alles bij, hè?'

'Dat probeer ik.'

De ober kwam terug. 'Wat wilt u drinken? Tano Special?'

Te sterk voor mij,' zei Sheerin. 'En iets te zoet. Hebt u misschien neltigir?'

'De Jongloriaanse cognac? Ik weet het niet zeker. Hoe wilt u het hebben, als ik wat kan vinden?'

'Puur,' zei Sheerin. 'Alstublieft.' Tegen Theremon en Beenay zei hij: 'Ik heb het leren waarderen toen ik in het noorden was. Het eten is vreselijk in Jonglor, maar ze kunnen tenminste een behoorlijke cognac stoken.'

'Ik hoor dat ze heel wat problemen hebben bij de tentoonstelling.' zei Theremon. 'Problemen op de kermis... een rit door de duisternis waarvan mensen gek werden, letterlijk volkomen van uit hun bol gingen...'

'De Tunnel van Avontuur, ja. Daarom was ik daar. Als een door de stad en haar advocaten om mijn mening ingehuurde adviseur.'

Theremon ging rechtop zitten. 'Is het waar dat er mensen in die tunnel aan een shock doodgingen en dat ze hem toch openhielden?'

'Dat vraagt iedereen.' antwoordde Sheerin. 'Er zijn een paar doden gevallen, ja. Maar dat scheen niet ten koste te gaan van de populariteit van de rit. De mensen wilden per se toch het risico nemen. En een hoop zijn behoorlijk ernstig gestoord naar buiten gekomen. Ik heb zelf een rit door de Tunnel van Avontuur gemaakt.' zei hij huiverend. 'Maar ik geloof dat ze dat ding nu hebben gesloten. Ik heb gezegd dat ze daarvoor konden kiezen, of dat ze miljoenen credits in dwangbuizen konden steken. Het was absurd om te verwachten dat mensen in staat zijn om Duisternis in die intensiteit te verdragen. Daar zagen ze de logica van in.'

'We hebben wat neltigir, meneer.' onderbrak de ober hem en zette een glas donkere, bruinige cognac voor Sheerin op tafel. 'Eén fles maar, dus u kunt beter rustig aan doen.'

De psycholoog knikte, pakte zijn glas en dronk het, voordat de ober bij hun tafel was weggelopen, voor ongeveer de helft leeg.

'Meneer, ik zei...'

Sheerin glimlachte naar hem. 'Ik heb gehoord wat u zei. Na deze zal ik het rustiger aan doen.' Hij richtte zich tot Beenay. 'Ik begrijp dat er enige drukte was op het observatorium, terwijl ik in het noorden was. Liliath had het erover. Maar ze wist niet precies wat er aan de hand was. Een of andere nieuwe theorie, geloof ik dat ze zei...'

Grijnzend zei Beenay: 'Daar hadden Theremon en ik het net over. Geen nieuwe theorie, nee. Een uitdaging voor een al bestaande. Ik was bezig met wat berekeningen over de omloopbaan van Kalgash en...'

Met stijgende verbazing luisterde Sheerin naar het verhaal. 'De universele gravitatietheorie klopt niet?' riep hij, toen Beenay halverwege was. 'Grote god, manl Betekent dat, dat als ik mijn glas neerzet, het waarschijnlijk omhoog de lucht in zweeft? Dan zal ik maar gauw eerst mijn neltigir opdrinken!' En dat deed hij.

Beenay lachte. 'De theorie staat nog steeds overeind. Wat we proberen -  wat Athor probeert; hij loopt voorop bij de werkzaamheden en het is verbazend hem aan het werk te zien - is te komen met een mathematische verklaring waarom onze cijfers niet zo zijn zoals we denken dat ze zouden moeten zijn.'

'De gegevens nog eens doorhalen, heet het geloof ik.' voegde Theremon eraan toe.

'Klinkt verdacht.' zei Sheerin. 'Het resultaat bevalt jullie niet, dus herordenen jullie de uitkomsten, is dat het, Beenay? Zorg dat alles past, hoe dan ook?'

'Nou, niet precies...'

'Geef maar toe! Geeft maar toe!' Sheerin brulde van het lachen. 'Ober! Nog een neltigir'. En nog een Tano Special voor mijn immorele jonge vriend hier! Theremon, wil jij ook nog iets drinken?'

'Graag.'

Op dezelfde overweldigende toon zei Sheerin: 'Dit stelt me allemaal diep teleur, Beenay. Ik dacht dat alleen psychologen ervoor zorgden dat hun gegevens in de theorieën pasten en het resultaat "wetenschap" noemden. Dit lijkt me meer iets voor de Apostelen van het Vuur!'

'Sheerin, hou op!'

'De Apostelen beweren dat ze ook wetenschap bedrijven.' bracht Theremon tussenbeide. Beenay en Sheerin keken hem aan. 'In de week voordat het begon te regenen, heb ik een van hun grote bazen een interview afgenomen.' ging hij verder. 'Ik had gehoopt Mondior te spreken te krijgen, maar in plaats daarvan kreeg ik ene Folimun 66, hun public-relations man. Heel sluw, heel intelligent, heel voorkomend. Hij is een half uur bezig geweest me uit te leggen dat de Apostelen beschikken over betrouwbaar, wetenschappelijk bewijs dat volgend jaar, 19 theptar, de zonnen uitdoven en wij allemaal in Duisternis worden ondergedompeld en iedereen gek wordt.'

'De hele wereld rolt een grote Tunnel van Avontuur in, is dat het?' zei Sheerin vrolijk. 'We hebben niet genoeg psychiatrische inrichtingen om de hele bevolking in op te bergen, hoor. Of genoeg psychiaters om hen te behandelen. Trouwens, de psychiaters zullen ook gek zijn.'

'Zijn ze dat dan nog niet?' vroeg Beenay.

'Daar heb je gelijk in.' zei Sheerin.

'De krankzinnigheid is het ergste nog niet.' zei Theremon. 'Volgens Folimun wordt de lucht gevuld met iets dat Sterren heet, die vuur omlaag zullen schieten en alles in brand zetten. En daar zitten we dan, een wereld vol brabbelende maniakken, die ronddwalen door steden die om ons heen afbranden. De hemel zij dank dat het slechts een nare droom van Mondior is.'

'Maar als het dat nou niet is?' zei Sheerin, plotseling weer somber. Zijn ronde gezicht keek steeds ongelukkiger en bedachtzamer. 'Wat nou als er een kern van waarheid in zit?'

'Wat een vreselijke gedachte,' zei Beenay. 'Dat is een reden om nog een glas te nemen.'

'Je hebt je vorige nog niet leeg,' herinnerde Sheerin de jonge astronoom.

'Nou, wat dan nog? Dit blijft een reden om ema nog een te nemen. Ober! Ober!'

14

Athor 77 voelde de vermoeidheid in flakkerende golven door zich heen gaan. De directeur van het observatorium was alle gevoel voor tijd kwijt. Had hij echt zestien uur achter elkaar achter zijn bureau gezeten? En gisteren net zo. En de dag daarvoor...

Dat beweerde Nyilda tenminste. Hij had haar even daarvoor gesproken. Het gezicht van zijn vrouw op het scherm was gespannen geweest, getekend, ze maakte zich duidelijk zorgen. 'Kom je niet naar huis om uit te rusten, Athor? Je hebt alweer bijna de klok rond gewerkt.'

'O ja?'

'Je bent niet jong meer, hoor.'

'En ook niet seniel, Nyilda. En dit is stimulerend werk. Na zo'n tien jaar begrotingen ondertekenen en de onderzoeksverslagen van andere mensen lezen, doe ik eindelijk weer echt werk. Ik vind het heerlijk.'

Ze keek nog bezorgder. 'Maar op jouw leeftijd hóef je geen onderzoek meer te doen. Je reputatie is al veilig gesteld, Athor.'

'Denk je?'

'Je naam zal voor altijd beroemd zijn in de geschiedenis van de astronomie.'

'Of berucht.' zei hij onheilspellend.

'Athor, ik begrijp niet wat je...'

'Laat me begaan, Nyilda. Ik zal niet achter mijn bureau in elkaar zakken, geloof me. Ik voel me weer jong door wat ik hier doe. En het is werk dat alleen ik kan doen. Als dat koppig klinkt, dan is dat jammer, maar het is beslist van wezenlijk belang dat ik...'

Ze zuchtte. 'Ja, natuurlijk. Maar overdrijf het niet, Athor. Meer vraag ik niet van je.'

Overdreef hij het dan, vroeg hij zich nu af? Ja, ja, natuurlijk. Maar er was geen andere manier. In deze zaken kon je niet nonchalant zijn. Je moest jezelf er met hart en ziel aan geven. Toen hij de universele gravitatietheorie had uitgewerkt, had hij weken lang zestien, achttien, twintig uur per dag gewerkt en sliep hij alleen als hij er niet aan kon ontkomen. Hij deed korte dutjes en als hij wakker werd, stond hij klaar om weer vol enthousiasme aan het werk te gaan, met in zijn gedachten nog de spokende vergelijkingen die hij even daarvoor onafgemaakt had laten liggen.

Maar toen was hij nog maar een jaar of vijfendertig. Nu was hij bijna zeventig. Je ontkwam niet aan de tand des tijds. Zijn hoofd deed pijn, zijn keel was droog, zijn borst klopte heftig. Ondanks de warmte in zijn kantoor waren zijn vingertoppen koud van vermoeidheid. Zijn knieën knikten. Elk deel van zijn lichaam protesteerde tegen de inspanning waaraan hij het blootstelde.

Nog eventjes maar, vandaag, beloofde hij zichzelf, en dan ga ik naar huis.

Nog eventjes maar.

Stelling acht...

'Meneer?'

'Wat is er?' vroeg hij.

Maar zijn stem moest de vraag als een soort woeste snauw hebben gesteld, want toen hij omkeek zag hij de jonge Yimot heftig trillend en schokkend in de deuropening staan, alsof hij op hete kolen danste. In de ogen van de jongen stond een diepe angst. Yimot was natuurlijk altijd onder de indruk van de directeur van het observatorium, iedereen hier, niet alleen de assistenten, en Athor was eraan gewend. Athor was een vreselijk mens en hij wist het. Maar dit was niet normaal meer. Yimot gaapte hem aan met een onverholen angst, gemengd met iets dat op verbazing Ieek.

Yimot vocht duidelijk om zijn stem terug te vinden en zei fluisterend: 'De berekeningen waar u om vroeg, meneer...'

'O, ja. Ja. Geef maar hier.'

Athors hand trilde heftig toen hij de computeruitdraaien wilde aanpakken die Yimot had gebracht. Beiden staarden ze er verbijsterd naar: de lange, magere vingers waren lijkbleek en ze trilden zo erg, dat zelfs Yimot, die bekend stond om zijn opmerkelijk nerveuze reacties, hem niet had kunnen evenaren. Athor wilde zijn hand stil houden, maar dat lukte niet Hij had evengoed Onos kunnen opdragen achteruit door de lucht te draaien.

Met de grootste inspanningen pakte hij de papieren van Yimot aan en legde ze met een klap op zijn bureau.

Yimot zei: 'Als ik iets voor u kan halen, meneer...'

'Medicijnen, bedoel je? Hoe durf je te denken...'

Ik bedoelde alleen iets te eten, of misschien iets kouds te drinken,' zei Yimot nauwelijks hoorbaar fluisterend. Langzaam sloop hij weg, alsof hij verwachtte dat Athor hem grommend naar zijn keel zou springen.

'O, o, ik snap het. Nee, ik voel me prima, Yimot. Prima!'

'Ja, meneer.'

De student liep weg. Even sloot Athor zijn ogen, haalde drie of vier keer diep adem en vocht om tot rust te komen. Zijn taak zat er bijna op, dat wist hij zeker. Deze getallen, die hij Yimot had laten uitwerken, waren bijna zeker de laatste bevestiging die hij nodig had. Maar de vraag was nu of het werk hèm zou afmaken voordat hij het wèrk afmaakte.

Hij bekeek Yimots getallen.

Voor hem op het bureau stonden drie beeldschermen. Op het linker stond de baan van Kalgash, berekend met de conventionele methode volgens de universele gravitatietheorie, aangegeven in fel rood. Op het rechterscherm stond in fel geel de herziene baan die Beenay had geproduceerd met de nieuwe universiteitscomputer en de meest recente waarnemingen van de huidige positie van Kalgash. Op het middelste scherm stonden beide banen over elkaar heen afgebeeld. In de afgelopen vijf dagen had Athor zeven verschillende stellingen geproduceerd om de afwijking tussen de theoretische baan en de waargenomen baan te verklaren, en hij kon met een enkele toetsaanslag elk van die zeven op het middelste scherm oproepen.

Het probleem was dat alle zeven onzin waren en dat wist hij. In elke stelling zat een fatale redenatiefout, een aanname die er niet in zat omdat de berekeningen erop wezen, maar alleen omdat de situatie zo'n soort speciale aanname vereiste om de juiste getallen te krijgen. Niets viel te bewijzen, niets kon worden aangetoond. Het was alsof hij in elke berekening ergens in de logische opbouw eenvoudigweg had bepaald dat een toverfee zou verschijnen, die de aantrekkingskrachten zou aanpassen om de afwijkingen voor hun rekening te nemen. In werkelijkheid wist Athor dat dat precies was wat hij moest vinden. Maar het moest een èchte toverfee zijn.

Stelling acht, nu...

Hij begon de berekeningen van Yimot in te toetsen. Verschillende keren speelden zijn bevende vingers hem parten en maakte hij een fout. Maar zijn geest was nog helder genoeg om hem meteen te waarschuwen dat hij de verkeerde toets had ingedrukt en dan ging hij terug en corrigeerde elke keer de fout. Tijdens het werken viel hij twee keer bijna flauw door de intensieve bezigheden. Maar hij dwong zich door te gaan.

Jij bent de enige mens ter wereld die dit misschien zou kunnen, zei hij tegen zichzelf terwijl hij doorwerkte. En dus moet je het doen.

Het klonk idioot in zijn oren en belachelijk egocentrisch, en misschien een beetje geschift. Waarschijnlijk was het niet eens waar. Maar hij was nu zo uitgeput, dat hij geen andere mogelijkheid kon aanvaarden dan dat hij onmisbaar was. Alle grondbeginselen van dit project zaten in zijn hoofd opgeslagen, en in zijn hoofd alleen. Hij moest zich dwingen door te gaan, tot hij de laatste schakel in de keten had gesloten. Tot...

Zo.

De laatste van Yimots getallen verdween in de computer.

Athor drukte de toets in die beide banen tegelijk op het middelste scherm moest tonen en de toets die de nieuwe cijfers in de bestaande patronen liet verwerken.

De schitterend rode ellips die de originele, theoretische baan voorstelde, begon te golven en te schuiven en plotseling was hij verdwenen. Evenals de gele van de waargenomen baan. Nu stond er. slecht één lijn op het scherm, een diepe, intense oranje lijn; de twee baansimulaties overlapten elkaar tot op de laatste decimaal.

Athor snakte naar adem. Lange tijd bestudeerde hij het scherm, toen sloot hij zijn ogen en legde zijn hoofd op de rand van zijn bureau. De oranje ellips brandde als een ring van vuur achter zijn gesloten oogleden.

Hij kreeg een vreemd gevoel van uitgelatenheid, gemengd met verbijstering.

Hij had zijn antwoord nu; hij had een hypothese waarvan hij zeker wist dat die de zwaarste tests zou doorstaan. De universele gravitatietheorie klopte uiteindelijk toch. De baanbrekende reeks redeneringen waarop zijn roem was gebaseerd zou niet omver worden geworpen. Maar tegelijkertijd wist hij nu dat het model van het zonnestelsel waarmee hij zo bekend was, in feite niet klopte. De onbekende factor waarnaar ze hadden gezocht, de onzichtbare reus, de draak in de lucht, bestond echt. Dat vond Athor uiterst verontrustend, zelfs al had het zijn beroemde theorie gered. Jarenlang had hij gedacht dat hij de cadans van de planeten volledig begreep, en nu was het hem duidelijk dat zijn kennis niet compleet was geweest, dat midden in het bekende heelal een groot, vreemd element bestond, dat de dingen niet zo waren als hij altijd gedacht had. Op zijn leeftijd was dat moeilijk te verwerken.

Na een tijdje keek Athor op. Op het scherm was niets veranderd. Hij tikte een aantal controlevergelijkingen in, maar er veranderde nog steeds niets. Hij zag één baan, niet twee.

Goed dan, zei hij tegen zichzelf. Dus het heelal is niet helemaal zoals je dacht. Dan zou ik alles waarin je gelooft maar gauw aanpassen. Want het heelal zal zich zeker niet aanpassen.

'Yimot!' riep hij. 'Faro! Beenay! Allemaal!'

De kleine, ronde Faro rende als eerste door de deur, met de bonestaak Yimot vlak achter hem en dan de rest van de astronomische faculteit: Beenay, Thilanda, Klet, Simbron en nog een paar. Op een kluitje bleven ze net over de drempel in zijn kantoor staan. Athor zag aan de schrik op hun gezichten dat hij er inderdaad vreselijk moest uitzien, ongetwijfeld woest en verwilderd, met zijn witte haar dat alle kanten op stond, zijn bleke gezicht, en zijn hele voorkomen als van een oude man die op instorten staat

Het was van belang dat hij hun angst onmiddellijk onderdrukte. Dit was geen moment voor overgevoeligheid.

Zacht zei hij: "Ja, ik ben heel moe en ik weet het En ik zie er waarschijnlijk uit als een demon uit het schimmenrijk. Maar ik heb hier iets dat waarschijnlijk klopt.'

'Het idee van de gravitatielens?' zei Beenay.

'De gravitatielens is een volkomen hopeloze gedachte,' zei Athor ijzig. 'Hetzelfde geldt voor de opgebrande zon, de ruimteplooi, het gebied met negatieve massa en al die andere fantastische theorieën waarmee we de hele week gestoeid hebben. Het zijn allemaal leuke ideeën, maar ze overleefden het niet als je ze nader bestudeerde. Maar hier is er een die dat wel doet.'

Hij zag ze hun ogen opensperren.

Zich omdraaiend naar het scherm, begon hij opnieuw de getallen van Stelling Acht in te tikken. Zijn vermoeidheid gleed weg terwijl hij werkte. Nu sloeg hij geen verkeerde toetsen aan, hij voelde geen kramp en pijn. Hij was doorgedrongen tot een gebied na de pijn.

'In deze stelling gaan we uit,' zei hij, 'van een niet-lichtgevend planetair lichaam dat op Kalgash lijkt en geen baan om Onos beschrijft, maar om Kalgash zelf. Het bezit een aanzienlijke massa, zelfs bijna even groot als Kalgash zelf. Genoeg om de aantrekkingskracht op onze wereld uit te oefenen die de afwijkingen in onze baan veroorzaakt, waarop Beenay ons gewezen heeft.'

Athor gaf het laatste commando en het zonnestelsel verscheen in schematische vorm op het scherm: de zes zonnen, Kalgash, en de veronderstelde satelliet van Kalgash.

Hij keek achterom naar de anderen. Ze staarden elkaar allemaal bezorgd aan. Hoewel ze half zo oud waren als hij, of nog minder, moesten ze het even moeilijk vinden als hij om het hele idee van nog een groot hemellichaam in het heelal intellectueel en emotioneel te aanvaarden. Of anders dachten ze misschien dat hij seniel was geworden en ergens een fout had gemaakt in zijn berekeningen.

'De cijfers die Stelling Acht ondersteunen zijn juist.' zei Athor. Dat verzeker ik jullie. En de stelling heeft elke test doorstaan die ik kon uitvoeren.'

Uitdagend keek hij hen een voor een woest aan, alsof hij hen eraan wilde herinneren dat hij de Athor 77 was die de wereld de universele gravitatietheorie gegeven had en dat zijn geestelijke vermogens hem nog in het geheel niet in de steek lieten.

Beenay zei zacht: 'En wat is de reden waarom wij deze satelliet niet kunnen zien, meneer?'

'Twee redenen.' antwoordde Athor kalm. 'Net als Kalgash zelf, is dit hemellichaam alleen te zien als er licht op valt. Als we aannemen dat het oppervlak voornamelijk bestaat uit blauwig gesteente - wat geologisch gezien niet onwaarschijnlijk is - dan zal het gereflecteerde licht een dusdanig spectrum hebben dat het eeuwige schijnsel van de zes zonnen, gecombineerd met de eigenschappen van onze eigen atmosfeer, waardoor het licht verspreid wordt, de aanwezigheid ervan volledig zal verbergen. Aan een hemel waar op vrijwel elk moment meerdere zonnen schijnen, zou zo'n satelliet onzichtbaar zijn voor ons.'

Faro zei: 'Vooropgesteld dat de baan van de satelliet enorm wijd is, nietwaar, meneer?'

'Precies.' Athor toonde een tweede afbeelding op het scherm. 'Dit is dichterbij. Zoals jullie zien, beweegt onze onbekende, onzichtbare satelliet zich om ons heen langs een enorme ellips, waardoor hij vele jaren lang extreem ver bij ons vandaan staat Niet zo ver dat we het effect van zijn aanwezigheid op onze baan niet merken, maar wel zo ver dat het normaal gesproken onmogelijk is met het blote oog iets te zien van deze vage rotsmassa. En de kans dat we hem met onze telescopen zien, is zelfs maar heel klein. Omdat we met normale observaties niet kunnen weten dat hij er is, zou het een enorm toeval zijn geweest als we hem met astronomische middelen hadden ontdekt.'

'Maar nu kunnen we er natuurlijk naar op zoek gaan.' zei Thilanda 191, die gespecialiseerd was in astrofotografie.

'Dat zullen we zeker doen.' zei Athor tegen haar. Hij zag dat ze de gedachte nu begonnen te aanvaarden, ieder van hen. Hij kende hen goed genoeg om te zien dat niemand er in het geheim de spot mee dreef. 'Al zullen jullie misschien merken dat het zoeken moeilijker is dan jullie denken, beslist zoiets als het zoeken naar een speld in een hooiberg. Maar er zal onmiddellijk geld worden vrijgemaakt voor het werk, dat verzeker ik jullie.'

Beenay zei: 'Eén vraag, meneer.'

'Zeg op.'

'Als de baan zo excentrisch is als u in uw hypothese aanneemt en daarom deze satelliet van ons, deze - Kalgash Twee, laten we hem voorlopig zo noemen - Kalgash Twee gedurende een bepaald deel van zijn omloopbaan extreem ver bij ons vandaan is, dan lijkt het me logisch dat hij gedurende een ander deel van zijn omloopbaan veel dichter bij ons zal staan. Zelfs in de meest volmaakte baan zit een zekere variatie, en bij een satelliet die een wijde, elliptische baan volgt, zal er waarschijnlijk een enorm verschil bestaan tussen de grootste en de kleinste afstand tot de eerste planeet.'

'Dat zou logisch zijn, ja,' zei Athor.

'Maar dan, meneer.' ging Beenay verder, 'als we aannemen dat Kalgash Twee gedurende de hele periode van modem astronomisch onderzoek zo ver bij ons vandaan heeft gestaan dat we zelfs het bestaan ervan niet konden vermoeden, maar pas door indirecte metingen van de invloed ervan op de omloopbaan van onze eigen wereld op zijn spoor werden gebracht, denkt u dan ook niet dat hij op dit moment op de terugweg is van zijn verste punt? Dat hij ons nu aan het naderen is?'

'Dat hoeft niet direct.' zei Yimot met een gejaagd gebaar van zijn armen. 'We hebben er geen idee van op welk punt van zijn baan hij zich nu bevindt, of hoe lang hij over een complete omloop om Kalgash doet. Misschien duurt de omloop wel tienduizend jaar en beweegt Kalgash Twee zich nog steeds bij ons vandaan nadat hij ons in prehistorische tijden is genaderd, wat niemand zich nog herinnert.'

'Dat kan.' gaf Beenay toe. 'We weten in feite niet of hij op dit moment komt of gaat. Nog niet, tenminste.'

'Maar dat kunnen we proberen uit te zoeken.' zei Faro. Thilanda heeft gelijk. Zelfs al kloppen alle getallen, we moeten nog steeds uitzoeken of Kalgash Twee echt bestaat. Zodra we hem hebben gevonden, kunnen we beginnen de baan te berekenen.'

'We moeten zijn baan simpel kunnen berekenen aan de hand van de afwijkingen die hij in de onze veroorzaakt.' zei Klet, die de beste wiskundige was van de faculteit.

'Ja.' beaamde Simbron - zij was een kosmograaf - 'en we kunnen ook uitrekenen of hij ons nadert of zich bij ons vandaan beweegt. Mijn god! Wat nou als hij deze kant op komt? Dat zou een prachtige gebeurtenis zijn. Een donker hemellichaam dat zich door de lucht voortbeweegt, tussen ons en de zonnen in! Misschien houdt hij zelfs voor een paar uur het licht van sommige zonnen tegen.'

'Wat een rare gedachte.' zei Beenay geamuseerd. 'Een verduistering zou je het kunnen noemen, denk ik. Je weet wel: het visuele effect dat plaatsvindt als een object zich bevindt tussen de kijker en datgene waarnaar hij kijkt. Maar zou dat kunnen? De zonnen zijn zo enorm groot, hoe kan Kalgash Twee dan een daarvan voor ons oog verbergen?'

'Misschien als hij dicht genoeg bij ons komt.' zei Faro. 'Goh, ik zou me een situatie kunnen voorstellen waarin...'

'Ja, werk alle mogelijke scenario's eens uit. Afgesproken?' wierp Athor plotseling tussenbeide, waarbij hij Faro zo heftig onderbrak, dat iedereen in de kamer hem aankeek. 'Speel eens met de gedachte, jullie allemaal. Probeer dit eens, dat eens, en kijk wat je krijgt'

Plotseling kon hij er niet meer tegen nog langer hier te blijven zitten. Hij móest weg.

De opwinding die hij had gevoeld toen hij de laatste stukken van de puzzel op hun plaats legde, was plotseling uit hem verdwenen. Hij voelde een vreselijk, loodzware vermoeidheid opkomen, alsof hij duizend jaar oud was. De rillingen schoten langs zijn armen naar zijn vingers en kronkelden soms heftig door zijn rugspieren. Hij wist dat hij nu al zijn reserves had opgebruikt. Het was tijd voor de jongere werkers om hem te verlossen van deze last

Athor kwam overeind van zijn stoel achter de schermen en maakte weifelend een wankele stap naar het midden van de kamer, herstelde zich voordat hij kon struikelen en liep langzaam, met alle waardigheid die hij kon opbrengen, langs de staf van het observatorium. 'Ik ga naar huis,' zei hij. 'Ik kan wel wat slaap gebruiken.'

15

Beenay zei: 'Wil je me wijsmaken dat het dorp negen keer achter elkaar door vuur is verwoest, Siferra? En dat ze het elke keer weer opnieuw hebben opgebouwd?'

'Mijn collega Balik denkt dat er in de Heuvel van Thombo misschien slechts zeven steden boven op elkaar liggen,' antwoordde de archeologe. 'Misschien heeft hij wel gelijk. De onderste lagen zijn behoorlijk door elkaar gegooid. Maar zeven steden, negen steden... hoe veel het er ook precies zijn, het verandert niets aan het fundamentele idee. Hier, bekijk deze plattegronden eens. Ik heb ze getekend aan de hand van de aantekeningen die ik bij de opgraving heb gemaakt. Wat we gedaan hebben was natuurlijk maar een voorlopige testvore, een snelle snede door de hele heuvel, terwijl het echte nauwkeurige werk voor een latere expeditie is blijven liggen. We ontdekten de heuvel te laat om nog meer te kunnen doen. Maar deze plattegronden geven je een idee. Ik verveel je toch niet, hè? Je vindt dit toch wel allemaal interessant, Beenay?'

'Ik vind het absoluut fascinerend. Denk je dat ik zo aan astronomie vastgebakken zit dat ik geen aandacht heb voor andere vakken? Trouwens, archeologie en astronomie gaan vaak samen. We hebben heel wat over de bewegingen van de zonnen door de lucht geleerd door oude astronomische monumenten te bestuderen, die jullie hier en daar, verspreid over de wereld, hebben opgegraven. Kom, laat eens zien.'

Ze waren in Siferra's kantoor. Ze had gevraagd of Beenay daarheen wilde komen om een probleem te bespreken dat onverwacht tijdens haar onderzoek was ontstaan. Dit verbaasde hem, want hij begreep niet meteen hoe een astronoom een archeologe bij haar werk kon helpen, ook al had hij net gezegd dat archeologie en astronomie soms hand in hand gaan. Maar hij was altijd blij als hij de kans kreeg om Siferra op te zoeken.

Ze hadden elkaar vijf jaar geleden voor het eerst ontmoet, toen ze samen in een interdisciplinaire faculteitscommissie zaten voor de uitbreiding van de universiteitsbibliotheek. Hoewel Siferra sindsdien het grootste deel van de tijd het land uit was om veldwerk te doen, gingen zij en Beenay zo nu en dan graag samen uit eten, als ze er was. Hij vond haar uitdagend, zeer intelligent en scherpzinnig, op een verfrissende manier. Hij had er geen idee van wat ze in hem zag. Misschien gewoon een stimulerende, intellectuele jongeman die niet betrokken was bij de giftige rivaliteit en de veten binnen haar eigen vakgebied en zo te zien niet uit was op haar lichaam.

Siferra vouwde de kaarten open; enorme vellen dun, perkamentachtig papier waarop sierlijk met potlood ingewikkelde lijnen waren getrokken. Ze bogen zich naar voren om de kaarten van dichtbij te bekijken. Hij had de waarheid verteld toen hij zei dat hij geïnteresseerd was in archeologie. Al als kind las hij graag de verhalen van de grote ontdekkingsreizigers uit de oudheid, mensen als Marpin, Shelbik en natuurlijk Galdo 221. Hij vond het verre verleden bijna even opwindend als de verre grenzen van de interstellaire ruimte.

Zijn contractgezel Raissta was niet al te blij met zijn vriendschap met Siferra. Ze had een paar keer nogal geërgerd gesuggereerd dat hij in Siferra zelf was geïnteresseerd, niet in haar werk. Maar Beenay vond Raissta's jaloezie absurd. Zeker, Siferra was een aantrekkelijke vrouw - het zou oneerlijk zijn anders te beweren - maar ze was zonder meer onromantisch en elke man op de campus wist dat. Ze was trouwens zo'n tien jaar ouder dan Beenay. Zo knap als ze was, nooit had Beenay intieme bedoelingen met haar gehad.

'Wat we hier allereerst zien, is een doorsnede van de hele heuvel,' zei Siferra. 'Ik heb elk bewoningsniveau apart schematisch uitgezet. De jongste nederzetting bovenop, natuurlijk, enorme stenen muren, wat we in de architectuur de cyclopische stijl noemen, typerend voor het hoogtepunt in de ontwikkeling van de Beklimotcultuur. Deze lijn hier in het niveau van de cyclopische muren stelt een laag verkoolde resten voor - genoeg houtskool om op een wijd verspreide brand te duiden, die de stad letterlijk moet hebben weggevaagd. En hier, onder het cyclopische niveau en de laag kool, ligt de op een na bovenste nederzetting.'

'Die in een andere stijl is gebouwd.'

'Precies. Zie je hoe ik de stenen van de muren heb getekend? Dat noemen we de kruisarceringstijl, die kenmerkend is voor de vroege Beklimotcultuur, of misschien de beschaving die zich tot Beklimot ontwikkelde. Deze beide stijlen zijn te zien in de ruïnes van Beklimot rondom de Heuvel van Thombo. De belangrijkste ruïnes zijn cyclopisch en hier en daar hebben we wat kruisarcering gevonden, slechts een keer of twee, wat we proto-Beklimot noemen. Kijk nu hier, op de grens van de nederzetting in kruisarcering en de cyclopische ruïnes erboven.'

'Nog een laag kool?' zei Beenay.

'Nog een laag kool, ja. Wat we in die heuvel zien is net een sandwich, een laag menselijk bewoning, een laag houtskool, weer een laag menselijke bewoning, weer een laag houtskool. Ik denk dat ongeveer het volgende is gebeurd: In de tijd van de kruisarcering heeft er een vernietigende brand gewoed die een flink deel van het Sagikanschiereiland verwoestte en de bewoners dwong de Thombo-steden en andere kruisarcering-nederzettingen in de buurt te verlaten. Later, toen de bewoners terugkwamen en aan de wederopbouw begonnen, pasten ze een gloednieuwe en modernere architectonische stijl toe, die we cyclopisch noemen, vanwege de enorme bouwstenen. Maar toen ontstond er weer brand en werd de cyclopische nederzetting weggevaagd. Toen gaf de bevolking van dat gebied het op om steden op de Heuvel van Thombo te bouwen en koos voor de wederopbouw een ander terrein in de buurt, dat we Beklimot Major noemen. Lange tijd hebben we gedacht dat Beklimot Major de eerste echte menselijke stad was, ontstaan uit de kleinere, in kruisarcering opgebouwde nederzettingen uit de proto-Beklimot-periode, die eromheen verspreid lagen. Thombo duidt erop dat er minstens één belangrijke cyclopische stad in het gebied lag, voordat Beklimot Major bestond.'

'En bij de opgravingen van Beklimot Major,' zei Beenay, 'is er geen spoor van schade door brand ontdekt?'

'Nee. Dus dat bestond nog niet toen de stad boven op Thombo afbrandde. Uiteindelijk stortte de hele Beklimotcultuur in en werd Beklimot Major verlaten, maar dat was om andere redenen; door klimaatverschuivingen. Brand had er niets mee te maken. Dit vond misschien duizend jaar geleden plaats. Maar de brand die de bovenste Thombo-stad heeft verwoest, schijnt veel eerder te hebben plaatsgevonden. Ik schat ongeveer duizend jaar eerder. Met de stralingsgegevens van de houtskoolmonsters, uit het laboratorium, kunnen we de ouderdom nauwkeuriger bepalen.'

'En de nederzetting in kruisarceringstijl, hoe oud is die?'

'Algemeen werd binnen de archeologische wereld aangenomen dat de resten van de bouwsels die we hier en daar op het Sagikanschiereiland hebben gevonden, slechts enkele generaties ouder zijn dan de opgravingen van Beklimot Major. Na de opgravingen van Thombo denk ik daar anders over. Ik schat dat de stad in kruisarceringstijl op die heuvel tweeduizend jaar ouder is dan de cyclopische gebouwen erbovenop.'

'Tweeduizend? En je zegt dat er nog meer nederzettingen onder liggen?'

'Kijk maar naar de plattegrond,' zei Siferra. 'Hier is nummer drie... een architectonische stijl die we nooit eerder hebben gezien. Het lijkt in de verste verte niet op kruisarcering. En dan weer een verbrande laag. Nederzetting nummer vier. En een laag kool. Nummer vijf. Een laag kool. Dan nummers zes, zeven, acht en negen... of, als Baliks vermoedens kloppen, alleen de nummers zes en zeven.'

'Een elke stad is door een grote brand verwoest? Dat is opvallend. Een dodelijke cyclus van verwoesting, die steeds weer opnieuw op dezelfde plaats toeslaat.'

'Wat vooral opvalt.' zei Siferra op een vreemde, sombere toon, 'is dat elke nederzetting ongeveer even lang gebloeid heeft voordat hij door het vuur werd verwoest. De dikten van de lagen zijn allemaal opvallend gelijk. Maar vergeet niet dat we nog op de laboratoriumuitslagen wachten. Al denk ik niet dat de schatting die ik op het oog heb gemaakt er ver naast zit. En de getallen van Balik zijn gelijk aan die van mij. Tenzij we ons volkomen vergissen, ligt hier in de Heuvel van Thombo minimaal veertienduizend jaar prehistorie. En gedurende die veertienduizend jaar werd de heuvel met de regelmaat van een klok schoongevaagd door enorme branden die de mensen dwongen te vluchten. Bijna precies elke tweeduizend jaar een brand.'

'Wat?'

Er ging een rilling langs Beenays ruggegraat. In gedachten begon hij allerlei onwaarschijnlijke en verwarrende conclusies te trekken.

'Wacht.' zei Siferra. 'Er komt nog meer.'

Ze trok een la open en pakte een stapel glanzende foto's. 'Dit zijn foto's van de Tabletten van Thombo. Mudrin 505 heeft de originelen, de handschriftdeskundige, weet je wel? Hij probeert ze te ontcijferen. Ze zijn gemaakt van gebakken klei. Deze hebben we in niveau drie gevonden en die in niveau vijf. Ze zijn allemaal beschreven met een uiterst primitief schrift en de tekst op de oudste is zo antiek, dat Mudrin er geen touw aan kan vastknopen. Maar hij heeft heel voorlopig al enkele tientallen woorden ontcijferd van de tabletten uit niveau drie, die geschreven zijn in een oude vorm van het schrift uit Beklimot. Voor zover hij op dit moment kan zeggen, zijn ze een verslag van de verwoesting van de stad door vuur - het werk van kwade goden die het nodig vinden om de mensheid regelmatig te straffen voor hun slechtheid.'

'Regelmatig?'

'Juist. Begint het bekend te klinken?'

'De Apostelen van het Vuur! Mijn god, Siferra, wat heb je hier gevonden?'

'Dat vraag ik mijzelf ook af sinds Mudrin de eerste, schetsmatige vertalingen bracht.' De archeologe draaide zich om en keek Beenay aan. Voor het eerst zag Beenay hoe betraand haar ogen waren, hoe gespannen en getekend haar gezicht was. Ze leek wel bijna bang. 'Begrijp je nu waarom ik vroeg of je hierheen wilde komen? Hierover kan ik met niemand van de faculteit praten. Beenay, wat moet ik doen? Als iets hiervan bekend wordt, zullen Mondior 71 en zijn hele idiote bende van de daken schreeuwen dat ik hard, archeologisch bewijs heb gevonden voor hun geschifte theorieën!'

'Denk je dat?'

'Wat anders?' Siferra tikte op de plattegronden. 'Dit is het bewijs van herhaalde, grote verwoestingen, ruwweg om de tweeduizend jaar, over een periode van vele duizenden jaren. En deze tabletten - zoals het er nu uitziet - zouden zelfs een of andere prehistorische versie van het Boek der Openbaringen kunnen zijn. Alles samen vormen ze, zo niet een feitelijke bevestiging van de tirades van de Apostelen, dan toch op zijn minst een stevige, rationele onderbouwing van hun hele mythologie.'

'Maar herhaalde branden op een enkele plek bewijzen niet dat er een wereldwijde verwoesting plaatsvond,' protesteerde Beenay.

'Ik maak me zorgen om de regelmaat,' zei Siferra. 'Het klopt te precies en lijkt te veel op wat Mondior heeft gezegd. Ik heb het Boek der Openbaringen bekeken. Het schiereiland Sagikan is voor de Apostelen een heilige plaats, wist je dat? De geheiligde plek waar de goden zich vroeger aan de mens toonden, zo zeggen ze. En daarom lijkt het logisch - moet je mij horen, lijkt het lógisch -' zei ze, terwijl ze bitter lachte, 'dat de goden Sagikan bewaard hebben als een waarschuwing voor de mensheid tegen de verdoemenis die steeds weer over ons zal komen als we onze zondigheid niet afleren.'

Stomverbaasd staarde Beenay haar aan.

Hij wist eigenlijk heel weinig over de Apostelen en hun leer. Zulk zielig gefantaseer had hem nooit geboeid en hij had het te druk gehad met zijn wetenschappelijke werk om acht te slaan op Mondiors holle voorspellingen van de apocalyps.

Maar nu kwam de herinnering aan het gesprek dat hij enkele weken geleden met Theremon 762 in de Zes Zonnen-club had gehad, met volle kracht in zijn bewustzijn naar boven. Niet de eerste keer dat de wereld verwoest is... De goden hebben de mens opzettelijk onvolmaakt gemaakt en geven ons een enkel jaar, een van hun jaren, niet het onze, waarin we ons moeten aanpassen. Dat heet een Goddelijk Jaar en het is precies 2049 van onze jaren lang.

Nee. Nee. Nee. Nee. Dwaasheid! Een opgeklopt verhaal! Hysterische onzin!

Er was nog meer. Steeds weer, als het Goddelijk Jaar ten einde liep, ontdekten de goden dat we nog steeds slecht en zondig waren en verwoestten daarom de wereld door hemels vuur omlaag te zenden... Dat zeggen de Apostelen, tenminste.

Nee! Nee!

'Beenay?' vroeg Siferra. 'Voel je je wel goed?'

'Ik zat te denken,' zei hij tegen haar. 'Bij Duisternis, het is waar! Je zou de Apostelen volledig in de kaart spelen!'

'Dat hoeft niet. Mensen die verstandig kunnen nadenken kunnen Mondiors ideeën nog steeds verwerpen. De verwoesting van Thombo door vuur - zelfs de herhaaldelijke verwoesting van Thombo met kennelijk regelmatige tussenpozen van ongeveer tweeduizend jaar - bewijst op geen enkele manier dat de hele wereld door vuur verwoest werd. Of dat zo'n grote brand onvermijdelijk terugkomt. Waarom zou het verleden per se in de toekomst herhaald worden? Maar mensen die verstandig kunnen nadenken zijn natuurlijk in de minderheid. De rest zal worden omgepraat, doordat Mondior mijn ontdekking gebruikt, en onmiddellijk in paniek raken. Je weet toch dat de Apostelen beweren dat de volgende grote, wereldverwoestende brand ons volgend jaar zal treffen?'

'Ja,' zei Beenay hees. Theremon zegt dat ze de precieze datum hebben genoemd. Het is eigenlijk een cyclus van 2049 jaar en dit is het 2048e jaar, en over ongeveer elf of twaalf maanden, als je Mondior moet geloven, zal de lucht zwart worden en vuur op ons neerdalen. Ik geloof dat het 19 theptar zou moeten gebeuren.'

'Theremon? De journalist?'

'Ja. Hij is een vriend van me. Hij interesseert zich voor al dat gedoe van die Apostelen en hij heeft een van hun hogepriesters een interview afgenomen, of wat het ook was. Theremon vertelde...'

Siferra’s hand schoot uit en pakte Beenays arm beet, haar vingers priemden zich met een verbazende kracht in zijn vlees. 'Je moet me beloven dat je hiervan geen woord aan hem verteld, Beenay!'

'Aan Theremon? Nee, natuurlijk niet. Je hebt je resultaten nog niet gepubliceerd. Het zou niet eerlijk van me zijn om iemand iets te vertellen. Maar hij is natuurlijk een zeer fatsoenlijk man.'

Haar ijzeren greep ontspande zich, maar slechts een beetje. 'Soms zeggen vrienden onder vier ogen dingen tegen elkaar... maar je weet toch, Beenay, dat zoiets als "onder vier ogen" niet bestaat als je met mensen als Theremon praat. Als hij een reden ziet om het te gebruiken, zal hij het ook gebruiken, wat hij je ook beloofd heeft. Of hoe "fatsoenlijk" je denkt dat hij is.'

'Nou... misschien...'

'Geloof me. En als Theremon ontdekt wat ik hier gevonden heb, kun je alles eronder verwedden dat het een halve dag later allemaal in de Chronicle staat. Dat zou mijn carrière ruïneren, Beenay. Dat is net wat ik nodig heb; bekend te komen staan als de geleerde die de Apostelen het bewijs gaf voor hun absurde beweringen. Ik walg vreselijk van de Apostelen, Beenay. Ik wil ze geen enkele hulp of steun geven en ik wil zeker niet dat het erop zou lijken dat ik openlijk hun bizarre ideeën zou steunen.'

'Maak je niet ongerust,' zei Beenay. 'Ik laat geen woord los.'

'Dat mag ook niet. Zoals ik al zei, het zou me ruïneren. Ik ben naar de universiteit teruggekomen om nieuwe fondsen voor onderzoek los te krijgen. Mijn vondsten in Thombo wakkeren de tegenstellingen in de faculteit al aan, omdat ze de gevestigde inzichten aanvechten waarin Beklimot als het oudste stedelijke centrum wordt beschouwd. Als het Theremon daarbij dan ook nog lukt om me met de Apostelen van het Vuur op te schepen...'

Maar Beenay luisterde nauwelijks. Hij begreep Siferra's probleem en hij zou zeker niets doen waar ze last mee kreeg. Theremon zou van hem geen woord over haar onderzoek te horen krijgen.

Zijn gedachten dwaalden al af naar andere zaken, zeer onrustbarende zaken. Delen uit Theremons relaas over de leer van de Apostelen bleven in zijn hoofd rondspoken.

'...Over ongeveer veertien maanden zulten de zonnen allemaal verdwijnen...’ '...zullen de Sterren uit een zwarte hemel vuur doen neerdalen...'

'...de juiste tijd van de ramp kan wetenschappelijk worden berekend...'

'...een zwarte hemel...'

'...zullen de zonnen allemaal verdwijnen...'

'Duisternis!' mopperde Beenay wrang. 'Is dat mogelijk?'

Siferra was door blijven praten. Toen hij deze opmerking maakte, hield ze midden in een zin op. 'Je luistert niet naar me, Beenay!'

'Ik... wat? O. O. Ja, natuurlijk luister ik! Je zei dat ik Theremon niets hierover mocht laten weten, want het zou je reputatie schaden, enen... Luister, Siferra, zouden we het hier een andere keer nog eens over kunnen hebben? Vanavond, of morgen, of wanneer je maar wilt? Ik moet meteen naar het observatorium.'

'Ik zal je niet tegenhouden.' zei ze koel.

'Nee, zo bedoel ik het niet. Wat je daarnet vertelde is van het grootste belang voor me, van het allergrootste belang, meer zelfs dan ik op dit moment kan zeggen. Maar ik moet iets nagaan. Iets dat direct te maken heeft met alles waarover we het gehad hebben.'

Ze keek hem strak aan. 'Je gezicht gloeit, je kijkt wild uit je ogen, Beenay. Wat doe je plotseling raar? Je bent met je gedachten miljoenen jaren weg. Wat is er aan de hand?'

'Dat vertel ik je later wel,' zei hij, toen hij al halverwege de deur was. 'Later! Ik beloof het je!'

16

Om deze tijd was het observatorium praktisch verlaten. Niemand was er, op Faro en Thilanda na. Tot Beenays opluchting was Athor 77 nergens te zien. Mooi, dacht Beenay. De oude man was behoorlijk uitgeput van de inspanningen die het uitwerken van het Kalgash Twee-concept gekost hadden. Beenay had geen behoefte aan nog meer spanningen die avond.

Het kwam goed uit dat alleen Faro en Thilanda er waren. Faro bezat precies de snelle, ongebonden geest die Beenay nu net nodig had. En Thilanda, die al zoveel jaren de lege ruimte van de hemel met haar telescoop en camera afspeurde, zou misschien wat van het ondersteunende materiaal kunnen aandragen dat Beenay nodig had.

Plotseling zei Thilanda: 'Ik heb de hele dag foto's staan ontwikkelen, Beenay. Maar het is zinloos. Ik durf erom te wedden dat er niets is in de hemel, op de zes zonnen na. Denk je ook niet dat de oude baas eindelijk een klap van de molen heeft gekregen?'

'Ik denk dat zijn geest even scherp is als altijd.'

'Maar deze foto's...' zei Thilanda. 'Ik heb nu al dagenlang op goed geluk een scan gemaakt van elk kwadrant van het heelal. Alles wordt door het computerprogramma gedaan. Klik, verschuif een paar graden, klik, verschuif, klik. De hele hemel wordt methodisch afgezocht. En kijk wat ik heb, Beenay. Een stapel foto’s van helemaal niets.'

'Als de onbekende satelliet onzichtbaar is, Thilanda, dan kun je hem niet zien. Zo simpel ligt dat.'

'Onzichtbaar voor het blote oog, misschien. Maar de camera moet in staat zijn...'

'Luister, vergeet dat nu allemaal even. Jullie moeten me komen helpen, puur theoretisch werk. Het staat in verband met Athors nieuwe theorie.'

'Maar als de onbekende satelliet nou een luchtkasteel is...' protesteerde Thilanda.

'Onzichtbare luchtkastelen kunnen ook echt zijn.' beet Beenay haar toe. 'En we zullen het niet leuk vinden als hij uit het niets komt opdagen en recht in ons gezicht vliegt. Help je me nog of help je me niet?'

'Ach...'

'Goed. Ik wil dat je computersimulaties maakt van de bewegingen van alle zes zonnen over een periode van 4200 jaar.'

Thilanda gaapte hem vol ongeloof aan. Twee-enveertighonderd, zei je dat, Beenay?'

'Ik weet dat je in de verste verte geen gegevens hebt over de stellaire banen over zo'n periode. Maar ik zei computersimulaties, Thilanda. Je hebt toch minstens honderd jaar betrouwbare gegevens?' Hij keek haar vragend aan.

'Meer nog.'

'Des te beter. Voer ze in en projecteer ze voor- en achteruit in de tijd. Laat de computer de dagelijkse stand van de zes zonnen over de afgelopen eenentwintig eeuwen produceren, en voor de komende eenentwintig eeuwen. Als je dat niet kunt, zal Faro je vast met alle plezier helpen om het programma te schrijven.’

'Ik denk dat het me wel lukt.' zei Thilanda op ijzige toon. 'En zou je me willen vertellen waar het allemaal om gaat? Gaan we nu almanakken verkopen? Zelfs de officiële almanak beperkt zich tot de zonnestanden van alleen maar de komende paar jaar. Wat ben je dus van plan?'

'Dat vertel ik je straks.' zei Beenay. 'Ik beloof het je.'

Hij liet haar kwaad achter bij haar bureau en liep door het observatorium naar Athors werkkamer, waar hij achter de drie computerschermen plaatsnam waarop Athor de Kalgash Twee-theorie had berekend. Gedurende lang tijd staarde Beenay bedachtzaam naar het middelste scherm, waarop de baan van Kalgash stond afgebeeid met de door de hypothetische Kalgash Twee veroorzaakte afwijkingen.

Toen drukte hij een toets in, waarop de vermoedelijke omloopbaan van Kalgash Twee helgroen werd afgebeeid; een enorme excentrische ellips, die steeds breder uitliep vanuit de baan van Kalgash zelf, die veel kleiner was en bijna cirkelvormig. Hij bestudeerde hem een tijdje, waarna hij de toets aansloeg die de zonnen op het scherm liet plaatsen en bleef er misschien wel een uur lang somber naar kijken, terwijl hij ze in al hun verschillende constellaties opriep; nu Onos aan de hemel met Tano en Sitha, Onos met Trey en Patru, Onos en Dovim met Trey en Patru, Dovim met Trey en Patru, Dovim met Tano en Sitha, Patru en Trey alleen...

De normale zonneconstellaties, ja.

Maar hoe zat het met abnormale combinaties?

Tano en Sitha alleen? Nee, dat kon niet De positie van die dubbelzonnen in verhouding tot de positie van de zonnen die dichterbij stonden, was zodanig dat Tano en Sitha op dit halfrond nooit aan de hemel konden staan zonder dat Onos of Dovim, of allebei, tegelijk te zien waren. Misschien was het honderdduizenden jaren geleden mogelijk geweest, dacht hij, al betwijfelde hij het. Maar nu beslist niet Trey en Patru en Tano en Sitha?

Weer niet. De twee stelsels met dubbelzonnen stonden aan tegenovergestelde kanten van Kalgash. Als het ene stelsel aan de hemel stond, ging het andere meestal verborgen achter de massa van de planeet. Zo nu en dan konden deze vier zonnen samen aan de hemel voorkomen, maar Onos was altijd te zien tijdens dergelijke dubbelzon-conjuncties. Dat waren de beroemde vijfzon-dagen, die op het andere halfrond de even opmerkelijke Dovimdagen tot gevolg hadden. Dat gebeurde om de zoveel jaar.

Trey zonder Patru? Tano zonder Sitha?

Ach, technisch gezien, ja. Als een van de dubbelzonnen dicht genoeg aan de horizon stond, kon een zon voor korte tijd boven de horizon staan en de andere eronder. Maar dat was geen echte speciale zonnestand, gewoon een tijdelijke afwijking. De dubbelzonnen bleven samen, maar werden tijdelijk gescheiden door de lijn van de horizon. Alle zes zonnen tegelijk aan de hemel?

Onmogelijk!

Erger nog... onvoorstelbaar!

Toch had hij het net gedacht. Beenay rilde bij de gedachte. Als ze alle zes tegelijk boven de horizon zouden staan, zou er een gebied op het andere halfrond moeten zijn waarin helemaal geen zonlicht te zien was. Duisternis! Duisternis! Maar Duisternis was overal op Kalgash onbekend, behalve als abstracte gedachte. Er kon nooit een tijd zijn geweest waarin de zes zonnen samen voortbewogen en een groot deel van de wereld ondergedompeld was in absolute lichtloosheid. Zou er zo'n tijd zijn geweest?

Zou het?

Beenay verwierp de ijselijke mogelijkheid. Hij hoorde Theremons lage stem weer de theorie van de Apostelen aan hem uitleggen: '...zullen de zonnen allemaal verdwijnen...'

'...zullen de Sterren vanuit een zwarte hemel vuur omlaag doen dalen...'

Hij schudde zijn hoofd. Alles wat hij over de bewegingen van de zonnen in de hemel wist, kwam in opstand tegen het idee van alle zes zonnen die op een of andere manier tegelijkertijd aan een kant van Kalgash samenklitten. Het kon gewoon niet, wonderen daargelaten. Beenay geloofde niet in wonderen. Door de manier waarop de zonnen in de lucht verspreid stonden, moesten er altijd op elk moment op elk deel van Kalgash minstens één of twee zonnen schijnen.

Vergeet de hypothese van zes-zonnen-hier, Duistemis-daar.

Wat bleef over?

Dovim alleen, dacht hij. De kleine, rode zon helemaal alleen aan de hemel?

Ach, ja, dat kwam voor, al was het niet vaak. Op die zeldzame vijfzon-dagen waarop Tano, Sitha, Trey, Patru en Onos allemaal samen boven hetzelfde halfrond stonden, bleef slechts Dovim over voor de andere kant van de wereld. Beenay vroeg zich af of dat het moment was waarop de Duisternis kwam.

Zou het? Dovim alleen gaf misschien zo weinig licht, slechts een koele, zwakke, paars-rode glans, dat de mensen het misschien per ongeluk voor Duisternis aanzagen.

Maar eigenlijk was dat onzin. Zelfs de kleine Dovim zou in staat moeten zijn genoeg licht te geven om te voorkomen dat de mensen doodsangsten uitstonden. Trouwens, dagen met Dovim alleen kwamen om de zoveel jaar ergens in de wereld voor. Ze waren zeldzaam, maar zo ongewoon nou ook weer niet. En als het zien van slechts een enkele, kleine, vage zon aan de hemel grote psychologische ontreddering kon veroorzaken, dan zou iedereen zich vast zorgen maken over de volgende keer dat alleen Dovim scheen, wat, voor zover Beenay zich herinnerde, over een jaar of wat zou gebeuren. En eigenlijk stond helemaal niemand erbij stil.

Maar als Dovim alleen aan de hemel zou staan en er iets gebeurde, iets speciaals, iets echt ongewoons, wat het restje licht dat hij gaf uitdoofde...

Thilanda kwam naast hem staan en zei zuur: 'Nou, Beenay, ik heb je baansimulaties klaar staan. Niet alleen 4200 jaar, maar een eindeloze cyclus. Faro heeft me met de formules geholpen en we hebben het programma zodanig gemaakt, dat het tot voorbij het einde der tijden doorloopt, als je wilt, of terug naar het begin van het heelal.'

'Mooi. Laad het in de computer die ik gebruik, ja? ... En wil je hierheen komen, Faro?'

De kleine, ronde doctorandus kwam op zijn gemak aangelopen. Zijn donkere ogen glansden van nieuwsgierigheid. Kennelijk borrelden er vragen bij hem over wat Beenay aan het doen was, maar hij hield zich aan het student-professor protocol en zei niets. Hij wachtte gewoon af wat Beenay hem zou vertellen.

'Hier op mijn scherm.' begon Beenay, 'staat Athors vermoedelijke baan van de hypothetische Kalgash Twee. Ik neem aan dat hij juist is, want Athor heeft gezegd dat bij deze baan alle afwijkingen in onze eigen baan nauwkeurig te verklaren zijn, en ik vertrouw erop dat Athor weet wat hij doet. Hier heb ik ook, krijg ik althans, als Thilanda de gegevens heeft overgestuurd, het programma dat jij met haar zojuist hebt gemaakt voor het weergeven van de zonnebanen over een lange periode. Nu ga ik proberen een correlatie te vinden tussen de aanwezigheid van slechts één zon aan de hemel en de nadering van Kalgash Twee tot onze planeet, zodat...'

'Zodat u kunt uitrekenen hoe vaak er een verduistering plaatsvindt?' flapte Faro eruit. 'Is dat het, meneer?'

De snelheid waarmee de jongen het doorhad, deed hem plezier, maar was ook een beetje verontrustend. 'Dat klopt inderdaad. Denk jij ook aan een verduistering?'

'Ik dacht eraan toen Athor ons de eerste keer over Kalgash Twee vertelde. Simbron, misschien weet u het nog, zei dat die vreemde satelliet een tijdje het licht van een paar zonnen zou kunnen tegenhouden en u zei dat dat een verduistering zou heten. Daama begon ik een paar van de mogelijkheden uit te werken, maar Athor onderbrak me voordat ik iets kon zeggen, want hij was moe en wilde naar huis.'

'En sindsdien heb je het er niet meer over gehad?'

'Niemand vroeg erom,' zei Faro.

'Nou, hier is je kans. Ik zal alles wat in mijn computer zit oversturen naar de jouwe, en dan gaan jij en ik apart in deze kamer aan de slag en wat met de getallen stoeien. Ik zoek naar een speciale constellatie waarin Kalgash Twee zich het dichtst bij Kalgash bevindt en er slechts één zon aan de hemel staat.'

Faro knikte. Hij liep zo snel naar zijn computer als Beenay nog nooit van hem gezien had.

Beenay verwachtte niet dat hij zijn berekeningen als eerste rond zou hebben. Faro stond bekend om zijn snelheid in dergelijke zaken. Maar het ging erom dat ze onafhankelijk van elkaar aan hetzelfde probleem werkten, zodat het resultaat op twee aparte manieren ondersteund werd. Dus toen Faro na een tijdje triomfantelijk een snuivend geluid maakte en opsprong om iets te zeggen, gebaarde Beenay geërgerd dat hij stil moest zijn en ging door met werken. Hij deed er tien schandelijke minuten langer over.

Toen verschenen de getallen op zijn scherm.

Als elke veronderstelling die hij in de computer had ingevoerd juist was - Athors berekening van de vermoedelijke massa en baan van de onbekende satelliet, Thilanda's berekeningen van de bewegingen van de zes zonnen aan de hemel - dan leek het niet erg waarschijnlijk dat de Duisternis zou komen. De enige mogelijkheid die totale Duisternis tot gevolg kon hebben, was een Dovimdag. Maar het zag er niet naar uit dat Dovim door Kalgash Twee verduisterd zou kunnen worden. Dovimdagen waren zo zeldzaam dat de kans dat Dovim alleen aan de hemel stond op het moment dat Kalgash Twee in zijn lange baan in de buurt van Kalgash stond, oneindig klein was, dat wist Beenay.

Of niet soms?

Nee. Niet oneindig.

Helemaal niet. Hij bekeek de getallen op het scherm eens aandachtig. Er leek een kleine kans te zijn dat ze samenvielen. De berekening was niet compleet, maar het ging wel die kant op, toen de computer elke Kalgash-Kalgash Twee-conjunctie berekende in de 4200 jaar die het onderzoek bestreek. Elke keer dat Kalgash Twee een rondje maakte, viel het moment waarop hij Kalgash naderde dichter bij een Dovim-dag. De getallen bleven maar komen, terwijl de computer alle astronomische mogelijkheden uitrekende. Met groeiende verbazing keek Beenay vol afgrijzen toe.

Daar was het dan, eindelijk. Alle drie de hemellichamen stonden op precies de goede manier op één lijn. Kalgash - Kalgash Twee - Dovim! Ja! Het was dus mogelijk dat Kalgash Twee Dovim totaal verduisterde op een moment dat Dovim de enige zon was die aan de hemel te zien was.

Maar die stand was uiterst zeldzaam. Op één halfrond moest Dovim helemaal alleen aan de hemel staan en op een maximale afstand tot Kalgash, terwijl Kalgash Twee zo dichtbij mogelijk moest staan. De schijnbare diameter van Kalgash Twee zou zeven keer die van Dovim zijn. Dat was voldoende om het licht van Dovim gedurende ruim een halve dag te verbergen, zodat geen enkele plaats op de planeet zou ontsnappen aan de effecten van de Duisternis. De computer gaf aan dat zulke uiterst bijzondere omstandigheden zich slechts konden voordoen eens in de...

Beenay snakte naar adem. Hij wilde het niet geloven.

Hij draaide zich om naar Faro. Het ronde gezicht van de jonge doctorandus was bleek van schrik.

Schor zei Beenay: 'Goed, ik ben klaar, en ik heb een getal. Maar zeg eerst wat jij hebt.'

'Verduistering van Dovim door Kalgash Twee, periodieke terugkeer om de 2049 jaar.'

'Ja,' zei Beenay met een doffe stem. 'Precies wat ik ook heb. Eens in de 2049 jaar.'

Hij voelde zich duizelig. Het hele heelal leek om hem heen te tollen. Eens in de 2049 jaar. De exacte lengte van een Goddelijk Jaar, volgens de Apostelen van het Vuur. Precies hetzelfde getal dat in het Boek der Openbaringen werd genoemd.

'...zullen de zonnen allemaal verdwijnen...'

'...zullen de Sterren vanuit een zwarte hemel vuur doen neerdalen...'

Hij wist niet wat Sterren waren. Maar Siferra had op het schiereiland Sagikan een heuvel ontdekt waar steden met een verbazende regelmaat door vuur waren verwoest, ongeveer om de tweeduizend jaar. Als ze nauwkeurige koolstof-14 tests had laten doen, zou het juiste getal van de tijd tussen elke verwoesting op de Heuvel van Thombo dan... 2049 jaar blijken te zijn?

'...een zwarte hemel...’

Hopeloos staarde Beenay door de kamer naar Faro. 'Wanneer wordt de volgende Dovimdag verwacht?' vroeg hij.

'Over elf maanden en vier dagen.' zei Faro onverbiddelijk. 'Op 19 theptar.'

'Ja,' zei Beenay. 'Dezelfde dag als waarop volgens Mondior 71 de hemel zwart wordt en het vuur van de goden zal neerdalen om onze beschaving te vernietigen.'

17

'Voor het eerst in mijn leven.' zei Athor, 'bid ik met heel mijn hart dat mijn berekeningen fout zijn. Maar ik vrees dat de goden mij een dergelijk medelijden niet gunnen. We worden onverbiddelijk tot een conclusie gedwongen die te vreselijk is om waar te zijn.'

Hij keek rond in de kamer en liet even zijn blik rusten op elk van de mensen die hij had samengeroepen. De jonge Beenay 25, natuurlijk. Sheerin 501, van de psychologische faculteit. Siferra 89, de archeologe. Slechts met de grootste krachtsinspanning vocht Athor om de enorme vermoeidheid, het gevoel van groeiende wanhoop en de verpletterende indruk die alles wat hij in de afgelopen weken ontdekt had op hem maakte, voor hen te verbergen. Hij vocht om dat alles zelfs voor zichzelf te verbergen. De laatste tijd betrapte hij zich er zo nu en dan op dat hij vond dat hij al te lang leefde en wenste dat hij zich een jaar of twee geleden te ruste had mogen neerleggen. Maar dergelijke gedachten bande hij genadeloos uit zijn geest. Een ijzeren wil en een onvermoeibare geestkracht waren altijd Athors belangrijkste karaktertrekken geweest. Hij weigerde nu, terwijl de ouderdom zijn kracht aantastte, die eigenschappen te laten wegvloeien.

Hij zei tegen Sheerin: 'Als ik het goed begrepen heb, is uw specialisme de bestudering van Duisternis?'

De logge psycholoog leek geamuseerd. 'Ik denk dat dat één manier is om het te zeggen. Mijn proefschrift ging over door Duisternis veroorzaakte geestelijke afwijkingen. Maar het onderzoek van Duisternis is slechts een enkel facet van mijn werk. Ik interesseer me voor allerlei soorten massahysterie, voor de irrationele reactie van de menselijke geest op overweldigende stimuli. De hele scala aan menselijke gestoordheid, daar verdien ik mijn brood mee.'

'Uitstekend.' zei Athor koel. 'Dat is dan duidelijk. Beenay 25 zegt dat u aan de universiteit de leidende autoriteit bent op het gebied van Duisternis. U hebt zojuist onze eenvoudige astronomische demonstratie op het computerscherm gezien. Ik neem aan dat u inziet wat de belangrijke gevolgen van onze ontdekking zijn?'

Het was voor de oude astronoom onmogelijk om een manier van praten te vinden die niet belerend klonk. Maar het scheen Sheerin niet veel uit te maken.

Kalm zei hij: 'Ik denk dat ik het begrijp. U zegt dat er een geheimzinnig onzichtbaar astronomisch lichaam ter grote van een planeet van die-en-die massa op die-en-die afstand een omloopbaan om Kalgash beschrijft, en dat door de ene die-en-die samen met die andere, de aantrekkingskracht ervan precies bepaalde afwijkingen verklaart in de theoretische baan van Kalgash, die mijn vriend Beenay hier heeft ontdekt. Klopt het tot dusver?'

'Ja.' zei Athor. 'Heel juist.'

'Nou.' ging Sheerin verder, 'nu blijkt dat dit lichaam zich soms tussen ons en een van onze zonnen bevindt. Dit wordt een verduistering genoemd. Maar slechts één zon ligt op een dusdanige manier in hetzelfde baanvlak dat hij ooit kan worden verduisterd en die zon is Dovim. Het is aangetoond dat de verduistering alleen zal plaatsvinden als...' fronsend pauzeerde Sheerin... 'als Dovim de enige zon is die aan de hemel staat en zowel hij als deze zogenaamde Kalgash Twee op een dusdanige manier op één lijn staan dat Kalgash Twee de schijf van Dovim volledig bedekt en totaal geen licht ons kan bereiken. Klopt het zo nog steeds?'

Athor knikte. 'U hebt het uitstekend begrepen.'

'Daar was ik al bang voor. Ik hoopte dat ik ernaast zat.'

'En nu de effecten van de verduistering...' zei Athor.

Sheerin haalde diep adem. 'Goed. De verduistering - die god zij dank slechts eens in de 2049 jaar plaatsvindt - zal een vrij lange periode van totale Duisternis op Kalgash veroorzaken. Doordat de wereld draait, zal het in elk continent gedurende een periode van - wat zei u? - negen tot veertien uur, afhankelijk van de breedtegraad, volkomen donker zijn.'

'Goed, wilt u nu zo vriendelijk zijn.' zei Athor, 'uw mening te geven, als psycholoog, over de gevolgen die dit zal hebben op de geest van menselijke wezens?'

'Het gevolg,' zei Sheerin zonder te aarzelen, 'zal krankzinnigheid zijn.'

Het was plotseling heel stil in de kamer..

Uiteindelijk zei Athor: 'Algehele krankzinnigheid, voorspelt u dat?'

'Heel waarschijnlijk. Totale Duisternis, algehele krankzinnigheid. Ik denk dat de mensen in verschillende mate zullen worden aangetast, variërend van kortdurende desoriëntatie en depressie, tot complete en permanente vernietiging van de verstandelijke vermogens. Hoe groter iemands psychologische stabiliteit aanvankelijk is, hoe minder waarschijnlijk, uiteraard, dat iemand volkomen instort onder invloed van de afwezigheid van al het licht. Maar niemand, denk ik, zal er geheel koud onder blijven.'

'Ik begrijp het niet,' zei Beenay. 'Waarom worden mensen gek in Duisternis?'

Sheerin glimlachte. 'We zijn er gewoon niet aan gewend. Stel je een wereld voor, als je dat kunt, met slechts één zon. Als die wereld om zijn as draait, zal elk halfrond een halve dag verlicht worden en zal de andere helft volkomen donker zijn.'

Beenay maakte een stijf gebaar van afgrijzen.

'Zie je nou?' riep Sheerin. 'Je moet er zelfs niet aan denken! Maar de bewoners van die planeet zullen goed gewend zijn aan een dagelijkse portie Duisternis. Hoogstwaarschijnlijk vinden ze de uren met daglicht vrolijker en aangenamer, maar ze zullen de Duisternis afdoen als een normale, dagelijkse gebeurtenis, niet iets om je over op te winden, gewoon iets om bij te gaan slapen, in afwachting van de volgende dag. Maar wij niet. Wij hebben ons ontwikkeld onder omstandigheden met eeuwig zonlicht, elk uur van de dag, het hele jaar door. Als Onos niet aan de lucht staat, dan Tano, Sitha en Dovim wel, of Patru en Trey, enzovoort. Onze hersenen, zelfs de processen in ons lichaam, zijn gewend aan eeuwig licht. We houden er niet van ook maar even zonder te moeten doen. Je slaapt met een godslicht in je kamer, neem ik aan?'

'Natuurlijk,' zei Beenay.

'Natuurlijk? Waarom "natuurlijk"?'

'Waarom...? Iedereen slaapt toch met een godslicht!'

'Daar gaat het nou om. Zeg eens: heb je ooit Duisternis meegemaakt, beste Beenay?'

Beenay leunde tegen de muur naast het grote raam en dacht na. 'Nee, dat kan ik niet zeggen. Maar ik weet wat het is. Gewoon... eh...' Hij maakte vage bewegingen met zijn vingers en kreeg toen een ingeving. 'Gewoon zonder licht. Net als in grotten.'

'Ben je weleens in een grot geweest?'

'In een grot! Natuurlijk ben ik nooit in een grot geweest.'

'Dat dacht ik wel. Ik heb het wel eens geprobeerd, lang geleden, toen ik begon aan mijn studie van aan Duisternis gerelateerde afwijkingen.

Maar ik ben gauw weer naar buiten gerend. Ik ben zo ver gegaan, tot de opening van de grot nog net als een lichtvlek te zien was, en verder alles donker.' Sheerin lachte vrolijk. 'Ik had nooit gedacht dat iemand van mijn gewicht zo hard kon lopen.'

Bijna uitdagend zei Beenay: 'Nou, als het eropaan komt, denk ik dat ik niet was weggerend, als ik daarbinnen was geweest.'

De psycholoog glimlachte vriendelijk naar de jonge astronoom. 'Dat is heldhaftig gesproken! lk bewonder je moed, jongen.' Sheerin draaide zich om naar Athor en zei: 'Is het goed als ik even een klein, psychologisch experiment uitvoer?'

'U gaat uw gang maar.'

'Dank u.' Sheerin keek Beenay weer aan. 'Wil je dat gordijn naast je dichttrekken, Beenay?'

Beenay keek verrast. 'Waarvoor?'

Trek gewoon de gordijnen dicht. Kom dan hier naast me zitten.'

'Nou, als je dat per se wilt...'

Bij de ramen hingen zware, rode gordijnen. Athor kon zich niet herinneren dat ze ooit dicht waren geschoven, en deze kamer was al zo'n veertig jaar zijn kantoor. Zijn schouders ophalend pakte Beenay het kwastje en trok eraan. Het rode gordijn schoof voor het grote raam, de koperen ringen gleden over de roede. Nog even was het dofrode licht van Dovim te zien. Toen was alles gehuld in schaduwen, en zelfs die werden vaag.

Beenays voetstappen klonken hol in de stilte, toen hij naar de tafel liep. Halverwege stopten ze. 'Ik kan je niet zien, Sheerin,' fluisterde hij ellendig.

'Ga op de tast verder.' beval Sheerin met gespannen stem.

'Maar ik kan je niet zien!' De ademhaling van de jonge astronoom ging onregelmatig. 'Ik kan niets zien!'

'Wat had je verwacht? Dit is Duisternis.' Sheerin wachtte even. 'Vooruit, zelfs met je ogen dicht moet je de weg in deze kamer weten. Loop gewoon hierheen en ga zitten.'

Weifelend klonken zijn voetstappen weer. Er was te horen hoe iemand met een stoel schoof. Angstig klonk Beenays stem: 'Ik zit.'

'Hoe voel je je?'

'Ik voel me... hm... prima.'

'Vind je het fijn?'

Een lange pauze.

'Nee.'

'Nee, Beenay?'

'Helemaal niet. Het is vreselijk. Net of de muren...' Hij pauzeerde weer. 'Het is net of de muren op me afkomen. Ik wil ze steeds maar wegduwen... Maar ik word helemaal niet gek. Ik geloof zelfs dat ik er langzamerhand aan begin te wennen.'

'Goed. Siferra, hoe zit het met jou?'

'Ik kan wet enigszins tegen Duisternis. Ik heb zo hier en daar in ondergrondse gangen rondgekropen. Maar ik kan niet zeggen dat ik het erg leuk vind.'

'Athor?'

'Ik overleef het ook wel. Maar ik denk dat u bewezen hebt wat u bewijzen wilde, doctor Sheerin,' zei het hoofd van het observatorium schel.

'Goed. Beenay, trek de gordijnen weer open.'

Er klonken voorzichtige voetstappen door het donker, gevolgd door het geschuifel van Beenays lichaam langs het gordijn, op zoek naar de kwast en dan de opluchting van het geruis van het openglijdende gordijn. Het rode licht van Dovim stroomde de kamer binnen en met een kreet van plezier keek Beenay door het raam naar buiten, naar de kleinste van de zes zonnen.

Sheerin veegde met de rug van zijn hand het zweet van zijn voorhoofd en zei onzeker: 'En dat waren nog maar een paar minuten in een donkere kamer.'

'Het is te verdragen,' zei Beenay luchtig.

'Ja, een donkere kamer wel. Tenminste voor korte tijd. Maar u hebt allemaal van de tentoonstelling ter ere van het eeuwfeest van Jonglor gehoord, nietwaar? Het schandaal met de Tunnel van Avontuur? Beenay, ik vertelde je erover die avond afgelopen zomer in de Zes Zonnen-club, toen je daar met die journalist was, Theremon.'

'Ja, ik weet het nog. De mensen die op de kermis een rit door de Duisternis maakten en gestoord naar buiten kwamen.'

'Een tunnel van slechts anderhalve kilometer... zonder licht. Je stapte in een klein, open wagentje en hobbelde vijftien minuten lang door de Duisternis. Sommigen die die rit maakten, stierven van angst. Anderen kwamen permanent gestoord naar buiten.'

'En waarom was dat? Waarvan werden ze gek?'

'In feite hetzelfde als waar jij zoëven last van had toen we het gordijn dicht hadden gedaan en jij dacht dat de muren van de kamer je in het donker verpletterden. Er bestaat een psychologische term voor de instinctieve angst van de mens voor de afwezigheid van licht. We noemen het claustrofobie, omdat het ontbreken van licht altijd in verband staat met afgesloten ruimten, zodat de angst voor het een de angst voor het andere is. Snap je?'

'En de mensen in de tunnel die gek werden?'

'De mensen in de tunnel die... eh... gek werden, om dat woord te gebruiken, waren de ongelukkigen die niet voldoende psychische veerkracht bezaten om de claustrofobie te overwinnen die hen in de Duisternis overviel. Het was een krachtige aanval. Geloof me. Ik heb zelf een rit door de Tunnel gemaakt. Nu net zaten we maar een paar minuten zonder licht, en ik geloof dat je behoorlijk van streek was. Stel je nou eens vijftien minuten voor.'

'Maar herstelden ze daarna niet?'

'Sommigen wel. Maar anderen zullen jarenlang, of misschien de rest van hun leven, last houden van claustrofobie. Hun sluimerende angst voor Duisternis en besloten ruimten heeft zich geuit en blijft, voor zover we het kunnen zeggen, permanent bestaan. En sommigen, zoals ik al zei, gingen dood van de schrik. Daar valt weinig meer aan te genezen, hè? Dat is dus wat vijftien minuten in het donker kan aanrichten.'

'Voor sommige mensen,' zei Beenay koppig. Op zijn voorhoofd verscheen langzaam een frons. 'Ik geloof nog steeds niet dat het voor de meesten van ons zo erg zal worden. Zeker niet voor mij.'

Sheerin zuchtte geërgerd. 'Denk je eens in, Duisternis... overal. Geen licht, zo ver je kunt zien. De huizen, de bomen, de velden, de aarde, de lucht... zwart! En dan komen de Sterren op de proppen, als je naar de preken van de Apostelen hebt geluisterd... Sterren, wat dat ook mogen zijn. Kun je je dat voorstellen?'

'Ja, dat kan ik,' zei Beenay nog agressiever.

'Nee! Nee, dat kun je niet!' Sheerin sloeg plotseling fel met zijn vuist op tafel. 'Je houdt jezelf voor de gek! Dat kun je niet bevatten. Je hersenen kunnen die gedachte net zo min aan als... Kijk, Beenay, je bent toch wiskundige? Kunnen je hersenen echt volledig begrijpen wat oneindigheid inhoudt? Of eeuwigheid? Je kunt er alleen over praten. Het tot vergelijkingen reduceren en doen alsof abstracte getallen de werkelijkheid voorstellen, terwijl het in feite slechts krabbels op een stuk papier zijn. Maar als je echt probeert het idee van oneindigheid in je hoofd te prenten, gaat het je al gauw duizelen, dat weet ik zeker. Een fractie van de werkelijkheid brengt je al van slag. Hetzelfde geldt voor dat kleine beetje Duisternis dat je zoéven hebt ondergaan. En als het echt zover is, krijgen je hersenen te maken met een fenomeen dat buiten de grenzen van hun bevattingsvermogen ligt. Je wordt gek, Beenay. Volkomen gek, en blijvend. Daar heb ik geen enkele twijfel over!'

Weer viel er plotseling een vreselijke stilte in de kamer.

Ten slotte zei Athor: 'Is dat uw eindconclusie, doctor Sheerin? Wijdverspreide krankzinnigheid?'

'Ten minste 75% van de bevolking zal aangetast worden in een mate die we gestoord noemen. Misschien 85%. Misschien zelfs 100%.'

Athor schudde zijn hoofd. 'Monsterlijk. Walgelijk. Een ramp buiten elke proporties. Al moet ik u zeggen dat ik geneigd ben Beenay gelijk te geven... dat we ons er op de een of andere manier doorheen zullen slaan, dat de effecten minder rampzalig zullen zijn dan u aangeeft. Zo oud als ik ben, ik heb toch een zeker optimisme, een zeker gevoel van hoop...'

Plotseling zei Siferra: 'Mag ik iets zeggen, doctor Athor?'

'Natuurlijk. Natuurlijk! Daarvoor bent u hier.'

De archeologe stond op en liep naar het midden van de kamer. 'Eigenlijk verbaast het me dat ik hierbij ben. Toen ik voor het eerst mijn ontdekkingen op het Sagikanschiereiland met Beenay besprak, smeekte ik hem alles als absoluut vertrouwelijk te beschouwen. Ik was bang voor mijn wetenschappelijke reputatie, want ik begreep dat de gegevens die ik ontdekt had heel gemakkelijk konden worden opgevat als een ondersteuning voor de meest irrationele, meest beangstigende, meest gevaarlijke religieuze stroming die in onze samenleving bestaat. Ik heb het natuurlijk over de Apostelen van het Vuur.

Maar toen Beenay even later bij me terugkwam met zijn nieuwe ontdekkingen, de periodieke terugkeer van de verduistering van Dovim, wist ik dat ik moest bekendmaken wat ik wist. Hier heb ik foto's en plattegronden van mijn opgravingen in de Heuvel van Thombo, vlak bij Beklimot, op het Sagikanschiereiland. Beenay, jij hebt ze al gezien maar zou je zo vriendelijk willen zijn ze aan doctor Athor en doctor Sheerin door te geven...'

Siferra wachtte tot ze de tijd hadden gehad om het materiaal te bekijken. Toen ging ze verder. 'De plattegronden zijn eenvoudiger te begrijpen als u de Heuvel van Thombo ziet als een enorme, gelaagde taart van oude nederzettingen, elk boven op de vorige gebouwd, met de jongste bovenaan op de heuvej, natuurlijk. Dat is de stad die we de Beklimotcultuur noemen. Eronder ligt er een die door dezelfde mensen is gebouwd, nemen we aan, in een vroegere fase van hun beschaving en dan verder omlaag en verder en verder, tot in totaal minstens zeven verschillende perioden van bewoning, misschien zelfs meer.

Elke nederzetting, mijne heren, kwam ten einde doordat hij door vuur werd verwoest. U kunt de donkere afscheidingen tussen elke laag zien; als het goed is. Dat zijn verbrande lagen, houtskoolresten. Oorspronkelijk schatte ik, zuiver gebaseerd op een intuïtief gevoel voor hoe lang het geduurd zou hebben tot die steden ontstaan zijn, tot bloei zijn gekomen, in verval zijn geraakt en uiteengevallen, dat die grote branden elk om de ongeveer tweeduizend jaar hadden plaatsgevonden, en de laatste ongeveer tweeduizend jaar geleden, vlak voor het ontstaan van de Beklimotcultuur, die we beschouwen als het begin van dit geschiedkundige tijdperk.

Maar houtskool is uitstekend geschikt voor radioactieve koolstofmeting, die een vrij nauwkeurige indicatie geeft van de ouderdom van de plek. Sinds mijn materiaal uit Thombo in Saro City aankwam, heeft het laboratorium van onze faculteit koolstofanalyses uitgevoerd, en nu hebben we de resultaten. Ik kan ze u zo uit het hoofd noemen. De jongste van de Thombo-nederzettingen werd 2050 jaar geleden door vuur verwoest, met een statistische afwijking van plus of min twintig jaar. De houtskool uit de nederzetting daaronder is 4100 jaar oud, met een afwijking van plus of min veertig jaar. De derde nederzetting van boven werd 6200 jaar geleden door brand verwoest, met een afwijking van plus of min tachtig jaar. De vierde nederzetting van boven heeft een radioactieve leeftijd van 8300 jaar, plus of min honderd. De vijfde...'

'Alle goden!' riep Sheerin. 'Liggen ze allemaal even ver van elkaar?'

'Stuk voor stuk. De branden vonden plaats met een tussentijd van iets meer dan twintig eeuwen. Als we een kleine onnauwkeurigheid incalculeren, die bij radioactieve ouderdomsbepaling onvermijdelijk is, mogen we alles bij elkaar genomen toch stellen dat ze precies om de 2049 jaar plaatsvonden. Wat, zoals Beenay heeft laten zien, precies de periode is tussen twee verduisteringen van Dovim... En ook,' voegde Siferra er somber aan toe, 'de lengte van wat de Apostelen van het Vuur een Goddelijk Jaar noemen, waarna de wereld door vuur verwoest zou worden.'

'Als gevolg van de massahysterie, ja,' zei Sheerin hol. 'Als de Duisternis komt, willen de mensen licht... wat voor licht dan ook. Fakkels. Vreugdevuren. Verbrand alles! Verbrand de meubels. Verbrand huizen.'

'Nee,' mompelde Beenay.

'Denk eraan,' zei Sheerin, 'dat de mensen niet bij hun verstand zijn. Ze zullen als kleine kinderen zijn, maar met het lichaam van een volwassene, en de resten van het verstand van een volwassene. Ze zullen met lucifers kunnen omgaan. Ze weten alleen niet meer wat de gevolgen ervan zijn als je overal een hoop vuren aansteekt.'

'Nee,' zei Beenay weer, nu hopeloos. 'Nee. Nee.' Het klonk nu niet meer als een uiting van ongeloof.

Siferra zei: 'In eerste instantie mochten we aannemen dat de branden van Thombo een zuiver plaatselijk gebeuren waren... een vreemd toeval, zo'n strak patroon van regelmatige gebeurtenissen over zo'n enorm tijdsbestek, maar beperkt tot slechts die ene plaats. Misschien vond er zelfs een bijzondere rituele reinigingsceremonie plaats. Omdat er nergens op Kalgash andere oude nederzettingen zijn gevonden die zo oud zijn als die op Sagikan, konden we geen andere conclusie trekken. Maar de berekeningen van Beenay hebben alles veranderd. Nu zien we dat de wereld elke 2049 jaar kennelijk in Duisternis wordt ondergedompeld. Zoals Sheerin zei, zullen er vuren worden aangestoken. En ze zullen uit de hand lopen. Alle andere nederzettingen die, waar ook in de wereld, in de tijd van de Thombo-branden bestonden, zullen net als de steden van Thombo verwoest zijn, en om dezelfde reden. Maar Thombo is alles wat uit de prehistorie is overgebleven. De Apostelen van het Vuur zeggen dat het een heilige plaats is, de plaats waar de goden zich aan de mensheid hebben getoond.'

'En zich misschien weer tonen,' zei Athor duister. 'Door ons het bewijs te leveren van de branden in vroeger tijden.'

Beenay keek hem aan. 'Bent u dan in de leer van de Apostelen gaan geloven, meneer?'

Voor Athor leek de opmerking van Beenay bijna een botte beschuldiging van waanzin. Het duurde even voordat hij kon antwoorden. Maar toen zei hij, zo kalm hij kon: 'Ze geloven? Nee. Nee, niet echt. Maar ik vind ze interessant, Beenay. Ik verafschuw het dat ik deze vraag zelfs maar moet stellen: wat nou als de Apostelen gelijk hebben? We hebben nu duidelijke aanwijzingen dat de Duisternis precies om de 2049 jaar, die zij in hun Boek der Openbaringen noemen, invalt. Sheerin hier zegt dat de wereld gek wordt als dat gebeurt en we hebben Siferra's bewijs dat een klein stukje van de wereld in elk geval inderdaad gek werd, steeds weer werden de huizen om die 2049 jaar, die we elke keer weer tegenkomen, door vuur weggevaagd.'

'Wat wilt u daarmee dan zeggen?' vroeg Beenay. 'Dat we ons bij de Apostelen moeten aansluiten?'

Weer moest Athor zijn ergernis onderdrukken. 'Nee, Beenay. Gewoon dat we hun leer eens moeten bekijken, om te zien hoe we hen kunnen gebruiken!'

'Gebruiken?' riepen Sheerin en Siferra bijna tegelijk.

'Ja! Gebruiken!' Athor sloeg zijn grote, grove handen in elkaar en draaide zich om om hen allemaal aan te kijken. 'Begrijpt u dan niet dat het overleven van de menselijke beschaving misschien volledig van ons vieren afhangt? Daar komt het toch op neer? Hoe melodramatisch het ook klinkt, wij vieren beschikken over iets dat er begint uit te zien als het onweerlegbare bewijs dat het einde van de wereld op ons afkomt. Algehele Duisternis... die algehele krankzinnigheid veroorzaakt... een wereldwijde ramp... onze steden in vlammen, onze samenleving aan stukken geslagen. Maar er bestaat al een andere groepering die, op basis van weet lk wat voor bewijs, precies dezelfde rampzalige gebeurtenis voorspelt... op het jaar, op de dag nauwkeurig-'

'19 theptar,' mompelde Beenay.

'19 theptar, ja. De dag dat Dovim alleen aan de hemel zal staan te stralen... en, als we gelijk hebben, Kalgash Twee uit de onzichtbaarheid zal verschijnen om onze hemel te bedekken en al het licht zal uitdoven. Die dag zal het vuur onze steden verzwelgen, zeggen de Apostelen. Hoe weten ze dat? Toevallig geraden? Pure mythevorming?'

'Sommige dingen van wat ze zeggen slaan helemaal nergens op,' benadrukte Beenay. 'Ze zeggen bijvoorbeeld dat Sterren aan de hemel zullen verschijnen. Wat zijn Sterren? Waar moeten die vandaan komen?'

Athor haalde zijn schouders op. 'Ik heb geen idee. Dat deel van de leer van de Apostelen zou heel goed een fabeltje kunnen zijn. Maar ze hebben kennelijk verslagen van vorige verduisteringen, waarmee ze hun huidige, rampzalige voorspellingen hebben gedaan. We moeten meer over die verslagen te weten zien te komen.'

'Waarom wij?' vroeg Beenay.

'Omdat wij - geleerden - als leiders kunnen optreden, mensen met autoriteit, in de komende strijd om de beschaving te redden,' zei Athor. 'Alleen als de aard van het gevaar hier nu meteen bekend wordt gemaakt, heeft de samenleving enige kans zichzelf te beschermen tegen wat er staat te gebeuren. Maar zoals het er nu voor staat, schenken alleen onnozelen en mensen die niet beter weten enige aandacht aan de Apostelen. De meeste intelligente, redelijk denkende mensen zien hen op dezelfde manier als wij: als gestoorden, als gekken, als idioten, misschien als oplichters. We moeten de Apostelen ertoe overhalen dat ze hun astronomische en archeologische gegevens, als ze die hebben, met ons delen. En dan maken we alles openbaar. We onthullen onze ontdekkingen en ondersteunen ze met het materiaal dat we eventueel van de Apostelen krijgen. In feite gaan we een verbintenis met hen aan om te strijden tegen de chaos die volgens ons en hen dreigt. Op die manier kunnen we de aandacht trekken van alle lagen van de samenleving, van de mensen die alles geloven tot de meest kritische mensen.'

'U wilt dus dat we niet langer geleerden zijn en de wereld van de politiek binnenstappen?' vroeg Siferra. 'Dat bevalt me niets. Dat is onze taak helemaal niet. Ik vind dat we ons materiaal aan de regering moeten geven, zodat zij...'

'De regering!' snoof Beenay verachtelijk.

'Beenay heeft gelijk,' zei Sheerin. 'Ik weet hoe de regering werkt. Die stelt een commissie samen die - uiteindelijk - een verslag opstelt en bergt het vervolgens ergens op. Later stellen ze nog een commissie samen om uit te zoeken wat de eerste commissie ook alweer had uitgezocht, en dan gaan ze stemmen, en... Nee, daar hebben we geen tijd voor. Het is onze plicht om zelf onze mond open te doen. Ik weet uit de eerste hand wat de invloed van Duisternis op de menselijke geest is. Athor en Beenay, u hebt wiskundig bewijs dat de Duisternis binnenkort zal komen. Jij, Siferra, hebt gezien wat Duisternis vroegere beschavingen heeft aangedaan.'

'Maar durven we de Apostelen op te zoeken?' vroeg Beenay. 'Brengen we onze eigen reputatie van wetenschappelijke verantwoordelijkheid niet in gevaar als we iets met hen te maken hebben?'

'Dat is een goede vraag,' zei Siferra. 'We moeten bij hen uit de buurt blijven!'

Athor fronste zijn wenkbrauwen. 'Misschien hebt u gelijk. Misschien is het naïef van me om te denken dat we een soort vruchtbare samenwerking met die mensen kunnen aangaan. Ik trek mijn voorstel in.'

'Wacht,' zei Beenay. 'Ik heb een vriend, je kent hem, Sheerin, de journalist Theremon, die al in contact is geweest met een hooggeplaatste Apostel. Misschien kan hij een geheime ontmoeting regelen tussen Athor en die hoge Apostel. U zou de Apostelen kunnen uithoren, meneer, om te kijken of ze iets weten dat de moeite waard is - alleen maar om nog meer ondersteunend bewijs voor onszelf te krijgen - en we kunnen altijd ontkennen dat de ontmoeting heeft plaatsgevonden, als blijkt dat ze niets voor ons hebben.'

'Dat is een mogelijkheid,' zei Athor. 'Hoe smakeloos het ook is, ik ben bereid met hen te praten... Ik neem aan dat u nu dan geen van allen fundamentele bezwaren hebt tegen mijn originele voorstel? U bent het met me eens dat het van belang is dat wij vieren actie ondernemen naar aanleiding van wat we ontdekt hebben?'

'Nu wel.' zei Beenay, terwijl hij naar Sheerin keek. 'Ik ben nog steeds van plan om zelf de Duisternis te overleven. Maar alles wat hier vandaag gezegd is, doet me beseffen dat een hoop anderen dat niet kunnen. Noch onze beschaving zelf... tenzij we iets doen.'

Athor knikte. 'Uitstekend. Praat met je vriend Theremon. Maar wel voorzichtig. Je weet hoe ik over de pers denk. Ik mag journalisten net zo min als de Apostelen. Maar laat die Theremon van je heel voorzichtig duidelijk maken dat ik privé met die Apostel die hij kent wil praten.'

'Dat zal ik doen, meneer.'

'U, Sheerin, verzamelt alle literatuur die u kunt vinden over de invloed van langdurige blootstelling aan Duisternis en zorgt dat ik die krijg.'

'Geen probleem, doctor.'

'En u, Siferra... mag ik een verslag, dat voor leken te begrijpen is, over uw opgravingen in Thombo? Met elk spoortje bewijs dat u kunt geven over die toestand van zich herhalende rampen?'

'Nog niet alles is klaar, doctor Athor. Materiaal dat ik nog niet genoemd heb.'

Er verschenen diepe rimpels in Athors voorhoofd. 'Wat bedoelt u?'

'Nog niet ontcijferde kleitabletten.' zei ze. 'Gevonden in het derde en vijfde niveau van boven af. Doctor Mudrin heeft de zeer zware taak op zich genomen ze te vertalen. Zijn voorlopige conclusie is dat ze een soort waarschuwing van de priesters zijn tegen het komende vuur.'

'De eerste editie van het Boek der Openbaringen!' riep Beenay.

'Nou, ja, misschien zijn ze dat.' zei Siferra vreugdeloos lachend. 'Ik hoop in elk geval dat ik de teksten van de tabletten gauw krijg. En dan doe ik al het materiaal voor u bij elkaar, doctor Athor.'

'Goed.' zei Athor. 'We zullen alles nodig hebben wat we maar kunnen krijgen. Dit wordt de opdracht van ons leven.' Hij keek ieder nog eens een voor een aan. 'Maar we moeten één ding niet vergeten: mijn bereidheid met de Apostelen te praten, betekent niet dat ik, op welke manier dan ook, van plan ben hun aanzien te verschaffen. Ik hoop slechts uit te vinden of ze iets hebben dat ons kan helpen om de wereld te overtuigen van wat er staat te gebeuren, punt uit. Verder doe ik alles wat ik kan om me van hen te distantiëren. Ik wil hier niet mystiek over gaan doen. Ik geloof geen haar van hun poppenkast... ik wil gewoon weten hoe ze tot hun conclusie over de ramp zijn gekomen. En ik wil dat de rest van u eveneens uitkijkt met eventuele contacten met hen. Begrepen?'

'Dit lijkt allemaal wel een droom.' zei Beenay zacht.

'Een hele nare.' zei Athor. 'Elk deeltje in mijn ziel schreeuwt het uit dat dit niet echt gebeurt, dat het allemaal verzonnen is, dat de wereld na komende 19 theptar gewoon door blijft gaan, zonder dat er iets gebeurd is. Helaas zeggen de cijfers genoeg.' Hij keek het raam uit Onos was nu uit de lucht verdwenen en Dovim was slechts een vlek tegen de horizon. De schemering was ingevallen en de enige echte verlichting die te zien was, was het spookachtige, weinig troost schenkende licht van Patru en Trey. 'Er bestaat geen twijfel meer aan. De Duisternis zal komen. Misschien zullen de Sterren, wat die ook mogen zijn, inderdaad gaan schijnen. Er zullen branden woeden. Het einde van de wereld zoals we die kennen staat ons te wachten. Het einde van de wereld!'

TWEE: ZONSONDERGANG

18

'Ik zou maar uitkijken.' zei Beenay. Hij begon zich gespannen te voelen. De avond viel, de avond van de verduistering, waar hij al zo lang met angst en beven op wachtte. 'Athor is woedend op je, Theremon. Ik kan niet geloven dat je hierheen bent gekomen. Je weet dat je niet op het terrein mag komen. Vooral niet vanavond, speciaal nu niet. Dat moet je toch begrijpen, gezien de dingen die je de afgelopen tijd over hem geschreven hebt...'

De journalist grinnikte. 'Ik heb je toch gezegd dat ik hem wel rustig kan krijgen.'

'Wees daar maar niet zo zeker van, Theremon. Je hebt hem in je column een overbejaarde halve gare genoemd, weet je nog? Het grootste deel van de tijd is de oude man kalm en rustig, maar als hij in het nauw wordt gedreven kan hij verbazend kwaad worden.'

Zijn schouders ophalend zei Theremon: 'Kijk, Beenay, voordat ik een bekende column had, was ik een beginnende joumalist die zich had gespecialiseerd in het afnemen van allerlei onmogelijke interviews, en ik bedoel echt onmógelijk. Elke avond kwam ik thuis met blauwe plekken, blauwe ogen, soms een of twee gebroken botten, maar ik kreeg altijd mijn verhaal. Je ontwikkelt een zekere mate van vertrouwen in jezelf nadat het een paar jaar je werk is geweest mensen tot waanzin te brengen om een verhaal te krijgen. Ik kan Athor wel aan.'

'Mensen tot waanzin brengen?' zei Beenay. Hij keek gewichtig naar de kalenderplaat die hoog aan de muur in de gang hing. In groene, glanzende letters werd de datum aangegeven: 19 theptar. De dag der dagen, die hier in het observatorium maandenlang in ieders gedachten gekerfd stond. De laatste dag van gezond verstand die vele, misschien de meeste, van de mensen van Kalgash ooit zouden meemaken. 'Niet de best gekozen woorden, vanavond, vind je niet?'

Theremon glimlachte. 'Misschien heb je gelijk. We zullen zien.' Hij wees naar de gesloten deur van Athors kantoor. 'Wie is daar nu binnen?'

'Athor, natuurlijk. En Thilanda, zij is een van de astronomen. Davnit, Simbron, Hikkinan, allemaal stafleden van het observatorium. Dat is het ongeveer.'

'En Siferra? Zij zei dat ze hier ook zou zijn.'

'Nou, die is hier nog niet.'

Op Theremons gezicht verscheen een blik van verbazing. 'Echt? Toen ik haar laatst vroeg of ze in de Schuilplaats zou onderduiken, lachte ze me bijna in mijn gezicht uit. Ze wilde hoe dan ook de verduistering hiervandaan zien. Ik kan niet geloven dat ze van gedachten is veranderd. Die vrouw is nergens bang voor, Beenay. Maar misschien rondt ze nog wat laatste zaken op haar kantoor af.'

'Ik denk het.'

“En onze mollige vriend Sheerin? Is hij hier ook niet?'

'Nee, Sheerin niet. Die zit in de Schuilplaats.'

'Onze Sheerin is niet de moedigste van alle mensen, is het niet?'

'Hij durft het tenminste toe te geven. Raissta zit ook in de Schuilplaats, en Athors vrouw Nyilda, en zo ongeveer iedereen die ik ken, op een paar mensen van het observatorium na. Als je verstandig was, zou je er zelf ook heen gaan, Theremon. Als vanavond de Duisternis komt, zul je willen dat je daar zat.'

'De apostel Folimun 66 zei een jaar geleden min of meer hetzelfde tegen me, al nodigde hij me in zijn eigen Schuilplaats uit, niet in de jouwe. Maar ik heb me er volkomen op voorbereid om de ergste gruwelen die de goden op me kunnen doen neerdalen weerstand te bieden, beste vriend. Ik moet een verslag maken over vanavond en dat kan ik niet als ik weggedoken zit in een of andere knusse, ondergrondse kelder, nietwaar?'

'Morgen is er geen krant meer waarvoor je dat verhaal kunt schrijven, Theremon.'

'Denk je?' Theremon pakte Beenays arm beet en trok hem naar zich toe, tot zijn neus bijna de zijne raakte. Met een zachte, doordringende stem zei hij: 'Zeg eens, Beenay, als vrienden onder elkaar, denk je echt dat er vanavond zoiets ongelooflijks als een Nacht zal komen?'

'Ja, dat denk ik.'

'Alle goden! Meen je dat nou eerlijk, man?'

'Zo eerlijk als ik altijd in mijn leven geweest ben, Theremon.'

'Ik kan het niet geloven. Je lijkt zo verstandig, Beenay. Zo sterk, zo verantwoordelijk. En toch neem je een stapeltje algemeen aanvaarde, speculatieve astronomische berekeningen en wat stukjes houtskool die duizenden kilometers hiervandaan in een woestijn zijn opgegraven en wat wild gebazel uit de mond van een stelletje woest uit hun ogen kijkende sekteleden, en kneedt ze samen tot de belachelijkste onzin over de ondergang op de Dag des Oordeels die ik ooit...'

'Het is niet belachelijk,' hield Beenay voorzichtig vol. 'Het is geen onzin.'

'Dus vanavond gaat de wereld echt ten onder.'

'De wereld die wij kennen en waar we van houden, ja.'

Theremon liet Beenays arm los en hief zijn handen in wanhoop op. 'Alle goden! Zelfs jij! Bij Duisternis, Beenay, ik probeer al ruim een jaar iets van dit alles te geloven, maar ik kan het niet, ik kan het beslist niet. Wat je ook zegt, of Athor, of Siferra, of Folimun 66, of Mondior, of...'

'Wacht maar af,' zei Beenay. 'Een paar uur nog maar.'

'Je meent het echt!' zei Theremon vol verbazing. 'Bij alle goden, je bent net zo geschift als Mondior zelf. Bah! Dat is alles wat ik kan zeggen, Beenay. Bah! ... Wil je me naar Athor brengen?'

'Ik waarschuw je, hij wil je niet zien.'

'Dat zei je al. Breng me toch maar naar hem toe.'

19

Theremon had nooit gedacht dat hij zich ooit vijandig zou opstellen tegenover de geleerden van het observatorium. Maar zo was het in de maanden die aan 19 theptar vooraf waren gegaan geleidelijk aan gegroeid.

Het was in feite een kwestie van journalistieke integriteit, zei hij tegen zichzelf. Beenay was een oude vriend van hem, ja; doctor Athor was ontegenzeglijk een groot astronoom; Sheerin was geniaal, recht door zee en vriendelijk; en Siferra was... ach, een aantrekkelijke en interessante vrouw en een belangrijk archeologe. Hij was er geenszins op uit om zich op te werpen als de vijand van dergelijke mensen. Maar hij moest schrijven waarin hij geloofde. En tot in het diepst van zijn hart was hij ervan overtuigd dat de groep in het observatorium net zo volkomen doorgedraaid was als de Apostelen van het Vuur en even bedreigend voor de stabiliteit in de samenleving.

Wat zij zeiden kon hij op geen enkele manier serieus nemen. Hoe vaker hij in het observatorium kwam, hoe idioter het hem allemaal voorkwam.

Een onzichtbare en kennelijk niet te bespeuren planeet die langs een dusdanige baan door de hemel suisde dat hij steeds na enkele tientallen jaren in de buurt van Kalgash kwam? Een combinatie van zonnestanden waardoor alleen Dovim aan de lucht zou blijven staan als de onzichtbare planeet deze keer langskwam? Het licht van Dovim dat zou worden tegengehouden, zodat de wereld in Duisternis werd ondergedompeld? En iedereen werd daardoor gek? Nee, nee, daar wilde hij niet aan.

Voor Theremon klonk het allemaal even waanzinnig als wat de Apostelen van het Vuur al zo veel jaren rondbazuinden. Het enige extra punt dat de Apostelen noemden was de geheimzinnige gebeurtenis van het fenomeen dat bekend stond als Sterren. Zelfs de mensen van het observatorium waren zo goed toe te geven dat ze zich niet konden voorstellen wat Sterren waren. Een ander soort onzichtbare hemellichamen, kennelijk, die plotseling zichtbaar werden als het Goddelijk Jaar tot een einde kwam en de toom van de goden op Kalgash neerdaalde - zo zeiden de Apostelen.

'Het kan niet waar zijn,' had Beenay hem een keer op een avond in de Zes Zonnen-club gezegd. Dat was nog zes maanden voor de datum van de verduistering geweest. 'De verduistering en de Duisternis, ja. De Sterren, nee. Er is in het heelal niets, buiten onze wereld en de zes zonnen en een paar onbetekenende asteroïden... en Kalgash Twee. Als er ook Sterren zijn, waarom kunnen we hun aanwezigheid dan niet meten? Waarom merken we er niets van door baanafwijkingen, net zoals we Kalgash Twee hebben gevonden? Nee, Theremon, als daar buiten Sterren bestaan, dan is er iets mis met de universele gravitatietheorie. En we weten dat de theorie klopt.'

We wéten dat de theorie klopt, dat had Beenay gezegd. Maar was dat niet hetzelfde als Folimun, die zei: 'We weten dat het Boek der Openbaringen het boek der waarheid is'?

In het begin, toen Beenay en Sheerin hem voor het eerst vertelden over hun groeiende vermoeden dat er een verwoestende periode van Duisternis over de wereld zou komen, had Theremon, weifelend tussen spot en ontzag, onder de indruk van hun verhalen over naderende rampen, inderdaad zijn best gedaan hen te helpen. 'Athor wil met Folimun praten,' had Beenay gezegd. 'Hij probeert uit te vinden of de Apostelen over een soort antieke astronomische beschrijving beschikken, die zou bevestigen wat we ontdekt hebben. Kun jij iets doen om dat te regelen?'

'Een grappig idee,' had Theremon gezegd. 'De lichtgeraakte oude man der wetenschap, die vraagt of hij de afgevaardigde kan spreken van de anti-wetenschappelijk, non-wetenschappelijke krachten. Maar ik zal kijken wat ik kan doen.'

Dat gesprek bleek opvallend gemakkelijk te regelen zijn geweest. Theremon was toch al van plan om Folimun nog een interview af te nemen. De Apostel met het scherpzinnige gezicht had Theremon op de volgende dag een audiëntie toegezegd.

'Athor7' had Folimun gezegd, toen de journalist Beenays boodschap had doorgegeven. 'Waarom wil hij mij spreken?'

'Misschien is hij van plan een Apostel te worden.' had Theremon vrolijk gesuggereerd.

Folimun had gelachen. 'Dat is niet erg waarschijnlijk. Uit wat ik over hem weet, maak ik op dat hij zichzelf eerder paars zal schilderen en naakt Saro Boulevard af zal rennen.'

'Misschien is hij veranderd.' had Theremon gezegd. Na een kwellende pauze had hij er voorzichtig aan toegevoegd: 'lk heb aanwijzingen dat hij en zijn staf ontdekkingen hebben gedaan die uw geloof dat op 19 theptar aanstaande Duisternis de wereld zal overvallen, misschien ondersteunen.'

Folimun had een uiterst klein blijk van omzichtig beheerste interesse gegeven; hij had bijna onmerkbaar een wenkbrauw opgeheven. 'Wat interessant, als het waar is.' had hij kalm gezegd.

'Om daarachter te komen zult u zelf met hem moeten praten.'

'Misschien doe ik dat wel.' had de Apostel gezegd.

En dat had hij inderdaad gedaan. Hoe de ontmoeting tussen Folimun en Athor precies was verlopen, had Theremon nooit kunnen uitvinden, ondanks zijn ijverigste pogingen. Athor en Folimun waren de enige aanwezigen en geen van beiden had erna tegen iemand iets erover gezegd, voor zover Theremon had kunnen nagaan. Beenay, Theremons belangrijkste schakel met het observatorium, had slechts vage vermoedens kunnen geven.

'Het had iets te maken met de oude astronomische gegevens die de Apostelen volgens de baas hebben, meer kan ik je niet zeggen.' had Beenay verteld. 'Athor vermoedt dat ze eeuwenlang dingen aan elkaar hebben overgegeven, misschien zelfs van voor de laatste verduistering. Vergeet niet dat sommige passages in het Boek der Openbaringen in een oude, vergeten taal zijn gesteld.'

'Oude, vergeten nonsens, zul je bedoelen. Niemand is ooit wijs geworden uit die onzin.'

'Ik in elk geval ook niet.' had Beenay gezegd. 'Maar volgens een aantal zeer respectabele taalkundigen zijn die passages misschien wel echte prehistorische teksten. Wat nou als de Apostelen inderdaad een manier hebben om die taal te ontcijferen? Maar ze houden het voor zich en verbergen op die manier mogelijke astronomische gegevens die in het Boek der Openbaringen zouden kunnen staan. Misschien is dat het waar Athor op uit is.'

Theremon was verbaasd geweest. 'Bedoel je dat de allergrootste astronoom van onze tijd, misschien aller tijden, het nodig vindt om een stel hysterische sekteleden over een wetenschappelijk onderwerp te raadplegen?'

Schouderophalend had Beenay gezegd: 'Ik weet alleen dat Athor de Apostelen en hun leer net zo min mag als jij, maar hij dacht dat hij er iets belangrijks mee kon bereiken door met je vriend Folimun te praten.'

'Geen vriend van mij! Hij is strikt een beroepsmatige kennis.'

Beenay had gezegd: 'Ach, hoe je het ook noemen wilt...'

Theremon had hem onderbroken. Een beetje tot zijn eigen verbazing was hij echt kwaad geworden. 'Laat ik je zeggen dat het me niet lekker zal zitten als blijkt dat jullie en de Apostelen een of andere deal hebben gesloten. Wat mij betreft vertegenwoordigen de Apostelen de Duisternis zelf... de zwartste, hatelijkste soort reactionaire ideeën. Geef ze hun kans en ze laten ons allemaal weer een Middeleeuws leven lijden waarin we moeten vasten, kuis moeten zijn en gegeseld worden. Het is al erg genoeg dat we psychopaten als zij hebben, die hun krankzinnige, dolle voorspellingen rondbazuinen en de rust van het dagelijks leven verstoren. Maar als een man met het prestige van Athor die bespotteiijke misbaksels meer aanzien geeft door wat van hun gebazel bij zijn eigen ontdekkingen te betrekken, vind ik het heel, heel verdacht, beste vriend. Dat geldt voor alles wat van nu af aan hierover door jullie in het observatorium wordt bekendgemaakt.'

Op Beenays gezicht was de verbazing te lezen geweest. 'Je moest eens weten, Theremon, hoe minachtend Athor over de Apostelen praat, hoe hij alles wat ze ooit maar bekend hebben gemaakt veracht...'

'Waarom verwaardigt hij zich dan met hen te praten?'

'Je hebt zelf met Folimun gepraat!'

'Dat is wat anders. Of je het leuk vindt of niet, Folimun staat tegenwoordig in de belangstelling. Het is mijn taak om uit te vinden wat er in zijn hoofd omgaat.'

'Nou,' had Beenay verhit gezegd, 'misschien denkt Athor er ook zo over.'

Op dat punt hadden ze de discussie afgebroken. Hun gesprek begon in een ruzie te veranderen en geen van beiden wilde dat. Omdat Beenay er echt geen idee van had gehad wat Athor en Folimun samen hadden afgesproken, als ze al iets hadden afgesproken, begreep Theremon dat het weinig zin had om hem erover te blijven uithoren. Maar, had Theremon later beseft, dat gesprek met Beenay gaf precies het moment aan waarop zijn houding tegenover Beenay en Sheerin en de rest van de mensen in het observatorium, was begonnen te veranderen. Van een meelevend en nieuwsgierig toeschouwer was hij begonnen te veranderen in een spottende, minachtende criticus. Al was hij zelf degene geweest die het mogelijk had gemaakt, de ontmoeting tussen de directeur van het observatorium en de Apostel zag Theremon nu als een verraad van de ergste soort, een naïeve capitulatie van Athor jegens reactionaire krachten en blinde onwetendheid.

Hoewel hij nooit echt de ideeën en de theorieën van de geleerden had kunnen geloven - ondanks het zogenaamde 'bewijs' dat ze hem hadden laten bekijken - had Theremon in zijn column een over het algemeen neutrale houding ingenomen toen de eerste berichten over de naderende verduistering in de Chronicle begonnen te verschijnen.

'Een opmerkelijke bekendmaking,' had hij het genoemd, 'en zeer beangstigend... als het waar is. Zoals Athor 77 terecht zegt, zou een langdurige periode van plotselinge wereldwijde Duisternis een ramp veroorzaken zoals de wereld nog nooit gekend heeft. Maar van de andere kant van de wereld kwam vanmorgen een afwijkende mening. "Met alle respect voor de grote Athor 77," verklaart Heranian 1104, Koninklijk Astronoom aan het Keizerlijke Observatorium van Kanipilitiniuk, "er bestaat nog geen hard bewijs dat de zogenoemde Kalgash Twee-satelliet echt bestaat, laat staan dat hij in staat zou zijn zo'n verduistering teweeg te brengen als de groep uit Saro voorspelt. We moeten niet vergeten dat zonnen - zelfs een kleine zon als Dovim - immens veel groter zijn dan elke bewegende ruimtesatelliet maar zijn kan, en het lijkt ons hoogst onwaarschijnlijk dat zo'n satelliet in staat zou zijn om precies die positie aan de hemel in te nemen waar hij al het zonlicht zou tegenhouden dat het oppervlak van onze wereld zou bereiken..."'

Maar toen had op 13 umilithar Mondior 71 zijn toespraak gehouden, waarin de hoge apostel trots bekendmaakte dat de grootste geleerde ter wereld het woord van het Boek der Openbaringen steunde. 'De stem van de wetenschap is nu één met de stem van de Hemel,' had Mondior uitgeroepen. 'Daarom smeek ik u nu: vertrouw niet langer op wonderen en dromen. Kome wat komen moet. Niets kan de wereld redden van de toom van de goden, niets behalve de wil om de zonde af te zweren, alle kwaad op te geven, uzelf te wijden aan het pad van de deugd en de oprechtheid.'

Na Mondiors donderende bekendmaking had Theremon zich nog onmogelijk neutraal kunnen opstellen. Uit loyaliteit met Beenays vriendschap had hij de hypothese over de verduistering min of meer serieus genomen. Maar hij begon het te zien als pure komkommertijd-vulling. Een stel goed bedoelende, zichzelf voor de gek houdende geleerden, meegevoerd door hun eigen enthousiasme voor een beetje bijkomstig bewijs en redenerend vanuit pure toevalligheden, die bereid waren om zichzelf voor de gek te houden door te geloven in het meest onzinnige stuk waanzin van de eeuw.

De volgende dag had Theremon in zijn column gevraagd: 'Vraagt u zich af hoe de Apostelen van het Vuur Athor 77 hebben kunnen bekeren? Van alle mensen lijkt de grote, oude astronoom ongeveer de laatste te zijn om steun te geven aan die in mantels geklede, kappen dragende verspreiders van leugens en abracadabra. Heeft een of andere zoetgevooisde Apostel de grote geleerde van zijn verstand gebracht? Of is de reden gewoon, zoals we hebben horen fluisteren achter de met klimop begroeide muren van de universiteit van Saro, dat de verplichte leeftijd waarop de leden van de faculteit met pensioen worden gestuurd, enkele jaren te hoog is gesteld?'

En dat was nog slechts het begin geweest

Theremon had begrepen welke rol hij daama moest spelen. Als de mensen die verduistering serieus begonnen te nemen, zou de waanzin aan alle kanten toeslaan, zelfs zonder dat de totale Duisternis hoefde in te vallen.

Laat iedereen geloven dat op de avond van 19 theptar het onheil over hen zal komen, en er zal al lang van tevoren paniek heersen op straat, een universele hysterie, gezag en orde zullen instorten, een langdurige periode van totale instabiliteit en grote onrust zal ontstaan... gevolgd door de goden mogen weten wat voor emotionele uitbarstingen als de gevreesde dag kwam en onschuldig voorbijging. Het zou zijn taak zijn om de angst voor de Nacht, voor de Duisternis, voor de Ondergang weg te nemen, door met een spottende speer van de lach door het verhaal heen te prikken.

Dus toen Mondior woest zijn donderpreek hield, waarin hij de wraak van de goden aankondigde, had Theremon 762 gereageerd met luchthartige schetsen van hoe de wereld eruit zou zien als de Apostelen erin zouden slagen de samenleving te maken zoals zij hem hebben wilden... Mensen, die in enkellange zwempakken naar het strand gingen, lange gebedspauzes tussen elk beetje actie bij sportmanifestaties, alle grote boeken en klassieke toneelstukken en shows moesten herschreven worden om het kleinste spoortje zonde te elimineren.

En toen Athor en zijn mensen grafieken hadden gepubliceerd, die de bewegingen van de ongeziene en kennelijk onzichtbare Kalgash Twee door de hemel en zijn schaduwrijke ontmoeting met het bleekrode licht van Dovim toonden, had Theremon minzame opmerkingen gemaakt over draken, onzichtbare reuzen en andere mythologische monsters die door de hemelen snelden.

Toen Mondior met de wetenschappelijke autoriteit van Athor 77 had gezwaaid als argument voor de wereldlijke steun aan de leer van de Apostelen, had Theremon geantwoord door te vragen hoe iemand Athors wetenschappelijke autoriteit serieus kon nemen nu hij duidelijk net zo gestoord was als Mondior zelf.

Toen Athor een oproep had gedaan voor een noodprogramma om voedselvoorraden, wetenschappelijke en technische informatie en alles wat de mensheid verder nodig zou hebben nadat de algehele krankzinnigheid was uitgebroken, op te slaan, had Theremon geopperd dat in sommige gebieden de algehele krankzinnigheid nu al was uitgebroken en had hij zijn eigen lijst gepresenteerd met noodzakelijkheden die je in je kelder moest opbergen: blikopeners, kopspijkers, kopieën van de vermenigvuldigingstabellen, speelkaarten... Vergeet niet je naam op een label te schrijven en hem om je rechterpols te binden, voor het geval je hem vergeten bent nadat de Duisternis is ingevallen... Doe om je linkerpols een label waarop staat: om je naam te weten te komen, zie label om andere pols...

Tegen de tijd dat Theremon klaar was met zijn verhaal, was het voor zijn lezers moeilijk om te beslissen welke groep absurder was... de vasthoudende doemdenkers van de Apostelen van het Vuur, of de zielige, lichtgelovige hemelstaarders van de universiteit van Saro. Maar één ding was zeker: dank zij Theremon dacht nauwelijks iemand van het gewone volk nog dat er iets abnormaals zou gebeuren op de avond van 19 theptar.

20

Athor stak zijn onderlip uitdagend naar voren, terwijl hij de man van de Chronicle woedend aankeek. Slechts met uiterste moeite kon hij zich inhouden. 'U hier? Ondanks alles was ik gezegd heb? Waar haalt u het lef vandaan!'

Theremon had zijn hand uitgestrekt, alsof hij echt verwachtte dat Athor hem zou schudden. Maar na korte tijd liet hij hem zakken en bleef staan, de directeur van het observatorium verbazend onverschillig aankijkend.

Met een stem die trilde van nauwelijks beheerste emotie, zei Athor: 'U bent hels brutaal, meneer, door hier vanavond heen te komen. Ik sta versteld dat u uw gezicht bij ons durft te vertonen.'

Vanuit een hoek van de kamer kwam Beenay, met de punt van zijn tong langs zijn lippen strijkend, zenuwachtig tussenbeide: 'Maar meneer, hij is tenslotte...'

'Heb jij hem hier uitgenodigd? Je wist dat ik uitdrukkelijk had verboden...'

'Meneer, ik...'

'Het was doctor Siferra,' zei Theremon. 'Ze drong er sterk op aan dat ik moest komen. Zij heeft me uitgenodigd.'

'Siferra? Siferra? Dat betwijfel ik ten zeerste. Nog maar een paar weken geleden zei ze dat ze u een onverantwoordelijke gek vond. Ze liet zich uiterst negatief over u uit' Athor keek rond. 'Waar is ze trouwens? Ze had hier toch al moeten zijn?' Er kwam geen antwoord. Zich tot Beenay wendend, zei Athor: 'Jij hebt die journalist hier binnengelaten, Beenay. Het verbaast me ten zeerste dat je zoiets gedaan hebt. Dit is niet het moment voor insubordinatie. Het observatorium is vanavond gesloten voor journalisten. En voor deze specifieke journalist is het nu voor lange tijd gesloten. Laat hem meteen uit.'

'Meneer de directeur.' zei Theremon. 'Laat u mij alstublieft uitleggen wat de reden is waarom ik...'

'Jongeman, ik geloof niet dat iets van wat u nu zou zeggen, veel goed kan maken van uw ondraaglijke, dagelijkse column van de afgelopen twee maanden. U hebt een uitgebreide krantencampagne geleid tegen de pogingen van mijn collega's en mijzelf om de wereld te mobiliseren tegen de dreiging die ons dadelijk zal overvallen. U hebt met uw uiterst persoonlijke aanvallen uw best gedaan de staf van dit observatorium belachelijk te maken.'

Hij pakte het exemplaar van de Saro City Chronicle van tafel en zwaaide er woest mee naar Theremon. 'Zelfs iemand met uw alom bekende onbeschaamdheid zou hebben geaarzeld voordat hij bij mij kwam met een verzoek om de gebeurtenissen van vandaag voor zijn krant te mogen verslaan. Van alle journalisten... u!'

Athor smeet de krant op de grond, beende naar het raam en klemde zijn armen op zijn rug. 'U vertrekt onmiddellijk.' beet hij hem over zijn schouder toe. 'Beenay, breng hem naar buiten.'

Athors hoofd klopte. Hij wist dat hij zijn woede moest zien te beheersen. Hij kon zich niet veroorloven dat iets hem zou afleiden van de enorme, rampzalige gebeurtenis die op het punt stond plaats te vinden.

Somber keek hij naar buiten naar de skyline van Saro Stad, en dwong zichzelf tot kalmte, zo kalm als hij kon zijn vanavond.

Onos begon nu naar de horizon te zakken. Over een tijdje zou hij verbleken en in de verre mist verdwijnen. Athor keek toe hoe hij neerdaalde.

Hij wist dat hij hem nooit meer als een gezond man zou terugzien. De koude, witte glans van Sitha was ook zichtbaar, laag aan de hemel, ver voorbij de stad, aan de andere kant van de horizon. De tweelingzon van Sitha, Tano, was nergens te zien - die was al onder en gleed nu langs de hemel van het andere halfrond, dat dadelijk zou kunnen genieten van het buitengewone wonder van een vijfzon-dag - en Sitha zelf gleed eveneens snel uit het zicht. Nog even, en hij zou ook verdwijnen.

Hij hoorde Beenay en Theremon achter zich fluisteren.

'Is die man er nog steeds?' vroeg Athor onheilspellend.

Beenay zei: 'Meneer, ik denk dat u even moet luisteren naar wat hij u te vertellen heeft.'

'Jij ook al? Vind je dat ik naar hem moet luisteren?' Athor draaide zich om, de woede glinsterde in zijn ogen. 'O nee, Beenay. Nee, hij is degene die naar mij moet luisteren!' Geen tegenspraak duldend gebaarde hij naar de journalist, die nog geheel geen aanstalten had gemaakt om te vertrekken. 'Kom hier, jongeman! Ik zal u uw verhaal geven.'

Theremon liep langzaam naar hem toe.

Athor wees naar buiten. 'Sitha staat op het punt onder te gaan... nee hij is al onder. Over een minuut of twee zal Onos ook weg zijn. Van alle zes zonnen zal alleen Dovim nog aan de hemel blijven staan. Ziet u het?'

Die vraag hoefde hij nauwelijks te stellen. De rode dwergzon zag er vanavond nog kleiner uit dan anders, kleiner dan hij in tientallen jaren had geleken. Maar hij stond bijna op zijn hoogste punt en het zwakke licht stroomde moeizaam omlaag en zette het landschap in een prachtige, bloedrode glans toen de helle stralen van Onos wegstierven.

Athors opgeheven gezicht gloeide rood op in het licht van Dovim. 'Over nog geen vier uur.' zei hij, 'zal de beschaving, zoals we die hebben gekend, ophouden te bestaan. Dat zal gebeuren omdat, zoals u ziet, Dovim de enige zon is die aan de hemel staat.' Hij kneep zijn ogen tot spleetjes en tuurde naar de horizon. De laatste gele schittering van Onos was nu verdwenen. 'Kijk, Dovim is alleen! We hebben nu nog vier uur, totdat alles tot een einde komt. Schrijf dat op! Maar er zal niemand zijn om het te lezen.'

'En als nou blijkt dat er na vier uur - en nog eens vier uur - niets gebeurt?' vroeg Theremon zachtjes.

'Maakt u zich niet ongerust. Er zal genoeg gebeuren, dat verzeker ik u.'

'Misschien. Maar zo niet?'

Athor vocht tegen zijn opkomende woede. 'Als u niet vertrekt, meneer, en Beenay weigert u naar buiten te brengen, roep ik de veiligheidsdienst van de universiteit en... Nee. Op de laatste dag van de beschaving zal ik hier geen onhoffelijkheden dulden. U hebt vijf minuten, jongeman, om te zeggen wat u mij wilde komen vertellen. Daarna zal ik u ofwel toestaan om te blijven en de verduistering te zien, of u vertrekt vrijwillig. Is dat begrepen?'

Theremon aarzelde slechts even. 'Dat klinkt redelijk.'

Athor pakte zijn horloge uit zijn zak. 'Vijf minuten, dan.'

'Goed. Mooi, in de eerste plaats: wat maakt het uit als u me toestaat een ooggetuigeverslag te maken van wat er gaat gebeuren? Als uw voorspellingen uitkomen, maakt het helemaal niet uit of ik erbij ben... De wereld komt ten einde, morgen is er geen krant meer, ik kan u toch geen kwaad meer doen. Aan de andere kant, wat als er géén verduistering plaatsvindt? U zult met uw mensen zo vreselijk voor gek staan, als nog nooit iemand in de wereld voor gek heeft gestaan. Denkt u niet dat het verstandig is om die spot in bevriende handen te houden?*

Athor snoof. 'Bedoelt u uw handen?'

'Zekert' Theremon liet zich ontspannen in een van de gemakkelijkste stoelen van de kamer zakken en sloeg zijn benen over elkaar. 'Mijn artikelen zullen zo nu en dan misschien wat hard zijn geweest, akkoord, maar wanneer mogelijk gunde ik u altijd het voordeel van de twijfel. Beenay is tenslotte een vriend van me. Hij was de eerste die me een aanwijzing gaf over wat hier aan de hand was en u zult zich herinneren dat ik in het begin heel positief tegenover uw onderzoek stond. Maar... nu vraag ik u, doctor Athor... hoe kunt u, een van de grootste geleerden aller tijden, eraan voorbijgaan dat deze eeuw een tijd is van de triomf van de rede over het bijgeloof, de feiten over de fantasie, de kennis over de blinde angst. De Apostelen van het Vuur zijn een absurd anachronisme. Het Boek der Openbaringen is een duistere massa absurditeiten. Ieder weldenkend mens, ieder modem mens weet dat. En dus raakt het volk geërgerd, wordt zelfs kwaad, dat geleerden honderdtachtig graden omdraaien en tegen ons zeggen dat deze sekten de waarheid prediken. Ze...'

'Geenszins, jongeman,' onderbrak Athor. 'Hoewel wij sommige van onze gegevens van de Apostelen hebben gekregen, is in onze resultaten niets te vinden van de mystiek van de Apostelen. Feiten zijn feiten en het valt niet te ontkennen dat de zogenaamde "absurditeiten" van de Apostelen door bepaalde feiten worden ondersteund. Dat hebben we tot onze eigen afschuw ontdekt, geloof me. Maar we minachten hun mythevorming en hebben alles gedaan wat we konden om hun zeer juiste waarschuwing voor een naderende ramp te scheiden van hun zeer absurde en onhoudbare programma om de samenleving om te bouwen en te "hervormen". Ik verzeker u dat de Apostelen ons nu nog meer haten dan u.'

'Ik haat u niet. Ik probeer u alleen te vertellen dat het publiek geërgerd is. Het is boos.'

Athors mond vertekende tot een spottende grijns. 'Laat het boos zijnl'

'Ja, maar morgen dan?'

'Er is geen morgen.'

'Maar als die er nou wel is. Stel dat die er is, laten we dat nou eens aannemen. Dan zou de woede wel eens heel ernstig kunnen worden. U weet toch dat de hele financiële wereld de afgelopen maanden gekelderd is. De aandelenmarkt is drie keer ingestort, of hebt u dat niet gemerkt? Verstandige investeerders geloven niet echt dat de wereld tot een einde komt, maar ze denken dat andere investeerders dat misschien wel geloven, en dus verkopen de slimmeriken voordat de paniek toeslaat... waarbij ze op die manier zelf de paniek veroorzaken. En dan kopen ze erna alles weer terug, om zodra de markt zich herstelt weer te verkopen, en de hele neergaande cirkel begint weer opnieuw. Hoe denkt u dat het zakenleven ervoor staat? Jan met de Pet gelooft u ook niet, maar je hoeft toch niet per se nu nieuwe meubels te kopen, hè? Je kunt beter je geld bewaren, voor het geval dat, of het aan conserven en munitie besteden. Die meubels kunnen wel wachten.

Begrijpt u wat ik bedoel, doctor Athor? Zodra dit allemaal achter de rug is, krijgt u de hele zakenwereld achter u aan. Ze zullen zeggen dat als idioten - vergeeft u mij - idioten die zich als serieuze geleerden hebben vermomd, wanneer ze maar willen de economie van het hele land van slag kunnen brengen, gewoon door een idiote voorspelling te doen, dat de regering er dan voor moet zorgen dat zulke dingen niet kunnen gebeuren. Er zullen koppen rollen, doctor.'

Athor keek de columnist onverschillig aan. De vijf minuten waren bijna op. 'En wat stelt u voor te doen om de situatie te verlichten?'

'Nou,' zei Theremon grijnzend, 'ik had het volgende gedacht: met ingang van morgen treed ik op als uw onofficiële publicrelations-man. Daarmee bedoel ik dat ik kan proberen de woede die u het hoofd zult moeten bieden, te bedwingen. Op dezelfde manier als ik geprobeerd heb de spanning in het land weg te nemen - met humor, iemand zo nodig belachelijk maken... Ik weet het... Ik weet het... Ik geef toe dat het moeilijk te accepteren zal zijn, want ik zal u allemaal moeten afschilderen als een stelletje brabbelende idioten. Maar als het me lukt de mensen u te laten uitlachen, vergeten ze misschien boos te zijn. In ruil daarvoor vraag ik de exclusieve rechten om de gebeurtenis vanavond in het observatorium te verslaan.'

Athor zweeg. Beenay barstte uit: 'Meneer, het is de moeite waard. Ik weet dat we elke mogelijkheid onderzocht hebben, maar er is altijd een kans van een op een miljoen, een op een miljard, dat er ergens in onze theorie of berekeningen een fout zit. En als dat zo is...'

De anderen in de kamer begonnen nu ook te mompelen en voor Athor klonk het of ze instemmend mompelden. Alle goden, was de hele faculteit zich tegen hem aan het keren? Athor keek of hij iets bitters in zijn mond had en het niet kwijt kon. 'Moet ik u bij ons laten blijven zodat u ons morgen beter belachelijk kunt maken? U denkt zeker dat ik volkomen seniel ben, jongeman.'

Theremon zei: 'Ik heb uitgelegd dat mijn aanwezigheid hier geen enkel verschil maakt. Als er wel een verduistering plaatsvindt, als de Duisternis echt komt, kunt u een zeer eerlijke behandeling van mij verwachten en alle hulp die ik kan geven in wat voor crisis er ook mag volgen. En als er toch niets ongewoons gebeurt, bied ik u mijn diensten aan in de hoop u te kunnen beschermen, doctor Athor, tegen de woede van de kwade burgers die...'

'Alstublieft,' zei een nieuwe stem, 'laat hem blijven, doctor Athor.' Athor keek om. Zonder dat hij het had gemerkt was Siferra binnengekomen.

'Het spijt me dat ik te laat ben. We hadden een allerlaatste probleem bij archeologie, dat de zaken een beetje op zijn kop zette, en...' Zij en Theremon keken elkaar aan. Tegen Athor zei ze: 'Weest u alstublieft niet boos. Ik weet hoe wreed hij ons bespot heeft. Maar ik heb hem gevraagd om vanavond hierheen te komen, zodat hij uit de eerste hand kan zien dat we echt gelijk hadden. Hij is... mijn gast, doctor.'

Athor sloot even zijn ogen. Siferra's gast! Dat was te veel. Waarom Folimun ook niet uitnodigen? Waarom Mondior niet uitnodigen! Maar hij had geen zin meer in nog een discussie. De tijd begon te dringen. En kennelijk had niemand van de anderen er bezwaar tegen dat Theremon hier tijdens de verduistering aanwezig was.

Wat maakte het uit?

Wat maakte iets nu nog uit?

Met tegenzin zei Athor: 'Goed. Blijf, als u dat wilt. Maar weest u zo vriendelijk ons op geen enkele manier te hinderen bij onze bezigheden. Duidelijk? U blijft zo veel mogelijk uit de weg. U dient er ook aan te denken dat ik de leiding heb over alle activiteiten hier en ondanks uw mening, zoals u die in uw artikelen hebt gespuid, verwacht ik volledige medewerking en volledige overgave...'

21

Siferra liep door de kamer heen, ging naast Theremon staan en zei kalm: 'Ik had niet echt verwacht dat je vanavond hierheen zou komen.'

'Waarom niet? De uitnodiging was toch serieus bedoeld?'

'Natuurlijk. Maar je ging zo tekeer in je hetze, in al die artikelen die je over ons schreef... je was zo wreed...'

'Onverantwoordelijk, is het woord dat je gebruikte,' zei Theremon.

Ze bloosde. 'Dat ook. Ik kon me niet voorstellen dat je Athor in de ogen zou kunnen kijken na al die vreselijke dingen die je over hem gezegd hebt.'

'Ik ga meer doen dan hem in de ogen kijken, als blijkt dat zijn geliefde voorspellingen midden in de roos zijn. Dan kniel ik op beide knieën voor hem neer en zal nederig om vergiffenis vragen.'

'En als zijn voorspellingen niet in de roos blijken te zijn?'

'Dan heeft hij me nodig,' zei Theremon. 'Jullie allemaal. Dit is vanavond voor mij precies de juiste plaats waar ik moet zijn.'

Siferra keek de journalist verbaasd aan. Hij zei altijd de meest onverwachte dingen. Ze kon hem nog niet helemaal plaatsen. Ze walgde natuurlijk van hem, dat sprak voor zich. Alles aan hem, zijn beroep, zijn manier van praten, de flitsende kleren die hij gewoonlijk droeg, vond ze opzichtig en afgezaagd. Zijn hele persoon was voor haar een symbool van de wrede, lompe, saaie, ordinaire, weerzinwekkende wereld voorbij de universiteitsmuren, die ze altijd al veracht had.

En toch en toch en toch...

Er was iets aan die Theremon dat ondanks alles erin geslaagd was schoorvoetend haar bewondering te winnen. Hij was taai, om maar iets te noemen; volstrekt onwrikbaar als hij achter iets aanzat. Dat kon ze waarderen. Hij was recht door zee, bot zelfs; een heel verschil met de gladde, manipulerende, op macht beluste academische types waarvan het op de campus om haar heen wemelde. Hij was ook intelligent, daar bestond geen twijfel aan, zelfs al had hij ervoor gekozen zijn eigen specifieke taaiheid, zijn indringende intelligentie in dienst te stellen van een alledaags, nietszeggend werkterrein als de krantejournalistiek. En ze had ontzag voor zijn robuuste, fysieke kracht: hij was groot en gespierd en duidelijk kerngezond. Siferra had nooit veel op gehad met zwakkelingen. Ze had er goed voor gezorgd er zelf niet een te worden.

In feite besefte ze - hoe onwaarschijnlijk het ook klonk en hoe onaangenaam het ook op haar overkwam - dat ze zich op een bepaalde manier tot hem aangetrokken voelde. Een aantrekking van tegenpolen, dacht ze? Ja, ja, zo zou je het kunnen noemen. Maar niet helemaal. Siferra wist dat ze onder de oppervlakkige verschillen meer met Theremon gemeen had dan ze bereid was toe te geven.

Ongerust keek ze naar het raam. 'Het wordt donker buiten,' zei ze. ‘Donkerder dan ik het ooit gezien heb.'

'Bang?' vroeg Theremon.

'Voor de Duisternis? Nee, niet echt. Maar ik ben bang voor wat er daama komt. Dat zou ik ook maar zijn, als ik jou was.'

'Wat erna komt,' zei hij, 'is dat Onos opkomt, en ik denk dat er nog wel meer zonnen zullen schijnen, en alles wordt weer zoals het altijd is geweest.'

'Daar schijn je nogal van overtuigd te zijn.'

Theremon lachte. 'Onos is elke dag van mijn leven opgekomen. Waarom zou ik er niet op vertrouwen dat hij morgen opkomt?'

Siferra schudde haar hoofd. Hij begon haar weer te ergeren met zijn koppigheid. Het was moeilijk te geloven dat ze net nog tegen zichzelf had gezegd dat ze hem aantrekkelijk vond.

Koel zei ze: 'Onos zal morgen opkomen. En zal neerkijken op zo'n enorme verwoesting, dat iemand met jouw beperkte voorstellingsvermogen het zich kennelijk onmogelijk voor de geest kan halen.'

'Alles in brand, bedoel je? En iedereen loopt kwijlend en brabbelend rond terwijl de stad in brand staat?'

'Het archeologische bewijs toont aan...'

'Branden, ja. Herhaalde verwoestingen. Maar slechts op een kleine plaats, duizenden kilometers hiervandaan en duizenden jaren geleden.' Theremons ogen vlamden op met een plotselinge vitaliteit. 'En waar is je archeologische bewijs voor het uitbreken van een massale krankzinnigheid? Leid je dat af uit al die branden? Hoe kun je er zeker van zijn dat het niet uitsluitend rituele branden waren, aangestoken door volkomen gezonde mannen en vrouwen, in de hoop dat ze de zon zouden terugbrengen en de Duisternis zouden verdrijven? Branden die elke keer uit de hand liepen en een wijdverspreide schade aanrichtten, ja, maar die op geen enkele manier in verband stonden met wat voor geestelijke aantasting van de bevolking dan ook?'

Ze staarde hem aan zonder te wijken. 'Daarvoor bestaat ook archeologisch bewijs. De wijdverspreide geestelijke aantasting, bedoel ik.'

'O ja?'

'De teksten op de tabletten. Pas vanmorgen hebben we het werk afgerond waarbij we de taalkundige gegevens die we van de Apostelen van het Vuur hebben gekregen, erin hebben verwerkt...'

Theremon bulderde van het lachen. 'De Apostelen van het Vuur! Prachtig! Dus jij bent ook een Apostel! Wat jammer nou, Siferra. Een vrouw met een figuur als jij, en van nu af aan zul je je moeten hullen in zo'n vreselijke, vormeloze, lompe mantel van hen...'

'O!' riep ze, een felle uitbarsting van woede en afschuw onderdrukkend. 'Je kunt ook alleen maar mensen bespotten, hè? Je bent zo overtuigd van je eigen gelijk dat zelfs als je de waarheid pal voor je ziet, je alleen maar een of ander armzalige grap kunt maken. O... jij... je bent onmogelijk!'

Ze draaide zich om en liep haastig de kamer door.

'Siferra... Siferra, wacht...'

Ze negeerde hem. Haar hart klopte als een razende. Ze zag nu in dat het een vreselijke fout was geweest om iemand als Theremon hier op de avond van de verduistering uit te nodigen. Het was zelfs fout geweest dat ze ooit iets met hem te maken had gehad.

Het was Beenays schuld, dacht ze. Alles is Beenays schuld.

Het was tenslotte Beenay geweest die haar vele maanden geleden, die dag in de faculteitsclub, aan Theremon had voorgesteld. Kennelijk kenden de journalist en de jonge astronoom elkaar al lang en ging Theremon regelmatig naar Beenay als het om wetenschappelijke zaken ging die in het nieuws waren.

Indertijd was de voorspelling van Mondior 71, dat de wereld zou eindigen op 19 theptar, wat toen ongeveer een jaar in de toekomst lag, in het nieuws. Niemand op de universiteit nam Mondior en zijn Apostelen natuurlijk ook maar enigszins serieus, maar het was ongeveer op hetzelfde moment geweest dat Beenay met zijn berekeningen kwam van de kennelijke onregelmatigheden in de omloopbaan van Kalgash en dat Siferra verslag had gedaan over haar ontdekking dat er in de Heuvel van Thombo om de 2000 jaar branden hadden gewoed. Beide ontdekkingen hadden natuurlijk als verbijsterend resultaat dat ze de leer van de Apostelen waarschijnlijker maakten.

Gebleken was dat Theremon alles over Siferra's werk in Thombo wist. Toen de journalist de faculteitsclub was binnengekomen - Siferra en Beenay hadden er al gezeten, al hadden ze van tevoren geen afspraak gemaakt - hoefde Beenay slechts te zeggen: 'Theremon, dit is mijn vriendin, doctor Siferra van de archeologische faculteit.' En Theremon had meteen gereageerd met: 'O, ja. De verbrande steden die opgestapeld liggen in die oude heuvel.'

Siferra had koel geglimlacht: 'Hebt u daarover gehoord7'

Snel zei Beenay: 'Dat heb ik hem verteld. Ik weet dat ik je beloofd had dat ik het voor me zou houden, maar nadat je alles aan Athor, Sheerin en de rest had bekendgemaakt, dacht ik dat het niet meer uitmaakte als ik het hem vertelde - zo lang hij maar beloofde dat hij het geheim zou houden. Echt, Siferra, ik vertrouw hem, echt waar, en ik was er volkomen van overtuigd dat...'

'Het geeft niet, Beenay,' zei Siferra, terwijl ze probeerde niet te laten blijken hoe erg ze het wel vond. 'Je had eigenlijk niets mogen vertellen, maar ik vergeef het je.'

Theremon zei: 'Er is niets aan de hand. Beenay heeft me bij alles wat los en vast zit laten zweren dat ik er geen woord over zou schrijven. Maar het is fascinerend, heel fascinerend. Hoe oud is de onderste stad, denkt u? Vijftigduizend jaar, niet?'

'Eerder twaalf of veertien,' had Siferra gezegd. 'Wat al oud genoeg is, als u nagaat dat Beklimot - u kent Beklimot toch? - slechts twintig eeuwen oud is en dat we dachten dat dat de oudste nederzetting op Kalgash was. U gaat toch geen artikel over mijn ontdekkingen schrijven, hè?'

'Dat was ik niet van plan. Ik zei al dat ik Beenay mijn woord heb gegeven. Het lijkt me trouwens te abstract voor de lezers van de Chronicle, wat al te ver van hun dagelijkse beslommeringen verwijderd. Maar ik denk nu dat er wel een verhaal in zit. Zullen we een afspraak maken, zodat u me meer kunt vertellen...'

'Liever niet,' had Siferra snel gezegd.

“Wat niet? Die afspraak of dat vertellen?*

Zijn snelle, flitsende antwoord had voor haar plotseling een nieuw licht op het hele gesprek geworpen. Ze had tot haar milde ergernis en lichte verrassing gezien dat de journalist zich zelfs tot haar aangetrokken voelde. Ze besefte daama, terugdenkend aan die afgelopen paar minuten, dat Theremon zich al die tijd al moest hebben afgevraagd of Beenay en zij een of andere intieme verhouding hadden, want hij had hen samen aan een tafeltje in de club aangetroffen. Uiteindelijk was hij tot de slotsom gekomen dat het niet zo was en had dus gekozen voor die eerste, enigszins flirtende benadering.

Nou, dat was dan zijn probleem, had Siferra gedacht.

Op opzettelijk neutrale toon had ze gezegd: 'Ik heb nog niets over mijn werk in Thombo in de wetenschappelijke tijdschriften gepubliceerd. Tot het zover is, kan er beter niets over in de publieke pers verschijnen.'

'Dat begrijp ik volkomen. Maar als ik beloof dat ik wacht totdat u het gepubliceerd hebt, wilt u mij dan al vooraf over uw ontdekkingen vertellen?'

'Nou...'

Ze had Beenay aangekeken. Wat was de belofte van een journalist eigenlijk waard?

Beenay had gezegd: 'Je kunt Theremon vertrouwen. Ik heb je al gezegd: hij is zo eerlijk als ze in zijn beroep maar kunnen zijn.'

'Wat weinig zegt,' had Theremon lachend in het midden gebracht. 'Maar ik weet wel beter dan mijn belofte te breken wanneer het om prioriteiten bij wetenschappelijke publikaties gaat. Als ik uw verhaal voortijds zou brengen, zou Beenay hier ervoor zorgen dat mijn naam in de hele universiteit door het slijk wordt gehaald. En voor verschillende van mijn interessantste verhalen ben ik afhankelijk van mijn contacten aan de universiteit... Kan ik dan rekenen op een interview met u? Laten we zeggen, overmorgen?'

En zo was het begonnen.

Theremon was zeer overtuigend. Uiteindelijk ging ze ermee akkoord met hem te lunchen en langzaam aan had hij op listige wijze alle details over de opgravingen bij Thombo uit haar gekregen. Achteraf had ze er spijt van gehad - ze verwachtte de volgende ochtend een stom, sensationeel artikel in de Chronicle - maar Theremon had zijn woord gehouden en publiceerde niets over haar. Wel had hij gevraagd of hij haar laboratorium mocht zien. Weer had ze toegegeven en hij had haar plattegronden, de foto's en de asmonsters bekeken. Hij had een paar intelligente vragen gesteld.

'U gaat nu toch niet over me schrijven, hè?' had ze zenuwachtig gevraagd. 'Nadat u dit allemaal gezien hebt?'

'Ik heb beloofd dat ik dat niet zou doen. En dat meende ik. Maar zodra u zegt dat u de publikatie van uw ontdekkingen in een van de wetenschappelijke tijdschriften rond hebt, voel ik me vrij om alles bekend te maken. Wat zou u ervan zeggen als we morgen eens samen in de Zes Zonnen-club gingen eten?'

'Nou...'

'Of de avond daarna?'

Siferra ging zelden naar gelegenheden ais de Zes Zonnen. Ze verafschuwde het om iemand de valse indruk te geven dat ze erin geïnteresseerd was zich sociaal aan iemand te binden.

Maar Theremon was geen man die zich gemakkelijk liet afwijzen. Voorzichtig had hij haar vrolijk en behendig in een positie gemanoeuvreerd waarin ze geen afspraak met hem kon weigeren - over tien dagen. Ach, wat dan nog, had ze gedacht? Hij was vrij knap. Ze kon wel enige afleiding gebruiken, na de constante druk van haar werk. Ze had met hem afgesproken in de Zes Zonnen-club, waar iedereen hem leek te kennen. Ze hadden iets gedronken en gegeten, met daarbij een goede wijn uit de provincie Thamian. Hij had het gesprek heel handig langs allerlei verschillende onderwerpen geleid: een beetje over haar leven, haar interesse voor archeologie, haar opgravingen in Beklimot. Hij was erachter gekomen dat ze nooit getrouwd was geweest en er ook nooit enige interesse voor had getoond. Hij had met haar over de Apostelen gepraat, over hun wilde voorspellingen, de verrassende overeenkomst tussen haar ontdekkingen in Thombo en de beweringen van Mondior... Alles wat hij zei had tactvol, scherpzinnig en geïnteresseerd geklonken. Hij was heel charmant - en wist ook heel goed wat hij deed, had ze gedacht.

Aan het einde van de avond had hij haar - vriendelijk, vrolijk, behendig - gevraagd of hij haar naar huis mocht brengen. Maar daar had ze een lijn getrokken.

Hij leek het niet erg te vinden. Hij had haar gewoon nog een keer uit gevraagd.

Daarna waren ze alles bij elkaar nog een keer of twee, drie uitgegaan binnen een tijdsbestek van misschien twee maanden. Het was er elke keer op dezelfde manier aan toe gegaan: eten in een gezellig restaurant, een goed gesprek en ten slotte een voorzichtig verpakte uitnodiging aan haar om de slaapperiode met hem door te brengen.

Siferra had hem elke keer even voorzichtig afgewezen. Deze luchthartige achtervolging was een leuk spel geworden. Ze had zich afgevraagd hoe lang het zou doorgaan. Ze had er nog steeds geen zin in gehad om met hem naar bed te gaan, maar het vreemde was dat ze ook niet echt meer nfet met hem naar bed wilde gaan. Het was lang geleden geweest dat ze zo over een man had gedacht Toen was de eerste van een serie artikelen verschenen waarin hij de theorieën van het observatorium aanviel, zijn twijfels uitte over Athors geestesgesteldheid en de voorspelling van de geleerde vergeleek met de verduistering uit het idiote geraaskal van de Apostelen van het Vuur.

Eerst had Siferra het niet kunnen geloven. De aanvallen gingen door. Ze hoorde niets meer van Theremon.

Uiteindelijk had ze zich niet langer kunnen inhouden.

Ze had hem op de kranteredactie opgebeld.

'Siferra, wat leuk! Geloof het of niet, ik wilde je vanmiddag net bellen, om te vragen of je zin hebt...'

'Nee,' had ze gezegd. 'Theremon, waar ben je mee bézig?'

'Bezig?'

'Die verhalen over Athor en het observatorium.'

Aan de andere kant van de lijn had een lange stilte geklonken.

Toen had hij gezegd: 'Ah, je bent boos.'

'Boos? Woedend!'

'Je vindt dat ik wat te hard ben geweest. Kijk, Siferra, als je voor een groot publiek van gewone mensen schrijft, waarvan sommigen zéér gewoon zijn, moet je de dingen zwart-wit stellen, want anders loop je de kans dat ze je verkeerd begrijpen. Ik kan niet simpelweg zeggen dat ik denk dat Athor en Beenay het bij het verkeerde eind hebben. Ik moet zeggen dat ze gèk zijn. Begrijp je dat?'

'Sinds wanneer vind je dat ze het bij het verkeerde eind hebben? Weet Beenay hoe je erover denkt?'

Tja...'

'Maandenlang schrijf je er al over. Nu draai je plotseling honderdtachtig graden om. Als je jou hoort, zou je denken dat iedereen op de campus een discipel van Mondior is en dat we bovendien allemaal gek zijn. Als je iemand zocht om je grappen op te botvieren, had je dan niet iemand anders kunnen zoeken buiten de universiteit?'

'Dit zijn niet alleen maar grappen, Siferra.' had Theremon kalm gezegd.

'Geloof je wat je schrijft?'

'Ja. Echt. Er gebeurt geen ramp, zo denk ik erover. En nu komt Athor, die in een volle bioscoop op de knop van het brandalarm drukt. Met mijn grappen, door hier en daar wat plagerige steken uit te delen, probeer ik de mensen te vertellen dat ze hem niet per se serieus hoeven te nemen, dat ze niet in paniek hoeven te raken, dat ze zich geen zorgen hoeven te maken...'

'Wat?' had ze uitgeroepen. 'Maar er breekt wel degelijk brand uit, Theremon! En met je plagerijen speel je een gevaarlijk spelletje met ieders gezondheid. Luister naar me: ik heb de as van de vroegere branden gezien, branden die duizenden jaren oud waren. Ik weet wat er gaat gebeuren. Jij hebt het bewijs ook gezien. En door deze houding aan te nemen, richt je de grootste verwoesting aan die maar denkbaar is, Theremon. Het is wreed, dom en hatelijk. En vreselijk onverantwoordelijk.'

'Siferra...'

'Ik dacht dat je een intelligent man was. Nu zie ik dat je net zo bent als de rest daarbuiten.'

'Sifer...'

Ze had de verbinding verbroken.

En ze had hem verbroken gehouden en weigerde te reageren op zijn telefoontjes, tot slechts enkele weken voor de noodlottige dag zelf. Eerder in theptar had Theremon nog een keer gebeld en voordat ze wist wie het was, had Siferra hem al aan de lijn gehad.

'Hang niet op,' had hij snel gezegd. 'Geef me een minuutje.'

'Liever niet.'

'Luister, Siferra. Je mag me haten zoveel je wilt, maar je moet het volgende weten: ik ben niet wreed en ik ben niet dom.'

'Wie zei dat je dat wel was?'

'Jij, maanden geleden, de laatste keer dat we elkaar spraken. Maar het is niet waar. Alles wat ik in mijn column over de verduistering geschreven heb, staat erin omdat ik het geloof.'

'Dan ben je dus dom. Of in elk geval stom. Wat misschien een klein verschil maakt, maar niet veel beter is.'

'Ik heb het bewijs bekeken. Ik vind dat jullie allemaal een beetje voorbarig zijn.'

Koel had ze gezegd: 'Ach, op de negentiende weten we allemaal of dat zo is, nietwaar?'

'Ik wilde dat ik je kon geloven, want jij, Beenay en de rest van jullie zijn allemaal zulke fijne mensen, zo intens met je werk bezig, zo briljant en zo. Maar ik kan het niet. Ik ben van nature sceptisch. Dat ben ik mijn hele leven al geweest. Ik kan geen dogma accepteren dat andere mensen mij proberen te verkopen. Dat is een ernstig gebrek aan mijn karakter, denk ik... ik lijk er frivool door. Misschien ben ik wel frivool. Maar ik ben in elk geval eerlijk. Ik geloof gewoon niet dat er een verduistering zal plaatsvinden of dat de mensen gek worden en dat er branden uitbreken.'

'Het is geen dogma, Theremon. Het is een hypothese.'

'Het is maar hoe je het noemt Het spijt me als mijn artikelen je beledigd hebben, maar ik kan er niets aan doen, Siferra.'

Even had ze gezwegen. Iets in zijn stem had vreemd genoeg indruk op haar gemaakt. Uiteindelijk had ze gezegd: 'Dogma, hypothese, wat dan ook, over een paar weken wordt het op de proef gesteld. Op de avond van de negentiende ga ik naar het observatorium. Kom daar ook heen en dan zullen we zien wie van ons gelijk heeft'

'Heeft Beenay je dan niets verteld? Athor heeft me in het observatorium tot persona non grata verklaard!'

'Heeft dat je ooit tegengehouden?'

'Hij weigert zelfs met me te praten. Weet je, ik wil hem een voorstel doen, iets dat hem na de negentiende misschien goed van pas zal kunnen komen, als deze hele fantastische campagne van hem inzakt tot een enorme anticlimax en de wereld om zijn huid komt schreeuwen. Maar Beenay zegt dat er geen enkele kans is dat hij met me zal praten, laat staan dat hij me toestemming geeft die avond binnen te komen.'

'Kom als mijn gast. Mijn afspraakje,' zei ze bitter. 'Athor heeft toch te veel te doen om zich er druk over te maken. Ik wil dat je erbij bent als de lucht zwart wordt en de branden beginnen. Ik wil de uitdrukking op je gezicht zien. Ik wil zien of je net zo goed bent in het aanbieden van excuses als in het verleiden, Theremon.'

22

Dat was drie weken geleden geweest. Kwaad bij Theremon wegvluchtend, liep Siferra nu naar de andere kant van de kamer, waar ze Athor zag, die helemaal alleen een aantal computeruitdraaien stond te bekijken. Traag sloeg hij de vellen om en om en om, alsof hij hoopte ergens in de dichte kolommen begraven enig respijt voor de wereld te vinden. Toen keek hij op en zag haar.

Ze begon te blozen. 'Doctor Athor, ik geloof dat ik u mijn excuses moet aanbieden omdat ik die man vanavond hier heb uitgenodigd, na alles wat hij gezegd heeft over ons, over u, over...' Ze schudde haar hoofd. 'Ik dacht echt dat het leerzaam voor hem was om bij ons te zijn als... als... Maar ik heb me vergist. Hij is nog oppervlakkiger en dommer dan ik dacht. Ik had hem nooit moeten vragen te komen.'

Vermoeid zei Athor: 'Het maakt nauwelijks nog iets uit, niet? Zolang hij niet in de weg loopt, maakt het me weinig uit of hij er is of niet. Nog een paar uur en dan maakt helemaal niets nog iets uit.' Hij wees door het raam naar de lucht. 'Zo donker. Zo vreselijk donker! En toch bij lange na nog niet zo donker als het zal worden... Ik vraag me af waar Faro en Yimot zijn. U hebt ze toch niet gezien, soms? Nee? ... Toen u binnenkwam, doctor Siferra, zei u dat er op het laatste moment problemen waren bij u op kantoor. Toch geen ernstige, hoop ik?'

'De Tabletten van Thombo zijn verdwenen.' zei ze.

'Verdwénen?'

'Ze lagen natuurlijk in de kluis voor dergelijke vondsten. Vlak voordat ik wegging om hierheen te komen, kwam doctor Mudrin bij me langs. Hij was onderweg naar de Schuilplaats, maar hij wilde een laatste aanwijzing in zijn vertaling controleren, een nieuw idee dat bij hem was opgekomen. Dus maakten we de kluis open en... niets. Weg, alle zes. We hebben natuurlijk kopieën, maar toch... de originelen, de authentieke, antieke tabletten...'

'Hoe kan dat gebeurd zijn?' vroeg Athor.

Bitter zei Siferra: 'ls dat niet duidelijk? De Apostelen hebben ze gestolen. Waarschijnlijk om ze als een soort heilige talisman te gebruiken, nadat de... de Duisternis gekomen is en zijn werk heeft gedaan.'

'Zijn er sporen?'

'Ik ben geen detective, doctor Athor. Er is geen bewijs waar ik iets aan zou hebben. Maar het moeten de Apostelen zijn geweest. Ze wilden ze al hebben sinds ze wisten dat ik ze had. O, had ik er maar nooit met een woord tegenover hen over gerept. Had ik maar niemand over die tabletten verteld!'

Athor pakte haar handen beet. 'Maak je niet zo druk, meisje.'

Méisje! Verbaasd staarde ze hem aan. Zo had in vijfentwintig jaar niemand haar genoemd! Maar ze slikte haar woede weg. Hij was tenslotte oud. En probeerde alleen maar vriendelijk te zijn.

Hij zei: 'Laat hen ze maar houden, Siferra. Het maakt nu niets meer uit. Dank zij die man daar, maakt niets nog iets uit.'

Ze haalde haar schouders op. Toch moet ik er niet aan denken dat een dief in een mantel van de Apostelen in mijn kantoor heeft rondgesnuffeld... mijn kluis heeft gekraakt... dingen heeft gepakt die ik met mijn eigen handen heb uitgegraven. Het is bijna of hij mijn lichaam heeft aangerand. Kunt u dat begrijpen, doctor Athor? De diefstal van die tabletten... lijkt bijna wel een verkrachting.'

'Ik weet hoe erg je van streek bent.' zei Athor op een toon die aangaf dat hij er eigenlijk helemaal niets van begreep. 'Kijk... kijk eens. Wat is Dovim vanavond helder! En hoe donker zal dadelijk alles zijn.' Het lukte haar vaag te glimlachen, waarna ze bij hem wegliep. Iedereen om haar heen had het druk, mensen haastten zich heen en weer, controleerden dit, bespraken dat, renden naar het raam, wezen, fluisterden. Zo nu en dan haastte iemand zich binnen met nieuwe gegevens van de telescoop uit de koepel. Ze voelde zich een volledige buitenstaander tussen deze astronomen. En samen waren ze allemaal even zwak, het was allemaal even hopeloos. Iets van Athors fatalisme moet op mij zijn overgesprongen, dacht ze. Hij leek zo gedeprimeerd, zo verloren. Het was helemaal niets voor hem om zo te zijn.

Ze wilde hem vertellen dat niet de wereld zelf vanavond zou ophouden te bestaan, alleen maar de huidige cyclus van de beschaving. Deze zou weer herbouwd worden. Degenen die zich verborgen hadden, zouden te voorschijn komen en alles opnieuw beginnen, zoals al tien keer eerder was gebeurd... of twintig, of honderd... sinds het begin van de beschaving op Kalgash.

Maar als zij dat tegen Athor zou zeggen, zou het waarschijnlijk net zo min iets uithalen als toen hij haar zei dat ze zich niet druk hoefde te maken over het verlies van de tabletten. Hij had gehoopt dat de hele wereld zich zou voorbereiden op de ramp. In plaats daarvan had slechts een fractie geluisterd naar de waarschuwing. Alleen de paar mensen die naar de Schuilplaats van de universiteit waren gegaan, en wat er nog elders aan schuilplaatsen was ingericht...

Beenay liep naar haar toe. 'Wat hoor ik nou van Athor? Zijn de tabletten verdwenen?'

'Weg, ja. Gestolen. Ik wist wel dat ik nooit contact had moeten houden met de Apostelen.'

Beenay zei: 'Denk je dat zij ze gestolen hebben?'

'Ik weet het wel zeker,' zei ze bitter. 'Nadat het bestaan van de Tabletten van Thombo voor het eerst openbaar was gemaakt, lieten ze me weten dat ze inlichtingen hadden die voor mij van waarde zouden zijn. Heb ik je dat niet verteld? Kennelijk niet. Ze wilden een zelfde overeenkomst sluiten als Athor met die hogepriester had gesloten, of wat hij ook voor iemand is: Folimun 66. "We hebben kennis over de oude taal bewaard," zei Folimun, "de taal die in het vorige Goddelijk Jaar werd gesproken." En ze hadden dus kennelijk bepaalde teksten, woordenboeken, alfabetten van de oude geschriften en misschien nog veel meer.'

'Wat Athor van hen kon krijgen?'

'Een deel ervan. Genoeg, in elk geval, om zeker te weten dat de Apostelen echte astronomische verslagen bezaten van de vorige verduistering... genoeg, zei Athor, om te bewijzen dat de wereld minstens al één keer een dergelijke ramp had meegemaakt'

Athor, vertelde ze verder tegen Beenay, had haar kopieën gegeven van de paar astronomische tekstfragmenten die hij van Folimun had gekregen en ze had ze aan Mudrin laten zien. Die kon ze inderdaad gebruiken bij zijn eigen vertaling van de tabletten. Maar Siferra had haar tabletten niet met de Apostelen willen delen, althans niet op hun voorwaarden. De Apostelen beweerden in het bezit te zijn van een sleutel tot het schrift op de oude kleitabletten en misschien was dat wel zo. Maar Folimun had erop gestaan dat ze hem de echte tabletten zou geven, waarna zij ze zouden kopiëren en vertalen, in plaats van dat hij het decoderingsmateriaal dat hij had aan haar gaf. Hij stelde zich niet tevreden met kopieën van de tekst op de tabletten. Het moesten de originelen zijn, of anders ging de ruil niet door.

'Verder ging je dus niet,' zei Beenay.

'Beslist niet. De tabletten mogen de universiteit niet uit Geef ons de sleutel tot de tekst, zei ik tegen Folimun, en jullie krijgen kopieën van de teksten op de tabletten. Dan kunnen we allebei proberen een vertaling te maken.'

Maar Folimun had geweigerd. Kopieën van de tekst hadden voor hem geen waarde, want het konden veel te gemakkelijk vervalsingen zijn. En zijn eigen documenten aan haar geven? Nee, absoluut niet. Wat hij had, zei hij, was heilig materiaal, dat alleen maar beschikbaar was voor Apostelen. Als ze hèm de tabletten gaf, zou hij de vertalingen ervan voor haar verzorgen. Maar geen enkele buitenstaander mocht een blik werpen op de teksten die hij al in zijn bezit had.

'Even kwam ik in de verleiding me bij de Apostelen aan te sluiten,' zei Siferra. 'Alleen maar om die sleutel in handen te kunnen krijgen.'

'Jij? Een Apostel?'

'Alleen om bij hun tekstmateriaal te komen. Maar de gedachte stond me tegen. Ik heb dus tegen Folimun gezegd dat het niet doorging.' En Mudrin moest zonder de hulp van het materiaal dat de Apostelen zouden kunnen hebben, doormodderen met zijn vertalingen. Het werd duidelijk dat de tabletten inderdaad leken te vertellen over een vurige verdoemenis die de goden op de wereld hadden doen neerdalen, maar Mudrins vertalingen waren schetsmatig, onzeker en summier.

Maar nu hadden de Apostelen de tabletten toch, dat was althans het waarschijnlijkst. Het was moeilijk te slikken. In de komende chaos zouden ze met die tabletten gaan lopen zwaaien - haar tabletten - als nog meer bewijs voor hun eigen wijsheid en heiligheid.

'Ik vind het erg dat je tabletten weg zijn, Siferra,' zei Beenay. 'Maar misschien bestaat er nog een kans dat de Apostelen ze niet gestolen hebben, dat ze nog ergens opduiken.'

'Daar reken ik niet op,' zei Siferra. En ze glimlachte treurig, waama ze de andere kant op keek, naar de steeds donkerder wordende lucht De beste manier om troost te vinden was Athors instelling te volgen dat de wereld dadelijk toch tot een einde zou komen en dat het er allemaal weinig meer toe deed. Maar dat was een schrale troost. Inwendig vocht ze tegen een dergelijke raad die uit wanhoop bestond.

Het ging erom te blijven denken aan de dag die na morgen kwam, aan overleven, wederopbouw, aan de strijd en de daaruit voortvloeiende voldoening. Het had geen zin om tot zwaarmoedigheid te vervallen, zoals Athor, en de ondergang van de mensheid te aanvaarden, je schouders op te halen en alle hoop op te geven.

Een hoge tenorstem onderbrak plotseling haar duistere overpeinzingen. 'Hallo, iedereen! Hallo, hallo, hallo!'

'Sheerin!' riep Beenay. 'Wat doe jij hier?'

De bolle wangen van de nieuwkomer puilden uit in een genoeglijke glimlach. "Wat is dat voor doods sfeertje hier? Niemand begint toch de zenuwen te krijgen, hoop ik?'

Athor keek verbaasd en zei knorrig: 'Ja, wat dóet u hier, Sheerin? Ik dacht dat u zou achterblijven in de Schuilplaats.'

Sheerin lachte en liet zijn ronde lichaam in een stoel zakken. 'Die Schuilplaats kan me wat! Ik verveelde me er. Ik wilde hier zijn, waar wat te beleven valt. Dacht u soms dat ik niet nieuwsgierig was? Ik heb tenslotte door de Tunnel van Avontuur gereden. Nog een dosis Duisternis overleef ik wel. En ik wil die Sterren zien waar de Apostelen over hebben staan galmen.' Hij wreef in zijn handen en voegde er op ernstiger toon aan toe: 'Het is ijskoud buiten. De wind alleen is al genoeg om ijspegels van aan je neus te krijgen. Dovim geeft kennelijk helemaal geen warmte, zo ver als hij vandaag van ons af staat.'

De directeur met zijn witte haar knarste plotseling geërgerd met zijn tanden. 'Waarom gaat u er dan op uit om zoiets idioots te doen, Sheerin? Hoe denkt u hier van nut te kunnen zijn?'

'Hoe ik hier van nut kan zijn?' Vol overgave spreidde Sheerin zijn handen met de handpalmen omhoog uit. 'Een psycholoog is in de Schuilplaats geen cent waard. Nu niet. Ik kon niets voor hen doen. Ze zitten allemaal knus en veilig onder de grond opgesloten. Niets om je druk over te maken.'

'En als er een meute tijdens de Duisternis naar binnen breekt?'

Sheerin lachte. 'Ik betwijfel ten zeerste of iemand die niet weet waar de ingang is, de Schuilplaats in het volle daglicht zal kunnen vinden, laat staan als de zonnen zijn uitgedoofd. Maar als het wel gebeurt, tja, dan hebben ze sterke mannen nodig om hen te verdedigen. Ik? Daar ben ik honderd pond te zwaar voor. Dus waarom zou ik met hen mee daar naar binnen kruipen? Ik zit liever hier.'

Siferra voelde haar eigen optimisme terugkeren toen ze Sheerin hoorde. Ze had er ook voor gekozen om de avond van de Duisternis op het observatorium door te brengen, in plaats van in de Schuilplaats. Misschien was het slechts een wild vertoon van lef, misschien was het idiote overmoed, maar ze was er zeker van dat ze de uren van de verduistering kon doorkomen... zelfs het verschijnen van de Sterren, als er iets waar was van dat deel van de mythe... en haar gezond verstand erbij bewaren. Daarom had ze dus besloten dat ze deze ervaring niet mocht mislopen.

Nu bleek dat Sheerin, die geen toonbeeld van moed was, er hetzelfde over dacht. Wat misschien betekende dat hij besloten had dat het effect van Duisternis uiteindelijk toch niet zo overweldigend zou zijn, ondanks de grimmige voorspellingen die hij al maandenlang deed. Ze had zijn verhalen over de Tunnel van Avontuur gehoord en over de havenarbeider die erdoor was ingestort, zelfs over het effect op Sheerin zelf. Toch was hij hier nu. Hij moest tot de conclusie zijn gekomen dat de mensen, sommige althans, uiteindelijk zouden blijken veerkrachtiger te zijn dan hij eerst had verwacht.

Of anders was hij gewoon roekeloos. Misschien verloor hij vanavond zijn verstand liever in één snelle klap, dacht Siferra, in plaats van gezond te blijven en te moeten opboksen tegen de talloze en misschien onoverkomelijke problemen van de moeilijke tijden die zouden komen...

Nee. Nee. Ze zakte weer weg in een morbide pessimisme.

Snel zette ze de gedachte opzij.

'Sheerin!' Dat was Theremon, die door de kamer liep om de psycholoog te begroeten. 'Ken je me nog? Theremon 762?'

'Natuurlijk, Theremon,' zei Sheerin. Hij stak zijn hand uit. 'Alle goden, jongen, je bent de laatste tijd behoorlijk tegen ons tekeergegaan, zeg! Maar wat gebeurd is kunnen we vanavond net zo goed vergeten.'

'Ik wilde dat het met hém gebeurd was,' mompelde Siferra binnensmonds. Ze fronste afkeurend haar voorhoofd en deed een paar stappen achteruit.

Theremon schudde Sheerins hand. 'Wat is dat voor Schuilplaats waarin je had moeten zitten? Ik heb er hier vanavond iets over gehoord, maar ik heb eigenlijk geen idee wat het is.'

'Nou,' zei Sheerin, 'het is ons uiteindelijk gelukt om een paar mensen van de waarde van onze voorspelling van... eh... het laatste oordeel te overtuigen, om het zo te zeggen, en die paar hebben voorzorgsmaatregelen genomen. Het zijn voornamelijk directe familieleden van de staf van het observatorium, nog een paar van de andere faculteiten van de universiteit van Saro, en een paar buitenstaanders. Mijn gezellin Liliath 221 is er nu trouwens en ik denk dat ik er ook had moeten zijn, als ik niet zo enorm nieuwsgierig was. Alles bij elkaar zitten er ongeveer driehonderd mensen.'

'Ik snap het Ze moeten zich verbergen waar de Duisternis en de... eh... Sterren hen niet kunnen bereiken en zich dan staande houden als de rest van de wereld eraan gaat.'

'Precies. De Apostelen hebben zelf ook een of andere schuilplaats, weet je. We weten niet zeker hoeveel mensen erin zitten... een paar maar, als we geluk hebben, maar waarschijnlijker is dat ze er duizenden hebben opgeborgen, die na de Duisternis te voorschijn zullen komen om de wereld te erven.'

'Dus de universiteitsgroep,' zei Theremon, 'is bedoeld als tegenkracht daarvoor?'

Sheerin knikte. 'Zo mogelijk. Het zal niet gemakkelijk zijn. Bijna de hele mensheid is gek, de grote steden gaan in vlammen op, en een grote horde Apostelen dringt misschien hun gezag op aan wat er van de wereld over is... nee, het zal voor hen moeilijk zijn om te overleven. Maar ze hebben tenminste voedsel, water, onderdak, wapens...'

'Ze hebben meer,' zei Athor. 'Ze hebben al onze gegevens, behalve die, die we vandaag zullen verzamelen. Die gegevens zullen van het grootste belang zijn voor de volgende cyclus en het gaat er dus om dat die erdoor komen. De rest maakt me weinig uit.'

Theremon liet een zacht, langgerekt gefluit horen. 'Jullie zijn er dus volkomen zeker van dat alles wat jullie voorspeld hebben precies zo zal gebeuren als jullie zeggen!'

'Hoe zouden we ons anders moeten opstellen?' vroeg Siferra wrang. Toen we zagen dat de ramp onvermijdelijk zou plaatsvinden...'

'Ja,' zei de journalist. 'Jullie moesten je erop voorbereiden. Want jullie bezaten de Waarheid. Net zoals de Apostelen van het Vuur de Waarheid bezitten. Kon ik maar half zo zeker van iets zijn als jullie, Waarheid-bezitters, zeker zijn van wat er vanavond gebeurt.'

Rood van woede keek ze hem aan. 'Kon je maar vanavond daarbuiten zijn, dolend door de brandende straten! Maar nee... nee, je zit veilig hierbinnen. Dat is meer dan je verdient!'

'Rustig,' zei Sheerin. Hij pakte Theremon bij zijn arm. Zachtjes zei hij: 'Het heeft geen zin om nu mensen uit te dagen, vriend. Laten we ergens heen gaan waar we niemand lastig vallen en we kunnen praten.'

'Goed idee,' zei Theremon.

Maar hij maakte geen aanstalten om de kamer te verlaten. Aan de tafel waren twee mensen aan een spel waarschijnlijkheidsschaak begonnen en Theremon stond een tijd lang met duidelijk onbegrip te kijken hoe de zetten snel en in stilte werden gedaan. Hij stond versteld dat de spelers zich op een spel konden concentreren, terwijl ze allemaal moesten geloven dat het einde van de wereld nog maar enkele uren van hen verwijderd was.

'Kom,' zei Sheerin weer.

'Ja. Ja,' zei Theremon.

Samen met Sheerin liep hij naar buiten, de hal in, een ogenblik later gevolgd door Beenay.

Wat een man, om dol van te worden, dacht Siferra.

Ze tuurde naar de heldere schijf van Dovim, die trots aan de hemel brandde. Was de lucht de paar afgelopen minuten nog donkerder geworden? Nee, nee, zei ze tegen zichzelf, dat was onmogelijk. Dovim was er nog. Ze verbeeldde het zich maar. De lucht zag er vreemd uit, nu Dovim als enige zon op was. Ze had hem nog nooit eerder zo gezien, zo donkerpaars. Maar het was buiten nog bij lange na niet donker. Somber, ja, maar er was licht genoeg om alles buiten nog gemakkelijk te zien, ondanks de vrij zwakke, kleine zon.

Ze dacht weer aan haar verloren tabletten. Toen bande ze ze uit haar gedachten.

De schaakspelers waren verstandig, zei ze tegen zichzelf. Ga zitten en ontspan je. Als je kunt.

23

Sheerin ging voor naar de andere kamer. Daar stonden zachtere stoelen. Langs de ramen hingen dikke, rode gordijnen en op de vloer lag een kastanjebruin tapijt. Door het vreemde, baksteenrode licht van Dovim dat naar binnen scheen, was het of overal opgedroogd bloed op lag.

Hij was verrast Theremon vanavond op het observatorium te zien, na de afschuwelijke artikelen die hij geschreven had, na alles wat hij had gedaan om Athors campagne om het land voor te bereiden, te torpederen. De afgelopen weken was Athor elke keer dat de naam van Theremon genoemd werd, bijna buiten zinnen geraakt; toch was hij kennelijk kalmer geworden en had hij hem toegestaan de verduistering hier mee te maken.

Dat was vreemd en enigszins verontrustend. Het zou kunnen betekenen dat er barsten begonnen te ontstaan in het krachtige pantser van de persoonlijkheid van de oude astronoom, dat niet alleen zijn woede, maar ook zijn hele innerlijke karakterstructuur het opgaf, nu hij oog in oog stond met de naderende ramp.

Nu hij eraan dacht, was Sheerin zeer verbaasd dat hij zelf ook in het observatorium aanwezig was. Het was een beslissing op het laatste moment geweest, een pure impuls zoals hij zelden meemaakte. Liliath had het afschuwelijk gevonden. Hij zelf was eigenlijk ook wel geschrokken. Hij was de angst niet vergeten die de paar minuten in de Tunnel van Avontuur bij hem hadden veroorzaakt.

Maar uiteindelijk vond hij dat hij hier móest zijn, net zoals hij die rit door de Tunnel had moeten maken. Voor ieder ander was hij misschien niets meer dan een gemoedelijke, te zware academische ploeteraar, maar onder alle blubber vond hij zichzelf nog steeds een geleerde. Gedurende zijn hele wetenschappelijke carrière had de studie van Duisternis hem beziggehouden. Hoe zou hij het zich nadien dan ooit kunnen vergeven dat hij gedurende de bekendste periode van Duisternis in tweeduizend jaar, ervoor gekozen had zich te verbergen in de knusse veiligheid van een ondergrondse kamer?

Nee, nee, hij moest hier zijn. Hij moest getuige zijn van de verduistering. Hij moest zelf voelen hoe de Duisternis bezit nam van de wereld.

Met onverwachte eerlijkheid zei Theremon, toen ze de kamer ernaast binnengingen: 'Ik begin me af te vragen of ik er wel verstandig aan heb gedaan om zo sceptisch te zijn, Sheerin.'

'Dat is je geraden ook.'

'Ik vraag het me af, nu ik Dovim daar alleen zie staan. Die vreemde rode kleur die alles verlicht. Weet je, ik zou er tien kredieten voor over hebben om nu een behoorlijke dosis wit licht te krijgen. En een goede, sterke Tano Special. Verder zou ik Tano en Sitha ook wel in de hemel willen zien staan. Of beter nog: Onos.'

'Onos komt morgenochtend op.' wierp Beenay, die net binnenkwam, tussenbeide.

'Ja, maar zullen wij hem zien?' vroeg Sheerin. En meteen glimlachte hij om de felheid van zijn woorden af te zwakken. Tegen Beenay zei hij: 'Onze journalistieke vriend verlangt naar een druppel alcohol.'

'Dan bezorg je Athor een beroerte. Hij heeft iedereen opgedragen hier vanavond nuchter te blijven.'

Sheerin zei: 'Dus er is niets anders dan water te krijgen?'

'Nou...'

'Kom op, Beenay. Hier komt Athor niet binnen.'

'Dat zal wel niet.'

Beenay liep op zijn tenen naar het dichtstbijzijnde raam en hurkte neer. Uit de lage kast onder het raam pakte hij een fles, waarin een rode vloeistof zat, die aanlokkelijk klokte toen hij hem schudde. 'Volgens mij weet Athor hier niet van af.' merkte hij op toen hij terug naar de tafel liep. 'Hier! We hebben maar één glas, dus als onze gast, mag jij het hebben, Theremon. Sheerin en Ik drinken wel uit de fles.' En hij vulde het kleine glaasje uiterst voorzichtig.

Lachend zei Theremon: Toen we elkaar voor het eerst ontmoetten, dronk je geen druppel alcohol, Beenay.'

“Dat was toen. Dit is nu. Spannende tijden, Theremon. Ik leer het al. Een goede borrel kan in tijden als deze zeer ontspannend werken.'

'Dat heb ik ook gehoord,' zei Theremon luchtig. Hij nam een slok. Het was een soort rode wijn, wrang en hard, waarschijnlijk een tapwijn uit een van de zuidelijke provincies. Precies het soort dat een levenslange geheelonthouder als Beenay zou kopen omdat hij niet beter wist. Maar het was beter dan niets.

Beenay nam een flinke slok en gaf de fles door aan Sheerin. De psycholoog hield hem ondersteboven aan zijn lippen voor een lange, trage slok. Toen zette hij hem met een tevreden gekreun neer en smakte met zijn lippen. Tegen Beenay zei hij: 'Athor doet raar vanavond. Ik bedoel, zelfs als je de bijzondere omstandigheden in aanmerking neemt. Wat is er mis?'

'Ik denk dat hij zich ongerust maakt over Faro en Yimot.'

'Wie?'

'Twee jonge assistenten. Ze hadden hier al een paar uur geleden heen moeten komen, maar ze zijn er nog steeds niet. Athor is natuurlijk vreselijk onthand, want iedereen, behalve de echt noodzakelijke mensen, is naar de Schuilplaats gegaan.'

Theremon zei: 'Je denkt toch niet dat ze gevlucht zijn?'

'Wie? Faro en Yimot? Natuurlijk niet. Zo zijn ze niet. Ze zouden er alles voor over hebben om hier vanavond metingen te doen tijdens de verduistering. Maar wat nou als er in Saro Stad rellen zijn ontstaan en ze ermiddenin terecht zijn gekomen?' Beenay haalde zijn schouders op. 'Ach, ik denk dat ze vroeg of laat wel komen opdagen. Maar als ze hier niet zijn als we de kritieke fase naderen, zou het weleens nogal penibel kunnen worden als het werk zich opstapelt. Ik denk dat dat het is waarover Athor zich ongerust maakt.'

Sheerin zei: 'Ik weet het zo net nog niet. Twee mannen die niet komen opdagen, zou iets kunnen zijn waarover hij zich druk maakt, ja. Maar er is nog iets anders. Hij ziet er plotseling zo oud uit. Vermoeid. Verslagen zelfs. De vorige keer dat ik hem zag was hij een en al vechtlust, vol verhalen over de wederopbouw van de samenleving na de verduistering... Dat was de echte Athor, de man van ijzer. Nu zie ik slechts een treurig, moe, zielig oud wrak dat gewoon afwacht tot het einde komt. Het feit dat hij niet eens de moeite nam om Theremon eruit te gooien...'

'Hij heeft het geprobeerd,' zei Theremon. 'Beenay heeft hem overgehaald. En Siferra.'

'Alsjeblieft. Beenay, heb jij ooit iemand gekend die Athor ergens toe kon overhalen? ... Kom, geef de wijn nog eens.'

'Misschien is het mijn schuld,' zei Theremon. 'Door alles wat ik geschreven heb, waarin ik zijn plan aanviel om in het hele land een soort schuilkelders te bouwen. Als hij echt gelooft dat er over een paar uur een wereldwijde Duisternis zal neerdalen en dat de hele mensheid volkomen krankzinnig wordt..'

'Dat gelooft hij.' zei Beenay. “Wij allemaal.'

“Dan moet de fout van de regering om Athors voorspellingen niet serieus te nemen een overweldigende, verpletterende nederlaag voor hem zijn. En daar ben ik evenzeer verantwoordelijk voor als ieder ander. Als blijkt dat jullie gelijk hadden, zal ik het mezelf nooit vergeven.'

Sheerin zei: 'Sla jezelf nou niet te hoog aan, Theremon. Zelfs al had je vijf artikelen per dag geschreven waarin je opriep tot een kolossale voorbereidingsactie, had de regering nóg niets gedaan. Als een populaire journalist als jij, die overal actie tegen voert, zich achter Athor had geschaard, dan was Athors waarschuwing misschien zelfs nog minder serieus genomen dan nu al gebeurd is, voor zover dat nog mogelijk was, tenminste.'

'Dank je.' zei Theremon. 'Dat waardeer ik nou echt.. Is er nog wijn over?' Hij keek Beenay aan. 'En ik heb natuurlijk ook met Siferra ruzie. Ze vindt me te verachtelijk om woorden over vuil te maken.'

'Er is een tijd geweest dat ze echt in je leek geïnteresseerd te zijn.' zei Beenay. 'Ik vroeg me trouwens een tijd lang af of jij en zij samen... eh...'

'Nee.' zei Theremon grinnikend. 'Niet echt. En dat zal nu ook nooit meer gebeuren. Maar een tijd lang waren we heel goede vrienden. Ze is een fascinerende, zeer fascinerende vrouw... Hoe zit het met die cyclische prehistorie-theorie van haar? Is die iets waard?'

'Niet als je naar sommige andere mensen van haar faculteit luistert.' zei Sheerin. 'Die laten er geen spaan van heel. Ze hebben natuurlijk allemaal groot belang bij het gevestigde archeologische raamwerk, waarin wordt gesteld dat Beklimot het eerste stedelijke centrum was en dat je, als je meer dan een paar duizend jaar teruggaat, geen enkele beschaving meer zult vinden, alleen primitieve, ruige, door het oerwoud zwervende stammen.'

'Maar hoe kunnen ze voorbijgaan aan die herhaalde rampen in de Heuvel van Thombo?' vroeg Theremon.

'Geleerden die denken dat ze de waarheid kennen, kunnen aan alles voorbijgaan wat hun ideeën bedreigt.' zei Sheerin. 'Krab een rechtgeaarde academicus en je zult zien dat hij onder de oppervlakte in bepaalde opzichten heel wat weg heeft van een Apostel van het Vuur. Ze dragen alleen een andere mantel.' Hij pakte de fles, die Theremon vast had zonder er iets mee te doen, en zette hem weer aan zijn mond. 'Naar de hel met hen. Zelfs een leek als ik kan zien dat Siferra's ontdekkingen in Thombo ons beeld van de prehistorie ondersteboven gooien. De vraag is niet of er in al die duizenden jaren steeds opnieuw branden gewoed hebben, maar waarom.'

Theremon zei: 'Ik heb de laatste tijd voldoende verklaringen gezien, de een nog fantastischer dan de andere. Iemand aan de universiteit van Kitro stelde dat er elke paar duizend jaar perioden voorkwamen dat het vuur regende. En bij de krant kregen we een brief van iemand die zei dat hij een free lance astronoom was en dat hij "bewezen" had dat Kalgash om de zoveel tijd door een van de zonnen gaat Ik geloof dat er nog wildere verhalen bij waren.'

'Er is maar één uitleg die zinnig is.' zei Beenay zacht. 'Weten jullie nog dat Zwaard van Thargola? Je moet de hypothese met de extra toeters en bellen opzijschuiven om ergens toe te kunnen komen. Er is geen reden waarom een vuurregen zo nu en dan op ons zou vallen en het is natuurlijk onzin om over door zonnen heen vliegen te beginnen. Maar de verduisteringstheorie wordt perfect ondersteund door de baan van Kalgash en hoe hij zich onder de universele gravitatie gedraagt, mathematisch te bestuderen.'

'Misschien blijft de verduisteringstheorie overeind, ja. Ongetwijfeld. Dat merken we gauw genoeg, hè?' zei Theremon. 'Maar pas het Zwaard van Thargola zelf eens toe op wat je net hebt gezegd. Niets in de verduisteringstheorie wijst erop dat noodzakelijkerwijs onmiddellijk erna enorme branden zullen uitbreken.'

'Nee.' zei Sheerin. 'Dat vind je nergens in de theorie terug. Maar met gezond verstand kun je het beredeneren. De verduistering zal Duisternis veroorzaken. Duisternis zal krankzinnigheid veroorzaken. En de krankzinnigheid zal de Vlammen veroorzaken. Waardoor weer een paar duizend jaar moeizame strijd ten onder gaat. Morgen blijft er niets meer over. Morgen zal er op heel Kalgash geen enkele stad onbeschadigd overeind staan.'

'Je klinkt net als de Apostelen.' zei Theremon kwaad. 'Maanden geleden hoorde ik van Folimun 66 iets wat er heel erg op leek. En ik herinner me dat ik jullie in de Zes Zonnen-club erover verteld heb.' Hij keek het raam uit, voorbij de beboste hellingen van Observatory Mount, naar de torens van Saro Stad die bloedrood glansden aan de horizon. Toen hij een vluchtige blik wierp op Dovim, voelde de man van de krant een groeiende spanning van onzekerheid in zich. De dwergzon gloeide roodachtig in het zenith, klein en venijnig.

Koppig ging Theremon door. 'Ik kan jullie redenatie niet accepteren. Waarom zou ik gek worden, alleen omdat er geen zon aan de hemel staat? En zelfs als ik dat wel word... nee, ik ben die arme drommels in de Tunnel van Avontuur niet vergeten... zelfs als ik het wel word, en iedereen verder ook, hoe kan dat de steden kwaad doen? Blazen we de hele boel omver?'

'In het begin zei ik hetzelfde.' bracht Beenay tussenbeide. 'Voordat ik eens goed over alles had nagedacht. Als je in Duisternis zit, wat zou je dan het liefst willen? Liever dan wat dan ook? Waar zou ieders instinct om roepen?'

'Nou, licht, denk ik.'

'Ja!' riep Sheerin luid. 'Licht, ja! Licht!'

'Nou en?'

'En hoe kom je aan licht?'

Theremon wees naar de schakelaar op de muur. 'Ik zou het aan doen.'

'Precies,' zei Sheerin spottend. 'En de goden zullen in hun eindeloze goedheid voor genoeg stroom zorgen om je te geven wat je wilt. Want het elektriciteitsbedrijf zal het beslist niet kunnen. Niet met al die generatoren die tot stilstand zijn gekomen, waarbij de mensen die ze bedienen moeten, brabbelend in het donker rondstommelen, evenals de mensen die de hoogspanningslijnen moeten schakelen. Kun je me volgen?'

Theremon knikte zwijgend.

Sheerin zei: 'Waar moet het licht vandaan komen als de generatoren gestopt zijn? De godslichten, zeker? Die werken allemaal op batterijen. Maar misschien heb je geen godslicht bij de hand. Misschien sta je buiten op straat in de Duisternis, terwijl je godslicht thuis, vlak naast je bed staat. En je wilt licht. Dus verbrand je maar iets, hè, meneer Theremon? Weleens een bosbrand gezien? Weleens wezen kamperen en je maal boven een houtvuur gekookt? Hitte is niet het enige dat brandend hout afgeeft, weet je. Het geeft licht en de mensen weten dat maar al te goed. En als het donker is, willen ze licht en ze zullen het krijgen ook.'

'Dus gaan ze blokken hout verbranden,' zei Theremon zonder veel overtuiging.

'Ze zullen verbranden wat ze te pakken kunnen krijgen. Ze moeten licht hebben. Ze moeten iets verbranden en hout zullen ze niet bij de hand hebben, niet op straat in de stad. Dus verbranden ze alles wat in de buurt is. Een stapel kranten? Waarom niet? De Saro City Chronicle zal een tijdje enig licht verschaffen. Wat dacht je van de stalletjes waarin de stapels kranten te koop liggen? Verbrand die ook! Verbrand kleren. Verbrand boeken. Verbrand dakteer. Verbrand alles. De mensen zullen hun licht hebben en elke woonwijk gaat in vlammen op! Daar zijn je branden, meneer de krantejoumalist Daar is het einde van de wereld waarin je geleefd hebt.'

'Als de verduistering tenminste komt,' zei Theremon met een koppige ondertoon in zijn stem.

'Als, ja,' zei Sheerin. 'Ik ben geen astronoom. En ook geen Apostel. Maar ik zet al mijn geld op de verduistering.'

Hij keek Theremon strak aan. Hun ogen richtten zich op elkaar alsof de hele kwestie een persoonlijk zaak van respectieve wilskracht was, en toen weken Theremons blikken, zonder een woord te zeggen. Zijn ademhaling ging schrapend en onregelmatig. Hij legde zijn handen op zijn voorhoofd en drukte hard.

Toen kwam er plotseling rumoer uit de zaal ernaast.

Beenay zei: 'lk geloof dat ik Yimots stem hoorde. Hij en Faro moeten eindelijk opgedoken zijn. Laten we gaan kijken waar ze bleven.'

'Ik vind het prima,' mompelde Theremon. Hij haalde diep adem en het was of hij zich uitschudde. De spanning was gebroken... voorlopig.

24

In de grote zaal was het een drukte van belang. Iedereen verdrong zich rondom Faro en Yimot, die een aanval van nieuwsgierige vragen probeerden af te weren, terwijl ze hun buitenkleding uittrokken. Athor wurmde zich door de menigte en keek de nieuwkomers kwaad aan. 'Weten jullie wel dat het bijna uur V is? Waar zaten jullie?'

Faro 24 ging zitten en wreef zijn handen. Zijn ronde, vlezige wangen waren rood van de kou buiten. Hij lachte meesmuilend. En hij leek uitzonderlijk kalm, bijna alsof hij onder invloed was.

'Zo heb ik hem nog nooit gezien,' fluisterde Beenay tegen Sheerin. 'Hij was altijd zeer onderdanig, volkomen de nederige leerlingastronoom die zich onderwierp aan de grote mensen om hem heen. Zelfs aan mij. Maar nu...'

'Ssst, luister.' zei Sheerin.

Faro vertelde: 'Yimot en ik hebben zojuist zelf een raar experimentje uitgevoerd. We hebben geprobeerd of we niet een opstelling konden bouwen waarmee we het verschijnen van de Duisternis en de Sterren konden simuleren, om vooraf een idee te krijgen hoe het eruitzag.'

Uit de toehoorders klonk een verward gemompel op.

'Sterren?' zei Theremon. 'Weet u wat Sterren zijn? Hoe bent u daarachter gekomen?'

Grijnzend zei Faro weer: 'Door het Boek der Openbaringen te lezen. Het lijkt me vrij duidelijk dat Sterren iets heel helders zijn, als zonnen, maar kleiner, die aan de hemel verschijnen als Kalgash de Grot der Duisternis binnengaat.’

'Absurd!' zei iemand.

'Onmogelijk!'

'Het Boek der Openbaringen! Dus daar hebben ze hun onderzoek gedaan. Kun je je voorstellen...'

'Stil.' zei Athor. Plotseling stond er een blik van interesse in zijn ogen, een vleug van zijn oude kracht 'Ga verder, Faro. Wat was dat voor opstelling van jullie? Hoe zijn jullie te werk gegaan?'

'Nou.' zei Faro, Timot en ik kwamen een paar maanden geleden op het idee en we hebben het in onze vrije tijd uitgewerkt Yimot wist in de stad een laag huis, van één verdieping, met een koepelvormig dak - een soort pakhuis, geloof ik. Maar goed, we hebben het gekocht...'

'Waarvan?' onderbrak Athor hen gebiedend. 'Hoe kwamen jullie aan het geld?'

'Van onze bankrekening.' bromde de slungelachtige Yimot 70, die benen had als pijpestelen. 'Het kostte tweeduizend kredieten.' En toen verdedigend: 'Wat dan nog? Morgen zijn tweeduizend kredieten tweeduizend stukjes papier en meer niet.'

'Zeker.' zei Faro. 'Dus kochten we het huis en bekleedden het van boven tot onder met zwart fluweel, om een zo perfect mogelijke Duisternis te maken. Toen prikten we kleine gaatjes in het plafond en door het dak en dekten ze af met kleine, metalen kapjes, die met een schakelaar allemaal tegelijk opzij konden worden geschoven. Hoewel, dat deel hebben we niet zelf gedaan. We hebben er een timmerman, een elektricien en nog een paar anderen bij gehaald. Geld speelde geen rol. Het ging erom dat we het licht door die gaten in het dak konden laten schijnen, zodat we een soort effect van Sterren zouden krijgen.'

'Op de manier zoals Sterren er volgens ons uitzagen.' onderbrak Yimot hem.

In de volgende pauze durfde niemand adem te halen. Stijf zei Athor: 'Jullie hadden het recht niet om privé...'

Faro leek verlegen te worden. 'Ik weet het, meneer... maar, eerlijk gezegd dachten Yimot en ik dat het experiment nogal gevaarlijk zou zijn. We verwachtten half gek te worden als het effect echt zou werken... Te oordelen naar wat doctor Sheerin hier allemaal over zegt, leek dat ons vrij waarschijnlijk. We vonden dat we het risico alleen moesten nemen. Natuurlijk begrepen we dat als we zouden ontdekken dat we ons verstand erbij konden behouden, we misschien een immuniteit voor de echte Sterren konden ontwikkelen en dan de rest van u konden blootstellen aan wat wij ervaren hadden. Maar het lukte helemaal niet...'

'Waarom? Wat gebeurde er?'

Yimot gaf antwoord: 'We sloten onszelf op en lieten onze ogen aan het donker wennen. Het is een vreselijk eng gevoel, want in totale Duisternis is het net of de muren en het plafond op je af komen. Maar dat doorstonden we en we haalden de schakelaar over. De kapjes vielen opzij en in het hele dak glinsterden kleine lichtvlekjes.'

'En?'

'En... niets. Dat was nou het idiote. Voor zover we het Boek der Openbaringen hadden begrepen, ondergingen we de ervaring van het zien van Sterren tegen een achtergrond van Duisternis. Maar er gebeurde niets. Het was gewoon een dak met gaten erin en heldere lichtpuntjes die erdoor schenen. Anders zag het er niet uit. We hebben het steeds weer opnieuw geprobeerd - daarom waren we zo laat - maar het had gewoon geen enkel effect'

Er heerste een geschrokken stilte. Alle ogen wendden zich tot Sheerin, die onbeweeglijk, met open mond bleef staan.

Theremon was de eerste die iets zei. 'Je weet wat dit betekent voor de hele theorie die je hebt opgebouwd, hè Sheerin?' Hij grijnsde opgelucht.

Maar Sheerin hief zijn hand op. 'Niet zo haastig, Theremon. Laat me hier even over nadenken. Deze zogenaamde "Sterren" die de jongens gemaakt hebben... de totale tijd die ze in Duisternis hebben doorgebracht...' Hij zweeg. Iedereen keek hem aan. Plotseling klakte hij met zijn vingers en toen hij opkeek stond er geen verrassing of onzekerheid in zijn ogen te lezen. 'Natuurlijk...'

Hij maakte zijn zin niet af. Thilanda, die, nu het moment van de verduistering naderbij kwam, boven in het observatorium om de tien seconden fotografische platen aan de hemel blootstelde, rende, wild met haar armen zwaaiend binnen. Precies Yimot in opperste opwinding. 'Doctor Athor! Doctor Athor!'

Athor keek om. 'Wat is er?'

'We vonden zojuist... hij kwam zo de koepel binnengelopen... u zult het niet geloven, doctor Athor...'

'Kalm aan, kind. Wat is er gebeurd? Wie kwam binnengelopen?'

In de hal klonk het gestommel van een gevecht en een schel gekrijs. Beenay sprong overeind, rende de deur uit, bleef plotseling staan en riep: 'Wat in hemelsnaam!'

Davnit en Hikkinan, die samen met Thilanda boven in de koepel hadden moeten zijn, waren in de gang. De twee astronomen vochten met een derde gedaante, een lenige man met een atletisch lichaam, achter in de dertig, met vreemd krullend, rood haar, een smal gezicht met scherpe trekken en ijskoude, blauwe ogen. Ze sleepten hem de zaal in en hielden hem vast door zijn armen strak op zijn rug te draaien.

De vreemdeling droeg de donkere mantel van de Apostelen van het Vuur.

'Folimun 66!' riep Athor.

En in één adem Theremon: 'Folimun! Wat doet u hier?'

Kalm, met een koele, commanderende stem, zei de Apostel: 'Ik ben hier vanavond niet in naam van de Duisternis naar u toe gekomen, maar in naam van het licht'

Athor keek naar Thilanda. 'Waar heb je deze man gevonden?'

'Dat zei ik net, doctor Athor. We waren met de platen bezig en toen hoorden we hem. Hij was zo binnen komen lopen en stond achter ons. "Waar is Athor.'' zei hij. "Ik moet Athor spreken."'

'Roep de veiligheidsdienst,' zei Athor, terwijl zijn gezicht donkerder werd van woede. 'Het observatorium zou vanavond van de buitenwereld afgesloten blijven. Ik wil weten hoe het deze man gelukt is om langs de bewakers te komen.'

'Kennelijk hebt u een paar Apostelen in dienst,' zei Theremon luchtig. 'Ze waren natuurlijk maar al te gedienstig toen de Apostel Folimun kwam opdagen en hun vroeg de poort open te doen.'

Athor keek hem met een vernietigende blik aan. Maar aan zijn gezicht was te zien dat de oude astronoom besefte dat de gissing van Theremon waarschijnlijk juist was.

Iedereen in de zaal was nu in een kring om Folimun heen komen staan. Ze staarden hem allemaal verbaasd aan... Siferra, Theremon, Beenay, Athor en de rest.

Kalm zei Folimun: 'Ik ben Folimun 66, speciaal adjudant van Zijne Doorluchtigheid Mondior 71. Ik ben vanavond niet als misdadiger gekomen, zoals u schijnt te denken, maar als een afgevaardigde van Zijne Doorluchtigheid. Zou u deze twee fanatiekelingen van u kunnen overhalen mij los te laten, Athor?'

Athor maakte een geïrriteerd gebaar. 'Laat hem los.'

'Dank u,' zei Folimun. Hij wreef zijn armen en trok zijn mantel recht. Toen maakte hij een dankbare buiging - of was het slechts spottende dankbaarheid? De lucht rond de Apostel leek te tintelen van een soort speciale elektriciteit

'Nou dan,' zei Athor. 'Wat doet u hier? Wat wilt u?'

'Niets dat u mij uit eigen vrije wil zou geven, neem ik aan.' antwoordde Folimun.

'Daar hebt u waarschijnlijk gelijk in.'

Folimun zei: Toen u en ik elkaar enkele maanden geleden ontmoetten, Athor, hadden wij een zeer gespannen gesprek, zou ik zeggen, een gesprek tussen twee mannen die elkaar misschien hadden kunnen zien als de prinsen van vijandige kampen. Voor u was ik een gevaarlijk fanaticus. Voor mij was u de leider van een bende goddeloze zondaars. En toch konden we het tot op zekere hoogte ergens over eens worden, en wel, zoals u zich zult herinneren, dat op de avond van 19 theptar de Duisternis op Kalgash zou invallen en urenlang zou blijven hangen.'

Athor fronste zijn voorhoofd. 'Kom ter zake, als u dat kunt, Folimun. De Duisternis valt en we hebben niet erg veel tijd meer.'

Folimun antwoordde: 'Voor mij is de komst van de Duisternis ons aangedaan door de wil van de goden. Voor u betekent het niets meer dan de zielloze beweging van astronomische lichamen. Uitstekend, we accepteerden ons meningsverschil. Ik verschafte u bepaalde gegevens die sinds het vorige Goddelijk Jaar in het bezit van de Apostelen waren, bepaalde tabellen met de bewegingen van de zonnen aan de hemel en andere, nog duisterdere gegevens. In ruil daarvoor beloofde u dat u de essentiële waarheid van ons geloof zou bewijzen en dat bewijs bekend zou maken aan het volk van Kalgash.'

Op zijn horloge kijkend zei Athor: 'En dat heb ik ook precies gedaan. Wat wil uw meester nu van me? Ik heb me gehouden aan mijn deel van de afspraak.'

Folimun glimlachte vaag, maar zei niets.

Er ontstond in de zaal een gevoel van onbehagen.

'Ik heb hem om astronomische gegevens gevraagd, ja,' zei Athor, terwijl hij om zich heen keek. 'Gegevens waarover alleen de Apostelen beschikten. En die kreeg ik. Daar ben ik u dankbaar voor. In ruil ging ik akkoord, bij wijze van spreken, met het openbaar maken van mijn mathematische bevestiging van het grondbeginsel van de Apostelen dat op 19 theptar de Duisternis zou neerdalen.'

'We hadden u eigenlijk helemaal niets hoeven geven,' was het trotse weerwoord. 'Ons grondbeginsel, zoals u het noemt, hoefde niet bewezen te worden. Het wordt bewezen in het Boek der Openbaringen.'

'Voor het handjevol waaruit uw sekte bestaat, ja,' viel Athor uit. 'U moet niet doen of u mijn bedoelingen verkeerd hebt opvat. Ik bood aan wetenschappelijke steun te geven aan uw geloof. En dat heb ik gedaan!'

De ogen van het sektelid vernauwden zich bitter tot spleetjes. 'Ja, dat hebt u gedaan... zo sluw als een vos, want uw zogenaamde verklaring ondersteunde ons geloof en ontnam tegelijkertijd de noodzaak ervan. U maakte van de Duisternis en de Sterren een natuurlijk fenomeen, en ontdeed beide van hun werkelijke betekenis. Dat was godslastering.'

'Als dat zo is, dan is dat niet mijn fout. De feiten liggen er, wat kan ik anders doen dan ze bevestigen?'

'Uw "feiten" bestaan uit oplichting en misleiding.'

Athors gezicht was gevlekt van woede. 'Hoe komt u daarbij?'

En het antwoord kwam met de zekerheid van iemand die absoluut ergens in gelooft: 'Ik weet het.'

De directeur werd nog paarser. Beenay wilde naast hem komen staan, maar Athor schoof hem opzij.

'En wat wil Mondior 71 dat we doen? Hij denkt zeker nog steeds dat wij, door te proberen de wereld maatregelen te laten nemen tegen de dreiging van de krankzinnigheid, op de een of andere manier zijn poging dwarsbomen om na de verduistering de macht te grijpen. Maar het is ons niet gelukt Ik hoop dat hij daar blij om is.'

'Uw pogingen zelf hebben al schade genoeg aangericht. En wat u hier vanavond probeert te bereiken, zal alles alleen maar erger maken.'

'Wat weet u ervan, wat we hier vanavond proberen te bereiken?' vroeg Athor.

Gladjes zei Folimun: 'We weten dat u nog steeds hoopt het volk te kunnen beïnvloeden. Nu dit u niet gelukt is voordat de Duisternis en het Vuur komen, bent u van plan ema naar buiten te komen met foto's van de overgang van daglicht naar Duisternis. U bent van plan om de overlevenden een rationele verklaring te geven van wat er gebeurd is en u wilt het zogenaamde bewijs van uw beweringen op een veilige plaats opbergen, zodat tegen het einde van het volgende Goddelijk Jaar uw wetenschappelijke opvolgers naar voren kunnen treden en de mensheid dusdanig kunnen leiden, dat de Duisternis kan worden weerstaan.'

'Iemand heeft het overgebriefd,' fluisterde Beenay.

Folimun ging verder: 'Dit is natuurlijk allemaal strijdig met de belangen van Mondior 71. En Mondior 71 is de aangewezen profeet van de goden, degene wiens taak het is de mensheid door de voor ons liggende periode te leiden.'

'Het wordt hoog tijd dat u eens ter zake komt.' zei Athor op ijzige toon.

Folimun knikte. 'Waar het om gaat is eenvoudig. Uw onbezonnen en godslasterlijke pogingen om inlichtingen te verzamelen met behulp van uw duivelse instrumenten moeten gestaakt worden. Ik betreur het slechts dat ik uw helse toestellen niet met mijn eigen handen heb kunnen vernietigen.'

'Was u dat van plan? Veel had u er niet aan gehad. Al onze gegevens, op het directe bewijs dat we dadelijk denken te verzamelen na, liggen al veilig opgeborgen, zonder dat er iets ergs mee kan gebeuren.'

'Haal het te voorschijn. Vernietig het.'

'Wat?'

'Vernietig al uw werk. Vernietig uw instrumenten. In ruil daarvoor zal ik ervoor zorgen dat u en al uw mensen beschermd worden tegen de chaos die beslist zal ontstaan als de Nacht valt.'

Nu werd er in de zaal gelachen.

'Idioot.' zei iemand. 'Volkomen geschift.'

'Helemaal niet.' zei Folimun. 'Vroom, ja. Toegewijd aan een Zaak die uw begrip te boven gaat, ja. Maar niet gek. Ik ben zeer gezond, dat verzeker ik u. Ik denk dat deze man hier...' hij wees naar Theremon... 'daarvan kan getuigen en hij staat niet bekend om zijn lichtgelovigheid. Maar ik acht mijn Zaak hoger dan al het andere. Deze nacht is van cruciaal belang in de geschiedenis van de wereld en als het morgen ochtend wordt, moet de goddelijkheid triomferen. Ik stel u een ultimatum. U moet uw godslasterlijke pogingen om een rationele verklaring te geven voor het vallen van de Duisternis, vanavond beëindigen en Zijne Doorluchtigheid Mondior 71 accepteren als de ware stem van de wil van de goden. Als het ochtend wordt, gaat u heen om Mondiors werk onder de mensen uit te voeren en hoort niemand nog iets van verduisteringen, omloopbanen of de universele gravitatiewet en de rest van die onzin.'

'En als we weigeren?' zei Athor, terwijl hij bijna geamuseerd leek te zijn door Folimuns arrogantie.

'Dan,' zei Folimun koel, 'zal een meute boze mensen, aangevoerd door de Apostelen van het Vuur, deze heuvel beklimmen en uw observatorium en alles wat zich erin bevindt verwoesten.'

'Genoeg.' zei Athor. 'Roep de veiligheidsdienst. Laat deze man eruit gooien.'

'U krijgt precies een uur.' zei Folimun onverstoorbaar. 'En dan zal het Leger der Heiligheid aanvallen.'

'Hij bluft.' zei Sheerin plotseling.

Alsof hij het niet gehoord had, zei Athor weer: 'Roep de veiligheidsdienst. Ik wil hem hier niet meer zien!'

'Mijn god, Athor, wat is er met u?' riep Sheerin. 'Als u hem loslaat, gaat hij naar buiten om het vuur verder aan te wakkeren. Begrijpt u het dan niet? Chaos is het enige waar die Apostelen voor geleefd hebben. En deze man is een meester in het aanrichten ervan.'

'Wat stelt u voor?'

'Sluit hem op.' zei Sheerin. 'Berg hem weg in een toilet, hang een slot aan de deur en houd hem daar zolang de Duisternis duurt. Dat is het ergste wat we met hem zouden kunnen doen. Als hij zo opgesloten zit, zal hij de Duisternis niet kunnen zien en evenmin de Sterren. Je hoeft niet veel van de grondleer van de Apostelen te weten om te begrijpen dat weggeborgen zitten, bij de verschijnende Sterren vandaan, voor hem zal betekenen dat hij zijn onsterfelijke ziel verliest. Sluit hem op, Athor. Dat is niet alleen het veiligst voor ons, maar dat is ook wat hij verdient.'

'En erna.' brieste Folimun fel, 'als u allemaal krankzinnig bent geworden, is er niemand meer om me eruit te laten. Dit is een doodstraf. Ik weet evengoed als u wat het verschijnen van de Sterren zal betekenen - ik weet het veel beter dan u. Wanneer uw geest verdwenen is, zult u er niet meer aan denken mij te bevrijden. Stikken of langzaam verhongeren, nietwaar? Dat had ik kunnen verwachten van een groep... een groep geléérden.' Hij gaf het woord een obscene klank. 'Maar het zal u niet lukken. Ik heb mijn voorbereidingen getroffen en mijn volgelingen laten weten dat ze het observatorium precies een uur na nu moeten aanvallen, tenzij ik verschijn en hun beveel het niet te doen. U hebt er dus niets aan als u mij opsluit Op die manier zult u binnen het uur uw eigen vernietiging veroorzaken, meer niet. En dan zullen mijn mensen mij bevrijden en samen zullen we opgetogen en extatisch de komst van de Sterren bekijken.'

Op Folimuns slaap klopte een ader. 'En dan, morgen, wanneer u allemaal brabbelende idioten bent, voor eeuwig verdoemd door uw daden, zullen we de schepping van een prachtige, nieuwe wereld op gang brengen.'

Sheerin keek Athor weifelend aan. Maar Athor keek ook aarzelend. Beenay, die naast Theremon stond, mompelde: 'Wat denkt je? Bluft hij?'

Maar de man van de krant gaf geen antwoord. Hij was volkomen bleek weggetrokken. 'Kijk daar!' De vinger waarmee hij naar het raam wees trilde en zijn stem klonk droog en rauw.

Iedereen snakte tegelijk naar adem, toen ze de wijzende vinger volgden en een kort moment als bevroren naar buiten staarden.

Aan één kant zat een deuk in Dovim!

25

Het kleine stukje oprukkende zwartheid was misschien zo groot als een vingernagel, maar voor de starende kijkers werd het opgeblazen tot de dag des oordeels.

De aanblik van dat kleine, donkere boogje trof Theremon met een enorme kracht. Hij huiverde, drukte zijn hand tegen zijn voorhoofd en draaide bij het raam vandaan. Hij was tot in het diepst van zijn ziel getroffen door dat kleine deukje in de zijkant van Dovim. Theremon de scepticus, Theremon de spotter... Theremon, die nuchter de dwaasheden van andere mensen analyseerde...

Alle goden! Wat heb ik het mis gehad!

Toen hij zich omdraaide, kruisten zijn blikken die van Siferra. Ze stond hem vanaf de andere kant van de zaal aan te kijken. In haar ogen stond verachting te lezen... of was het medelijden? Hij dwong zich haar blikken te weerstaan en schudde traag zijn hoofd, alsof hij met alle nederigheid die hij in zich had wilde zeggen: Ik heb de boel verpest en het spijt me. Het spijt me. Het spijt me.

Het was of ze glimlachte. Misschien had ze begrepen wat hij probeerde te zeggen.

In de zaal barstte even een gillende verwarring los toen iedereen opgewonden begon rond te rennen, maar een ogenblik later, toen de astronomen zich snel op de hun toegewezen taken wierpen, maakte de verwarring plaats voor haastige, gedisciplineerde activiteiten. Sommigen renden naar boven naar de koepel van het observatorium om door de telescopen naar de verduistering te kijken. Anderen gingen naar de computers, weer anderen hadden instrumenten in hun handen om de veranderingen van de schijf van Dovim vast te leggen. Op dit beslissende moment was er geen tijd voor emoties. Ze waren nu slechts geleerden die aan het werk moesten. Theremon, die helemaal alleen midden in de drukte stond, keek in het rond, op zoek naar Beenay, en zag hem uiteindelijk achter een toetsenbord zitten, waarop hij als een waanzinnige een of ander probleem zat uit te werken. Van Athor was nergens een spoor te zien.

Sheerin kwam naast Theremon staan en zei nuchter: 'Het eerste contact moet vijf of tien minuten geleden hebben plaatsgevonden. Een beetje vroeg, maar ik denk dat er allerlei onzekerheden in de berekeningen zaten, ondanks alle inspanningen die ze hebben gekost.' Hij glimlachte. 'Ik zou maar bij dat raam vandaan gaan, man.'

'Waarom?' zei Theremon, die zich weer had omgedraaid om naar Dovim te kijken.

'Athor is woedend,' fluisterde de psycholoog. 'Door die drukte met Folimun heeft hij het eerste contact gemist. Waar je nu staat, ben je heel kwetsbaar. Als Athor hierlangs voorbijkomt, is de kans groot dat hij probeert je uit het raam te gooien.'

Theremon knikt kort en ging zitten. Met opengesperde ogen keek Sheerin hem verrast aan. 'Alle duivels, man! Je beeft helemaal!'

'Hè?' Theremon likte zijn droge lippen af en probeerde te glimlachen. 'Ik voel me niet erg lekker. Dat is een ding dat zeker is.'

De ogen van de psycholoog verstrakten. 'Je begint toch niet zenuwachtig te worden, hè?'

'Nee!' riep Theremon verontwaardigd! 'Laat me even, zeg. Weet je, Sheerin, ik wilde echt al dat gewauwel over die verduistering geloven, maar ik kon het niet, ik kon het echt niet. Voor mij was het allemaal de warrigste, puurste fantasie die je je maar kon indenken. Ik wilde erin geloven, voor Beenay, voor Siferra... op een bepaalde manier zelfs voor Athor. Maar ik kon het niet. Tot deze laatste minuut. Geef me een kans om aan het idee te wennen, ja? Jij hebt maanden de tijd gehad. Ik word er in één keer mee geconfronteerd.'

'Ik begrijp wat je bedoelt.' zei Sheerin bedachtzaam. 'Luister. Heb je familie? Ouders, vrouw, kinderen?'

Theremon schudde zijn hoofd. 'Nee. Niemand waar ik me druk om hoef te maken. Hoewel, ik heb een zuster, maar die zit drieduizend kilometer hiervandaan. Ik heb haar zelfs al een paar jaar niet meer gesproken.'

'Goed, hoe zit het dan met jezelf?'

'Wat bedoel je?'

'Je zou kunnen proberen naar onze Schuilplaats te gaan. Daar is wel plaats voor je. Je hebt waarschijnlijk nog tijd genoeg... Ik zou ze kunnen bellen om te zeggen dat je eraan komt en dat ze de poort voor je open moeten maken...'

'Dus je denkt dat ik doodsbang ben, hè?'

'Je zei zelf dat je je niet zo lekker voelde.'

'Misschien niet, maar ik ben hier om een verhaal te verslaan. En dat zal ik doen ook.'

Op het gezicht van de psycholoog stond een vage glimlach. 'Ik begrijp het. Beroepseer, is dat het?'

'Zo zou je het kunnen noemen.' Vermoeid zei Theremon: 'Ik heb er trouwens een hoop aan gedaan om Athors voorbereidingsprogramma te ondermijnen, of was je dat vergeten? Dacht je echt dat ik nu zo brutaal was om rennend weg te vluchten naar dezelfde Schuilplaats als waar ik de draak mee stak, Sheerin?'

'Zo had ik het niet bekeken.'

'Ik vraag me af of hier ergens nog meer van die walgelijke wijn verborgen ligt. Als er ooit een moment is geweest waarop iemand behoefte heeft aan een borrel...'

'Ssst!' zei Sheerin. Hij gaf Theremon een felle por. 'Hoor je dat? Luister.'

Theremon keek in de richting die Sheerin aanwees. Bij het raam stond Folimun 66 met een blik van opperste verrukking in zijn ogen. De Apostel stond met een zachte, monotone stem iets voor zichzelf op te dreunen. Hij kreeg er kippevel van.

'Wat zegt hij?' fluisterde de journalist. 'Kun jij er iets van verstaan?'

'Hij citeert het Boek der Openbaringen, hoofdstuk vijf.' antwoordde Sheerin. Toen zei hij gebiedend: 'Wees stil en luister, ja?'

De stem van de Apostel klonk plotseling heftiger: 'En het gebeurde in die dagen dat de Zon, Dovim, voor steeds langere perioden eenzaam aan de hemel waakte, terwijl de omwentelingen voorbijgingen; tot het bewuste moment waarop hij gedurende een complete halve omwenteling alleen, koud en gekrompen, neerscheen op Kalgash.

En de mensen verzamelden zich op de openbare pleinen en snelwegen, om daar bij de aanblik te debatteren en zich te verwonderen, want een vreemde angst en ellende had greep gekregen op hun geest. Hun gedachten waren in beroering en hun spraak klonk verward, want de ziel van de mens wachtte op de komst van de Sterren.

En in de stad Trigon, midden op de dag, kwam Vendret 2 naar voren en zei tegen het volk van Trigon: Knielt neder, gij zondaren! Daar u de weg der oprechtheid beschimpt hebt, nadert nu de tijd der afrekening. Nu nadert de Grot al om Kalgash te verzwelgen; ja, en alles wat zich erop bevindt.

En op het moment dat hij sprak, passeerde de zijwand van de Grot der Duisternis de rand van Dovim, zodat hij voor Kalgash uit het zicht verborgen was. Luid klonken de kreten en het geweeklaag van de mens toen hij verdween en groot was de zieleangst waarmee zij werden gekweld.

En toen gebeurde het dat de Duisternis van de Grot volledig over Kalgash viel, met heel haar vreselijke gewicht, zodat er nergens op heel het oppervlak van de wereld licht meer was te vinden. Mannen raakten zo verblind, dat niemand zijn buur kon zien, al voelde hij zijn adem op zijn gezicht.

En in deze zwartheid verschenen de Sterren in ontelbare aantallen en hun helderheid was de helderheid van alle goden, in vergadering verzameld. En met het komen van de Sterren kwam ook een muziek, die een schoonheid had zo wonderlijk, dat de bladeren van de bomen veranderden in tongen die het in verbazing uitriepen.

En op dat moment scheidden de zielen van de mens zich van hen en vluchtten omhoog naar de Sterren, en hun verlaten lichamen werden als beesten; ja, zelfs als domme woestelingen uit de wildernis, zodat ze door de donkere straten van de steden van Kalgash jaagden, met wilde kreten als de kreten van beesten. Van de Sterren daalde toen het Hemelvuur neder, dat de wil van de goden in zich droeg; en waar het vuur trof, werden de steden van Kalgash verteerd in complete verwoesting zodat van de mens en de iverken van de mens, geheel niets meer restte.

Zelfs toen...'

Er klonk een subtiele verandering in Folimuns stem. Zijn ogen waren niet veranderd, maar ergens leek het dat hij zich bewust was geworden van de ademloze aandacht van de andere twee. Probleemloos, zonder te pauzeren om adem te halen, veranderde hij het timbre van zijn stem, zodat deze in hoogte toenam en de lettergrepen vloeiender werden.

Verrast fronste Theremon zijn voorhoofd. Er had slechts een summiere verschuiving in de klemtoon plaatsgevonden, een kleine verandering in de sterkte van de klinkers... Toch had Theremon er geen enkel idee meer van wat Folimun zei.

'Misschien zou Siferra hem nu kunnen verstaan,' zei Sheerin. 'Hij spreekt nu waarschijnlijk de liturgische taal, de oude taal van het vorige Goddelijk Jaar waaruit het Boek der Openbaringen vertaald zou zijn.'

Theremon keek de psycholoog op een vreemde manier aan. 'Je weet er een hoop van, hè? Wat zegt hij dan?'

'Dacht je dat ik het wist? Ik heb er de laatste tijd iets van bestudeerd, ja, maar niet zo veel. Ik kan alleen raden naar wat hij zegt.. Moesten we hem niet op de W.C. opsluiten?'

'Laat hem toch.' zei Theremon. 'Wat maakt het nu nog uit? Dit is zijn grote gebeuren. Laat hem ervan genieten.' Hij schoof zijn stoel naar achteren en streek met zijn vingers door zijn haar. Zijn handen trilden niet meer. 'Raar.' zei hij. 'Nu het allemaal echt begonnen is, ben ik niet meer zenuwachtig.'

'Nee?'

“Waarom zou ik?' zei Theremon. In zijn stem was een toon van koortsachtig plezier geslopen. 'Ik kan toch niets doen om wat er gaat gebeuren tegen te houden? Dus zal ik het maar gewoon proberen uit te zitten... Denk je dat de Sterren echt zullen verschijnen?'

'Ik heb geen idee.' zei Sheerin. 'Misschien had Beenay het geweten.'

'Of Athor.'

'Laat Athor met rust.' zei de psycholoog lachend. 'Hij liep net door de zaal en keek naar je met een blik die je had moeten vermoorden.'

Theremon trok een zuur gezicht. 'Als dit allemaal over is, krijg ik het volop te verduren, ik weet het. Wat denk jij, Sheerin? Is het veilig om de show buiten te bekijken?'

'Als de Duisternis totaal is...'

'Ik bedoel niet de Duisternis. Die kan ik wel aan, denk ik. Ik bedoel de Sterren.'

'De Sterren?' herhaalde Sheerin ongeduldig. 'Ik zei al dat ik daar niets over weet.'

'Ze zijn vast niet zo vreselijk als het Boek der Openbaringen ons wil doen geloven. Als dat experiment met die speldeprikken in het plafond van die twee studenten enige waarde heeft...' Hij draaide zijn handpalmen omhoog, alsof hij daarin wellicht het antwoord had. 'Zeg eens, Sheerin, wat denk jij? Zullen sommige mensen niet immuun zijn voor het effect van de Duisternis en de Sterren?'

Sheerin haalde zijn schouders op. Hij wees naar de vloer voor hen. Dovim was nu over zijn hoogste punt heen en het vierkant bloedrood zonlicht dat door het raam op de vloer werd geworpen, was enkele tientallen centimeters naar het midden van de zaal geschoven, waar het als de vreselijke vlek van een afschuwelijke misdaad lag. Theremon staarde bedachtzaam naar de donkere kleur. Toen draaide hij zich om en tuurde nog één keer in de zon zelf.

De deuk in de zijkant was gegroeid tot een zwarte uitholling die een derde van de zichtbare schijf besloeg. Theremon huiverde. Ooit had hij met Beenay grapjes gemaakt over draken in de lucht. Nu leek het dat de draak gekomen was, dat hij al vijf zonnen had opgeslokt en dat hij opgewekt aan de enige nog overgebleven zon zat te knabbelen.

Sheerin zei: 'In Saro Stad zijn twee miljoen mensen, die nu allemaal tegelijk proberen lid te worden van de Apostelen. Ze houden vast een gigantische wedergeboortebijeenkomst in het hoofdkwartier van Mondior... Of ik denk dat je immuun kunt zijn voor de effecten van de Duisternis? Nou, als dat zo is, zullen we er gauw genoeg achter komen, nietwaar?'

'Het móet. Hoe kunnen de Apostelen anders het Boek der Openbaringen van cyclus naar cyclus blijven doorgeven, en hoe is het in de eerste plaats op Kalgash ontstaan? Sommigen moeten op de een of andere manier immuun zijn. Als iedereen gek was geworden, wie was er dan nog overgebleven om het boek te schrijven?'

'De leden van de geheime sekte hebben zich hoogstwaarschijnlijk in schuilkelders verborgen tot het voorbij was, net zoals sommigen van ons dat vanavond doen,' zei Sheerin.

'Dat is niet genoeg. Het Boek der Openbaringen lijkt op een ooggetuigeverslag. Dat duidt erop dat ze kennelijk uit de eerste hand ervaringen met de krankzinnigheid hadden... en het overleefd hebben.'

'Tja,' zei de psycholoog, 'er zijn drie soorten mensen die er misschien redelijk onder vandaan kunnen komen. Allereerst de paar die de Sterren helemaal niet te zien krijgen... de blinden, bijvoorbeeld, of degenen die zich aan het begin van de verduistering stomdronken drinken en dat tot het eind aan toe blijven.'

'Die tellen niet mee. Dat zijn geen echte ooggetuigen.'

'Ik neem aan van niet. Maar de tweede groep - kleine kinderen, voor wie de wereld als geheel zo nieuw en vreemd is, dat niets ongewoner lijkt dan al het andere. Ik denk dat zij niet bang zouden zijn voor de Duisternis, of zelfs voor de Sterren. Dat zouden gewoon weer twee vreemde gebeurtenissen zijn in een eindeloos verrassende wereld. Begrijp je dat?'

Theremon knikte weifelend. 'Ik denk het.'

'Ten slotte heb je degenen die te ruw en ongevoelig zijn om er volkomen door van slag te raken. Zeer ongevoelige mensen hebben misschien helemaal geen last... de echte schoften. Die halen gewoon hun schouders op en wachten tot Onos weer opkomt, denk ik.'

'Dus het Boek der Openbaringen is geschreven door gevoelloze schoften?' vroeg Theremon grijnzend.

'Nauwelijks. Het zou geschreven moeten zijn door de slimste mensen van de nieuwe cyclus... en het zou gebaseerd moeten zijn op de vage herinneringen van kinderen, gecombineerd met het verwarde, onsamenhangende gebrabbel van de half gekke idioten en, ja, misschien een paar van de verhalen die de schoften vertellen.'

'Dat zou ik Folimun maar niet laten horen.'

'Uiteraard zou de tekst door de jaren heen steeds weer opnieuw zijn bewerkt en opgeschreven. En misschien zelfs van cyclus tot cyclus zijn doorgegeven, net zoals Athor en zijn mensen hopen het geheim van de zwaartekracht door te geven. Maar waar het mij om gaat is het volgende: alles moet beslist volkomen verdraaid zijn, zelfs al is het op feiten gebaseerd. Neem nou bijvoorbeeld dat experiment met de gaten in het dak, waarover Faro en Yimot ons vertelden... dat niet lukte.'

'Wat is daarmee?'

'Nou, de reden waarom het niet lukte...' Sheerin stopte en kwam verontrust overeind. 'O-o...'

'Is er iets mis?' vroeg Theremon.

'Athor komt deze kant op. Moet je zijn gezicht zien!'

Theremon keek om. De oude astronoom kwam als een soort wraakzuchtige geest uit een Middeleeuwse mythe naar hen toe. Zijn huid was lijkbleek, zijn ogen schoten vuur en zijn gezicht was een door ontzetting vervormd masker. Hij richtte een giftige blik op Folimun, die nog steeds helemaal alleen in een hoek aan de andere kant van het raam stond, en nog een op Theremon.

Tegen Sheerin zei hij: 'Ik heb de afgelopen vijftien minuten achter de communicator gezeten. Ik heb de Schuilplaats gesproken, de veiligheidsdienst en mensen in Saro Stad.'

'En?'

'De journalist hier kan tevreden zijn over zijn werk. In de stad is het een bende, hoor ik. Overal relletjes, plunderaars, in paniek geraakte mensenmassa's...'

'En de Schuilplaats?' vroeg Sheerin nieuwsgierig.

'Veilig. Ze zitten volgens plan opgesloten en ze zullen zich verborgen houden tot de dag aanbreekt, op zijn vroegst. Zij komen er wel doorheen. Maar de stad, Sheerin... je hebt er geen idee van...' Hij sprak moeizaam.

Theremon zei: 'Meneer, ik wilde dat u me geloofde als ik u zeg hoe erg het me spijt...'

'Daar is nu geen tijd voor.' flapte Sheerin er ongeduldig uit. Hij legde zijn hand op Athors arm. 'En hoe gaat het met u? Voelt u zich wel goed, doctor Athor?'

'Maakt dat uit?' Athor leunde naar het raam, alsof hij probeerde of hij de rellen daarvandaan kon zien. Met een matte stem zei hij: 'Zodra de verduistering begon, besefte iedereen daarbuiten dat de rest ook zou gebeuren zoals wij gezegd hebben... wij, en de Apostelen. En toen greep de paniek om zich heen. De branden zullen dadelijk beginnen. En ik denk dat Folimuns meute ook hierheen zal komen. Wat moeten we doen, Sheerin? Doe eens een voorstel!'

Sheerin liet zijn hoofd zakken en hij staarde afwezig naar zijn tenen. Een tijd lang tikte hij met zijn knokkels tegen zijn kin. Toen keek hij op en zei knerpend: 'Doen? Wat kunnen we doen? Sluit de poorten en laten we het beste hopen.'

'En als we hun nou zeggen dat we Folimun vermoorden als ze proberen binnen te breken?'

'Zou u dat doen?' vroeg Sheerin.

Athors ogen fonkelden verrast 'Nou... Ik denk...'

'Nee,' zei Sheerin. 'Dat zou u niet doen.'

'Maar als we nou dreigen hem...'

'Nee. Nee. Het zijn fanatici, Athor. Ze weten al dat we hem als gijzelaar hebben. Waarschijnlijk verwachten ze dat we hem vermoorden zodra ze het observatorium bestormen, en dat doet hun helemaal niets. En u weet dat u het toch niet zou doen.'

'Natuurlijk niet'

'Nou, dan. Hoe lang nog tot de totaliteit?'

'Bijna een uur.'

'We zullen het erop moeten wagen. Het kost de Apostelen tijd om hun meute bij elkaar te krijgen... Het wordt geen meute Apostelen, daar kunt u op rekenen. Het wordt een enorme massa gewone mensen uit de stad, die tot paniek is opgezweept door een handjevol Apostelen, die hun een onmiddellijke kans op vergiffenis zal hebben beloofd. Beloof hun verlossing, beloof hun wat je maar wilt... en het kost ze meer tijd om hierheen te komen dan een meute mensen bij elkaar te krijgen. Observatory Mount ligt zo'n acht kilometer buiten de stad...'

Sheerin keek naar buiten. Theremon, die naast hem stond, keek ook langs de hellingen omlaag. Beneden maakten de lappen boerenland in de buitenwijken plaats voor groepjes witte huizen. De wereldstad erachter was een vlek in de verte... een mist in de tanende gloed van Dovim. Het landschap baadde in een beangstigend licht, als uit een nachtmerrie.

Zonder om te kijken zei Sheerin: 'Ja, ze zullen tijd nodig hebben om hierheen te komen. Houd de deuren gesloten, blijf doorwerken, bid dat de totaliteit eerder komt. Zodra de Sterren schijnen, denk ik dat zelfs de Apostelen niet in staat zullen zijn die meute te bewegen om hier in te breken.'

Dovim was in tweeën gesneden. De scheidingslijn bolde in het midden iets uit over het nog heldere deel van de rode zon. Het was of een gigantisch ooglid onverbiddelijk neerdaalde over het licht van een wereld.

Theremon stond als bevroren te kijken. De vage geluiden in de zaal achter hem gleden in de vergetelheid en hij voelde alleen de zware stilte van de velden buiten. Zelfs de insekten leken zich angstig stil te houden. En alles werd vager en vager. Alles had die vreemde, bloedrode kleur.

'Blijf niet zo lang achter elkaar kijken.' fluisterde Sheerin in zijn oor.

'Naar de zon, bedoel je?'

'Naar de stad. Naar de lucht Ik ben niet bang dat je je ogen pijn doet, het gaat om je geest, Theremon.'

'Met mijn geest is alles in orde.'

'Zo zul je het willen houden. Hoe voel je je?'

'Nou...' Theremon kneep zijn ogen tot spleetjes. Zijn keel was een beetje droog. Hij streek met zijn vinger langs de binnenkant van zijn boord. Strak. Strak. Een hand begon zich om zijn keel te klemmen. Voelde het zo aan? Hij draaide zijn nek heen en weer, maar het gaf geen opluchting. 'Ik adem misschien een beetje moeilijk.'

'Moeilijk kunnen ademhalen is een van de eerste symptomen van een aanval van claustrofobie.' zei Sheerin. 'Als je een druk op je borst voelt, kun je beter bij het raam vandaan gaan.'

'Ik wil zien wat er gebeurt.'

'Goed. Goed. Dan moet je het zelf maar weten.'

Theremon sperde zijn ogen wijd open en haalde twee of drie keer diep adem. 'Je denkt zeker dat ik er niet tegen kan, hè?’

Vermoeid zei Sheerin: 'Ik weet er niets van, Theremon. De dingen veranderen met de seconde, is het niet? ... Kijk, daar is Beenay.'

26

De astronoom was tussen het licht en de twee in de hoek in gaan staan. Sheerin keek hem ongemakkelijk, met een scheel oog aan. 'Hallo, Beenay.'

'Mag ik erbij komen?' vroeg hij. 'Mijn berekeningen zijn klaar en tot de totaliteit heb ik niets te doen.' Beenay pauzeerde en keek naar de Apostel, die zich aandachtig verdiept had in een klein, in leer gebonden boekje, dat hij uit de mouw van zijn gewaad had gehaald. 'Zeg, zouden we hem niet opsluiten?'

'We hebben besloten het niet te doen.' zei Theremon. 'Weet je waar Siferra is, Beenay? Een tijdje geleden zag ik haar nog, maar nu is ze hier kennelijk niet meer.'

'Boven, in de koepel. Ze wilde eens zien wat de grote telescoop ziet. Niet dat er meer te zien is dan wat we met ons blote oog kunnen waarnemen.'

'En hoe zit het met Kalgash Twee?' vroeg Theremon.

'Wat zouden we moeten zien? Duisternis is Duisternis. We kunnen zien dat hij er is als hij voor Dovim langs schuift. Maar Kalgash Twee zelf... het is gewoon een brok nacht tegen de nachthemel.'

'Nacht,' zei Sheerin peinzend. 'Wat een raar woord is dat.'

'Niet meer,' zei Theremon. 'Dus jullie kunnen de zwervende satelliet helemaal niet zien, zelfs niet met de grote telescoop?'

Beenay keek beschaamd. 'Onze telescopen zijn eigenlijk helemaal niet zo goed, hoor. Ze zijn uitstekend geschikt om de zon te observeren, maar als het maar een beetje donker wordt...' Hij schudde zijn hoofd. Hij had zijn schouders naar achteren getrokken en leek hard te moeten zwoegen om lucht in zijn longen te zuigen. 'Maar Kalgash Twee bestaat dus echt Dat vreemde, duistere gebied dat tussen ons en Dovim in passeert... dat is Kalgash Twee.'

Sheerin zei: 'Kun je moeilijk ademhalen, Beenay?'

'Een beetje.' Hij snoof. 'Een koutje, denk ik.'

'Een beginnende claustrofobie is waarschijnlijker.'

'Denk je?'

'Daar ben ik vrij zeker van. Is er nog meer dat raar aanvoelt?'

'Nou.' zei Beenay, 'het is net of mijn ogen me in de steek laten. De dingen lijken vager te worden, en... nou, het is allemaal niet zo helder als vroeger. En ik heb het ook koud.'

'O, maar dat verbeeld je je niet. Het is koud.' zei Theremon, terwijl hij zijn gezicht vertrok. 'Mijn tenen voelen aan of ze in een koelwagen dwars door het land zijn gereden.'

Gespannen zei Sheerin: 'We moeten ons nu zien los te maken van de effecten die we ondergaan. Hou je geest bezig, daar gaat het om. Zoéven was ik je aan het vertellen, Theremon, waarom Faro's experiment met de gaten in het dak niet werkte.'

'Je wilde net beginnen.' antwoordde Theremon, die het spelletje meespeelde. Hij kroop helemaal in elkaar, sloeg een arm om zijn knieën en drukte zijn kin ertegenaan. Eigenlijk, dacht hij, nu er bijna geen tijd meer is tot de totaliteit, moet ik me nu excuseren en naar boven gaan om Siferra te zoeken. Maar hij merkte dat hij opvallend passief was en geen zin had om in beweging te komen. Of, vroeg hij zich af, ben ik gewoon bang om haar te zien?

Sheerin zei: 'Ik wilde net zeggen dat ze verkeerd bezig waren door het Boek der Openbaringen letterlijk te nemen. Waarschijnlijk is het volkomen onzin om enige natuurkundige betekenis aan het idee van de Sterren te schenken. Het zou misschien kunnen, weet je, dat in totale, langdurige Duisternis, de geest het beslist noodzakelijk vindt om licht te maken. Misschien zijn de Sterren niets meer dan deze illusie van licht.'

'Met andere woorden.' zei Theremon, die zich nu liet meeslepen, 'je denkt dat de Sterren het gevolg zijn van de krankzinnigheid en niet een van de oorzaken? Wat hebben de foto's die de astronomen vanavond maken dan voor zin?'

'Om te bewijzen dat de Sterren een illusie zijn, misschien. Of het tegendeel te bewijzen, dat kan ook. Maar anders...'

Beenay had zijn stoel dichterbij getrokken en op zijn gezicht stond plotseling enthousiasme te lezen. 'Nu jullie het toch over Sterren hebben...' begon hij. 'Ik heb er zelf ook over nagedacht en ik ben tot een zeer interessante conclusie gekomen. Het is natuurlijk maar een woeste speculatie, en ik wil het niet als een serieuze mogelijkheid naar voren brengen. Maar het is de moeite waard om erover na te denken. Willen jullie het horen?'

'Waarom niet?' zei Sheerin en hij liet zich achterover zakken.

Beenay keek enigszins opgelucht. Hij glimlachte verlegen en zei: 'Nou dan, stel dat er meer zonnen in het heelal zijn.'

Theremon onderdrukte een lach. 'Je zei dat het zeer woest was, maar ik had niet verwacht...'

'Nee, zo gek is het niet. Ik heb het niet over andere zonnen vlakbij, die we om een of andere geheimzinnige reden niet kunnen zien. Ik bedoel zonnen die zo ver weg staan, dat hun licht niet helder genoeg is voor ons, om te kunnen zien. Als ze dichtbij stonden, zouden ze misschien net zo helder zijn als Onos, of Tano en Sitha. Maar in dit geval lijkt het licht dat ze afgeven voor ons niet meer dan een klein lichtpuntje, en dat gaat verloren in de constante gloed van onze zes zonnen.'

Sheerin zei: 'Maar hoe zit het dan met de universele gravitatiewet? Vergeet je die niet? Als die andere zonnen zouden bestaan, zouden ze dan de baan van onze wereld niet verstoren, net als Kalgash Twee dat doet? En waarom hebben jullie ze dan niet gevonden?'

'Dat is een goede vraag.' zei Beenay. 'Maar deze zonnen staan echt heel ver weg; stel, misschien wel vier lichtjaar ver, of zelfs meer.'

'Hoeveel jaar is een lichtjaar?' vroeg Theremon.

'Niet hoeveel. Hoe vèr. Een lichtjaar is een eenheid van afstand - de afstand die het licht in een jaar aflegt. En dat is een enorm aantal kilometers, want het licht beweegt zich zo snel voort. We hebben gemeten dat de snelheid van het licht ongeveer 300.000 kilometer per uur is en ik vermoed dat dat getal niet erg nauwkeurig is, dat we, als we betere instrumenten zouden hebben, zouden ontdekken dat de lichtsnelheid zelfs nog iets groter is. Maar zelfs uitgaande van 300.000 kilometer per uur, kunnen we uitrekenen dat Onos ongeveer tien lichtminuten bij ons vandaan staat, en Tano en Sitha ongeveer elf keer zo ver, enzovoort. Dus een zon die een paar lichtjaar bij ons vandaan staat, goh, dat zou pas ver zijn. We zouden eventuele afwijkingen die zij in de baan van Kalgash zouden veroorzaken, nooit ontdekken, omdat ze zo minimaal zijn. Maar goed, stel dat daarbuiten een hoop zonnen bestaan, overal om ons heen in de hemel, op een afstand van vier tot tien lichtjaar - laten we zeggen enkele tientallen van dergelijke zonnen misschien.'

Theremon floot. 'Wat een onderwerp voor een prachtig weekend-supplement! Tientallen zonnen in een heelal dat een doorsnede heeft van acht lichtjaar! Alle goden! Daarbij stelt ons heelal niets voor. Denk je eens in... Kalgash en onze zonnen zijn slechts een onbeduidend buitenwijkje in het echte heelal, en hier dachten we dat we alles waren wat er bestond, alleen wij en onze zes zonnen, helemaal alleen in de kosmos!'

'Het is maar een woeste speculatie,' zei Beenay grijnzend. 'Maar jullie begrijpen waar ik naar toe wil, hoop ik. Tijdens de verduistering zouden deze tientallen zonnen plotseling zichtbaar worden, want even is er geen echt zonlicht om ze weg te drukken. Omdat ze zo ver weg staan, zullen ze klein lijken, als allemaal kleine knikkers. Maar dat zouden ze dan zijn: de Sterren. De plotseling verschijnende lichtpunten die de Apostelen ons beloofd hebben.'

'De Apostelen hebben het over "ontelbare aantallen" Sterren,' zei Sheerin. 'Dat klinkt niet als enkele tientallen. Eerder als een paar miljoen, vind je niet?'

'Poëtische overdrijving,' zei Beenay. 'Er is gewoon geen plaats genoeg in het heelal voor een miljoen zonnen, zelfs niet als ze zo dicht bij elkaar stonden, dat ze elkaar aanraakten.'

'Trouwens,' opperde Theremon, 'als het er meer dan enkele tientallen zijn, kunnen we ze dan nog wel tellen? Enkele tientallen Sterren lijkt al "ontelbaar", denk ik... vooral als er toevallig een zonsverduistering is en iedereen al van slag is door de Duisternis. Je weet dat er stammen in de afgelegen wouden bestaan die in hun taal maar drie getallen kennen: één, twee, veel. Wij zijn misschien wat meer ontwikkeld. Dus wij hebben één tot enkele tientallen en dan "ontelbaar".' Hij trilde van opwinding. 'Plotseling tientallen zonnen! Stel je eens voor!'

Beenay zei: 'Ik heb nog meer. Nog een leuke speculatie. Hebben jullie er ooit aan gedacht wat een eenvoudig probleem gravitatie zou zijn als je in een stelsel woonde dat eenvoudig genoeg was? Stel dat je een heelal hebt waarin een planeet bestaat met maar één zon. De planeet zou in een perfecte ellips rondcirkelen en de exacte eigenschappen van de aantrekkingskrachten zouden zo duidelijk zijn, dat ze als een axioma konden worden aangenomen. Astronomen op zo'n wereld zouden al met zwaartekracht bezig zijn nog voordat ze zelfs de telescoop uitvinden. Observaties met het blote oog zouden genoeg zijn om hen alles uit te laten rekenen.'

Sheerin keek weifelend. 'Maar zou zo'n stelsel dynamisch stabiel zijn?' vroeg hij.

'Zeker! Ze noemen het een één-op-één geval. Het is wiskundig uitgewerkt, maar waar het mij om gaat zijn de filosofische gevolgen.'

'Het is leuk om over na te denken,' gaf Sheerin toe. 'Als een grappige abstractie... net zoals een ideaal gas of het absolute nulpunt.'

'Natuurlijk,' ging Beenay verder, 'bestaat het probleem dat leven op zo'n planeet onmogelijk zou zijn. Het zou niet voldoende warmte en licht krijgen en als hij om zijn as draaide, zou er steeds een halve dag totale Duisternis heersen. Dat was de planeet die ik me een keer moest voorstellen, weet je nog, Sheerin? Waarop de bewoners zich volkomen zouden hebben aangepast aan afwisselend daglicht en nacht? Maar ik heb erover nagedacht. Er zouden geen bewoners zijn. Je kunt niet verwachten dat leven - dat fundamenteel afhankelijk is van licht - zich onder dergelijke extreme omstandigheden met te weinig licht ontwikkelt. De helft van elke omwenteling wordt in Duisternis doorgebracht! Nee, onder dergelijke omstandigheden kan niets bestaan. Maar om verder te gaan - zuiver hypothetisch - een één-op-één stelsel zou...'

'Wacht even,' zei Sheerin. 'Ik vind dat je nogal gemakkelijk conclusies trekt, door te stellen dat zich daar geen leven ontwikkeld zou hebben. Hoe weet jij dat? Wat is er zo fundamenteel onmogelijk aan leven dat zich op een plaats ontwikkelt waar de helft van de tijd Duisternis heerst?'

'Dat zei je toch, Sheerin, het leven is fundamenteel afhankelijk van licht. Dus daarom is het in een wereld waar...'

'Het leven hier is fundamenteel afhankelijk van licht. Maar wat heeft dat te maken met een planeet die...'

'Het klinkt redelijk, Sheerin.'

'Het klinkt als een cirkelredenering!' antwoordde Sheerin vinnig. 'Je definieert het leven als een bepaald fenomeen, zoals dat op Kalgash bestaat, en dan probeer je dat toe te passen op een wereld waar een geheel ander leven dan dat op Kalgash zou moeten bestaan...'

Plotseling barstte Theremon uit in een daverend gelach.

Sheerin en Beenay keken hem verontwaardigd aan.

'Jullie tweeën zijn een mooi stel. Een astronoom en een psycholoog die heftig onenigheid hebben over biologie. Dit moet de beroemde interdisciplinaire dialoog zijn waarover ik zo veel heb gehoord, de grote, intellectuele gisting waar deze universiteit zo beroemd om is.' De journalist stond op. Hij begon toch rusteloos te worden en Beenays lange uiteenzetting over abstracte zaken maakte hem nog prikkelbaarder. 'Neem me niet kwalijk, hè? Ik moet even mijn benen strekken.'

'De verduistering is bijna totaal,' benadrukte Beenay. 'Ik denk dat je niet graag alleen zult zijn als het zover is.'

'Gewoon even lopen en dan kom ik terug,' zei Theremon.

Voordat hij vijf stappen had gedaan, waren Beenay en Sheerin weer verder gegaan met hun discussie. Theremon glimlachte. Het was een manier om de spanning te verjagen, zei hij tegen zichzelf. Iedereen stond vreselijk onder druk. Elke tik van de klok bracht de wereld tenslotte dichter bij de volledige Duisternis... dichter bij...

Bij de Sterren?

Bij krankzinnigheid?

Bij de Tijd van het Hemelvuur?

Theremon haalde zijn schouders op. De afgelopen paar uur was zijn stemming wel honderd keer omgeslagen, maar nu voelde hij zich vreemd kalm, bijna fatalistisch. Hij had altijd gedacht dat hij meester was over zijn eigen lot, dat hij in staat was de loop van zijn leven vorm te geven: zo was hij erin geslaagd op plaatsen te komen waar andere journalisten geen schijn van kans hadden. Maar nu had hij nergens meer vat op en dat wist hij. Al komt de Duisternis, al komen de Sterren, al komt het Vuur, het zou allemaal gebeuren buiten zijn toestemming om. Het had dus geen zin om zich op te vreten en zich de zenuwen erover te maken. Ontspan je, ga zitten, wacht af en kijk toe hoe het allemaal afloopt.

En dan, zei hij tegen zichzelf... zorg er dan voor dat je alle onrust die erna komt, overleeft.

'Gaat u naar boven naar de koepel?' vroeg een stem.

Hij tuurde in het halfduister. Het was de kleine, mollige, assistent-astronoom - Faro, was dat zijn naam niet?

'Ja, dat klopt.' zei Theremon, al was hij eigenlijk geen bepaalde richting op gelopen.

'Ik ook. Kom mee, ik breng u erheen.'

Een ijzeren wenteltrap liep omhoog naar de bovenste etage van het enorme gebouw, met het enorm hoge plafond. Met zijn korte beentjes pufte Faro ploffend de trap op. Theremon liep soepel achter hem aan. Hij was een keer eerder in de koepel van het observatorium geweest, jaren geleden, toen Beenay hem iets had willen laten zien. Maar hij herinnerde zich weinig van de plek.

Faro trok een zware schuifdeur opzij en ze gingen naar binnen.

'Kom je de Sterren eens van dichtbij bekijken?' vroeg Siferra.

De lange archeologe stond net voorbij de deur toe te kijken hoe de astronomen aan het werk waren. Theremon bloosde. Siferra was nu niet degene die hij tegen het lijf had willen lopen. Te laat herinnerde hij zich dat Beenay had gezegd dat ze hierheen was gegaan. Ondanks de dubbelzinnige glimlach die ze hem kennelijk had gegund toen de verduistering begon, was hij nog steeds bang voor haar stekende haat jegens hem, voor haar woede over wat ze als zijn verraad van de observatoriumgroep zag.

Maar ze liet nu niet blijken dat ze het hem kwalijk nam. Nu de wereld languit in de Grot der Duisternis tuimelde, dacht ze misschien dat alles wat voor de verduistering was gebeurd er niet meer toe deed, dat de komende ramp alle fouten, alle ruzies en alle zonden uitwiste.

'Wat een ruimte.' zei Theremon.

'Is het niet verbazend? Niet dat ik erg veel begrijp van wat hier gebeurt. Ze hebben de grote zonnekijker op Dovim gericht - eigenlijk is het een camera en geen kijkglas, vertelden ze, je kunt er niet zomaar doorheen naar de hemel kijken - en die kleinere telescopen zijn verder weg gericht, op zoek naar tekenen dat de Sterren aan het verschijnen zijn...'

'Hebben ze ze al gezien?'

'Niet voor zover iemand mij verteld heeft.' zei Siferra.

Theremon knikte. Hij keek om zich heen. Dit was het hart van het observatorium, de zaal waar de lucht feitelijk werd afgezocht. Het was de donkerste ruimte waarin hij ooit geweest was, al was het er natuurlijk niet echt donker. Aan de gebogen wand hing een dubbele rij bronzen houders voor muurlampen, maar de gloed die de lampen in de houders gaven was vaag en oppervlakkig. In de schemering zag hij een grote, metalen buis naar boven gaan en door een geopend paneel in het dak van het gebouw verdwijnen. Door het geopende paneel ving hij ook een glimp van de lucht op. Deze had nu een angstaanjagende, dieppaarse gloed. De kleiner wordende schijf van Dovim was nog te zien, maar de kleine zon leek zich op een enorme afstand te hebben teruggetrokken.

'Wat ziet het er allemaal vreemd uit.' mompelde hij. 'De lucht heeft een kleur, zoals ik nog nooit gezien heb. Dik... het lijkt bijna wel op een soort deken.'

'Een deken die ons allemaal zal smoren.'

'Bang?' vroeg hij.

'Natuurlijk. Jij niet?'

'Ja en nee.' zei Theremon. 'Ik bedoel, ik probeer niet bepaald heldhaftig te klinken, echt. Maar ik ben lang zo rillerig niet meer als ik een uur of twee geleden was. Eerder verdoofd.'

'Ik denk dat ik begrijp wat je bedoelt.'

'Athor zegt dat er in de stad al rellen zijn uitgebroken.'

'Dat is nog maar het begin.' antwoordde Siferra. Theremon, ik kan die as niet uit mijn hoofd zetten. De as in de Heuvel van Thombo. Die grote steenblokken, de funderingen van de cyclopische stad... en overal eronder as.'

'Met oudere as eronder, en steeds maar verder omlaag.'

'Ja,' zei ze.

Hij merkte dat ze iets dichter bij hem was komen staan. Hij merkte ook dat de vijandigheid die ze de afgelopen maanden tegen hem gevoeld had, bijna helemaal verdwenen leek te zijn, en - kon dat waar zijn? - ze leek te reageren op een vaag overblijfsel van de aantrekkingskracht die hij op haar had uitgeoefend. Hij kende de symptomen. Hij was een veel te ervaren man om ze niet te kennen. Mooi, dacht Theremon. De wereld komt tot een einde en nu is Siferra eindelijk bereid om haar ijskoninginnekostuum af te leggen.

Een vreemde, ontzettend lange, sullige gestalte sloop op een onhandige, springerige manier naast hen. Hij groette hen lacherig. 'Nog geen spoor van de Sterren,' zei hij. Het was Yimot, de andere jonge doctorandus. 'Misschien krijgen we ze helemaal niet te zien en loopt het allemaal met een sisser af, net als het experiment dat Faro en ik in dat donkere gebouw hebben opgezet.'

'Er is nog genoeg van Dovim te zien,' benadrukte Theremon. 'De verduistering is nog lang niet totaal.'

'Je klinkt bijna of je ernaar verlangt.' zei Siferra.

Hij keek haar aan. 'Ik wilde dat dat wachten voorbij was.'

'Hé!' riep iemand. 'Mijn computer is uitgevallen!'

'De lichten...' riep een andere stem.

'Wat gebeurt er?' vroeg Siferra.

'De stroom valt uit.' zei Theremon. 'Precies zoals Sheerin voorspeld heeft. De elektriciteitscentrale moet problemen hebben. De eerste golf idioten die krankzinnig door de stad rent.'

De zwakke lichten in de lamphouders leken inderdaad bijna uit te doven. Eerst werden ze een stuk feller, alsof een laatste, snelle stroomstoot ze deed opleven, toen zwakten ze af, werden weer feller, maar niet zo fel als zoëven, waarna ze verzwakten tot slechts een fractie van hun normale lichtopbrengst. Theremon voelde hoe Siferra's hand stevig zijn onderarm beetpakte.

'Ze zijn uit.' zei iemand.

'En de computers ook. Schakel het noodaggregaat in! Hé daar! Het noodaggregaat!'

'Snel! De zonnetelescoop volgt niet meer. De sluiter van de camera werkt nu niet!'

Theremon zei: 'Waarom hebben ze zich niet op iets dergelijks voorbereid?'

Maar dat hadden ze kennelijk wel. Er klonk een gebrom ergens uit de diepte van het gebouw en toen flitsten de schermen van de door de zaal verspreid staande computers weer tot leven. Maar niet de lampen in de muurhouders. Die waren kennelijk op een ander circuit aangesloten en de noodgenerator in de kelder schakelde ze niet weer aan.

Het observatorium was praktisch geheel in Duisternis gehuld. Siferra's hand rustte nog op Theremons pols. Hij dacht eraan een troostende arm om haar schouders te slaan.

Toen was Athors stem te horen. 'Goed, help me hier eens even. Het is zo gebeurd!'

'Wat heeft hij?' vroeg Theremon.

'Athor heeft licht gehaald.' klonk de stem van Yimot.

Theremon draaide zich om en keek. Het was niet gemakkelijk om iets te zien bij zo weinig licht, maar even later raakten zijn ogen er een beetje aan gewend. In zijn armen droeg Athor een stapel met een half dozijn, dertig centimeter lange en tweeënhalve centimeter dikke stokken. Hij keek zijn stafleden aan. 'Faro! Yimot! Kom hier en help me.'

De jonge mannen liepen naar de directeur van het observatorium en namen de stokken van hem over. Een voor een hield Yimot ze op, terwijl Faro in doodse stilte, op een manier alsof hij de allerheiligste rite van een godsdienstig ritueel uitvoerde, onhandig een lange lucifer aanstak. Zodra de spetterende vlam het uiteinde van de stokken raakte, aarzelde hij even, speelde zonder iets uit te richten om de top, tot plotseling een knetterende vlam het doorgroefde gezicht van Athor met geel licht bescheen. In de grote zaal rees een spontaan gejuich op. Aan het uiteinde van de stok flakkerde een vlam van vijftien centimeter!

'Vuur?' vroeg Theremon zich af. 'Hier binnen? Waarom geen godslichten, of iets dergelijks?'

“Dat hebben we besproken.' zei Siferra. 'Maar godslichten zijn te zwak. Ze zijn goed voor kleine slaapkamers, gewoon een klein, knus lichtpunt om je door de slaapperiode heen te helpen, maar voor een zaal zo groot als deze...'

'En beneden? Steken ze daar ook fakkels aan?'

'Ik denk het.'

Theremon schudde zijn hoofd. 'Geen wonder dat de stad vanavond afbrandt. Als jullie zelfs op zoiets primitiefs als vuur teruggrijpen om de Duisternis op afstand te houden...'

Het licht was zwak, zwakker zelfs dan het zachtste zonlicht. De vlammen sprongen waanzinnig op en wierpen dronken dansende schaduwen. De fakkels rookten vreselijk en stonken als een slechte dag in de keuken. Maar ze gaven geel licht.

Aan geel licht zat iets vrolijks, dacht Theremon. Vooral na bijna vier uur licht van een sombere, vervagende Dovim.

Siferra warmde haar handen aan de dichtstbijzijnde fakkel, zonder te letten op het roet dat zich als een fijn, grijs poeder op haar handen verzamelde, en mompelde in extase tegen zichzelf: 'Prachtig! Prachtig! Ik heb nooit geweten wat voor mooie kleur geel is.'

Maar Theremon bleef de fakkels argwanend bekijken. Hij trok zijn neus op voor de ranzige lucht en zei: 'Waar zijn die dingen van gemaakt?'

'Hout,' antwoordde ze.

'O nee, dat is niet waar. Ze branden niet. De bovenste paar centimeter is verkoold en de vlam blijft maar uit het niets opschieten.'

'Dat is het mooie ervan. Dit is een echt efficiënte manier om kunstlicht te maken. We hebben er een paar honderd gemaakt, maar de meeste zijn natuurlijk naar de Schuilplaats gegaan. Weet je...' ze draaide zich om en klopte haar zwarte handen af, '...je neemt de mergachtige kern van gewoon waterriet, droogt het grondig en laat het zich vervolgens volzuigen met dierlijk vet. Als je ze dan aansteekt, verbrandt het vet beetje bij beetje. Deze fakkels branden bijna onophoudelijk een half uur lang. Slim, niet?'

'Fantastisch,' zei Theremon stug. 'Heel modern. Zeer imponerend.' Maar hij kon niet langer in deze ruimte blijven. Dezelfde rusteloosheid die hem ertoe had gebracht hierheen, naar boven te komen, overviel hem nu weer. De stank van de fakkels was al erg genoeg, maar door het geopende paneel in de koepel stroomde ook nog koude lucht naar binnen, een felle, winterse luchtstroom, de ijzige vinger van de nacht. Hij rilde. Hij wilde dat hij, Sheerin en Beenay die hele fles vreselijke wijn niet zo snel hadden leeggedronken. 'Ik ga weer terug naar beneden,' zei hij tegen Siferra. 'Als je geen astronoom bent, valt hier niets te zien.'

'Goed. Ik ga met je mee.'

In het flakkerende, gele licht zag hij nu onmiskenbaar een ondubbelzinnige glimlach op haar gezicht verschijnen.

27

Ze liepen omlaag over de kletterende wenteltrap naar de onderste zaal. Daar was weinig veranderd. De mensen op het laagste niveau hadden ook fakkels aangestoken. Beenay werkte aan drie computers tegelijk en verwerkte de gegevens van de telescoop boven. Andere astronomen waren met andere dingen bezig, alles even onbegrijpelijk voor Theremon. Sheerin liep als verloren in zijn eentje rond. Folimun was met zijn stoel pal onder een fakkel gaan zitten en bleef lezen. Zijn lippen bewogen in een monotone opsomming van aanroepingen van de Sterren.

Door Theremons hoofd schoten beschrijvende zinnen, stukjes en beetjes van het artikel dat hij van plan was te schrijven voor de Saro City Chronicle van morgen. Al enkele keren eerder die avond had de schrijfmachine in zijn hoofd op die manier gerateld - een uitstekende, methodieke, zorgvuldige, en, zoals hij maar al te goed wist, volkomen zinloze procedure. Het was volkomen idioot om ervan uit te gaan dat er morgen een Chronicle zou uitkomen.

Zijn blikken kruisten die van Siferra.

"De lucht,' mompelde ze.

'Ik zie het, ja.'

Die was weer van kleur veranderd. Hij was nu nog donkerder, een vreselijk diep rood-paars, een monsterlijke kleur, alsof er fonteinen van bloed uit een enorme wond in de hemel vloeiden.

Op de een of andere manier was de lucht dikker geworden. De schemering kroop als een tastbaar geheel de zaal binnen en de dansende cirkel geel licht rond de fakkels tekende zich steeds scherper af tegen de toenemende grijsheid erachter. De stank van de rook was hier even walgelijk als boven. Theremon merkte dat hij zich zelfs begon te ergeren aan de zachte, klokkende geluidjes die de brandende fakkels maakten en aan het zachte geschuifel van de voetstappen van de zwaargebouwde Sheerin, die alsmaar rondjes liep om de tafel in het midden van de zaal.

Het begon moeilijker te worden om iets te zien, fakkels of niet.

Dus nu begint het, dacht Theremon. Het moment van totale Duisternis... en de komst van de Sterren.

Even dacht hij dat het het verstandigst was om een knus W.C.-hokje op te zoeken waarin hij zich kon opsluiten tot alles voorbij was. Blijf uit de buurt, zorg dat je de Sterren niet ziet, kruip weg en wacht tot alles weer normaal wordt. Maar na er even over te hebben nagedacht, was het hem duidelijk wat voor slecht idee dat was. Een toilet - elke afgesloten plaats - zou ook donker zijn. In plaats van een veilige, beschutte haven, zou het een griezelkamer kunnen worden die veel beangstigender was dan de zalen van het observatorium.

En trouwens, als er iets groots stond te gebeuren, iets dat de geschiedenis van de wereld ondersteboven zou gooien, wilde Theremon niet met zijn hoofd onder zijn armen weggedoken zitten, terwijl het aan de gang was. Dat zou laf en dom zijn, en misschien zou hij er de rest van zijn leven spijt van hebben. Hij was nooit het soort mens geweest dat zich verborg voor gevaar, als hij dacht dat er een verhaal in kon zitten. Hij had trouwens genoeg zelfvertrouwen om ervan uit te gaan dat hij in staat zou zijn weerstand te bieden aan alles wat er te gebeuren stond, en er was nog net genoeg scepsis in hem overgebleven dat tenminste een deel van hem zich afvroeg of er eigenlijk wel iets bijzonders zou gaan gebeuren.

Hij bleef stilstaan en luisterde naar Siferra's soms oppervlakkige ademhaling, het snelle, hakkelende gehijg van iemand die probeert overeind te blijven in een wereld die zich maar wat snel in de schaduw terugtrok.

Toen klonk er nog een geluid, een nieuw, vaag, onbestemd gevoel van geluid dat niemand gehoord zou hebben, ware het niet dat er een doodse stilte in de zaal heerste en dat Theremon zijn aandacht er uitermate scherp bij had naarmate het ogenblik van de totaliteit naderde.

De journalist stond gespannen te luisteren en hield zijn adem in. Na een tijdje liep hij voorzichtig naar het raam en keek naar buiten.

De stilte scheurde aan flarden toen hij verbaasd riep: 'Sheerin!'

Er ontstond beroering in de zaal. Wijzend en vragend keken ze allemaal zijn kant op. Binnen een seconde stond de psycholoog naast hem. Gevolgd door Siferra. Zelfs Beenay, die achter zijn computers zat weggedoken, keek om.

Buiten was Dovim nog slechts een kleine, smeulende splinter, die een laatste, wanhopige blik op Kalgash wierp. De oostelijke horizon, de richting van de stad, ging verloren in de Duisternis en de weg van Saro Stad naar het observatorium was een vage, rode streep. De bomen van de bossen die aan beide kanten van de snelweg lagen, waren niet meer afzonderlijk zichtbaar en gingen op in een eindeloze schaduwmassa.

Maar zijn aandacht werd getrokken door de snelweg zelf, want daarover verscheen een andere, vreselijk dreigende schaduwmassa, die als een vreemd, schuifelend beest tegen de hellingen van het Observatory Mount op kroop.

'Kijk,' riep Theremon hees. 'Laat iemand Athor roepen! De gekken uit de stad! De mensen van Folimun, ze komen eraan!'

'Hoe lang nog tot de totaliteit?' vroeg Sheerin.

'Vijftien minuten,' kermde Beenay. 'Maar ze zijn hier binnen vijf minuten.'

'Geeft niet, laat iedereen doorwerken,' zei Sheerin. Zijn stem klonk vast en beheerst, onverwacht bevelend, alsof hij bij deze naderende climax een diep reservoir van innerlijke kracht had aangeboord. 'We houden ze wel tegen. Dit gebouw is als een fort gebouwd. Jij, Siferra, ga naar boven en vertel Athor wat er aan de hand is. Jij, Beenay, hou Folimun in de gaten. Sla hem tegen de grond en ga boven op hem zitten, als het moet, maar verlies hem niet uit het oog. Theremon, kom met me mee.'

Sheerin rende al de deur uit, met Theremon op zijn hielen. De treden naar beneden strekten zich uit in nauwe, ronde bogen om de centrale pilaar en losten op in een bedompte, akelige grijsheid.

In hun eerste spurt waren ze al vijftien meter omlaag gerend, zodat het vage, flakkerende geel uit de openstaande deur van de zaal achter hen was verdwenen en zowel boven als onder dezelfde schemerige schaduw hen insloot.

Sheerin bleef staan en hij klemde zijn mollige hand tegen zijn bont. Zijn ogen puilden uit en zijn stem was een droog gekuch. Zijn hele lichaam trilde van angst. Wat voor laatste krachtbron hij zoéven ook had aangeboord, nu scheen deze uitgeput te zijn. 'Ik krijg geen... adem... ga zelf... naar beneden. Zorg dat alle deuren dicht zijn...'

Theremon liep een paar treden af. Toen draaide hij zich om. 'Wacht! Kun je het nog even uithouden?' Hij stond zelf ook te hijgen. De lucht stroomde als dikke stroop in en uit zijn longen en in zijn hoofd stak een beginnende, gierende paniek op, bij de gedachte dat hij alleen verder naar beneden zou moeten.

Wat nou als de bewakers de hoofdingang misschien open hadden laten staan?

Het ging niet om de menigte, waar hij bang voor was, maar... Duisternis.

Theremon besefte dat hij ten slotte toch bang was voor het Donker! 'Blijf hier.' zei hij ten overvloede tegen Sheerin, die als een hoopje ellende op de trap ineen was gezakt op de plaats waar Theremon hem had achtergelaten. 'Ik ben zo terug.'

Hij stormde met kloppend hart - niet helemaal van inspanning - met twee treden tegelijk naar boven, stoof de hoofdzaal binnen en pakte een fakkel uit zijn houder. Siferra staarde hem aan met grote ogen van verbazing. 'Zal ik met je meekomen?' vroeg ze.

'Ja. Nee. Nee!'

Hij rende weer weg. De fakkel stonk en de rook prikte in zijn ogen en verblindde hem bijna, maar hij klemde hem vast alsof hij hem uit plezier wilde omhelzen. Toen hij weer over de trap omlaag rende, wapperde de vlam achter hem aan.

Sheerin was niet van zijn plaats gekomen. Hij opende zijn ogen en kreunde toen Theremon zich over hem heen boog. De journalist schudde hem wild heen en weer. 'Alles is in orde, beheers je. We hebben licht.'

Hij hield de fakkel hoog boven zijn hoofd en liep weer verder omlaag, de wankelende psycholoog bij een elleboog ondersteunend. Ze werden nu beschermd door een sputterende cirkel van licht.

Op de onderste verdieping was alles zwart Theremon voelde het afgrijzen weer in zich opkomen. Maar de fakkel baande voor hem een weg door de Duisternis.

'De veiligheidsdienst...' zei Sheerin.

Waar was die? Waren ze gevlucht? Daar zag het wel naar uit Nee, daar zaten een paar van de bewakers die Athor had neergezet, trillend als drilpuddingen weggekropen in een hoek van de hal. Hun ogen waren leeg, hun tongen hingen uit hun mond. Van de anderen was geen spoor te zien.

'Hier.' zei Theremon kortaf, en gaf de fakkel aan Sheerin. 'Je kunt ze buiten al horen.'

Inderdaad. Flarden van hese, woordeloze kreten.

Maar Sheerin had gelijk gehad: het observatorium was als een fort gebouwd. In de vorige eeuw, toen de neo-Gavottische bouwstijl op haar afzichtelijke hoogtepunt was, was het gebouwd vanuit het oogpunt van stabiliteit en duurzaamheid, en niet van schoonheid.

De ramen werden beschermd door een raamwerk van centimeters dikke, ijzeren staven die diep in de cementen kozijnen verankerd zaten. De muren waren van massief metselwerk, dat een aardbeving kon doorstaan, en de hoofdingang was een enorme eikehouten plaat, die op strategische punten met ijzer versterkt was. Theremon controleerde de sloten. Die zaten nog op hun plaats.

'Ze lopen tenminste niet zomaar naar binnen, zoals Folimun.' zei hij hijgend. 'Maar moet je ze horen! Ze staan buiten voor de deur!'

'We moeten iets doen.'

'Je hebt volkomen gelijk.' zei Theremon. 'Blijf daar niet zo staan! Help me deze vitrines tegen de deuren te schuiven... En hou die fakkel bij mijn ogen vandaan. Ik ga dood van die rook.'

De vitrines stonden vol boeken, wetenschappelijke instrumenten en allerlei andere dingen. Een compleet astronomie-museum. De goden mochten weten hoeveel de vitrines wogen, maar op dit cruciale moment hadden bovennatuurlijke krachten bezit genomen van Theremon en hij trok en duwde ze op hun plaats - min of meer geholpen door Sheerin - alsof het kussens waren. De kleine telescopen en andere spullen die erin lagen vielen om toen hij de zware kasten op hun plaats zette. Er klonk een geluid van brekend glas. Beenay zal me vermoorden, dacht Theremon. Hij aanbidt die spullen. Maar dit was niet de tijd om voorzichtig te zijn. Hij schoof de ene kast na de andere tegen de deur aan en binnen enkele minuten had hij een barricade gemaakt die misschien, hoopte hij, de meute zou tegenhouden als ze erin slaagden door de poort te breken.

Ergens, vaag in de verte, hoorde hij het gebonk van blote vuisten tegen de deur. Gillen... kreten...

Het leek allemaal een nare droom.

Gedreven door een hunkering naar vergiffenis was de meute uit Saro Stad gekomen, de vergiffenis die hun door de Apostelen van het Vuur was voorgehouden, die hun nu geschonken zou worden, zo was hun verteld, als ze het observatorium verwoestten. Maar naarmate de Duisternis naderde, had een waanzinnige angst hun geest ontdaan van elke mogelijkheid om na te denken. Er was geen tijd om aan grondwagens te denken, of aan wapens, of aan leiders, of zelfs maar aan organisatie. Rennend waren ze naar het observatorium gegaan en hadden het met hun blote handen aangevallen.

En nu ze hier waren, flakkerde de laatste flits van Dovim, de laatste robijnrode druppel zonlicht, over een mensheid die niets anders meer voelde dan een heftige, algemene angst.

Theremon kreunde. "Kom mee weer naar boven.'

Er was niemand meer in de zaal waarin ze zich verzameld hadden. Ze waren allemaal naar de bovenste verdieping gegaan, naar de koepel van het observatorium zelf. Toen Theremon er naar binnen stormde, werd hij getroffen door de angstige kalmte die daar bleek te heersen. Het was net een schilderij. Yimot zat in de kleine leunstoel achter het bedieningspaneel van de gigantische zonnetelescoop, alsof dit gewoon een normale avond was waarop astronomisch onderzoek werd verricht. De rest had zich om de kleinere telescopen verzameld en Beenay gaf met een gespannen, schorre stem instructies. 'Zorg dat hij goed staat, jullie. Het is van vitaal belang dat jullie vlak voor de totaliteit een foto van Dovim nemen en de plaat verwisselen. Hier, jij... jij... ieder van jullie naar een camera. We hebben al het materiaal nodig dat we maar kunnen krijgen. Jullie kennen allemaal... allemaal de belichtingstijden...'

Er klonk een ademloos, instemmend gemompel.

Beenay streek met zijn hand langs zijn ogen. 'Branden de fakkels nog? Laat maar, ik zie ze.' Hij leunde achterover tegen de leuning van een stoel. 'Denk er nu om, probeer niet... probeer niet bijzondere foto's te maken. Als de Sterren verschijnen, verlies dan geen tijd door te proberen er t-twee tegelijk in je zoeker te krijgen. Een is genoeg. En... en als je jezelf voelt wegzakken, ga dan bij de camera vandaan!'

Bij de deur fluisterde Sheerin tegen Theremon: 'Breng me naar Athor. Ik zie hem niet.'

De journalist gaf niet onmiddellijk antwoord. De vage gedaanten van de astronomen golfden en werden wazig en de fakkels erboven waren nog slechts gele vlekken. Het was ijskoud in de zaal. Theremon voelde Siferra's hand een ogenblik lang langs de zijne strijken - een ogenblik maar - en toen kon hij haar niet meer zien.

'Het is donker,' jammerde hij.

Sheerin stak zijn handen uit. 'Athor.' Hij strompelde naar voren. 'Athor!'

Theremon ging achter hem aan en pakte zijn armen. 'Wacht, ik breng je wel.' Op de een of andere manier lukte het hem door de zaal heen te komen. Hij sloot zijn ogen en zijn geest voor de Duisternis en de dreunende chaos die binnen in hem opkwam.

Niemand hoorde hen of besteedde aandacht aan hen. Sheerin botste tegen de muur op. 'Athor!'

'Ben jij dat, Sheerin?'

'Ja. Ja. Athor?'

'Wat is er, Sheerin?' onmiskenbaar Athors stem.

'Ik wilde je even zeggen... maak je geen zorgen over de meute... de deuren zijn sterk genoeg om ze buiten te houden...'

'Ja. Natuurlijk,' mompelde Athor. Hij klonk of hij kilometers ver was, dacht Theremon.

Lichtjaren ver.

Plotseling bewoog nog iemand zich met wild zwaaiende armen haastig tussen hen door. Theremon dacht dat het misschien Yimot was, of zelfs Beenay, maar toen voelde hij de ruwe stof van het gewaad van een sektelid en wist dat het Folimun moest zijn.

'De Sterren!' riep Folimun. 'Daar komen de Sterren! Ga opzij!'

Hij probeert naar Beenay te komen, besefte Theremon. Om de godslasterlijke camera's te vernielen.

'Kijk... uit...' riep Theremon. Maar Beenay zat nog steeds ineengedoken achter de computers die de camera's bedienden en was druk bezig foto's te maken van de nu volledig neerdalende Duisternis.

Theremon stak zijn hand uit. Hij kreeg Folimuns gewaad te pakken, gaf een ruk en maakte een draaibeweging. Plotseling voelde hij vingers om zijn keel. Hij wankelde als een dronkeman. Voor hem zag hij niets anders dan schaduwen; de vloer onder zijn voeten bestond niet meer. Hij werd hard door een knie in zijn buik getroffen, kreunde, en viel bijna, terwijl hij overspoeld werd door een verblindende pijngolf.

Maar na de eerste adembenemende pijn keerden zijn krachten terug. Hij greep Folimun bij zijn schouders, zwaaide hem op de een of andere manier om en klemde zijn arm om de keel van de Apostel. Op datzelfde moment hoorde hij Beenay krakend uitroepen: 'Ik heb hem! Iedereen naar zijn camera's!'

Plotseling leek Theremon zich overal van bewust te worden. De hele wereld stroomde door zijn bonkende geest en overal heerste chaos, alles gilde het uit van angst.

Toen kwam het vreemde besef dat de laatste draad zonlicht steeds dunner was geworden en gebroken was.

Tegelijkertijd hoorde hij een laatste, verstikt gehijg van Folimun, een zware brul van verbazing van Beenay, een vreemd kreetje van Sheerin en een hysterisch gegiechel dat eindigde in een krassend geluid...

En plotseling stilte, een vreemde, dodelijke stilte van buiten.

Folimun was slap geworden in zijn nu losse greep. Theremon keek in de ogen van de Apostel en zag hoe ze leeg omhoog staarden en de vage, gele gloed van de fakkels weerkaatsten. Hij zag een schuimbel op Folimuns lippen en hoorde een zacht, dierlijk gejammer in zijn keel.

Gefascineerd door de angst, kwam hij traag op een arm overeind en draaide zijn ogen naar de bloedstollende zwartheid van de hemel. Daardoorheen schenen de Sterren!

Niet de enkele tientallen van Beenays armzalige theorie. Het waren er duizenden, die met een ongelooflijke kracht straalden, de een naast de ander, naast de ander, naast de ander, een eindeloze muur ervan, die een duizelingwekkend schild vormde van afgrijselijk licht dat de hele hemel vulde. Duizenden machtige zonnen schenen neer in een door de ziel snerpende pracht, die met zijn vreselijke onverschilligheid angstaanjagender koud was dan de bittere wind die over de koude, afschuwelijk sombere wereld sidderde.

Ze hamerden op de wortels van zijn bestaan. Ze sloegen als dorsvlegels tegen zijn hersenen. Hun ijzige, monsterlijke licht was als een miljoen grote gongen waarop tegelijk werd geslagen.

Mijn god, dacht hij. Mijn god, mijn god, mijn god!

Maar hij kon zijn ogen niet van de helse aanblik wegrukken. Hij keek omhoog door de opening in de koepel. Elke spier in zijn lichaam stond gespannen, was als bevroren, en hij staarde in hulpeloze verbazing, vol afgrijzen naar dat schild van razernij dat de hemel vulde. Hij voelde zijn geest onder die onophoudelijke aanval krimpen tot een klein, koud stipje. Zijn hersenen waren niet groter dan een knikker, die rondratelde in de holle kalebas die zijn schedel was. Zijn longen wilden niet functioneren. Zijn bloed stroomde achteruit door zijn aderen.

Eindelijk was hij in staat om zijn ogen te sluiten. Hij knielde even hijgend neer, in zichzelf mompelend, vechtend om zijn lichaam weer onder controle te krijgen.

Toen kwam Theremon overeind, zijn samengetrokken keel benam hem de adem, alle spieren in zijn lichaam sidderden met een ondraaglijke spanning van afgrijzen en pure angst. Vaag was hij zich van Siferra ergens naast zich bewust, maar hij moest vechten om zich te herinneren wie ze was. Hij moest moeite doen om zich te herinneren wie hij was. Van beneden kwam het geluid van een vreselijk, onophoudelijk gedreun, een angstaanjagend gebons tegen de deur... een of ander wild beest met duizend handen dat vocht om binnen te komen...

Het maakte niet uit.

Niets maakte nog iets uit.

Hij was gek aan het worden, en hij wist het, en ergens diep binnenin gilde een klein stukje gezond verstand, vechtend om de hopeloze vloed van zwarte gruwel van zich af te schudden. Het was vreselijk om gek te worden en te weten dat je gek werd... te weten dat je over nog geen minuut lichamelijk hier aanwezig zou zijn en dat toch je hele wezen waaruit jij bestond, dood zou zijn, verdronken in zwarte krankzinnigheid. Want dit was het Duister... het Duister en de Kou en de Ondergang. De heldere wanden van het heelal waren verbrijzeld en de vreselijke, zwarte brokstukken vielen omlaag om hem te verpletteren, samen te persen en weg te vagen.

Iemand kwam op handen en voeten naar hem toe gekropen en klauterde tegen hem omhoog. Theremon ging opzij. Hij klemde zijn handen om zijn gemartelde keel en sprong naar de vlammen van de fakkels die zijn hele waanzinnige blikveld vulden. 'Licht!' gilde hij.

Athor zat ergens te huilen en jammerde vreselijk, als een doodsbang kind. 'Sterren... alle Sterren... we wisten er niets van. We wisten helemaal niets. We dachten dat zes sterren een heelal vormden en iets dat de Sterren niet zagen is Duisternis voor altijd en eeuwig en eeuwig en de muren storten in en we wisten het niet, we konden het niet weten en niets...'

Iemand graaide naar de fakkel, die op de grond viel en uitdoofde. Op dat moment sprong de afgrijselijke pracht van de onverschillige Sterren nog dichterbij.

Van beneden klonk gegil en geschreeuw en het geluid van brekend glas. De krankzinnige, ongecontroleerde meute was het observatorium binnengebroken.

Theremon keek om zich heen. In het vreselijke licht van de Sterren zag hij de verstomde gedaanten van de geleerden in afgrijzen rondstrompelen. Hij liep snel de gang in. Daar werd hij getroffen door een felle vlaag koude lucht die door een open raam binnenstroomde, waarop hij bleef staan en de wind langs zijn gezicht liet strijken, terwijl hij zacht lachte om de Arctische kou ervan.

Theremon?' riep een stem achter hem. 'Theremon?'

Hij bleef lachen.

'Kijk,' zei hij na een tijdje. 'Dat zijn de Sterren. Dit is het Vuur.' Buiten aan de horizon, achter het raam, in de richting van Saro Stad, begon een vuurrode gloed op te zwellen, die steeds helderder werd. Dat was niet de gloed van een zon.

De lange nacht was weer gevallen.

DRIE: ZONSOPGANG

28

Het eerste waarvan Theremon zich bewust werd, na zich gedurende lange tijd helemaal nergens van bewust te zijn geweest, was dat er iets enorms boven hem in de lucht hing dat geel was.

Het was een immense, gloeiende, gouden bal. Hij kon er slechts een fractie van een seconde naar blijven kijken, zo helder was hij. In pulserende golven daalde er een verschroeiende hitte van neer.

Hij kroop in elkaar, met zijn hoofd omlaag en zijn polsen voor zijn ogen gekruist, om zich te beschermen tegen die enorme stroom hitte en licht boven hem. Hoe, vroeg hij zich af, kon hij daarboven blijven hangen? Waarom viel hij niet gewoon?

Als hij valt, dacht hij, valt hij boven op mij.

Waar kan ik me verstoppen? Hoe kan ik me beschermen?

Lange tijd bleef hij op zijn hurken zitten waar hij was en durfde nauwelijks na te denken. Toen opende hij zijn ogen voorzichtig tot spleetjes. Het enorme, gloeiende ding hing nog steeds in de lucht. Het had zich geen centimeter bewogen. Het viel ook niet boven op hem.

Ondanks de hitte begon hij te rillen.

Een droge, verstikkende brandlucht dreef zijn kant op. Er brandde iets, niet erg ver weg.

Het was de lucht, dacht hij. De lucht brandde.

Dat gouden ding zet de wereld in brand.

Nee. Nee. Er was een andere reden voor de rook. Het zou hem straks wel te binnen schieten, als hij die mist maar uit zijn hoofd kon verjagen. Dat gouden ding had de branden niet veroorzaakt. Het was er niet eens bij geweest toen de branden ontstonden. Het waren die andere dingen geweest, die koude, witte, glinsterende dingen die de hemel van de ene kant naar de andere gevuld hadden... die hadden het gedaan, die hadden het Vuur gestuurd...

Hoe heetten ze ook alweer? De Sterren. Ja, dacht hij.

De Sterren.

En hij begon het zich stukje bij beetje te herinneren en hij rilde weer, een diepe, spastische stuiptrekking. Hij herinnerde zich hoe het was geweest toen de Sterren te voorschijn kwamen en zijn hersenen tot een knikker waren gekrompen, zijn longen hadden geweigerd lucht te pompen en zijn geest in het diepste afgrijzen had gegild.

Maar de Sterren waren nu weg. Daarvoor in de plaats stond dat heldere, gouden ding aan de hemel.

Dat heldere, gouden ding?

Onos. Zo heette hij. Onos, de zon. De grootste zon. Een van... een van de zes zonnen. Ja. Theremon glimlachte. Alles begon weer terug te komen. Onos hoorde in de lucht te staan. De Sterren niet. De zon, de aardige zon, de goede, warme Onos. En Onos was teruggekeerd. Daarom was alles met de wereld in orde, zelfs als een deel van de wereld in brand leek te staan.

Zes zonnen? Waar waren de andere vijf dan?

Hij herinnerde zich hun namen zelfs. Dovim, Trey, Patru, Tano, Sitha. En Onos was zes. Hij zag Onos, zeker... hij stond recht boven hem, hij leek de halve hemel te bedekken. Hoe zat het met de rest? Een beetje bibberig stond hij op, nog steeds half bang voor dat hete, gouden ding boven hem en vroeg zich nu af of hij er misschien tegenaan zou stoten en erdoor verbrand worden als hij te ver omhoog kwam. Nee, nee, dat was onzin. Onos was goed, Onos was lief. Hij glimlachte.

Hij keek om zich heen. Staan er boven nog meer zonnen?

Daar stond er een. Heel ver weg, heel klein. Niet beangstigend... zoals de Sterren waren geweest, zoals die felle, hete bol boven hem was. Gewoon een vrolijke witte stip in de lucht, meer niet. Klein genoeg om in zijn zak te steken, bijna, als hij er tenminste bij had gekund. Trey, dacht hij. Dat is Trey. Dus zijn tweelingzon Patru moest ergens in de buurt zijn...

Ja. Ja, daar is hij. Daarbeneden, in de hoek van de hemel, net links van Trey. Tenzij dat Trey is en de andere Patru.

Ach, zei hij tegen zichzelf, de namen maken niet uit. Welke zon wie is, is onbelangrijk. Samen zijn ze Trey en Patru. En de grote is Onos. En de drie andere zonnen moesten nu ergens anders zijn, want ik zie ze niet. En ik heet...

Theremon.

Ja. Dat klopt. Ik ben Theremon.

Maar er is ook een getal. Fronsend stond hij erover na te denken. Zijn familiecode, dat was het, een getal dat hij zijn hele leven gekend had, maar wat was het? Wat... was... het?

762.

Ja.

Ik ben Theremon 762.

En toen volgde er gauw nog een gedachte, een ingewikkeldere: ik ben Theremon 762 van de Saro City Chronicle.

Op de een of andere manier voelde hij zich wat beter bij deze wetenschap, al bleef die volkomen onduidelijk voor hem.

Saro Stad? Chronicle?

Hij wist bijna wat die woorden betekenden. Bijna. Hij riep ze voor zich uit. Saro saro saro. City city city. Chronicle chronicle chronicle. Saro City Chronicle.

Misschien als ik een eindje ga lopen, besloot hij. Hij deed aarzelend een stap, toen nog een, en nog een. Zijn benen waren een beetje slap. Hij keek om zich heen en zag dat hij zich in een heuvellandschap ergens in het land bevond. Hij zag een weg, struiken, bomen en wat naar links een meer. Sommige van de struiken en bomen leken kapotgetrokken en vernield te zijn, met overal takken, die in vreemde hoeken omlaaghingen of eronder op de grond lagen, alsof onlangs reuzen door dit landschap hadden gelopen.

Achter hem stond een enorm gebouw met een koepelvormig dak. Uit een gat in het dak rees rook op. De buitenkant van het gebouw was zwartgeblakerd, alsof overal eromheen vuren waren aangestoken, al schenen de stenen muren de vlammen goed te hebben doorstaan. Hij zag een paar mensen hier en daar op de trappen van het gebouw liggen, armen en benen gespreid als verloren poppen. Er lagen er meer in de struiken en nog meer langs het pad dat de heuvel af liep. Sommigen van hen bewogen zwak. De meesten niet.

Hij keek de andere kant op. Aan de horizon zag hij de torens van een grote stad. Er hing een zware rooksluier boven en als hij goed keek, was het of hij de vlammen uit de ramen van de hoogste gebouwen kon zien lekken, al was hij zich er diep in zijn geest van bewust dat het onmogelijk was om op zo'n grote afstand details te zien. De stad moest kilometers ver zijn.

Saro Stad, dacht hij plotseling.

Waar de Chronicle werd uitgegeven.

Waar ik werk. Waar ik woon.

En ik ben Theremon. Ja. Theremon 762. Van de Saro City Chronicle. Langzaam schudde hij zijn hoofd heen en weer, zoals een gewond dier zou hebben gedaan, en probeerde zich los te maken van de mist en verdoving die hij voelde. Het was om gek van te worden, dat hij niet helder kon nadenken, niet in staat was vrij rond te wroeten in zijn eigen, in zijn hoofd opgeslagen herinneringen. Het schitterende licht van de Sterren lag als een muur om zijn geest en sneed hem af van zijn eigen herinneringen.

Maar er begonnen dingen doorheen te komen. Gekleurde fragmenten van het verleden, die scherp omlijnd waren en glinsterden van een manische energie, dansten rond en rond in zijn hoofd. Hij vocht om ze lang genoeg vast te houden om ze te begrijpen.

Toen kwam het beeld van een kamer omhoog. Zijn kamer, met stapels kranten, tijdschriften, een paar computerterminals, een doos onbeantwoorde post. Nog een kamer: een bed. De kleine keuken die hij bijna nooit gebruikte. Dit, dacht hij, is de flat van Theremon 762, de bekende columnist van de Saro City Chronicle. Theremon zelf is nu niet thuis, dames en heren. Op dit moment staat Theremon buiten bij de ruïnes van het observatorium van de universiteit van Saro en probeert te begrijpen...

De ruïnes...

Het observatorium van de universiteit van Saro...

'Siferra?' riep hij. 'Siferra, waar ben je?'

Geen antwoord. Hij vroeg zich af wie Siferra was. Iemand die hij waarschijnlijk gekend moest hebben voordat de ruïnes ruïnes werden. De naam was uit de diepten van zijn troebele geest omhoog komen borrelen.

Hij deed nog een paar onzekere stappen. Niet ver bij hem vandaan, de helling af, lag een man onder een struik. Theremon liep naar hem toe. Zijn ogen waren gesloten. Hij hield een uitgebrande fakkel in zijn hand. Zijn jurk was gescheurd.

Sliep hij? Of was hij dood? Theremon duwde voorzichtig met zijn voet tegen hem aan. Ja, dood. Dat was raar, al die dode mensen die op de grond lagen. Normaal zag je niet zo overal dode mensen, toch? En verderop een omgekeerde auto... leek ook dood. Het chassis wees jammerlijk omhoog naar de hemel en uit de binnenkant rezen traag rookwolken op.

'Siferra?' riep hij weer.

Er was iets vreselijks gebeurd. Dat leek hem volkomen duidelijk, al begreep hij er verder weinig van. Hij hurkte weer neer en drukte zijn handen tegen de zijkanten van zijn hoofd. De losse, fragmentarische herinneringen die erin hadden rondgespookt, bewogen nu trager; het was geen waanzinnige dans meer, ze dreven nu gestadig rond, als ijsbergen die in de Grote Zuidelijke Oceaan dreven. Kon hij een paar van die ronddrijvende flarden maar samenbrengen... ze in een enigszins zinnig patroon dwingen...

Hij bekeek nog eens wat hij al had kunnen reconstrueren. Zijn naam. De naam van de stad. De naam van de zes zonnen. De krant. Zijn flat.

Gisteravond...

De Sterren...

Siferra... Beenay... Sheerin... Athor... namen...

Plotseling begonnen er in zijn hoofd verbanden te ontstaan.

De geheugenflarden van zijn onmiddellijke verleden waren eindelijk begonnen samen te komen. Maar eerst kon hij er eigenlijk nog geen touw aan vastknopen, want elk klompje geheugen was iets op zichzelf staands en hij kon ze niet in een soort samenhangende volgorde plaatsen. Hoe harder hij het probeerde, hoe verwarrender alles weer werd. Toen hij dat doorhad, gaf hij zijn pogingen om het te forceren op.

Ontspan je maar, zei Theremon tegen zichzelf. Laat het langs een natuurlijke weg komen.

Hij besefte dat hij een grote wond in zijn geest had opgelopen. Al voelde hij geen schrammen, geen bulten achter op zijn hoofd, hij wist dat hij op de een of andere manier gewond moest zijn geraakt. Al zijn herinneringen waren in duizend stukjes gehakt, als door een wraakzuchtig zwaard, en de stukjes waren als een ongelooflijke puzzel geschud en door elkaar gegooid. Maar hij leek stapje voor stapje te genezen. Stapje voor stapje herstelde de kracht van zijn geest zich, de kracht van het wezen dat Theremon 762 van de Saro City Chronicle was, en zette hem weer terug in elkaar.

Blijf kalm. Wacht. Laat het gewoon gebeuren.

Hij ademde in, hield zijn adem vast en ademde langzaam uit. Ademde weer in. Vasthouden, laten gaan. Adem in, hou vast, laat gaan. Adem in, hou vast, laat gaan.

Door de ogen in zijn geest zag hij de binnenkant van het observatorium. Hij herinnerde het zich nu. Het was avond. Alleen de kleine, rode zon stond aan de hemel... Dovim, zo heette hij. Die grote vrouw, dat was Siferra. En de dikke man was Sheerin, en de jonge, slanke, serieuze man, dat was Beenay, en de felle, oude man met die vaderlijke bos wit haar was de grote, beroemde astronoom, het hoofd van het observatorium... Ithor? Uthor? Athor, ja. Athor.

En de verduistering naderde. Het kwam nu allemaal samen. De herinneringen keerden terug. De meute buiten het observatorium, aangevoerd door fanatici in zwarte gewaden: de Apostelen van het Vuur, zo heetten ze. En een van de fanatici was binnen in het observatorium geweest. Folimun was zijn naam. Folimun 66.

Hij herinnerde het zich.

Het ogenblik van de totaliteit. Het plotselinge, volledige vallen van de nacht. De wereld ging de Grot der Duisternis binnen.

De Sterren...

De waanzin... het gillen... de meute...

Theremon huiverde toen hij eraan terugdacht. De horden krankzinnige, angstige mensen uit Saro Stad die de zware deuren openbraken en het observatorium binnenstormden, elkaar vertrappend in hun haast om de godslasterlijke wetenschappelijke instrumenten en de godslasterlijke geleerden die het bestaan van de goden ontkenden, te vernietigen...

Nu zijn herinneringen terugkwamen, wenste hij bijna dat hij het zich niet herinnerde. De schok die hij had gevoeld toen hij het schitterende licht van de Sterren voor het eerst zag... de pijn die in zijn hoofd was opgekomen... de vreemde, angstaanjagende uitbarstingen van koude energie die door zijn blikveld joegen. En dan de meute... dat ogenblik van razernij... het gevecht om te ontsnappen... Siferra naast hem en Beenay vlakbij, en dan de meute die als een woest stromende rivier om hen heen spoelde, hen scheidde, hen verschillende kanten op trok...

In zijn gedachten kwam een laatste glimp op van de oude Athor, zijn ogen helder en gloeiend van woeste, opperste krankzinnigheid. Hij stond majestueus op een stoel en gebood woedend de indringers uit zijn gebouw te vertrekken, alsof hij niet alleen de directeur van het observatorium was, maar hun koning. En Beenay stond naast hem en trok aan Athors arm, om de oude man zover te krijgen dat hij vluchtte. Toen loste het beeld op. Hij was niet meer in de grote zaal. Theremon zag zichzelf door een gang rennen, zich haastend naar een trap, om zich heen kijkend naar Siferra, naar iemand die hij kende... De Apostel, de fanaticus, Folimun 66, dook plotseling voor hem op en blokkeerde midden in de chaos zijn weg. Lachend stak hij zijn hand naar hem uit in een spottend gebaar van valse vriendschap. Toen was Folimun ook uit het zicht verdwenen en rende Theremon als een krankzinnige verder, de wenteltrap af, vallend en rollend, over mensen uit de stad heen kruipend, die op de onderste verdieping zo dicht tegen elkaar geperst stonden, dat ze zich niet konden bewegen. De deur uit, op de een of andere manier. De koude nacht in. Blootshoofds stond hij daar, rillend, in de Duisternis die niet langer Duisternis was, want alles werd nu verlicht door die vreselijke, walgelijke, onvoorstelbaar koude gloed van die duizenden genadeloze Sterren, die de lucht hadden gevuld.

Je kon je er nergens voor verbergen. Zelfs als je je ogen sloot, zag je hun angstaanjagende licht. Enkel Duisternis was niets, vergeleken bij de meedogenloze druk van dat hemelomspannende gewelf van onvoorstelbare helderheid, een licht, zo helder dat het galmde als donder in de hemel.

Theremon herinnerde zich dat hij zich had gevoeld of de hemel met Sterren en al op hem neer zou vallen. Hij was neergeknield en had zijn hoofd met zijn handen beschermd, hoezeer hij ook wist dat dat zinloos was. Hij herinnerde zich ook de angst overal om hem heen, mensen die alle kanten op renden, het gillen, het krijsen. De vlammen van de brandende stad sprongen hoog op aan de horizon. En boven alles die hamerende golven van angst, die van de hemel neeTdaalden uit de onbarmhartige, onvergeeflijke Sterren die de wereld hadden overspoeld.

Dat was alles. Daarna was alles leeg, volkomen leeg, totdat hij wakker werd en opkeek om Onos weer aan de hemel te zien staan, en de brokken en scherven van zijn geest weer in elkaar begon te passen. Ik ben Thermon 762, zei hij tegen zichzelf, ik woonde in Saro Stad en schreef een column voor de krant.

Er bestond geen Saro Stad meer. Er bestond geen krant meer.

De wereld was opgehouden te bestaan. Maar hij leefde nog en zijn gezond verstand keerde terug, hoopte hij.

Wat nu? Waar moest hij heen?

'Siferra?' riep hij.

Niemand gaf antwoord. Langzaam begon hij weer de heuvel af te schuifelen, voorbij de gebroken bomen, voorbij de verbrande en omgegooide auto's, voorbij de over de grond verspreid liggende lichamen. Als het hier buiten de stad er zo uitziet, dacht hij, hoe moet het er dan in de stad zelf niet uitzien?

Mijn god, dacht hij weer.

Alle goden! Wat hebben jullie met ons gedaan?

29

Soms had lafheid zijn voordelen, zei Sheerin tegen zichzelf, toen hij de deur van de opslagruimte in de kelder van het observatorium, waarin hij de uren van Duisternis had doorgebracht, van het slot haalde. Hij voelde zich nog rillerig, maar hij twijfelde er niet aan dat hij nog gezond was. Zo gezond als hij ooit geweest was, tenminste. Het leek stil buiten. En hoewel de opslagruimte geen ramen had, kwam er door een rooster hoog in een van de muren genoeg licht naar binnen, dat hij er vrij zeker van was dat het ochtend was geworden en dat de zonnen weer aan de hemel stonden. Misschien was de krankzinnigheid nu langzamerhand weggeëbd. Misschien was het veilig voor hem om naar buiten te komen. Hij stak zijn neus om de hoek de hal in. Voorzichtig keek hij rond. Het eerste dat hem opviel was de stank van rook. Maar het was een verschaalde, nare, muffe, vochtige, bittere rooklucht, de rook van een brand die geblust was. Het observatorium was niet alleen een gebouw van steen, maar het bezat ook een zeer efficiënte sprinklerinstallatie, die in werking moest zijn getreden zodra de meute was begonnen brand te stichten.

De meute! Sheerin rilde toen hij eraan terugdacht.

De mollige psycholoog wist dat hij nooit het moment zou vergeten waarop die meute het observatorium kwam binnenstormen. Dat zou hem bijblijven zo lang als hij leefde... die misvormde, gestoorde gezichten, die krankzinnige blikken, die huilende kreten van woede. Dat waren mensen geweest die al voordat de verduistering totaal was, hun broze grip op hun verstand verloren hadden. De oprukkende Duisternis was genoeg geweest om hun het laatste duwtje te geven... Dat, en de handige ophitsing van de Apostelen van het Vuur, die nu triomfeerden in hun vervulde profetie.

Dus was de meute gekomen, bij duizenden en nog eens duizenden, om de verachte geleerden in hun nest uit te roeien; en daar waren ze nu, ze renden naar binnen, zwaaiend met hun fakkels, knuppels, bezems, alles waarmee ze maar konden slaan, verpletteren, kapotmaken, vernietigen.

Paradoxaal genoeg was het de aanstormende meute geweest waardoor Sheerin zichzelf weer in de hand kreeg. Hij had het moeilijk gehad, toen hij en Theremon daar allereerst naar beneden waren gegaan om de deuren te barricaderen. Op de weg naar beneden had hij zich goed gevoeld, opmerkelijk vrolijk zelfs, maar toen had het eerste besef van de Duisternis hem getroffen, als een vleug giftig gas, en was hij volkomen ingezakt. In elkaar gedoken op de trap, bevangen door paniek, herinnerde hij zich zijn tocht door de Tunnel van Avontuur en besefte hij dat de reis deze keer niet slechts een paar minuten zou duren, maar uur na ondraaglijk uur.

Theremon had hem daaruit gesleurd en Sheerin had zijn zelfbeheersing weer enigszins teruggekregen toen ze terugkwamen op het hoogste niveau van het observatorium. Maar toen kwam de totaliteit... en de Sterren. Al had Sheerin zijn hoofd afgewend toen die eerste goddeloze lichtvloed door de opening in het dak van het observatorium naar binnen stroomde, hij had de onthutsende aanblik ervan niet helemaal kunnen vermijden. En even had hij gevoeld hoe hij de grip op zijn geest verloor... had hij gevoeld hoe de tere draad van gezond verstand uit elkaar begon te vallen...

Maar toen kwam de meute aangestormd en wist Sheerin dat het er niet meer zomaar om ging zijn gezond verstand te bewaren, maar dat hij moest zien zijn leven te redden. Als hij deze nacht wilde overleven, moest hij zich zien te beheersen en een veilige plaats zoeken. Weg was zijn naïeve plan om het fenomeen Duisternis te observeren als de koele, onaangedane geleerde die hij voorgaf te zijn. Laat iemand anders de Duisternis maar bekijken. Hij ging zich verbergen. En zo was het hem toch gelukt naar de kelder te vluchten, naar die vrolijke, kleine opslagruimte met dat vrolijke, kleine godslicht, dat een zwakke, maar zeer vertroostende gloed gaf. En hij had de deur op slot gedaan en afgewacht.

Hij had zelfs een beetje geslapen.

En nu was het ochtend. Of misschien middag, voor zover hij wist. Eén ding was zeker: de vreselijke nacht was voorbij en alles was rustig, in de omgeving van het observatorium althans. Sheerin liep op zijn tenen de hal in, bleef staan, luisterde en klom behoedzaam de trap op.

Overal was het stil. Plassen vuil water, van de sprinklers. De smerige stank van oude rook.

Hij bleef op de trap staan en pakte voorzichtig een brandbijl uit een houder aan de muur. Hij betwijfelde ten zeerste of hij zichzelf ooit zover zou krijgen dat hij tegen een ander levend wezen een bijl zou gebruiken, maar het kon nuttig zijn hem bij je te hebben, als de omstandigheden buiten zo chaotisch waren als hij verwachtte aan te treffen.

Naar boven naar de begane grond nu. Sheerin duwde de kelderdeur open - dezelfde die hij de avond ervoor tijdens zijn dolle vlucht naar beneden achter zich dicht had geslagen - en keek naar buiten. Wat hij zag was verschrikkelijk.

De grote hal van het observatorium lag vol met mensen, allemaal op een hoop op de vloer, in allerlei houdingen, alsof er de hele nacht een enorme, dronken orgie aan de gang was geweest. Maar deze mensen waren niet dronken. Een hoop van hen lagen verdraaid in totaal onmogelijke hoeken, zoals alleen lijken konden liggen. Anderen lagen plat op de grond, als opzijgeschoven kleden in stapels van twee of drie mensen hoog opgestapeld. Zij leken ook dood te zijn, of lagen verloren in de laatste bewusteloosheid van het leven. Weer anderen leefden beslist nog, maar zaten voor zich uit te murmelen en te janken.

Alles wat ooit in de grote hal tentoongesteld had gestaan, de wetenschappelijke instrumenten, de portretten van de grote, vroegere astronomen, de verfijnde, astronomische kaarten, was neergehaald en verbrand, of gewoon aan stukken getrokken en vertrapt. Sheerin kon hier en daar de verkoold en kapotte resten zien liggen tussen de stapels lichamen.

De hoofdingang stond open. Buiten was de warme, hartversterkende gloed van het zonlicht te zien.

Voorzichtig zocht Sheerin door de chaos heen een weg naar de uitgang.

'Doctor Sheerin?' zei een onverwachte stem plotseling.

Snel draaide hij zich om en klemde zijn bijl zo stevig vast, dat hij bijna moest lachen om zijn eigen, zogenaamde strijdlust. "Wie is daar?'

'Ik. Yimot'

'Wie?'

'Yimot. U kent me toch nog wel?'

'Yimot, ja.' De slungelige, onhandige jonge doctorandus astronomie uit een of andere achteraf gelegen provincie. Sheerin kon de jongen nu zien, half verborgen in een alkoof. Zijn gezicht was zwart van de as en het roet en zijn kleren waren gescheurd. Hij zag er ontdaan en geschokt uit, maar verder leek hij in orde te zijn. Toen hij naar voren kwam, bewoog hij zich zelfs op een veel minder lachwekkende manier dan anders, zonder springerige bewegingen, zonder wild zwaaiende armen of schokkend hoofd. Angst doet vreemde dingen met mensen, zei Sheerin tegen zichzelf...

'Heb je je hier de hele nacht verborgen?'

'Ik probeerde het gebouw uit te komen toen de Sterren kwamen, maar ik kwam hierin vast te zitten. Hebt u Faro gezien, doctor Sheerin?'

'Je vriend? Nee. Ik heb niemand gezien.'

'Een tijd lang waren we samen. Maar met al dat geduw en getrek werd het zo moeilijk...' Het lukte Yimot op een vreemde manier te glimlachen. 'Ik dacht dat ze het gebouw zouden platbranden. Maar toen sloegen de sprinklers aan.' Hij wees naar de stadsmensen die overal op de grond lagen... 'Zijn ze allemaal dood, denkt u?'

'Sommigen zijn alleen gek. Die hebben de Sterren gezien.'

'Ik ook. Eventjes maar,' zei Yimot. 'Heel eventjes.'

'Hoe zagen ze eruit?' vroeg Sheerin.

'Hebt u ze niet gezien, doctor? Of herinnert u het zich alleen niet?'

'Ik was in de kelder. Veilig en wel.'

Yimot strekte zijn lange nek uit, alsof de Sterren nog steeds aan het plafond van de hal stonden te stralen. 'Ze waren... afschuwelijk,' fluisterde hij. 'Ik weet dat dat u niets zegt, maar dat is het enige woord dat ik kan gebruiken. Ik heb ze maar twee seconden gezien, misschien drie, en ik voelde mijn hoofd tollen, ik voelde hoe de bovenkant van mijn hoofd zich begon los te maken, dus keek ik de andere kant op. Want erg moedig ben ik niet, doctor Sheerin.'

'Nee. Ik ook niet.'

'Maar ik ben blij dat ik die twee of drie seconden gekeken heb. De Sterren zijn heel beangstigend, maar ze zijn ook heel mooi. Voor een astronoom, tenminste. Ze leken volstrekt niet op die stomme speldeprikken van licht die Faro en ik in dat idiote experiment van ons hadden gemaakt. We moeten midden in een enorme wolk ervan zitten, weet u. We hebben onze zes zonnen in een klein groepje bij ons - sommige dichterbij dan andere, bedoel ik - en dan verder weg, vijf of tien lichtjaar ver, of meer, heb je deze enorme, reusachtige wolk van Sterren, die zonnen zijn, duizenden zonnen, een enorme wolk van zonnen die ons helemaal omringt, maar normaal onzichtbaar voor ons is, door het licht van onze eigen zonnen, die altijd schijnen. Precies zoals Beenay zei. Beenay is een fantastische astronoom, weet u. Ooit wordt hij beroemder dan doctor Athor... Hebt u de Sterren helemaal niet gezien?'

'Alleen maar in een korte flits,' zei Sheerin, enigszins spijtig. Toen ben ik me gaan verbergen... Luister, jongen, we moeten zorgen dat we naar buiten komen.'

'Ik wil eerst proberen of ik Faro kan vinden.'

'Als alles met hem in orde is, is hij buiten. Zo niet, dan kun je niets meer voor hem doen.'

'Maar als hij nou onder zo'n stapel ligt...'

'Nee,' zei Sheerin. 'Je kunt niet tussen die mensen gaan lopen wroeten. Ze zijn allemaal nog versuft, maar als je ze lastig valt, weet ik niet wat ze zullen doen. Het is het veiligste om naar buiten te gaan. Ik wil proberen bij de Schuilplaats te komen. Als je verstandig bent, ga je met me mee.'

'Maar Faro...'

'Goed dan.' zei Sheerin zuchtend. 'Laten we Faro gaan zoeken. Of Beenay, of Athor, of Theremon, of iemand anders.'

Maar het was hopeloos. Misschien tien minuten lang doorzochten ze de hopen dode, bewusteloze en half bewusteloze mensen in de hal, maar niemand van hen was een bekende van de universiteit. Hun gezichten zagen er afschuwelijk uit, vreselijk misvormd door angst en waanzin. Sommigen werden wakker als iemand hen aanraakte en begonnen op een weerzinwekkende manier te schuimbekken en te schelden. Iemand greep naar Sheerins bijl en Sheerin moest hem met de stompe kant wegduwen. Het was onmogelijk om de trap op te komen naar de hoger gelegen verdiepingen van het gebouw; de trap werd geblokkeerd door lichamen en overal lag kapot pleisterwerk. Op de vloer hadden zich plassen modderig water verzameld. De sterke, doordringende stank van rook was ondraaglijk.

'U hebt gelijk.' zei Yimot ten slotte. 'Laten we maar gaan.'

Sheerin liep voorop en stapte het zonlicht in. Na de voorbije uren was de gouden Onos de meest welkome aanblik van het heelal, al merkte de psycholoog dat zijn ogen niet gewend waren aan zoveel fel licht na die lange tijd Duisternis. Hij werd met bijna tastbare kracht erdoor getroffen. Nadat hij naar buiten was gekomen, stond hij enkele minuten met zijn ogen te knipperen en wachtte tot zijn ogen zich weer hadden aangepast. Na een tijdje kon hij weer zien, en hij snakte naar adem bij wat hij zag.

'Wat vreselijk.' mompelde Yimot.

Nog meer lichamen. Gekken die rondjes liepen en in zichzelf liepen te zingen. Uitgebrande auto's langs de kant van de weg. De struiken en bomen waren als door een blinde, monsterlijk kracht kapotgerukt. En heel in de verte steeg een onheilspellende wolk bruine rook op boven de torenspitsen van Saro Stad.

Chaos, chaos, chaos.

"Dus zo ziet het einde van de wereld eruit,' zei Sheerin zacht 'En daar staan we dan, jij en ik. Overlevenden.' Hij lachte bitter. 'We zijn een mooi stel. Ik heb honderd pond te veel om mijn middel en jij hebt honderd pond te weinig. Maar we zijn er nog. Ik vraag me af of Theremon er levend uit is gekomen. Als iemand het had moeten lukken, dan was het hem wel. Maar ik had jou of mij niet veel kans gegeven... De Schuilplaats ligt halverwege Saro Stad en het observatorium. We moeten het in een half uur, of zo, kunnen lopen, als we geen problemen tegen het lijf lopen. Hier, pak aan.'

Hij pakte een dikke, grijze gummiknuppel op, die naast een van de relschoppers op de grond lag, en gooide hem Yimot toe. Deze ving hem onhandig op en keek ernaar alsof hij geen idee had wat dat zou kunnen zijn. 'Wat moet ik hiermee?' vroeg hij uiteindelijk.

Sheerin zei: 'Doen alsof je hem gebruikt om de schedel in te slaan van iedereen die ons lastig valt. Net zoals ik doe alsof ik deze bijl gebruik als ik me zou moeten verdedigen. En zo nodig zal ik hem gebruiken. Dit hier is een nieuwe wereld, Yimot. Kom mee. En blijf op je hoede onderweg.'

30

De Duisternis hing nog steeds over de wereld, de Sterren overspoelden Kalgash nog met hun duivelse lichtvloed, toen Siferra 89 uit het gehavende gebouw van het observatorium naar buiten kroop. Maar de vage, roze gloed van de zonsopgang was al aan de oostelijke horizon te zien, het eerste hoopvolle teken dat de zonnen misschien naar de hemel terugkeerden.

Ze stond met gespreide benen en achterovergeworpen hoofd op het grasveld voor het observatorium en zoog de lucht diep in haar longen.

Haar geest was versuft. Ze had er geen idee van hoeveel uren er waren verstreken sinds de lucht donker was geworden en de Sterren als het geschal van een miljoen trompetten te voorschijn waren gekomen. De hele nacht had ze als verdoofd door de gangen van het observatorium gedwaald, niet in staat de uitgang te vinden en vechtend tegen de gekken die aan alle kanten rond haar samendromden. Ze stond er niet bij stil dat ze zelf ook gek was geworden. Het enige waar ze aan dacht was overleven; de handen wegslaan die haar beetpakten; de zwaaiende knuppels tegenhouden door te slaan met de knuppel die ze zelf van een gevallen man had afgepakt; de gillende, op hol geslagen groepen maniakken ontwijken, die arm in arm, in groepjes van zes of acht door de gangen denderden en iedereen die hen in de weg liep vertrapten.

Het leek haar bijna wel of er een miljoen mensen uit de stad in het observatorium losliepen. Waar ze ook kwam, overal zag ze verwrongen gezichten, uitpuilende ogen, gapende monden, slap naar buiten hangende tongen en tot monsterlijke klauwen verkrampte vingers.

Ze sloegen alles kapot. Ze had er geen idee van waar Beenay was, of Theremon. Ze herinnerde zich vaag dat ze Athor midden tussen tien of twintig schreeuwende vandalen had gezien, met zijn dikke bos wit haar hoog boven hen uit stekend... en dat ze hem neer had zien gaan, dat hij omlaag werd gesleurd en uit het zicht verdwenen was.

Van wat er daarna was gebeurd kon Siferra zich weinig meer duidelijk herinneren. Tijdens de hele verduistering was ze heen en weer blijven lopen. De ene gang in en de andere weer uit, als een rat die in een doolhof gevangen zat. Ze had nooit goed de weg geweten in het observatorium, maar het gebouw uit komen moest toch niet zo moeilijk voor haar zijn... als ze gezond was geweest. Maar nu, met de Sterren die genadeloos vanachter elk raam naar haar straalden, was het of er een pikhouweel door haar hersenen was gedreven. Ze kon niet nadenken. Ze kon niet nadenken. Ze kon niet nadenken. Het enige dat ze kon doen was dan weer hierheen en dan weer daarheen lopen, brabbelende, verlekkerd kijkende idioten opzij duwend, zich een weg banend door verstopte gangen vol in vodden gehulde vreemden, wanhopig, maar doelloos en vergeefs op zoek naar een van de hoofduitgangen. En zo ging het door, uur na uur, alsof ze gevangen zat in een droom waaraan geen einde kwam.

Nu was ze eindelijk buiten. Ze wist niet hoe ze daar gekomen was. Plotseling had ze een deur voor zich gezien, aan het eind van een gang, waar ze beslist al duizend keer eerder doorheen was gelopen. Ze had geduwd en de deur had meegegeven, waarna ze een stroom frisse lucht had gevoeld en ze naar buiten was gestrompeld.

De stad brandde. Ver weg zag ze de vlammen, een heldere, felrode vlek tegen de donkere achtergrond van de lucht.

Ze hoorde aan alle kanten gillen, snikken, wild gelach.

Beneden haar, een eind de helling af, stonden een paar mannen gedachteloos een boom om te trekken... ze trokken woest aan de takken en rukten de wortels met brute kracht los uit de grond. Ze had er geen idee van waarom. Zij waarschijnlijk ook niet.

Op het parkeerterrein van het observatorium waren andere mensen bezig auto's omver te gooien. Siferra vroeg zich af of een van die auto's misschien van haar was. Ze kon het zich niet herinneren. Ze kon zich helemaal niet veel herinneren. Zich haar naam herinneren kostte haar al de nodige moeite.

'Siferra,' zei ze hardop. 'Siferra 89. Siferra 89.'

Het geluid ervan stond haar wel aan. Het was een goede naam. Het was de naam van haar moeder geweest... of haar grootmoeder misschien. Ze wist het niet zeker.

'Siferra 89.' zei ze weer. 'Ik ben Siferra 89.'

Ze probeerde zich haar adres te herinneren. Nee. Een wirwar van getallen zonder betekenis.

'Kijk naar de Sterren!' gilde een vrouw die langs rende. 'Kijk naar de Sterren en ga dood!'

'Nee.' antwoordde Siferra kalm. 'Waarom zou ik dood willen?'

Maar toch keek ze naar de Sterren. Ze was er nu bijna aan gewend ze te zien. Het waren net heel felle lichten - héél felle - zo dicht bij elkaar in de lucht, dat ze leken samen te vloeien, om een enkele massa licht te vormen, als een soort glanzende jas die over de hemel heen was gelegd. Als ze langer dan een seconde of twee achter elkaar keek, was het of ze afzonderlijke lichtpunten kon onderscheiden, helderder dan die eromheen, die met een bizarre kracht pulseerden. Maar ze hield het niet uit langer dan vijf of zes seconden te kijken; dan overweldigde de kracht van al dat pulserende licht haar, zodat haar schedel jeukte en haar gezicht gloeiend heet werd. En dan moest ze haar hoofd laten zakken en wreef ze met haar vingers over die brandende, kloppende, felle pijnplek tussen haar ogen.

Ze liep de parkeerplaats over, negeerde alle waanzin die om haar heen aan de gang was en kwam uit aan de andere kant, waar een geplaveide weg over een horizontale richel langs de flank van Observatory Mount liep. Uit een nog functionerend deel van haar geest kwam de wetenschap dat dit de weg was van het observatorium naar het centrale park op de campus van de universiteit. Verderop kon Siferra nu een paar van de grotere gebouwen van de universiteit zien liggen.

Op de daken van sommige gebouwen dansten vlammen. De klokketoren stond in brand, evenals het theater en het Studentenmuseum.

Je moet de tabletten redden, zei een stem in haar gedachten, die ze herkende als haar eigen stem.

Tabletten? Wat voor tabletten?

De tabletten van Thombo.

O. Ja, natuurlijk. Ze was archeologe, nietwaar? Ja. Ja. En archeologen groeven naar oude dingen. Ze had ergens ver weg gegraven. Sagimot? Beklikan? Iets dergelijks. En ze had tabletten gevonden, prehistorische teksten. Oude dingen, archeologische dingen. Heel belangrijke dingen. Op een plek die Thombo heette.

Hoe gaat het met me? vroeg ze aan zichzelf.

En het antwoord kwam: Het gaat prima met je.

Ze glimlachte. Ze voelde zich met de minuut beter. Het kwam door het roze licht van de dageraad aan de horizon; dat genas haar, dacht ze. De ochtend kwam: de zon, Onos die de lucht in kroop. Terwijl Onos opkwam, werden de Sterren minder helder, minder beangstigend. Ze verbleekten snel. Die in het oosten werden al weggedrukt door de toenemende kracht van Onos. Zelfs aan de andere kant van de hemel, waar de Duisternis nog steeds heerste en de Sterren zich als visjes in een vijver verdrongen, begon hun formidabele glans al iets aan intensiteit in te boeten. Ze kon nu enige tijd achter elkaar naar de hemel kijken zonder dat haar hoofd pijnlijk begon te kloppen. En ze voelde zich minder verward. Ze herinnerde zich nu duidelijk waar ze woonde, waar ze werkte en wat ze de vorige avond had gedaan. In het observatorium... met haar vrienden, de astronomen, die de verduistering hadden voorspeld...

De verduistering...

Dat had ze gedaan, wist ze weer. Ze had op de verduistering gewacht. Op de Duisternis. Op de Sterren.

Ja. Op het Vuur, dacht Siferra. En daar was het. Alles was precies volgens schema gebeurd. De wereld stond in brand, zoals hij al zo vaak eerder had gebrand... niet in brand gestoken door de hand van de goden, noch door de kracht van de Sterren, maar door doodgewone mannen en vrouwen, gek gemaakt door de Sterren, in een wanhopige paniek ondergedompeld, die hen dwong het normale daglicht te herstellen, op wat voor manier ze ook maar konden bedenken.

Ondanks de chaos om haar heen, bleef ze toch kalm. Haar gewonde geest, die versuft, maar alles behalve verstomd was, bleek niet in staat om de ramp die de Duisternis had veroorzaakt volledig te verwerken. Ze liep maar door en door, over de weg, het grote hoofdplein van de campus op, langs taferelen van afschuwelijke verwoestingen en vernielingen, en ze voelde geen schrik, geen spijt voor wat verloren was gegaan, geen angst voor de moeilijke tijden die moesten komen. Haar geest was nog niet voldoende hersteld voor zulke gevoelens. Ze was een pure toeschouwer, kalm, ongebonden. Ze wist dat het brandende gebouw verderop de nieuwe universiteitsbibliotheek was, die ze had helpen opzetten. Maar deze aanblik maakte geen enkele emotie in haar los. Ze had evengoed door een tweeduizend jaar oude opgraving kunnen lopen, waarvan de ondergang een bij voorbaat vaststaande kwestie van historische gegevens was. Het zou nooit bij haar zijn opgekomen om te treuren om een tweeduizend jaar oude ruïne. Het kwam niet bij haar op om nu te treuren, nu de univeniteit overal om haar heen in vlammen opging.

Ze stond nu midden op de campus en volgde weer bekende paden. Sommige van de gebouwen stonden in brand, andere niet. Als een slaapwandelaar sloeg ze voorbij het administratiegebouw linksaf, recht op de gymnastiekzaal af, sloeg weer linksaf bij Mathematica en zigzagde langs Geologie en Antropologie naar haar eigen hoofdkwartier, de archeologische faculteit. De voordeur stond open. Ze ging naar binnen.

Het gebouw leek bijna onbeschadigd. Enkele vitrines in de hal waren kapotgeslagen, maar niet door plunderaars, want alle stukken leken er nog te liggen. De deur van de lift was uit zijn hengsels gerukt. Het mededelingenbord naast de trap lag op de grond. Verder leek alles intact. Ze hoorde geen geluiden. Het gebouw was leeg.

Haar kantoor lag op de tweede verdieping. Onderweg de trappen op, kwam ze het lichaam tegen van een oude man die met zijn gezicht omhoog op de overloop op eerste verdieping lag. 'Ik geloof dat ik je ken.' zei Siferra. 'Hoe heet je?' Hij gaf geen antwoord. 'Ben je dood? Zeg het: ja of nee.' Zijn ogen stonden open, maar er was geen leven in te zien. Siferra drukte haar vinger tegen zijn wang. 'Mudrin, zo heet je. Of heette je. Ach, je was toch al heel oud.' Ze haalde haar schouders op en liep verder naar boven.

De deur naar haar kantoor zat niet op slot Er stond een man binnen. Hij zag er ook bekend uit; maar deze leefde nog, hij zat op een vreemde, in elkaar gedoken manier tegen de archiefkasten gehurkt. Hij was een stevig gebouwde man, met een brede borst, sterke onderarmen en grote, zware jukbeenderen. Zijn gezicht glom van het zweet en in zijn ogen stond een koortsachtige glans. 'Siferra, jij hier?'

'Ik kwam de tabletten halen.' zei ze tegen hem. 'De tabletten zijn heel belangrijk. Ze moeten beschermd worden.'

Hij kwam overeind en deed een paar weifelende stappen haar kant op. 'De tabletten? De tabletten zijn weg, Siferra. De Apostelen hebben ze gestolen, weet je nog?'

'Weg?'

'Weg, ja. Net als je geest. Je bent niet goed bij je verstand, hè? Je gezicht is leeg. Achter je ogen is niemand thuis. Ik kan het zien. Je weet zelfs niet wie ik ben.'

'Jij bent Balik.' zei ze. De naam was ongevraagd op haar lippen gekomen.

"Dus je weet het nog.'

'Balik. ja. En Mudrin ligt op de trap. Mudrin is dood, wist je dat?'

Balik haalde zijn schouders op. 'Dat zal wel. Over een tijdje zijn we allemaal dood. De hele wereld daarbuiten is gek geworden. Maar waarom zou ik me druk maken door het jou te vertellen? Jij bent ook gek.' Zijn lippen trilden. Zijn handen beefden. Er steeg een vreemd lachje uit hem op en hij klemde zijn kaken op elkaar alsof hij het probeerde te onderdrukken. 'Ik ben gedurende de hele Duisternis hier geweest. Ik had overgewerkt en toen het licht begon weg te vallen... mijn god.' zei hij, 'de Sterren, de Sterren. Ik heb er maar heel vluchtig naar gekeken. En toen ben ik onder het bureau gekropen en daar al die tijd blijven zitten.' Hij liep naar het raam. 'Maar nu komt Onos op. Het ergste zal wel voorbij zijn... Staat buiten alles in brand, Siferra?'

'Ik ben voor de tabletten gekomen.' zei ze weer.

'Die zijn weg.' Hij spelde het woord voor haar uit. 'Begrijp je me? Weg. Niet hier. Gestolen.'

'Dan neem ik de plattegronden mee die we gemaakt hebben.' zei ze. 'Ik moet onze kennis beschermen.'

'Je bent volkomen gek, hè? Waar zat je? In het observatorium? Je hebt de Sterren zeker goed kunnen bekijken?' Hij giechelde weer en begon dwars door de kamer te lopen, dichter naar haar toe. Siferra keek hem vol afgrijzen aan. Ze kon nu de lucht van zijn zweet ruiken, scherp, wrang en onaangenaam. Hij stonk of hij zich een week niet gewassen had. Hij zag eruit alsof hij een maand niet geslapen had. 'Kom hier.' zei hij, toen ze voor hem weg deinsde. 'Ik zal je geen pijn doen.'

'Ik wil de plattegronden hebben, Balik.'

'Zeker. Ik geef je de plattegronden. En de foto's, alles. Maar eerst zal ik je iets anders geven. Kom hier, Siferra.'

Hij pakte haar beet en trok haar naar zich toe. Ze voelde zijn handen op haar borsten en zijn ruwe wang tegen haar gezicht. Zijn stank was niet te verdragen. De woede in haar groeide. Hoe durfde hij haar zo aan te raken? Wild duwde ze hem weg.

'Hé, doe niet, Siferra! Kom nou. Wees eens aardig. Misschien zijn we wel de enige twee die nog op de wereld over zijn. Jij en ik, we gaan in het bos wonen en jagen op kleine dieren en verzamelen noten en bessen. Jagers en verzamelaars, ja, en later vinden we de landbouw uit.' Hij lachte. In het vreemde licht leken zijn ogen geel. Zijn huid leek ook geel. Hij pakte haar weer beet, hongerig, en klemde een hand om een van haar borsten. Zijn andere hand liet hij over haar rug omlaagglijden naar de aanzet van haar billen. Hij drukte zijn gezicht omlaag, tegen de zijkant van haar keel en besnuffelde haar luidruchtig, als een soort beest. Hij kronkelde en stootte onsmakelijk met zijn heupen tegen haar aan. Tegelijkertijd begon hij haar achteruit naar de hoek van de kamer te duwen.

Plotseling herinnerde Siferra zich de knuppel die ze die nacht ergens in het gebouw van het observatorium had opgeraapt. Ze had hem nog steeds vast en hij hing nu losjes in haar hand. Snel hief ze hem op en ramde het uiteinde ervan hard tegen het puntje van Baliks kin. Zijn hoofd schokte omhoog en naar achteren. Zijn tanden klapten op elkaar.

Hij liet haar los en wankelde enkele stappen achteruit. Zijn ogen stonden wijd open van de verbazing en de pijn. Zijn lip was opengescheurd waar hij erin gebeten had en aan één kant stroomde het bloed eruit.

'Hé, slet! Waarom sla je me?'

'Je raakte me aan.'

'Zeker raakte ik je aan! En het werd hoog tijd ook.' Hij wreef over zijn kaak. 'Luister, Siferra, leg die stok weg en kijk niet zo naar me. Ik ben je vriend. Je bondgenoot. De wereld is nu een jungle geworden en wij zijn met ons tweeën overgebleven. We hebben elkaar nodig. Het is niet veilig om er nu alleen op uit te gaan. Dat risico kun je niet nemen.'

Opnieuw kwam hij op haar af, met opgeheven, graaiende handen. Ze sloeg hem weer.

Nu haalde ze met de knuppel uit en sloeg ermee tegen de zijkant van zijn wang, tegen het bot. Er klonk een duidelijk, scherp geluid, toen ze hem trof, en Balik schoot opzij door de kracht van de klap. Met zijn hoofd half bij haar vandaan gedraaid, keek hij haar in opperste verbazing aan en wankelde achteruit. Maar hij stond nog steeds overeind. Ze sloeg hem een derde keer, boven zijn oor, waarbij ze de knuppel in een grote boog, met al haar kracht liet neerkomen. Toen hij viel, sloeg Siferra hem nog een keer, op dezelfde plaats, en ze voelde alles onder de klap meegeven. Zijn ogen vielen dicht, hij maakte een vreemd, zacht geluid, als een ballon die leegliep, en zakte in een hoek, tegen de muur in elkaar, met zijn hoofd de ene kant op en zijn schouders de andere.

'Raak me nooit meer zo aan,' zei Siferra, terwijl ze hem met de punt van de knuppel prikte. Balik gaf geen antwoord. Hij bewoog ook niet.

Ze maakte zich niet meer druk om Balik.

Nu de tabletten, dacht ze, en ze voelde zich heerlijk kalm.

Nee. De tabletten waren weg, had Balik gezegd. Gestolen. En ze herinnerde het zich nu: het was echt waar. Ze waren vlak voor de verduistering verdwenen. Goed, de plattegronden dan. Al die prachtige tekeningen die ze van de Heuvel van Thombo had gemaakt. De stenen muren, de as en de lagen met fundamenten. Die oude branden, net als het vuur dat nu op dit moment in Saro Stad raasde.

Waar waren ze?

O. Hier. In de kaartenkast, waar ze hoorden.

Ze graaide ze bijeen, pakte een stapel van de perkamentachtige vellen papier, rolde ze op en klemde ze onder haar arm. Nu herinnerde ze zich de gevallen man en keek naar hem. Maar Balik had nog steeds niet bewogen. Het zag er evenmin naar uit dat hij dat ooit nog zou doen.

De deur van het kantoor uit, de trappen af. Mudrin lag nog steeds waar hij daarnet gelegen had, onbeweeglijk en stijf uitgestrekt op de overloop. Siferra rende langs hem heen naar de begane grond. Buiten begon het al echt ochtend te worden. Onos klom gestaag omhoog en de Sterren verbleekten nu bij deze helderheid. De lucht leek frisser en schoner, al hing er een zware stank van rook in de wind. Bij het gebouw van de wiskundefaculteit zag ze een groep mensen ramen ingooien. Even later zagen ze haar en riepen schor onsamenhangende woorden naar haar. Een paar van hen begonnen naar haar toe te rennen.

Haar borst deed pijn waar Balik haar vastgegrepen had. Ze wilde nu niet door nog meer handen worden aangeraakt. Siferra draaide zich om en rende weg achter het archeologiegebouw, door de bosjes aan de andere kant van het pad, dat achterlangs liep, stak schuin een grasveld over en kwam uit voor een grijs, vierkant gebouw dat ze herkende als Botanica. Erachter lag een kleine botanische tuin en op de heuvel daar weer achter, aan de rand van het bos dat rondom de campus lag, een experimenteel arboretum.

Toen ze achterom keek, dacht Siferra dat ze zag dat de mannen nog steeds achter haar aan zaten, al wist ze het niet zeker. Ze rende voorbij het gebouw van Botanica en sprong met gemak over het lage hek om de botanische tuin heen.

Een man op een grasmaaimachine zwaaide naar haar. Hij was gekleed in het olijfgroene uniform van de tuinlieden van de universiteit en hij was methodisch de struiken aan het maaien, waarbij hij heen en weer, midden door de tuin, een brede baan van vernieling trok. Tijdens zijn werk zat hij in zichzelf te gniffelen.

Siferra liep om hem heen. Daarvandaan was het een klein stukje naar het arboretum. Volgden ze haar nog? Ze nam er niet de tijd voor achterom te kijken. Gewoon rennen, rennen, rennen, dat was het beste. Haar lange, krachtige benen brachten haar met gemak tussen de rijen keurig aangeplante bomen. Ze bewoog zich met regelmatige sprongen voort. Het was een fijn gevoel om zo te rennen. Rennen. Rennen.

Toen kwam ze in een ruiger gedeelte van het arboretum, vol braamstruiken en doornen, die allemaal pal op elkaar stonden. Zonder te aarzelen dook Siferra ertussenin, want ze wist dat niemand haar daar zou volgen. De takken krabden in haar gezicht en rukten aan haar kleren. Toen ze zich een weg baande door een dichtbegroeid gedeelte, verloor ze de rol met plattegronden en kwam zonder rol aan de andere kant uit

Laat maar, dacht ze. Ze zijn toch niet meer belangrijk.

Maar nu moest ze uitrusten. Hijgend, van uitputting naar adem snakkend, sprong ze over een klein beekje aan de rand van het arboretum en liet zich zakken op een deken van koel, groen mos. Niemand had haar gevolgd. Ze was alleen.

Ze keek op, tussen de boomtoppen door. Het gouden licht van Onos overspoelde de lucht. De Sterren waren niet meer te zien. De nacht was eindelijk voorbij en de nachtmerrie ook.

Nee, dacht ze. De nachtmerrie begint nog maar pas.

De naweeen van een shock en misselijkheid golfden door haar lichaam. De vreemde verdoving, die haar geest de hele nacht had aangetast, begon op te trekken. Na uren van geestelijke ontreddering begon ze nu de patronen van de dingen weer te zien, begon ze de ene gebeurtenis te combineren met een andere en nog een andere en hun betekenis te begrijpen. Ze dacht aan de campus, die tot een ruïne was vervallen, en de vlammen die boven de stad in de verte oplaaiden. De rondzwervende krankzinnigen overal, de chaos, de verwoesting.

Balik. Die walgelijke grijns op zijn gezicht toen hij probeerde haar te grijpen. En de blik van verbazing toen ze hem had geslagen.

Ik heb vandaag een mens vermoord, dacht Siferra ontsteld en wanhopig. Ik. Hoe heb ik ooit zoiets kunnen doen?

Ze begon te trillen. De vreselijke herinnering sneed door haar ziel: het geluid dat de knuppel had gemaakt toen ze hem sloeg, de manier waarop Balik achteruit was gestrompeld, de andere slagen, het bloed, de vreemde hoek waarin zijn hoofd had gelegen. De man met wie ze anderhalf jaar had gewerkt, geduldig de ruïnes van Beklimot had opgegraven, was als een geslacht beest onder haar dodelijke knuppelslagen gevallen. En dan die uiterste kalmte toen ze erna over hem heen stond... haar tevredenheid dat ze hem had tegengehouden, zodat hij haar niet meer lastig kon vallen. Dat was misschien wel het afgrijselijkste van dit alles.

Toen zei Siferra tegen zichzelf dat datgene wat ze gedood had, niet Balik was geweest, maar slechts een krankzinnige in Baliks lichaam, die met wilde ogen en kwijlend naar haar gegraaid en haar betast had. Ze was evenmin echt Siferra geweest toen ze die knuppel zwaaide, maar een spook-Siferra, een droom-Siferra, die liep te slaapwandelen door de verschrikkingen van de dageraad.

Maar nu keerde haar verstand weer terug. Nu drong het volle besef van wat er die nacht gebeurd was tot haar door. Niet alleen de dood van Balik - ze stond niet toe dat ze zich daar schuldig over voelde - maar de dood van de hele beschaving.

Ze hoorde stemmen in de verte, uit de richting van de campus. Lallende, beestachtige stemmen, de stemmen van mensen wier geest vernietigd was door de Sterren en nooit meer helemaal zou genezen. Ze zocht naar haar knuppel. Had ze die ook verloren tijdens haar bezeten vlucht door het arboretum? Nee. Nee, daar lag hij. Siferra pakte hem en kwam overeind.

Het bos leek naar haar te lonken. Ze keerde zich om en vluchtte tussen de koele, donkere bomen.

En ze bleef rennen zolang ze maar kon.

Wat moest ze anders, dan blijven rennen? Rennen. Rennen.

31

Het was Iaat in de middag, de derde dag na de verduistering. Beenay strompelde de rustige landweg af die naar de Schuilplaats leidde. Hij bewoog zich langzaam, voorzichtig voort, steeds naar alle kanten om zich heen kijkend. In de lucht schenen drie zonnen en de Sterren waren allang teruggekeerd naar hun eeuwenlange verborgenheid. Maar de wereld was in die drie dagen onherroepelijk veranderd. En Beenay ook.

Dit was de eerste volledige dag waarop de jonge astronoom weer normaal kon nadenken. Hij had geen duidelijk idee van wat hij de voorgaande twee dagen gedaan had. Die hele periode was gewoon een vage vlek, met als lichtpuntjes het opkomen en ondergaan van Onos, en zo nu en dan andere zonnen die door de lucht dwaalden. Als iemand hem had gezegd dat dit de vierde dag sinds de ramp was, of de vijfde of de zesde, had Beenay dat niet kunnen tegenspreken. Zijn rug deed pijn, zijn linkerbeen zat onder de blauwe plekken en over de zijkant van zijn gezicht liepen schrammen waarop korsten opgedroogd bloed zaten. Alles deed hem zeer, al had de pijn uit de eerste uren nu plaatsgemaakt voor een half dozijn verschillende soorten doffe pijn in verschillende delen van zijn lichaam.

Wat was er gebeurd? Waar was hij geweest?

Hij herinnerde zich het gevecht in het observatorium. Hij wilde dat hij het kon vergeten. Die loeiende, gillende massa krankzinnige stadsmensen die de deur openbraken, samen met een handvol Apostelen in hun gewaden. Maar het waren voornamelijk gewone mensen geweest, waarschijnlijk goede, eenvoudige, verveelde mensen die hun hele leven al de goede, eenvoudige, vervelende dingen deden die de beschaving draaiende hielden. Nu was de beschaving plotseling tot stilstand gekomen en waren al die vriendelijk, gewone mensen binnen een oogwenk veranderd in woeste beesten.

Dat moment dat ze kwamen binnenstormen... wat was dat vreselijk geweest Ze sloegen de camera's kapot, die juist de onschatbare beelden van de verduistering hadden vastgelegd, rukten de buis van de grote zonnetelescoop uit het dak van het observatorium, hieven computerterminals hoog boven hun hoofd en smeten ze op de grond... En Athor, die als een halfgod boven hen uit rees en hun beval te vertrekken! Je had net zo goed de oceaan kunnen bevelen dat de vloed eb moest worden.

Beenay herinnerde zich dat hij geprobeerd had Athor met zich mee te trekken en te vluchten, nu het misschien nog kon. 'Laat me los, jongeman!' had Athor gebruld, hem kennelijk nauwelijks herkennend. 'Blijf met uw handen van me af, meneer!' En toen besefte Beenay wat hij al eerder had moeten inzien, dat Athor gek was geworden en dat het kleine deel van Athors hersenen dat nog redelijk kon functioneren, naar de dood verlangde. Wat er van Athor over was, had alle wil verloren om te overleven... om door te gaan in de vreselijke, nieuwe wereld van de barbaarsheid na de verduistering. Dat was het meest tragische van alles geweest, dacht Beenay: de vernietiging van Athors wil om te leven, de grote astronoom die zich in het aangezicht van deze holocaust van de beschaving hopeloos overgaf.

En dan... de ontsnapping uit het observatorium. Dat was het laatste dat Beenay zich nog met enige zekerheid kon herinneren: hoe hij omkeek in de grote zaal van het observatorium en zag dat Athor onder een meute oproerkraaiers verdween, hoe hij zich vervolgens omkeerde en door een zijdeur wegvluchtte en langs een brandtrap omlaagklom, achterom naar de parkeerplaats...

Waar de Sterren in al hun vreselijke grootsheid op hem wachtten. Met een enorme naïviteit, zoals hij later besefte, of anders een aan arrogantie grenzend zelfvertrouwen, had Beenay hun kracht volkomen onderschat. Toen ze verschenen, had hij het in het observatorium te druk gehad met zijn werk om gevoelig te zijn voor hun kracht: hij had ze slechts gezien als een opmerkelijke gebeurtenis, iets dat in detail bestudeerd moest worden als hij even de tijd had, en was toen doorgegaan waarmee hij bezig was. Maar hier buiten, onder het genadeloze gewelf van de open hemel, hadden de Sterren hem in hun volle kracht getroffen.

Hij was stomverbaasd toen hij ze zag. Het onverbiddelijke, koude licht van die duizenden zonnen dat op hem neerdaalde en hem op de knieën dwong. Hij kroop over de grond, kermend van angst, en haalde stokkend adem. Zijn handen trilden koortsachtig, zijn hart ging waanzinnig tekeer, het zweet stroomde van zijn gloeiende gezicht Als een restje van de geleerde die hij eens was hem ertoe aanzette om omhoog te kijken, naar die kolossale schittering boven hem, zodat hij kon onderzoeken, analyseren en vastleggen, was hij na slechts enkele seconden gedwongen om zijn ogen weer te verbergen.

Zoveel kon hij zich nog herinneren: de strijd om naar de Sterren te kijken, zijn mislukking, zijn nederlaag.

Daarna was alles wazig. Een dag of twee had hij door het bos gedwaald, nam hij aan. Stemmen in de verte, kakelend lachen, rauw, vals zingen. Knetterende vuren aan de horizon; overal de bittere stank van rook. Neerknielend om zijn gezicht in een beekje onder te dompelen, koel, helder water dat langs zijn wang stroomde. Een groepje kleine dieren om hem heen - geen wilde, bedacht Beenay later, maar huisdieren die ontsnapt waren - die naar hem blaften alsof ze hem aan stukken wilden scheuren.

Hij plukte bessen van een tak. Klom in een boom om zacht, goudkleurig fruit te pakken, viel eruit en kwam met een rampzalige plof neer. De lange uren van pijn voordat hij overeind kon komen en verder ging.

Plotseling een fel gevecht in het diepste, donkerste deel van de bossen... zwaaiende vuisten, ellebogen die zich in ribben boorden, wild schoppen, toen stenen gooien, beestachtig gillen, het gezicht van een man dat tot vlak bij het zijne omhoog kwam, vuurrode ogen, een wilde worsteling, zij tweeën, die om en om rolden... een groot stuk steen grijpend, het in een enkele, besliste beweging omlaag zwaaiend.

Uren. Dagen. Een koortsachtige duizeling.

Toen, op de ochtend van de derde dag, herinnerde hij zich eindelijk wie hij was, wat er was gebeurd. Hij dacht aan Raissta, zijn contract- gezel. Hij herinnerde zich dat hij beloofd had dat hij naar haar toe zou komen in de Schuilplaats als zijn werk op het observatorium klaar was.

De Schuilplaats... waar was dat nou weer?

Beenays geest was voldoende genezen om zich te herinneren dat de schuilkelder die de mensen van de universiteit voor zichzelf hadden ingericht halverwege de campus en Saro Stad lag, in een open, landelijk gebied met glooiende vlakten en grazige weilanden. De oude deeltjesversneller van de natuurkundefaculteit lag daar; een enorme, ondergrondse ruimte, die een paar jaar geleden ontruimd was toen ze het nieuwe onderzoekscentrum in Saro Heights hadden gebouwd. Het was niet moeilijk geweest om de galmende, betonnen kamers in te richten voor een kort verblijf van enkele honderden mensen, en aangezien het terrein waarop de versneller lag altijd al om veiligheidsredenen zodanig afgesloten was, dat buitenstaanders niet zomaar binnen konden komen, was het geen probleem geweest om het terrein te beveiligen tegen een eventuele invasie van stadsbewoners die tijdens de verduistering krankzinnig waren geworden.

Maar om de Schuilplaats te kunnen vinden, moest Beenay eerst weten waar hij zelf was. En de afgelopen twee dagen, misschien wel langer, had hij op goed geluk in een toestand van troosteloze verdoving rondgedwaald. Hij kon overal zijn.

Vroeg in de ochtend vond hij bijna bij toeval de weg het bos uit, toen hij onverwacht uitkwam bij iets dat eens een keurig aangelegde buitenwijk was geweest. Nu was alles verlaten en heerste er een beangstigende wanorde, met overal kris kras op de straten auto's op elkaar, waar hun eigenaars ze hadden achtergelaten toen ze niet meer in staat waren om te rijden en hier en daar een lichaam, dat bedekt door een wolk vliegen op straat lag. Er was geen teken dat hier nog iemand in leven was.

Een eindeloze ochtend lang sjokte hij over de gemeentelijke snelweg, waarlangs zwartgeblakerde, verlaten huizen lagen, zonder dat hij bekende punten in de omgeving herkende. Midden op de dag, toen Trey en Patru opkwamen, ging hij een huis binnen, waarvan de deur openstond, en at al het onbedorven voedsel op dat hij vinden kon. Uit de keukenkraan kwam geen water, maar hij vond een doos flessewater in de kelder en dronk zoveel hij kon. Met de rest waste hij zich. Daama volgde hij een kronkelende weg een heuveltop op, die doodliep bij een aantal ruime, indrukwekkende villa's, waarvan nu slechts uitgebrande karkassen over waren. Van het hoogstgelegen huis was helemaal niets meer over, behalve een tegen de helling gebouwde patio met roze en blauwe vloertegels, die ooit ongetwijfeld heel mooi moesten zijn geweest, maar die nu ontsierd werden door dikke, zwarte brokken samengeklonterd puin, die over het glanzende oppervlak verspreid lagen. Moeizaam baande hij zich een weg erheen en keek uit over de vallei die aan zijn voeten lag.

De lucht was doodstil. Er vlogen geen vliegtuigen, er was geen geluid van grondverkeer; van alle kanten klonk een vreemde stilte op. Plotseling wist Beenay waar hij was en viel alles op zijn plaats.

De universiteit was links van hem te zien; een fraaie groep bakstenen gebouwen, waarvan er nu een hoop besmeurd waren met zwarte rooksporen en sommige helemaal verwoest leken te zijn. Erachter, hoog boven alles uit, lag het observatorium. Beenay keek er vluchtig naar en wendde toen zijn hoofd af, blij dat hij op deze afstand niet duidelijk kon zien hoe het eraan toe was.

In de verte, rechts van hem, lag Saro Stad te glanzen in het heldere zonlicht Op het oog leek alles intact. Maar hij wist dat als hij een verrekijker had gehad, hij beslist ingegooide ramen zou zien, ingestorte gebouwen, nog nagloeiende as, opstijgende rookvlagen, allemaal littekens van de vuurzee die bij Zonsondergang was uitgebroken.

Recht onder hem, tussen de stad en de campus in, lag het bos waarin hij gedurende zijn delirium had rondgedwaald. De Schuilplaats moest precies aan de andere kant liggen. Hij zou best een paar honderd meter van de ingang vandaan langs kunnen zijn gelopen, zonder iets in de gaten te hebben gehad.

De gedachte weer dat bos door te moeten steken, trok hem niet erg aan. Het zat er beslist vol idioten, moordenaars, dol geworden, ontsnapte huisdieren, allerlei lastige dingen. Maar vanaf zijn uitkijkpost op de heuvel kon hij de weg zien liggen die dwars door het bos liep en de straten die naar de weg toe leidden. Blijf op de geplaveide weg, zei hij tegen zichzelf, dan kan er niets gebeuren.

En zo was het. Onos hing nog aan de hemel toen hij aan het eind van de weg, aan de andere kant van het bos uitkwam en de smalle landweg op liep, die, zo wist hij, naar de Schuilplaats leidde. De middagschaduwen begonnen nog nauwelijks te lengen, toen hij bij het buitenste hek aankwam. Als hij daar voorbij was, wist Beenay, moest hij een lange, ongeplaveide weg volgen, die naar het tweede hek zou leiden en dan om een paar bijgebouwen heen liep, naar de verzonken ingang van de Schuilplaats zelf.

Het buitenste hek, een hoog scherm van ijzergaas, stond open toen hij er aankwam. Dat was een onverwachte en zorgwekkende aanblik. Was de meute hier ook naar binnen gestormd?

Maar er waren geen sporen van vernieling. Alles was zoals het moest zijn, behalve dat het hek openstond. Verward liep hij verder naar binnen, over de ongeplaveide weg.

Het binnenste hek was tenminste gesloten. 'Ik ben Beenay 25.' zei hij ertegen en gaf zijn identificatiecodenummer van de universiteit. Er verstreek enige tijd, die overging in minuten, zonder dat er iets gebeurde. Het groene cameraoog boven het hek leek te werken - hij zag de lens heen en weer gaan - maar misschien zaten de computers die het bedienden zonder stroom, of waren ze kapotgeslagen. Hij wachtte. Hij wachtte nog langer. 'Ik ben Beenay 25.' zei hij uiteindelijk weer, en gaf zijn nummer voor de tweede keer. 'Ik ben gemachtigd hierbinnen te gaan.' Toen herinnerde hij zich dat alleen naam en nummer niet genoeg waren: hij moest ook een wachtwoord zeggen.

Maar wat was dat? Paniek spookte door zijn hoofd. Hij kon het zich niet herinneren. Hij kon het zich niet herinneren. Wat absurd; had hij eindelijk rijn weg hierheen gevonden en dan strandde hij door zijn eigen stommiteit bij de poort!

Het wachtwoord... het wachtwoord...

Het had iets met de ramp te maken, dat was het. Verduistering? Nee, dat niet Hij doorzocht zijn gepijnigde hersens. Kalgash Twee? Dat leek er ook niet op. Dovim? Onos? Sterren?

Dat leek er meer op.

Toen wist hij het weer.

'Zonsondergang,' zei hij triomfantelijk.

Er gebeurde nog steeds niets, althans gedurende lange tijd.

Maar toen, het leek wel na duizend jaar, ging het hek open om hem binnen te laten.

Hij zigzagde langs de bijgebouwen en kwam uit bij de ovale, ijzeren deur van de Schuilplaats zelf, die onder een hoek van 45 graden in de grond stond. Hier werd hij weer door een groen oog bestudeerd. Moest hij zich weer helemaal opnieuw identificeren? Kennelijk wel. 'Ik ben Beenay 25,' zei hij, en bereidde zich voor op een lange wachttijd.

Maar de deur begon meteen opzij te schuiven. Hij keek naar binnen in de betonnen hal van de Schuilplaats.

Daar stond Raissta 717 op hem te wachten, nog geen tien meter bij hem vandaan.

'Beenay!' riep ze, en ze rende op hem af. 'O, Beenay, Beenay...'

Sinds ze contractgezellen waren, nu twee jaar, waren ze nooit meer dan achttien uur uit elkaar geweest. Nu waren ze dagenlang gescheiden geweest. Hij trok haar slanke lichaam tegen zich aan en hield haar stevig vast. En het duurde een hele tijd voordat hij haar weer wilde loslaten.

Toen besefte hij dat ze nog steeds in de openstaande toegang van de Schuilplaats stonden. 'Moeten we niet naar binnen en de deur achter ons dichtdoen?' vroeg hij. 'Misschien ben ik wel gevolgd. Ik denk van niet, maar...'

'Het doet er niet toe. Er is hier niemand anders.'

'Wat?'

'Ze zijn allemaal gisteren weggegaan,' zei ze. 'Zodra Onos opkwam. Ze wilden dat ik ook meeging, maar ik zei dat ik op jou wilde wachten en dat heb ik gedaan.'

Hij staarde haar onbegrijpend aan.

Hij zag nu hoe moe en verwilderd ze eruitzag, hoe getekend en mager. Haar eens glanzende haar hing in onverzorgde pieken omlaag en haar gezicht was bleek, onopgemaakt. Haar ogen waren roodaangelopen en opgezwollen. Ze leek opeens wel vijf of tien jaar ouder.

'Raissta, hoeveel tijd is er verstreken sinds de verduistering?'

'Dit is de derde dag.'

'Drie dagen. Dat vermoedde ik al ongeveer.' Zijn stem galmde vreemd. Hij keek langs haar heen, de verlaten Schuilplaats in. De kale, ondergrondse ruimte strekte zich eindeloos uit, verlicht door een rij kale lampen aan het plafond. Zo ver zijn oog reikte zag hij niemand. Dit had hij niet verwacht, helemaal niet. Het was de bedoeling geweest dat iedereen zich hier beneden verborgen zou houden tot het veilig was om naar buiten te komen. Verwonderd zei hij: 'Waar zijn ze heen?'

'Amgando,' zei Raissta.

'Amgando National Park? Maar dat ligt honderden kilometers hiervandaan! Zijn ze gek geworden, om hier de tweede dag al uit hun schuilplaats te voorschijn te komen en op stap te gaan naar een of andere plek aan de andere kant van het land? Heb je enig idee hoe het buiten is, Raissta?'

Amgando Park was een natuurreservaat, ver naar het zuiden, een plaats waar wilde dieren leefden, waar de inheemse planten van de provincie angstvallig werden beschermd. Beenay was er één keer geweest, als kind, met zijn vader. Het was bijna een pure wildernis, met een paar paden die erdoorheen waren aangelegd.

Ze zei: 'Ze dachten dat het waarschijnlijk veiliger zou zijn als ze daarheen gingen.'

'Veiliger?'

'Er was bekendgemaakt dat iedereen die nog gezond was, iedereen die mee wilde helpen aan de wederopbouw van de samenleving, elkaar in Amgando zou ontmoeten. Kennelijk stromen de mensen bij duizenden van alle kanten erheen. Voornamelijk van andere universiteiten. En wat mensen van de regering.'

'Mooi. Een hele horde professoren en politici die in het park rondstappen. Nu alles kapot is, waarom maken we dan niet het laatste stukje ongerepte natuur dat we hebben ook nog kapot?'

'Dat is onbelangrijk, Beenay. Waar het om gaat is dat Amgando Park in handen is van gezonde mensen, het is een enclave van beschaving in de algehele krankzinnigheid. En ze wisten van ons af, ze vroegen of we ons bij hen wilden voegen. We hebben gestemd en het was twee tegen een om te gaan.'

'Twee tegen een.' zei Beenay somber. 'Zelfs al zagen jullie de Sterren niet, toch lukte het jullie om gek te worden! Denk je eens in, je verlaat de Schuilplaats om een wandeling van vierhonderdvijftig kilometer te maken - of waren het er zevenhonderdvijftig? - dwars door de chaos die overal heerst. Waarom wachtten jullie niet een maand, of zes maanden, of hoe lang dan ook? Jullie hadden genoeg voedsel en water om het hier een jaar uit te houden.'

“Wij zeiden hetzelfde,' antwoordde Raissta. 'Maar die mensen in Amgando zeiden dat het nu het moment was om te komen. Als we nog een paar weken zouden wachten, zouden de ronddolende bendes van krankzinnige mensen daarbuiten, zich verenigen tot georganiseerde legers onder plaatselijke krijgsheren. Als we dan naar buiten gingen, zouden we daarmee te maken krijgen. En als we langer zouden wachten dan een paar weken, zouden de Apostelen van het Vuur waarschijnlijk een nieuwe, onderdrukkende regering hebben geïnstalleerd, met hun eigen politiemacht en leger. Dan zouden we worden opgevangen zodra we uit de Schuilplaats naar buiten kwamen. Het is nu of nooit, zeiden de mensen in Amgando. Je kunt beter te maken hebben met verspreide, halfgekke, free-lance bandieten, dan met georganiseerde legers. Dus besloten we om te gaan.'

'Iedereen behalve jij.'

'Ik wilde op jou wachten.'

Hij pakte haar hand. 'Hoe wist je dat ik zou komen?'

'Dat had je gezegd. Zodra je klaar was met de foto's van de verduistering. Je hield je altijd aan je beloften, Beenay.'

'Ja,' zei Beenay afwezig. Hij was nog niet hersteld van de schok dat hij de Schuilplaats leeg had aangetroffen. Hij had gehoopt hier te kunnen uitrusten, zijn gewonde lichaam op krachten te laten komen, zijn door de Sterren versplinterde geest geheel te laten genezen. Wat moesten ze nu? Hier helemaal alleen een huishouden opzetten, zij tweeën in deze galmende, betonnen gewelven? Of proberen in hun eentje naar Amgando te komen? De beslissing om de Schuilplaats te ontruimen leek op een vreemde manier toch verstandig, veronderstelde Beenay - ervan uitgaande dat het inderdaad voor iedereen verstandig was om in Amgando samen te komen, was het waarschijnlijk beter om de reis nu te maken, nu er op het platteland nog zo'n enorme wanorde heerste, dan te wachten tot nieuwe politieke machten, Apostelen of regionale vrijbuiters, een einde maakten aan al het verkeer tussen de districten. Maar hij had gehoopt dat hij zijn vrienden hier zou terugvinden... dat hij kon wegzinken in een omgeving met bekende mensen, tot hij hersteld was van de schok van de afgelopen paar dagen. Suf zei hij: 'Heb je ook maar enig idee van wat er buiten aan de hand is, Raissta?'

'We ontvingen verslagen over de communicator, tot de communicatorlijnen het begaven. De stad was kennelijk bijna helemaal door vuur verwoest en de universiteit was ook zwaar beschadigd... dat is toch allemaal waar?'

Beenay knikte. 'Voor zover ik weet, wel. Ik ben uit het observatorium ontsnapt, net toen er een meute kwam binnenstormen. Athor is vermoord, dat weet ik vrij zeker. Alle apparatuur was vernield... al onze waarnemingen van de verduistering waren vernietigd...'

'O, Beenay, wat erg.'

'Het is me gelukt door de achteruitgang te vluchten. Toen ik buiten kwam, troffen de Sterren me als een ton bakstenen. Twee ton. Je kunt je niet voorstellen hoe het was, Raissta. Ik ben blij dat je het je niet kunt voorstellen. Een paar dagen was ik helemaal van streek en dwaalde ik rond in de bossen. Er bestaan geen wetten meer. Het is nu iedereen voor zichzelf. Misschien heb ik iemand in een gevecht gedood. De huisdieren van de mensen verwilderen - de Sterren moeten hen ook gek hebben gemaakt - en ze zijn vreselijk.'

'Beenay, Beenay...'

'Alle huizen zijn verbrand. Vanochtend liep ik door die mooie wijk op de heuvel, net ten zuiden van het bos - Onos Point, heette het zo niet? - en het was niet te geloven, hoe alles vemield was. Er was geen levend wezen te zien. Kapotte auto's, lichamen op straat, de huizen aan puin... mijn god, Raissta, wat een krankzinnige nacht! En de waanzin gaat nog steeds door!'

'Jij klinkt normaal,' zei ze. 'Aangedaan, maar niet...'

'Gek? Maar dat ben ik wel geweest. Vanaf het moment dat ik naar buiten kwam, onder de Sterren, tot ik vandaag wakker werd. Toen begon alles in mijn hoofd eindelijk weer samen te vallen. Maar ik denk dat het voor de meeste mensen veel erger is geweest. Voor degenen die totaal niet emotioneel waren voorbereid, voor degenen die gewoon omhoogkeken en - bam! - de zonnen waren weg, de Sterren schenen. Zoals je oom Sheerin al zei, zal er een enorme variatie in zijn, van kortdurende desoriëntatie tot totale, permanente gestoordheid.'

Zachtjes zei Raissta: 'Sheerin was toch bij je in het observatorium?' 'Ja.'

'En daarna?'

'Ik weet het niet. Ik had het te druk met het in goede banen leiden van het fotograferen van de verduistering. Ik heb geen idee wat er met hem gebeurd is. Toen de meute binnenstormde, was hij nergens te zien, geloof ik.'

Vaag glimlachend zei Raissta: 'Misschien is hij in de verwarring weggeglipt. Zo is mijn oom, heel snel ter been, soms, als hij in de problemen zit. Het zou afschuwelijk zijn als er iets ergs met hem is gebeurd.'

'Raissta, er is met de hele wereld iets ergs gebeurd. Misschien was Athor wel het verstandigst: laat het allemaal over je heen komen en je wegvoeren. Dan hoef je niet op te boksen tegen wereldwijde krankzinnigheid en chaos.'

Dat moet je niet zeggen, Beenay.'

'Nee. Nee, dat moet ik niet.' Hij kwam achter haar staan en streelde licht haar schouders. Hij boog naar voren en wreef zacht met zijn neus achter haar oor. 'Raissta, wat doen we nu?"

'Ik denk dat ik dat wel kan raden,' zei ze.

Ondanks alles lachte hij. 'Ik bedoel erna.'

'Dat zien we erna dan wel,' zei ze.

32

Theremon was nooit een echt buitenmens geweest. Hij vond zichzelf door en door een stadsmens. Gras, bomen, frisse lucht, de open hemel... hij had er niets op tegen, maar ze oefenden geen bijzondere aantrekkingskracht op hem uit. Jarenlang had zijn leven zich voortgesneld langs een vaste, stadgeoriënteerde, driehoekige basis en had hij strak een bekende weg gevolgd met op de ene hoek zijn kleine flat, op een andere het kantoor van de Chronicle en op de derde de Zes Zonnen-club.

Nu was hij plotseling een woudloper.

En het vreemde was dat hij het bijna fijn vond.

Wat de inwoners van Saro Stad 'het bos' noemden, was eigenlijk een vrij uitgestrekt bosachtig gebied, dat net ten zuidoosten van de stad zelf begon en dat zich een kilometer of vijftien langs de zuidelijke oever van de Seppitanrivier uitstrekte. Ooit was het veel groter geweest, een enorme wildernis die als een grote diagonaal dwars door het midden van de provincie liep, bijna tot aan de zee, maar het meeste ervan was aan de landbouw opgeofferd en een hoop van de resten waren opgedeeld in sjieke voorsteden. Ongeveer vijftig jaar terug had de universiteit er een flinke hap uit genomen voor de nieuwe campus. Omdat ze zelf niet door stedelijke ontwikkelingen wilde worden opgeslorpt, had de universiteit zich daama ingezet om datgene wat ervan over was als een beschermd parkgebied te behouden. En omdat de regel in Saro Stad vele jaren lang was geweest dat wat de universiteit wilde, de universiteit gewoonlijk ook kreeg, werd de laatste strook van de oude wildernis met rust gelaten. Daar woonde Theremon nu dus.

De eerste twee dagen waren heel erg geweest. Zijn hoofd was nog half beneveld geweest door het effect van de Sterren en hij was niet in staat geweest een duidelijk plan op te zetten. Het belangrijkste was gewoon in leven te blijven.

De stad stond in brand - overal hing rook, de lucht was brandend heet, vanuit sommige uitkijkpunten kon je zelfs de vlammen langs de toppen van de daken zien dansen - dus het was waarschijnlijk geen goed idee om daarheen terug proberen te gaan. In de nasleep van de verduistering, toen de chaos in zijn hoofd een beetje begon op te klaren, was hij gewoon van de campus de heuvel af blijven lopen, tot hij in het bos kwam.

Een hoop anderen hadden hetzelfde gedaan. Sommigen van hen zagen eruit als mensen van de universiteit, anderen waren waarschijnlijk resten van de meute die omhoog was gekomen om het observatorium op de avond van de verduistering te bestormen, en de rest, vermoedde Theremon, waren mensen die in de voorsteden hadden gewoond en uit hun huizen waren gedreven toen de branden uitbraken.

Iedereen die hij zag leek geestelijk op zijn minst evenzeer van slag te zijn als hij. De meesten leken veel slechter af te zijn... sommigen van hen waren volkomen de kluts kwijt en konden het in het geheel niet aan.

Ze hadden geen samenhangende bendes gevormd. Het waren voornamelijk eenlingen, die langs geheimzinnige, eigen paden door de bossen trokken, of anders in groepjes van twee of drie. De grootste groep die Theremon zag bestond uit acht mensen, die aan hun uiterlijk en kleding te zien allemaal uit één gezin afkomstig leken te zijn.

Het was afschuwelijk om de echte gekken tegen te komen: de holle ogen, de kwijlende lippen, de hangende kaken, de besmeurde kleding. Als levende doden ploeterden ze door de moerassen, in zichzelf pratend, zingend, soms op handen en voeten zakkend om plukken gras te pakken en erop te kauwen. Ze waren overal. Het bos was net één groot waanzinnig gekkenhuis, dacht Theremon. De hele wereld waarschijnlijk.

Die mensen, degenen die het ergst van de komst van de Sterren te lijden hadden gehad, waren in het algemeen ongevaarlijk; voor anderen, althans. Ze waren te zwaar gestoord om gewelddadig te worden en hun lichaamscoördinatie was zo ernstig verstoord, dat ze toch onmogelijk echt geweld konden gebruiken.

Maar er waren anderen die niet zo gek waren - die op het eerste gezicht bijna normaal leken - en die wel een groot gevaar vormden. Deze mensen, merkte Theremon al gauw, waren in twee categorieën te verdelen. De eerste bestond uit mensen die niemand kwaad wilden doen, maar die helemaal, tot aan het hysterische toe, bezeten waren van de kans dat de Duisternis en de Sterren zouden terugkomen. Dit waren de vuurstokers.

Heel waarschijnlijk waren het mensen die voor de ramp een keurig, geregeld leven hadden geleid - huisvaders, harde werkers, plezierige, vrolijke buren. Zolang Onos aan de hemel stond, waren ze volkomen kalm, maar zodra de belangrijkste zon naar het westen begon te zakken en de avond naderde, werden ze overspoeld door angst voor de Duisternis en keken ze wanhopig in het rond, op zoek naar iets om te verbranden. Alles. Wat dan ook. Als Onos onderging, konden er nog twee of drie andere zonnen op zijn, maar het licht van de kleinere zonnen leek niet voldoende te zijn om hun verscheurende angst voor de Duisternis te verzachten.

Dit waren degenen die hun eigen stad om zich heen hadden platgebrand. Die, in hun wanhoop, boeken hadden aangestoken, kranten, meubilair, de daken van huizen. Nu, door de holocaust in de stad naar het bos gedreven, probeerden ze dit ook plat te branden. Maar dat was moeilijker. Het bos was dichtbegroeid en doorweekt van het vocht. Het dikke bladerdak werd goed gevoed door de talloze stroompjes die uitmondden in de brede rivier die langs de rand stroomde. Groene takken afrukken en proberen ze in brand te steken, leverde toch geen erg bevredigende vuren. En de deken van dood hout en afgevallen bladeren die op de bosgrond lag, was goed doorweekt door de regens van de afgelopen tijd. Datgene wat geschikt was om verbrand te worden, werd al snel gevonden en gebruikt voor vreugdevuren, zonder een grote vuurzee te veroorzaken. En tegen de tweede dag waren dergelijke brandbare resten nauwelijks meer te vinden.

Dus de brandstichters, belemmerd door de omstandigheden in het bos en door hun eigen verwarde geest, hadden tot nu toe weinig succes. Maar toch waren ze erin geslaagd om een paar flinke branden in het bos te veroorzaken, die gelukkig binnen een paar uur vanzelf waren uitgewoed, omdat al het brandbare materiaal in de omgeving was opgebrand. Maar een paar dagen warm, droog weer, en deze mensen zouden misschien het hele bos in brand steken, zoals ze al met Saro City hadden gedaan.

De tweede groep van niet helemaal stabiele mensen die door het bos dwaalde, zag Theremon als een waarschijnlijk directere bedreiging. Dit waren degenen die alle sociale belemmeringen van zich af hadden geschud. Dat waren de bandidos, de ruziezoekers, de messetrekkers, de psychopaten, de moordzuchtige maniakken: degenen die als een getrokken zwaard over de kalme bospaden liepen en toesloegen wanneer ze zin hadden, pakten wat ze hebben wilden en iedereen vermoordden die de pech had hun agressie op te wekken.

Omdat iederéén een glazige blik in zijn ogen had, sommigen alleen van vermoeidheid, anderen van vertwijfeling, kon je nooit zeker weten, als je iemand in het bos tegenkwam, hoe gevaarlijk hij was.

Met een snelle blik kon je niet bepalen of degene die je naderde gewoon iemand was die tot de angstige en verbijsterde gekken behoorde, en daarom in principe ongevaarlijk was, of iemand van de soort die borrelde van dodelijke woede en iedereen aanviel die hij tegenkwam, zonder dat er enige betekenis achter zijn daden schuilde. Je leerde dus snel op je hoede te zijn voor iedereen die door het bos huppelde of zwalkte. Elke vreemde kon een bedreiging vormen. Je kon redelijk vriendschappelijk met iemand zitten praten en ervaringen uitwisselen over de dagen na de Zonsondergang, waarna hij zich plotseling ergerde aan een of andere normale opmerking, of besloot dat hij iets van je kleding mooi vond, of misschien een blinde, onredelijke afkeer voor je gezicht voelde opkomen, en met een dierlijk gebrul in een blinde woestheid op je afstormde.

Sommigen van deze soort waren om te beginnen al misdadigers geweest. Doordat de samenleving overal om hen heen instortte, waren ze van alle belemmeringen bevrijd. Maar anderen, vermoedde Theremon, waren vrij kalme mensen geweest, tot hun geest door de Sterren verbrijzeld werd. Toen voelden ze plotseling alle beperkingen van een beschaafd leven van zich af vallen. Ze vergaten de regels die een beschaafd leven mogelijk maakten. Ze waren weer kleine kinderen, asociaal, alleen denkend aan hun eigen wensen, maar ze hadden de kracht van volwassenen en de wilskracht van zwaar gestoorden.

Als je wilde overleven, moest je diegenen ontwijken, waarvan je wist of vermoedde dat ze levensgevaarlijk gek waren. Je moest maar hopen dat ze binnen enkele dagen elkaar allemaal zouden vermoorden en de wereld veilig achterlieten voor de minder agressieven.

Theremon had in de eerste twee dagen drie ontmoetingen gehad met zo'n gevaarlijke gek. De eerste, een lange, slanke man met een vreemde, duivelse glimlach op zijn gezicht, die stond rond te springen aan de kant van een beek die Theremon wilde oversteken, zei dat de journalist tol moest betalen om voorbij te mogen. 'Je schoenen, bijvoorbeeld. Of wat dacht je van je polshorloge?'

'Wat dacht je ervan opzij te gaan?' had Theremon voorgesteld, waarop de man razend werd.

Hij pakte een knuppel op, die Theremon toen pas voor het eerst zag, brulde een of andere oorlogskreet en viel aan. Er was geen tijd om te vluchten, het beste dat Theremon kon doen was wegduiken toen de andere man de knuppel met vreselijke kracht naar zijn hoofd zwaaide.

Hij hoorde de stok centimeters boven zijn hoofd langssuizen. De man raakte de boom achter hem en trof hem met zo'n enorme kracht, dat de klap terugketste in de arm van de aanvaller, die kermend van de pijn de knuppel uit zijn gevoelloze vingers liet vallen.

Theremon dook meteen boven op hem, greep de man bij zijn gewonde arm en draaide hem met een genadeloze kracht omhoog, zodat de ander gillend van de pijn dubbelvouwde en kermend op zijn knieén viel. Theremon draaide hem om en duwde hem omlaag, tot zijn gezicht in het water lag, en hield hem daar. En hield hem daar. En hield hem daar.

Hoe eenvoudig zou het zijn, dacht Theremon verbaasd, om zijn hoofd onder water te houden tot hij verdronk.

Een deel van zijn hersenen stemde voor. Hij zou je zonder er ook maar over na te denken vermoord hebben. Ruim hem op. Wat moet je anders doen zodra je hem hebt losgelaten? Weer met hem vechten? En wat nou als hij je door het bos volgt om wraak te nemen? Verdrink hem nu, Theremon. Verdrink hem.

De verleiding was groot.

Maar slechts een deel van Theremons geest was bereid om zich zo gewillig aan te passen aan de nieuwe junglemoraal van de wereld. De rest van hem walgde van het idee en ten slotte liet hij de arm van de man los en stapte achteruit. Hij pakte de gevallen knuppel en wachtte af.

Maar alle vechtlust was nu uit de man verdwenen. Hoestend en proestend kwam hij uit de beek overeind. Het water stroomde uit zijn mond en neusgaten en trillend ging hij op de oever zitten. Rillend, hoestend en snakkend naar adem. Suf en angstig staarde hij naar Theremon, maar hij maakte geen aanstalten om op te staan, laat staan weer te gaan vechten.

Theremon liep om hem heen, stak de stroom over en liep gauw weg, dieper het bos in.

Pas na een minuut of tien besefte hij volledig wat hij bijna gedaan had. Toen bleef hij plotseling zwetend en misselijk staan en moest zo hevig en krampachtig overgeven, dat het een hele tijd duurde voordat hij weer kon opstaan.

Later die middag besefte hij dat zijn zwerftocht hem aan de rand van het bos had gebracht. Toen hij tussen de bomen door naar buiten keek, zag hij een snelweg - geheel verlaten - en, aan de andere kant van de weg de ruïnes van een groot, bakstenen gebouw dat op een ruim plein stond.

Hij herkende het. Het was het Pantheon, de Kathedraal van Alle Goden.

Er was niet veel van over. Hij stak de weg over en keek vol ongeloof naar het gebouw. Het zag eruit alsof er middenin brand was ontstaan - wat hadden ze gedaan, de kerkbanken als aanmaakhout gebruikt? - die de smalle toren boven het altaar had aangestoken en de houten balken in lichterlaaie had gezet. De hele toren was omgevallen en had daarbij de muren meegesleurd. Overal op het plein lagen bakstenen. Hij zag lichamen uit het puin naar buiten steken.

Theremon was nooit een erg gelovig man geweest. Hij kende niemand die dat wel was. Net als iedereen zei hij dingen als 'mijn god' of 'alle goden' of 'god allemachtig' om aan iets kracht bij te zetten, maar de gedachte of er echt een god of goden zouden bestaan - wat er op dit moment ook in zwang was in geloofszaken - was altijd onbelangrijk geweest voor zijn manier van leven. Het geloof was voor hem iets middeleeuws, vreemd en archaïsch. Zo nu en dan kwam hij in een kerk voor de bruiloft van een vriend - die net zo min geloofde als hij, natuurlijk - of anders om een of andere officiële rite als nieuws te verslaan, maar sinds zijn eigen confirmatie, toen hij tien jaar oud was, was hij niet meer om religieuze redenen in een heilig gebouw geweest.

Maar toch, de aanblik van de verwoeste kathedraal trof hem diep. Hij had de inwijding meegemaakt, een tiental jaren terug, toen hij een jonge journalist was. Hij wist hoeveel miljoenen credits het gebouw gekost had; hij had zich verbaasd over de prachtige kunstwerken die erin stonden; hij was ontroerd geweest door de prachtige muziek van Chissimals Hymne aan de Goden, zoals die door de grote ruimte had geklonken. Zelfs hij, die in niets heiligs geloofde, kon de gedachte niet onderdrukken dat als er ergens op Kalgash een plek was waar de goden echt aanwezig waren, het hier moest zijn.

En de goden hadden het gebouw zo laten verwoesten! De goden hadden de Sterren gestuurd, in de wetenschap dat de waanzin die volgde zelfs hun eigen Pantheon zou verwoesten!

Wat had dat te betekenen? Wat zei dat over de onkenbaarheid en onpeilbaarheid van de goden, ervan uitgaande dat ze bestonden? Theremon wist dat niemand ooit deze kathedraal zou herbouwen. Niets zou meer worden zoals het geweest was.

'Help me,' riep een stem.

Het zwakke geluid sneed door Theremons overpeinzingen. Hij keek om zich heen.

'Hierheen. Hier.'

Links van hem. Ja. Theremon zag de schittering van gouden gewaden in het zonlicht. Een man lag half begraven onder het puin, een eind verderop langs de zijkant van het gebouw - een van de priesters, kennelijk, te zien aan zijn rijke gewaad. Vanaf zijn middel lag hij klem onder een zware balk en hij gebaarde naar hem met wat zijn laatste kracht moest zijn.

Theremon begon zijn kant op te lopen. Maar nog voordat hij een tiental stappen had gedaan, kwam er van het andere uiteinde van het ingestorte gebouw een tweede gedaante aangerend: een kleine, magere, lenige man die met de snelheid van een dier over de stenen klauterde, ging op de vastzittende priester af.

Mooi, dacht Theremon. Samen moeten we die balk toch van hem af kunnen krijgen.

Maar toen hij nog een meter of zes bij hem vandaan was, bleef hij vol afgrijzen staan. De kleine, lenige man was al bij de priester. Hij had zich over hem heen gebogen en of hij een envelop openritste, had hij de keel van de priester met een enkele haal van een klein mes opengesneden. Nu was hij druk bezig de koorden door de snijden, waarmee de rijke gewaden van de priester vastzaten.

Hij keek op en staarde Theremon aan. Zijn ogen keken wild en waren met schrik vervuld. 'Van mij,' grauwde hij als een beest uit het oerwoud. 'Van mij!' En hij zwaaide met zijn mes.

Theremon huiverde. Lange tijd bleef hij als bevroren staan, op een afgrijselijke manier gefascineerd door de efficiënte manier waarop de plunderaar het dode lichaam van de priester van alle bezittingen ontdeed. Toen keerde hij zich somber om en rende weg, terug de weg over, het bos in. Er viel weinig anders meer te doen.

Die avond, toen Tano, Sitha en Dovim de hemel met hun melancholieke licht beschenen, gunde Theremon zich een paar uur onrustige slaap in dicht kreupelhout, maar hij werd steeds weer wakker en dacht elke keer dat een of andere gek met een mes hem besloop om zijn schoenen te stelen. Lang voor Onosopgang kon hij de slaap niet meer vatten. Toen het eindelijk ochtend werd, was hij bijna verrast dat hij nog leefde

Een halve dag later had hij zijn derde ontmoeting met een van de gloednieuwe moordenaars. Deze keer stak hij een grazig weiland over, vlak bij een van de zijarmen van de rivier, toen hij aan de overkant twee mannen in de schaduw zag zitten, die een soort dobbelspel zaten te spelen. Ze zagen er kalm en vredig genoeg uit Maar toen Theremon dichterbij kwam, zag hij dat ze ruzie hadden gekregen, en toen pakte een van de mannen met een ongelooflijke snelheid een broodmes op, dat op een deken naast hem lag, en stak het met dodelijke kracht in de borst van de andere man.

Degene die het mes had gegrepen glimlachte Theremon toe. 'Hij speelde vals. Je weet hoe het gaat. Daar kun je razend om worden. Ik kan er niet tegen als iemand me probeert te bedriegen.' Het was kennelijk allemaal heel duidelijk voor hem. Hij grijnsde en schudde de stenen. 'Hé, speel je mee?'

'Sorry,' zei Theremon zo ontspannen mogelijk. 'Ik zoek mijn vriendin.' Hij bleef doorlopen.

'Hé, je kunt haar straks gaan zoeken! Kom mee spelen!'

'Ik geloof dat ik haar zie.' riep Theremon, terwijl hij sneller ging lopen en zonder om te kijken verdween.

Daarna liep hij minder achteloos door het bos. Hij vond een beschutte plek in wat een vrij rustig moeras leek en bouwde onder een overhangend uitsteeksel een knus hoekje voor zichzelf. In de buurt stond een bessestruik, die vol eetbare, rode vruchten zat en als hij aan een boom pal tegenover zijn schuilplaats schudde, werd hij bedolven onder ronde, gele noten waarin een zeer smakelijke, donkere pit zat Hij bekeek het kleine stroompje even verderop en vroeg zich af of er iets eetbaars in zat dat hij kon vangen, maar er leek niets in te zitten, behalve heel kleine witvisjes. En hij besefte dat zelfs al kon hij ze vangen, hij ze rauw zou moeten opeten, want hij had niets dat hij als brandstof voor een vuur kon gebruiken en trouwens ook niets om het aan te steken.

Van bessen en noten leven was niet Theremons idee van een luxe leven, maar hij kon het een paar dagen uithouden. Zijn taille slonk al aanzienlijk: het enige positieve neveneffect van de hele ramp. Hij kon zich het beste op deze afgelegen plek verborgen houden tot alles een beetje tot rust kwam.

Hij was er vrij zeker van dat alles tot rust zou komen. Vroeg of laat moesten de meesten toch weer gezond worden. Of dat hoopte hij althans. Hij wist dat hij zelf een heel lange weg had moeten afleggen sinds de eerste chaos die de aanblik van de Sterren in zijn hersenen had veroorzaakt.

Elke dag die verstreek voelde hij zich stabieler, beter in staat zijn omgeving te overwinnen. Hij had het idee dat hij bijna weer de oude was, zij het nog wat bibberig, misschien, een beetje schrikachtig, maar dat was te verwachten. Hij voelde zich tenminste in essentie gezond. Hij besefte dat hij hoogstwaarschijnlijk een lichtere klap van de Zonsondergang had gehad dan de meeste mensen, dat hij veerkrachtiger was, nuchterder, beter in staat om de vreselijke effecten van die ontredderende ervaring te weerstaan. Maar misschien zou uiteindelijk iedereen genezen, zelfs degenen die veel ernstiger gestoord waren geraakt dan hij en zou het veilig zijn om te voorschijn te komen om te kijken wat er gedaan werd om de wereld weer op poten te zetten, als er tenminste iets gedaan werd.

Wat hij nu moest doen, zei hij tegen zichzelf, was zich gedeisd houden en zorgen dat hij niet vermoord werd door een van die psychopaten die daar rondrenden. Laat ze elkaar maar om zeep brengen, zo snel ze konden, en dan zou hij voorzichtig naar buiten kruipen om uit te vinden hoe het ervoor stond. Het was niet bepaald een moedig plan. Maar het leek hem wel verstandig.

Hij vroeg zich af wat er gebeurd was met de anderen die  tijdens de Duisternis met hem in het observatorium waren geweest Met Beenay, met Sheerin, met Athor. Met Siferra.

Vooral met Siferra.

Zo nu en dan dacht Theremon erover om erop uit te gaan om haar te zoeken. Het was een aanlokkelijk idee. In de lange, eenzame uren, bouwde hij prachtige fantasieën voor zichzelf op over hoe het zou zijn als hij haar ergens in dit bos zou tegenkomen. Zij tweeën, samen op reis door deze veranderde en beangstigende wereld, in een verbond van wederzijdse bescherming...

Van begin af had hij zich natuurlijk tot haar aangetrokken gevoeld. Hij had er weinig aan gehad, hij had zich de moeite kunnen besparen, wist hij. Zo knap als ze was, ze leek het soort vrouw te zijn dat volkomen zelfstandig was en in geen enkel opzicht behoefte had aan manlijk gezelschap, en vrouwelijk evenmin. Hij had haar zo ver gekregen dat ze zo nu en dan met hem uitging, maar ze had hem steeds kalm en doeltreffend op veilige afstand gehouden.

Theremon had ervaring genoeg met dergelijke zaken om te begrijpen dat zoete praatjes niet overtuigend genoeg waren om door barrières te breken die zo vastberaden in stand werden gehouden. Hij was al lang geleden tot de slotsom gekomen dat geen enkele vrouw die echt de moeite waard was, verleid kon worden; je kon ze met de mogelijkheid confronteren maar uiteindelijk moest je het aan hen zelf overlaten of ze zich door jou wilden laten verleiden, en als ze het niet wilden, kon je weinig doen om hun standpunt te veranderen. En met Siferra was het voor hem het hele jaar de verkeerde kant op gegaan. Ze had zich heftig tegen hem gekeerd - en enigszins terecht, bedacht hij spijtig - toen hij met zijn misleide spotcampagne tegen Athor en de observatorium-groep was begonnen.

Ergens helemaal aan het einde had hij gemerkt dat ze zwakker was geworden, dat ze ondanks haar weerzin iets voor hem was gaan voelen. Waarom had ze hem anders, tegen Athors uitdrukkelijke bevelen in, voor de avond van de verduistering in het observatorium uitgenodigd? Korte tijd had het er die avond op geleken dat er inderdaad een echt contact tussen hen opbloeide.

Maar toen was de Duisternis gekomen, de Sterren, de meute, de chaos. Daarna was alles opgegaan in een grote verwarring. Maar als hij haar nu hoe dan ook kon vinden...

We zouden goed kunnen samenwerken, dacht hij. We zouden een uitstekend team vormen - zakelijk, bekwaam, gericht op overleven. Wat er ook voor beschaving zou opkomen, we zouden er voor onszelf een goede plaats in vinden.

En als er vroeger een kleine, psychologische barrière tussen hen had bestaan, wist hij zeker dat ze dit nu onbelangrijk zou vinden. Het was een gloednieuwe wereld en als je het wilde overleven, waren nieuwe standpunten noodzakelijk.

Maar hoe kon hij Siferra vinden? Voor zover hij wist waren er geen communicatiekanalen geopend. Zij was slechts een van de miljoenen mensen die in deze streek losliepen. Alleen al in het bos bevonden zich nu waarschijnlijk vele duizenden en hij had geen reden om aan te nemen dat ze in het bos was. Ze kon tegen deze tijd wel vijfenzeventig kilometer hiervandaan zijn. Ze kon wel dood zijn. Haar zoeken was een hopeloze taak, erger nog dan het zoeken naar de spreekwoordelijke naald in de hooiberg. Deze hooiberg was diverse districten groot en de naald kon heel goed met het uur verder weg raken. Slechts met het grootste toeval zou hij Siferra ooit kunnen vinden, of misschien iemand anders die hij kende.

Maar hoe meer Theremon nadacht over de kans haar terug te zien, hoe minder wanhopig hij het vond. En na een tijdje begon het inderdaad heel goed mogelijk te lijken.

Misschien was zijn gestaag toenemende optimisme te danken aan zijn nieuwe, afgezonderde leven. Hij had niets anders te doen dan elke dag urenlang bij de beek te zitten en te kijken hoe de witvisjes voorbijzwommen... en na te denken. En toen hij alles eindeloos weer opnieuw had afgewogen, leek het vinden van Siferra niet langer onmogelijk, maar eerst onwaarschijnlijk, toen ging het van onwaarschijnlijk naar moeilijk, van moeilijk naar uitdagend, van uitdagend naar haalbaar en van haalbaar naar best mogelijk.

Alles wat hij moest doen, zei hij tegen zichzelf, was weer terug het bos in gaan en wat hulp zoeken bij degenen die redelijk goed functioneerden. Hun vertellen wie hij probeerde te vinden en hoe ze eruitzag. Het overal rondbazuinen. Enkele van zijn journalistieke vaardigheden toepassen. En gebruik maken van zijn status als plaatselijke beroemdheid. 'Ik ben Theremon 762.' zou hij zeggen. 'Je weet wel, van de Chronicle. Help me en ik zal zorgen dat het de moeite waard voor je wordt.' Wil je je naam in de krant? Moet ik je beroemd maken? Ik kan het doen. Het doet er niet toe dat de krant op dit moment niet verschijnt. Vroeg of laat komt hij terug en dan zal ik erbij zijn en dan zul je jezelf pal, midden op de voorpagina zien staan. Reken daar maar op. Help me gewoon de vrouw te vinden die ik zoek, en...

'Theremon?'

Een bekende stem, schel en vrolijk. Hij bleef doodstil staan, tuurde in het heldere middaglicht dat tussen de bomen door scheen en keek alle kanten op om de spreker te vinden.

Hij had twee uur lang gelopen, op zoek naar mensen die er maar al te graag op uit wilden gaan om het bericht van de beroemde Theremon 762 van de Saro City Chronicle te verspreiden. Maar tot nu toe had hij alles bij elkaar maar zes mensen gevonden. Twee van hen waren ervandoor gegaan zodra ze hem zagen. Een derde bleef zitten waar hij zat en zong zachtjes tegen zijn blote tenen. Een andere man, die in de gevorkte tak van een boom ineengehurkt zat, bleef aandachtig, met manische toewijding, twee keukenmessen langs elkaar wrijven. De laatste twee hadden hem gewoon aangestaard toen hij hun vertelde wat hij wilde. Een leek er helemaal niets van te begrijpen en de ander barstte uit in een enorm lachsalvo. Van die twee had hij weinig hulp te verwachten.

En nu leek het erop dat iemand hèm gevonden had.

'Theremon? Hier. Hier, Theremon. Hier ben ik. Zie je me dan niet, man? Hier!'

33

Theremon tuurde naar links, naar een groep struiken met enorme, stekelige, parasol vormige bladeren. Eerst zag hij niets ongewoons. Toen bewogen de bladeren, werden opzij geschoven en kwam er een logge, mollige man te voorschijn.

'Sheerin?' zei hij verbaasd.

'Nou, je bent tenminste niet zo ver heen dat je mijn naam vergeten bent.'

De psycholoog was iets afgevallen en hij was vreemd gekleed in een overall en een gescheurde trui. In zijn linkerhand hing nonchalant een bijl met een afgebrokkeld blad. Dat was misschien wel het vreemdste van alles: Sheerin die een bijl droeg. Het was bijna net zo vreemd als wanneer hij met een tweede hoofd of een extra stel armen zou rondlopen.

Sheerin zei: 'Hoe gaat het met je, Theremon? Alle goden, je kleren zijn overal gescheurd en kapot. En het is nog niet eens een week geleden! Maar ik zal er zelf niet veel beter uitzien.' Hij bekeek zichzelf. 'Heb je me ooit zo mager gezien? Van een dieet van bladeren en bessen slank je behoorlijk af, hè?'

'Er mag nog een hoop af voordat ik jou mager noem.' zei Theremon. 'Maar je ziet er goed uit. Hoe heb je me gevonden?'

'Door niet naar je te zoeken. Dat is de enige manier, als alles volkomen op goed geluk gaat. Ik ben naar de Schuilplaats geweest, maar daar was niemand. Ik ben nu op weg naar het zuiden, naar Amgando Park. Ik kuierde net over het pad dat dwars door het bos loopt en toen kwam ik jou tegen.' Met uitgestrekte hand stapte de psycholoog naar voren. 'Bij alle goden, Theremon, wat is het fijn om weer een vriendelijk gezicht te zien! ... Je bent toch wel vriendelijk, hè? Je bent toch niet moordzuchtig?'

'Ik geloof het niet.'

'Er lopen hier per vierkante meter meer gekken rond dan ik ooit in mijn leven gezien heb en ik heb een hoop gekken gezien, laat ik je dat zeggen.' Sheerin schudde met zijn hoofd en zuchtte. 'Lieve goden! Ik had nooit gedacht dat het zo erg zou zijn. Zelfs met al mijn professionele ervaring. Ik wist dat het erg zou worden, ja, heel erg, maar niet zo erg.'

'Je had algehele krankzinnigheid voorspeld,' herinnerde Theremon hem. 'Ik was erbij. Ik heb je het horen zeggen. Je voorspelde de totale instorting van de beschaving.'

'Voorspellen is één ding. Ermiddenin zitten is weer heel iets anders. Het is voor een academicus als ik, Theremon, heel vernederend om te zien dat je abstracte theorieën concrete werkelijkheid worden. Ik wist het zo goed te zeggen, het liet me zo volslagen onverschillig. ''Morgen staat er op heel Kalgash geen stad meer ongeschonden overeind," zei ik, en eigenlijk waren het voor mij niets anders dan loze woorden, gewoon een totaal abstract, filosofisch denkbeeld. "Het einde van de wereld waarin je geleefd hebt." Ja. Ja.' Sheerin huiverde. 'En het is allemaal precies zo gebeurd als ik zei. Maar ik denk dat ik zelf niet echt in mijn mooie voorspellingen geloofde, totdat alles om me heen instortte.'

'De Sterren,' zei Theremon. 'Je hebt nooit echt rekening gehouden met de Sterren. Die hebben de meeste echte schade veroorzaakt. Misschien hadden de meesten van ons de Duisternis wel kunnen doorstaan, waren we er hoogstens wat door van streek geraakt, een beetje van slag. Maar de Sterren... de Sterren...'

'Hoe erg was het voor jou?'

'Eerst heel erg. Ik voel me nu beter. En jij?'

'Ik heb me tijdens het ergste gedeelte in de kelder van het observatorium verborgen. Ik ben er nauwelijks door getroffen. Toen ik de volgende dag te voorschijn kwam, was het hele observatorium verwoest. Je kunt je niet voorstellen wat voor slachting het is geweest.'

Theremon zei: 'Die verdomde Folimun! De Apostelen...'

'Zij hebben olie op het vuur gegooid, ja. Maar het vuur zou toch ontstaan zijn.'

'En de mensen van het observatorium? Athor, Beenay en de rest? Siferra...'

'Ik heb niemand van hen gezien. Maar ik heb hun lichamen ook niet gezien, toen ik in het gebouw rondkeek. Misschien zijn ze ontsnapt. De enige die ik tegenkwam was Yimot... ken je hem nog? Een van de assistenten, die hele lange rare? Hij had zich ook verborgen.' Sheerin werd somberder. 'Daama zijn we een paar dagen samen opgetrokken... totdat hij werd vermoord.'

'Vermoord?'

'Door een klein meisje, tien, twaalf jaar oud. Met een mes. Een heel lief meisje. Lachend kwam ze recht op hem af en stak hem zonder enige waarschuwing. En rende weg, nog steeds lachend.'

'Alle goden!'

'De goden luisteren niet meer, Theremon. Als ze dat ooit al deden.’

'Ik denk van niet... Waar ben je allemaal geweest, Sheerin?'

Hij keek vaag. 'Hier. Daar. Eerst ben ik teruggegaan naar mijn flat, maar het hele blok was uitgebrand. Gewoon een lege huls, niets meer uit te redden. Die avond heb ik daar geslapen, midden in de ruïnes. Yimot was bij me. De volgende dag wilden we naar de Schuilplaats gaan, maar vanaf mijn huis konden we er niet komen. De weg was geblokkeerd... overal waren branden. En waar het nog niet brandde, lagen hopen puin waar je niet langs kon komen. Het leek wel of er een oorlog had gewoed. Dus zijn we terug naar het zuiden gegaan, het bos in, met de bedoeling om via Arboretum Road om de stad heen te trekken en zo te proberen de Schuilplaats te bereiken. Toen werd Yimot... vermoord. De zwaarst gestoorde mensen zijn kennelijk allemaal naar het bos gegaan.'

'Iedereen is naar het bos gegaan,' zei Theremon. 'Het bos is moeilijker in brand te steken dan de stad... Zei je niet dat toen je eindelijk de Schuilplaats bereikte, je hem verlaten aantrof?'

'Dat klopt. Gisteravond kwam ik er aan en hij stond wijd open. Ook de buiten- en binnenpoort, en de deur van de Schuilplaats zelf was niet op slot. Iedereen was weg. Voorop zat een briefje van Beenay geplakt.'

'Beenay! Dus hij is veilig bij de Schuilplaats gekomen!'

'Kennelijk,' zei Sheerin. 'Een dag of twee voordat ik er was, denk ik. Op zijn briefje stond dat iedereen besloten had de Schuilplaats te evacueren en naar Amgando Park te gaan, waar een paar mensen uit de zuidelijk provincies proberen een tijdelijke regering in te stellen. Tegen de tijd dat hij er aankwam, was alleen mijn nicht Raissta er nog, die kennelijk op hem gewacht had. Nu zijn zij ook naar Amgando. En ik ga er zelf ook heen. Mijn vriendin Liliath zat in de Schuilplaats, weet je. Ik denk dat ze samen met de anderen onderweg naar Amgando is.'

'Ze zijn getikt,' zei Theremon. 'In de Schuilplaats waren ze zo veilig als ze maar konden zijn. Waarom zouden ze in vredesnaam eruit willen komen, deze waanzinnige chaos in, en proberen honderden kilometers naar Amgando te lopen?'

'Ik weet het niet. Maar ze moeten er een goede reden voor hebben gehad. En we hebben in elk geval geen keus, hè, jij en ik? Iedereen die nog gezond is, verzamelt zich daar. We kunnen hier blijven en wachten tot iemand ons aan stukken snijdt, zoals dat verbijsterende kleine meisje met Yimot heeft gedaan... of we kunnen de kans wagen en proberen in Amgando te komen. Hier gaan we er vroeg of laat onvermijdelijk aan. Als we het naar Amgando halen, zijn we gered.'

'Heb je iets over Siferra gehoord?' vroeg Theremon.

'Niets. Waarom?'

'Ik wil haar zoeken.'

'Misschien is ze ook naar Amgando gegaan. Als ze ergens onderweg Beenay is tegengekomen, zal hij haar verteld hebben waar iedereen heen gaat en...'

'Heb je enige reden om te denken dat het zo is gegaan?'

'Het is maar een vermoeden.'

Theremon zei: 'Ik vermoed dat ze hier nog ergens is. Ik wil proberen haar op te sporen.'

'Maar de kans daarop...'

'Je hebt mij toch gevonden, hè?'

'Zuiver toeval. De kans dat je haar op dezelfde manier vindt...'

'Is vrij groot,' zei Theremon. 'Dat wil ik tenminste graag geloven. Ik ga het in elk geval proberen. Ik kan altijd later nog proberen naar Amgando te komen. Mèt Siferra.'

Sheerin keek hem met een vreemde blik aan, maar zei niets.

Theremon zei: 'Vind je dat ik gek ben? Nou, misschien ben ik dat.'

'Dat zei ik niet. Maar ik vind dat je je leven voor niets waagt. Dit hier is aan het veranderen in een prehistorische jungle. Het is hier volkomen verwilderd en het ziet ernaar uit dat het er met de dag niet beter op wordt. Kom met me mee naar het zuiden, Theremon. Binnen twee of drie uur kunnen we hieruit zijn, en de weg naar Amgando ligt net...'

'Ik wil eerst Siferra zoeken,' zei Theremon koppig.

'Vergeet haar.'

'Dat was ik niet van plan. Ik blijf hier en ga naar haar zoeken.'

Sheerin haalde zijn schouders op. 'Blijf dan maar. Ik ga ervandoor. Ik heb gezien hoe Yimot door een klein meisje werd neergestoken, weet je nog? Pal voor mijn ogen, nog geen tweehonderd meter hiervandaan. Het is me hier te gevaarlijk.'

'En je denkt dat een voettocht van vijf- of zeshonderd kilometer, helemaal in je eentje, niet gevaarlijk is?'

De psycholoog hield zijn bijl omhoog. 'Ik heb dit, als ik hem nodig heb.'

Theremon moest zijn lachen onderdrukken. Sheerin was zo vreselijk goedaardig, dat Theremon de gedachte dat hij zich met een bijl zou verdedigen, onmogelijk serieus kon nemen.

Na een tijdje zei hij: 'Veel geluk.'

'Wil je echt blijven?'

'Tot ik Siferra vind.'

Treurig keek Sheerin hem aan. 'Hou dat geluk dat je mij toewenste dan maar zelf. Ik denk dat je het meer nodig zult hebben dan ik.' Hij draaide zich om en sjokte weg zonder nog een woord te zeggen.

34

Drie dagen lang - of misschien waren het er vier; de tijd verstreek in een mist - trok Siferra door het bos naar het zuiden. Ze had geen plan gemaakt, behalve dat ze in leven wilde blijven.

Het had zelfs geen zin om te proberen terug naar haar flat te gaan. De stad leek nog steeds in brand te staan. Waar ze ook keek, overal hing een laag rookgordijn in de lucht, en zo nu en dan zag ze aan de horizon een kronkelende tong van rood vuur de lucht in schieten. Het leek wel of er elke dag nieuwe branden uitbraken. Dat betekende dat de waanzin nog niet begonnen was af te nemen.

Ze voelde hoe haar eigen geest langzaam aan weer normaal werd, met de dag helderder werd, en zich gelukkig herstelde alsof ze na een vreselijke koorts bijkwam. Ze was zich er onaangenaam van bewust dat ze nog niet helemaal zichzelf was - haar gedachten op een rijtje zetten kostte haar nog enorm veel inspanning en ze raakte al gauw de draad kwijt. Maar ze was op de terugweg, dat wist ze zeker. Kennelijk genazen veel anderen om haar heen in het bos helemaal niet. Hoewel Siferra probeerde zich zo veel mogelijk af te zonderen, kwam ze toch van tijd tot tijd mensen tegen, en de meesten van hen zagen er behoorlijk ernstig gestoord uit: ze snikten, kreunden, lachten wild, keken vreemd of rolden alsmaar over de grond. Precies zoals Sheerin had gezegd, hadden sommigen gedurende de crisis zo'n enorm geestelijk trauma opgelopen, dat ze misschien nooit meer gezond zouden worden. Enorme groepen van de bevolking moesten tot barbaarsheid zijn vervallen, besefte Siferra, of erger nog. Ze maakten nu puur voor de lol vuur. Of moordden om dezelfde reden. Ze bewoog zich dus voorzichtig voort. Zonder een bepaald doel voor ogen, dwaalde ze min of meer naar het zuiden door het bos en overnachtte waar ze stromend water vond. De knuppel die ze op de avond van de verduistering had opgeraapt, lag nooit ver bij haar hand vandaan. Ze at wat ze kon vinden en eetbaar leek... zaden, noten, fruit, zelfs bladeren en bast. Een echt goed dieet was het niet. Ze wist dat ze lichamelijk sterk genoeg was om het een week of wat op een dergelijk geïmproviseerd rantsoen vol te houden, maar daama zou ze beginnen te verzwakken. Ze merkte al dat het kleine beetje overgewicht dat ze had, begon te verdwijnen en dat haar fysieke veerkracht beetje bij beetje begon te verminderen. En de voorraad bessen en vruchten begon ook heel snel kleiner te worden, nu ze door duizenden nieuwe, hongerige bosbewoners werden geplukt.

Toen, op wat volgens haar de vierde dag was, herinnerde Siferra zich de Schuilplaats.

Haar wangen gloeiden toen ze besefte dat het nergens voor nodig was geweest om de hele week zo'n leven als een holevrouw te leiden. Natuurlijk! Hoe kon ze zo stom zijn geweest! Slechts een paar kilometer hiervandaan zaten up ditzelfde moment honderden mensen van de universiteit veilig en wel ondergedoken in het oude laboratorium van de deeltjesversneller en dronken flessewater en aten goed van het blikvoedsel waarvan ze de afgelopen maanden een voorraad hadden aangelegd. Wat stom dat ze hier in dit bos vol idioten had rondgezwalkt, haar karig maal uit het zand had opgegraven en hongerig naar de kleine bosdieren had getuurd die buiten haar bereik op de boomtakken rondsprongen!

Ze zou naar de Schuilplaats gaan. Er moest een manier zijn om hen zover te krijgen dat ze binnen mocht komen. Het was tekenend voor de mate waarin de Sterren haar geest hadden aangetast, zei ze tegen zichzelf, dat ze er zo lang over had gedaan om zich te herinneren dat de Schuilplaats bestond.

Jammer, dacht ze, dat ze er niet eerder op gekomen was. Ze besefte nu dat ze de laatste paar dagen precies de verkeerde kant op was gelopen.

Recht voor haar lag de steile heuvelrug die de zuidelijke grens van het bos aangaf. Als ze omhoogkeek, kon ze de zwartgeblakerde resten zien van het sjieke villapark van Onos Heights, boven op de heuvel die als een donkere muur voor haar omhoog rees. Als ze het zich goed herinnerde, lag de Schuilplaats precies aan de andere kant, halverwege de campus en Saro Stad, aan de snelweg die langs de noordkant van het bos liep.

Ze had er nog eens anderhalve dag voor nodig om terug door het bos te trekken, naar de noordkant. Onderweg moest ze twee keer haar knuppel gebruiken om aanvallers af te weren. Ze had drie geweldloze, maar riskante staar-wedstrijden met jonge mannen die haar nauwkeurig opnamen om te beslissen of ze haar zouden bespringen. En een keer stuitte ze op een verborgen schuilplaats waarin vijf uitgemergelde mannen met een wilde blik in hun ogen elkaar in een cirkel met messen achtervolgden, als dansers in een vreemd, archaïsch ritueel. Ze zorgde dat ze daar zo snel mogelijk wegkwam.

Ten slotte zag ze de brede snelweg, University Road, voor zich liggen, net voorbij de bosrand. Ergens langs de noordkant van die weg lag het onopvallende landweggetje dat naar de Schuilplaats leidde.

Ja: daar lag het. Verborgen, onbetekenend, met aan beide kanten erlangs verwilderde bossen onkruid en dik gras, die zich hadden uitgezaaid.

Het was laat in de middag. Onos was bijna uit de hemel verdwenen en het harde, onheilspellende licht van Tano en Sitha wierp scherpe schaduwen over het land, waardoor het er winters uitzag, hoewel de temperatuur aangenaam was. Het kleine, rode oog dat Dovim was, bewoog zich nog steeds heel ver weg, nog steeds heel erg hoog door de noordelijke hemel.

Siferra vroeg zich af wat er met de onzichtbare Kalgash Twee gebeurd was. Kennelijk had hij zijn vreselijke werk gedaan en was weer doorgegaan. Tegen deze tijd kon hij wel een miljoen kilometer ver in de ruimte zijn, langs zijn lange baan van de wereld wegdraaiend, steeds verder door het luchtloze duister, om pas over 2049 jaar terug te komen. Wat minstens twee miljoen jaar te vroeg was, dacht Siferra bitter.

Voor haar verscheen een bord:

Privéterrein

Verboden toegang

Raad van toezicht, Universiteit van Saro

En toen een tweede bord, in fel paars:

II! GEVAAR !!!

HOOGSPANNINGSLABORATORIUM

Verboden toegang

Mooi. Ze ging dus kennelijk de goede kant op.

Siferra was nooit eerder in de Schuilplaats geweest, zelfs niet toen het nog een natuurkundelaboratorium was geweest, maar ze wist wat ze kon verwachten: een serie hekken en dan een soort scannerpost die iedereen in de gaten hield die zo ver had kunnen komen. Binnen enkele minuten was ze bij het eerste toegangshek. Het was een dubbel uitgevoerd hekwerk van fijnmazig ijzergaas, dat ongeveer twee keer zo hoog was als zij, met een indrukwekkend hek van prikkeldraad dat zich aan beide kanten uitstrekte en verdween in de stekelige ondergroei die hier vrij kon woekeren.

Het toegangshek stond open.

Verbaasd bekeek ze het Verbeeldde ze het zich? Hielden haar verwarde hersenen haar voor de gek? Nee. Nee, het hek stond echt open. En het was het goede hek. Ze zag het symbool van de veiligheidsdienst van de universiteit erop. Maar waarom stond het open? Niets wees erop dat het geforceerd was.

Verwonderd liep ze naar binnen.

De weg voorbij het hek was niet meer dan een zandpad, dat diep was uitgesleten en vol kuilen zat. Ze liep langs de rand verder en na korte tijd zag ze een tweede hek. Dit bestond niet zomaar uit prikkeldraad, maar dit was een stevige, kale betonnen muur die er ondoordringbaar uitzag.

Hij werd slechts onderbroken door een poort van donker metaal, met een camera erboven.

En deze poort stond ook open.

Het werd steeds vreemder! Hoe zat het met heel die grootse bescherming die de Schuilplaats had moeten afsluiten van de totale krankzinnigheid die over de wereld was gekomen?

Ze liep naar binnen. Het was hier rustig. Voor haar lagen een paar vervallen uitziende hutten en schuren. Misschien lag de ingang van de Schuilplaats zelf - de opening van een ondergrondse tunnel, wist Siferra - erachter. Ze liep om de bijgebouwen heen.

Ja, daar was de ingang van de Schuilplaats, een ovale deur in de grond met daarachter een donkere gang.

En daar waren ook mensen, een stuk of tien. Ze stonden voor de ingang en keken haar aan met een koele, onplezierige nieuwsgierigheid. Ze hadden allemaal een lap lichtgroene stof om hun nek gebonden, als een soort halsdoek. Ze herkende niemand van hen. Voor zover ze wist, waren het geen mensen van de universiteit Net links van de deur brandde een klein vuur. Ernaast lag een stapel gehakt hout, keurig opgestapeld. Elk stukje hout lag met een verbazende precisie en zorg heel netjes op maat gerangschikt. Het leek meer op een soort overdreven architectonisch model dan op een houtstapel.

Een misselijkmakend gevoel van angst en verwarring beving haar. Wat was dit voor plek? Was dit echt de Schuilplaats? Wie waren deze mensen?

'Blijf staan waar u bent,' zei de man die voor aan de groep stond. Hij sprak kalm, maar in zijn stem klonk een striemende autoriteit. 'Steek uw handen omhoog.'

Hij had een klein, slank naaldpistool in zijn hand. Het wees recht op haar middenrif.

Siferra gehoorzaamde zonder een woord te zeggen.

Hij leek ongeveer vijftig jaar oud en was een sterke, overwicht uitstralende man, vrijwel zeker de leider hier. Zijn kleren leken duur en hij handelde weloverwogen en vastberaden. De groene halsdoek die hij droeg glansde als fijne zijde.

'Wie bent u?' vroeg hij kalm, terwijl hij het wapen op haar gericht hield.

'Siferra 89, professor Archeologie, universiteit van Saro.'

'Mooi is dat. Was u van plan hier archeologisch onderzoek te doen, professor?'

De anderen lachten alsof ze iets heel, heel grappigs had gezegd. Siferra zei: 'Ik probeer de Schuilplaats van de universiteit te vinden. Weet u waar die is?'

'Ik denk dat dit hem wel zal zijn,' antwoordde de man. 'De mensen van de universiteit zijn een paar dagen geleden allemaal weggegaan. Dit is nu het hoofdkwartier van de Brandwacht... Zeg eens, hebt u ontvlambare materialen bij u, professor?'

'Ontvlambare materialen?'

'Lucifers, aansteker, een zakgenerator, alles wat gebruikt kan worden om vuur aan te steken.'

Ze schudde haar hoofd. 'Niets wat daarop lijkt.'

'Het aansteken van vuur is verboden onder artikel één van de Noodwet. Als u artikel één overtreedt, is de straf zwaar.'

Siferra staarde hem niet-begrijpend aan. Waar had hij het over?

Een magere man met een vaalgeel gezicht, die naast de leider stond, zei: 'Ik vertrouw haar niet, Altinol. Die professoren zijn de schuld van dit alles. Twee tegen een dat ze iets in haar kleren verborgen heeft, ergens waar je het niet kunt zien.'

'Ik heb geen spullen om vuur te maken bij me,' zei Siferra geprikkeld.

Altinol knikte. 'Misschien. Misschien niet. We nemen geen risico, professor. Kleed u uit.'

Stomverbaasd keek ze hem aan. 'Wat zei u daar?'

'Uitkleden. Trek uw kleren uit Laat zien dat u geen illegale spullen op uw lichaam verborgen hebt.'

Siferra hief haar knuppel op en streek zenuwachtig met haar hand langs het hout. Met van verbazing knipperende ogen zei ze: 'Wacht eens even, dat meent u niet.'

'Artikel twee van de Noodwet: de Brandwacht mag de nodige maatregelen nemen om onbevoegd aansteken van vuur te voorkomen. Artikel drie: hieronder kan vallen de directe en onverholen executie van diegenen die tegen de Brandwacht ageren. Kleed u uit, professor, en snel.' Hij gebaarde met zijn naaldpistool. En het gebaar was zeer ernstig gemeend.

Maar ze staarde hem nog steeds aan en maakte geen aanstalten om haar kleren uit te trekken. “Wie bent u? Wat is dat allemaal voor gedoe over die Brandwacht?'

'Een burgerwacht, professor. We proberen de rust en orde in Saro na de ineenstorting te herstellen. De stad is behoorlijk verwoest, weet u. Of misschien weet u het niet. De branden blijven zich verspreiden en er is geen werkende brandweer meer die er nog iets aan kan doen. En misschien hebt u het niet gemerkt, maar in de hele provincie wemelt het van de gekken die denken dat we nog niet genoeg vuren hebben en er dus nog meer aansteken. Dat kan zo niet doorgaan. We proberen het aansteken van vuren met alle mogelijke middelen tegen te gaan. U wordt ervan verdacht in het bezit te zijn van brandbare middelen. De beschuldiging is uitgesproken en u hebt zestig seconden om het tegendeel van de aanklacht te bewijzen. Als ik u was, zou ik maar beginnen me uit te kleden, professor.'

Siferra zag hoe hij in stilte de seconden aftelde.

Uitkleden, in aanwezigheid van vreemden? Bij de gedachte aan die vernedering raasde er een bloedrode woede door haar lichaam. De meesten van die mensen waren mannen. Ze namen niet eens de moeite om hun ongeduld te verbergen. Ondanks Altinols plechtig opdreunen van de Noodwet, had dit niets met een veiligheidsmaatregel te maken. Ze wilden gewoon zien hoe haar lichaam eruitzag en ze hadden de macht haar ertoe te dwingen. Dit was onverdraaglijk. Maar na een tijdje merkte ze dat haar verontwaardiging begon af te nemen.

Wat maakt het uit, vroeg Siferra zich vermoeid af? De wereld had opgehouden te bestaan. Bescheidenheid was een luxe waarin alleen beschaafde mensen zich uitleefden en beschaving was nu een duister begrip.

Dit was in elk geval een bot bevel, met het pistool op de borst. Ze was naar een afgelegen, geïsoleerde plek aan een landweg gelopen. Niemand zou haar hier komen redden. De klok tikte door. En Altinol leek niet te bluffen.

Het was niet waard om te sterven om haar lichaam voor hen te verbergen.

Ze gooide haar knuppel op de grond.

Toen begon ze, vol ijzige woede, maar ervoor zorgend dat haar woede voor niemand te zien was, haar kleren een voor een uit te trekken en ze naast zich neer te leggen.

'Mijn ondergoed ook?' vroeg ze minachtend.

'Alles.'

'Ziet het emaar uit dat ik hierin een aansteker verborgen heb?' Woedend keek ze hem aan.

'U hebt nog twintig seconden, professor.'

Siferra keek hem dreigend aan en kleedde zich zonder nog iets te zeggen helemaal uit

Het was opmerkelijk gemakkelijk, nu ze het gedaan had, om naakt voor deze vreemden te staan. Het maakte haar niets uit Dat was het belangrijkste dat het einde van de wereld met zich had meegebracht, besefte ze: het maakte haar niets uit. Ze rekte zich uit in haar volle, imposante lengte en stond daar, bijna uitdagend in haar naaktheid, en wachtte af wat ze nu zouden doen. Altinols ogen dwaalden op een kalme, zelfverzekerde manier over haar lichaam. Eigenlijk kon zelfs dat haar niets schelen. Een soort uitgebluste onverschilligheid had bezit van haar genomen.

'Heel mooi, professor.' zei hij ten slotte.

'Dank u.' Haar stem klonk ijzig. 'Mag ik me nu bedekken?'

Hij gebaarde toegeeflijk. 'Natuurlijk. Het spijt me dat ik u ongemak heb veroorzaakt. Maar we moesten het volkomen zeker weten.' Hij schoof zijn naaldpistool achter een band om zijn middel en bleef met over elkaar geslagen armen toekijken hoe ze zich aankleedde. Toen zei hij: 'U zult wel denken dat u in handen van een groep wilden bent gevallen, nietwaar professor?'

'Maakt het u echt uit wat ik denk?'

'U zult gemerkt hebben dat we u niet verlekkerd of kwijlend aankeken of onze kleren bevuilden terwijl u... eh... liet zien dat u geen spullen om vuur te maken verborgen had. Evenmin probeerde iemand u lastig te vallen.'

'Dat was zeer vriendelijk.'

Altinol zei: 'lk maak u dit duidelijk, al besef ik dat het waarschijnlijk niet veel voor u zal uitmaken, zolang u nog zo kwaad op ons bent, omdat ik u erop wil wijzen dat datgene wat u hier gevonden hebt, misschien wel het laatste bastion van de beschaving is in deze godverlaten wereld. Ik weet niet waar onze geliefde regeringsleiders heen gevlucht zijn en ik vind onze beminde broeders van de Apostelen van het Vuur beslist niet beschaafd, en uw vrienden van de universiteit, die zich hier verborgen hadden, hebben hun spullen bij elkaar geraapt en zijn vertrokken. Verder lijkt zo'n beetje iedereen volkomen getikt te zijn. Behalve, natuurlijk, u en wij, professor.'

'Wat vleiend dat u zo over mij denkt.'

'Ik vlei nooit iemand. U ziet eruit als iemand die de Duisternis, de Sterren en de instorting beter doorstaan heeft dan de meesten. Wat ik wil weten, is of u hier zou willen blijven en zich bij onze groep wilt aansluiten. We kunnen mensen als u gebruiken, professor.'

'Wat houdt dat in? Vloeren schrobben voor jullie? Soep koken?'

Altinol leek ongevoelig te zijn voor haar sarcasme. 'Ik bedoel, helpen in de strijd om de beschaving in leven te houden, professor. Ik wil niet al te erg overdrijven, maar we zien onszelf als mensen met een heilige taak. Dag na dag trekken we door dat gekkenhuis daar en ontwapenen de gekken, pakken spullen om vuur te maken van hen af en behouden ons zelf het exclusieve recht voor om vuur aan te steken. De branden die al woeden kunnen we niet doven, nog niet, tenminste, maar we kunnen ons best doen om te voorkomen dat er nieuwe worden aangestoken. Dat is onze opdracht, professor. We nemen bezit van het begrip vuur. Dat is de eerste stap om de wereld weer geschikt te maken om in te kunnen leven. U lijkt gezond genoeg om bij ons te komen en daarom nodig ik u uit. Wat vindt u ervan, professor? Wilt u zich aansluiten bij de Brandwacht? Of beproeft u liever uw geluk daar in het bos?'

35

De ochtend was mistig en koud. Dikke wolken nevel dreven door de kapotte straten. De mist was zo dik, dat Sheerin niet kon zien welke zonnen aan de hemel stonden. Onos, vast... ergens.

Maar het gouden licht werd verspreid en werd bijna helemaal door de mist tegengehouden. En die iets lichtere vlek aan de hemel, naar het zuidwesten, duidde hoogstwaarschijnlijk op de aanwezigheid van een van de paren dubbelzonnen, maar of het Sitha en Tano waren of Patru en Trey, kon hij niet zien.

Hij was heel moe. Het was hem al volkomen duidelijk dat zijn idee om alleen en te voet de honderden kilometers tussen Saro Stad en Amgando National Park af te leggen, een absurde gedachte was.

Die verrekte Theremon! Samen hadden ze tenminste een kans gehad. Maar de journalist was er rotsvast van overtuigd geweest dat hij Siferra in het bos zou vinden. Over absurde gedachten gesproken! Sheerin tuurde de straat in, door de mist. Hij zocht een plek om een tijdje uit te rusten. Hij zocht iets te eten, en misschien schone kleren, of tenminste een mogelijkheid om zich te wassen. Hij was nog nooit in zijn leven zo vuil geweest. Of zo hongerig. Of zo moe. Of zo moedeloos.

Tijdens de hele, lange periode die vooraf was gegaan aan de komst van de Duisternis, vanaf het eerste moment dat hij van Beenay en Athor had gehoord dat zoiets waarschijnlijk zou gebeuren, was Sheerin heen en weer gekaatst van de ene kant van het psychologisch spectrum naar de andere, van pessimisme naar optimisme en weer terug, van hoop naar wanhoop en weer hoop. Zijn intelligentie en ervaring zeiden hem één ding, zijn natuurlijke, veerkrachtige persoonlijkheid zei iets anders: misschien zaten Beenay en Athor emaast en zou de astronomische ramp helemaal niet plaatsvinden. Nee, de ramp zal beslist plaatsvinden.

Ondanks zijn schokkende ervaringen in de Tunnel van Avontuur twee jaar eerder, zou blijken dat de Duisternis helemaal niet zoiets vervelends was, Als het inderdaad zo ver zou komen.

Mis. Duisternis zal totale krankzinnigheid veroorzaken.

De krankzinnigheid zou slechts tijdelijk zijn, een korte periode van desoriëntatie.

De krankzinnigheid zal bij de meeste mensen blijvend zijn.

De wereld zou een paar uur van slag zijn en zich dan weer herstellen.

De wereld zal verwoest worden in de chaos die op de verduistering volgt.

Heen en weer, heen en weer, op en neer, op en neer. Tweeling- Sheerins, vastgeroest in een eindeloos debat.

Maar onbeweeglijk en ellendig had hij nu het laagste punt van de cyclus bereikt en leek daar te blijven. Zijn veerkracht en optimisme waren verdwenen toen hij tijdens zijn omzwervingen deze afgelopen dagen zag wat er allemaal gebeurde. Het zou tientallen jaren duren, misschien zelfs een eeuw of meer, voordat alles weer normaal was. Het geestelijk trauma had een te diep litteken nagelaten, de verwoesting die de samenleving al had getroffen, was te wijdverspreid. De wereld waarvan hij hield was door de Duisternis overwonnen en onherstelbaar kapotgemaakt. Dat was zijn beroepsmatig oordeel en hij zag geen redenen om daaraan te twijfelen.

Dit was nu de derde dag sinds Sheerin bij Theremon in het bos was weggegaan en op zijn gebruikelijke, zwierige manier op stap was gegaan naar Amgando. Die zwierigheid was nu ver te zoeken. Hij was erin geslaagd heelhuids uit het bos te komen - er waren wel een paar vervelende momenten geweest, keren dat hij dreigend en moorddadig kijkend met zijn bijl had moeten zwaaien, wat volkomen bluf van hem was, maar het had gewerkt - en de laatste paar dagen was hij zwoegend door de eens zo mooie zuidelijke wijken getrokken. Alles was hier verbrand. Hele wijken waren verwoest en verlaten. Veel gebouwen smeulden nog.

Sheerin had gedacht dat de snelweg die naar de zuidelijke provincies liep, net een paar kilometer voorbij het park begon - een paar minuten rijden, als je reed. Maar hij reed niet. Hij had de vreselijke klim uit het bos naar de imposante heuvel waarop Onos Heights lag, praktisch op handen en voeten moeten maken, zich een weg door het kreupelhout banend. Hij had er een halve dag over gedaan, alleen al om die paar honderd meter omhoog te klimmen.

Toen hij boven op de top was, zag Sheerin dat de heuvel meer een soort plateau was - maar dat strekte zich eindeloos voor hem uit en hoewel hij maar liep en liep en liep, kwam hij niet bij de snelweg uit

Ging hij wel de goede kant op?

Ja. Ja, van tijd tot tijd zag hij een richtingbord op een straathoek waarop stond dat hij inderdaad in de richting van de Great Southern Highway ging. Hoe ver was het dan? Dat stond niet op de borden. Elke tien of twaalf huizenblokken stond er weer een bord, dat was alles. Hij bleef doorgaan. Hij had geen keus.

Maar de snelweg zien te bereiken was slechts de eerste stap op zijn reis naar Amgando. Op dat punt zou hij in feite nog steeds in Saro Stad zijn. Wat dan? Blijven doorlopen? Wat anders? Hij kon moeilijk met iemand meeliften. Nergens leken auto's te rijden. De benzinestations moesten al dagen geleden leeg zijn geraakt, diegene die niet waren uitgebrand. Hoe lang zou hij er in dit tempo over doen om lopend naar Amgando te komen? Weken? Maanden? Nee... hij zou er eeuwig over doen. Lang voordat hij maar in de buurt van dat park kwam, zou hij zijn verhongerd.

Toch moest hij doorgaan. Als hij niet het gevoel had dat hij een doel had, was het meteen met hem afgelopen, en dat wist hij.

Sinds de verduistering was ongeveer een week verstreken, misschien meer. Hij begon het gevoel voor tijd te verliezen. Hij at of sliep niet meer regelmatig en Sheerin was altijd een man geweest met de meest vaste gewoonten. Zonnen kwamen nu aan de hemel op en gingen onder, het licht werd helderder of zwakker, de lucht werd warmer of koeler, en de tijd verstreek; maar binnen de opeenvolging van ontbijt, lunch, avondeten, slapen, had Sheerin er geen idee van hóe de tijd verstreek. Hij wist alleen dat hij snel verzwakte.

Sinds Zonsondergang had hij niet meer behoorlijk gegeten. Na dat duistere moment had hij alleen hapjes en restjes gehad, meer niet... een beetje fruit uit een boom, als hij het kon vinden, onrijpe zaden die er niet giftig uitzagen, gras, alles. Toch werd hij er niet ziek van, maar erg gezond bleef hij er ook niet bij. De voedingswaarde moest bijna nul zijn geweest. Zijn gescheurde en bevlekte kleren hingen als een zak om hem heen. Hij durfde er niet onder te kijken. Hij stelde zich voor dat zijn huid in losse plooien over zijn uitstekende botten lag. Zijn keel voelde steeds droog aan, zijn tong leek opgezwollen, hij had last van een beangstigend kloppen achter zijn ogen. En dan dat vage, doffe, holle gevoel in zijn buik steeds.

Nou, zei hij tijdens zijn vrolijkste buien tegen zichzelf, er moest een reden voor zijn waarom hij zich er al die jaren zo ijverig aan gewijd had om zo'n weelderige laag vet op te bouwen, en nu besefte hij welke reden dat was geweest

Maar zijn vrolijke buien werden elke dag zeldzamer, minder frequent. De honger knaagde aan zijn vitaliteit. En hij besefte dat hij het zo niet veel langer kon uithouden. Zijn lichaam was groot; het was gewend aan regelmatige maaltijden en niet zulke kleine ook; hij kon slechts tijdelijk op zijn opgebouwde reserves teren en dan zou hij te zwak worden om zich nog voort te kunnen slepen. Binnen niet al te lange tijd zou het eenvoudiger lijken om zich achter een struik op te rollen en uit te rusten... en uit te rusten... en uit te rusten...

Hij moest voedsel vinden. Snel.

De wijk waardoor hij nu liep leek net zo verlaten als de rest, maar iets minder verwoest dan de wijken die achter hem lagen. Er hadden hier ook branden gewoed, maar niet overal, en de vlammen leken op goed geluk van het ene huis naar het andere te zijn gelekt, zonder ze te beschadigen. Geduldig liep Sheerin ze af en probeerde de deur van elk huis dat niet ernstig beschadigd leek.

Op slot. Allemaal.

Wat kieskeurig van die mensen, dacht hij! Wat netjes! De wereld was rondom hen in elkaar gestort en zij verlaten hun huis in blinde angst, vluchten weg naar het bos, de campus, de stad, de goden mogen weten waarheen... en ze nemen de moeite hun huizen af te sluiten voordat ze weggaan! Alsof ze gewoon een korte vakantie nemen gedurende de chaos en dan terug naar huis komen, naar hun boeken en hun prullaria, hun kasten vol mooie kleren, hun tuinen, hun patio's. Of hadden ze niet begrepen dat het afgelopen was met alles, dat de chaos zou door en door en doorgaan?

Misschien, dacht Sheerin troosteloos, zijn ze helemaal niet weg. Zitten ze daarbinnen en verbergen zich achter die afgesloten deuren van hen, weggekropen in de kelder, zoals ik heb gedaan, totdat alles weer normaal wordt. Of anders bekijken ze me vanachter een raam op de bovenverdieping en hopen ze dat ik wegga.

Hij probeerde nog een deur. En nog een. En nog een. Allemaal op slot. Geen reactie.

'Hé! Iemand thuis? Laat me erin!'

Stilte.

Hij staarde somber naar de dikke houten deur. Hij zag de schatten die erachter lagen al voor zich, het nog niet bedorven voedsel dat lag te wachten om te worden opgegeten, de badkuip, het zachte bed. En hier stond hij buiten, zonder naar binnen te kunnen. Hij voelde zich een beetje als de kleine jongen uit de fabel, die de magische sleutel van de tuin van de goden had gekregen, waar fonteinen van honing spuiten en aan elke struik drop groeit, maar die te klein is om de sleutel in het sleutelgat te krijgen. Hij kon wel huilen.

Toen bedacht hij zich dat hij een bijl had. En hij begon te lachen. De honger moest zijn hersenen versuft hebben! Die kleine jongen in de fabel houdt vol en geeft zijn wanten, laarzen en zijn fluwelen muts aan verschillende dieren die voorbijkomen, zodat ze hem zullen helpen: ieder gaat op de rug van de ander staan en hij klimt boven op de stapel en steekt de sleutel in het sleutelgat. En hier staat de niet zo kleine Sheerin naar een gesloten deur te staren terwijl hij een bijl in zijn hand heeft!

De deur openbreken? Zomaar openbreken?

Dat druiste tegen alles in wat hij goed en juist vond.

Sheerin bekeek de bijl of hij in zijn hand in een slang was veranderd. Openbreken... maar, dat was inbreken! Hoe kon hij, Sheerin 501, psychologieprofessor aan de universiteit van Saro zomaar de deur van het huis van een gezagsgetrouwe burger inslaan en gewoon pakken wat hij daarbinnen vinden zou?

Rustig, zei hij tegen zichzelf, en lachte nog harder om zijn eigen domheid. Zo doe je dat.

Hij zwaaide met de bijl.

Maar zo gemakkelijk was het niet. Zijn door honger verzwakte spieren kwamen in opstand tegen de inspanningen. Hij kon de bijl opheffen, dat wel, en hij kon ermee zwaaien, maar de klap leek droevig zwak en een brandende pijn schoot door zijn arm en rug toen het blad de harde, houten deur trof. Had hij de deur opengebroken? Nee. Een beetje beschadigd? Misschien. Er was hooguit een splinter af. Hij zwaaide nog een keer. Weer. Harder. Ga zo door, Sheerin. Je krijgt nu de smaak te pakken. Zwaai! Zwaai!

Na de eerste paar slagen voelde hij de pijn nauwelijks meer. Hij sloot zijn ogen, haalde diep adem en zwaaide. En zwaaide nog een keer. De deur begon nu mee te geven. Er was duidelijk een kier te zien. Nog een zwaai... weer een... misschien nog vijf of zes goede klappen en hij zou in tweeën splijten...

Voedsel. Bad. Bed.

Zwaai. En zwaai. En...

En de deur ging plotseling open. Hij was zo verbaasd, dat hij bijna naar binnen viel. Hij wankelde en zette zich met de steel van de bijl schrap tegen de deurlijst. Toen keek hij op.

Een half dozijn felle, wild uit hun ogen kijkende gezichten keken terug.

'Klopte u, meneer?' zei een man, en ze barstten uit in een krankzinnig geschater.

Toen grepen ze hem, pakten hem bij zijn armen en trokken hem naar binnen.

'Dit zult u niet nodig hebben,' zei iemand, en pakte moeiteloos de bijl uit Sheerins hand. 'Met zo'n ding kunt u alleen maar uzelf pijn doen, wist u dat niet?'

Nog meer lachen... een waanzinnig gebrul. Ze duwden hem naar het midden van de kamer en gingen in een kring om hem heen staan. Het waren er zeven, acht, misschien wel negen. Mannen en vrouwen door elkaar, en een half volwassen jongen. Na een korte blik zag Sheerin dat ze niet de rechtmatige bewoners van dit huis waren. Het moest er keurig netjes verzorgd hebben uitgezien voordat zij erin waren getrokken. Nu zaten er vlekken op de muur, lag het halve meubilair overhoop en lag er een vochtige plas van iets - wijn? - op het vloerkleed.

Hij wist wat dit voor mensen waren. Het waren krakers, ruw en haveloos, ongeschoren, ongewassen. Ze waren naar binnen geslopen en hadden het huis in bezit genomen nadat de bewoners gevlucht waren. Een van de mannen droeg slechts een hemd. Een van de vrouwen, nauwelijks meer dan een meisje, was slechts gekleed in een korte broek. Ze stonken allemaal zurig. In hun ogen stond die intense, strakke, zonderlinge blik die hij de afgelopen dagen wel duizend keer had gezien. Je hoefde geen medische ervaring te hebben om te weten dat het de ogen van een krankzinnige waren.

Maar dwars door de stank van de lichamen van de krakers heen rook hij nog een andere lucht, een veel aangenamere, een waarvan Sheerin bijna waanzinnig werd: de geur van gekookt voedsel. Ze waren in de andere kamer eten aan het koken. Soep? Stamppot? Er stond daar iets te koken. Hij wankelde, duizelig van zijn eigen honger en de plotselinge hoop deze eindelijk te kunnen stillen.

Vriendelijk zei hij: 'Ik wist niet dat dit huis bezet was. Maar ik hoop dat ik vanavond bij u mag blijven, en dan ga ik weer verder.'

'Ben je van de Wacht?' vroeg een grote man met een zware baard achterdochtig. Hij scheen de leider te zijn.

Onzeker zei Sheerin: 'De Wacht? Nee, daar weet ik niets van. Ik heet Sheerin 501 en ik ben lid van de...'

"Wacht! Wacht! Wacht!' riepen ze plotseling uit, terwijl ze in een kring om hem heen liepen.

'...psychologische faculteit van de universiteit van Saro,' besloot hij. Het was of hij een magisch toverwoord had uitgesproken. Toen zijn kalme stem door hun schelle gegil heen klonk, bleven ze allemaal zwijgend staan waar ze waren en keken hem doodsbang aan.

'Zei je dat je van de universiteit bent?' vroeg de leider met een vreemde stem.

'Dat klopt. Psychologische faculteit. Ik ben docent en werk daarnaast wat in inrichtingen... Luister, ik wil niemand van jullie last bezorgen. Ik zoek gewoon een plek om een paar uur uit te rusten en wat te eten, als jullie het kunnen missen. Een klein beetje maar. Ik heb niet meer gegeten sinds...'

'Universiteitl' gilde een vrouw. Door de manier waarop ze het zei klonk het als iets smerigs, iets godslasterlijks. Die toon had Sheerin eerder gehoord, van Folimun 66, op de avond van de verduistering, toen hij het over geleerden had. Het was beangstigend om te horen. 'Universiteit! Universiteit! Universiteitl'

Ze begonnen weer gillend om hem heen te dansen, terwijl ze naar hem wezen en bizarre tekens maakten met hun kromme vingers. Hij kon hun woorden niet langer verstaan. Het was een rauw gezang, als uit een nachtmerrie, waarin geen lettergrepen te onderscheiden waren. Maakten deze mensen deel uit van een subsekte van de Apostelen van het Vuur, die hier waren samengekomen om een mysterieuze rite uit te voeren? Nee, dat betwijfelde hij. Ze zagen er anders uit, te haveloos, te smerig, te krankzinnig. De paar Apostelen die hij had gezien, hadden er altijd fris uitgezien, onafhankelijk, en bijna angstwekkend beheerst. De Apostelen hadden zich trouwens sinds de verduistering niet vertoond. Sheerin vermoedde dat ze zich allemaal hadden teruggetrokken in een eigen schuilkelder om in afzondering de wederopleving van hun geloof te vieren.

Deze mensen, nam hij aan, waren gewoon los rondlopende gekken. En het was of Sheerin moord in hun ogen zag. 'Luister.' zei hij. 'Als ik een ceremonie van jullie verstoord heb, dan bied ik mijn excuses aan en ben ik meteen bereid om onmiddellijk te vertrekken. Ik probeerde hier alleen binnen te komen omdat ik dacht dat het huis leeg was en ik zo'n honger had. Het was niet mijn bedoeling om...'

'Universiteit! Universiteit!'

Hij had nog nooit zo'n intense haat gezien als in de blikken waarmee deze mensen hem aankeken. Maar er stond ook angst in. Gespannen bleven ze trillend bij hem vandaan, alsof ze bang waren voor een verschrikkelijke macht die hij onverwacht op hen zou kunnen loslaten. Sheerin strekte smekend zijn handen naar hen uit. Hielden ze nou maar eens even op met dat dansen en zingen! De geur van het voedsel dat in de kamer ernaast gekookt werd, maakte hem wild. Hij pakte een van de vrouwen bij haar arm en hoopte dat hij haar lang genoeg kon vasthouden om haar om een korst brood te vragen, of een kop bouillon, of wat dan ook. Maar ze sprong weg, sissend alsof Sheerin haar met zijn aanraking gebrand had, en wreef heftig over de plek op haar arm waar zijn vingers haar even hadden geraakt.

'Alsjeblieft.' zei hij. 'Ik wil niemand kwaad doen. Ik ben net zo ongevaarlijk als ieder ander, geloof me.'

'Ongevaarlijk!' riep de leider, het woord uitspugend. 'Jij? jij, universiteit? Je bent nog erger dan de Wacht De Wacht maakt het de mensen gewoon een beetje lastig. Maar jij, jij hebt de wereld verwoest.'

'Ik heb wat?'

'Voorzichtig, Tasibar.' zei een vrouw. 'Zorg dat hij hier wegkomt, voordat hij ons betovert.'

'Betoveren?' zei Sheerin. 'Ik?'

Ze wezen weer naar hem en maakten doodsbang heftige gebaren in de lucht Sommigen waren begonnen diep in hun borst te zingen, een laag, heftig gezang dat klonk als een motor die langzaam vaart vermeerderde en dadelijk ongecontroleerd zou losbarsten.

Het meisje dat slechts een korte broek droeg, zei: 'Het was de universiteit die de Duisternis over ons heeft laten neerdalen.'

'En de Sterren,' zei de man die slechts een hemd droeg. 'Ze hebben de Sterren gebracht'

'En deze brengt ze misschien weer terug,' zei de vrouw die al eerder iets had gezegd. 'Zorg dat hij hier wegkomt! Zorg dat hij hier wegkomt!'

Sheerin keek hen ongelovig aan. Hij zei tegen zichzelf dat hij dit had moeten voorzien. Het was een o zo natuurlijke ontwikkeling: ziekelijk wantrouwen tegenover alle geleerden, tegenover iedereen die gestudeerd had, een onredelijke fobie die nu als een virus moest rondwaren onder de overlevenden van de nacht van de verschrikking.

'Denken jullie dat ik de Sterren kan terugbrengen door met mijn vingers te knippen? Zijn jullie daar bang voor?'

'Jij bent de universiteit,' zei de man die Tasibar heette. 'Jij kende de geheimen. De universiteit bracht de Duisternis, ja. De universiteit bracht de Sterren. De Universiteit bracht de verschrikking.'

Dit was hem te veel.

Het was al erg genoeg om hier naar binnen te worden gesleurd en gedwongen te worden de misselijkmakende geur van dat voedsel in te ademen, zonder er iets van te krijgen. Maar dat hij de schuld van de ramp kreeg... dat hij door deze mensen werd aangezien als een soort onheilsbrenger...

Binnen in Sheerin brak iets.

Honend riep hij: 'Denken jullie dat? Stelletje idioten! Stelletje getikte, bijgelovige stommelingen! De universiteit de schuld geven? Wij hebben de Duisternis veroorzaakt? Bij alle goden, wat een stommiteit! Wij waren juist degenen die probeerden jullie te waarschuwen!'

Hij gebaarde kwaad, balde zijn vuisten en sloeg ze woest tegen elkaar.

'Hij gaat ze weer terugbrengen, Tasibar! Hij maakte het weer donker voor ons! Hou hem tegen! Hou hem tegen!'

Plotseling kwamen ze allemaal op hem af, sloten hem in en graaiden naar hem.

Sheerin, die midden tussen hen in stond, stak hulpeloos zijn handen naar hen uit om zich te verdedigen en probeerde zich niet te bewegen. Hij kreeg er nu spijt van dat hij hen beledigd had, niet omdat het zijn leven in gevaar had gebracht - ze hadden waarschijnlijk niet eens gehoord waarvoor hij hen uitschold - maar omdat hij wist dat ze het niet konden helpen dat ze zo waren. Het was eerder zijn fout dat hij niet beter zijn best had gedaan om hen te helpen zich te beschermen tegen wat er zou komen. Die artikelen van Theremon... had hij maar met de journalist gesproken, had hij er maar op tijd bij hem op aangedrongen dat hij zijn pesterijen moest staken... Ja, daar had hij nu spijt van.

Hij had van een hoop dingen spijt, zowel van dingen die gedaan waren als die niet gedaan waren. Maar het was veel te laat.

Iemand sloeg hem. Verrast snakte hij van pijn naar adem.

'Liliath...' kon hij nog roepen.

Toen zwermden ze allemaal over hem heen.

36

Er stonden vier zonnen in de lucht: Onos, Dovim, Patru, Trey. Vierzon-dagen moesten fijn zijn, herinnerde Theremon zich. En dat was deze zeker.

Vlees! Eindelijk echt vlees!

Wat een heerlijk gezicht.

Het was voedsel waar hij zuiver toevallig aan was gekomen. Maar dat gaf niet. De charme van de nieuwigheid van het buitenleven was voor hem steeds zwakker geworden, naarmate hij hongeriger werd. Hij was nu zover dat hij met alle plezier al het vlees zou aannemen dat hij krijgen kon, dank u wel.

Het bos zat vol met allerlei soorten wilde dieren, de meeste klein; slechts heel weinig waren gevaarlijk en ze waren allemaal onmogelijk te vangen - althans met je blote handen. En Theremon wist niets van het maken van vallen, noch had hij iets waarvan hij er een had kunnen maken. Die sprookjes over mensen die in het bos verdwaalden en zich onmiddellijk aanpasten aan het leven in de open lucht en meteen uitstekend konden jagen en een onderdak konden bouwen, waren niet meer dan dat: sprookjes. Theremon vond zichzelf een redelijk handige man, voor een stadsbewoner, maar hij wist dat hij net zo weinig kans maakte om een van de bosdieren te vangen als dat hij de elektriciteitscentrale van de stad weer aan de praat zou krijgen. En het bouwen van een onderdak... het beste wat hij had kunnen maken was een eenvoudig afdak van takken en twijgen, dat op die ene regenachtige dag tenminste de meeste regen had tegengehouden.

Maar nu was het weer lekker, warm weer en had hij echt vlees te eten. Het enige probleem was nu hoe hij het moest roosteren. Hij vertikte het om het rauw op te eten.

Ironisch genoeg zat hij zich nu, in een stad die juist vrijwel helemaal verwoest was door vuur, af te vragen hoe hij zijn vlees moest roosteren. Maar de meeste grote branden waren nu vanzelf uitgewoed en de regen had voor de rest gezorgd. En hoewel het er in de eerste paar dagen na de ramp een tijdje op geleken had dat er nog steeds nieuwe branden werden aangestoken, leek dat nu niet meer te gebeuren.

Ik verzin wel iets, dacht Theremon. Twee stokjes tegen elkaar wrijven om een vonk te krijgen? Met ijzer tegen steen aan slaan om een stukje pluis aan te steken?

Een paar jongens aan de andere kant van een meer in de buurt van de plek waar hij kampeerde, hadden zeer welwillend het dier voor hem gedood. Ze hadden natuurlijk niet geweten dat ze hem een plezier deden... hoogstwaarschijnlijk waren ze van plan geweest het zelf op te eten, tenzij ze zo gestoord waren dat ze het dier alleen voor de lol hadden gevangen. Toch betwijfelde hij dat. Ze waren nogal vastberaden geweest, met een doelbewustheid zoals alleen honger kan veroorzaken.

Het dier was een graben - zo'n lelijk beest met een lange neus, een blauwachtige vacht en een glibberige, kale staart, dat je soms 's avonds, na Onosondergang, in de stad bij de vuilnisbakken kon zien rondscharrelen. Ach, het deed er niet toe of het mooi was. De jongens hadden het op de een of andere manier uit zijn schuilplaats gejaagd, waarin het de dag doorbracht, en het stomme, arme dier in een kleine, smalle, doodlopende kloof gedreven.

Toen Theremon vol walging, maar tegelijk jaloers van de andere kant van het meer toekeek, joegen ze het onvermoeibaar heen en weer en bekogelden het met stenen. Voor zo'n stomme aaseter was hij opmerkelijk snel en hij schoot flitsend alle kanten op, in een wanhopige poging om aan zijn belagers te ontkomen. Maar uiteindelijk sloeg een toevalstreffer zijn kop eraf, waardoor hij op slag dood was.

Hij had verwacht dat ze hem ter plekke zouden opeten. Maar op dat moment verscheen er boven hen een ruigbehaarde, haveloze gedaante, die even op de rand van het ravijn bleef staan en toen omlaag naar het meer begon te klimmen.

'Rennenl Dat is Garpik de Houwdegen!' riep een van de jongens. 'Garpik! Garpik!'

Meteen maakten de jongens dat ze weg kwamen en lieten de dode graben liggen.

Theremon, die nog steeds stond toe te kijken, was aan zijn kant van het meer terug in de schaduw gekropen. Hij kende deze Garpik ook, al was het niet bij naam: een van de meest gevreesde zwervers in het bos, een gedrongen, bijna aapachtige man die niets anders droeg dan een riem, waarachter hij een heel assortiment messen gestoken had. Hij was een zinloze moordenaar, een vrolijke psychopaat, een pure plunderaar.

Garpik bleef een tijdje bij de ingang van de kloof in zichzelf staan neuriën en speelde met een van zijn messen. Hij leek het dode dier niet te zien, of het kon hem niets schelen. Misschien wachtte hij tot de jongens terugkwamen. Maar dat waren ze duidelijk niet van plan en na een tijdje slofte hij schouderophalend weg, het bos in, hoogstwaarschijnlijk op zoek naar iets leuks om met zijn wapens te doen.

Theremon wachtte eindeloos lang, om er zeker van te zijn dat Garpik niet terug zou komen en hem zou verrassen.

Maar toen kon hij de aanblik van de dode graben daar op de grond niet langer aan. Een ander mens of een roofdier kon misschien plotseling te voorschijn komen om het te pakken voordat hij de kans kreeg. Theremon rende weg, om het meer heen, raapte het dier op en nam het mee terug naar zijn schuilplaats.

Het woog even veel als een klein kind. Misschien was het wel genoeg voor twee of drie maaltijden... of meer, als hij zijn honger in bedwang kon houden en als het vlees niet te snel bedierf.

Zijn hoofd tolde van de honger. Hij had langer dan hij zich kon herinneren, niets anders te eten gehad dan vruchten en noten. Zijn vel lag strak over zijn spieren en botten; het klein beetje vet dat hij gehad had, was al lang geleden verteerd en nu teerde hij in de strijd om in leven te blijven op zijn eigen kracht in. Maar vanavond zou hij eindelijk een feestje vieren.

Geroosterde graben! Wat een feestmaal, dacht hij bitter! ... En toen dacht hij: wees kleine gunsten dankbaar, Theremon.

Eens kijken... nu vuur maken...

Eerst brandstof. Achter zijn schuilplaats rees een gladde rotswand op, waarin een diepe, horizontale spleet zat, waarin allerlei onkruid groeide. Een hoop was allang dood en vergaan en was sinds het laatste onweer uitgedroogd. Snel klom Theremon langs de rotswand omhoog en verzamelde vergeelde sprietjes en bladeren, evenals een klein hoopje van een soort stro-achtig materiaal, dat gemakkelijk vlam zou vatten.

Nu wat droge takken. Die waren moeilijker te vinden, maar hij doorzocht de bosgrond, op zoek naar dode struiken, of in elk geval struiken met dode takken. De middag was al een flink eind gevorderd, tegen de tijd dat hij genoeg brandhout had om aan de slag te gaan: Dovim was uit de lucht verdwenen en Trey en Patru, die vlak boven de horizon hadden gestaan toen de jongens op de graben joegen, stonden nu hoog aan de hemel, als een paar glinsterende ogen die de droevige gebeurtenissen op Kalgash van ver weg aanschouwden.

Voorzichtig legde Theremon zijn brandhout boven op de droge plantenresten en maakte een raamwerk zoals volgens hem een buitenmens dat deed: de grotere takken aan de buitenkant, dan de dunnere kriskras boven het midden. Niet geheel zonder problemen spietste hij de graben op een spit dat hij gemaakt had van een scherpe, vrij rechte stok en hing hem vlak boven de houtstapel.

Tot nu toe ging alles goed. Er ontbrak nog maar één ding.

Vuur!

Toen hij hout aan het sprokkelen was, had hij zijn gedachten verre van dat probleem gehouden, in de hoop dat het zichzelf zou oplossen zonder dat hij zich er druk over hoefde te maken. Maar nu was het toch zover. Hij moest een vonk hebben. De oude truc uit het jongensboek, waarbij je twee stokjes langs elkaar wreef, was niets meer dan een sprookje, dat wist Theremon zeker. Hij had gelezen dat primitieve stammen ooit vuur maakten door een stok in een gaatje in een plank rond te draaien, maar hij vermoedde dat het helemaal niet zo'n eenvoudig proces was, dat het waarschijnlijk een uur van geduldig draaien kostte om resultaat te krijgen. En je moest in elk geval vast al als kind door de oude wijze van de stam in de kunst zijn ingewijd, of iets dergelijks, want anders zou het niet werken. Maar twee stenen... was het mogelijk om vonken te maken door ze tegen elkaar aan te slaan?

Dat betwijfelde hij ook. Maar hij zou het evengoed kunnen proberen, dacht hij. Hij wist niets anders. Vlakbij lag een brede, platte steen en na even te hebben gezocht vond hij een kleiner, driehoekig steentje dat precies in de palm van zijn hand paste. Hij knielde neer naast zijn kleine vuurhoop en begon stelselmatig met de puntige steen op de platte te slaan.

Er gebeurde niets bijzonders.

In hem begon een gevoel van wanhoop te groeien. Hier zit ik nou, dacht hij, een volwassen man die kan lezen en schrijven, die kan autorijden, die zelfs min of meer een computer kan bedienen. Ik kan in twee uur een kranteartikel produceren dat iedereen in Saro Stad zal willen lezen en dat kan ik dag in, dag uit, twintig jaar lang. Maar ik kan geen vuur maken in de wildernis.

Aan de andere kant, dacht hij, eet ik deze graben niet rauw, tenzij ik wel zal moeten. Dat doe ik niet. Dat doe ik niet Nee. Nee. Nee! Woedend sloeg hij de stenen op elkaar, steeds weer en weer en weer. Vonk dan, verdomme! Steek aan! Brand! Rooster dit belachelijke, stomme dier voor me!

Weer. Weer. Weer.

'Wat doe je daar, makker?' vroeg een onvriendelijke stem plotseling vanaf een plaats vlak achter zijn rechterschouder.

Geschrokken keek Theremon verbaasd op. De eerste regel om in dit bos te overleven was dat je nooit zo erg in iets moest opgaan, dat je niet merkte dat je door vreemden werd beslopen.

Ze waren met hun vijven. Mannen, ongeveer even oud als hij. Ze waren even haveloos als iedereen die in het bos leefde. Ze zagen er niet bijzonder gek uit, zoals je tegenwoordig wel meer zag: geen glazige ogen, geen kwijlende monden, alleen een norse, vermoeide en vastbesloten blik. De enige wapens die ze leken te hebben waren knuppels, maar hun houding was duidelijk vijandig.

Vijf tegen een. Best dan, dacht hij, pak die stomme graben en stik erin. Hij was niet zo gek om het op een vechtpartij aan te laten komen.

'Ik zei, wat doe je daar, makker?' herhaalde de eerste man, nu koeler dan eerst.

Theremon keek hem aan. 'Waar lijkt het op? Ik probeer vuur te maken.'

'Dat dachten we al.'

De vreemde stapte naar voren. Zorgvuldig richtte hij een welgemikte trap op Theremons kleine houtstapel. Het moeizaam verzamelde brandhout vloog alle kanten op en de gespietste graben rolde op de grond.

'Hé, wacht eens even...'

'Geen vuur hier, makker. Zo luidt de wet.' Ruw, stevig, bot. 'Het bezit van apparaten om vuur te maken is verboden. Dit hout is bedoeld voor een vuur. Dat is duidelijk. En je bekent trouwens schuld.'

'Schuld?' zei Theremon ongelovig.

'Je zei dat je vuur zat te maken. Deze stenen zijn kennelijk apparaten om vuur te maken, is het niet? De wet is daar duidelijk over. Verboden.'

Op een teken van de leider kwamen twee van de anderen naar voren. Een pakte Theremon van achteren om zijn hals en zijn borst beet en de ander pakte de twee stenen die hij gebruikt had uit zijn handen en gooide ze in het meer. Ze maakten een plons en verdwenen. Toen hij ze zag verdwijnen, voelde Theremon zich zoals hij dacht dat Beenay zich gevoeld moest hebben toen hij zag dat zijn telescoop door de meute kapot werd geslagen.

'Laat... me... los...' mompelde Theremon tegenspartelend.

'Laat hem los.' zei de leider. Hij stak zijn voet weer in Theremons vuurplaats en wreef de stukjes stro en de sprietjes in het zand. 'Vuur is niet meer toegestaan.' zei hij tegen Theremon. 'We hebben voor eeuwig en altijd genoeg vuur gehad. Vanwege het risico, het leed en de schade kunnen we geen vuur meer toestaan, wist je dat niet? Als je weer vuur probeert te maken, komen we terug en slaan je kop in, heb je dat gehoord?'

'De wereld is door vuur verwoest.' zei een van de anderen.

'Vuur dat ons uit onze huizen dreef.'

'Vuur is de vijand. Vuur is verboden. Vuur is kwaad.'

Theremon staarde hen aan. Vuur kwaad? Vuur verboden?

Dus ze waren toch gek!

'De straf wanneer je probeert vuur te maken.' zei de ene man, 'is de eerste keer een boete. De boete bestaat uit dit dier hier. Om je te leren dat je onschuldige mensen niet in gevaar mag brengen. Raap het op, Listigon. Dat is een goede les voor hem. De volgende keer dat hij iets vangt, zal hij weten dat hij niet zomaar de vijand mag aanroepen omdat hij zin heeft in geroosterd vlees.'

'Nee!' riep Theremon met een half verstikte stem, toen Listigon zich boog om de graben te pakken. 'Die is van mij, stelletje idioten! Van mij! Van mij!’

En hij stormde woest op hem af, al zijn behoedzaamheid was door uitputting en frustratie verdwenen.

Iemand sloeg hem hard in zijn middenrif. Hij snakte naar adem, kokhalsde en klapte dubbel, zijn armen om zijn buik geklemd. Iemand anders sloeg hem van achteren onder in zijn rug, zo hard dat hij bijna voorover op zijn gezicht viel. Maar nu haalde hij met zijn elleboog naar achteren uit en voelde een genoegzame weerstand, waarna hij een kreet van pijn hoorde.

Hij had eerder gevochten, maar dat was al heel, heel lang geleden. En nooit één tegen vijf. Maar hier viel niet aan te ontkomen. Hij zei tegen zichzelf dat hij moest zorgen dat hij overeind bleef en terug moest vechten tot hij met zijn rug tegen de rotswand stond, waar ze hem tenminste niet van achteren konden benaderen. En dan moest hij maar proberen hen van zich af te houden door te schoppen, te slaan en zo nodig te bijten en te gillen, tot ze besloten hem met rust te laten.

Een stem ergens diep binnen in hem zei: Ze zijn volkomen gek. Dit houden ze zeer waarschijnlijk wel vol tot ze je dood hebben geslagen.

Maar daar kon hij nu niets aan doen. Behalve door te proberen hen van zich af te houden.

Hij hield zijn hoofd omlaag en sloeg zo hard hij kon, terwijl hij zich geleidelijk aan naar de wand bewoog. Ze verdrongen zich om hem heen en beukten van alle kanten op hem in. Maar hij bleef overeind. Hun numerieke overwicht was niet zo groot als hij verwacht had. In zo'n krappe ruimte konden ze niet alle vijf tegelijk bij hem komen en kon Theremon de verwarring ten eigen voordele benutten door alle kanten op te slaan en zich zo snel mogelijk te bewegen, terwijl zij rondsprongen en probeerden te voorkomen dat ze elkaar sloegen. Maar dan nog, hij wist dat hij het niet veel langer kon uithouden. Zijn lip was gescheurd, een oog begon op te zwellen en hij raakte buiten adem. Eén goede klap kon hem neer krijgen. Hij hield een arm voor zijn gezicht en sloeg met de andere, terwijl hij achteruit naar de beschermende rotswand bleef lopen. Hij schopte iemand. Er klonk gebrul en gevloek. Iemand anders schopte terug. Theremon kreeg de trap tegen zijn dijbeen en sissend van de pijn tolde hij om.

Hij wankelde. Wanhopig vocht hij om lucht. Hij zag moeilijk en kon nauwelijks zien wat er allemaal gebeurde. Ze stonden nu allemaal om hem heen, van alle kanten werd hij door vuisten getroffen. Hij zou niet veel langer overeind blijven. Hij zou vallen en dan zouden ze hem vertrappen en zou hij doodgaan...

Zou... hij... doodgaan...

Toen werd hij zich bewust van enige verwarring binnen de verwarring: het geroep van verschillende stemmen, anderen die zich ermee bemoeiden, overal horden mensen. Mooi, dacht hij. Nog een stel gekken dat komt meedoen. Maar misschien kan ik wegglippen terwijl dit allemaal aan de gang is...

'In naam van de Brandwacht, hou op!’ riep een vrouwenstem luid en duidelijk op commanderende toon. 'Dat is een bevel! Hou op, jullie! Ga bij hem vandaan! Nu!'

Theremon knipperde met zijn ogen en wreef over zijn voorhoofd. Met betraande ogen keek hij in het rond.

Hij zag vaag vier nieuwkomers op de plek. Ze zagen er fris en helder uit, en ze droegen schone kleren. Om hun hals hadden ze losjes groene halsdoeken geknoopt. In hun handen hadden ze naaldpistolen. De vrouw - zij leek de leiding te hebben - maakte een snel, bevelend gebaar met het wapen dat ze vast had en de vijf mannen die Theremon hadden aangevallen, gingen bij hem vandaan en kwamen gehoorzaam voor haar staan. Streng keek ze hen aan.

Vol ongeloof keek Theremon toe.

'Wat is dit allemaal?' vroeg ze op dwingende toon aan de leider aan de vijf.

'Hij wilde vuur maken... probeerde... hij wilde een dier roosteren, maar wij kwamen langs...'

'Goed, ik zie hier geen vuur. De wet is gehandhaafd. Wegwezen.' De man knikte. Hij bukte om de graben te pakken.

'Hé! Die is van mij,' zei Theremon hees.

'Nee.' zei de ander. 'Je bent hem kwijt We hebben je een boete opgelegd wegens het overtreden van de brandwetten.'

'Ik beslis over de straf,' zei de vrouw. 'Laat het dier liggen en verdwijn. Verdwijn!'

'Maar...'

'Verdwijn, of ik klaag jullie aan bij Altinol. Weg! Weg!'

De vijf mannen slopen weg. Theremon staarde hen na.

De vrouw met de groene halsdoek kwam op hem af. 'Ik geloof dat ik net op tijd kwam, nietwaar, Theremon?'

'Siferra,' zei hij verbaasd. 'Siferra!'

37

Hij had op wel honderd plaatsen pijn. Hij was er in het geheel niet zeker van of er geen botten gebroken waren. Een van zijn ogen zat vrijwel dicht. Maar hij nam aan dat hij het wel zou overleven. Hij zat tegen de rotswand geleund en wachtte tot de ergste pijn een beetje zou afnemen.

Siferra zei: 'Op ons hoofdkwartier hebben we wat Jonglor cognac. Ik denk dat ik je wel een beetje mag geven. Om medische redenen, natuurlijk.'

'Cognac? Hoofdkwartier? Wat voor hoofdkwartier? Wat heeft dit allemaal te betekenen, Siferra? Ben jij dat echt?'

'Denk je dat ik een hallucinatie ben?' Ze lachte en prikte met haar vingers zacht in zijn onderarm 'Zou je dat een hallucinatie willen noemen?'

Hij deinsde terug van de pijn. 'Voorzichtig. Het is daar behoorlijk gevoelig. Overal nu... Je kwam gewoon regelrecht uit de lucht vallen, bedoel je dat?'

'Ik had patrouilledienst en trok door het bos. Toen hoorden we geluiden van een gevecht. Dus kwamen we eens kijken. Ik had er geen idee van dat jij ermee te maken had, tot ik je zag. We proberen hier de orde een beetje te herstellen.'

'Wij?'

'De Brandwacht. Dat lijkt nog het meest op een nieuwe, plaatselijke regering. Het hoofdkwartier is de Schuilplaats van de universiteit en ene Altinol, die een soort bedrijfsmanager is geweest, heeft de leiding. Ik ben een van zijn officieren. Het is eigenlijk een veiligheidsdienst, die erin geslaagd is het besef over te brengen dat het gebruik van vuur in de hand moet worden gehouden en dat alleen leden van de Brandwacht het voorrecht hebben om...'

Theremon hief zijn hand op. 'Wacht even, Siferra. Langzaam aan, alsjeblieft Zeg je dat de mensen van de universiteit in de Schuilplaats een veiligheidsdienst hebben opgericht? Trekken ze rond om branden te blussen? Hoe kan dat nou? Sheerin zei dat iedereen was weggegaan, dat ze naar het zuiden, naar een of andere bijeenkomst in Amgando National Park waren gegaan.'

'Sheerin? Is die hier?'

"Dat was hij. Hij is nu onderweg naar Amgando. Ik... besloot hier nog een tijdje te blijven.' Hij kon haar onmogelijk vertellen dat hij was blijven hangen vanwege de onwaarschijnlijke kans dat hij haar zou vinden.

Siferra knikte. 'Wat Sheerin zei is waar. Alle mensen van de universiteit zijn de dag na de verduistering uit de Schuilplaats vertrokken. Ik denk dat ze nu wel in Amgando zullen zijn... Ik heb niets over hen gehoord. Ze hebben de Schuilplaats wijd open achtergelaten en Altinol is er met zijn mensen binnengewandeld en heeft hem in bezit genomen. De Brandwacht telt vijftien, twintig leden, allemaal in vrij goede staat, geestelijk. Het is hun gelukt om hun macht uit te breiden tot over ongeveer de helft van het bos en enkele stadsdelen eromheen waar nog mensen wonen.'

'En jij?' vroeg Theremon. 'Hoe ben jij bij hen terechtgekomen?'

'Eerst, toen de Sterren verdwenen waren, ben ik het bos in gegaan. Maar het zag er hier behoorlijk gevaarlijk uit, dus toen ik me de Schuilplaats herinnerde, ben ik daarheen gegaan. Altinol en zijn mensen waren er al. Ze vroegen me om me bij de Brandwacht aan te sluiten.' Siferra glimlachte enigszins spottend. 'Eigenlijk gaven ze me weinig keus,' zei ze. 'Ze zijn niet bepaald zachtzinnig.'

'Dit zijn geen zachtzinnige tijden.'

'Nee. Dus besloot ik dat ik bij hen beter af was dan wanneer ik alleen ronddwaalde. Ik kreeg deze groene halsdoek... iedereen hier in de buurt heeft er ontzag voor. En dit naaldpistool. Daar hebben de mensen ook ontzag voor.'

Dus je bent een bewaker,' zei Theremon smalend. 'Dat had ik eigenlijk nooit van je verwacht.'

'Ik ook niet.'

'Maar denk je dat die Altinol en zijn Brandwacht het echt menen en ertoe bijdragen de orde en het gezag te herstellen?'

Ze glimlachte weer en ook deze keer sprak er geen vrolijkheid uit. 'Of ze het menen? Zij denken van wel, ja.'

'Jij niet?'

Ze haalde haar schouders op. 'In de eerste plaats doen ze het voor zichzelf, daar bestaat geen twijfel over. Er heerst hier een machtsvacuüm en dat willen zij opvullen. Maar ik denk dat ze niet de slechtsten zijn die proberen hier nu een regeringsstructuur op te leggen. Er valt tenminste beter mee te leven dan met andere groepen die ik zou kunnen bedenken.'

'Bedoel je de Apostelen? Proberen zij ook een regering te vormen?'

'Hoogstwaarschijnlijk wel. Maar ik heb er niets over gehoord sinds dit allemaal begonnen is. Altinol denkt dat ze zich nog steeds ergens onder de grond verborgen houden of dat Mondior hen heeft weggeleid naar een plaats ergens ver weg in het land, waar ze hun eigen koninkrijk gaan stichten. Maar we hebben een paar nieuwe fanatieke groepen, prachtexemplaren, Theremon. Je hebt er net een van ontmoet, en het was gewoon stom toeval dat ze je niet hebben afgemaakt. Ze denken dat de enige redding voor de mensheid is, dat we het gebruik van vuur nu volledig afzweren, want vuur is de ondergang van de wereld geweest. Dus trekken ze rond en vernietigen alle apparaten waarmee vuur gemaakt kan worden, die ze vinden kunnen en vermoorden iedereen die het leuk schijnt te vinden om vuur te maken.'

'Ik probeerde alleen wat eten voor mezelf te maken,' zei Theremon somber.

Siferra zei: 'Het maakt voor hen niets uit of je je eten kookt of jezelf amuseert met een beetje brandstichten. Vuur is vuur en zij verafschuwen het. Je mag van geluk spreken dat we op tijd langs kwamen. Ze accepteren het gezag van de Brandwacht Wij zijn de elite, begrijp je, de enigen die vuur mogen gebruiken.'

'Het helpt als je naaldpistolen hebt,' zei Theremon. 'Daarmee win je ook een hoop gezag.' Hij wreef over een pijnlijke plek op zijn arm en keek bedrukt in de verte... 'Er zijn nog meer fanatici dan deze, zei je?'

'Er is een groep die denkt dat de astronomen op de universiteit het geheim ontdekt hebben om de Sterren te laten verschijnen. Ze geven Athor, Beenay & Co. de schuld van alles wat er gebeurd is. Het is de oude haat tegen de intelligentia, die opbloeit als middeleeuwse emoties naar de oppervlakte beginnen te komen.'

'Alle goden! Zijn er een hoop die zo denken?'

'Genoeg. Duisternis mag weten wat ze doen als ze echt mensen van de universiteit in handen krijgen die Amgando nog niet veilig bereikt hebben. Ik denk dat ze hen aan de eerste lantaarnpaal ophangen.'

Somber zei Theremon: 'En het is mijn schuld.'

'Van jou?'

'Alles wat er gebeurd is, is mijn schuld, Siferra. Niet van Athor, niet van Folimun, niet van de goden, maar van mij. Van mij. Ik, Theremon 762. Die keer dat je me onverantwoordelijk noemde, was je nog te aardig tegen me. Ik was niet alleen onverantwoordelijk, ik was misdadig nonchalant.'

'Theremon, hou op. Wat heeft het voor zin om...'

Hij ging door: 'Ik had elke dag artikelen moeten schrijven waarin ik waarschuwde voor wat er ging gebeuren, waarin ik om noodprogramma’s riep om schuilkelders te bouwen, om behandeling voor de gestoorden, om een miljoen verschillende dingen te doen... maar wat heb ik in plaats daarvan gedaan? Ik dreef de spot met hen. Ik maakte grapjes over de astronomen in hun imposante toren! Ik heb het voor iedereen in de regering politiek onmogelijk gemaakt om Athor serieus te nemen.'

'Theremon...'

'Je had die gekken me dood moeten laten slaan, Siferra.'

Haar blikken kruisten die van hem. Ze keek kwaad. 'Praat niet zo idioot. Alle regeringsplannen in de wereld hadden er niets aan veranderd. Ik had ook gewild dat je die artikelen niet geschreven had, Theremon. Je weet hoe ik erover dacht. Maar wat maakt dat allemaal nu nog uit? Je meende wat je zei. Je had het mis, maar je meende het. En het heeft in elk geval geen zin om te gaan speculeren over wat er misschien had kunnen gebeuren. Waar we mee te maken hebben, is wat er nu gebeurt.' Vriendelijker zei ze: 'Genoeg hierover. Kun je lopen? We moeten terug naar de Schuilplaats. Daar kun je je wassen, schone kleren aantrekken, wat eten...'

'Eten?'

'De mensen van de universiteit hebben volop proviand achtergelaten.'

Theremon grinnikte en wees naar de graben. 'Bedoel je dat ik dat niet op hoef te eten?'

'Alleen als je het echt wilt. Ik stel voor dat je hem, onderweg het bos uit, aan iemand geeft die hem meer nodig heeft dan jij.’

'Goed idee.'

Langzaam kwam hij pijnlijk overeind. Alle goden, wat deed alles pijn! Hij probeerde een stap of twee: niet slecht, niet slecht. Uiteindelijk leek hij niets gebroken te hebben. Gewoon een beetje geforceerd. De gedachte aan een warm bad en echt vast voedsel deed zijn gekneusde en pijnlijke lichaam al goed.

Hij wierp nog een laatste blik op zijn kleine, geïmproviseerde afdak, zijn beek, de armzalige struiken en het onkruid. Zijn huis, deze paar vreemde dagen. Hij zou het niet erg missen, maar hij betwijfelde evenzeer dat hij zijn leven hier erg snel zou vergeten.

Toen pakte hij de graben op en gooide hem over zijn schouder. 'Ga maar voor,' zei hij tegen Siferra.

Ze hadden nog geen honderd meter gelopen, toen Theremon een groep jongens zag die zich achter de bomen verschool. Het waren dezelfde, zag hij, die de graben uit zijn hol hadden gelokt en hem dood hadden gejaagd. Ze waren kennelijk teruggekomen om hem te zoeken. Nors keken ze nu van een afstand toe, duidelijk kwaad dat Theremon met hun buit wegliep. Maar ze waren te erg onder de indruk van de groene halsdoek van de Brandwacht - of waarschijnlijker: gewoon van hun naaldpistulen - om hem op te eisen.

'Hé,' riep Theremon. 'Dit is van jullie, niet? Ik heb hem voor jullie bewaard!'

Hij gooide het karkas van de graben hun kant op. Het viel vlak bij hen op de grond, maar verbijsterd bleven ze argwanend zitten. Ze wilden het dier duidelijk graag hebben, maar ze waren bang om te voorschijn te komen.

'Er is in het post-Zonsondergang-tijdperk nog leven voor je,' zei hij treurig tegen Siferra. 'Ze gaan dood van de honger, maar ze durven zich niet te bewegen. Ze denken dat het een val is. Dat als ze van achter die bomen te voorschijn komen om het dier te pakken, we hen zomaar voor de lol zullen neerschieten.'

Siferra zei: 'Neem het ze eens kwalijk? Iedereen is nu bang voor iedereen. Laat het daar liggen. Ze pakken het wel als we uit het zicht zijn.'

Met zijn been slepend liep hij verder achter haar aan.

Vol vertrouwen liepen Siferra en de andere mensen van de patrouille door het bos, alsof ze onkwetsbaar waren voor de gevaren die overal loerden. En er vonden inderdaad geen incidenten plaats toen ze voorttrokken - zo snel als de verwondingen van Theremon dat toestonden - naar de weg die door het bos liep. Het was interessant om te zien, dacht hij, hoe snel de samenleving zich begon te herstellen. Binnen slechts enkele dagen begon een ongeregelde groep als deze Brandwacht het gezag van een soort regering te krijgen. Of het waren natuurlijk de naaldpistolen en hun algehele zelfverzekerdheid die de gekken op een afstand hield.

Eindelijk kwamen ze aan de rand van het bos. De lucht begon koeler te worden en het licht was onaangenaam zwak, nu Patru en Trey de enige zonnen aan de hemel waren. In het verleden had Theremon nooit last gehad van het betrekkelijk zwakke licht dat typerend was voor de uren waarin het enig aanwezige licht van een van de paren dubbelzonnen kwam. Maar sinds de verduistering vond hij zo'n tweezon-avond vervelend en bedreigend, een mogelijke voorbode - al wist hij dat dat niet kon - van de op handen zijnde terugkeer van de Duisternis. De psychische wonden van de Zonsondergang zouden zelfs in de sterkste geesten heel veel tijd nodig hebben om te genezen.

'De Schuilplaats ligt even verderop aan deze weg.' zei Siferra. 'Hoe gaat het met je?'

'Ik voel me prima.' zei Theremon wrang. 'Ik ben niet kreupel geslagen, hoor.'

Maar hij moest hard vechten om zijn pijnlijke, kloppende been te dwingen hem voort te dragen. Hij was vreselijk blij en opgelucht toen hij eindelijk in de gewelfde toegang stond van het ondergrondse domein dat de Schuilplaats was.

Het was er net een doolhof. Kelders en gangen strekten zich naar alle kanten uit Vaag in de verte zag hij de ingewikkelde lussen en spoelen van geheimzinnige en raadselachtige, wetenschappelijk uitziende apparatuur langs de muren en het plafond lopen. Dit, herinnerde hij zich nu, was de plek geweest waar de atoomkraker van de universiteit had gestaan, tot er een groot, nieuw onderzoekslaboratorium was geopend op Saro Heights. De natuurkundigen hadden kennelijk een groot deel van hun duistere apparatuur achtergelaten.

Er verscheen een grote man die gezag uitstraalde.

Siferra zei: 'Dit is Altinol 111. Altinol, ik wil je voorstellen aan Theremon 762.'

'Van de Chronicle?' zei Altinol. Hij leek geen afkeer te voelen of op de een of andere manier onder de indruk te zijn: hij leek het feit gewoon hardop te constateren.

'Voorheen.' zei Theremon.

Ze keken elkaar zonder enige warmte aan. Altinol, dacht Theremon, zag er inderdaad uit als een hele taaie: een man die net in de middelbare leeftijd was, slank en in uitstekende conditie. Hij was goed gekleed in stevige kleren en gedroeg zich op de manier van iemand die gewend was gehoorzaamd te worden. Theremon bestudeerde hem en bladerde snel door het goed voorziene dossier in zijn geheugen en een ogenblik later was hij blij een punt van herkenning te vinden. Hij zei: 'Morthaine Industries? Die Altinol?'

Een korte flits van... plezier - of was het ongenoegen? - verscheen in Altinols ogen. 'Die, ja.'

'Ze zeiden altijd al dat u president-directeur wilde worden. Nou, zo te zien bent u dat nu. Of van wat er van Saro Stad, zo niet van de hele federale republiek over is, tenminste.'

'Een ding tegelijk.' zei Altinol. Zijn stem klonk afgemeten. 'Eerst proberen we ons op te werken uit de anarchie. Dan gaan we eraan denken hoe we het land weer bij elkaar moeten krijgen en vragen we ons af wie president-directeur wordt. We zitten bijvoorbeeld met het probleem van de Apostelen. Zij hebben zojuist de macht gegrepen over de hele noordelijke helft van de stad en achterliggende gebieden en hebben het onder religieus beheer gesteld. Zij zullen zich niet gemakkelijk laten wegjagen.' glimlachte Altinol koel. 'Alles op zijn beurt, vriend.'

'En Theremon,' zei Siferra, 'is aan de beurt voor een bad en dan een maaltijd. Hij heeft sinds Zonsondergang in het bos geleefd... Kom mee.' zei ze tegen hem.

In de buis van de deeltjesversneller waren afscheidingen gemaakt, zodat deze werd opgedeeld in een lange rij kleine kamertjes. Siferra bracht hem naar een kamertje waarin bovenlangs koperen leidingen waren aangelegd, die water naar een porseleinen kuip leidden. 'Het zal niet echt warm zijn.' waarschuwde ze. 'Ze zetten de boilers maar een paar uur per dag aan, want de brandstofvoorraad is al zo klein. Maar het is beter dan je te baden in een koude bosbeek... Wist je iets over Altinol?'

'Voorzitter van Morthaine Industries, het grote transportsyndicaat. Hij was een jaar of twee geleden in het nieuws, iets met contracten die waarschijnlijk op onrechtmatige wijze verkregen waren om een enorm onroerend goed-project op te zetten op land van de overheid in de provincie Nibro.'

'Wat heeft een transportsyndicaat met projectontwikkeling te maken?' vroeg Siferra.

'Dat was nou juist het punt. Helemaal niets. Hij werd ervan beschuldigd op onbehoorlijke wijze de regering te hebben beïnvloed - iets met het aanbieden van levenslange vrije passage op zijn cruiseschepen aan senatoren, geloof ik.' Theremon haalde zijn schouders op. 'Maar het maakt nu eigenlijk niet meer uit. Morthaine Industries bestaat niet meer, er zijn geen projecten meer om te ontwikkelen en geen federale senatoren om om te kopen. Ik geloof niet dat hij het leuk vond dat ik hem herkende.'

'Ik denk dat het hem weinig uitmaakte. Het leiden van de Brandwacht is het enige dat voor hem nog telt.'

'Voorlopig.' zei Theremon. 'Vandaag de Brandwacht van Saro Stad, morgen de wereld. Je hoorde hem praten over het wegjagen van de Apostelen, die net de andere kant van de stad ingepikt hebben. Ach, iemand moet het doen. En hij is iemand die graag dingen leidt.' Hij zweeg.

Siferra stapte naar buiten. Theremon liet zich in de porseleinen kuip zakken.

Niet echt weelderig. Maar best wel prachtig, na alles wat hij de laatste tijd had meegemaakt. Hij leunde achterover, sloot zijn ogen en ontspande zich. En genoot ten volle van de luxe.

Toen hij klaar was met zijn bad, nam Siferra hem mee naar de eetruimte in de Schuilplaats, een eenvoudige kamer met een golfplaten dak, en liet hem daar alleen achter, want ze moest haar dagverslag voor Altinol opstellen. Er stond een maaltijd voor hem te wachten, een van de kant-en-klaar maaltijden die hier in de maanden dat de Schuilplaats werd ingericht waren opgeslagen. Lauwe groente, matig vlees van onbekende herkomst en een bleekgroene, niet-alcoholische drank met een onbeschrijfelijk aroma.

Het smaakte Theremon allemaal fantastisch goed.

Hij dwong zichzelf langzaam en zorgvuldig te eten, omdat hij wist dat zijn lichaam na al die tijd in het bos niet gewend was aan echt voedsel; elke hap moest hij aandachtig kauwen, of anders zou hij ziek worden, wist hij, hoewel zijn gevoel hem zei dat hij alles zo snel hij kon naar binnen moest werken en om een tweede portie moest vragen.

Toen hij gegeten had, leunde Theremon achterover en staarde sloom naar de lelijke golfplaten wanden. Hij had geen honger meer. Maar zijn gemoedstoestand werd alsmaar slechter. Ondanks het bad, ondanks het eten, ondanks de luxe te weten dat hij veilig was in deze goed verdedigde Schuilplaats, voelde hij zich wegzakken in een stemming van diepste wanhoop.

Hij voelde zich heel moe. En mistroostig en zwaarmoedig.

Het was een vrij goede wereld geweest, dacht hij. Niet perfect, verre van dat, maar goed genoeg. De meeste mensen waren redelijk gelukkig geweest, de meeste hadden het goed gehad, op alle fronten werd vooruitgang geboekt - naar een beter wetenschappelijk begrip, naar grotere economische expansie, naar sterkere internationale samenwerking. Het idee oorlog was bijna een vreemd middeleeuws begrip geworden en de eeuwenoude religieuze ruzies waren bijna uitgestorven, zo dacht hij er althans over.

En nu was het allemaal binnen een paar uur verdwenen, in een enkele uitbarsting van afschrikwekkende Duisternis.

Uit de as van de oude zou natuurlijk een nieuwe wereld worden geboren. Zo was het altijd geweest: Siferra's opgravingen in Thombo toonden dat aan.

Maar wat voor soort wereld zou het zijn? vroeg Theremon zich af. Het antwoord daarop was al duidelijk. Het zou een wereld worden waarin mensen andere mensen vermoordden om een stuk vlees, of omdat ze het bijgeloof over vuur hadden geschonden, of gewoon omdat moorden wel een leuk tijdverdrijf leek. Een wereld waarin de Altinols opkwamen om gebruik te maken van de chaos en zelf de macht grepen. Een wereld waarin de Folimuns en Mondiors ongetwijfeld van plan waren om naar voren te treden als de heersers van het geloof - waarschijnlijk hand in hand samenwerkend met de Altinols, dacht Theremon somber. Een wereld waarin...

Nee. Hij schudde zijn hoofd. Wat had al dit duistere, piekerende gejammer voor zin?

Siferra had gelijk, zei hij tegen zichzelf. Het was zinloos om te speculeren over hoe het geweest had kunnen zijn. We zullen moeten leren omgaan met wat nu is. Hij leefde tenminste nog en zijn geest was weer redelijk in orde, en hij had de beproeving in het bos min of meer ongeschonden doorstaan, op een paar blauwe plekken en sneden na, die binnen een paar dagen zouden genezen. Wanhoop was nu een zinloze emotie: dat was een luxe die hij zich niet kon veroorloven, evenmin als Siferra zich de luxe zou kunnen veroorloven nog steeds kwaad op hem te zijn om de krantestukken die hij had geschreven.

Wat gebeurd was, was gebeurd. Nu was het tijd om op te staan en verder te gaan, zich te bezinnen, opnieuw op te bouwen, een nieuwe start te maken. Omkijken was dom. Vol wanhoop en vertwijfeling vooruitkijken was gewoon laf.

'Klaar?' vroeg Siferra, toen ze terugkeerde in de eetruimte. 'Ik weet het, het eten is niet al te goed. Maar het is beter dan geroosterde graben.'

'Dat weet ik niet. Ik ben niet aan die graben toe gekomen.'

'Ik denk dat je weinig gemist hebt. Kom, ik breng je naar je kamer.' Het was een karig slaaphok met een laag plafond: een bed met ernaast een godslicht op de vloer, een wasbak en aan het plafond bungelde een lamp. In een hoek lag een slordige stapel boeken en kranten die moesten zijn achtergelaten door degenen die deze kamer op de avond van de verduistering hadden gebruikt. Theremon zag een exemplaar van de Chronicle opengeslagen op zijn column liggen. Hij huiverde: het was een van zijn laatste stukjes, een zeer heftige aanval op Athor en zijn groep. Hij bloosde en schoof hem met zijn voet uit het zicht.

Siferra zei: 'Wat ga je nu doen, Theremon?'

'Doen?'

'Ik bedoel, wanneer je een beetje bent uitgerust.'

'Daar heb ik nog niet over nagedacht. Waarom?'

'Altinol wil weten of je je bij de Brandwacht wilt aansluiten,' zei ze.

'Is dat een uitnodiging?'

'Hij wil je graag opnemen, je bent het soort mens dat hij nodig heeft, iemand die sterk is, met mensen kan omgaan.'

'Ja.' zei Theremon. 'Ik zou hier wel passen, niet?'

'Maar hij maakt zich over één ding zorgen. Er is maar plaats voor één baas in de Brandwacht, en dat is Altinol. Als je je aansluit, moet het van begin af aan duidelijk zijn dat wat Altinol zegt, wet is, zonder enige tegenspraak. Hij weet niet zeker hoe goed je bent in het opvolgen van bevelen.'

'Ik weet zelf ook niet hoe goed ik daarin ben,' zei Theremon. 'Maar ik begrijp wat Altinol bedoelt.'

'Kom je er dan bij? Ik weet dat je problemen hebt met de hele opzet van de Brandwacht. Maar het is tenminste een macht die orde schept en iets dergelijks hebben we nu nodig. Altinol mag dan wel autoritair zijn, maar hij is niet slecht. Daarvan ben ik overtuigd. Hij vindt gewoon dat deze tijden strakke maatregelen en een sterk leiderschap vereisen. En daar kan hij voor zorgen.'

'Daar twijfel ik niet aan.'

Denk er vanavond over na.' zei Siferra. 'Als je je bij ons wilt aansluiten, praat dan morgen met hem. Wees eerlijk tegen hem, dan is hij ook eerlijk tegen jou, daar kun je zeker van zijn. Zolang je hem ervan kunt overtuigen dat je geen directe bedreiging vormt voor zijn gezag, weet ik zeker dat jij en hij...'

'Nee.' zei Theremon plotseling.

'Wat nee?'

Hij zweeg even. Uiteindelijk zei hij: 'Ik hoef er vanavond niet over na te denken. Ik weet al wat mijn antwoord zal zijn.'

Afwachtend keek Siferra hem aan.

Theremon zei: 'Ik wil geen confrontatie met Aitinol. Ik weet wat voor soort man hij is en ik weet wel zeker dat ik het niet een tijd lang met dergelijke mensen uithoud. En ik weet ook dat instellingen als de Brandwacht op de korte duur noodzakelijk zijn, maar op de lange duur zijn het slechte zaken en als ze er eenmaal zijn en aanvaard worden, krijg je ze moeilijk weer weg. De Altinols van deze wereld geven de macht niet vrijwillig op. Dat doen kleine dictatortjes nooit. En ik wil niet de rest van mijn leven met de wetenschap rondlopen dat ik geholpen heb hem aan de macht te brengen. Het middeleeuwse systeem opnieuw uitvinden lijkt me geen bruikbare oplossing voor de problemen waar we nu mee zitten. Ik doe het dus niet, Siferra. Ik knoop Altinols groene halsdoek niet om. Hier ligt er geen toekomst voor me.'

Zachtjes zei Siferra: 'Wat ga je dan doen?'

'Sheerin vertelde dat er een echte voorlopige regering wordt opgezet in Amgando Park. Mensen van de universiteit, misschien wat mensen van de oude regering, afgevaardigden uit het hele land komen daar samen. Zodra ik sterk genoeg ben om te reizen, ga ik naar Amgando.'

Ze keek hem onbeweeglijk aan. Zonder iets te zeggen.

Theremon haalde diep adem. En zei na een tijdje: 'Kom met me mee naar Amgando Park, Siferra.' Hij stak zijn hand naar haar uit. Zacht zei hij: 'Blijf vanavond bij me in dit miserabele miniatuurkamertje van me. En dan gaan we morgen hier weg en trekken samen naar het zuiden. Jij hoort hier net zo min als ik. En samen hebben we vijf keer zoveel kans om in Amgando te komen dan wanneer we elk alleen de reis probeerden te maken.'

Siferra bleef stil. Hij trok zijn hand niet terug.

'Nou? Wat zeg je ervan?'

Theremon zag hoe tegenstrijdige emoties over haar gezicht snelden. Maar hij durfde er geen uitleg aan te geven.

Siferra was duidelijk in een innerlijke strijd gewikkeld. Maar toen kwam er plotseling een einde aan het gevecht. 'Ja,' zei ze eindelijk. 'Ja. Dat doen we, Theremon.'

En ze kwam naar hem toe. En pakte zijn hand. En deed de lamp die aan het plafond hing uit, maar de zwakke gloed van het godslicht naast het bed bleef.

38

'Weet je hoe deze wijk heet?' vroeg Siferra. Ze staarde verdoofd en verbijsterd naar het verkoolde, spookachtige landschap van kapotte huizen en verlaten auto's waar ze doorheen trokken. Het liep tegen het einde van de ochtend, de derde dag van hun vlucht uit de Schuilplaats. Het felle licht van Onos verlichtte genadeloos elke zwartgeblakerde muur en elk kapot raam.

Theremon schudde zijn hoofd. 'Een idiote naam, daar kun je zeker van zijn. Golden Acres, of Saro Estates, of iets dergelijks. Maar hoe het hier heette doet er nu niet toe. Dit is nu geen wijk meer. Vroeger was dit onroerend goed, Siferra, maar nu is het archeologie. Een van de vergane buitenwijken van Saro.'

Ze waren een flink eind ten zuiden van het bos, bijna aan de buitenrand van de gordel buitenwijken die de zuidelijke zoom van Saro Stad vormden. Daar voorbij lagen agrarische gebieden, kleine stadjes en - ergens heel in de verte, ongelooflijk ver - hun doel: Amgando National Park.

Ze hadden er twee dagen over gedaan om het bos door te trekken. De eerste avond hadden ze onder Theremons oude afdak geslapen en de tweede in het kreupelhout halverwege op de ruige helling naar Onos Heights. Al die tijd hadden ze geen tekenen gezien dat de Brandwacht achter hen aan was gekomen. Altinol had kennelijk geen pogingen gedaan hen te achtervolgen, zelfs al hadden ze wapens meegenomen en twee uitpuilende rugzakken met proviand. En nu waren ze ver buiten zijn bereik, vermoedde Siferra.

Ze zei: 'Hier ergens moet toch de Great Southern Highway lopen?'

'Nog drie of vier kilometer. Als we geluk hebben, komen we geen branden tegen die ons de weg versperren.'

"We hebben geluk. Reken daar maar op.'

Hij lachte. 'Altijd even optimistisch, hè?'

'Dat kost niets meer dan pessimisme,' zei ze. 'Hoe dan ook, we komen er wel doorheen.'

'Precies. Hoe dan ook.'

Kalm liepen ze verder. Theremon leek snel te herstellen van de aframmeling die hij in het bos had gekregen en van de dagen waarin hij praktisch verhongerd was. Hij kon verbazend veel hebben. Zo sterk als hij was, moest Siferra flink haar best doen om zijn tempo bij te houden.

Ze deed ook flink haar best om haar humeur te bewaren. Vanaf het moment dat ze waren vertrokken, had ze consequent de moed erin gehouden, steeds vol vertrouwen was ze er zeker van dat ze veilig in Amgando zouden aankomen en dat ze mensen als zij zouden vinden die daar al hard aan de slag waren gegaan om de wederopbouw van de wereld voor te bereiden.

Maar inwendig wist Siferra het niet zo zeker. En hoe verder zij en Theremon deze ooit aangename buitenwijken binnentrokken, hoe moeilijker het werd om afgrijzen, schrik, wanhoop en een gevoel van totale verslagenheid te onderdrukken.

De wereld was een nachtmerrie.

Je kon niet ontsnappen aan de immensheid ervan. Overal waar je kwam zag je vernielingen.

Kijk, dacht zei Kijk! De troosteloosheid... de littekens... de ingestorte gebouwen, de muren die al overwoekerd worden door het eerste onkruid, al bewoond worden door de eerste groepen hagedissen. Overal de tekenen van die vreselijke nacht, waarin de goden eens te meer hun vervloeking op de wereld hadden doen neerdalen. De vreselijk bittere lucht van zwarte rook steeg op uit de overblijfselen van branden die door de recente regens waren geblust... andere rook, wit en doordringend, wolkte op uit kelders die nog in brand stonden... de vlekken die overal op zaten... de lichamen op straat, vervormd door hun laatste angsten... de blik van krankzinnigheid in de ogen van de paar ronddwalende levende mensen die zo nu en dan uit de resten van hun huizen tuurden...

Alle glorie verdwenen. Alle grootsheid weg. Alles aan puin, alles... alsof de oceaan was opgerezen, dacht ze, en al onze verrichtingen in de vergetelheid had weggevaagd.

Siferra was gewend aan ruïnes. Ze had er haar hele leven beroepsmatig in gegraven. Maar de ruïnes die ze had opgegraven ware oude geweest, verzacht door de tijd, geheimzinnig en romantisch. Wat ze hier zag was veel te vers, veel te pijnlijk om te bevatten, en er was helemaal niets romantisch aan. Ze was zeer wel in staat geweest om de instorting van verloren beschavingen in het verleden te verwerken, daaraan hechtte ze weinig emotionele waarde. Maar nu was het haar eigen tijdperk dat in de kaartenbak van de geschiedenis verdween en dat was moeilijker te verwerken.

Waarom was het gebeurd, vroeg ze zichzelf af? Waarom? Waarom? Waarom?

Waren we zo slecht? Waren we zo ver afgedwaald van het pad van de goden, dat we op deze manier gestraft moesten worden?

Nee.

Nee!

Er bestaan geen goden; er was geen straf.

Daarvan was Siferra in elk geval nog zeker. Ze twijfelde er niet aan dat dit gewoon zuiver een kwestie van het lot was, veroorzaakt door de onpersoonlijke bewegingen van onverschillige, levenloze werelden en zonnen, die elkaar elke tweeduizend jaar in een emotieloos toeval aantrokken.

Dat was alles. Een ongeluk.

Een ongeluk dat Kalgash telkens weer in zijn verleden had moeten doorstaan.

Van tijd tot tijd zouden de Sterren in heel hun beangstigende grootsheid verschijnen en in een wanhopige, door waanzin ontstoken angst, zou de mens, zonder dat hij het wist, zijn hand opheffen tegen zijn eigen voortbrengselen. Tot waanzin gedreven door de Duisternis, krankzinnig geworden door het woeste licht van de Sterren. Het was een eindeloze cyclus. De as van Thombo had het allemaal verteld. En nu was het weer Thombo, helemaal van voren af aan. Precies zoals Theremon had gezegd: Deze plaats is nu archeologie. Precies.

De wereld die ze gekend hadden was verdwenen. Maar wij zijn er nog, dacht ze.

Wat moeten we doen? Wat moeten we doen?

De enige troost die ze tussen deze troosteloosheid kon vinden was de herinnering aan die eerste avond met Theremon, in de Schuilplaats: zo plotseling, zo onverwacht, zo heerlijk. Ze beleefde het in gedachten steeds maar weer opnieuw. Zijn grappige, verlegen glimlach toen hij haar vroeg bij hem te blijven... beslist geen sluwe verleidingstactiek! En de blik in zijn ogen. En het gevoel van zijn handen op haar huid... zijn kussen, zijn adem die zich mengde met de hare...

Wat was het lang geleden dat ze voor het laatst met een man samen was geweest! Ze was bijna vergeten hoe het was... bijna. En altijd was er die andere keren het onaangename gevoel geweest dat ze een fout maakte, een verkeerde weg insloeg, zichzelf vastlegde op een richting die ze niet zou moeten nemen. Zo was het bij Theremon niet geweest: gewoon het wegvallen van barrières, valse schijn en angsten, een plezierige overgave, een erkenning, eindelijk, dat ze in deze verscheurde en gemartelde wereld niet langer alleen moest blijven voortgaan, dat ze een verbond moest sluiten, en dat Theremon, recht door zee en bot, zelfs een beetje grof, sterk, vastberaden en betrouwbaar, de bondgenoot was die ze nodig had en wilde.

En zo had ze zichzelf eindelijk, zonder aarzelen en zonder spijt, aan hem gegeven. Wat een ironie, dacht ze, dat de wereld moest vergaan om haar zover te krijgen dat ze verliefd werd! Maar dat had ze nu tenminste. Verder was alles misschien verloren, maar dat had ze tenminste.

'Kijk daar,' zei ze en wees. 'Een richtingbord.'

Het was een groene, ijzeren plaat, die in een rare hoek aan een lantaarnpaal hing. Het oppervlak was zwart gevlekt van de rook. Op drie of vier plaatsen zaten er gaten in, waarschijnlijk kogelgaten. Maar de heldergele letters waren nog redelijk goed te lezen: Great Southern Hichway, en een pijl die rechtdoor aangaf.

'Het zal hiervandaan hooguit nog een kilometer of drie zijn,' zei Theremon. 'We moeten er zijn tegen...'

Plotseling klonk er een hoog, jankend geluid en toen een tjinkende inslag, die met verbluffende kracht weergalmd werd. Siferra bedekte haar oren. Een ogenblik later voelde ze hoe Theremon zijn arm door de hare haakte en haar op de grond trok. 'Ga liggen!' fluisterde hij fel. 'Er schiet iemand!'

"Wie? Waar?'

Hij had zijn naaldpistool in zijn hand. Ze trok het hare ook. Toen ze omhoogkeek, zag ze dat het projectiel het verkeersbord geraakt had: er zat een nieuw gat tussen de eerste twee woorden, waardoor een paar letters werden uitgewist.

Theremon kroop snel schuifelend naar de hoek van het dichtstbijzijnde gebouw. Siferra volgde hem, ze voelde zich vreselijk kwetsbaar. Dit was erger dan naakt voor Altinol en de Brandwacht te staan; duizend keer erger. Het volgende schot kon elk moment komen, uit elke richting, en ze kon zich op geen enkele manier beschermen. Zelfs toen ze om de hoek van het gebouw kroop en zich hijgend en met kloppend hart in de steeg dicht tegen Theremon aandrukte, voelde ze zich nog steeds niet veilig.

Hij maakte een gebaar met zijn hoofd in de richting van een rij uitgebrande huizen aan de andere kant van de straat. Twee of drie ervan waren intact, aan het andere einde, vlak bij de andere hoek. Nu zag ze uit een raam op de bovenverdieping van het huis dat het verst weg lag vaag groezelige gezichten naar buiten kijken.

'Daar zitten mensen in. Vast krakers. Gekken.'

'Ik zie ze.'

'Ze zijn niet bang voor onze halsdoeken van de Brandwacht Misschien betekent de Brandwacht niets voor hen, zo ver buiten de stad. Of misschien schoten ze juist op ons omdit we ze dragen.'

'Denk je?'

'Alles is mogelijk.' Theremon leunde iets naar voren. 'Wat ik me afvraag, is of ze ons probeerden te raken en ze vreselijk slecht kunnen mikken, of dat ze ons gewoon bang wilden maken? Als ze op ons probeerden te schieten en zo slecht mikten dat ze het verkeersbord raakten, kunnen we proberen weg te rennen. Maar als het gewoon een waarschuwing was...'

'Dat denk ik. Een misser zou waarschijnlijk niet zo ver ernaast zijn dat ze het verkeersbord raakten. Dat is te toevallig.'

'Waarschijnlijk,' zei Theremon. Hij fronste zijn voorhoofd. 'Ik zal hun maar duidelijk maken dat we gewapend zijn. Alleen om hen te waarschuwen dat ze niet een paar mensen achter om een van deze huizen moeten sturen om ons van achteren te besluipen.'

Hij keek op zijn naaldpistool en stelde de lensopening in op een brede straal en maximale afstand. Toen hief hij het op en loste een enkel schot. Een straal rood licht siste door de lucht en raakte de grond vlak voor het gebouw waarin de gezichten waren verschenen. Op het grasveld verscheen een lelijke, geblakerde vlek en rookslierten kringelden op.

Siferra vroeg: 'Denk je dat ze het gezien hebben?'

'Als ze niet zo ver heen zijn dat ze niet kunnen opletten. Maar ik denk dat ze het wel gezien hebben. En het zal hun niet erg aanstaan.'

De gezichten waren weer terug bij het raam.

'Blijf liggen,' waarschuwde Theremon. 'Ze hebben een soort zwaar jachtgeweer. Ik zie de loop.'

Er klonk weer een jankend geluid en toen een enorme klap. Het verkeersbord viel aan stukken op de grond.

'Ze mogen dan wel gek zijn,' zei Siferra, 'maar ze kunnen verrekte goed mikken.'

'Tè goed. Toen ze dat eerste schot losten, speelden ze maar met ons. Ze lachten ons uit. Ze zeiden ons dat als we onze neus vertonen, ze ons neer zullen schieten. We zitten hier in de val en ze genieten ervan.'

'Kunnen we aan de andere kant van de steeg er niet uit?'

'Daar ligt allemaal rommel. En aan de andere kant kunnen wel nog meer krakers wachten.'

'Wat moeten we dan doen?'

'Dat huis in brand steken,' zei Theremon. 'Jaag ze er met vuur uit en maak ze dood, als ze te gek zijn om zich over te geven.'

Haar ogen sperden zich wijd open. 'Ze doodmaken?'

'Als ze ons geen andere keus laten, ja, ja, dan doe ik dat. Wil je naar Amgando of wil je liever de rest van je leven hier weggedoken zitten in deze steeg?'

'Maar je kunt niet zomaar mensen doodmaken, zelfs als je... zelfs als ze...'

Haar stem ebde weg. Ze wist niet wat ze wilde zeggen.

'Zelfs als ze proberen je te vermoorden, Siferra? Zelfs als ze het leuk vinden om een paar salvo's langs je oren te laten suizen?'

Ze antwoordde niet Ze had gedacht dat ze begon te begrijpen hoe alles werkte in deze monsterlijke, nieuwe wereld die was ontstaan op de avond van de verduistering, maar ze besefte dat ze er niets van begreep, helemaal niets.

Theremon was weer een klein eindje de straat op gekropen. Hij richtte zijn naaldpistool.

De roodgloeiende lichtstraal raakte de witte gevel van het huis verderop. Het hout werd meteen zwart. Kleine vlammetjes sprongen op. Hij trok een streep vuur over de voorgevel van het gebouw, pauzeerde even, vuurde nog een keer en trok een tweede streep langs de eerste.

'Geef je pistool,' zei hij. 'Het mijne raakt oververhit.'

Ze gaf hem het wapen. Hij stelde het af en schoot een derde keer. Een groot deel van de voorgevel stond nu in lichterlaaie. Theremon vuurde erdoorheen en richtte zijn straal op de binnenkant van het gebouw.

Niet zo lang geleden, dacht Siferra, was dat witte, houten huis van iemand geweest. Een gezin had er gewoond, mensen, die trots waren op hun huis, hun wijk... die hun grasveld verzorgden, hun plantjes water gaven, met hun huisdieren speelden, etentjes organiseerden voor hun vrienden, met een drankje op de patio zaten en toekeken hoe de zonnen door de avondhemel trokken. Nu had niets daarvan nog enige betekenis. Nu lag Theremon aan de overkant op zijn buik in een steeg vol as en puin en stak dat huis efficiënt en systematisch in brand. Want dat was de enige manier waarop hij en zij veilig uit deze straat konden komen en hun weg naar Amgando Park konden vervolgen.

Een wereld als een nachtmerrie, ja.

Van binnen uit het huis steeg nu een rookzuil op. De hele linkerkant van de voorgevel stond in brand.

En mensen sprongen uit de ramen op de tweede verdieping.

Drie, vier, vijf, hoestend en kermend. Twee vrouwen, drie mannen. Ze vielen op het gras en bleven daar even versuft liggen. Hun kleren waren vuil en gescheurd, hun haar zat in de war. Gekken. Voor Zonsondergang waren ze iets anders geweest, maar nu maakten ze gewoon deel uit van die enorme horde lompe zwervers met wilde ogen en een misschien voor altijd gestoorde geest, veroorzaakt door de plotselinge, onthutsende uitbarsting van verbluffend licht dat de Sterren omlaag hadden gesmeten op hun onvoorbereide hersenen.

'Sta op!' riep Theremon hun toe. 'Handen omhoog! Nu! Vooruit, omhoog ermee!' Hij stapte naar voren, in het volle zicht, beide naaldpistolen vasthoudend. Siferra kwam naast hem te voorschijn. Het huis was nu gehuld in een dikke rookwolk en binnen in dat zwarte omhulsel schoten grote, beangstigende uitbarstingen van vuur aan alle kanten van het gebouw omhoog. Het brandde nu als een fakkel.

Zaten er binnenin nog mensen opgesloten? Wie zou het zeggen? Maakte het iets uit?

'Ga daar naast elkaar staan,' beval Theremon. 'Mooi zo. Gezicht naar links!' Sputterend deden ze wat hij zei. Eén man was wat trager en Theremon schoot met zijn naaldpistool een straal langs zijn wang om hem aan te moedigen mee te werken. 'En nu rennen. De straat uit! Sneller! Sneller!'

Eén kant van het huis stortte met een vreselijk bulderend geluid in, waardoor kamers, toiletten en meubilair zichtbaar werden. Net een poppenhuis dat open was gemaakt. Alles stond in brand. De krakers waren nu bijna op de hoek. Theremon bleef hen naroepen, en spoorde hen aan, zo nu en dan een straal op hun hielen mikkend. Toen draaide hij zich om naar Siferra. 'Mooi zo. Laten we maken dat we hier wegkomen.'

Ze staken hun naaldpistolen weg en renden de andere kant op, naar de Great Southern Highway.

'Wat nou als ze schietend naar buiten waren gekomen?' vroeg Siferra later, toen ze de oprit van de snelweg een klein eindje verderop zagen liggen en over de open vlakten liepen die erheen leidden. 'Had je hen echt doodgeschoten, Theremon?'

Hij keek haar onbewogen, ernstig aan. 'Als dat de enige manier was geweest waarop we uit die steeg hadden kunnen komen? Ik geloof dat ik daar al eerder antwoord op heb gegeven. Natuurlijk zou ik dat gedaan hebben. Wat voor keus had ik? Wat kon ik anders doen?'

'Niets, denk ik,' zei Siferra met nauwelijks hoorbare stem.

Het beeld van het brandende huis stond haar nog voor ogen. En de aanblik van die armzalige, in vodden gehulde mensen die door de straat renden.

Maar zij hadden het eerst geschoten, zei ze tegen zichzelf. Zij waren met de ellende begonnen. Ze kon met geen mogelijkheid zeggen hoe ver ze het door hadden gedreven, als Theremon niet op het idee was gekomen om het huis in brand te steken.

Het huis... iemands huis...

Niemands huis, herstelde ze zichzelf.

"Daar is het.' zei Theremon. 'De Great Southern Highway. Het is nu een kalme rit van vijf uur naar Amgando. We zouden er tegen etenstijd kunnen zijn.'

'Als we iets hadden om in te rijden.' zei Siferra.

'Als.' zei hij.

39

Zelfs na alles wat hij onderweg hierheen had gezien, was Theremon niet voorbereid op wat hij op de Great Southern Highway zou zien. De ergste nachtmerrie van een verkeersdeskundige had niet zo erg kunnen zijn.

Overal in de zuidelijke wijken hadden Theremon en Siferra verlaten auto's in de straten zien staan. Ongetwijfeld hadden veel automobilisten, door paniek bevangen toen de Sterren te voorschijn kwamen, hun auto's stilgezet en waren lopend weggevlucht, in de hoop een plaats te vinden waar ze zich konden verbergen voor de vreselijke, overweldigende schittering die plotseling uit de hemel losbrandde. Maar de verlaten auto's in de straten van die kalme woonwijken waardoor hij en Siferra tot nu toe heen waren gekomen, hadden lukraak, hier en daar verspreid gestaan, vrij ver van elkaar. Er had in die wijken kennelijk vrij weinig verkeer gereden tijdens de verduistering, zo na het einde van een normale werkdag.

Maar de Great Southern Highway - vol late forenzen - moest een waar gekkenhuis zijn geweest toen de ramp de wereld trof.

'Moet je zien.' fluisterde Theremon vol ontzag. 'Moet je dat zien, Siferra!'

Verbaasd schudde ze haar hoofd. 'Ongelooflijk. Ongelooflijk.'

Overal lagen auto's... boven op elkaar, overal in een chaotische wanorde opgestapeld, soms twee of drie hoog. De brede snelweg werd er bijna volledig door versperd, een bijna ondoordringbare muur van autowrakken. Ze stonden alle kanten op. Sommige lagen ondersteboven. Van een hoop waren slechts uitgebrande karkassen over. Heldere poelen van weggestroomde brandstof glinsterden als kleine, kristallen meertjes. Hopen glassplinters gaven het wegdek een sinistere glans. Dode auto’s. En dode bestuurders.

Het was het meest griezelige tafereel dat ze tot nu toe gezien hadden.

Een enorm dodenleger strekte zich voor hen uit Er lagen lichamen tegen het dashboard van hun auto gezakt, lichamen die bekneld lagen tussen tegen elkaar gebotste auto's, lichamen onder de wielen van auto's. En een massa lichamen die gewoon als armzalige, afgedankte poppen langs de zijkanten van de weg verspreid lagen, met hun ledematen bevroren in de groteske houdingen van de dood.

Siferra zei: 'Waarschijnlijk zijn een hoop auto's gestopt toen de Sterren te voorschijn kwamen. Maar andere gingen juist harder rijden, om te proberen van de snelweg af te komen en gauw naar huis te rijden, waarbij ze boven op de auto's reden die gestopt waren. En weer andere mensen waren zo van streek, dat ze totaal vergeten waren hoe ze moesten rijden... kijk, daar zijn ze zo over de rand de weg af gereden, en deze hier moet gekeerd zijn en geprobeerd hebben om tegen het tegemoetkomende verkeer in terug te rijden...'

Theremon huiverde. 'Een afgrijselijke, kolossale kettingbotsing. Auto's die van alle kanten tegelijk op elkaar botsen. Rondtollen, omslaan en dwars over de weg heen naar de andere weghelft schieten. Mensen die uitstappen, wegrennen om dekking te zoeken, geraakt worden door andere auto's die net komen aanrijden. Iedereen wordt gek, op vijftig verschillende manieren.'

Hij lachte bitter.

Verrast zei Siferra: 'Wat valt hier in vredesnaam te lachen, Theremon?'

'Alleen om mijn eigen stomheid. Weet je, Siferra, een half uur geleden, toen we in de buurt van de snelweg kwamen, kreeg ik een wild idee: we gingen zitten in iemands verlaten auto, die volgetankt en wel klaarstond, en reden zo weg naar Amgando. Zomaar, zo gemakkelijk als wat. Ik stond er helemaal niet bij stil dat de weg volkomen geblokkeerd zou zijn... dat zelfs als we het geluk zouden hebben dat we een auto vonden die we konden gebruiken, we er niet verder dan een meter of tien mee zouden komen...'

'Het wordt al moeilijk genoeg om lopend over de weg vooruit te komen, zoals het er nu uitziet.'

'Ja. Maar we zullen wel moeten.'

Vastberaden begonnen ze aan hun lange reis naar het zuiden.

In het warme Onoslicht, vroeg in de middag, baanden ze zich een weg door de slachting op de snelweg en kropen over de vervormde en verwrongen wrakken van de auto's en deden de grootste moeite om de verkoolde en verminkte lichamen, de opgedroogde bloedplassen en de vreselijke gruwel van dit alles niet te zien.

Theremon merkte hoe hij er bijna onmiddellijk ongevoelig voor werd. Dat was misschien nog gruwelijker. Maar na een tijdje zag hij gewoon niet meer het bloed, de starende ogen van de lijken, de enormiteit van de ramp die hier had plaatsgevonden. De taak om over enorme bergen op elkaar gebotste auto's te klimmen en zich langs gevaarlijk uitstekende platen gescheurd blik te persen, eiste zoveel van hem, dat hij al zijn aandacht erbij moest houden en hij besteedde al snel geen aandacht meer aan de slachtoffers van de ramp. Hij wist dat het geen zin had om naar overlevenden te zoeken. Iedereen die al die dagen hierin klem had gezeten, was nu vast dood door uitputting. Siferra leek ook snel gewend te raken aan de nachtmerrie om hen heen van de Great Southern Highway. Bijna zonder een woord te zeggen, zocht ze naast hem haar weg door de obstakels, nu eens pauzerend om naar een opening in de wirwar van wrakstukken te wijzen, dan weer op haar handen en voeten zakkend om onder een uitstekend stuk verwrongen ijzer door te kruipen.

Ze waren vrijwel de enige levende wezens die gebruik maakten van de weg. Zo nu en dan zagen ze ver voor zich uit iemand te voet naar het zuiden trekken, of zelfs iemand die vanuit het zuiden over de weg naar Saro Stad trok, maar ze maakten nooit contact met mensen. De andere reizigers doken haastig weg, uit het zicht, en verdwenen tussen de wrakken, of, als ze voor hen liepen, begonnen als een waanzinnige verder te klauteren in een tempo waaruit vreselijke angst bleek, en verdwenen snel in de verte.

Waar zijn ze bang voor, vroeg Theremon zich af? Dat we hen zullen aanvallen? Valt iedereen nu iedereen aan?

Een keer, een paar uur nadat ze vertrokken waren, zagen ze een verfomfaaide man van auto naar auto lopen en de zakken van de doden doorzoeken, waarna hij de lichamen van hun bezittingen ontdeed. Op zijn rug had hij een grote zak waarin zijn buit zat, die zo zwaar was, dat hij wankelde onder het gewicht ervan.

Theremon vloekte kwaad en trok zijn naaldpistool. 'Moet je die vuile smeerlap zien! Moet je hem zien!'

'Nee, Theremon!'

Siferra trok zijn arm weg, net toen Theremon een schot loste op de plunderaar. Het schot trof een auto in de buurt en even schitterde er een uitbarsting van weerkaatste energie op.

'Waarom deed je dat?' vroeg Theremon. 'Ik wilde hem alleen bang maken.'

'Ik dacht... dat je...'

Somber schudde Theremon zijn hoofd. 'Nee,' zei hij. 'Nog niet, tenminste. Kijk... moet je hem zien rennen!'

Toen het schot klonk, had de plunderaar zich omgedraaid en Theremon en Siferra in woeste, manische verbazing aangekeken. Zijn ogen waren leeg; aan zijn lippen hing een sliert kwijl. Lange tijd had hij hen aangegaapt. Toen had hij zijn zak met buit laten vallen en was in een wilde, wanhopige vlucht over de auto's heen weggeklauterd en was snel uit het zicht verdwenen.

Ze trokken verder.

Ze kwamen langzaam, met moeite vooruit. De verkeersborden die op glanzende palen hoog boven hen oprezen, dreven de spot met hun trage vorderingen door aan te geven hoe weinig ze sinds het begin van de snelweg tot nu toe hadden afgelegd. Tegen Onosondergang waren ze slechts tweeënhalve kilometer opgeschoten.

'Bij dit tempo.' zei Theremon somber, 'doen we er bijna een jaar over om in Amgando te komen.'

'We komen sneller vooruit als we eraan gewend raken.' zei Siferra zonder veel overtuiging.

Konden ze maar een parallelweg langs de snelweg nemen, in plaats van op de weg zelf te moeten lopen. Dat was al een stuk eenvoudiger voor hen geweest. Maar dat was onmogelijk. Grote delen van de Great Southern Highway waren verhoogd en liepen op hoge pilaren over beboste gebieden, moerassen en over verschillende industrieterreinen heen. Er waren delen waar de snelweg een brug werd over lange open stukken waar de bodem op zoek naar mineralen was weggegraven, of over meren en rivieren. Meestal hadden ze geen keus en moesten ze wel het gedeelte volgen waarop eens de middelste verkeersaders van de snelweg zelf hadden gelegen, hoe moeilijk het ook was om langs de eindeloze wirwar van wrakken te komen.

Ze bleven zo veel mogelijk langs de rand van het wegdek lopen, omdat het aantal autowrakken daar minder was. Als ze over de rand naar de gebieden onder zich keken, zagen ze overal tekenen van de voortdurende chaos.

Afgebrande huizen. Branden, die na al die tijd nog steeds woedden, waren aan de horizon te zien. Zo nu en dan zagen ze kleine groepen troosteloze vluchtelingen die er ontsteld en verward uitzagen en verwilderd over de straten vol puin ploeterden, op weg in een hopeloze, wanhopige trek. Soms kampeerde een grotere groep, duizend mensen of meer, samen op een open plek, waarbij iedereen op een troosteloze manier, als verlamd samengehoopt zat, zich nauwelijks bewegend, hun wilskracht en energie verbrijzeld.

Siferra wees naar een uitgebrande kerk op de helling van een heuvel vlak langs de snelweg. Een kleine groep haveloze mensen klauterde over de ingestorte muren en rukte met koevoeten de overgebleven grijze steenblokken los en smeet ze op het plein. 'Het lijkt wel of ze hem aan het slopen zijn.' zei ze. 'Waarom zouden ze dat doen?'

Theremon zei: 'Omdat ze de goden haten. Ze geven hun de schuld van alles wat er gebeurd is... Ken je het Pantheon, de grote Kathedraal van Alle Goden aan de rand van het bos, met de beroemde muurschilderingen van Thamilandi? Een paar dagen na Zonsondergang heb ik hem gezien. Hij was afgebrand, alleen nog maar puin, alles vernield en uit een stapel bakstenen stak een half bewusteloze priester. Nu begrijp ik dat het geen ongeluk was dat hij is afgebrand. Die brand is opzettelijk aangestoken. En de priester... ik zag hoe een gek hem pal voor mijn ogen vermoordde, en ik dacht dat het was om zijn kleren te stelen. Misschien niet. Misschien was het puur uit haat'

'Maar de priesters waren de schuld niet van...'

'Ben je de Apostelen zo snel vergeten? Mondior, die ons al maandenlang vertelt dat wat er ging gebeuren de wraak was van de goden? De priesters zijn de stem van de goden, toch, Siferra? En als ze ons het kwaad in hebben geleid, zodat we op deze manier gestraft moesten worden, nou, dan moeten de priesters zelf verantwoordelijk zijn voor de komst van de Sterren. Of dat denken de mensen.'

'De Apostelen!' zei Siferra duister. 'Kon ik die maar vergeten. Wat denk je dat ze nu doen?'

'Ze zullen in hun toren veilig en wel door de verduistering heen zijn gekomen.'

'Ja. Ze waren goed voorbereid, dus ze zullen de nacht wel heelhuids overleefd hebben. Wat zei Altinol ook alweer? Dat ze al een regering hadden gevormd in het noorden van Saro Stad?'

Theremon staarde mistroostig naar de verwoeste kerk verderop. Toonloos zei hij: 'lk kan me wel voorstellen wat voor soort regering dat zal zijn. Kuisheid bij decreet. Mondior die elke Onosdag nieuwe morele geboden bekendmaakt. Alle soorten plezier zijn bij de wet verboden. Wekelijkse bekendmaking van executies van de zondaren.' Hij spuugde in de wind. 'Bij de Duisternis! En dan te bedenken dat ik Folimun die avond in handen had, en hem heb laten gaan, terwijl ik hem toen gemakkelijk had kunnen wurgen...'

'Theremon!'

'Ik weet het. Wat hadden we eraan gehad? Een Apostel meer of minder? Laat hem in leven. Laat hen hun regering instellen en iedereen die de pech heeft in het noorden van Saro Stad te wonen zeggen wat hij moet doen en denken. Waar maken we ons druk om? Wij gaan toch naar het zuiden? Wij hebben geen last van wat de Apostelen doen. Zij zullen gewoon een van de vijftig rivaliserende, kibbelende regeringen zijn, als alles tot rust is kunnen komen. Een van de vijfduizend misschien. Elke streek krijgt zijn eigen dictator, zijn eigen keizer.' Plotseling werd de stem van Theremon somberder. 'O, Siferra, Siferra...'

Ze pakte zijn hand. Zacht zei ze: 'Je geeft jezelf weer de schuld, hè?'

'Hoe wist je dat?'

'Als je zo van streek bent... Theremon, echt, je hebt nergens schuld aan! Dit zou toch zo gegaan zijn, wat je ook in de krant had geschreven, begrijp je dat niet? Eén man alleen zou geen verschil hebben gemaakt. Iets dat voorbestemd was, waar de wereld hoe dan ook doorheen moest, iets dat niet voorkomen kon worden, iets...'

'Voorbestemd?' zei hij scherp. 'Wat een raar woord uit jouw mond. De wraak van de goden, bedoel je dat?'

'Ik zei niets over goden. Ik bedoel alleen dat het voorbestemd was dat Kalgash Twee kwam en dat de verduistering zou plaatsvinden, en Zonsondergang, en de Sterren...'

'Ja.' zei Theremon onverschillig. 'Dat zal wel.'

Ze liepen verder over een stuk weg waar heel weinig auto's tot stilstand waren gekomen. Onos was nu onder en de avondzonnen op, Sitha, Tano en Dovim. Uit het westen woei een kille wind. Theremon voelde een dof hongergevoel in zich opkomen. Ze hadden de hele dag de tijd niet genomen om te eten. Nu stopten ze, tussen twee verwrongen auto's in, en pakten een paar pakjes gedroogd voedsel uit, die ze uit de Schuilplaats hadden meegenomen.

Maar, zo hongerig als ze waren, hij merkte dat hij weinig trek had en hij moest zich dwingen de maaltijd hap voor hap naar binnen te werken. De strakke gezichten van de lijken uit de auto's in de buurt staarden hem aan. Zolang hij onderweg was, had hij ze kunnen negeren, maar nu, nu hij hier zat op wat eens de mooiste snelweg van de provincie Saro was geweest, kon hij de aanblik ervan niet uit zijn hoofd zetten. Soms voelde hij zich of hij ze allemaal zelf vermoord had.

Ze maakten een bed van stoelzittingen die uit een verongelukte auto waren gevallen en sliepen dicht tegen elkaar aan, een rusteloze, steeds onderbroken slaap, die niet veel beter was dan wanneer ze op het harde, betonnen wegdek zelf hadden gelegen.

's Avonds klonk er geschreeuw, een rauw lachen, zingen in de verte. Theremon werd een keer wakker en keek over de rand van de verhoogde snelweg en zag ver weg op een veld kampvuren, misschien twintig minuten lopen naar het oosten. Sliep er nog wel iemand onder een dak? Of was de ontreddering door de Sterren zo algemeen, vroeg hij zich af, dat de hele bevolking van de wereld huis en haard verlaten had om in de open lucht te kamperen, zoals hij en Siferra deden, onder het vertrouwde licht van de eeuwige zonnen?

Tegen het ochtendgloren doezelde hij eindelijk in. Maar hij sliep nauwelijks, of Onos kwam in het oosten op, roze en toen goud, en sleurde hem uit zijn beangstigende, fragmentarische dromen.

Siferra was al wakker. Haar gezicht was bleek, haar ogen rood en opgezwollen.

Het lukte hem om te glimlachen. 'Je ziet er geweldig uit.' zei hij tegen haar.

'O, dit is niets.' zei ze. 'Je moet me eens zien als ik me twéé weken niet gewassen heb.'

'Maar ik bedoelde...'

'Ik weet wat je bedoelde.' zei ze. 'Denk ik.'

Die dag legden ze zes kilometer af en elke stap die ze deden kwamen ze moeizaam vooruit

'We moeten water hebben.' zei Siferra, toen de middagwind begon op te steken. 'We moeten de volgende afrit die we tegenkomen nemen, en proberen een bron te vinden.'

'Ja.' zei hij. Dat zal wel.'

Theremon voelde er weinig voor om omlaag te gaan. Sinds het begin van de reis hadden ze de snelweg vrijwel voor zichzelf gehad en hij begon zich nu op een vreemde manier bijna thuis te voelen tussen de verwrongen, verkreukelde en kapotte auto's. Daarbeneden, in het open veld, waar de groepen vluchtelingen rondtrokken - vreemd, dacht hij, hoe ik hen vluchtelingen noem, alsof ik zelf gewoon op vakantie ben - wist je niet in wat voor problemen ze terecht zouden komen. Maar Siferra had gelijk. Ze moesten omlaag om water te zoeken. De voorraad die ze mee hadden genomen was bijna op. En misschien was het goed als ze even weg waren van de eindeloze, helse strook vol verkreukelde auto's en stijve, starende lichamen, voordat ze weer verder trokken naar Amgando.

Hij wees naar een verkeersbord een eindje voor hen uit. 'Nog achthonderd meter naar de volgende afslag.'

'Daar moeten we binnen een uur kunnen zijn.'

'Minder.' zei hij. 'De weg ziet er verderop vrij leeg uit. We gaan omlaag van de snelweg af en doen zo snel mogelijk wat we moeten doen, waarna we beter weer hierheen terug kunnen gaan om te slapen. Het is veiliger om uit het zicht tussen een paar auto's te liggen, dan ons geluk te beproeven in het open veld.'

Siferra begreep de logica daarvan. Het nu volgende stuk weg was redelijk vrij en ze schoten snel op naar de komende afslag, sneller dan ze ooit eerder over de snelweg vooruit waren gekomen. Binnen een mum van tijd kwamen ze bij het volgende verkeersbord, waarop stond aangegeven dat de afslag nog vierhonderd meter ver lag.

Maar toen kwam er een abrupt eind aan hun snelle reis. Op dat punt werd de weg geblokkeerd door zo'n enorme stapel op elkaar gebotste auto's, dat Theremon even bang was dat ze er nooit langs zouden kunnen komen.

Hier moest echt een enorme reeks ongelukken hebben plaatsgevonden, iets vreselijks, zelfs vergeleken bij wat hij en Siferra al gepasseerd waren. Twee grote vrachtwagens leken ermiddenin te staan, als twee vechtende beesten uit het oerwoud met de neuzen tegen elkaar aan; en kennelijk waren tientallen personenwagens er in volle vaart bovenop gereden, waarbij ze er omhoog tegenop waren geschoten en dan terug waren gevallen op de achter hen aan komende auto's. Zo was een gigantische wal ontstaan die van de ene kant van de weg naar de andere liep en verder over de relingen op de vluchtstroken. Overal staken verwrongen deuren en vlijmscherpe bumpers uit, en stapels gebroken glas rinkelden sinister als de wind erlangs streek.

'Hier,' riep Theremon. 'Ik geloof dat ik hier een doorgang zie... door dit gat omhoog en dan over de linker vrachtwagen... nee, nee, dat lukt niet, we moeten eronderdoor...'

Siferra kwam naast hem staan. Hij liet haar het probleem zien - een massa recht omhoog staande auto's die aan de andere kant op hen wachtte, als een veld omhoog wijzende messen - en ze knikte. In plaats daarvan gingen ze onderlangs, een trage, vuile, pijnlijke kruippartij door glasscherven en opgedroogde plassen brandstof. Halverwege pauzeerden ze om uit te rusten, voordat ze verder gingen naar de andere kant van de wal.

Theremon was de eerste die erdoor kwam. 'Alle goden!' mompelde hij, toen hij verbijsterd naar het schouwspel staarde dat voor hem lag. 'Wat nu?'

Aan de andere kant van de grote berg wrakken was de weg over een afstand van ongeveer vijftien meter vrij. Voorbij de open plek lag een tweede wegversperring van de ene kant naar de andere over de weg. Maar deze was opzettelijk gemaakt - een stapel autodeuren en banden die keurig op het wegdek opgestapeld lagen tot tweeënhalf a drie meter hoog.

Voor deze barricade zag Theremon een twintigtal mensen staan, die hun kamp midden op de snelweg hadden opgeslagen. Hij was zo druk bezig geweest met door de verwrongen stapel wrakken heen te komen, dat hij geen aandacht had geslagen op iets anders en dus niet de geluiden aan de andere kant had gehoord.

Siferra kwam naast hem naar buiten gekropen. Hij hoorde haar adem stokken van verrassing en schrik.

'Hou je handen op je naaldpistool.' zei Theremon zachtjes tegen haar. 'Maar haal het niet te voorschijn en denk maar niet dat je het kunt gebruiken. Ze zijn met te veel.'

Een paar van de onbekenden slenterden over de weg hun kant op, zes of zeven gespierde mannen. Onbeweeglijk keek Theremon toe hoe ze aankwamen. Hij wist dat hij niet onder deze ontmoeting uit kon... er was geen hoop dat hij kon ontsnappen door dat doolhof van vlijmscherpe wrakstukken waar zij zich zojuist doorheen hadden geperst. Hij en Siferra zaten in de val op deze open plek tussen twee wegversperringen in. Ze konden niets anders doen dan af te wachten wat er nu gebeurde en hopen dat deze mensen redelijk verstandig waren.

Een lange man met hangende schouders en kille ogen liep bedaard op Theremon af, tot ze vrijwel neus aan neus stonden, en zei: 'Goed, knaap. Dit is een fouilleringsposL' Hij legde een vreemde nadruk op het woord "fouilleren".

'Fouilleringspost?' herhaalde Theremon koel. 'En wat hopen jullie dan wel te vinden?'

'Krijg nou geen kapsones, want anders ga je over de rand, met je hoofd omlaag. Je weet verrekte goed waar we naar zoeken. Maak het jezelf nou niet lastig.'

Hij gebaarde naar de anderen. Ze kwamen naderbij en klopten op de kleren van Theremon en Siferra. Kwaad duwde Theremon de zoekende handen weg. 'Laat ons erdoor,' zei hij afgemeten.

'Niemand komt er hier door zonder gefouilleerd te zijn.'

'Op wiens gezag?'

'Op mijn gezag. Laat je het toe, of moeten we je dwingen?'

'Theremon...' fluisterde Siferra ongerust.

Hij duwde haar opzij. De woede kropte zich in hem op.

Zijn verstand zei dat het idioot was om zich te verzetten, dat Siferra en hij ver in de minderheid waren en dat de grote man geen grapjes maakte toen hij zei dat ze last zouden krijgen als ze zich niet lieten fouilleren.

Deze mensen leken geen echte bandieten te zijn. Er klonk iets officieels in de woorden van de grote man, alsof dit een soort grens was, een douanepost misschien. Waar zochten ze naar? Voedsel? Wapens? Zouden deze mensen proberen de naaldpistolen van hen af te pakken? Hij kon hun beter alles geven wat ze hadden, zei Theremon tegen zichzelf, dan om te komen in een vergeefse, heldhaftige poging om vrij te mogen passeren.

Maar toch... om zo grof te worden behandeld... om gedwongen te worden toe te geven, op een vrije, openbare snelweg...

En ze konden het zich niet veroorloven de naaldpistolen kwijt te raken, of hun voedselvoorraad. Het was nog honderden kilometers naar Amgando.

'Ik waarschuw je, ..' begon de grote man.

'En ik waarschuw jou. Blijf met je handen van me af. Ik ben een burger van de Federale Republiek Saro en dit is nog steeds een weg die vrij door alle burgers gebruikt mag worden, wat er verder ook gebeurd is. Je hebt niets over mij te zeggen.'

'Hij klinkt als een professor,' zei een van de andere mannen lachend. 'Houdt toespraken over zijn rechten en zo.'

De grote man haalde zijn schouders op. 'We hebben hier zelf al een professor. We hebben er niet nog meer nodig. En we hebben nu genoeg gepraat. Grijp hem en fouilleer hem. Van top tot teen.'

'Laat... me... los...'

Een hand greep Theremons arm. Snel zwaaide hij zijn vuist omhoog en ramde hem naar voren tussen iemands ribben. Het kwam hem allemaal heel bekend voor: weer een vechtpartij, er stond hem weer een aframmeling te wachten. Maar hij was vastbesloten om te vechten. Een moment later trof iemand hem in zijn gezicht en pakte een andere man hem bij zijn elleboog. Hij hoorde Siferra van woede en angst gillen. Hij probeerde zich los te trekken, sloeg weer iemand, werd zelf weer geslagen, dook weg, zwaaide, kreeg een harde, schrijnende klap in zijn gezicht...

'Hé, wacht eens even!' riep een nieuwe stem. 'Hou op! Butalla, laat die man los! Fridnor! Talpin! Laat hem los!'

Een bekènde stem.

Maar van wie?

De Fouilleerders stapten achteruit. Theremon vocht enigszins wankelend om overeind te blijven, toen hij naar de nieuwkomer keek.

Een slanke, pezige, intelligent uitziende man glimlachte naar hem. Doordringende, heldere ogen staarden hem aan vanuit een gezicht vol vuile vlekken.

Iemand die hij kende, ja.

'Beenay!'

'Theremon! Siferra!'

40

Meteen was alles anders. Beenay bracht Theremon en Siferra naar een verrassend knus onderdak aan de andere kant van de wegversperring: kussens, gordijnen en een rij bussen waarin voedsel bleek te zitten. Er lag een slanke, jonge vrouw, met haar linkerbeen in verband gewikkeld. Ze zag er zwak en koortsig uit maar ze liet even een korte, zwakke glimlach zien toen de anderen binnenkwamen.

Beenay zei: 'Je herinnert je Raissta 717 zeker nog wel, Theremon? Raissta, dit is Siferra 89, van de archeologiefaculteit. Ik heb je over haar verteld... over haar ontdekking dat in vroeger tijden, in het verre verleden, de steden verbrand waren... Raissta is mijn contractgezel,' zei hij tegen Siferra.

Theremon had Raissta in de afgelopen paar jaar als vriend van Beenay een paar keer ontmoet. Maar dat was in een andere tijd geweest, in een wereld die nu dood en vergaan was. Hij herkende haar nauwelijks. Hij herinnerde zich haar als een slanke, knap uitziende, leuk geklede vrouw die altijd een goed humeur leek te hebben, altijd even vrolijk was. Maar nu... nu! Dit uitgemergelde, broze, afgetobde meisje... deze hologige, piekharige geest van de Raissta die hij gekend had...

Had de Zonsondergang echt maar een paar weken geleden plaatsgevonden? Plotseling leek het wel jaren geleden. Het leek wel aeonen... verschillende geologische tijdperken geleden...

Beenay zei: 'Ik heb hier een beetje cognac, Theremon.'

Theremons ogen sperden open. 'Meen je dat? Weet je hoe lang het geleden is dat ik een borrel gehad heb? Hoe is het mogelijk, Beenay. Jij, de geheelonthouder die ik overhaalde om zijn eerste slok te nemen van een Tano Special... jij hebt de laatste fles cognac in de wereld hier bij jou verborgen!'

'Siferra?' vroeg Beenay.

'Graag. Een klein beetje maar.'

'Meer dan een klein beetje is er niet.' Hij schonk drie glaasjes ter grootte van vingerhoedjes voor hen in.

Theremon zei, toen de cognac hem begon op te warmen: 'Beenay, wat is hier aan de hand? Dit gefouilleer?'

'Weet je niets van het fouilleren af?'

'Helemaal niets.'

'Waar heb je sinds Zonsondergang uitgehangen?'

'Voornamelijk in het bos. Toen vond Siferra me, nadat een paar schoffies me in elkaar hadden geslagen, en nam me mee naar de Schuilplaats van de universiteit om bij te komen van wat ze me hadden aangedaan. En de afgelopen paar dagen zijn we hier over de snelweg getrokken en we hopen in Amgando te komen.'

'Dus jullie weten van Amgando af?'

'Van jou, indirect,' zei Theremon. 'Ik kwam in het bos Sheerin tegen. Hij was bij de Schuilplaats geweest, vlak nadat jullie vertrokken moeten zijn, waar hij jullie briefje over Amgando zag. Hij vertelde het mij, ik vertelde het Siferra. En toen zijn we op weg erheen gegaan.'

'Met Sheerin?' vroeg Beenay. 'Waar is hij dan?'

'Hij is niet bij ons. Hij en ik zijn dagen geleden uit elkaar gegaan. Hij is alleen naar Amgando vertrokken en ik bleef in Saro om naar Siferra te zoeken. Ik weet niet wat er met hem gebeurd is... Mag ik nog een slokje cognac, Beenay? Als je het missen kunt. En jij zou me over het fouilleren vertellen.'

Beenay schonk een tweede glaasje voor Theremon in. Hij keek naar Siferra, die met haar hoofd schudde.

Toen zei hij bezorgd: 'Als Sheerin alleen reisde, zit hij waarschijnlijk in de problemen, heel ernstige problemen waarschijnlijk. Sinds ik hier ben is hij in elk geval niet deze kant op gekomen, en de Great Southern Highway is de enige route Saro uit die iemand kan nemen als hij naar Amgando wil gaan. We zullen een patrouille moeten sturen om naar hem te zoeken... En het fouilleren, dat is een van de nieuwe dingen die de mensen doen. Dit is een officiële fouilleringspost Er is er een bij de grens van elke provincie waar de Creat Southern Highway doorheen loopt'

'We zijn maar een paar kilometer van Saro Stad,' zei Theremon. 'Dit is nog steeds de provincie Saro, Beenay.'

'Niet meer. Alle oude provinciebesturen zijn verdwenen. Wat over is van Saro Stad is opgedeeld... Ik heb gehoord dat de Apostelen van het Vuur er een flink deel van hebben, aan de andere kant van de stad, en het gebied rondom het bos en de universiteit staat onder controle van ene Altinol, die een quasi-militaire groep leidt die zich de Brandwacht noemt. Misschien ben je ze tegengekomen.'

Siferra zei: 'lk ben een paar dagen officier geweest in de Brandwacht. Deze groene halsdoek die ik om heb, is hun officiële herkenningsteken.'

Beenay zei: 'Dan weet je wat er gebeurd is. Het oude systeem is aan duigen... een miljoen miniatuurregerinkjes schieten overal als paddestoelen uit de grond. Je bent nu in de Herstelprovincie. Die loop hiervandaan ongeveer tien kilometer ver langs de snelweg. Als je bij de volgende fouilleringspost komt, ben je in de provincie Zes Zonnen. Daama komt Godland, en dan Daglicht, en dan... ach, vergeten. Het verandert toch om de paar dagen, als de mensen ergens anders heen trekken.'

'En fouilleren?' vroeg Theremon meteen.

'De nieuwe achterdocht. Iedereen is bang voor vuurmakers. Weet je wat dat zijn? Gekken die het wel leuk vonden wat er met Zonsondergang is gebeurd. Ze branden alles plat. Ik geloof dat een derde van Saro Stad in de nacht van de verduistering is afgebrand, gewoon omdat de mensen in wilde paniek probeerden de Sterren weg te jagen, maar nog eens een derde is daarna verwoest, zelfs al waren de Sterren allang weer weg. Een zieke toestand, dat zeker. Dus de mensen met een min of meer gezonde geest - daar bevind je je nu tussen, voor het geval je het je afvroeg - doorzoeken iedereen op materiaal om vuur te maken. Het is verboden om lucifers of mechanische aanstekers te hebben, of naaldpistolen, of iets anders waarmee je...'

'Hetzelfde is in de buitenwijken van de stad aan de gang,' zei Siferra. 'Daar was het de hele Brandwacht om te doen. Altinol en zijn mensen hebben zich benoemd tot de enige mensen in Saro die vuur mogen gebruiken.'

'En ik werd in het bos aangevallen toen ik probeerde eten voor mezelf te koken.' zei Theremon. 'Ik denk dat het ook Fouilleerders waren. Ik zou zijn doodgeslagen als Siferra en haar Brandwacht niet langs waren gekomen om me op het nippertje te redden, ongeveer zoals jij zoéven deed.'

'Nou.' zei Beenay, 'ik weet niet wie je in het bos bent tegengekomen, maar hier is fouilleren de officiële manier om hetzelfde probleem op te lossen. Het gaat overal door, iedereen fouilleert iedereen, er komt geen einde aan. Iedereen is verdacht, niemand uitgezonderd. Het is net een koorts... een koorts van angst. Alleen kleine elites, zoals Altinols Brandwacht, mogen materiaal bij zich hebben om vuur te maken. Aan elke grens moet je je apparaten om vuur te maken aan de autoriteiten afgeven, wie dat op dat moment ook mogen zijn. Je kunt die naaldpistolen net zo goed hier bij mij laten, Theremon. Je haalt het nooit naar Amgando daarmee.'

'Zonder komen we er nooit aan.' zei Theremon.

Beenay haalde zijn schouders op. 'Misschien, misschien niet. Maar als je verder naar het zuiden trekt, ontkom je er niet aan dat je ze moet afgeven. De volgende keer dat je gefouilleerd wordt ben ik er niet om de mensen van je weg te houden.'

Daar dacht Theremon over na. 'Hoe heb je ze zo ver gekregen dat ze naar je luisteren?' vroeg hij. 'Of ben je hier de hoofdfouilleerder?'

Lachend zei Beenay: 'De hoofdfouilleerder? Nauwelijks. Maar ze hebben ontzag voor me. Ik ben hun officiële professor, weet je. Er zijn plaatsen waar ze mensen van de universiteit haten, wist je dat? Waar ze op het eerste gezicht worden vermoord door bendes gekken, omdat de gekken denken dat wij de verduistering veroorzaakt hebben en ons opmaken om er nog een te veroorzaken. Maar niet hier. Hier vinden ze me nuttig om mijn intelligentie... ik kan diplomatieke brieven opstellen voor aangrenzende provincies, ik kan kapotte dingen weer heel maken, ik kan zelfs uitleggen waarom de Duisternis niet terugkomt en waarom tweeduizend jaar lang niemand meer naar de Sterren hoeft te kijken. Ze vinden het heel geruststellend als ze dat horen. Daarom ben ik dus hier bij hen gebleven. Ze geven ons te eten en zorgen voor Raissta, en ik doe het denkwerk voor hen. Het is een fijne, symbiotische verhouding.'

'Sheerin zei dat je naar Amgando ging,' zei Theremon.

'Dat was ook zo.' zei Beenay. 'Amgando is de plaats waar mensen als jij en ik thuishoren. Maar Raissta en ik kwamen onderweg in de problemen. Ik vertelde toch dat gekken op mensen van de universiteit jagen en proberen ze te vermoorden? We werden bijna zelf door zo'n groep gevangen toen we door de buitenwijken naar het zuiden, naar de snelweg trokken. Alle wijken aan de zuidkant van het bos worden nu bezet door wilde krakers.'

'We zijn er een paar tegengekomen.' zei Theremon.

'Dan weet je hoe het is. We waren omsingeld door een stel ervan. Aan de manier waarop we praatten hoorden ze al dat we mensen met een opleiding moesten zijn, en toen herkende iemand mij... herkende mij, Theremon, van een foto in de krant, uit een van jóuw columns, een van de keren dat je me een interview afnam over de verduistering! En hij zei dat ik van het observatorium was, dat ik de man was die de Sterren te voorschijn had laten komen.' Een tijd lang staarde Beenay ver weg in het niets. 'Het scheelde geen twintig minuten, of we waren opgehangen aan een lantaarnpaal, denk ik. Maar toen werden ze gelukkig afgeleid. Een andere bende verscheen op het toneel - rivalen in het territorium, denk ik - die met flessen begon te gooien, begon te gillen en met keukenmessen rondzwaaide. Raissta en ik konden vluchten. Het zijn net kinderen, die gekken... ze kunnen hun gedachten niet erg lang bij één ding houden. Maar toen we door een smal pad tussen twee uitgebrande huizen kropen, haalde Raissta haar been open aan wat gebroken glas. En tegen de tijd dat we zo ver zuidelijk op de snelweg waren als we nu zijn, was het zo ernstig ontstoken, dat ze niet kon lopen.'

'Ik begrijp het' Geen wonder dat ze er zo vreselijk uitziet, dacht Theremon.

'Gelukkig voor ons had de grenswacht van de Herstelprovincie een professor nodig. Ze namen ons op. We zijn hier nu een week, of tien dagen. Als alles goed gaat, denk ik dat Raissta over een week, of waarschijnlijker twee, weer in staat is om te reizen. En dan laat ik de baas van deze provincie een paspoort voor ons uitschrijven, waarmee we tenminste veilig door de volgende paar provincies langs de weg kunnen komen, en gaan we verder naar Amgando. Jullie kunnen tot het zover is hier bij ons blijven, en dan kunnen we allemaal samen naar het zuiden gaan, als je wilt. Dat is in elk geval veiliger... Had je me nodig, Butella?'

De grote man die op de open plek geprobeerd had Theremon te fouilleren, had zijn hoofd over de gordijnen van Beenays kleine schuilhoek gestoken. 'Er is een boodschapper aangekomen, professor. Met nieuws uit de stad, van de Keizerlijke Provincie. We kunnen er geen touw aan vastknopen.'

'Laat eens zien.' zei Beenay, en hij stak zijn hand uit en pakte een opgevouwen stukje papier van de man aan. Tegen Theremon zei hij: 'Constant reizen er boodschappers heen en weer tussen de verschillende nieuwe provincies. De Keizerlijke ligt ten noord-oosten van de snelweg en strekt zich uit tot de stad zelf... De meeste van deze Fouilleerders kunnen niet al te goed lezen. Hun blootstelling aan de Sterren schijnt hun verbale centra te hebben beschadigd, of iets dergelijks.'

Beenay zweeg toen hij de boodschap begon door te lezen. Hij fronste nadenkend zijn voorhoofd, tuitte zijn lippen en mompelde iets over post-Zonsondergangschrift en -spelling. Toen versomberde na een tijdje zijn gezicht

'Grote god!' riep hij. 'Van alle rotte, beroerde, vreselijke...'

Zijn hand trilde. Met wilde ogen keek hij op naar Theremon.

'Beenay! Wat is er?'

Somber zei Beenay: 'De Apostelen van het Vuur komen deze kant op. Ze hebben een leger samengesteld en ze marcheren op naar Amgando, waarbij ze alle nieuwe, kleine provinciale regeringen opruimen, die langs de snelweg ontstaan zijn. En als ze in Amgando aankomen, verpletteren ze elk nieuw gevormd overheidslichaam dat daar ook maar gevormd mag zijn en roepen zichzelf uit tot de enige legaal ingestelde heersende macht van de hele republiek.'

Theremon voelde Siferra's vingers in zijn arm knijpen. Hij keek om naar haar en zag het afgrijzen op haar gezicht. Zelf moest hij niet veel anders gekeken hebben, wist hij. 'Komen... deze... kant... op...' zei hij langzaam. 'Een leger van de Apostelen.'

'Theremon, Siferra... jullie moeten maken dat jullie hier wegkomen,' zei Beenay. 'Onmiddellijk. Als jullie hier nog zijn als de Apostelen komen, is alles verloren.'

'Naar Amgando gaan, bedoel je?' vroeg Theremon.

'Beslist. Zonder nog een minuut te verliezen. De hele universitaire gemeenschap die in de Schuilplaats zat, is daar, en mensen van andere universiteiten, opgeleide mensen uit de hele republiek. Jij en Siferra moeten hen waarschuwen dat ze zich snel moeten verspreiden. Als ze nog in Amgando zijn als de Apostelen daar aankomen, kan Mondior de hele kern van de enige wettige toekomstige regering die dit land waarschijnlijk zal krijgen, in een klap oppakken. Misschien beveelt hij wel tot een massa-executie van de universiteitsmensen... Kijk, ik zal paspoorten voor jullie uitschrijven waarmee jullie langs de volgende paar fouilleringsposten verderop kunnen komen. Maar als je buiten het gebied komt waarin ons gezag nog geldt, zul je je gewoon moeten laten fouilleren en ze laten pakken wat ze van je willen hebben, en verder naar het zuiden blijven trekken. Je kunt je niet veroorloven je te laten afleiden door bijkomstigheden als het zich verzetten tegen Fouilleren. De Amgandogroep moet gewaarschuwd worden, Theremon!'

'En hoe zit het met jou? Blijf jij gewoon hier?'

Beenay keek onzeker. “Wat kan ik anders?'

'Maar... als de Apostelen komen...'

'Als de Apostelen komen, doen ze maar met me wat ze willen. Bedoel je soms dat ik Raissta moet achterlaten en met je mee naar Amgando moet vluchten?'

'Nou... nee...'

'Dan heb ik geen keus. Toch? Toch? Ik blijf hier, bij Raissta.'

Theremon begon hoofdpijn te krijgen. Hij drukte zijn handen tegen zijn ogen.

Siferra zei: 'Er is geen andere oplossing, Theremon.'

'Ik weet het. Ik weet het Maar toch, als ik eraan denk dat Mondior en zijn mensen een man die zo belangrijk is als Beenay, gevangen nemen... hem zelfs executeren...'

Beenay glimlachte en legde zijn hand even op Theremons onderarm. 'Wie weet? Misschien wil Mondior wel een paar professoren als huisdier houden. Maar wat er met mij gebeurt is nu onbelangrijk. Mijn plaats is bij Raissta. Jullie plaats is op de weg, in volle vaart naar Amgando, zo snel je maar kunt. Kom mee, ik zal jullie te eten geven en wat officieel uitziende documenten voor jullie uitschrijven. En dan is het tijd om te gaan.' Hij pauzeerde. 'Hier. Dit zul je ook nodig hebben.' Hij schonk de rest van de cognac, niet meer dan enkele tientallen cc's, in Theremons lege glas... 'Proost,' zei hij.

41

Aan de grens tussen Herstelprovincie en Zes Zonnen hadden ze geen enkel probleem om door de fouillering te komen. Een grenswacht, die eruitzag of hij in de wereld die niet meer bestond accountant of advocaat was geweest, bekeek slechts het paspoort dat Beenay had uitgeschreven, knikte toen hij de zwierige handtekening 'Beenay 25' onderaan zag, en gebaarde dat ze door mochten gaan.

Twee dagen later, toen ze van de provincie Zes Zonnen Godland binnengingen, was het niet zo eenvoudig. Hier zag de grenspatrouille eruit als een bende messetrekkers, die Theremon en Siferra liever over de rand van de verhoogde snelweg leken te willen gooien, dan hun papieren in te kijken. Een lang, spannend moment stond Theremon daar als een soort toverstokje met zijn paspoort te zwaaien. Toen werkte de tovenarij, min of meer.

'Is dit ding een pas?' vroeg de hoofdmessetrekker.

'Een paspoort, ja. Vrijstelling van fouillering.'

'Van wie?'

'Beenay 25, Hoofd Fouilleringsadministratie, Herstelprovincie. Dat is twee provincies verderop.'

'Ik weet wel waar Herstelprovincie ligt. Lees voor.'

'Geachte lezer. Dit is een getuigenis dat de dragers van dit document, Theremon 762 en Siferra 89, officieel aangestelde afgezanten zijn van de Brandwacht van Saro Stad en dat het hun is toegestaan om...'

'De Brandwacht? Wat is dat?'

'De bende van Altinol.' mompelde een van de andere messetrekkers.

'Ah.' De leider knikte naar de naaldpistolen die Theremon en Siferra in het volle zicht op hun heup droegen. 'Dus Altinol wil dat jullie zomaar door iemand anders zijn land lopen met wapens waarmee je het hele gebied in brand kunt steken?'

Siferra zei: "We zijn met spoed op weg naar de mensen van Amgando National Park. Het is van vitaal belang dat we daar veilig aankomen.' Ze wees naar haar groene halsdoek. 'Weet je wat dit betekent? Wij voorkomen juist dat branden worden aangestoken, we steken ze niet zelf aan. En als we niet op tijd in Amgando zijn, komen de Apostelen van het Vuur hier over deze snelweg aangemarcheerd en verwoesten alles wat jullie proberen op te bouwen.'

Dat was niet helemaal waar, dacht Theremon. Hun reis naar Amgando, ver in het zuiden, zou de kleine republiekjes aan het noordelijke eind van de snelweg niet van de Apostelen redden. Maar Siferra had juist genoeg overredingskracht en vuur in haar verhaal gestoken, om alles op een nogal warrige manier heel logisch te laten klinken.

De reactie was stilte, even, terwijl de grenswacht probeerde te begrijpen waar ze het over had. Toen fronste hij geïrriteerd zijn wenkbrauwen en keek haar verbaasd aan. Plotseling, bijna onstuimig zei hij: 'Goed, loop door. Maak dat jullie hier wegkomen en laat ik jullie nooit meer ergens in de provincie Zes Zonnen zien, want dan krijg je er spijt van... Apostelen! Amgando!'

'Hartelijk bedankt.' zei Theremon met een dankbaarheid die zo veel op sarcasme leek, dat Siferra hem bij zijn arm pakte en snel voorbij de controlepost trok, voordat hij hun echt moeilijkheden kon bezorgen.

Ze kwamen snel vooruit over dit gedeelte van de snelweg, en legden ruim een kilometer of vijftien per dag af, soms zelfs meer. De mensen uit de provincies die zichzelf Zes Zonnen, Godland en Daglicht noemden, waren hard aan het werk en ruimden de rommel op die sinds Zonsondergang op de Great Southern Highway lag. Op regelmatige afstanden werden barricades van afval opgeworpen - heel, heel lang zou niemand meer over de Great Southern Highway rijden, dacht Theremon - maar tussen elke controlepost in konden ze nu in een flink tempo doorlopen, zonder door bergen van vreselijke wrakken te hoeven kruipen en kronkelen.

En ook werden de doden van de snelweg weggehaald en begraven.

Stukje bij beetje begon alles er weer bijna beschaafd uit te zien. Maar niet normaal. Zelfs in de verste verte niet.

Er waren nu nog een paar branden te zien, die woedden in het achterland langs de snelweg, maar overal langs de weg waren platgebrande stadjes te zien. Vluchtelingenkampen waren om de zoveel kilometer opgezet en terwijl ze vlot over de verhoogde weg liepen, konden Theremon en Siferra omlaagkijken en zagen ze de treurige, verwarde mensen in de kampen traag en doelloos rondlopen alsof ze allemaal in die ene vreselijke nacht vijftig jaar ouder waren geworden.

De nieuwe provincies, besefte Theremon, waren gewoon aaneenschakelingen van dergelijke kampen, die door de rechte lijn van de Great Southern Highway samengebonden werden. In elk district waren plaatselijke machthebbers opgestaan die een klein rijk konden samenstellen, een nietig koninkrijkje dat tien, twaalf, vijftien kilometer van de snelweg besloeg en misschien een kilometer aan beide kanten. Wat voorbij de oostelijke en westelijke grenzen van de nieuwe provincies lag, daar kon je naar raden. Er leken geen radio- of televisieverbindingen te bestaan.

'Bestond er dan helemaal geen noodplan?' vroeg Theremon, meer aan de lucht dan aan Siferra.

Maar Siferra gaf antwoord: 'Wat Athor voorspelde was allemaal te fantastisch voor de regering om serieus te nemen. En ze hadden Mondior in de kaart gespeeld als ze hadden toegegeven dat zoiets als het instorten van de beschaving in een enkele, korte periode van Duisternis kon plaatsvinden, vooral in een periode die zo nauwkeurig voorspeld kan worden.'

'Maar de verduistering...'

'Ja, misschien konden een paar hoge ambtenaren de grafieken begrijpen en geloofden ze echt dat er een verduistering zou plaatsvinden. Met als gevolg een periode van Duisternis. Maar hoe konden ze de Sterren voorzien? De Sterren waren gewoon een verzinsel van de Apostelen van het Vuur, weet je nog? Zelfs als de regering had geweten dat er iets als de Sterren zou gebeuren, had niemand kunnen voorspellen wat voor indruk de Sterren zouden maken.'

'Sheerin wel.' zei Theremon.

'Zelfs Sheerin niet. Hij had er geen flauw benul van. Duisternis was Sheerins specialiteit... niet een plotseling, onvoorstelbaar licht dat de hele lucht vulde.'

'Maar toch.' zei Theremon. 'Als je al deze verwoesting om je heen ziet, al deze chaos... dan wil je graag denken dat het onnodig was, dat het op de een of andere manier voorkomen had kunnen worden.'

'Maar het is niet voorkomen.'

Dat kan het de volgende keer maar beter wel zijn.'

Siferra lachte. 'De volgende keer ligt 2049 jaar ver. Laten we hopen dat we onze afstammelingen een soort waarschuwing kunnen nalaten die duidelijker voor hen is dan het Boek der Openbaringen voor de meesten van ons was.'

Ze draaide zich om en keek ongerust over haar schouders terug naar het lange stuk snelweg dat de ze afgelopen paar dagen hadden afgelegd door snel door te lopen.

Theremon zei: 'Ben je bang dat je de Apostelen achter ons aan de weg af zult zien denderen?'

'Jij niet? We zijn nog steeds honderden kilometers bij Amgando vandaan, zelf met het tempo van de laatste dagen. Wat nou als ze ons inhalen, Theremon?'

'Ze halen ons niet in. Een heel leger kan onmogelijk zo snel vooruit komen als twee gezonde en vastberaden mensen. Hun transportmiddelen zijn niet beter dan de onze: twee voeten per soldaat, punt. En er zijn allerlei bevoorradingsproblemen die hen zullen vertragen.'

'Dat zal wel.'

'In het bericht stond trouwens dat de Apostelen van plan zijn om onderweg bij elke provincie te stoppen om hun gezag op te leggen. Het zal hun behoorlijk wat tijd kosten om al die koppige, nietige koninkrijkjes weg te vagen. Als we zelf geen onverwachte problemen tegenkomen, zijn we weken eerder dan zij in Amgando.'

'Wat denk je dat er met Beenay en Raissta zal gebeuren?' vroeg Siferra na een tijdje.

'Beenay is een slimme jongen. Ik denk dat hij wel een manier vindt om zich nuttig te maken voor Mondior.'

'En als dat hem niet lukt?'

'Siferra, moeten we onze energie echt verspillen door ons zorgen te maken over vreselijke mogelijkheden waar we totaal niets aan kunnen doen?'

'Sorry,' zei ze scherp. 'Ik wist niet dat je zo humeurig was.'

'Siferra...'

'Laat maar,' zei ze. 'Misschien ben ik zelf juist humeurig.'

'Alles komt op zijn pootjes terecht,' zei Theremon. ‘Er zal niets met Beenay en Raissta gebeuren. We komen ruim op tijd in Amgando aan om hen te waarschuwen. De Apostelen van het Vuur zullen de wereld niet veroveren.'

'En alle dode mensen zullen ook opstaan en weglopen. O, Theremon, Theremon...' Haar stem stokte.

'Ik weet het.'

'Wat moeten we doen?'

'Snel doorlopen, dat moeten doen we. En we kijken niet achterom.

Met achteromkijken schieten we niets op.'

'Nee. Helemaal niets.' zei Siferra. Ze glimlachte en pakte zijn hand. En gauw liepen ze zwijgend samen verder.

Het was ongelooflijk, dacht Theremon, hoe snel ze vooruitkwamen, nu ze de het tempo erin hadden zitten. De eerste dagen, toen ze uit Saro Stad kwamen en zich een weg baanden door het met wrakken bezaaide bovenste stuk van de snelweg, waren ze langzaam vooruitgekomen en hadden hun lichamen fel geprotesteerd tegen de inspanningen die ze ervan eisten. Maar nu bewogen ze zich als twee machines, uitstekend op hun taak berekend. Siferra's benen waren bijna even lang als de zijne en ze liepen zij aan zij, met soepel bewegende spieren, gestaag kloppende harten en ritmisch zich vullende en weer leeglopende longen. Links, twee, drie... Links, twee, drie... Links, twee, drie...

Nog honderden kilometers te gaan, zeker. Maar het zou niet lang duren, niet in dit tempo. Nog een maand, misschien. Misschien zelfs minder.

De weg was bijna volkomen leeg, hier op het platteland, voorbij de uiterste rand van de stad. In de eerste plaats was hier bij lange na niet zoveel verkeer geweest als in het noorden en leek het erop dat veel automobilisten veilig van de snelweg af waren gekomen, zelfs al schenen de Sterren, want ze hadden minder gevaar gelopen om geraakt te worden door de auto's van andere automobilisten die de beheersing over het stuur hadden verloren.

Er waren ook minder controleposten. De nieuwe provincies in deze dunbevolkte gebieden waren veel groter dan die in het noorden, en de mensen hier schenen zich minder druk te maken om zaken als Fouillering. In de volgende vijf dagen werden Theremon en Siferra slechts twee keer echt ondervraagd. Bij de andere grensposten werden ze gewoon doorgewuifd zonder dat er ook maar gekeken werd naar de papieren die Beenay hun had gegeven.

Zelfs het weer werkte mee. Het was bijna elke dag helder en aangenaam, een paar buien zo nu en dan, maar niets dat echt vervelend was. Ze liepen vier uur, stopten voor een lichte maaltijd, liepen nog eens vier uur, aten weer, liepen, stopten een uur of zes om te slapen - om de beurt nam één voor een paar uur de wacht, daama de ander - en dan stonden ze weer op en liepen verder. Als machines. De zonnen kwamen en gingen in hun eeuwenoude ritme, de ene keer waren Patru, Trey en Dovim op, dan Onos, Sitha en Tano, dan Onos en Dovim, dan Trey en Patru, dan vier zonnen tegelijk - een eindeloze opeenvolging, de grote hemeloptocht. Theremon had er geen idee van hoeveel dagen er verstreken waren sinds ze uit de Schuilplaats waren vertrokken. Het hele idee van datums, kalenders, dagen, weken, maanden... het leek hem allemaal vreemd, archaïsch en lastig, iets uit een vroegere wereld.

Siferra werd na haar aanval van getob en bezorgdheid weer vrolijk. Dit werd een koud kunstje. Ze zouden zonder problemen in Amgando aankomen.

Ze reisden nu door een streek die bekend stond als Spring Glen - of misschien heette het Garden Grove; ze hadden allerlei verschillende namen gehoord van de mensen die ze onderweg waren tegengekomen. Het was akkerland, open en glooiend, en hier waren weinig sporen te zien van de helse verwoesting die de stedelijke gebieden getroffen had: zo nu en dan een door brand beschadigde schuur, of een kudde dieren die onverzorgd leek rond te lopen, en dat was eigenlijk het ergste. De lucht was zoet en fris, het licht van de zonnen was helder en sterk. Op het angstaanjagende ontbreken van verkeer op de snelweg na, zou je hier kunnen denken dat er niets ongewoons was gebeurd.

'Zijn we al halverwege Amgando?' vroeg Siferra.

'Nog niet. Ik heb al een tijd lang geen verkeersbord gezien, maar ik denk dat...'

Hij bleef plotseling staan.

'Wat is er, Theremon?'

'Kijk. Kijk daar, rechts. Langs die secundaire weg, die uit het westen komt.'

Ze keken over de rand van de snelweg. Beneden stond een paar honderd meter verderop een lange rij trucks langs de kant van de secundaire weg, waar hij aansloot op een oprit naar de snelweg. Er lag een groot, bedrijvig kamp: tenten, een groot kampvuur brandde en een aantal mensen stond hout te hakken.

Twee- of driehonderd man misschien. Allemaal gekleed in zwarte gewaden met kappen.

Theremon en Siferra keken elkaar verbijsterd aan.

'Apostelen!' fluisterde ze.

'Ja. Ga liggen. Op handen en voeten. Verberg je achter de vangrail.'

'Maar hoe zijn ze zo snel zo ver naar het zuiden gekomen? Het eerste deel van de snelweg is volkomen geblokkeerd!'

Theremon schudde zijn hoofd. 'Ze hebben de snelweg helemaal niet genomen. Kijk maar... ze hebben trucks die rijden. Daar is er nog een, hij komt er net aan. Alle goden, dat ziet er raar uit, hè? Een echte, rijdende wagen! En na al die tijd weer het geluid van een motor.' Hij voelde hoe hij begon te rillen. 'Ze hebben een compleet wagenpark aan trucks heel kunnen houden, en eén voorraad brandstof. En kennelijk zijn ze via het westen uit Saro omlaag komen zakken, over smalle landwegen. Nu komen ze naar de snelweg die van hier tot Amgando vrij is, neem ik aan. Daar kunnen ze vanavond zijn.'

'Vanavond! Theremon, wat moeten we doen?'

'Ik weet het niet Ik denk dat we maar één riskante mogelijkheid hebben. Wat dacht je ervan als we omlaag slopen en een van die trucks probeerden te stelen? En er zelf mee naar Amgando reden? Zelfs als we er maar twee uur eerder dan de Apostelen aankomen, hebben de meeste mensen in Amgando nog tijd om te ontsnappen, nietwaar?'

Siferra zei: 'Misschien. Maar het klinkt wel idioot Hoe kunnen we een truck stelen? Zodra ze ons zien, weten ze dat we geen Apostelen zijn en grijpen ze ons.'

'Ik weet het. Ik weet het Laat me nadenken.' Na een ogenblik zei hij: 'Als we een paar van hen, die wat verder bij de anderen vandaan zijn, kunnen vangen en hun gewaden afpakken - ze met onze naaldpistolen neerschieten, desnoods - lopen we gewoon in zo'n gewaad naar een van de trucks, alsof het de normaalste zaak van de wereld is, springen aan boord en rijden weg naar de snelweg...'

'Binnen twee minuten komen ze achter ons aan.'

'Misschien. Of als we het heel rustig en kalm doen, denken ze misschien dat er niets aan de hand is, dat het deel uitmaakt van hun plan... en tegen de tijd dat ze beseffen dat het niet zo is, zijn we al honderd kilometer verderop.' Vragend keek hij naar haar. 'Wat vind je ervan, Siferra? Is er een andere manier? Lopend doorgaan naar Amgando, terwijl het voor ons een reis is van weken en nog eens weken, en zij ons over een paar uur inhalen?'

Ze staarde hem aan alsof hij niet goed wijs was geworden. 'Een paar Apostelen overvallen... een van hun trucks kapen... hup, wegrijden naar Amgando... o, Theremon, dat lukt nooit. Dat weet je toch.'

'Goed,' zei hij plotseling. 'Jij blijft hier. Ik probeer het alleen. Dit is onze enige hoop, Siferra.'

Hij kwam half overeind en begon langs de rand van de snelweg naar de afrit te kruipen, die een paar honderd meter verderop lag.

'Nee... wacht, Theremon...'

Hij keek om naar haar en grijnsde. 'Kom je?'

'Ja. O, dit is belachelijk.'

'Ja,' zei hij. 'Ik weet het. Maar wat moeten we anders?'

Ze had natuurlijk gelijk. Het plan was belachelijk. Toch zag hij geen alternatief. Het rapport dat Beenay had gekregen was kennelijk vervalst. De Apostelen waren nooit van plan geweest om provincie voor provincie over de Great Southern Highway omlaag te komen zakken, maar waren juist direct met een enorm, gewapend konvooi naar Amgando vertrokken, langs kleinere wegen, die weliswaar niet regelrecht erheen leidden, maar in elk geval wel open waren voor transportwagens.

Amgando was verloren. De wereld zou per definitie in handen van Mondiors mensen vallen.

Tenzij... tenzij...

Hij had nooit gedacht dat hij een held zou zijn. Helden waren mensen waarover hij zijn column schreef... mensen die onder extreme omstandigheden op de top van hun kunnen functioneerden en vreemde en wonderbaarlijke dingen deden die een normaal mens nooit in zijn hoofd zou halen, laat staan doen. En hier kroop hij nou in deze vreemd veranderde wereld, vrolijk pratend over het met zijn naaldpistool overvallen van sekteleden met kappen op, een militaire truck pakken en wegsnellen naar Amgando Park om de alarmklok te luiden over de naderende aanval...

Gek. Volkomen gek.

Maar misschien lukte het wel, gewoon omdat het zo gek was. Niemand zou verwachten dat hier, in deze vreedzame, pastorale omgeving twee mensen uit het niets zouden opduiken en er gewoon met een truck vandoor gaan.

Ze slopen over de afslag de snelweg af, Theremon een klein eindje vooruit. Een dicht met onkruid overwoekerde akker lag tussen hen en het kamp van de Apostelen in. 'Misschien.' fluisterde hij, 'als we op onze buik door het hoge gras hier kronkelen en een paar Apostelen om wat voor reden dan ook deze kant op komen, kunnen we te voorschijn komen en ze bespringen voordat ze in de gaten hebben wat er gebeurt.'

Hij ging op zijn buik liggen. En kronkelde weg.

Siferra kwam vlak achter hem aan en bleef vlakbij.

Tien meter. Twintig. Blijf doorgaan, hoofd omlaag en kruip, naar dat kleine heuveltje, en wacht dan af... wacht af...

Plotseling zei een stem vlak achter hen: 'Wat hebben we hier? Een paar rare slangen, hè?'

Theremon draaide zich om, keek en zijn adem stokte.

Alle Goden! Apostelen, zeven of acht! Waar waren die vandaan gekomen? Een privé-picknick in het gras? Waar hij en Siferra zonder het te weten vlak langs waren gekropen.

'Rennen!' blafte hij naar haar. 'Jij die kant op, ik daarheen...'

Hij begon naar links te rennen, naar de pilaren waarop de snelweg rustte. Misschien kon hij hen voor blijven en in het bos aan de andere kant van de weg verdwijnen...

Nee. Nee. Hij was sterk en snel, maar zij waren sterker, sneller. Hij zag hoe ze hem inhaalden en naast hem kwamen.

'Siferra!' riep hij. 'Blijf doorgaan! Blijf... doorgaan!'

Misschien had ze zich in veiligheid kunnen stellen. Hij kon haar nu niet zien. De Apostelen waren overal om hem heen. Hij wilde zijn naaldpistool pakken, maar een van hen greep meteen zijn arm beet en een ander pakte hem bij zijn keel. Het pistool werd uit zijn hand gerukt. Benen werkten zich tussen de zijne, haakten zich vast en lieten hem struikelen. Log viel hij op de grond, rolde om en keek omhoog. Vijf grimmige gezichten met kappen keken strak terug. Een van de Apostelen richtte zijn eigen naaldpistool op zijn borst. 'Sta op,' zei de Apostel. 'Langzaam. Met je handen in de lucht.'

Onhandig kroop Theremon overeind.

'Wie ben je? Wat doe je hier?' vroeg de Apostel.

'Ik woon hier in de buurt. Mijn vrouw en ik sneden de weg af door deze akkers, terug naar huis...'

'De dichtstbijzijnde boerderij ligt acht kilometer hiervandaan. Een heel eind om af te snijden.' De Apostel gebaarde met een knik van zijn hoofd naar het kamp. 'Kom mee. Folimun zal je wel willen spreken.'

Folimun!

Dus hij had de nacht van de verduistering toch overleefd. En hij leidde de expeditie tegen Amgando!

Theremon keek om zich heen. Nergens een spoor van Siferra. Hij hoopte dat ze tegen deze tijd terug op de snelweg was en zo snel ze kon op weg naar Amgando ging. Een ijle hoop, maar de enige die hij nog had.

De Apostel bracht hem naar het kamp. Het was een vreemde ervaring om tussen zo veel mensen met kappen op te lopen. Maar bijna niemand besteedde aandacht aan hem, toen zijn bewakers hem meenamen, de grootste tent in.

Folimun zat op een bank achter in de tent en bladerde door een stapel papieren. Hij richtte zijn kille, blauwe ogen op Theremon en zijn smalle, scherp getekende gezicht ontspande even toen er een verraste glimlach overheen gleed.

'Theremon? Jij hier? Wat doe je, maak je een verslag over ons voor de Chronicle?'

'Ik reis naar het zuiden, Folimun. Ik ga lekker op vakantie, want in de stad is het een beetje een rommeltje. Zou je die drie apen van je willen vragen of ze me willen loslaten?'

'Laat hem los,' zei Folimun... 'Waar ga je precies heen, zeg?'

'Dat is onbelangrijk voor jou.'

'Dat beoordeel ik zelf wel. Je gaat zeker naar Amgando, Theremon?'

Theremon keek het sektelid met een koele, neutrale blik aan. 'Ik zie geen enkele reden waarom ik jou iets zou zeggen.'

'Na alles wat ik je verteld heb toen je me interviewde?'

'Heel leuk.'

'Ik wil weten waar je heen gaat, Theremon.'

Tijd rekken, dacht Theremon. Probeer zo veel mogelijk tijd te rekken. 'Ik weiger op die vraag te antwoorden, en op elke andere vraag die je me zou willen stellen. Ik bespreek mijn bedoelingen alleen met Mondior zelf.' zei hij op kalme, vastberaden toon.

Even reageerde Folimun niet. Toen glimlachte hij weer, heel vluchtig. En toen brak hij plotseling onverwacht in echt lachen uit. Theremon vroeg zich af of hij Folimun ooit eerder had zien lachen. 'Mondior?' zei Folimun, met van pret glinsterende ogen. 'Er bestaat geen Mondior, beste vriend. Die heeft nooit bestaan.'

42

Siferra kon moeilijk geloven dat ze echt ontsnapt was. Maar het leek inderdaad waar te zijn.

De meesten van de Apostelen die hen in het gras verrast hadden, waren achter Theremon aan gegaan. Ze had een keer omgekeken en had gezien hoe ze als jachthonden om hun prooi heen stonden. Ze hadden hem neergeslagen; hij zou vast gevangen worden genomen. Slechts twee Apostelen waren achter haar aan gegaan. Siferra had er een hard, met vlakke hand en gestrekte arm, in zijn gezicht geslagen. Ze liepen zo hard, dat hij door de klap over de grond was gerold. De ander was dik, onhandig en traag; binnen korte tijd had Siferra hem ver achter zich gelaten.

Ze liep terug over de weg waarlangs zij en Theremon waren gekomen, naar de verhoogde snelweg. Maar het leek haar onverstandig om omhoog te gaan. De snelweg was te gemakkelijk te blokkeren en er was geen manier om veilig omlaag te komen, behalve over de afritten. Daar bestond alleen maar de kans dat ze in de val zou lopen, als ze omhoog ging. En zelfs als ze geen wegversperringen tegenkwam, zou het voor de Apostelen eenvoudig zijn om in hun trucks achter haar aan te komen en haar een kilometer of wat verderop op te pikken.

Nee, ze moest naar het bos aan de andere kant van de weg. Daarin konden de trucks van de Apostelen haar niet volgen. Ze kon zich gemakkelijk verbergen tussen die lage, struikachtige bomen, tot ze had nagedacht over haar volgende stap.

En welke moest dat dan wel zijn, vroeg ze zich af?

Ze moest toegeven dat Theremons idee, hoe wild het ook was, nog steeds hun enige hoop was: op de een of andere manier een truck zien te bemachtigen, naar Amgando rijden en alarm slaan voordat de Apostelen met hun leger weer op pad hadden kunnen gaan.

Maar Siferra wist dat ze geen schijn van kans had om zomaar op haar tenen naar een lege truck te sluipen, erin te springen en ermee weg te rijden. Zo stom waren de Apostelen niet. Ze zou iemand met haar pistool moeten dwingen om de truck voor haar te starten en dan haar achter het stuur te laten stappen. En dat betekende dat ze toch de hele bizarre actie moest uitvoeren: een afgedwaalde Apostel overvallen, zijn mantel pakken, het kamp binnen sluipen, iemand vinden die een van de trucks voor haar kon openmaken...

Haar hart zonk haar in de schoenen. Het was allemaal te onlogisch. Als ze toch eenmaal bezig was, kon ze net zo goed proberen Theremon te bevrijden... schietend met haar naaldpistool naar binnen stappen, gijzelaars nemen, zijn onmiddellijke vrijlating eisen... Ach, dat was allemaal onzin, een domme, melodramatische droom, een opzichtige actie uit een of ander goedkoop avonturenboek voor kinderen...

Maar wat moet ik doen? Wat moet ik doen?

Ze knielde neer in een groepje dicht bij elkaar staande bomen met lange, op veren lijkende bladeren en wachtte af. Bij de Apostelen waren geen tekenen te zien dat ze het kamp opbraken: ze kon nog steeds de rook van hun kampvuur tegen de schemerende lucht zien en hun trucks stonden nog steeds langs de weg geparkeerd.

Het begon avond te worden. Onos was uit de hemel verdwenen. Dovim hing boven de horizon. De enige zonnen boven haar hoofd waren de twee waarvan ze het minst hield: de bleke en vreugdeloze Tano en Sitha, die met hun koude licht vanaf hun verre positie aan de rand van het heelal omlaag schenen. Of eerder van wat de mensen dèchten dat de rand van het heelal was, in die verre dagen voordat de Sterren waren verschenen en hun hadden onthuld hoe immens groot het heelal in werkelijkheid was.

De uren tikten eindeloos voorbij. Ze kon geen enkele zinvolle oplossing voor de situatie bedenken. Amgando leek verloren, tenzij het iemand anders was gelukt om hen te waarschuwen... zij kon er beslist niet eerder dan de Apostelen komen. Theremon redden was een belachelijk idee. Haar plan om een truck te stelen en zelf naar Amgando te rijden leek nauwelijks minder belachelijk.

Wat dan? Gewoon zitten blijven en toekijken hoe de Apostelen alles in bezit namen?

Er leek geen alternatief te zijn.

Op een zeker moment die avond dacht ze bijna dat de enige mogelijkheid die ze nog had, was, dat ze het kamp van de Apostelen binnen liep, zich overgaf en vroeg of ze samen met Theremon kon worden opgesloten. Dan zouden ze tenminste samen zijn. Het verbaasde haar hoe erg ze hem had gemist. Ze waren wekenlang niet zonder elkaars gezelschap geweest, zij, die in haar leven nooit met een man wilde samenleven. En tijdens die hele, lange reis uit Saro Stad, al hadden ze zo nu en dan gekibbeld, zelfs een beetje ruzie gemaakt, had ze er nooit genoeg van gekregen dat ze met hem samen was. Niet een keer. Samen zijn had voor hen de normaalste zaak van de wereld geleken. En nu was ze weer alleen.

Ga dan, zei ze tegen zichzelf. Geef je over. Alles is toch verloren, is het niet?

Het werd donkerder. Wolken verduisterden het ijzige licht van Sitha en Tano en de lucht werd zo donker dat ze half verwachtte dat de Sterren zouden terugkomen.

Vooruit dan, dacht ze bitter. Kom te voorschijn en schijn. Maak iedereen weer gek. Wat kan het voor kwaad? De wereld kan maar één keer kapotgaan en dat is al gebeurd.

Maar de Sterren verschenen natuurlijk niet. Hoe verduisterd ze ook waren, Tano en Sitha gaven toch nog genoeg licht om de gloed van die veraf gelegen, geheimzinnige, heldere puntjes weg te drukken. En naarmate de uren verstreken merkte Siferra dat ze er weer helemaal bovenop kwam; vanuit een stemming van moedeloosheid naar een nieuw gevoel van bijna roekeloze hoop.

Als alles verloren is, zei ze tegen zichzelf, valt er niets meer te verliezen. Gedekt door het zwakke licht van vanavond, zou ze het kamp van de Apostelen binnensluipen en - op wat voor manier dan ook - een van hun trucks bemachtigen. En ook Theremon redden, als ze dat kon. En dan op weg naar Amgando! Tegen de tijd dat Onos morgenochtend aan de hemel stond, zou ze er zijn, tussen haar vrienden van de universiteit, ruim op tijd om hun te vertellen dat ze zich moesten verspreiden voordat het vijandige leger eraan kwam. Goed, dacht ze, daar gaan we.

Langzaam... langzaam... behoedzamer dan de vorige keer, voor het geval ze wachtposten in het gras hadden verborgen...

Het bos uit. Toen een moment van onzekerheid: ze voelde zich vreselijk kwetsbaar, nu ze de veiligheid van die dichte struiken achter zich had gelaten. Maar het halfduister beschermde haar. Over de open plek nu, die tussen het bos en de verhoogde snelweg lag. Langs de grote, metalen pijlers onder het wegdek en naar het overwoekerde veld waar zij en Theremon die middag verrast waren.

Op de grond en kronkel nu verder, net zoals de eerste keer. Weer over het veld heen... links en rechts kijkend, op zoek naar wachtposten die misschien aan de rand van het kamp van de Apostelen dienst hadden...

Haar naaldpistool lag in haar hand, ingesteld op minimale verspreiding, de scherpste, meest geconcentreerde, dodelijkste straal die het pistool kon produceren. Als iemand haar nu aanviel, dan zag het er slecht voor hem uit. Er stond te veel op het spel om zich druk te maken over de verworvenheden van de beschaafde moraal. Toen ze nog half krankzinnig was geweest, had ze in het archeologielaboratorium Balik vermoord. Niet met opzet, maar hij was evengoed dood en enigszins tot haar verbazing merkte ze dat ze bereid was om weer te doden, nu met opzet, als de omstandigheden het van haar eisten. Het belangrijkste was dat ze aan vervoer kwam en hier weg kon om het nieuws over de nadering van het leger van de Apostelen naar Amgando te brengen. Al het andere, ook morele beperkingen, was bijzaak. Alles. Dit was oorlog.

Doorgaan. Hoofd omlaag, ogen omhoog, lichaam plat. Ze was nu maar enkele tientallen meters bij het kamp vandaan.

Het was er erg stil. De meesten sliepen waarschijnlijk. In het duistere, grijze licht dacht Siferra aan de andere kant van het grootste kampvuur een paar gedaanten te zien, al kon ze het door de rook die van het vuur opsteeg moeilijk met zekerheid zeggen. Ze moest nu naar de donkere schaduwen achter een van de trucks sluipen en een steen tegen een boom een eindje verderop gooien. De wachten zouden waarschijnlijk gaan kijken, en als ze zich verspreidden, kon ze een van hen van achteren besluipen, het naaldpistool in zijn rug drukken, hem waarschuwen dat hij zich stil moest houden, hem dwingen zijn mantel uit te trekken...

Nee, dacht ze. Waarschuw hem niet. Schiet hem gewoon neer, snel, en pak zijn mantel, voordat hij alarm kan slaan. Dit zijn tenslotte Apostelen. Fanatiekelingen.

Ze stond versteld van haar eigen, pas gevonden koelbloedigheid. Verder. Verder. Ze was nu bijna bij de dichtstbijzijnde truck. In het donker, aan de kant die van het kampvuur af lag. Waar is een steen? Hier. Hier, dit is een mooie. Neem het naaldpistool even in je linkerhand. Gooi nu de steen naar die grote boom daar verderop... Ze hief haar arm op om te gooien. En op dat moment voelde ze een hand van achteren haar linkerpols pakken en een sterke arm zich om haar keel klemmen.

Gesnapt!

Schrik, woede en een uitbarsting van waanzinnige frustratie kolkten door haar heen. Razend viel Siferra met haar voet uit, schopte met al haar kracht naar achteren en raakte iets. Ze hoorde het gekerm van pijn. Maar niet genoeg om de sterke greep van de man te laten verslappen. Zich half omdraaiend schopte ze nog een keer en probeerde tegelijkertijd het naaldpistool van haar linkerhand naar haar rechter te verplaatsen.

Maar de man die haar aanviel trok haar linkerarm met een korte, felle, pijnlijke beweging, die haar arm verlamde, omhoog, waardoor het naaldpistool uit haar hand viel. Zijn andere arm, die om haar keel klemde, drukte harder en wurgde haar bijna. Ze hoestte en snakte naar adem.

Bij Duisternis! Hoe kon ze zo stom zijn om zich van achteren te laten besluipen, terwijl zij juist hen besloop!

Tranen van woede brandden op haar wangen. Woedend schopte ze weer naar achteren, en nog een keer.

'Kalm,' fluisterde een lage stem. 'Zo doe je me pijn, Siferra.'

'Theremon?' zei ze verbaasd.

"Wie denk je dan? Mondior?'

De druk op haar keel nam af. De hand die haar pols vast had liet haar los. Ze deed een paar wankelende stappen naar voren en snakte naar adem. Versuft door de verwarring draaide ze zich om en keek hem aan. 'Hoe ben je vrijgekomen?' vroeg ze.

Hij grijnsde. 'Het was een heilig wonder. Beslist een heilig wonder... Ik heb je de hele tijd dat je uit het bos kwam gadegeslagen. Je was echt heel goed. Maar je concentreerde je er zo fel op om hier ongezien binnen te komen, dat je niet zag hoe ik achter je langs cirkelde.'

'De goden zij dank was jij het, Theremon. Al schrok ik me dood toen je me vastpakte... Maar waarom sta je hier? Vlug, we pakken een truck en maken dat we hier wegkomen, voordat ze ons zien.'

'Nee,' zei hij. 'Zo is het plan niet meer.'

Ze keek hem niet-begrijpend aan. 'Ik snap het niet.'

'Dat komt wel.' Tot haar verbazing klapte hij in zijn handen en riep hard: 'Hierheen, jongens! Hier is ze!'

'Theremon! Ben je nou helemaal...'

De straal van een zaklantaarn scheen in haar gezicht en ze schrok bijna even erg als dat ze van de Sterren was geschrokken. Verblind stond ze daar en schudde verbijsterd en ontzet haar hoofd. Overal om zich heen zag ze gedaanten bewegen, maar het duurde even voordat haar ogen voldoende gewend waren aan het plotselinge heldere licht, voordat ze hen duidelijk zag.

Apostelen. Een stuk of vijf.

Ze keek Theremon beschuldigend aan. Hij leek kalm te zijn en heel tevreden over zichzelf. Haar duizelende geest kon met geen mogelijkheid de gedachte accepteren dat hij haar verraden had.

Toen ze iets probeerde te zeggen, kwamen er slechts losse woorden over haar lippen. 'Maar... waarom... wat...'

Theremon glimlachte. 'Kom mee, Siferra. Ik wil je aan iemand voorstellen.'

43

Folimun zei: 'U hoeft me echt niet zo nors aan te kijken, doctor Siferra. U kunt het misschien moeilijk geloven, maar u bevindt zich hier onder vrienden.'

'Vrienden? U denkt zeker dat ik een heel onnozele vrouw ben.'

'In het geheel niet. Integendeel juist.'

'U breekt in mijn laboratorium in en steelt onbetaalbaar onderzoeksmateriaal. U beveelt uw horde van losgeslagen, bijgelovige volgelingen om het observatorium binnen te dringen en de apparatuur te vernielen waarmee de astronomen van de universiteit proberen een uniek, essentieel onderzoek uit te voeren. Nu hypnotiseert u Theremon, zodat hij zich voor uw karretje laat spannen en stuurt hem erop uit om mij gevangen te nemen en me als gevangene aan u over te dragen. En dan zegt u dat ik hier onder vrienden ben?'

Zacht zei Theremon: 'Ik ben niet gehypnotiseerd, Siferra. En jij bent geen gevangene.'

'Natuurlijk niet En daarbij komt dat dit allemaal gewoon een heel nare droom is; Zonsondergang, de branden, het instorten van de beschaving, alles. Over een uur word ik wakker in mijn appartement in Saro Stad en is alles weer zoals het was toen ik ging slapen.'

Theremon, die tegenover haar, aan de andere kant van Folimuns tent stond, vond dat ze er nog nooit zo mooi had uitgezien als nu. Haar ogen gloeiden van woede. Haar huid leek te glanzen. Rondom haar hing een aura van fel gerichte energie, die hij onweerstaanbaar vond. Maar dit was niet het moment om haar zoiets te zeggen.

Folimun zei: 'Dat we uw tabletten hebben gestolen, doctor Siferra, daarvoor kan ik u slechts mijn excuses aanbieden. Het was een schaamteloze diefstal, die ik nooit zou hebben toegestaan, dat verzeker ik u, als u het niet noodzakelijk had gemaakt.'

'Heb ik het...'

'Inderdaad. U wilde ze beslist in uw bezit houden... u bracht die onvervangbare schatten uit de vorige cyclus in gevaar, in een tijd dat de chaos op het moment stond uit te breken en het best mogelijk was dat de gebouwen van de universiteit tot op de laatste steen verwoest zouden worden. We vonden het van essentieel belang dat ze veilig werden opgeborgen, dat wil zeggen, in onze handen, en omdat u daar geen toestemming voor gaf, vonden we het nodig ze van u af te pakken.'

'Ik heb die tabletten gevonden. Als ik ze niet had opgegraven, had u nooit van het bestaan ervan afgeweten.'

'Dat doet er niets toe,' zei Folimun zoet. 'Toen de tabletten eenmaal gevonden waren, werden ze van vitaal belang voor onze behoeften... voor de behoeften van de mensheid. We vonden de toekomst van Kalgash belangrijker dan uw eigen eigendomsbelang in deze schatten. Zoals u zult zien, hebben we de tabletten nu volledig vertaald, gebruik makend van de antieke teksten die we al in ons bezit hadden, en ze hebben zeer veel bijgedragen tot ons begrip van de buitengewone uitdagingen die het beschaafde leven op Kalgash regelmatig moet aanvaarden. De vertalingen van doctor Mudrin waren helaas zeer oppervlakkig. Maar de tabletten zijn een nauwkeurige en overtuigende versie van de vertellingen die tot ons zijn gekomen onder de naam van het Boek der Openbaringen, waarin in de tekst niet eeuwenlang fouten zijn gemaakt en veranderingen zijn aanbracht. Het Boek der Openbaringen, moet ik bekennen, zit vol mystiek en metaforen, die erin zijn aangebracht om propagandistische redenen. De tabletten van Thombo zijn duidelijke, historische verslagen van twee aparte gebeurtenissen waarbij de Sterren zich vertoonden, duizenden jaren geleden, en van de pogingen die de priesters in die tijd deden om de bevolking te waarschuwen voor wat er ging gebeuren. We kunnen nu aantonen dat door de geschiedenis en de prehistorie van Kalgash heen, kleine groepjes toegewijde mensen er steeds weer voor gevochten hebben om de wereld voor te bereiden op de ontwrichting die herhaaldelijk plaatsvindt. De methoden die ze hanteerden waren natuurlijk ontoereikend voor het probleem. Nu zullen we eindelijk, geholpen door de kennis over vorige fouten, in staat zijn om Kalgash een volgende verwoestende ramp te besparen als over tweeduizend jaar het huidige Goddelijk Jaar ten einde loopt.'

Siferra richtte zich tot Theremon: 'Wat weet hij het mooi te zeggen. Zijn eigen diefstal van mijn tabletten goedpraten door te zeggen dat hij daardoor een nög efficiëntere theocratische dictatuur kan opzetten dan ze hadden gehoopt! Theremon, Theremon, waarom heb je me zo verraden? Waarom heb je ons verraden? We hadden ondertussen halverwege Amgando kunnen zijn, als je maar...'

Folimun zei: 'Morgenmiddag komt u in Amgando aan, doctor Siferra, dat verzeker ik u. Morgenmiddag zullen we allemaal in Amgando aankomen.'

“Wat gaat u doen?' vroeg ze verhit. 'Me geboeid achter uw veroveringsleger aan meesleuren? Me vastbinden en me dwingen in het stof achter Mondiors strijdwagen te lopen?'

De Apostel zuchtte. Theremon, leg het haar uit, alsjeblieft'

'Nee,' zei ze. Haar ogen schoten vuur. 'Arme, gehersenspoelde sukkel, ik wil het gebazel dat deze maniak in je hoofd heeft gepompt niet horen! Ik wil niets van jullie horen, van niemand! Laat me met rust. Sluit me op, als je wilt. Of laat me gaan, als jullie dat over je hart kunnen verkrijgen. Ik kan jullie toch geen kwaad doen? Eén vrouw tegen een heel leger? Ik kan zelfs geen akker oversteken zonder dat iemand me van achteren besluipt en verrast!'

Wanhopig stak Theremon zijn hand naar haar uit.

'Nee! Blijf bij me vandaan! Ik walg van jel ... Maar het is jouw schuld niet, hè? Zij hebben iets met je hersenen gedaan... Je gaat het met mij ook doen, hè, Folimun? Jullie maken een gedweeë marionet van me. Dan vraag ik jullie deze ene gunst: dwing me niet om zo'n Apostelmantel te dragen. Ik moet er niet aan denken dat ik in zo'n belachelijk ding moet rondlopen. Neem me mijn wil af, als je moet, maar laat me de kleren dragen die ik zelf mooi vind, goed? Goed, Folimun?'

De Apostel lachte zwakjes. 'Ik kan jullie tweeën misschien beter even alleen laten. Ik zie dat we niets opschieten zolang ik deel uitmaak van het gesprek.'

Siferra gilde: 'Nee, verdomme, ik wil niet alleen blijven met...'

Maar Folimun was al opgestaan en liep kalm de tent uit.

Theremon keek Siferra aan, die van hem wegdeinsde alsof hij een enge besmettelijke ziekte had. Zachtjes zei hij: 'Ik ben niet gehypnotiseerd, Siferra. Ze hebben niets met mijn hersenen gedaan.'

'Natuurlijk zeg je dat.'

'Het is waar. Ik zal het je bewijzen.'

Ze keek hem onbewogen, koel aan, zonder te reageren.

Heel zacht zei hij na een tijdje: 'Siferra, ik houd van je.'

'Hoe lang hebben de Apostelen erover gedaan om die regel in je te programmeren?' vroeg ze.

Hij huiverde. 'Niet doen. Niet doen. Ik meen het, Siferra. Ik zal niet proberen te beweren dat ik die woorden nog nooit tegen iemand gezegd heb, maar dit is de eerste keer dat ik ze echt meen.'

'Zo oud als de weg naar Rome,' zei Siferra spottend.

'Ik denk dat ik deze reactie verdien. Theremon de rokkenjager. Theremon de versierder van de stad. Goed dan. Vergeet maar wat ik gezegd heb... Nee. Nee. Ik meen het, Siferra. De afgelopen weken dat ik met jou reisde... dat ik 's morgens, ’s middags en 's avonds samen met jou was... constant keek ik naar je en dacht ik bij mezelf: dit is de vrouw waar ik al die jaren op gewacht heb, dit is de vrouw waarvan ik niet durfde te dromen haar ooit te vinden.'

'Heel roerend, Theremon. En de beste manier die je kon bedenken om je liefde aan me duidelijk te maken, was me van achteren te grijpen, waarbij je bijna mijn arm brak, en me aan Mondior uit te leveren. Ja?'

'Mondior bestaat niet, Siferra. Zo iemand bestaat niet.'

Even zag hij een flits van verbazing en nieuwsgierigheid door haar vijandigheid breken.

'Wat?'

'Hij is een handig mythisch concept, op elektronische wijze in elkaar gezet om toespraken te houden op televisie. Niemand heeft hem toch ooit een interview afgenomen? Hij is nog nooit in het openbaar gezien. Folimun heeft van hem een woordvoerder voor het publiek gemaakt. Omdat Mondior nooit persoonlijk ergens verschijnt, kan hij in vijf verschillende landen tegelijk op televisie komen, over de hele wereld... niemand kon ooit zeker weten waar hij echt was, en zo kon hij overal tegelijk getoond worden. Folimun is de eigenlijke leider van de Apostelen van het Vuur. Hij vermomt zich gewoon als een public relations-man. In feite trekt hij aan alle touwtjes, al tien jaar lang. Daarvoor was er ene Bazret, die nu dood is. Bazret was degene die Mondior heeft uitgevonden, maar Folimun heeft van hem gemaakt wat hij nu is.'

'Heeft Folimun je dit allemaal verteld?'

'Een deel. De rest kon ik raden en hij beaamde het. Als we terug in Saro Stad zijn, zal hij me de Mondior-apparatuur laten zien. De Apostelen zijn van plan om over een paar weken de televisieuitzendingen te hervatten.'

'Goed.' zei Siferra wrang. 'De ontdekking dat Mondior nep is bracht je zo onder de indruk van zijn glibberige slimheid, dat je ter plekke besloot dat je je beslist wilde aansluiten bij Folimuns bende. En je eerste opdracht was mij in te rekenen. Dus ging je erop uit, op zoek naar mij, en verraste me, waarmee je veilig stelde dat de mensen in Amgando in Folimuns handen vallen. Mooi gedaan, Theremon.'

'Folimun is inderdaad onderweg naar Amgando.' zei Theremon. 'Maar hij wil de mensen die zich daar verzameld hebben geen kwaad doen. Hij wil hun een plaats aanbieden in de nieuwe regering.'

'Allemachtig, Theremon, denk je echt...'

'Ja. Ja, Siferra!' Opgewonden stak Theremon zijn handen met gespreide vingers uit. 'Ik mag dan een eenvoudige, lompe journalist zijn, maar je zult in elk geval moeten toegeven dat ik niet gek ben. En twintig jaar krantejoumalistiek hebben me een uitstekende mensenkennis bijgebracht, dat op zijn minst. Vanaf de eerste keer dat ik hem ontmoette, maakte Folimun op een vreemde manier indruk op me. Hij leek beslist niet gek te zijn, integendeel, juist zeer gecompliceerd, zeer sluw, zeer scherp. En ik heb de afgelopen acht uur met hem zitten praten. Niemand heeft hier vanavond liggen slapen. Hij heeft zijn hele plan onthuld. Hij heeft me zijn hele schema laten zien. Denk je niet, om het even zo te stellen, dat ik in een gesprek van acht uur een juist psychologisch beeld van iemand kan scheppen?'

'Nou..' zei ze schoorvoetend.

'Of hij is volkomen eerlijk, Siferra, of hij is de beste acteur ter wereld.'

'Hij zou allebei kunnen zijn. Dat betekent nog niet dat hij iemand is die we kunnen vertrouwen.'

'Misschien niet. Maar ik vertrouw hem. Nu wel.'

'Ga door.'

'Folimun is een volkomen meedogenloze, rationele man, bijna bij het monsterlijke af, die vindt dat het enig dat echt telt de overleving van onze beschaving is. Omdat hij via zijn eeuwenoude godsdienstige sekte beschikte over historische gegevens van voorgaande cyclussen, wist hij al jarenlang datgene wat wij net op de moeilijkst denkbare manier ontdekt hebben: dat Kalgash gedoemd is elke tweeduizend jaar de Sterren te moeten aanzien en dat de aanblik daarvan zo overweldigend is, dat normale mensen eraan kapotgaan en zelfs de sterken dagen of wekenlang van slag raken... Trouwens, als we terug in Saro Stad zijn is hij bereid om je al hun oude documenten te laten zien.'

'Saro Stad is verwoest.'

'Niet het gedeelte dat de Apostelen in handen hadden. Ze zorgden er verrekte goed voor dat binnen een straal van een kilometer om hun toren niemand brand stichtte.'

'Heel efficiënt van hen,' zei Siferra.

'Het zijn efficiënte mensen. Goed: Folimun weet dat in een tijd van totale krankzinnigheid de beste kans om alles weer op zijn pootjes te krijgen, een religieuze totalitaire staat is. Jij en ik mogen dan wel denken dat de goden gewoon oude fabeltjes zijn, Siferra, maar geloof het of niet, er zijn daarbuiten miljoenen en nog eens miljoenen mensen die er anders over denken. Ze hebben zich er altijd zorgen over gemaakt dat ze dingen deden die zij zondig vonden, uit angst dat de goden hen zouden straffen. En nu zijn ze echt doodsbang voor de goden. Ze denken dat de Sterren morgen terug kunnen komen, of overmorgen, om het werk af te maken... Nou, hier zijn de Apostelen, die beweren een directe verbinding te hebben met de goden en die allerlei teksten op papier hebben staan om het te bewijzen. Ze bevinden zich in een betere positie om een wereldregering te vormen dan Altinol, of de kleine provinciale opperheren, of de voortvluchtige resten van de vroegere regeringen, of wie dan ook. Zij zijn de beste kans die we hebben.'

'Je meent het,' zei Siferra vol verbazing. 'Folimun heeft je niet gehypnotiseerd, Theremon. Het is je gelukt het zelf te doen!'

'Kijk,' zei hij, 'Folimun heeft zijn hele leven naar dit moment toegewerkt, omdat hij wist dat op zijn generatie Apostelen de verantwoording zou rusten de overleving veilig te stellen. Hij heeft allerlei plannen. Hij is al een flink eind op weg om de macht in handen te krijgen over enorme gebieden ten noorden en westen van Saro Stad en daarna gaat hij zich bezighouden met de nieuwe provincies langs de Great Southern Highway.'

"En een theocratische dictatuur instellen die begint met het executeren van alle atheïstische, cynische, materialistische universiteitsmensen als Beenay, Sheerin en ik.'

'Sheerin is al dood. Folimun vertelde dat zijn mensen zijn lichaam in een verwoest huis hebben gevonden. Hij is kennelijk enkele weken geleden vermoord door een bende anti-intellectuele gekken.'

Siferra keek de andere kant op. Even kon ze Theremon niet in de ogen kijken. Toen keek ze hem nog kwader aan dan eerst en zei: 'Alsjeblieft. Eerst laat Folimun zijn gekken het observatorium bestormen - Athor is toch ook vermoord? - en dan ruimt hij de arme, ongevaarlijke Sheerin op. En daama zal de rest van ons worden...'

'Hij probeerde de mensen van het observatorium te beschèrmen, Siferra.'

'Dat is hem dan niet al te goed gelukt, hè?'

'Het liep uit de hand. Hij wilde alle geleerden redden voordat de rellen begonnen... maar omdat hij eruitzag als een fanatiekeling met wilde ogen, kon hij hen niet overhalen om te luisteren naar wat hij hun aanbood, namelijk een vrijgeleide naar de schuilkelder van de Apostelen.'

'Nadat het observatorium verwoest was.'

'Dat was ook niet zoals hij het gewild had. De wereld was gek die nacht. De dingen verliepen niet allemaal zoals hij het gepland had.'

'Je kunt heel goede excuses voor hem verzinnen, Theremon.'

'Misschien. Luister in elk geval. Hij wil samenwerken met de overlevende universiteitsmensen en de andere gezonde en intelligente mensen die zich in Amgando verzameld hebben, om opnieuw een menselijke pool van kennis op te bouwen. Hij - of liever de zogenaamde Mondior - zal de leiding hebben over de regering. De Apostelen zullen door middel van religieuze overheersing gedurende minstens een generatie of twee de onstabiele en bijgelovige bevolking kalm houden. De universiteitsmensen zullen ondertussen de Apostelen helpen de kennis die ze hebben kunnen redden te verzamelen en te catalogiseren, en samen zullen ze de wereld terugleiden naar een rationele toestand, zoals al zo vaak eerder is gebeurd. Maar deze keer zijn ze misschien in staat om een jaar of honderd vooraf te beginnen aan de voorbereidingen voor de volgende verduistering en de ergste gevolgen te voorkomen, zoals de massale krankzinnigheid, de grote branden en de algehele verwoesting.'

'En jij gelooft dit allemaal?' vroeg Siferra. In haar stem klonk een bijtende klank, 'jij vindt het zinnig om toe te kijken en te applaudisseren terwijl de Apostelen van het Vuur hun giftige, irrationele, totalitaire geloof in de wereld verspreiden? Of, en dat is nog erger, dat we ons bij hen aansluiten?*

'Ik moet er niet aan denken,' zei Theremon plotseling.

Siferra sperde haar ogen wijd open. 'Maar waarom...'

'Laten we naar buiten gaan,' zei hij. 'Het is bijna ochtend. Wil je me je hand geven?'

'Nou...'

'Het waren niet alleen woorden, toen ik zei dat ik van je hield.'

Ze haalde haar schouders op. 'Het ene heeft niets met het andere te maken. Privé en politiek, Theremon... je gebruikt het ene om het andere te verknoeien.'

'Kom,' zei hij.

44

Ze stapten de tent uit. Het vroege licht van Onos was een roze gloed boven de oostelijke horizon. Hoog boven hen waren Tano en Sitha achter de wolken te voorschijn gekomen en de tweelingzonnen, die nu op hun hoogste punt stonden, schenen met een glans die vreemd en prachtig was om te zien.

Er was er nog een. Ver weg in het noorden scheen de kleine, felrode bol van de zwakke zon Dovim als een kleine robijn in het voorhoofd van de hemel.

'Vier zonnen,' zei Theremon. 'Een teken van geluk.'

Om hen heen in het kamp van de Apostelen heerste een grote activiteit. De trucks werden ingeladen, de tenten werden neergehaald. Theremon zag Folimun ver weg aan de andere kant, waar hij een groep arbeiders stond te instrueren. De leider van de Apostelen zwaaide naar Theremon, die terugknikte.

'Je moet er niet aan denken dat de Apostelen de wereld overheersen,' zei Siferra, 'en toch ben je bereid om Folimun te steunen? Waarom? Waar slaat dat op?'

Zacht zei Theremon: 'Omdat we geen andere hoop hebben.'

'Denk je dat?'

Hij knikte. 'Het begon me duidelijk te worden nadat Folimun een paar uur met me gepraat had. Elk redelijk instinct in me zegt dat ik Folimun en zijn meute fanatiekelingen niet moet vertrouwen. Wat hij verder ook mag zijn, er bestaat geen twijfel over dat Folimun een zeer meedogenloze, zeer gevaarlijke, naar macht hunkerende manipulator is. Maar welke andere mogelijkheden hebben we? Altinol? Al die kleine baasjes langs de snelweg? Het kan wel een miljoen jaar duren voor al die nieuwe provincies tot één regering samengevoegd zijn. Folimun heeft de macht om hele landen voor zich te laten neerknielen - of eigenlijk voor Mondior... Luister, Siferra, het grootste deel van de mensheid is krankzinnig. Er lopen daar nu miljoenen gekken los rond. Alleen geestelijk sterke mensen als jij en ik en Beenay konden zich ervan herstellen, of juist heel domme mensen; maar de rest, de grote massa van de mensheid, zal er maanden of jaren over doen, voordat ze weer normaal kan denken, of misschien lukt het wel nooit Een charismatische profeet als Mondior, hoezeer het idee me ook tegenstaat, is wellicht het enige antwoord.'

'Geen andere keus dan?'

'Niet voor ons, Siferra.'

'Waarom niet?'

'Kijk, Siferra: Waar het om gaat, vind ik, is dat we genezen. Al het andere is daaraan ondergeschikt. De wereld heeft een vreselijke wond opgelopen en...'

'Heeft zichzelf vreselijk verwond.'

'Zo zie ik het niet. De branden waren een reactie op een enorme verandering in de omgeving. Ze zouden nooit zijn uitgebroken als de verduistering ons gordijn niet opzij had gerukt en ons de Sterren had laten zien... Maar de wonden blijven maar komen. Het een leidt nu tot het ander. Altinol is een wond. Deze nieuwe, kleine, onafhankelijke provincies zijn wonden. De gekken die elkaar in het bos vermoorden - of op vluchtende professoren van de universiteit jagen - zijn wonden.'

'En Folimun? Hij is de grootste wond van alle!'

'Ja en nee. Natuurlijk leurt hij met fanatisme en mystiek. Maar hier heerst discipline. De mensen geloven in wat hij hun verkoopt, zelfs de gekken, zelfs de mensen met een zieke geest. Hij is een wond die zo groot is, dat hij alle andere kan opslorpen. Hij kan de wereld genezen, Siferra. En dan kunnen we - van binnenuit - proberen om te genezen wat hij gedaan heeft. Maar alleen van binnenuit. Als we met hem meedoen, maken we een kans. Als we ons tegen hem verzetten, zullen we als vliegen worden weggevaagd.'

'Wat bedoel je dan?'

'We hebben een keus tussen ons achter hem scharen en deel uitmaken van de heersende elite die de wereld zal terughalen uit de waanzin, of zwervers of vogelvrijen worden. Wat wil je, Siferra?'

'Ik wil een derde keus.'

'Die is er niet. De Amgandogroep heeft niet de kracht om een werkbare regering te vormen en gezag op te leggen. Mensen als Altinol hebben geen scrupules. Folimun beheerst al de helft van wat vroeger de Federale Republiek Saro was. De rest krijgt hij beslist ook in handen. Het duurt eeuwen voordat het redelijk verstand weer het overwicht zal krijgen, Siferra, ongeacht wat jij en ik doen.'

'Dus je zegt dat we ons beter bij hem kunnen voegen en proberen vat te krijgen op de richting waarin de nieuwe samenleving gestuurd wordt, dan ons gewoon tegen hem verzetten omdat het fanatisme dat hij vertegenwoordigt ons niet zint?'

'Precies. Precies.'

'Maar om eraan mee te werken de wereld in handen te geven van religieuze fanatiekelingen...'

'De wereld is toch al eerder uit een religieus fanatisme opgerezen, niet? Het belangrijkste is nu dat we een manier vinden om uit de chaos te komen. Folimun en zijn mensen bieden de enige duidelijke hoop daarop. Zie hun geloof als een machine die de beschaving zal aandrijven in een tijd waarin alle andere machines kapot zijn. Dat is het enige wat nu telt. Repareer eerst de wereld; hoop dan dat onze afstammelingen genoeg zullen krijgen van die geheimzinnige knapen in hun mantels en kappen. Begrijp je wat ik bedoel, Siferra? Ja?'

Ze knikte op een vreemde, afwezige manier, alsof ze in haar slaap reageerde. Theremon keek haar na toen ze langzaam bij hem vandaan liep, naar de open plek waar ze de vorige avond verrast waren door de wachten van de Apostelen. I let leek wel jaren geleden.

Lange tijd bleef ze daar alleen staan, in het licht van de vier zonnen. Wat zag ze er prachtig uit, dacht Theremon.

Wat houd ik veel van haar!

Wat is dit allemaal raar gelopen.

Hij wachtte. Om hem heen heerste bij het afbreken van het kamp van de Apostelen een toppunt aan activiteit. Gedaanten in mantels en met kappen op renden heen en weer langs hem heen.

Folimun kwam naar hem toe. 'Nou?'

'We denken erover na,' zei Theremon.

'Wij? Ik dacht dat jij hoe dan ook achter ons stond.'

Theremon keek hem strak aan. 'Ik sta achter je als Siferra achter je staat. Anders niet.'

'Je zegt het maar. Maar we zouden het vreselijk vinden om een man met jouw kwaliteiten op communicatiegebied kwijt te raken. En niet te vergeten, doctor Siferra's kennis over de schatten uit het verleden.'

Theremon glimlachte. 'We zullen zien hoe goed ik net ben geweest in het communiceren, hè?’

Folimun knikte en liep weg, terug naar de trucks die werden ingeladen. Theremon keek Siferra's kant op. Ze stond met haar gezicht naar het oosten, naar Onos, terwijl het licht van Sitha en Tano in een duizelingwekkende stroom van boven op haar neerdaalde en uit het noorden de slanke, rode speer van Dovims stralen haar raakte.

Vier zonnen. Het beste voorteken.

Siferra kwam nu in een drafje over de akker terug. Haar ogen glansden en ze leek te lachen. Ze rende naar hem toe.

'En?' vroeg Theremon. 'Wat zeg je?'

Ze nam zijn hand in de hare. 'Goed, Theremon. Het moet dan maar. Almachtige Folimun is onze leider en ik zal hem volgen waarheen hij mij ook moge opdragen te gaan. Op één voorwaarde.'

'Ga door. Welke?'

'Dezelfde die ik noemde toen we in de tent waren. Ik draag die mantel niet. Dat doe ik beslist niet. Als hij erop staat dat ik die mantel draag, dan kan hij het vergeten!'

Theremon knikte blij. Alles zou in orde komen. Na Zonsondergang kwam zonsopgang en wedergeboorte. Uit de verwoesting zou een nieuw Kalgash oprijzen en hij en Siferra zouden een stem hebben, een krachtige stem, bij het scheppen ervan. 'Ik denk dat dat wel geregeld kan worden,' antwoordde hij. 'Laten we er met Folimun over praten en kijken wat hij zegt.'

Table of Contents

- EEN: AVONDSCHEMERING

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17

- TWEE: ZONSONDERGANG

- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27

- DRIE: ZONSOPGANG

- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44