De Grote Zon Van Mercurius
Author: Paul French; Isaac Asimov; Annelies van Dijk
Date: 1956-01-01 08:00:00+00:00
Keywords: Fantasy; Science Fiction; Young Adult; Adventure; Mystery
Description: From Wikipedia-- Lucky Starr and the Big Sun of Mercury is the fourth novel in the Lucky Starr series, six juvenile science fiction novels by Isaac Asimov that originally appeared under the pseudonym Paul French. The novel was first published by Doubleday & Company in March 1956. Since 1972, reprints have included a foreword by Asimov explaining that advancing knowledge of conditions on Mercury have rendered some of the novel's descriptions of that world inaccurate. Cover artist Darrell K. Sweet
Publisher: Born N.V. Uitgeversmaatschappij

Tekst van de achterkant

Mercurius, een troosteloze planeet, leeg en verlaten, zuurstofloos en smoorheet. Toch wonen er mensen die te midden van de eenzaamheid van deze onleefbare wereld gezamenlijk werken en leven. Enerzijds zijn dat de medewerkers van het sterrenkundig observatorium, anderzijds de wetenschappers die zich met Project Licht bezighouden.

Maar Project Licht lijkt tot mislukking gedoemd: Meedogenloos uitgevoerde sabotagedaden maken het keer op keer onmogelijk enige vooruitgang te boeken. Iemand, of iets is vastbesloten de ondergang van het project te bewerkstelligen.

Naar deze wereld komt David Starr, multi-getalenteerd lid van de Wetenschapsraad en berucht superspeurder. In opdracht van de Raad probeert hij de ware toedracht van de sabotagedaden te achterhalen. Hij bedenkt allerlei listige manieren om de identiteit van de dader te achterhalen, maar wordt daarbij voortdurend gedwarsboomd. Zijn pogingen lopen op niets uit. Maar dan, na een verbijsterend-onthullende tocht die hem tot vlak nabij de grote zon van Mercurius voert, krijgt hij voldoende inzicht in de situatie en de motieven van de dader om hard en trefzeker toe te kunnen slaan...

Over de schrijver

Zeven jaar geleden, bij de publicatie van zijn honderdste boek, rekende iemand het volgende uit: als hij in dit tempo bleef doorschrijven zou hij in 1980 zijn totale productie verdubbeld zien!

De auteur was Isaac Asimov. Geboren in 1920 te Smolensk, Rusland, reisde hij op driejarige leeftijd af naar Amerika, verkreeg hij op achtjarige leeftijd het Amerikaans staatsburgerschap en las hij een jaar later zijn eerste SF verhalen in Science Wonder Stories; na eerst zijn vader ervan overtuigd te hebben dat de betreffende lectuur zijn opvoeding ten goede zou komen.

Zijn eerste publicatie was in 1939, in het destijds befaamde Amazing Stories. De titel van het verhaal was: Marooned off Vesta, kort daarop gevolgd door The Weapon Too Dreadful to Use.

Het grote succes kwam voor Asimov in 1942, toen hij op aandringen van John Campbell, die het idee schitterend vond, aan zijn Foundation-trilogie begon. In de jaren '51-'53 werd de trilogie voor het eerst in gebonden uitgaven op de markt gebracht.

Vanaf dat moment is, tot op heden toe, zijn populariteit steeds toegenomen. Als grote uitschieters noemen we nog: The Caves of Steel (1954), The End of Eternity (1955), The Naked Sun (1957) en The Gods Themselves (1972).

Isaac Asimov

De grote zon
van

Mercurius

ALGEMENE UITGEVERIJ BORN BV

AMSTERDAM

Dit e-boek is gemaakt voor persoonlijk gebruik
en is niet bestemd voor commerciële doeleinden.

Juni, 2013

Oorspronkelijke titel:

The Big Sun of Mercurius

Copyright:

© 1956 by Doubleday & Company Inc.

Nederlands van:

Annelies van Dijk

Omslag:

Nico Keulers

ISBN 90 283 0570 X

© 1978 BY ALGEMENE UITGEVERIJ BORN BV AMSTERDAM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.

De tekst in aangepast aan de spelling van 2006

INHOUD

1. De Zonnespoken

2. Waanzin of...

3. De dood is nabij

4. Aan tafel

5. De uiteenzetting

6. Voorbereidingen

7. De mijnen van Mercurius

8. De vijand in de mijnen

9. Duisternis en licht

10. De zonzijde

11. Saboteur

12. Voorspel tot een duel

13. De gevolgen van een duel

14. Voorspel tot een rechtszitting

15. De rechtszaak

16. Afloop van een rechtszitting

1

De Zonnespoken

David Starr en zijn kleine vriend, John Bigman Jones, volgden de jonge technicus de helling op in de richting van de luchtsluis die toegang gaf tot het oppervlak van de planeet Mercurius. David dacht: In ieder geval wordt er wel vaart achter gezet.

Hij was pas een uur op Mercurius. Hij had tot op dit moment niet meer kunnen doen dan toekijken hoe zijn schip, de Vallende Ster, veilig in de ondergrondse hangar werd gestationeerd. Hij had alleen de technici ontmoet die de rode landingstape hadden opgehaald en zich over zijn schip ontfermden.

Dat wil zeggen, die technici, en Scott Mindes, ingenieur en belast met de leiding van Project Licht. Het had er veel van weggehad dat de jonge man trappelend van ongeduld hun komst had afgewacht; bijna meteen na hun aankomst had hij voorgesteld een bezoek aan het planeetoppervlak te brengen. Om het een en ander eens van nabij te bekijken, had hij gezegd.

David geloofde dat natuurlijk niet. Het gezicht met de smalle kin was door zorgen getekend en de man trok met zijn mond als hij sprak. Zijn ogen gleden weg van Davids koele, vlakke blik. Toch had David erin toegestemd een bezoek aan het oppervlak te brengen. Hij wist immers dat de problemen op Mercurius de Wetenschapsraad veel zorgen baarden. Daarom was hij bereid met Mindes mee te gaan en af te wachten waartoe dat zou leiden. Wat Bigman Jones betrof, die was altijd bereid David te volgen, waarheen hij ook ging, zonder of met een reden, onverschillig op welk uur van de dag.

Maar het was Bigman die zijn wenkbrauwen fronste toen zij zich in hun pakken wurmden. Bijna onmerkbaar knikte hij in de richting van de holster op Mindes' rechterheup. David knikte geruststellend terug. Hij had ook gezien dat de ploffer, waarvan de kolf half uit de holster stak, van een bijzonder zwaar kaliber was.

De jonge technicus stapte als eerste het oppervlak van de planeet op. David volgde en Bigman sloot de rij.

Heel kort verloren ze alle contact in de bijna allesomvattende duisternis die hen omsloot. Slechts de sterren waren zichtbaar, helder en hard in de kille luchtledigheid.

Bigman herstelde zich als eerste. De zwaartekracht hier op Mercurius was bijna precies gelijk aan die op zijn geboorteplaneet, Mars. De Martiaanse nachten waren bijna even donker. De sterren aan de nachtelijke hemel waren bijna even helder.

Zijn hoge stem klonk duidelijk in de ontvangers van de anderen: 'Hé, ik begin een en ander te onderscheiden.'

David had dezelfde ervaring en dat feit verbaasde hem enigszins. Sterrenlicht kon toch niet zo helder zijn? Boven het onregelmatige oppervlak hing een zwakke lichtgevende nevel, die de scherpe rotsuitsteeksels met een bleek en spookachtig licht beroerde. David had iets soortgelijks ooit ook eens op de maan gezien. Ook daar was het dorre landschap ruw en ongelijkmatig. In geen miljoenen jaren was het landschap hier, evenmin als op de maan, beroerd door de streling van wind of regen. Deze kille rotsen, kouder dan de menselijke verbeelding zich ooit zou kunnen voorstellen, lagen zonder een spoortje rijp op deze waterloze wereld. Tijdens nachtelijke waarnemingen op de maan was deze melkachtige nevel ook wel eens gesignaleerd, maar daar vond de nevel zijn oorsprong in het licht van de Aarde, dat altijd één kant van het hemellichaam bescheen.

Hier op Mercurius, bij het Solaire Observatorium op de noordpool, was nergens een planeet te bekennen die voor het ontstaan van de nevel verantwoordelijk gesteld zou kunnen worden.

'Is dat sterrenlicht?' vroeg hij ten slotte, hoewel hij heel goed wist dat dit niet het geval was.

'Dat is de kransschittering' zei Scott Mindes vermoeid.

'Natuurlijk,' zei David en moest inwendig lachen. 'De corona! Natuurlijk! Ik had het kunnen weten!'

'Wat had je kunnen weten?' riep Bigman. 'Wat is er gaande? Hé, Mindes, vertel eens wat meer.'

'Draai je maar om,' zei Mindes. 'Je staat er met je rug naar toe gekeerd.'

Allemaal draaiden ze zich om. David floot zachtjes tussen zijn tanden door; Bigman slaakte een verraste kreet. Mindes zei niets.

Een deel van de horizon was scherp afgetekend zichtbaar tegen een oplichtend gedeelte van het luchtruim. Elke puntige onregelmatigheid van dat deel van de horizon was haarscherp waarneembaar. Erboven baadde het luchtruim in een zachte gloed (een gloed die naar boven toe steeds zwakker werd). De gloed werd gevormd door heldere, kronkelende strepen bleek licht.

'Dat is de corona, meneer Jones,' zei Mindes.

Ondanks zijn verbazing behield Bigman zijn overdreven gevoel voor verhoudingen. Hij gromde; 'Zeg maar Bigman.' Vervolgens zei hij: 'Bedoel je de corona van de zon? Ik heb nooit geweten dat die zo groot was.'

'Ze is miljoenen kilometers diep, misschien nog wel meer,' zei Mindes. 'En wij bevinden ons op Mercurius. De planeet die het dichtst bij de zon staat. We bevinden ons momenteel op slechts vijfenveertig miljoen kilometer afstand van de zon. Jij komt van Mars, is het niet?'

'Geboren en getogen,' zei Bigman.

'Enfin, als je nu de zon zou kunnen zien, zou je merken dat ze zesendertig keer zo groot is als gezien van Mars, en de corona evenzo; die zou ook zesendertig keer zo groot zijn.'

David knikte. De zon en de corona zouden negen keer zo groot zijn als gezien van de Aarde. En de corona kon vanaf de Aarde helemaal niet gezien worden, behalve tijdens een totale zonsverduistering.

Mindes had hun niet helemaal maar wat voorgespiegeld: er was het een en ander te zien op Mercurius. David probeerde de omtrek van de corona te bepalen, om zich een beeld te kunnen vormen van de plaats waar de zon op dit ogenblik moest staan. Hij kwam tot de conclusie dat de zon zich momenteel juist onder de horizon bevond. De aanblik zou fantastisch zijn!

Mindes ging verder, met onmiskenbare bitterheid in zijn stem: 'Ze noemen dit licht "de witte zonnespoken".'

'Niet gek gevonden,' zei David. 'Het is een tamelijk juiste omschrijving.'

'Tamelijk juist?' zei Mindes venijnig. 'Ik ben het er allesbehalve mee eens. Er wordt op deze planeet veel te veel over spoken gepraat, en misschien terecht. Deze wereld heeft er heel wat. Nooit gaat er hier eens iets goed... Met de mijnen werd het niets... ' Hij brak de zin af.

David dacht: Daar zullen we het later nog wel eens over hebben. Hardop zei hij: 'Waar is dat fenomeen dat we te zien zouden krijgen, Mindes?'

'O, ja. We zullen een eindje moeten lopen. Niet ver, de zwaartekracht in aanmerking genomen, maar kijk uit waar je je voeten neerzet. We hebben hier geen wegen of paden, en die kransschittering kan verschrikkelijk verwarrend werken. Ik stel voor van de koplampen gebruik te maken.'

Hij klikte die van hem aan; een lichtstraal sprong van boven de kijkplaat naar voren en verlichtte de geel- en bruindooraderde grond. Twee andere lichten flitsten aan en drie gedaanten kwamen op hun van dikke zolen voorziene laarzen in beweging. Ze maakten geen enkel geluid in het vacuüm, maar elk konden ze de lichte vibraties voelen die bij elke stap in hun pak veroorzaakt werden.

Mindes scheen terwijl hij zo voortliep geheel in beslag genomen te worden door de zorgen die de planeet hem baarde. Met een vlakke en gespannen stemgeluid zei hij: 'Ik haat Mercurius. Ik zit hier nu zes maanden, twee Mercuriaanse jaren, en ik heb er schoon genoeg van. Om te beginnen had ik niet verwacht hier langer dan zes maanden te zijn, en die tijd is nu verstreken terwijl er nog steeds niets is gebeurd. Er is niets tot stand gebracht. Helemaal niets. Er deugt hier niets. Het is de kleinste planeet, staat het dichtst bij de zon. Slechts één kant is naar de zon toegekeerd. Daarginds,' en zijn arm zwaaide in de richting van de glans van de corona,' is de zonzijde, waar het op sommige plaatsen heet genoeg wordt om lood te doen smelten en sulfer aan de kook te brengen. Hier,' weer maakte zijn arm een zwaaiende beweging,' bevindt zich het enige planetaire oppervlak in het ganse zonnestelsel dat nooit een zonnestraaltje ontvangt. Het is hier één grote ellende.'

Hij pauzeerde om over een twee meter brede spleet in het grondoppervlak te springen, misschien een overblijfsel van een Mercuriusbeving die eonen geleden het oppervlak geteisterd had, en die zich niet kon effenen omdat weer en wind ontbraken. Hij sprong heel onhandig, het beeld van een Aardbewoner die, zelfs op Mercurius, altijd binnen het bereik van de kunstmatige zwaartekracht van de Observatiekoepel bleef.

Bigman klakte afkeurend met zijn tong. Hij en David sprongen beiden luchtig over het obstakel heen. Ongeveer een halve kilometer verder zei Mindes opeens:

'We kunnen het van hier zien, en net op tijd ook.' Met zijn armen gestrekt voor zich bracht hij zichzelf abrupt tot stilstand. Bigman en David stopten door een klein sprongetje te maken dat het stof rondom hen deed opstuiven.

Mindes deed zijn koplamp uit en wees. David en Bigman keken in de richting die de vinger aangaf en daar, in de duisternis, in de richting die Mindes aanwees, bevond zich een kleine onregelmatig gevormde lichtvlek.

De vlek was helder, helderder dan ongeacht welk licht David ooit op Aarde gezien had.

'Dit is de beste plaats om toe te kijken,' zei Mindes. 'De invalshoek van hier is precies goed. Het is de top van de Zwart-en-Wit Berg.'

'Heet die berg zo?' vroeg Bigman.

'Inderdaad. Je kunt wel zien waarom, niet? De berg bevindt zich juist ver genoeg aan de nachtzijde van de lichtgrens, de grens tussen de nacht- en de dagzijde.'

'Dat weet ik wel,' zei Bigman ietwat gepikeerd. 'Dacht je dat ik zo onwetend was?'

'Ik leg het gewoon even uit. Aan de noord- en de zuidpool zijn twee plekken die nauwelijks bewegen, waar de lichtgrens zich nauwelijks verplaatst als Mercurius om zijn as beweegt. In de buurt van de evenaar beweegt de lichtgrens zich echter vierenveertig dagen achtereen ongeveer twaalfhonderd kilometer in de ene richting en verplaatst zich daarna binnen een zelfde tijdsbestek over dezelfde afstand terug. Hier verplaatst die grens zich nog geen halve kilometer en dat maakt deze plek zo geschikt voor een observatorium. De zon en de sterren bewegen hier niet. Enfin, de Zwart-en-Wit Berg staat hier juist ver genoeg vandaan, zodat hoogstens de bovenste helft verlicht wordt. Als de zon zich terugtrekt, kruipt het licht de berghelling op.'

'En nu,' viel David hem in de rede, 'is alleen de top verlicht.'

'Ja, slechts enkele meters van de top worden door het zonlicht bereikt en dat is zo voorbij; dan is het een dag of twee pikkedonker voor het licht terugkomt.'

Terwijl hij sprak kromp de witte vlek tot een stip die brandde als een heldere ster.

De drie mannen wachtten.

'Kijk de andere kant op,' adviseerde Mindes,' dan kunnen jullie ogen weer aan de duisternis wennen.' Na enkele minuten zei hij: 'Oké, jullie kunnen weer kijken.'

David en Bigman deden andermaal hun ogen open en zagen een poosje helemaal niets. En vervolgens scheen het alsof het landschap met bloed gekleurd werd. In ieder geval een gedeelte ervan. Eerst was er enkel het rode schijnsel. Het volgende ogenblik konden ze de vorm van een onregelmatig gevormde berg zien die hoog in de lucht in een piek eindigde. De piek was nu helder rood. Naar de voet van de berg toe werd het rood steeds donkerder en eindigde bij de voet in zwart.

'Hoe komt dat?' vroeg Bigman.

'De zon is nu ver genoeg weggezakt,' zei Mindes. 'Slechts een gedeelte van de corona en de verste uitstulpingen zijn nu nog zichtbaar. Die uitstulpingen zijn slierten waterstofgas die duizenden kilometers boven het oppervlak van de zon uitstijgen; ze hebben een helderrode kleur. Hun licht is al die tijd zichtbaar, maar gewoon zonlicht neutraliseert onder gewone omstandigheden de rode kleur.'

David knikte voor de zoveelste keer. Ook de uitstulpingen konden op Aarde alleen tijdens een totale zonsverduistering waargenomen worden. Soms lukte het echter met speciale instrumenten een enkel keertje.

'Om precies te zijn,' voegde Mindes er somber aan toe, 'noemen ze dit verschijnsel het "roodspook van de zon".'

'Dat zijn dan twee spoken,' zei David plotseling, 'een witte en een rode. Draagt u met het oog op deze spoken een ploffer, meneer Mindes?'

'Wat? schreeuwde Mindes. En vervolgens, verward: 'Waar hebt u het over?'

'Wat ik wil zeggen,' zei David,' is dat het tijd wordt dat u ons eens vertelt waarom u ons hier werkelijk mee naar toe heeft genomen. Er moet nog iets anders zijn, of u zou hier, op een lege en verlaten planeet, niet met een zwaar kaliber straalpistool rondbanjeren.'

Het duurde even voor Mindes antwoordde. Toen het zover was, zei hij: 'Jij bent David Starr, is het niet?'

'Klopt,' zei David geduldig.

'Jij bent lid van de Wetenschapsraad, de man die ze de "bofferd" noemen?'

Leden van de Wetenschapsraad schuwden de publiciteit, en daarom was het met enige tegenzin dat David nogmaals zei: 'Klopt.'

'Dan heb ik het bij het juiste eind. U bent een van hun beste speurhonden en u moet Project Licht doorlichten.'

Davids lippen werden dunner toen hij ze op elkaar kneep. Hij had liever niet dat deze wetenschap gemeengoed werd. 'Misschien wel, misschien ook niet. Waarom bracht u ons hier?'

'Ik weet dat het waar is en de reden waarom ik jullie hierheen bracht, is dat ik de waarheid wilde vertellen voordat de anderen hun leugens zouden spuien,' zei Mindes langzaam. 'Project Licht heeft met louter tegenslagen te kampen gehad.'

'Maar dat had u me ook in de koepel kunnen vertellen. Waarom moest dat zo nodig hier gebeuren.'

'Om twee redenen,' zei de technicus. Zijn ademhaling klonk raspend en traag in de luidsprekers. 'In de eerste plaats denken ze allemaal dat het mijn schuld is. Ze zijn van mening dat ik het project nooit met succes zal kunnen beëindigen, dat ik belastinggelden verspil. Ik wilde eerst zelf mijn zegje doen, begrijpt u? Ik wilde dat u eerst mijn visie zou horen.'

'Waarom zouden ze van mening zijn dat de schuld bij u gezocht moet worden?'

'Ze vinden dat ik te jong ben.'

'Hoe oud bent u?'

Tweeëntwintig.'

David, die niet veel ouder was, zei: 'En de tweede reden?'

'Ik wilde dat u voeling met Mercurius zou krijgen. U moest deze wereld indrinken, absorberen. De... De... '

Hij zweeg.

David staarde een ogenblik lang over het ruige landschap van Mercurius, in gedachten verzonken. Gedachten die hem verontrustten en zijn hersens op volle toeren deden draaien. Er klopte iets niet helemaal, maar wat? Het metaal op één van zijn schouders reflecteerde het melkachtige licht van de corona, "het witte zonnespook".

'Algoed, Mindes,' zei hij, 'veronderstel dat ik je verklaring accepteer, dat jij niet degene bent die voor de mislukkingen hier ter verantwoording geroepen moet worden. Wie is dan wel schuldig?'

De stem van de technicus klonk gesmoord en zijn eerste woorden waren onverstaanbaar. 'Ik weet het niet,' mompelde hij. 'Misschien... Ach...'

'Ik kan je niet zo best volgen,' zei David.

'Luister,' zei Mindes wanhopig. 'Ik heb speurwerk verricht. Ik heb waak- en slaapperioden achtereen gepoogd de oorzaak te achterhalen. Ik heb iedereen in het oog gehouden. Ik heb de tijdstippen waarop de ongelukken plaatsvonden genoteerd; toen er breuken in de kabels kwamen, toen communicatie apparatuur vernield werd. En van één ding ben ik zeker... '

'En dat is?'

'Dat geen van de koepelbewoners direct verantwoordelijk kan worden gesteld. Niemand. Er zijn ongeveer vijftig mensen in de koepel, tweeënvijftig om precies te zijn. De laatste zes keer dat er iets misging, was er niemand in de buurt van de plaats waar de ongelukken plaatsvonden.' Zijn stem had een schelle klank gekregen

'Hoe verklaar je de ongelukken dan?' zei David. 'Mercuriusbevingen? Toedoen van de zon?'

'Spoken!' riep de technicus wild uit, terwijl hij duchtig met zijn armen om zich heen zwaaide. 'Er is een wit en een rood spook. Allebei heb je ze gezien. Ook ik heb ze gezien, maar zal iemand me geloven?' Hij leek bijna door het dolle heen. 'Ik zeg je... Ik zeg je, dat... '

'Spoken?' zei Bigman. 'Ben je getikt?'

Opeens schreeuwde Mindes: 'Jullie geloven me ook niet! Maar ik zal het bewijzen. Ik zal het spook neerstralen, de dwazen die me niet geloven verzengen met een reinigend vuur. Ik zal iedereen neerstralen. Iedereen!'

Met een waanzinnige, holle lach had hij zijn ploffer getrokken, verbijsterend snel, en voor Bigman hem kon tegenhouden had hij het wapen op David gericht. Hij richtte en haalde in het wilde weg de trekker over. De onzichtbare, vernietigende straal spoot uit de loop...

2

Waanzin of...

David zou smadelijk aan zijn einde zijn gekomen als het voorval op de Aarde had plaatsgevonden.

De toenemende waanzin in de stem van Mindes was hem niet ontgaan. Op zijn hoede had hij gewacht tot de bom zou barsten. Zeker, hij had een uitbarsting verwacht, maar niet zo'n gewelddadige. Een regelrechte aanslag was iets waarop hij niet had gerekend.

Toen Mindes' hand naar zijn holster flitste, sprong David weg naar opzij. Op Aarde zou die beweging te laat zijn geweest.

Op Mercurius lagen de zaken echter anders: de zwaartekracht van Mercurius bedroeg twee vijfde van die op Aarde, en Davids samentrekkende spieren wierpen zijn ongewoon lichte lichaam (ondanks het pak dat hij droeg) uit de vuurlijn. Mindes, die zich wat onwennig bewoog, struikelde toen hij zich omdraaide om de ploffer opnieuw te richten. Zodoende raakte de plofferstraal de rotsige grond, enkele centimeters naast Davids lichaam begroef hij zich een halve meter diep in de broze rotsen.

Voordat Mindes zich kon herstellen en een tweede keer kon richten liet Bigman hem, met de natuurlijke gratie van een geboren Martiaan die eraan gewend is zich bij een lage zwaartekracht te bewegen, gemeen struikelen.

Mindes ging neer. Hij schreeuwde woordloos en hield zich vervolgens stil. Of hij was bewusteloos geraakt door de val, of de koortsige emoties die zijn verhitte brein razendsnel naar een climax hadden gevoerd waren hem te veel geworden. Bigman geloofde in geen van beide mogelijkheden. 'Hij doet net alsof,' riep hij opgewonden. 'Die smerige boef doet alsof hij bewusteloos is.' Met een woeste beweging had hij de ploffer aan de zwakke greep van de liggende technicus ontworsteld en wees er nu mee naar het hoofd van de man.

'Niets daarvan,Bigman,' zei David scherp.

Bigman aarzelde. 'Hij probeerde je van kant te maken, David.' Het was duidelijk dat de kleine Martiaan niet half zo boos was geweest, als hij zelf het onderwerp van de aanslag was geweest. Toch voerde hij zijn voornemen niet uit.

David ging op zijn hurken zitten en bekeek door de kijkplaat het gezicht van de technicus, waarbij hij het licht van de lamp op zijn helm over de verwrongen gelaatstrekken van de jongeman liet spelen. Hij controleerde de drukregelaar van Mindes' pak en verzekerde zich ervan dat de man niets gebroken had tijdens zijn val. Het volgende ogenblik greep hij de bewusteloze man bij een pols en een enkel en zwaaide het lichaam over zijn schouder. Voorzichtig kwam hij met zijn last overeind.

Terug naar de koepel,' zei hij. 'Ik ben bang dat de problemen groter zijn dan de chef verwachtte.'

Bigman gromde en volgde David vlak op de hielen. Om David bij te kunnen houden was hij af en toe genoodzaakt op een sukkeldrafje over te gaan. Hij hield de ploffer gebruiksklaar in zijn hand en ging zo lopen dat hij Mindes, indien daar aanleiding toe was, meteen neer kon schieten zonder David te raken.

De 'chef' was Hector Conway, hoofd van de Wetenschapsraad. Tijdens minder formele gelegenheden noemde David hem oom Hector, want Hector Conway en Augustus Henree waren degenen geweest die zich, na de dood van zijn ouders, over de jonge David hadden ontfermd. Davids ouders hadden tijdens een piratenaanval in de buurt van Venus het leven gelaten.

Nog geen week geleden had Conway, alsof het een alledaagse zaak was, tussen neus en lippen door aan David gevraagd hoe hij het zou vinden om een reisje naar Mercurius te maken.

'Wat is daar gaande, oom Hector?' had David gevraagd.

'Niets van levensbelang. We steunen daar een tamelijk kostbaar project. Het is een van die projecten waarbij niets te verliezen valt, behalve natuurlijk het geïnvesteerde geld, en een heleboel te winnen als het eindresultaat positief is. Het is een gok, maar dat zijn deze ondernemingen meestal.'

'Is het iets waarvan ik op de hoogte ben?'

'Ik dacht het niet. De zaak is nog niet zo lang geleden aangeslingerd en senator Swenson heeft haar in ieder geval aangegrepen om te bewijzen hoe onverantwoordelijk de raad met belastinggeld omspringt. Je weet hoe het dan gaat. Hij heeft druk uitgeoefend om het project te laten doorlichten en als resultaat daarvan vertrok een van zijn jongens enkele maanden geleden naar Mercurius.'

'Senator Swenson? O, waait de wind uit die hoek.' David knikte. Nieuw was het niet. De Wetenschapsraad was de laatste decennia uitgegroeid tot een organisatie die allerhande gevaren van zowel binnen als van buiten het zonnestelsel met succes bestreed. In deze eeuw van de Galactische Beschaving, nu de mensheid zich over de planeten en door de Melkweg verspreidde, konden alleen geleerden de problemen die zich tijdens deze expansie voordeden het hoofd bieden. Sterker nog, alleen de topgeleerden die zitting hadden in de Wetenschapsraad waren in vele gevallen de enigen die bij machte waren zekere hindernissen te overwinnen.

Toch waren er een aantal lieden in de regering op Aarde die de machtspositie van de Raad met lede ogen aanzagen en weer anderen die deze achterdocht gebruikten om hun eigen ambities door te zetten en te verwezenlijken. Senator Swenson werd beschouwd als de koploper van deze laatste groep. Zijn aanvallen, meestal rechtstreeks gericht op de 'verspilling' van belastinggelden door de Raad, hadden hem beroemd gemaakt.

'Wie is de man die de leiding van het project op Mercurius heeft,' zei David. 'Is het iemand die ik ken?'

'Het project heeft, tussen haakjes, de naam Project Licht meegekregen. En de man die de leiding heeft is een ingenieur die Scott Mindes heet. Een pientere knaap, maar hij is niet van het slag dat dit soort zaken aankan. Opmerkelijk is wel dat allerlei zaken fout liepen nadat Swenson zich druk begon te maken.'

'Als je wilt zal ik eens een kijkje gaan nemen, oom Gus.'

'Mooi, tot dusver stellen die ongelukken niet zoveel voor, maar we moeten Swenson niet in de gelegenheid stellen hiervan gebruik te maken. Probeer erachter te komen wat hij in zijn schild voert. En pas op voor zijn handlanger daar. Die kerel heet Urteil en staat bekend als een professionele herrieschopper, een gevaarlijke jongen.' En zo was het allemaal begonnen: als een routineonderzoek om politieke moeilijkheden te voorkomen, en meer niet.

David was op de noordpool van Mercurius geland en had niets bijzonders verwacht, maar voor twee uur verstreken waren had een plofferstraal bijna een eind aan zijn leven gemaakt.

David dacht erover na, terwijl hij met het bewusteloze lichaam van Mindes over zijn schouder naar de koepel terugslenterde, en kwam tot de conclusie dat er heel wat meer achter stak dan oorspronkelijk was verwacht.

Dr. Karl Gardoma stapte de kleine ziekenboeg uit en nam David en Bigman met een sombere uitdrukking op zijn gezicht op. Hij veegde zijn sterke handen af aan een stuk pluizig plastosorb, dat hij in de vuilvernietiger wierp toen hij klaar was.

Zijn donkerhuidige gezicht, bijna bruin, straalde bezorgdheid uit, zijn zware wenkbrauwen waren gefronst. Zelfs zijn zwarte haar, kortgeknipt zodat het als een borstel overeind stond, leek zijn bezorgdheid te accentueren.

'En, dokter?' zei David.

'Ik heb hem een kalmerend middel gegeven,' zei de arts. 'Hij zal wel weer in orde zijn als hij wakker wordt. Ik weet niet of hij zich het gebeurde duidelijk zal herinneren.'

Heeft hij eerder soortgelijke aanvallen gehad?'

Niet sinds hij naar Mercurius kwam, meneer Starr. Ik weet niet wat er voordien gebeurd is, maar deze laatste maanden heeft hij onder een ongelooflijke spanning geleefd.'

'Hoe komt dat?'

'Hij voelt zich verantwoordelijk voor de ongelukken die tot op heden vorderingen inzake Project Licht in de weg hebben gestaan.'

'Is hij verantwoordelijk?'

'Nee, natuurlijk niet. Maar u moet zich voorstellen hoe hij zich voelt. Hij is ervan overtuigd dat iedereen hem als de schuldige beschouwt. Project Licht is van heel groot belang. Er is heel wat geld en tijd in gestopt. Mindes moet aan tien constructiewerkers leiding geven, die allemaal zowat tien jaar ouder zijn dan hij is. Daarnaast heeft hij de verantwoording voor een ontstellende hoeveelheid apparatuur.'

'Waarom hebben ze dan iemand genomen die nog zo jong is?'

De arts glimlachte grimmig, maar ondanks de grimmigheid gaf zijn witte, gelijkmatige gebit hem een sympathiek voorkomen. 'Sub-etherische optiek, meneer Starr,' zei hij, 'is een geheel nieuwe tak van wetenschap en alleen de jongelui die pas afgestudeerd zijn weten er voldoende van.'

'U zegt het alsof u er zelf ook het een en ander van af weet.'

'Alleen wat Mindes me ervan verteld heeft. U moet weten dat we allebei met hetzelfde schip naar Mercurius zijn gekomen. Ik raakte onder de indruk van zijn kennis en was helemaal voor hem gewonnen. Hij hoopte het project met succes te beëindigen. Weet u wat Project Licht behelst?'

'Geen idee.'

'Hmm, nou het heeft met de hyperruimte te maken; dat gedeelte van de ruimte dat buiten de gewone begrenzingen ligt van de ruimte die wij kennen. De natuurwetten die op de gewone ruimte van toepassing zijn, zijn niet toepasbaar in de hyperruimte. Het is bij voorbeeld in de gewone ruimte onmogelijk sneller dan het licht te reizen, zodat de reisduur van een poging de naastbijzijnde ster te bereiken ongeveer vier jaar zou bedragen. In de hyperruimte is elke snelheid mogelijk...' De arts begon plotseling verontschuldigend te lachen en zweeg. 'U bent hiervan natuurlijk allang op de hoogte.'

'Ik veronderstel dat de meeste mensen weten dat vluchten door de hyperruimte de sterren binnen ons bereik brengen,' zei David. 'Maar wat is het doel van Project Licht?'

'Nou,' zei dr. Gardoma,' in de gewone ruimte verplaatst licht zich binnen een vacuüm in een rechte lijn en kan onder haast geen enkele omstandigheid gebogen worden. In de hyperruimte kan licht net zo gemakkelijk worden verbogen als u of ik een katoenen draadje kunen verbuigen. Het kan gebundeld worden, uitgewaaierd, en naar zichzelf terug worden gebogen. Tenminste, zo stelt de hyper-optische theorie het.'

'En ik veronderstel dat Scott Mindes zich hier bevindt om die theorie te toetsen?'

'Dat klopt.'

'Waarom hier?' vroeg David. 'Ik bedoel, waarom op Mercurius?'

'Omdat er in het hele zonnestelsel geen planetair oppervlak is waar op zo'n groot oppervlak zoveel licht geconcentreerd is. De verschijnselen waarnaar Mindes op zoek is kunnen hier het gemakkelijkst opgespoord worden. Het zou honderd keer zo kostbaar zijn een dergelijk project op Aarde op te zetten, en de uitkomst van de resultaten zou honderd keer zo onnauwkeurig zijn. Zo heeft Mindes het me uitgelegd.'

'Maar nu hebben we met deze "ongelukken" te kampen.'

De arts snoof. 'Het zijn geen ongelukken. En, meneer Starr, er moet een eind aan komen. Weet u wat het zou betekenen als Project Licht met succes afgesloten zou kunnen worden?' Begeesterd vervolgde hij zijn betoog: 'De Aarde zou niet langer slaaf van de zon zijn. Ruimtestations die om de Aarde cirkelen zouden het zonlicht kunnen onderscheppen, het door de hyperruimte voeren en gelijkmatig over de Aarde kunnen verspreiden. De woestijnhitte en de poolkoude zouden verdwijnen. De seizoenen zouden we naar believen kunnen regelen. Door deze distributie van het zonlicht zouden we het weerbeeld kunnen bepalen. Op plaatsen waar dat gewenst is, zouden we eeuwig zonlicht kunnen hebben. We zouden een paradijs van de Aarde kunnen maken.'

'Het zou even gaan duren, veronderstel ik... '

'Reken maar, en toch is dit het begin... Zeg, ik spring misschien wel van de hak op de tak, maar bent u niet de David Starr die een eind maakte aan die voedselvergiftiging op Mars?'

Davids stem klonk scherp toen hij antwoordde en zijn wenkbrauwen trokken ietwat samen. 'Hoe komt u daar zo bij?'

Dr. Gardoma zei: 'Per slot van rekening ben ik arts. De vergiftigingen leken eerst door een virus veroorzaakt te worden, en toentertijd was ik heel geïnteresseerd. Er gingen geruchten dat een jong raadslid zowat in zijn eentje de zaak tot een goed einde had gebracht, en er zijn namen genoemd.'

'Ik geef er de voorkeur aan het hier maar bij te laten,' zei David. Zoals altijd voelde hij een lichte irritatie bij het idee dat hij een te grote bekendheid genoot. Eerst Mindes, nu Gardoma... Gardoma zei: 'Maar als u diezelfde Starr bent, kwam u hierheen om het een en ander recht te zetten, neem ik aan?'

David scheen hem niet te horen. In plaats van te antwoorden, zei hij: 'Wanneer zal Scott Mindes in staat zijn weer een gesprek te voeren ?'

'De eerste twaalf uur zeker niet.'

'En zal hij dan weer redelijk normaal zijn?'

'Dat weet ik wel zeker.'

Een onbekende, zware stem mengde zich in het gesprek: 'Bent u Gardoma? Bent u daarom zo zeker dat dat jochie, Mindes, weer helemaal normaal zal zijn?' Bij het horen van zijn naam draaide dr. Gardoma zich razendsnel om en ondernam geen enkele poging zijn afkeurende blik te herzien.

'Wat doe jij hier, Urteil?'

'Mijn ogen en oren openhouden, hoewel ik aanneem dat u liever zag dat ik ze gesloten hield,' zei de nieuwkomer.

Zowel David als Bigman nam hem nieuwsgierig op. Het was een grote kerel; niet lang, maar breed in de schouders en flink gespierd. Baardstoppels gaven zijn wangen een blauw aanzien en hij droeg een onaangenaam aura van zelfverzekerheid met zich mee.

Gardoma zei: 'Mij interesseert het niet wat je met je ogen en oren doet, maar niet in mijn kantoor, als je geen bezwaren hebt.'

'Waarom niet?' wilde Urteil weten. 'U bent arts. Patiënten hebben het recht hier binnen te komen. Misschien kom ik wel als patiënt.'

'Wat is de klacht?'

'Wat moeten die twee? Wat zijn hun klachten? O, ik zie het al: groeimoeilijkheden.' Terwijl hij de woorden uitsprak knipoogde hij minzaam naar Bigman Jones.

In de korte ademloze pauze die daarop volgde werd Bigman lijkbleek en leek vervolgens uit te zetten. Traag kwam hij uit zijn stoel, zijn ogen rond en starend. Zijn lippen bewogen alsof ze het woord 'groeimoeilijkheden' vormden, alsof hij zichzelf ervan probeerde te overtuigen dat hij de woorden werkelijk had gehoord en het geen hersenschim was geweest. Het volgende ogenblik wierp hij zich met flitsende snelheid in de richting van de grote man. Maar David was nog sneller; zijn handen schoten naar voren en grepen Bigman bij de schouders stevig vast. 'Rustig aan, Bigman.'

De kleine Martiaan worstelde wanhopig. 'Je hebt hem gehoord, David. Je hoorde het hem zeggen.'

'Nu niet, Bigman.' Urteils lach klonk als een schel geblaf. 'Laat hem gaan, kerel. Ik smeer dat knulletje met één vinger over de vloer.'

'Ik zou het daarbij maar laten, Urteil, anders zou je wel eens zo diep in de moeilijkheden kunnen raken, dat zelfs je vriend de senator je er niet meer uit zal kunnen redden.'

Terwijl hij sprak kregen zijn ogen een harde glans, zijn stem klonk als gepolijst staal. Een ogenblik kruiste Urteils blik die van David, maar het was de grote man die als eerste een andere kant opkeek. Hij mompelde iets over een grapje. Bigmans gejaagde ademhaling vertraagde ietwat en toen David hem voorzichtig losliet ging de kleine man weer op de stoel zitten, hoewel hij inwendig nog zinderde van woede.

Gardoma, die de hele voorstelling gespannen tot een goed einde had zien komen, zei: 'Kent u Urteil, meneer Starr?'

'Ik ken zijn reputatie. Hij heet Jonathan Urteil, en is senator Swensons braafste speurhond.'

'En ik ken jou ook, David Starr,' zei Urteil. 'Jij bent het braafste wonderjochie van de Wetenschapsraad. De Mars vergiftigingen. De piraten van de asteroïden. Ik hoop dat de volgorde juist is.'

'Inderdaad,' zei David toonloos.

Urteil grinnikte triomfantelijk. 'Er is niet veel dat de Wetenschapsraad voor de senator verborgen kan houden. En er is niet veel hier, waarvan ik niet op de hoogte ben. Ik weet bij voorbeeld dat er een aanslag op jouw leven is gepleegd, daarom kwam ik je trouwens ook opzoeken.'

'Waarom?'

Om je een waarschuwing te geven. Een vriendschappelijk bedoelde waarschuwing. Ik veronderstel dat onze arts hier je verteld heeft wat een aardige kerel Mindes wel niet is. Hij heeft je natuurlijk wijs willen maken dat Mindes tijdelijk onder de spanning bezweken is. Het zijn grote vrienden, Mindes en hij.'

'Ik heb alleen gezegd...' begon Gardoma.

'Laat mij even,' zei Urteil. 'Scott Mindes is net zo onschuldig als een asteroïde van twee ton die plotseling besluit eens wat ruimteschepen te gaan rammen. Hij wist precies wat hij deed toen hij die ploffer op je richtte. Hij probeerde je in koelen bloede te vermoorden, Starr, en als je niet oppast slaagt hij daar de volgende keer in. Want je kunt er die Martiaanse heuplaarzen van je vriendje daar om verwedden dat hij het nog eens zal proberen.'

3

De dood is nabij

De stilte die volgde hing enkele ogenblikken als een voorbode van naderend onheil in het vertrek.

David was de eerste die iets zei: 'Waarom zou hij? Wat is zijn motief?'

Kalm zei Urteil: 'Omdat hij bang is. Hij zit hier met een investering van miljoenen, geld dat hem door een slappe Wetenschapsraad is gegeven. Zijn onkunde verschuilt hij achter die ongelukken. Uiteindelijk zal hij wel naar de Aarde terugkeren en iets over spoken op Mercurius mompelen. Vervolgens zal hij nog meer geld van de raad los weten te krijgen, of liever gezegd: van de belastingbetalers. Nu ben jij naar Mercurius gekomen en wordt hij bang dat jij iets van de waarheid zal vermoeden.'

'Als jij zo goed weet hoe de vork in de steel zit, ben jij degene die hij zou moeten vermoorden,' zei David onbewogen.

Urteil grinnikte en zijn bolle wangen verbreedden zich. 'Hij heeft geprobeerd me te vermoorden,' zei hij temend. 'Maar ik heb tijdens het uitvoeren van werkzaamheden voor de senator wel voor hetere vuren gestaan. Ik kan voor mezelf zorgen.'

Scott Mindes probeerde nooit jou, of wie dan ook te vermoorden,' zei Gardoma. Zijn gezicht zag bleek en was vertrokken. 'En dat weet jij heel goed.'

Urteil gaf niet meteen antwoord. In plaats daarvan wendde hij zich tot David. 'En verlies deze vriendelijke arts ook niet uit het oog. Zoals ik al zei: Mindes en hij zijn grote vrienden. Als ik jou was zou ik hem nog niet eens een hoofdpijn laten verzorgen. Pillen en injecties kunnen... ' Hij maakte een veelbetekenend handgebaar.

Gardoma slikte iets weg en zei met gesmoorde stem: 'Op een goede dag zal iemand je nog eens vermoorden, Urteil, en het met plezier doen... '

'Meen je dat?' zei Urteil brutaal. 'Ben je soms van plan het zelf eens te proberen?' Hij maakte aanstalten om zich om te draaien, maar halverwege de beweging zei hij over zijn schouder: 'O, dat was ik haast vergeten. Ik hoorde dat de oude Peverale je wilde zien. Het schijnt dat het hem nogal dwarszit dat je niet officieel verwelkomd bent. Hij is van streek. Ga hem eens opzoeken, Starr, en klop hem eens bemoedigend op zijn oude, kale bol... En, Starr, nog iets: Draag na dit incident geen veiligheidspak zonder je er eerst van overtuigd te hebben dat het ding niet lek is. Vat je waar ik heen wil?' En na die woorden ging hij er eindelijk vandoor.

Lange ogenblikken verstreken voor Gardoma weer enigszins de oude was, voor hij weer kon praten zonder zijn tong over de woorden te breken. 'Elke keer als ik hem tegenkom, moet hij zo nodig iets onaardigs zeggen, of erger... Die kerel met z'n smerige bek en... '

'Hij is verdomd slim,' zei David droog. 'Het is overduidelijk dat een van zijn aanvalsmethoden bestaat uit het zorgvuldig kiezen van woorden die zijn tegenstander op de zwakste plekken raken. Een boze tegenstander is veel gemakkelijker te manipuleren... En, Bigman, dat geldt ook voor jou. Je kunt niet zo maar iedereen aanvliegen die op een wat onaardige toon over jouw lengte begint.'

'David,' klaagde de Martiaanse halfpinter. 'Hij zei dat ik groeimoeilijkheden...'

'Wacht dan tot de tijd rijp is om hem van een andersluidende mening te overtuigen.'

Bigman gromde opstandig, zijn gebalde vuist kletste zacht tegen het plastic van zijn zilver-en-vermiljoenkleurige heuplaarzen. (De kleurrijke heuplaarzen die door niemand, behalve Martiaanse boerenknechten, worden gedragen, zijn voor de Martiaanse boerenknecht van grote betekenis voor zijn eigenwaarde. Bigman bezat ongeveer twaalf paar, het een nog kleurrijker dan het ander.)

David zei: 'Enfin, we zullen dr. Peverale eens gaan opzoeken. Hij is het hoofd van het observatorium, is het niet?'

'Ja, hij heeft de leiding hier in de koepel,' zei de arts. 'Hij wordt oud en is af en toe de draad een beetje kwijt. Het doet me goed eraan toe te kunnen voegen dat hij Urteil bepaald geen warm hart toedraagt. Hij kan die senator niet uitstaan. Ik vraag me wel eens af of de Wetenschapsraad die man niet eens een halt kan toeroepen,' eindigde hij somber.

'Ik vermoed van wel,' zei David. 'Wilt u overigens niet vergeten dat ik Mindes graag wil spreken als hij weer bijkomt?'

'Nee, zeker niet. Pas goed op uzelf.'

David nam hem nieuwsgierig op. 'Op mezelf passen? Hoe moet ik dat opvatten?'

Gardoma kreeg een blos op zijn wangen. 'Gewoon, ik bezig het meer als stopwoord; ik bedoel er eigenlijk niets mee.'

'Hmm. Enfin, we zullen elkaar beslist snel weerzien. Kom mee, Bigman, en kijk eens wat vrolijker.'

Dr. Lance Peverale schudde hun beiden ongekend enthousiast de hand; een dergelijke levendigheid hadden ze niet verwacht bij een man van zijn leeftijd. Zijn donkere ogen waren door zorgen getekend en leken donkerder tegen het wit van de wenkbrauwen erboven. Zijn haar, een flinke bos, vertoonde naast de oorspronkelijke kleur een bescheiden hoeveelheid grijs. Zijn doorgroefde en leerachtige wangen, waarboven scherpe jukbeenderen opvallend naar voren staken, gaven hem nog het meest een ietwat ouwelijk voorkomen. Hij sprak langzaam en vriendelijk. 'Het spijt me, heren. Het is heel kwalijk dat u al zo spoedig na aankomst zo'n nare ervaring had. Ik stel mezelf hiervoor zonder meer aansprakelijk.'

Daar heeft u geen enkele reden toe, dr. Peverale,' zei David.

De fout ligt bij mij, meneer. Als ik u bij aankomst had begroet, wat ik had moeten doen, was er niets van dit al geschied. Maar een andere, hoogst belangrijke zaak eiste al mijn aandacht op en ik vrees dat ik mijn professie boven een gastvrij onthaal stelde.'

'In ieder geval is het u vergeven,' zei David, en keek ietwat geamuseerd van opzij naar Bigman, die met open mond de plechtige woordenstroom van de oude man aanhoorde.

'Dat komt in mijn vocabulaire niet voor,' zei de astronoom. 'Als hoofd van het observatorium moet ik zekere zaken voorrang geven, maar het pleit voor u dat u zo tegemoetkomend bent. Alla, ik heb opdracht gegeven enkele vertrekken voor uw verblijf hier in gereedheid te laten brengen.' Hij pakte beide mannen bij een elleboog vast en leidde hen door de goedverlichte, maar nauwe gangen van de koepel. 'Onze faciliteiten zijn beperkt, zeker sinds dr. Mindes en zijn assistenten hier hun kamp hebben opgeslagen, en natuurlijk anderen die in zijn kielzog volgden. Toch kan ik me voorstellen hoezeer het u verheugt over een gelegenheid te beschikken waar u zich kunt opfrissen na de vermoeienissen van de lange reis, en misschien een uiltje te knappen. Natuurlijk wilt u ook iets nuttigen; reizen maakt een mens hongerig. Ik zal er meteen voor zorgen. Morgen kunnen we wat meer tijd uittrekken om de sociale banden wat strakker aan te halen, en kunt u ons vertellen waarom u naar Mercurius bent gekomen. Wat mezelf betreft, is het feit dat u door de Wetenschapsraad gezonden bent voldoende. Het voor morgen geplande banket is een uitstekende gelegenheid hierover van gedachten te wisselen.'

De gang liep ietwat af en al spoedig bevonden ze zich in het hart van de koepel en midden tussen de woonvertrekken.

'U bent zeer vriendelijk,' zei David. 'Misschien kunnen we morgen dan ook een inspectieronde door de koepel maken?'

De gedachte scheen Peverale op te vrolijken. 'Dat lijkt me een idee dat wij bijzonder kunnen toejuichen. Ik stel me persoonlijk beschikbaar een en ander toe te lichten, en ik verzeker u nu al dat het zeer de moeite waard zal zijn. Onze belangrijkste apparatuur staat op een platform gemonteerd. Het platform is verplaatsbaar en ingesteld om de lichtgrens te volgen als ze zich terugtrekt. Dank zij deze oplossing kunnen we een zeker gedeelte van de zon voortdurend in het oog houden, ondanks de roterende beweging van Mercurius.'

'Prachtig. Maar nu, dr Peverale, een vraag: Wat denkt u van dr. Mindes? Ik zou een eerlijk antwoord heel erg waarderen.'

Peverale fronste. 'Bent u ook tijdtechnicus?'

'Nee,' zei David, 'maar ik stelde u een vraag over dr. Mindes.'

'Juist. Mmm. .. wat zal ik zeggen?' De astronoom keek bedachtzaam. 'Het is een alleraardigste jongeman, zeer bekwaam, dacht ik zo, maar nerveus, heel nerveus. Hij is snel beledigd, heel snel beledigd. Dat is in de loop van de tijd wel gebleken, toen een en ander inzake zijn project niet naar wens verliep. En die omstandigheden maakten hem tot een weinig handelbaar mens. Jammer, helaas, zoals ik al zei is het een heel aardige jongeman. Zolang hij zich hier in de koepel bevindt ben ik natuurlijk zijn baas, maar ik bemoei me niet daadwerkelijk met zijn bezigheden. Zijn project heeft geen enkel raakvlak met onze astronomische waarnemingen.'

'En wat denkt u van Jonathan Urteil?' De oude astronoom bleef stokstijf staan, abrupt.

'Ik ben niet van plan mijn mening over die man wereldkundig te maken,' zei Peverale.

Zwijgend zetten ze een poosje hun tocht voort. Het gelaat van de astronoom weerspiegelde weinig positieve gedachten.

'Bevinden er zich momenteel nog anderen buitenstaanders in de koepel, uitgezonderd u en uw mannen, Mindes en Urteil?'

'De arts natuurlijk. Dr. Gardoma.'

'U rekent hem niet tot een van uw mensen?'

'Ach, hij is arts en geen astronoom. Noodzakelijkerwijs is zijn aanwezigheid vereist. Hij voorziet in een behoefte. Hij beheert, om het zo maar eens te zeggen, onze gezondheid. Hij is hier nieuw.'

'Hoe nieuw?'

'Hij verving de laatste arts toen die, na een jaar zijn bekwaamheden in dienst van onze gezondheid te hebben gesteld, terugkeerde naar de Aarde. Dr. Gardoma arriveerde tegelijk met Mindes en zijn ploeg. Ze kwamen met hetzelfde schip.'

Komt er elk jaar een nieuwe arts, is dat gewoonte?'

'Zeer juist, en dat geldt ook voor de meeste mannen. Het plaatst ons in enkele gevallen wel voor onvoorziene moeilijkheden, want het is niet gemakkelijk een man voor zijn taak hier op te leiden. Anderzijds is Mercurius geen planeet die uitnodigt tot een verblijf van langere duur.'

'Hoeveel nieuwe mensen zijn er dan het afgelopen halfjaar gearriveerd?'

'Twintig of daaromtrent. Die gegevens kunnen uit de archieven worden gedistilleerd, maar het zullen er om en nabij de twintig zijn.'

'U moet hier anders al een heel poosje zijn.'

De astronoom lachte. 'Al jaren. Ik moet er niet aan denken hoeveel. Dr. Cook, mijn assistent, is hier al zes jaar. Natuurlijk gaan we met vaste regelmaat met vakantie... Enfin, hier zijn uw vertrekken, heren. Als u nog iets nodig heeft, aarzel dan niet me daarvan te verwittigen.'

Bigman keek om zich heen. Het vertrek was klein, maar er waren twee opklapbedden die keurig in een nis in de wand weggewerkt konden worden als ze niet in gebruik waren; twee stoelen waarvoor hetzelfde gold; een combinatie van een stoel en een bureau die uit één stuk bestond en een klein toilet en een badkamer in een aangrenzend vertrekje.

'Hé,' zei hij, 'heel wat beter dan aan boord van het schip, vind je niet?'

'Niet onaardig,' zei David. 'Dit is kennelijk een van de betere kamers.'

'Waarom ook niet,' zei Bigman. 'Ik vermoed dat hij weet wie jij bent.'

'Ik dacht van niet, Bigman,' zei David. 'Hij verkeerde in de veronderstelling dat ik een tijdtechnicus was. Al wat hij weet, is dat de raad me gezonden heeft.'

'Verder weet iedereen wie je bent,' zei Bigman.

'Niet iedereen. Mindes, Gardoma en Urteil... Zeg, Bigman, waarom duik je de badkamer niet in? Ik zal wat eten laten komen en de snufjesdoos uit de Vallende Ster hierheen halen, in eigen persoon, natuurlijk.'

'Daar heb ik niets op tegen,' zei Bigman vrolijk. Eenmaal onder de douche begon Bigman uit volle borst te zingen. Zoals gebruikelijk op een waterloze wereld, mocht er niet te lichtzinnig met de watervoorraad worden omgesprongen; op een van de muren stond in grote letters aangegeven hoeveel elk persoon mocht gebruiken. Maar Bigman was geboren en getogen op Mars. Hij had van oudsher een aangekweekt respect voor water en overdreef zijn verbruik niet.

Na een minuut of wat ging hij voor de heteluchtdroger staan en genoot bijzonder van de hete luchtstroom die zijn huid deed tintelen.

'Hé, David,' riep hij, 'staat er al iets te eten op de tafel? Ik verga van de honger.'

In de verte hoorde hij de stem van David, maar hij kon de woorden niet verstaan.

'David?' herhaalde hij en stapte de badkamer uit Op het bureau stonden twee dampende borden met geroosterd vlees en aardappelen ernaast. (Een ietwat scherpe geur duidde erop dat het vlees, in werkelijkheid een gerstimitatie, afkomstig was uit de onderzeese tuinen van Venus.) David at echter niet, maar sprak in de dienstmicrofoon.

Het gezicht van dr. Peverale keek vanaf het ontvangstscherm de kamer in.

David zei: 'Niemand was er dus van op de hoogte dat wij dit vertrek toegewezen zouden krijgen?'

'Nee, die kennis was beslist geen gemeengoed, maar ik heb opdracht gegeven jullie kamer op alle netten aan te sluiten. Voor zover ik het kon beoordelen had geheimhouding geen enkele zin.

Ik veronderstel dat elk geïnteresseerde zich deze wetenschap eigen heeft kunnen maken. Bovendien is jullie kamer een van de weinige die van alle gemakken is voorzien. Het vertrek is alleen in gebruik als we belangrijke gasten krijgen. Iedereen is daarvan op de hoogte.'

Ik snap het. Dank u, meneer.'

'Is er iets mis?'

In het geheel niet,' zei David glimlachend en verbrak de verbinding. Zijn glimlach verdween en hij keek bedachtzaam.

Niets mis, me laars,' viel Bigman uit. 'Wat scheelt eraan, David? Er is iets mis, niet?'

Er deugt iets niet, inderdaad. Ik heb de apparatuur hier bekeken. Dit zijn speciale iso-pakken voor gebruik aan de zonzijde, vermoed ik.'

Bigman tilde een van de pakken van de haak in de nis waar ze hun kleding konden opbergen. De omvang in aanmerking genomen was het pak tamelijk licht, en dat had niets uitstaande met de geringe zwaartekracht van Mercurius, want hier in de koepel werd de zwaartekracht op Aarde-normaal gehouden.

Hij schudde meewarig zijn hoofd, zoals altijd, als hij een pak uit de voorraad moest gebruiken in plaats van een dat precies op maat was gemaakt. Hij zou de verschillende onderdelen voor zover mogelijk was maximaal moeten inkorten. Hij zuchtte berustend. De tol die hij voor zijn geringe lengte vaak betalen moest was meer dan eens zwaar. Hij omschreef zichzelf altijd als zijnde van 'geringe lengte'. Het woord 'kort' scheen hij niet te kennen.

'Zand van Mars,' zei hij. 'Ze hebben hier van alles voor ons klaarhangen, zo gereed voor gebruik. Bed, bad, voedsel en pakken.'

'En nog iets anders ook,' zei David somber. 'De dood loert in deze kamer. Kijk hier eens.'

David tilde één van de armen van het grootste pak op. Het sluitstuk dat arm en schouder verbond bewoog gemakkelijk, maar net onder de sluitring was een nauwelijks waarneembare onregelmatigheid zichtbaar. Een bijna onzichtbaar haarscheurtje werd door de ring haast aan het oog onttrokken en zou nooit opgemerkt zijn als David de ring niet verschoven had.

Het was een scheurtje door mensenhanden gemaakt, daarover bestond geen twijfel.

'In de voering,' zei David, 'zit ook een scheurtje. Dit pak zou het net lang genoeg uitgehouden hebben om mij de zonzijde te laten bereiken, en dan was ik er mooi geweest.'

4

Aan tafel

'Urteil!' riep Bigman meteen, met een heftigheid die elke spier in zijn kleine lichaam deed verstijven.

'Die smerige schobber... '

'Waarom Urteil?' vroeg David zacht.

'Hij waarschuwde ons eerst de pakken te controleren, David. Herinner je je dat niet?'

'Natuurlijk, en dat heb ik dus ook gedaan.'

'Zie je wel. Hij heeft ervoor gezorgd. We vinden een pak met een scheurtje en denken meteen dat hij de aardigste kerel is die hier rondloopt. De volgende keer zouden we zonder problemen voor de bijl zijn gegaan. Trap er niet in, David. Hij is... '

'Wacht even, Bigman. Wacht even! Je moet niet te snel een oordeel vellen. Bekijk het zo eens: Urteil zei dat Mindes ook had geprobeerd hem te vermoorden. Laten we aannemen dat hij de waarheid spreekt. Laten we aannemen dat Mindes inderdaad met Urteils pak heeft geknoeid en Urteil daar juist op tijd achter is gekomen. Waarom zou Urteil ons niet voor een dergelijk geintje waarschuwen? Misschien heeft Mindes dit wel gedaan.'

'Zand van Mars, David, het bestaat eenvoudig niet. Deze man, Mindes bedoel ik, is volgestouwd met slaappillen, en daarvóór hebben we hem al die tijd in het oog kunnen houden vanaf het ogenblik dat we op dit miserabele stuk steen landden.'

'Akkoord. Hoe weten we zeker dat Mindes slaapt en inderdaad slaappillen toegediend heeft gekregen?' vroeg David.

'Gardoma zei...' begon Bigman, en zweeg.

'Precies. Gardoma zei... Maar Mindes hebben we niet meer gezien. We kunnen alleen afgaan op wat Gardoma beweert. Mindes hebben we echter niet meer gezien, en dr. Gardoma en Mindes zijn dikke vrienden.'

'Die twee werken samen,' zei Bigman, die meteen overtuigd was. 'Springende kometen... '

'Rustig, rustig, loop niet te hard van stapel. Bigman, ik probeer slechts mijn gedachten te ordenen, en jij neemt alles meteen voor waar aan.'

De toon waarop hij de woorden uitsprak getuigde van afkeuring voor de overhaaste gevolgtrekking van zijn kleine vriend. Hij vervolgde met: 'Je hebt me nu al een dozijn keer kwalijk genomen dat ik je niet altijd meteen vertel wat er in mijn hoofd omgaat, vóór ik alles op een rijtje heb gezet. Nu weet je waarom, kwekkende ruimte-eend. Zodra ik een theorie ontwikkel, sta jij al klaar om tot de aanval over te gaan, met een ploffer in elke hand.'

Bigman zuchtte. 'Sorry, David.'

'Algoed. Welnu, Urteil verdenken ligt wat al te zeer voor de hand. Niemand mag hem. Zelfs dr. Peverale niet. Je zag hoe hij reageerde toen de naam van die kerel viel. We hebben hem pas één keer ontmoet en jij mag hem niet... '

'Kan het ook anders,' mopperde Bigman.

'Ach, ik kan ook niet zeggen dat ik het zo'n geweldig aardige kerel vind. Iedereen kan met dit pak knoeien en op voorhand voorspellen dat Urteil als de dader aangewezen zal worden, zeker als er iemand sterft. Correctie: wordt vermoord.'

'Dat zie ik ook wel in, David.'

'Aan de andere kant,' ging David zacht verder, 'heeft Mindes al geprobeerd zich van me te ontdoen met een ploffer. Als dat een serieuze poging was, zal hij beslist niet overgaan tot een indirecte methode, zoals het onklaar maken van een ruimtepak. Wat dr. Gardoma betreft: ik zie hem uit louter vriendschapsoverwegingen nog geen raadslid vermoorden.'

'Wat is je gevolgtrekking dan?' riep Bigman ongeduldig.

'Tot dusver kan ik geen enkele conclusie trekken,' zei David. 'Ik stel wel voor dat we nu gaan slapen.' Hij sloeg de lakens van zijn bed terug en stapte de badkamer binnen.

Bigman keek hem na en haalde zijn schouders op.

Scott Mindes zat overeind in bed toen David en Bigman de volgende dag de ziekenboeg binnenwandelden. Hij was bleek en zag er vermoeid uit.

'Hallo,' zei hij. 'Karl Gardoma vertelde me wat er gebeurd is. Je moest eens weten hoe ik me op het ogenblik voel.'

David haalde onverschillig de schouders op. 'Hoe?'

'Uitgewrongen, maar verder redelijk, als je begrijpt wat ik bedoel. Ik ga vanavond in ieder geval naar het diner dat de oude Peverale geeft.'

'Is dat wel verstandig?'

'Ik kan het me niet permitteren afwezig te zijn en Urteil de kans te geven met succes allerlei kwade en onware zaken wereldkundig te maken,' zei Mindes. Zijn gelaatstrekken verstrakten een ogenblik. 'Hij zal iedereen vertellen dat ik getikt ben. Misschien overtuigt hij dr. Peverale wel, wat dat aangaat.'

'Twijfelt Peverale aan je gezonde verstand?' vroeg David zacht.

'Zeg, Starr. Ik heb sinds die ongelukken steeds regelmatiger plaatsvonden de zonzijde in een raketscooter bezocht. Ik moest wel. Het is mijn project. Ik heb nu al twee keer... iets gezien.'

Mindes zweeg, maar David wilde meer weten. 'Wat heb je gezien, Mindes?'

'Ik zou wel willen dat ik het juist kon omschrijven. Telkens zag ik het enkel van een afstand. Iets dat bewoog. Iets dat er uitzag als een mens. Iets in ruimtepak. Niet een van onze iso-pakken, je kent ze wel. Eerder een pak van gewoon metaal.'

'Heb je geprobeerd dat "iets" te naderen?'

'Ja, en het lukte niet. Op de foto's is ook niets te zien, alleen lichte en donkere vlekken, en die zouden van alles kunnen zijn. Maar toch was er iets. Iets dat zich in het zonlicht voortbewoog alsof straling noch hitte het deren kon. Ik heb het zelfs een keer of wat minutenlang gewoon stil zien staan in het zonlicht. Dat maakte het nog erger.'

'Is dat zo opmerkelijk? Stilstaan, bedoel ik?'

Mindes lachte kort. 'Op Mercurius, aan de zonzijde? Ik zou het wel denken. Niemand staat daar stil. Iedereen probeert er zo snel mogelijk te doen wat van hem verwacht wordt en zo rap mogelijk weer aan de schaduwzijde te komen. Zo dicht bij de lichtgrens is de hitte zo erg nog niet, maar de straling wel. Het is regel zo weinig mogelijk straling te ondergaan. De iso-pakken bieden geen volledige bescherming tegen gammastralen. Als je stil moet staan, doe je dat in de schaduw van een rots.'

'Hoe luidt jouw verklaring voor het gebeurde?'

De stem van Mindes nam af tot een beschaamde fluistering. 'Ik geloof niet dat het een mens is.'

'Je wilt toch niet beweren dat het een tweebenige geestverschijning is, wel?' zei Bigman opeens voor David hem tot stilte kon manen.

Maar Mindes schudde slechts zijn hoofd. 'Bezigde ik die omschrijving aan het oppervlak? Ik herinner het me geloof ik... Nee... het is een bewoner van Mercurius.'

'Lolbroek,' zei Bigman op een toon alsof die veronderstelling werkelijk alles sloeg.

'Hoe kan het anders de straling en de hitte daar verduren?'

'Waarom zou het dan een ruimtepak nodig hebben?' vroeg David.

'Ach, ik weet het niet meer.' Mindes' ogen flitsten heen en weer en toonden een plotseling opkomende paniek. 'Maar het is iets. Dr. Peverale geeft geen toestemming voor een echte speuractie, anders zou het tegendeel wel blijken. Hij ketst iets dergelijks elke keer af door te zeggen dat wij daartoe niet uitgerust zijn.'

'Heb je dit ook tegen hem gezegd?'

'Hij denkt dat ik getikt ben. Ik weet het wel zeker. Hij is van mening dat ik lichtreflecties zie en die in mijn verbeelding uitbouw tot mensen of dingen. Maar dat is niet zo, Starr!'

'Heb jij contact opgenomen met de Wetenschapsraad?'

'Hoe had ik dat kunnen doen? Dr. Peverale wil me niet steunen. Urteil zou hebben gezegd dat ik gek ben en de anderen hadden hem zeker geloofd. Wie had er naar mij geluisterd?'

'Ik,' zei David.

Mindes ging met een schok overeind zitten. Eén hand schoot naar voren alsof hij David bij zijn mouw wilde grijpen. Met gesmoorde stem zei hij: 'Dus je gaat een onderzoek instellen?'

'Op mijn manier,' zei David, 'zal ik dat zeker doen.'

De anderen zaten die avond al aan tafel toen David en Bigman zich aandienden. Afgezien van de gons van de gemompelde begroetingen en het voorstellen van de verschillende aanwezigen, waren er tekenen die erop duidden dat niet iedereen zich gelukkig voelde.

Dr. Peverale zat aan het hoofd van de tafel, met zijn dunne lippen op elkaar geklemd. Zijn wangen trilden; hij scheen er moeite mee te hebben zijn waardigheid te bewaren. Rechts van hem zag David de breedgeschouderde gestalte van Urteil. Naast de laatste zat dr. Gardoma, die bezorgd en bedachtzaam naar Mindes blikte, alsof hij erop voorbereid was in te grijpen zodra zijn vriend over de schreef zou gaan.

De resterende stoelen, behalve de twee rechts van dr. Peverale, werden bezet door de overige genodigden: de verschillende afdelingshoofden van het observatorium. Hanley Cook, de assistent-directeur van de koepel, stond op en schudde David ferm de hand.

David en Bigman namen plaats. De eerst gang werd opgediend. Met een rauwe stem, die meteen een stempel drukte op de conversatie, zei Urteil: 'We vroegen ons juist af of Mindes jullie al verteld heeft wat een zegen het voor de Aarde zal zijn als zijn experimenten vruchten afwerpen.'

'Dat is iets waarmee jij je niet moet bemoeien,' snauwde Mindes. 'Daarvoor zorg ik zelf wel.'

'Ach, kom Scott,' zei Urteil en grijnsde breeduit, 'laat je niet in de kaart kijken. Zal ik onze gasten van informatie voorzien?'

Dr. Gardoma's linkerhand viel, als per ongeluk, op de schouder van de jongeman en bleef daar een ogenblik rusten. Mindes slikte iets weg en zweeg.

'Ik waarschuw je, Starr. Dit wordt wat als... '

David viel hem in de rede. 'Ik weet iets af van de experimenten. Ze zouden best eens kunnen resulteren in iets waarmee deze planeet gebaat is, dacht ik zo.'

Urteil lachte schamper. 'Werkelijk. Ik ben blij dat je zo optimistisch bent. De arme Scott kan de voorbereidende werkzaamheden niet eens aan. Hij zegt in ieder geval dat het niet best wil lukken. Niet, Scott?'

Mindes kwam half overeind, maar weer maande de hand van dr. Gardoma hem tot kalmte.

Bigmans blik flitste van de ene spreker naar de andere en bleef afkeurend op Urteil rusten.

Het opdienen van de hoofdgang stopte de conversatie een ogenblik of wat, en dr. Peverale probeerde ze in een minder explosieve richting te leiden. Een poosje slaagde hij erin, maar toen wendde Urteil zich tot David. 'Dus jij staat achter het project dat Mindes vergeefs van de grond probeert te krijgen, als ik het goed heb.'

'Ik ben van mening dat het een redelijke kans van slagen heeft.'

'Dat moet je wel denken, als lid van de Wetenschapsraad. Maar als ik je nu eens vertelde dat de testen nergens toe leiden, zelfs vervalst worden; op Aarde zouden voor één procent van de kosten uitgevoerd kunnen worden als de Wetenschapsraad voldoende geïnteresseerd was in het zorgvuldig besteden van het geld van de belastingplichtigen. Wat vind je daarvan?'

'Ik ben van mening, meneer Urteil, dat u naar het zich laat aanzien, enkel leugens vertelt. Het is kennelijk uw grootste talent en, naar ik aanneem, uw belangrijkste tijdverdrijf.'

Een plotselinge stilte was het gevolg van zijn woorden. Zelfs Urteil was uit het veld geslagen. Zijn plompe wangen leken langzaam een centimeter of wat te zakken, zijn ogen sperden zich wijd open. Plotseling geëmotioneerd, kwam hij half overeind, leunde voor dr. Peverale langs en bracht zijn rechterhand plat en met een klap neer naast Davids bord.

'Door een loopjongen van de Wetenschapsraad...' begon hij woedend.

Maar voor hij de zin kon beëindigen kwam ook Bigman in actie. Geen oog aan de tafel kon de details van die beweging volgen, want ze werden flitsend ten uitvoer gebracht, maar Urteils boze woorden gingen over in een verschrikte kreet.

De hand van Urteil, die met zo'n dreun was neergekomen, toonde nu het bewerkte metalen heft van een krachtmes dat er rechtop uit naar boven stak.

Dr. Peverale schoof met een schrapend geluid zijn stoel achteruit en iedereen schreeuwde op hetzelfde ogenblik door elkaar. Uitgezonderd Bigman maakten alle aanwezigen zich opeens bijzonder druk. Zelfs David keek verbaasd naar zijn kleine vriend.

Bigmans verrukte stem kalmeerde het verstoorde gezelschap. 'Trek je hand weg, stuk verdriet. Spreid je vingers. Er is niets aan de hand.'

Urteil staarde zijn kwelgeest enkele ogenblikken in onbegrip aan en spreidde vervolgens heel traag zijn vingers. Zijn hand was niet gewond, nog geen haarvat was geraakt. Het krachtmes stond trillend in het harde plastic tafelblad, precies tussen de tweede en derde vinger van Urteils hand.

Urteil trok bliksemsnel met een grauw zijn hand weg alsof die in brand stond.

Bigman kraaide van plezier, en zei: 'En de volgende keer dat je een hand naar David of naar mij uitsteekt, ben je een paar vingers kwijt. Wat heb je daarop te zeggen? Bedenk echter, als je iets zegt moet je het beleefd doen.' Hij stak zijn hand uit naar het krachtmes, schakelde het krachtveld uit en borg het wapen op in het bijna onzichtbare vakje in zijn riem.

Met een lichte frons in zijn voorhoofd zei David: 'Ik was me er niet van bewust dat mijn vriend gewapend was. Ik weet zeker dat hij er spijt van heeft de maaltijd op deze manier bedorven te hebben, maar ik ben ook van mening dat meneer Urteil het gebeurde niet licht zal vergeten.'

Iemand lachte en op het gezicht van Mindes verscheen een strakke glimlach.

Urteil keek met brandende ogen van de een naar de ander. 'Deze behandeling zal ik zeker niet vergeten,' zei hij. 'Het is me wel duidelijk dat de senator hier op weinig bijstand hoeft te rekenen, en ik hem daarvan meteen in kennis zal stellen.' Hij vouwde zijn armen voor zijn borst over elkaar en ging zitten alsof hij de uitspraak van de eeuw gedaan had.

Heel langzaam kwamen de gesprekken weer op gang.

'Zeg, dr. Peverale,' zei David tegen zijn gastheer, 'ik heb almaar het gevoel dat ik u al eens eerder heb ontmoet.'

'Is het werkelijk?' De astronoom lachte ietwat geforceerd. 'Ik dacht het niet.'

'Bent u wel eens op Ceres geweest?'

'Ceres?' De oude astronoom keek David ietwat versuft aan. De geschiedenis met het krachtmes stond hem kennelijk nog helder voor de geest. 'Het grootste observatorium in het zonnestelsel bevindt zich op die asteroïde. Als knaap werkte ik daar geruime tijd aan een voor die tijd opmerkelijk project. Vandaag de dag kom ik er nog wel, maar niet zo vaak meer.'

'Ik vraag me af of ik u daar al niet eens heb ontmoet.'

Terwijl hij de woorden uitsprak ging David in gedachten terug naar die opwindende dagen, toen hij jacht maakte op kapitein Anton en de bende piraten die hun basis in de asteroïdengordel hadden gevestigd. En in het bijzonder naar de dag waarop de piraten het gewaagd hadden de kantoren van de raad op Ceres aan te vallen, en door de brutale opzet van de onderneming in de beoogde opzet waren geslaagd.

Maar dr. Peverale schudde goedgehumeurd zijn hoofd. 'Ik zou het me zeker nog kunnen herinneren, jongeman, als wij elkaar daar ontmoet hadden, maar er staat me helaas niets van bij.'

'Jammer,' zei David.

'Inderdaad. Ten tijde van de piratenoverval moet het er daar heet aan toe zijn gegaan. Ik hoorde erover van mijn assistenten, mensen die toentertijd op Ceres stage liepen.'

Dr. Peverale keek de tafel langs, zijn goede humeur was weergekeerd. Inmiddels werd het nagerecht opgediend door de mechanische ober en kort daarop zei Peverale plechtig: 'Heren, er is de laatste tijd heel wat gediscussieerd over Project Licht.' Hij glimlachte en wachtte tot hij ieders aandacht had. 'Onder de gegeven omstandigheden is het bepaald geen aangenaam gespreksonderwerp, maar ik heb de laatste tijd eens goed nagedacht over de ongelukken die tot op heden het project stagneerden, en zo velen onder ons verontrusten. Dit lijkt me een gunstig tijdstip eens uit de doeken te doen hoe ik erover denk. Tenslotte is dr. Mindes er nu ook bij, hebben wij van een fijne maaltijd genoten en is hetgeen ik te zeggen heb van tamelijk groot belang.'

Urteil verbrak een lange stilte en zei: 'U, dr. Peverale?'

De astronoom glimlachte rustig. 'Waarom niet? Ik heb tijdens mijn leven vele interessante dingen te zeggen gehad. Nu zal ik naar voren brengen wat mij momenteel bezighoudt.' Hij glimlachte en pauzeerde nogmaals. De spanning in het vertrek was te snijden. Uiteindelijk schraapte hij zijn keel en zei: 'Ik geloof dat ik weet hoe de vork in de steel zit. Ik geloof dat ik de waarheid ken, de hele waarheid. Ik geloof dat ik weet wie Project Licht wil doen mislukken, wie voor de ongelukken verantwoordelijk gesteld moet worden, en het waarom ervan.'

5

De uiteenzetting

Het vriendelijke gezicht van de oude astronoom weerspiegelde vrolijkheid toen hij andermaal zijn blik langs de tafel liet glijden, waarschijnlijk omdat hij op dat ogenblik de aandacht van allen vasthield.

David sloeg de aanwezigen eveneens gade, maar omzichtiger. Ook hij bezag de uitdrukking op de gezichten van de gasten nadat dr. Peverale zijn gewaagde, maar niettemin veelbelovende uitspraak had gedaan. Urteils gelaatstrekken drukten verachting uit; dr. Gardoma had de wenkbrauwen in een verbaasde frons opgetrokken; Mindes keek sullig. De uitdrukkingen op de gezichten van de overigen varieerden tussen nieuwsgierigheid en belangstelling. Er was een man op wie Davids blik wat langer bleef rusten. Die man was Hanley Cook, dr. Peverales assistent. Hij staarde naar zijn vingertoppen, met een blik van vermoeide ergernis op zijn gezicht. Toen hij opkeek was zijn gelaatsuitdrukking gewijzigd en nietszeggend geworden.

Niettemin dacht David: Ik moet met die man eens een praatje gaan maken.

En vervolgens keek ook hij naar dr. Peverale.

'De saboteur bevindt zich niet onder ons,' zei het hoofd van het observatorium. 'Dr. Mindes heeft me verteld dat hij een onderzoek heeft ingesteld en daar heel zeker van is. Lang daarvoor was ik er al van overtuigd dat niemand van de aanwezigen hier tot dergelijke criminele daden in staat is. Maar... toch moet de saboteur intelligent zijn, want de vernielingen zijn te doelbewust uitgevoerd, te zeer rechtstreeks tegen Project Licht gericht om als "ongelukken" beschouwd te kunnen worden. Daarom Bigman viel hem opgewonden in de rede. 'Hé, bedoelt u dat Mercurius bewoners heeft, dat bewoners van Mercurius voor de wandaden verantwoordelijk zijn ?'

Er weerklonk een opgewonden gezoem van verwarde commentaren en hier en daar gelach. Bigman bloosde. 'Nou en,' zei de kleine Martiaan, 'bedoelde dr. Peverale dat niet?'

'Niet helemaal,' zei dr. Peverale vriendelijk.

'Mercurius heeft geen eigen levensvorm,' zei een van de astronomen met nadruk. 'Dat is iets waarvan we heel zeker zijn.'

'Hoe zeker?' kwam David tussenbeide. 'Is er al eens iemand lang genoeg aan de zonzijde geweest om dat na te gaan?' De astronoom die de uitspraak had gedaan keek verward. 'Ach, we hebben verkenningstochten gehouden.'

David glimlachte. Op Mars had hij intelligente wezens ontmoet waarvan geen mens ooit het bestaan had vermoed. Hij was er de man niet naar zonder meer aan te nemen dat een tamelijk nieuwe planeet het zonder intelligent leven moest stellen.

'Hoeveel verkenningstochten? Hoe grondig zijn die verkenningstochten uitgevoerd? Is elke vierkante meter afgezocht?'

De astronoom antwoordde niet. Hij keek met opgetrokken wenkbrauwen een andere kant op, alsof hij wilde zeggen: 'Wat heeft dit voor zin ?'

Bigman grinnikte; zijn smalle gezicht plooide zich in een allerbeminnelijkste grijns.

Dr. Peverale zei: 'Mijn beste Starr, verkenningstochten hebben niets opgeleverd. Toch willen we de mogelijkheid van het bestaan van Mercuriaans leven niet helemaal buitensluiten. De kans hier op Mercurius een plaatselijke levensvorm aan te treffen, is echter heel klein. Als we echter veronderstellen dat het menselijke ras de enige intelligente levensvorm in de galaxis is, dan grenst een dergelijke veronderstelling aan mateloze arrogantie. Natuurlijk zijn er levensvormen die ons onbekend zijn.'

Inderdaad, dacht David, en onbewust ging hij in gedachten terug naar Mars, naar de grotten waar hij de Martiaanse breinwezens had ontmoet, maar hij zei niets. Deze keer was het Urteil, die inmiddels iets van zijn geschonden zelfvertrouwen had teruggevonden, die antwoordde: 'Waar stuurt u eigenlijk op aan?' vroeg hij, en het was tekenend voor hem dat hij eraan toevoegde, 'als dat tenminste de bedoeling is.'

Dr. Peverale antwoordde niet meteen. Hij keek de man eerst enkele ogenblikken doordringend aan en besloot vervolgens niet op de vraag in te gaan. 'Het punt is,' zei hij in plaats daarvan, 'dat er elders in het stelsel ook menselijke wezens huizen.' Na het uitspreken van die woorden kreeg zijn gezicht een zonderlinge uitdrukking. Zijn huid leek samen te trekken, de neusvleugels verwijdden zich, alsof een niet te stuiten woede zich van hem meester maakte. 'Op de planeet Sirius wonen bij voorbeeld ook mensen. Als zij nu eens de saboteurs zijn?'

'Waarom zouden ze?' vroeg David meteen.

'Waarom niet? Ze hebben zich eerder met allesbehalve eerbare bedoelingen vijandig tegenover de Aarde opgesteld.'

Dat kon niet weerlegd worden. David had persoonlijk nog niet zo lang geleden geholpen de dreiging van een Sireense invasie af te wenden. De Sirenen hadden toen, voor de zaken op de spits gedreven konden worden, het zonnestelsel verlaten. Bovendien was het tamelijk algemeen dat Aardbewoners Sirenen de schuld gaven als ergens iets misliep.

Dr. Peverale hervatte energiek zijn betoog: 'Ik ben er geweest. Nog geen vijf maanden geleden ben ik op Sirius geweest. En dat ging niet zomaar: Sirenen zijn niet zo dol op bezoekers of immigranten. Het is dat er een interstellair astronomencongres werd gehouden, anders had ik zeker geen visum gekregen. Ik was toen vastbesloten een en ander eens met eigen ogen te gaan bekijken, en ik moet zeggen dat ik niet teleurgesteld ben door mijn bevindingen. De Sireense planeten zijn dunbevolkt en liggen ver van elkaar. De bevolking zelf leeft in geïsoleerde gezinseenheden, elk met een eigen energiebron. Elke eenheid heeft mechanische slaven - een ander woord is ondenkbaar - positronische robots die de arbeid verrichten; de Sireense mensen hebben zich tot een soort militante aristocratie ontwikkeld. Stuk voor stuk kunnen ze met een ruimtekruiser omgaan. Ze zullen niet rusten voor ze de Aarde vernietigd hebben.'

Bigman schoof nerveus heen en weer op zijn stoel. 'Zand van Mars, laten zij dat eens proberen.'

'Dat zullen ze ook, als ze ertoe in staat zijn,' zei dr. Peverale, 'en als we niet snel iets ondernemen om het tij te doen keren, zullen zij winnen. Wat moeten wij tegenover die agressie stellen? Een bevolking van miljarden, dat is waar, maar hoeveel mensen kunnen met een ruimteschip omgaan? Ik zie het als een zaak van zes miljard konijnen tegen een miljoen wolven. De Aarde is hulpeloos en wordt elk jaar hulpelozer. Ons voedsel komt van Mars en gedeeltelijk van Venus. Onze mineralen worden op de asteroïden gewonnen. Een poosje konden ze zelfs ook op Mercurius gewonnen worden, toen de mijnen nog functioneerden.

Luister, Starr, als Project Licht succes heeft, zal de Aarde zelfs wat haar zonlicht betreft afhankelijk zijn van ruimtestations. Zie je niet in hoe kwetsbaar dat ons maakt? Een Sireense aanvalsgroep zou alle toevoerwegen, waarvan we zo afhankelijk zijn, af kunnen snijden en zonder een direct gevecht aan te gaan de Aarde in een benarde positie brengen.

En kunnen wij ook iets terugdoen? Ongeacht hoeveel Sirenen wij zullen doden, de overlevenden kunnen zichzelf helpen; ze zijn immers niet afhankelijk van elkaar. Elke eenheid zou, zonder de hulp van een andere, de oorlog kunnen voortzetten.'

De oude man was buiten adem geraakt, zo opgewonden was hij. Zijn oprechtheid stond buiten elke discussie. Het was alsof hij er iets uit had gegooid, dat hem al heel lang had dwarsgezeten. David keek van opzij enkele ogenblikken naar dr. Peverales rechterhand: Hanley Cook. De man zat voorovergebogen, met zijn voorhoofd rustend op de benige knokkels van een grote hand. Hij had een blos op zijn gezicht, maar het was geen blos van woede, constateerde David. De man was gewoon met stomheid geslagen.

Scott Mindes was de eerste die, heel sceptisch, zijn mening naar voren bracht: 'Wat zou het voor zin hebben, dr. Peverale? Als ze op Sirius inderdaad zo'n rustig bestaan leiden, waarom zouden ze dan de moeite nemen de Aarde aan te vallen? Wat zouden ze ermee winnen? Als ze de Aarde zouden veroveren, zouden ze toch voor het menselijke ras moeten zorgen... '

'Onzin!' riep de oude astronoom. 'Waarom zouden ze? De hulpbronnen van Aarde hebben hun belangstelling; de bevolking is hun enkel tot last. Houd dat maar eens in gedachten. Ze zouden ons uithongeren, als onderdeel van hun politiek.'

'Ach, kom,' zei Gardoma, 'erg waarschijnlijk is het niet.'

'Niet uit wreedheid,' zei dr. Peverale, 'maar als middel tot zelfbescherming. Ze verachten ons. Ze beschouwen ons als nauwelijks meer dan dieren. De Sirenen zelf zijn heel erg rasbewust. Sinds de Aardbewoner voor het eerst Sirius kolonialiseerde, hebben zij zich heel overdacht voortgeplant. Er zijn geen zwakke Sirenen, besmettelijke ziekten zijn voor honderd procent uitgebannen, samen met nog wat andere zaken die zij als ongewenst beschouwden.

Ze zien er allemaal eender uit. Aardbewoners daarentegen zijn er in alle vormen, kleuren en hoedanigheden; de Sirenen beschouwen ons daarom als inferieure wezens. Ze wilden me niet op de conventie toelaten. De regering op Aarde moest aan alle mogelijke touwtjes trekken om mij een visum te verschaffen. Astronomen uit andere stelsels waren van harte welkom, maar die van de Aarde niet.

En een mensenleven telt daar nauwelijks. Ze zijn als machines. Ik heb ze met hun metalen dienaren gadegeslagen. Ze maken zich, bij wijze van spreken, nog eerder zorgen om een Sireense robot dan om een Sireen van vlees en bloed. Een robot beschouwen zij als de gelijke van een honderdtal Sirenen. Ze verzorgen die robots tot in de puntjes. Ze houden van ze. Niets is te goed voor die... die dingen.'

'Robots zijn niet goedkoop,' mompelde David. 'Ze moeten met zorg behandeld worden.'

'Misschien,' zei dr. Peverale. 'Maar mensen die er een gewoonte van maken een robot beter te verzorgen dan hun eigen nakomelingen, kunnen toch niet als helemaal normaal worden beschouwd.'

David Starr leunde voorover, de ellebogen op de tafel, zijn donkere ogen stonden ernstig. Hij begon met: 'Dr. Peverale, als de Sirenen zo rasbewust zijn en zo op uniformiteit aansturen, zullen zij zichzelf op de lange duur uitroeien. Juist de grote onderlinge verschillen hebben het menselijke ras in het verleden naar zo'n hoog beschavingsniveau getild. Op de Aarde, en niet op Sirius, werd het wetenschappelijke voorhoedewerk gedaan. Vergeet niet dat het Aardbewoners waren die Sirius koloniseerden. Wij, en niet onze Sireense neven, gaan elke dag met sprongen vooruit. Elke dag opnieuw slaan we nieuwe wetenschappelijke paden in, onverkende paden vaak. Zelfs de positronische robots die u noemde zijn op de Aarde bedacht en verder ontwikkeld, door Aardbewoners.'

'Ja,' zei de astronoom, 'maar de Aardbewoner maakt onvoldoende gebruik van de mogelijkheden van een robot. Dat zou onze economie ontwrichten en wij stellen comfort en veiligheid boven het comfort en de veiligheid die ons morgen te wachten staan. Vorderingen op wetenschappelijk gebied worden aangewend op een manier die ons niet ten goede komt, die ons verzwakt. Sirius doet het beter. Dat is het verschil en daarin schuilt het gevaar.'

Dr. Peverale leunde achterover in zijn stoel. Hij maakte een verstoorde indruk. De mechanische ober ruimde de tafel af.

David wees naar de robot. 'Dat is ook een soort robot,' zei hij.

De mechanische ober deed zijn taak snel en goed. Het was een hoekig ding dat zich op zijn diamagnetische veld geluidloos voortbewoog, zonder ooit de vloer te raken. Voorzichtig en met soepele bewegingen stapelden zijn tentakels de borden op en plaatsten die op zijn afgeplatte bovenkant.

'Dat is een stomme automaat,' snoof dr. Peverale. 'Hij heeft geen positronisch brein. Hij kan zichzelf niet herprogrammeren, niet aanpassen aan een andere taak.'

'Nou dan,' zei David. 'En toch wilt u blijven volhouden dat Sirenen Project Licht saboteren?'

'Welzeker.'

'Waarom zouden ze?'

Dr. Peverale haalde zijn schouders op. 'Misschien maakt de sabotage deel uit van een veel omvangrijker plan. Ik weet niet wat voor moeilijkheden zich elders in het zonnestelsel voordoen. Misschien zijn de inleidende schermutselingen, die uiteindelijk tot oorlog zullen leiden, reeds begonnen. Project Licht als zodanig is van geen betekenis. De Sireense dreiging daarentegen wel. Ik wil de Wetenschapsraad en de regering op Aarde van die dreiging overtuigen.'

Hanley Cook kuchte en deed toen voor de eerste keer zijn mond open. 'De Sirenen zijn mensen, net als wij. Als zij zich op deze planeet bevinden, waar zijn ze dan?'

Dr. Peverale antwoordde met kille stem: 'Daar zouden we middels een verkenningstocht wel achterkomen. Een goed voorbereide, degelijk uitgeruste expeditie... '

'Wacht eens even,' zei Mindes, met ogen die glommen van opwinding. 'Ik ben aan de zonzijde geweest, en ik zweer... '

'Dat ging anders,' zei de oude astronoom vastbesloten. 'Jouw eenmansonderneming sloeg nergens op, Mindes.' De technicus sputterde nog wat tegen en hield toen verbluft zijn mond dicht.

David zei opeens: 'Je lijkt me niet bepaald gelukkig met het voorstel van dr. Peverale, Urteil. Wat denk jij van dr. Peverales kijk op de zaken?'

De onruststoker sloeg zijn ogen op en keek David lange tijd strak aan. Haat en woede vormden de twee bestanddelen waaruit zijn blik was samengesteld. Het was overduidelijk dat hij het voorval dat zich even eerder aan de tafel had afgespeeld niet was vergeten, en niet zou vergeten.

'Ik denk er het mijne van, en ben niet van plan mijn mening openbaar te maken. Maar dit wil ik wel zeggen: ik laat me door niets wat zich hier vanavond aan deze tafel afspeelt van de wijs brengen.' Hij klemde zijn lippen stijf opeen en leek niet van zins nog één woord te spreken. David wendde zich tot dr. Peverale en zei: 'Ik vraag me af of het wel zinvol is een complete expeditie te organiseren. Als we ervan uitgaan dat de Sirenen zich hier op Mercurius bevinden, moeten we langs logische weg toch wel kunnen vaststellen waar ze zich ongeveer moeten bevinden?'

'Hoe bedoel je?' vroeg dr. Peverale.

'Ik bedoel dat er niet zoveel plaatsen op deze planeet zijn waar mensen zich ongestraft lange tijd kunnen ophouden. Als ze Project Licht over een periode van maanden hebben gesaboteerd, moeten ze haast wel hun kamp in de buurt van de basis hebben opgeslagen. Een basis die niet al te snel ontdekt kan worden. Waar zou zo'n basis zich bijvoorbeeld kunnen bevinden?

Als we nu Mercurius eens in twee delen opsplitsen: zonzijde en nachtzijde. Het lijkt me dat zij niet zo stom zijn, dat ze een basis aan de zonzijde zouden opzetten. Het is er te heet. Er is te veel straling. Een mens kan daar niet overleven.'

'Het leven aan de nachtzijde is ook bepaald geen lolletje,' gromde Cook.

'Nee, nee,' zei David meteen. 'Daar gaat het niet om. De zonzijde is beslist onbewoonbaar. Een mens kan daar niet leven. Aan de nachtzijde is het beslist anders. De omstandigheden verschillen. Hier hebben we te maken met een planeetoppervlak dat niet veel verschilt van welk planeetoppervlak dan ook. Een ruimtevaarder die zich, bij wijze van spreken, buiten zijn schip begeeft, is aan gelijke omstandigheden blootgesteld: Het is koud aan de nachtzijde, maar het is er niet kouder dan in de ruimte. Het is er donker en er is geen lucht. Toch is het er niet donkerder dan ongeacht in welk gedeelte van de ruimte en zeker niet luchtlediger. De mens is inmiddels aan een verblijf in de ruimte gewend en kan aan de nachtzijde leven.'

'Ga verder,' zei dr. Peverale, zijn oude ogen glommen belangstellend. 'Ga verder, Starr.'

'Maar het vestigen van een basis, die over een periode van maanden kan functioneren als thuisplaats voor eventuele saboteurs, is zo eenvoudig niet. Ze moeten over een schip beschikken, of over schepen, die hen hierheen hebben gebracht en op een goede dag ook weer thuis zullen brengen. Een andere mogelijkheid is, dat ze hier zijn afgezet. Maar in dat geval moeten ze over water- en voedselvoorraden beschikken. En ze hebben energie nodig. Dit alles neemt ruimte in beslag en ze moeten er ook voor zorgen niet ontdekt te worden. Kortom: er is slechts één plaats die aan deze noodzakelijke voorwaarden voldoet.'

'En die is, David?' vroeg Bigman. De kleine man wipte nieuwsgierig op een neer op zijn stoel. Hij twijfelde er niet aan dat David gelijk had.

'Kijk,' zei David, 'toen ik hier voor het eerst arriveerde, zei dr. Mindes iets over mijnen op Mercurius. Enkele ogenblikken geleden bracht ook dr. Peverale het bestaan van deze mijnen ter sprake. Die mijnen hebben ooit eens naar behoren gefunctioneerd, dus zijn er mijnschachten, hier of aan de zuidpool. De temperaturen aan de polen zijn niet zo extreem dat een mens het loodje zou leggen. Heb ik het juist?'

Cook stamelde: 'Ja, er zijn hier mijnen. Voordat het Observatorium werd gebouwd, was de koepel het mijncentrum.'

'Dan zitten we bovenop een groot leeg gat in Mercurius. Als de Sirenen met succes een flinke basis hebben gevestigd, kunnen ze dat nergens anders gedaan hebben. Het is een theorie, maar... '

Een waarderend gemompel vulde het vertrek, maar alle aanwezigen hielden abrupt hun mond toen Urteil het woord nam.

'Allemaal goed en wel,' zei hij, 'maar wat was je van plan eraan te gaan doen?' Hij keek David strak aan terwijl hij de woorden uitsprak.

'Bigman en ik zijn van plan een bezoek aan de mijnen te brengen, zodra we daartoe alles in gereedheid hebben gebracht. Als de Sirenen een basis in die mijn hebben gevestigd, zullen we die zeker vinden.'

6

Voorbereidingen

'Zijn jullie van plan alleen te gaan?' vroeg dr. Gardoma scherp.

'Waarom niet?' wierp Urteil in het midden. 'Held zijn is vandaag de dag geen kunst. Natuurlijk gaan ze alleen. Er is daar niets en niemand, en dat weten ze dondersgoed.'

'Wil je mee?' vroeg Bigman. 'Als je die grote bek thuislaat, pas je misschien precies in een pak.'

'En zelfs als jij je praatjes meeneemt, is er nog ruimte over,' antwoordde Urteil venijnig.

'Het heeft geen enkele zin alleen te gaan, als... ' begon dr. Gardoma.

'Ik beschouw het meer als een voorbereidend onderzoek,' zei David. 'Urteil kan best eens gelijk krijgen. Misschien is daar wel niets en niemand. Blijkt het tegendeel waar te zijn, dan zullen we jullie er in de koepel van op de hoogte stellen en hopen dat we de Sirenen die we tegen het lijf lopen aankunnen. We, Bigman en ik, zijn eraan gewend onder benarde omstandigheden te opereren.'

'Bovendien,' zei Bigman met een grijns, 'vinden David en ik benarde situaties best aangenaam.'

David glimlachte en ging staan. 'Als u ons wilt excuseren, kunnen we nu...'

Urteil was meteen ook opgestaan, had zich omgedraaid, en ging er boos vandoor. David keek hem bedachtzaam na.

Even later hield hij Hanley Cook tegen toen deze hem wilde passeren. Hij tikte de man vriendelijk op de schouder. Met een bezorgde blik in zijn ogen keek Cook naar hem op.

'Ja, wat wilt u?'

Rustig zei David: 'Kan ik u zo spoedig mogelijk even spreken? Over een kwartiertje ben ik op mijn kamer. Komt dat uit?'

'Uitstekend.'

Cook arriveerde niet veel later, bijna geruisloos stapte hij naar binnen. Zijn gelaatsuitdrukking was die van een man die op één avond te veel gezien en gehoord heeft. Zijn hoekige gelaatstrekken zagen grauw van vermoeidheid. Zijn lichtbruine haar begon hier en daar grijs te worden, vooral bij de slapen.

David zei: 'Ik vergat u te zeggen waar wij zaten. Mijn excuses daar voor.'

Cook keek verrast. 'Maar dat wist ik wel.'

'O, mooi. In ieder geval is het fijn dat u zo snel beschikbaar bent.'

'O,' zei Cook op zijn beurt. En vervolgens, gehaast: 'Geen enkel probleem hoor. Geen enkel probleem.'

'Ik heb u gevraagd hierheen te komen omdat er iets met onze pakken is,' zei David. 'De pakken die enkel voor gebruik aan de zonzijde bestemd zijn.'

'De iso-pakken? We hebben de instructiefilm toch niet vergeten?'

'Nee, nee. Die hebben we bekeken. Het gaat om iets anders.'

'Is er iets mis?' vroeg Cook.

'Iets mis?' kraaide Bigman. 'Kijk zelf maar eens!' Hij spreidde de armen van een van de pakken en toonde de bezoeker de haarscheurtjes.

Cook trok wit weg, kreeg vervolgens een lichte blos op zijn wangen en sperde zijn ogen wijdopen.

'Ik snap niet... Het is onmogelijk, ondenkbaar... En dat hier in de koepel!'

'Voorlopig is het alleen van belang dat we andere pakken krijgen.'

'Maar wie zou zo iets doen? We moeten erachter komen.'

'Het heeft geen enkele zin dr. Peverale hiermee over zijn toeren te jagen.'

'Nee, nee,' zei Cook meteen, alsof hij daar nog niet eerder aan had gedacht.

'Te zijner tijd komen we daar wel achter. Maar deze pakken moeten wel vervangen worden.'

'Zeker. Ik ga er meteen achterheen. Geen wonder dat jullie me wilden spreken. Ruimte...' Sprakeloos kwam hij overeind en maakte aanstalten weer op te stappen. David hield hem tegen. 'Wacht, dit is van minder belang. Er zijn wat dringender zaken die ik even wilde doornemen. Trouwens, voordat we ons daarop concentreren, ik geloof dat u het niet zo eens bent met dr. Peverales theorie over Sirius en haar bewoners.'

'Daar praat ik liever niet over,' zei Cook met gefronste wenkbrauwen.

'Ik heb af en toe eens naar u gekeken toen hij aan het woord was. U bent het er in het geheel niet mee eens, dacht ik zo.'

Cook ging weer zitten. Zijn rechterhand sloot zich om de linker en kneep erin tot de knokkels wit werden.

'Dr. Peverale is al een dagje ouder. De Sireense aangelegenheid zit hem al jaren dwars. Wat dat betreft is hij haast psychotisch. Hij ziet ze zelfs onder zijn bed. Hij geeft ze van alles en nog wat de schuld. Als onze platen overbelicht zijn geeft hij de Sirenen ook daarvan de schuld, ongelooflijk gewoon. En sinds hij op Sirius is geweest, is het nog erger geworden. Ik snap het niet meer.'

'Wat is er daar dan voorgevallen?'

'Niets van belang, veronderstel ik. Maar ze plaatsten hem wel in quarantaine. Hij kreeg een woning toegewezen die gescheiden van de andere gebouwen was. Soms waren ze te beleefd, dan weer behandelden ze hem te grof. Ze konden hem op geen enkele manier plezieren. Uiteindelijk scheepten ze hem op met een positronische robot, zodat ze zelf niet telkens genoodzaakt waren hem van tijd tot tijd op te komen zoeken.'

'Had hij daar ook bezwaar tegen?'

'Hij beweert dat ze het deden om hem niet meer persoonlijk te hoeven bezoeken. Dat bedoel ik er nu mee: Hij vatte alles als een persoonlijke belediging op.'

'Bent u met hem meegegaan?'

Cook schudde zijn hoofd. 'De Sirenen wilden maar één man toelaten en hij is het hoofd hier. Ik had moeten gaan. Eigenlijk is hij te oud, veel te oud.'

Cook sprak op sombere toon, maar opeens keek hij op. 'Dit alles blijft natuurlijk wel onder ons?'

'Beloofd,' verzekerde David hem.

'Spreekt u ook voor uw vriend?' zei Cook onzeker. 'Niet dat ik hem niet vertrouw hoor, maar hij is nogal, tja, heethoofdig.'

'O,' zei Bigman stijfjes.

Davids hand schoot uit naar de kleine man en streek diens haar over zijn voorhoofd. 'Zeker, hij is tamelijk snel over zijn kookpunt heen, zoals u zojuist aan tafel heeft kunnen vaststellen. Soms ben ik te laat met ingrijpen en bedient hij zich van tong en vuist om hem aangedane beledigingen af te straffen. Maar, als ik hem daarentegen met klem vraag zijn mond over iets te houden, doet hij dat ook. Zo staan de zaken ervoor.'

'Bedankt,' zei Cook.

'Maar,' zei David meteen erachteraan, 'nu wilde ik nog even op mijn eerste vraag terugkomen. Bent u het met dr. Peverale eens, wat betreft de Sirenen?'

'In het geheel niet. Hoe kunnen zij op de hoogte zijn van Project Licht? En mocht het tegendeel waar zijn, wat dan nog? Ik zie ze niet zo snel mannen en schepen riskeren, enkel en alleen om de zaak hier te saboteren. Bovendien riskeren ze dan in een conflictsituatie met de Aarde te geraken. Maar ja, dr. Peverale voelt zich al een poosje opgelaten... '

'Hoe bedoelt u?'

'Ach, Mindes en zijn personeel werden hier gestationeerd toen hij op Sirius zat. Peverale wist echter dat ze op een goede dag zouden komen, de plannen ervoor lagen al jaren in de kast, maar toch verraste het hem.'

'Heeft hij geprobeerd Mindes naar de Aarde terug te sturen?'

'O, nee, niets van dat al. Hij is zelfs heel aardig tegen de man. Ik veronderstel dat hij eenvoudig de gedachte haat op een goede dag met pensioen gestuurd te worden, misschien wel op heel korte termijn.'

David knikte en zei: 'Zeg, bent u ooit op Ceres geweest?'

De plotselinge verandering van onderwerp verraste Cook. 'Zo af en toe. Hoe dat zo?'

'Met dr. Peverale of alleen?'

'Meestal gingen we samen, maar hij gaat nog steeds vaker dan ik.'

David grinnikte. 'Was u er toen de piraten de basis daar aanvielen?'

Nu moest Cook ook glimlachen. 'Nee, maar hij wel. We hebben het verhaal al verscheidene keren aan moeten horen. Hij was vreselijk boos toen. Hij is praktisch nooit ziek, en die keer juist wel. Hij miste alles.'

'Ach, zo gaat het soms nu eenmaal... Kom, maar laten we niet van de hoofdzaken afdwalen. Zoals ik al zei, vond ik het niet juist dr. Peverale met deze aangelegenheid op te schepen.'

'Ja, natuurlijk, wat wilt u eraan doen?'

'Niets, dat is het hem juist. Het gaat mij om de mijnen. Ik veronderstel dat ergens in de koepel dossiers, kaarten, plattegronden, of wat dan ook, van de mijnen bewaard zijn gebleven. Ik heb iets nodig waarop ik kan zien hoe de mijn is ingedeeld, en ook wil ik weten hoe de zijgangen rond de hoofdschacht zijn gegroepeerd. We kunnen niet zomaar wat rond gaan stappen.'

'Die kaarten zullen er best zijn.'

'Kunt u die opzoeken en samen met ons doornemen?'

'Ja, natuurlijk.'

'Voor zover ik aanneem, dr. Cook, zijn de mijnen in goede staat. Bent u ook van mening dat we geen rekening hoeven te houden met eventuele instortingen, of iets dergelijks?'

'O, nee, dat is vrijwel ondenkbaar. Boven enkele van de schachten hebben we zelfs gebouwen neergezet. Later zijn we gaan kijken en constateerden we dat er aan de mijngangen niets mankeert. Ze zijn goed gestut; de druk die erop staat is te verwaarlozen.'

'Waarom,' vroeg Bigman, 'werden de mijnen gesloten als ze in zo'n goede staat verkeren ?'

'Een goede vraag,' zei Cook en een ogenblik glimlachte hij flauwtjes. 'Wil je de echte reden horen of de interessantere versie?'

'Allebei,' zei Bigman meteen.

Cook bood de anderen een rokertje aan, maar dat werd geweigerd. Vervolgens stak hij zelf op na eerst de sigaret op de rug van zijn hand aangetikt te hebben.

'De waarheid luidt als volgt: Mercurius is tamelijk massief, en de hoop bestond dat de planeet een rijke bron aan zware metalen zou bezitten: lood, zilver, platina. Dat bleek niet zo te zijn; tenminste niet in die mate als verondersteld werd. Bovendien bleek alras dat het winnen van de begeerde metalen met de nodige moeilijkheden gepaard ging. Het in stand houden van de mijnen hier en het transport van het erts naar de Aarde, of naar de maan, waren de voornaamste oorzaken van een flinke prijsstijging.

Wat de interessante reden betreft: de achtergrond daarvan is heel anders. Toen het observatorium vijftig jaar geleden werd opgezet, waren de mijnen nog in vol bedrijf, hoewel toen al duidelijk was dat het een aflopende zaak was; een aantal schachten was zelfs al afgesloten. De eerste astronomen hoorden verhalen van de mijnwerkers en vertelden die verhalen door aan de nieuwkomers. Zo zijn de Mercuriaanse legenden ontstaan.'

'En waarover handelden die verhalen?' vroeg Bigman.

'Naar verluidt kwamen er mijnwerkers in de mijnen om.'

'Zand van Mars!' riep Bigman geprikkeld uit. 'Waar gewerkt wordt vallen spaanders. Er is niemand die het eeuwige leven heeft.'

'Die mijnwerkers vroren dood.'

'O?'

'Het was een geheimzinnige zaak. De schachten waren toentertijd behoorlijk verwarmd en de eenheden van de pakken stonden aan. Die gebeurtenissen waren olie op het vuur van de toch al verhitte gemoederen en de mijnwerkers weigerden uiteindelijk de mijnen in te gaan, in ieder geval niet alleen. De zijgangen werden al snel taboe verklaard en na verloop van tijd sloten de mijnen.'

David knikte. Hij zei: 'Zorgt u voor de plattegronden van de mijnen?'

'Nu meteen. En ik zal ook nieuwe iso-pakken meenemen.'

De voorbereidingen die werden getroffen waren meer dan voldoende. Een nieuw iso-pak nam de plaats in van het pak dat moedwillig onbruikbaar was gemaakt. Nadat het was getest en veilig verklaard, legden ze het terzijde, bij de andere benodigdheden. Tenslotte zouden ze het voorlopig toch niet nodig hebben. De plattegronden werden gebracht en bestudeerd. Samen met Cook stippelde David een mogelijke route door de mijngangen uit die hen voornamelijk door de hoofdgangen zou voeren.

Het samenstellen van de voedselpakketten met gedroogd voedsel en water liet David in het volste vertrouwen aan Bigman over. David controleerde zelf de energie-eenheden en de druk op de zuurstoftanks. Ook maakte hij een tochtje naar hun schip, de Vallende Ster. Hij ging over het oppervlak, niet door de koepel, en kwam terug met een tamelijk omvangrijk pakket waarvan de inhoud zelfs voor Bigman geheim bleef. Bungelend aan het pakket hingen twee voorwerpen die er uitzagen als veel te dikke polshorloges.

'Wat zijn dat?' zei Bigman.

'Micro-ergometers, weet je wel, net als aan boord van een schip, maar dan in het klein.'

'Wat kun je ermee opsporen?'

'Niet zoveel, maar een atoommotor binnen een straal van vijftien kilometer zal zeker door deze apparaten gesignaleerd worden. Kijk, Bigman, hiermee kun je ze aanzetten.'

David drukte een duimnagel in een smalle opening opzij van het apparaat. Een metalen staafje sprong naar buiten en meteen ook gloeide een rode lamp aan de onderkant van het apparaat op. David draaide met een eenvoudige handbeweging het instrument alle kanten op, en heel even gloeide de lamp op als een nova.

'In die richting,' zei hij, 'bevindt zich kennelijk de energiebron van de koepel. We kunnen dit ding zo instellen dat het de koepel negeert, maar eenvoudig is het niet.' Voorzichtig draaide hij aan een schakelaartje dat half verscholen was in een kleine uitsparing. Toen Bigman goed keek, zag hij nog een tweede schakelaar.

Terwijl David eraan draaide, speelde er een flauwe glimlach om zijn lippen. 'Weet je, Bigman, ik kan oom Hector niet opzoeken of hij overlaadt me met de laatste vindingen van de Wetenschapsraad. Hij beweert dat wij, met het risico dat we altijd nemen, op alles voorbereid moeten zijn. Je weet zelf wel hoe slim hij dat altijd brengt. Soms heb ik echter het vermoeden dat hij die laatste snufjes op deze manier door ons laat uittesten. Enfin, in ieder geval kan dit apparaatje ons nuttige diensten bewijzen.'

'In welk opzicht, David ?'

'Als er Sirenen in de mijnen zitten, zullen ze zich op de een of andere manier van energie moeten voorzien. Dat is onvermijdelijk. Ze hebben energie nodig om zich te verwarmen. De ergometer kan zo'n energiebron ontdekken. En er is nog iets... '

Hij maakte de zin niet af, maar zweeg; Bigman perste zijn lippen geïrriteerd opeen. Hij wist wat dat zwijgen betekende. David hield er een eigen theorie op na waarvan hij later zou beweren dat die te vaag was geweest om vroegtijdig ter sprake te brengen.

'Moet ik één van de ergometers bedienen?' vroeg hij.

'Reken maar,' zei David en wierp hem een van de apparaten toe. Met een nijdige uitdrukking op zijn gezicht ving Bigman het op.

Hanley Cook stond op hen te wachten toen ze hun kamer uitstapten. Ze hadden hun pakken al aan, maar de helmen hielden ze stevig onder hun armen geklemd.

Hij zei: 'Ik vond dat ik maar met jullie mee moest lopen naar de naastbijzijnde schacht.'

'Bedankt,' zei David.

De slaapperiode in de koepel liep bijna af. Het was een oude gewoonte van de mens dat hij op andere werelden in Aardse dagen en nachten rekende.

David had met opzet dit vroege tijdstip gekozen, want hij was alleszins van plan de gangen aan het hoofd van een nieuwsgierige processie binnen te gaan. Dr. Peverale had hem, wat dit betreft, alle medewerking verleend die hij zich wensen kon.

De gangen van de koepel waren leeg en verlaten. Het licht was gedimd. En terwijl ze voortliepen leek een loodzware stilte als een lijkwade op hen neer te dalen. De klank van hun voetstappen klonk hun luider in de oren.

Cook bleef opeens staan. 'Dit is uitgang twee.' David knikte. 'Uitstekend. Ik hoop dat we elkaar snel weerzien.'

'Inderdaad.'

Cook bediende de sluis terwijl zij hun helmen opzetten. De paramagnetische naden klikten op elkaar, terwijl David langzaam de eerste teugen ingeblikte lucht zijn longen liet binnenstromen. Achter elkaar, eerst David en vervolgens Bigman, stapten zij de luchtsluis binnen. De wand sloot zich achter hen.

'Klaar, Bigman?' vroeg David.

'Reken maar, David.' De woorden klonken hol in Davids ontvanger. Hij keek naar Bigman en constateerde dat de kleine gedaante onder invloed van het sterk gedimde licht van de luchtsluis een ietwat gespannen houding had aangenomen.

Het volgende ogenblik opende de wand tegenover hen zich. Ze hoorden het geluid van lucht die sissend wegstroomde naar een vacuüm en voorzichtig volgden zij de richting die de ontsnappende lucht ging.

Na het mechanisme van de luchtsluis in werking te hebben gesteld sloot de massieve deur zich achter hen. Deze keer bleven ze in volslagen duisternis achter. En terwijl ze daar in die absolute zwartheid stonden en hun evenwichtsgevoel aangetast voelden door het ontbreken van elk markatiepunt, ademden ze de sfeer van de sedert lang in onbruik geraakte mijnen van Mercurius in.

7

De mijnen van Mercurius

Ze deden de lampen van hun pakken aan en lieten zodoende de duisternis voor hen enigszins terugwijken. Ze zagen een tunnel die zich voor hen uitstrekte; een tunnel die tot over enkele meters werd verlicht en daarachter overging in totale duisternis.

De lichtstraal was scherp afgebakend, wat onvermijdelijk is als licht in een vacuüm wordt geprojecteerd. Alles buiten de straal bleef in absolute duisternis gehuld.

De lange man van de Aarde en zijn korte metgezel van Mars liepen gezamenlijk de duisternis van de ingewanden van Mercurius binnen.

Bigman keek nieuwsgierig om zich heen terwijl ze voortliepen. De tunnel leek veel op de tunnels die hij op de maan had gezien: Glad uitgerond door plofferstralen en gerichte explosies. De wanden bogen zich boven zijn hoofd naar elkaar toe en kwamen bij het rotsachtige plafond bijeen. De tunnels waren zo gevormd dat ze een maximum aan gewicht konden dragen.

Als gevolg van de luchtverplaatsing in zijn pak kon Bigman zijn eigen voetstappen horen. Davids voetstappen waren voor hem onhoorbaar, maar hij kon voelen dat zijn vriend naast hem voortliep. De lichte vibratieschokken waren voor een persoon die het grootste gedeelte van zijn leven in een vacuüm, of in de buurt ervan had doorgebracht, net zo goed waarneembaar als geluid dat voor ieder ander is.

Langzaam liepen ze voort en passeerden van tijd tot tijd rotspilaren die niet met ploffers glad waren gemaakt; deze pilaren dienden als stutten tussen de tunnel en de gebouwen op het oppervlak erboven. Op de maan hadden ze ook dergelijke stutten gezien, maar hier op Mercurius leken ze massiever. Hoewel de zwaartekracht op de planeet gering was, was ze toch nog altijd tweeënhalf keer zo groot als op de maan van de Aarde.

Zijgangen kruisten de hoofdgang die ze volgden. David, die allesbehalve haast scheen te hebben, bleef bij elke zijgang staan en liet het licht van zijn helmlamp langs de wanden spelen, en om te controleren of de zijgangen ook werkelijk op de kaart stonden aangegeven.

Bigman kreeg een aanval van melancholie. De tunnels, eens gebouwd en verstevigd door mensenhanden, waren leeg en verlaten. De fittingen boven zijn hoofd, waaraan eens lichtbakken hadden gehangen, staarden hem met hun ronde openingen leeg aan. De paramagnetische rails, eens glanzend en nieuw, maakten nu een verwaarloosde indruk. Veldkeukens, mobiele laboratoria, alles was verdwenen, ontmanteld, afgebroken; enkel de blote rots was nog over.

Maar Bigman was er de man niet naar lang over deze zaken te broeden. Na verloop van tijd werkte de indruk die de desolate mijn op hem maakte zelfs averechts. Hij wilde actie. Hij was hier niet om eens gezellig te wandelen.

'David,' zei hij. 'De ergometer reageert niet.'

'Ik weet het, Bigman. Demp je stem ietwat.'

Hij zei het rustig, zonder ergens de nadruk op te leggen, maar Bigman wist wat dat betekende. Met een rappe handbeweging schakelde hij de stoorzender op zijn rechterheup in. De stoorzender behoorde niet tot de gebruikelijke uitrusting van een ruimtepak, maar Bigman en David gingen nooit samen op stap zonder het apparaat. De zender produceerde een kleine kring lichte schokgolven, die hun stemgeluid vervormden, maar niet binnen een afstand van enkele meters.

'Wat is er loos, David?'

'Het is tijd om eens een praatje te maken.' Davids stem klonk ietwat veraf, alsof de woorden zich door een dikke brij heen moesten worstelen.

'Volgens de kaart is dit tunnel 7-a. Het moet niet moeilijk zijn van hier bij een van de verticale schachten te komen die rechtstreeks omhoog naar het oppervlak leiden. Ik ga naar boven.'

'Maar... waarom, David?' Bigman was stomverbaasd.

'Om naar het oppervlak te kunnen gaan,' zei David grinnikend. 'Wat dacht je anders?'

'Maar waarom?'

'Om over het oppervlak de Vallende Ster te kunnen bereiken. Toen ik de laatste keer in het schip was, verborg ik het nieuwe iso-pak op een plaats waar niemand het vinden kan.'

Bigman had even tijd nodig om dat te verwerken. Vervolgens zei hij traag: 'Bedoel je dat je naar de zonzijde wilt gaan?'

'Inderdaad. Ik ga op de grote zon af. Het is onmogelijk daar te verdwalen omdat ik altijd de coronale gloed van de zon als leidraad kan aanhouden. Dat maakt het erg eenvoudig.'

'Kom, zeg eens wat meer. Je houdt iets voor me verborgen. Ik dacht dat jij werkelijk van mening was dat er Sirenen in de mijnen huisden. Aan het banket heb je dat in niet mis te verstane bewoordingen duidelijk gemaakt.'

'Zonder meer, zonder meer. Maar bewijzen deed ik het niet. Ik heb het zo gebracht dat mijn theorie diepe indruk op de aanwezigen maakte.'

'Waarom heb je mij niet wat eerder ingelicht?'

'Daar hebben we het al eens eerder over gehad. Ik zal er niet te diep op ingaan, maar in het kort komt het erop neer dat ik me het niet kan veroorloven dat jij op een ongewenst tijdstip je zelfbeheersing verliest. Als ik je eerder had verteld dat de enige reden waarom we hier zijn een dekmantel was voor een plan dat veel verder reikt, en je onze bedoelingen voortijdig kenbaar had gemaakt, zou het zinloos zijn geweest hiermee door te gaan.'

'Dat was wel meegevallen, David. Maar jij houdt er gewoon niet van je plannen vrij te geven als het niet strikt noodzakelijk is.'

'Dat komt er ook nog bij,' gaf David toe. 'Maar zo staan de zaken er in ieder geval voor. Ik wilde dat iedereen in de vaste overtuiging verkeerde dat wij echt de mijnen zouden gaan doorzoeken.

Iedereen moest er stellig van overtuigd zijn dat ik in de verste verten niet van plan was een bezoek aan de zonzijde te brengen. De veiligste manier om dat te bewerkstelligen was niemand, maar dan ook niemand, zelfs jou niet, hierover in te lichten.'

'Waarom wil je er eigenlijk heen, David? Of is dat ook nog een groot geheim ?'

'Dit kan ik je wel vertellen: Ik heb sterk het idee dat iemand in de koepel voor de sabotagedaden verantwoordelijk is. Ik geloof niet in die Sireense theorie.'

Bigman was teleurgesteld. 'Je bedoelt dat er hier in de mijnen niets bijzonders te beleven valt?'

'Ik zou het mis kunnen hebben. Maar ik ben het met dr. Cook eens: Het is net even té onwaarschijnlijk dat de Sirenen zich al die moeite zouden getroosten om hier op Mercurius een basis te vestigen. Is het niet veel gemakkelijker een Aardbewoner om te kopen de voortgang hier te saboteren? Wie is, bijvoorbeeld, verantwoordelijk voor het beschadigen van mijn iso-pak? Dat kun je de Sirenen niet in de schoenen schuiven. Zelfs dr. Peverale heeft niet gesuggereerd dat er Sirenen binnenin de koepel zouden kunnen zijn.'

'Je bent dus op zoek naar een verrader, David?'

'Ik ben op zoek naar de saboteur. Misschien is het een verrader in Sireense dienst. Misschien ook heeft hij een geheel andere reden. Aan de zonzijde hoop ik het antwoord te kunnen vinden. En voorts hoop ik dat het rookgordijn, onze invasie van de mijnen, de schuldige voldoende zal verblinden om zijn voornemen, een hartelijke ontvangst voor te bereiden, nog even uit te stellen.'

'Wat verwacht je aan de zonzijde te vinden?'

'Dat weet ik pas als ik iets vind.'

'Oké,' zei Bigman. 'Het klinkt aannemelijk. Ik doe mee.'

'Ho, ho,' riep David. 'Ik heb toch niet gezegd dat wij zouden gaan. Ik ga. Jij blijft hier. Ik heb maar één iso-pak meegenomen.' Onmiddellijk doorzag Bigman de meedogenloze slimheid waarmee David de zaak had aangepakt. David had voortdurend in de eerste persoon enkelvoud over zijn voorgenomen waagstuk gesproken. Ondanks hun jarenlange samenwerking was Bigman er weer eens in gevlogen.

'Verdomme, David,' zei hij. 'Waarom ben ik weer degene die op zijn krent kan gaan zitten ?'

'Omdat ik de bewoners van de koepel in de waan wil laten dat wij ons in de mijnen bevinden. Jij neemt de kaart en volgt de route, of iets dergelijks. Breng om het uur rapport uit aan Cook. Zeg hem waar je bent, wat je gevonden hebt. Vertel de waarheid. Je hoeft niets te verzinnen.'

Bigman dacht erover na. 'En als ze jou nu eens willen spreken?'

'Dan zeg je dat ik bezig ben. Je schreeuwt bij voorbeeld dat je net dacht een Sireen te zien. Bedenk maar iets, maar zorg ervoor dat zij in de veronderstelling blijven verkeren dat ik hier ook ben. Gesnapt?'

'Al goed. Zand van Mars, jij gaat naar de zonzijde en houdt alle lol voor jezelf, en ik mag hier rondzwalken en over de radio onzin verkondigen.'

'Niet zo somber, Bigman. Wie weet vind je iets van groot belang in deze mijnen. Ik heb het niet altijd bij het rechte eind.'

'Ik durf te wedden dat het deze keer wel zo is. Er valt hier niets te beleven.'

David kon het niet nalaten een grapje te maken: 'Wat dacht je van die vriezende dood, waar Cook het over had? Onderzoek dat eens.'

Bigman zag er de humor niet van in. 'Ach, doe niet zo suf.'

Een korte pauze volgde. Vervolgens klopte David zijn vriend op de schouder. 'Sorry, Bigman, dat was niet aardig. Maar kom, tanden op elkaar. We zien elkaar over een uur of wat weer.'

Bigman kon weer lachen, maar helemaal van harte ging het niet. 'Waarschijnlijk loop je daar een zonnesteek op als ik niet in de buurt ben om een oogje op je te houden, groot rund.'

David lachte. 'Ik zal pogen het voorzichtig aan te doen.' Hij draaide zich om en wilde tunnel 7-a binnengaan, maar reeds na drie passen hoorde hij Bigmans stem.

'David.'

Hij draaide zich om.

Bigman schraapte zijn keel. 'Zeg, doe het rustig aan. Neem geen onnodige risico's, wil je? Ik bedoel: ik ben ook niet in de buurt om je uit de moeilijkheden te halen.'

David zei: 'Je praat nu net als oom Hector. Zorg er maar voor dit advies zelf ook voor ogen te houden.'

En op deze wijze spraken ze elk hun bezorgdheid over het welzijn van de ander uit; verder gingen ze nooit. David stak een hand op en stond een ogenblik in het volle licht van Bigmans koplamp. Het volgende ogenblik draaide hij zich om en was verdwenen. Bigman staarde nog enkele ogenblikken naar de lege plaats en het zwart van de tunnel erachter. De stilte en de eenzaamheid drukten nu tweemaal zo zwaar op hem neer. Het is dat hij John Bigman Jones was, want anders zou het hem allemaal wel eens te veel geworden kunnen zijn nu hij daar helemaal alleen in de donkere tunnel stond. Maar hij was John Bigman Jones en hij klemde zijn kaken opeen, kneep zijn ogen tot nauwe spleetjes samen en wandelde met vaste tred de hoofdtunnel in, het onbekende tegemoet.

Een kwartier later nam Bigman voor het eerst contact op met de mensen in de koepel. Hij voelde zich ellendig.

Verwachtte David werkelijk dat er voor hem in deze mijngangen iets te beleven viel? Hij dacht er nadrukkelijk anders over. Zonder ook maar enige voorzorgsmaatregelen te nemen lanceerde hij een krappe radiostraal naar de koepel. Het antwoord kwam via een brede en open radiostraal en vroeg hij zich af waarom Cook niet de minste moeite nam ook maar enige voorzichtigheid in acht te nemen. Bijna op hetzelfde ogenblik kende hij ook het antwoord daarop: Cook geloofde ook niet in de aanwezigheid van Sirenen in de mijnen. Alleen Bigman was er vast van overtuigd geweest. Wat was hij toch naïef.

Op dat moment had hij zich moeiteloos door een scheepsromp heen kunnen knauwen.

Hij zond het afgesproken alles-is-veilig-signaal terug en hoorde de stem van Cook:

'Alles oké daar?'

'Ja, uitstekend. David loopt een meter of dertig voor me uit, maar tot nu toe hebben we niets bijzonders gevonden.'

'Waarom stel je niet in op een open circuit? Ik wil Starr spreken.'

Met grote moeite lukte het Bigman zijn stem zo achteloos mogelijk te laten klinken. 'Volgende keer maar.'

Cook aarzelde even en antwoordde vervolgens: 'Ja, dat kan ook. Het is niets dringends.'

Bigman voelde de spanning in zijn binnenste omhoog klimmen. Er zou geen volgende keer zijn. Hij zou zijn circuit open moeten zetten, en dat was het dan.

Hoe lang zou hij nog in de duisternis rond moeten dwalen voor hij weer iets van David zou vernemen? Een uur? Twee uur? Langer misschien? En als hij na een uur of zes nog steeds niets van David gehoord zou hebben? Hoe lang zou hij in de mijnen moeten blijven? Hoe lang kon hij blijven?

En als Cook nu eens om bijzonderheden zou vragen? David had erop gewezen dat hij zoveel mogelijk beschrijvingen moest geven. Maar als hij nu eens faalde? Als hij zich versprak en door liet schemeren dat David zich aan de zonzijde bevond? David zou hem daarna nooit meer vertrouwen.

Hij schudde die gedachte van zich af. Het zou hem geen goed doen zich daarop te concentreren. Was er maar iets dat hem die broodnodige afleiding bezorgde, naast de duisternis en de leegte rondom hem, naast de zwakke vibraties van zijn eigen voetstappen en het geluid van zijn eigen ademhaling.

Hij bleef even staan om zijn positie in de hoofdgang te bepalen. De zijgangen hadden nummers die in de rotsige wanden waren uitgehakt, en zelfs de tijd had die nummers niet kunnen uitwissen. De plaatsbepaling was niet moeilijk uit te voeren. De lage temperatuur bemoeilijkte echter het uitrollen en opvouwen van de kaart, een handeling die zijn stemming waarachtig geen goed deed. Knorrig draaide hij aan de schakelaar op zijn borst en een tweede lampje ter hoogte van zijn vierde rib floepte aan. De binnenkant van zijn doorzichtige helmvizier was ietwat beslagen; waarschijnlijk omdat de temperatuur in zijn pak iets was gestegen omdat hij zich zo had opgewonden.

Juist had hij de handeling verricht, of hij bewoog zijn hoofd scherp naar één kant. Alsof een plotseling geluid hem de oren deed spitsen.

En dat was ook het geval. Hij spande zich tot het uiterste in om de zwakke vibraties die hij zojuist had 'gehoord' op te vangen.

Hij hield zijn adem in, drukte zich tegen de rotsige wand en werd één met de schaduwen.

'David?'

Hij hoorde niets, kreeg geen antwoord.

'David,' zei hij nog eens, en merkte dat zijn ademhaling ietwat gejaagder ging. De vingers van zijn rechterhand gingen snel over de toetsen op zijn borstplaat; de radiostraal was nu tot op slechts enkele meters te ontvangen. Zodra David binnen die straal van enkele meters zendbereik zou komen, zou hij de stem van Bigman kunnen horen. Tot zijn schande moest Bigman bekennen dat het hem heel welkom zou zijn, als die stem hem nu in de oren zou klinken.

'David,'zei hij weer.

De vibraties werden iets sterker. Een antwoord bleef uit. Bigmans ademhaling versnelde. Eerst door de onverwachte spanning, vervolgens door het ongekend opwindende gevoel dat hem altijd overviel wanneer een spannende situatie zich voordeed.

Er bevond zich nog iemand anders in de mijnen van Mercurius, maar David was het beslist niet. Maar wie was het dan? Een Sireen? Had David toch gelijk gehad, hoewel hij in de veronderstelling verkeerde slechts een rookgordijn op te trekken?

Hij voelde zijn hart in zijn keel kloppen.

Bigman trok zijn ploffer en schakelde zijn koplamp uit.

Wisten ze dat hij zich hier bevond? Waren ze gekomen om hem te grijpen?

De vibraties werden niet voortgebracht door verscheidene mensen, ook niet door twee of drie. De aritmische schokken die dan duidelijk voelbaar laag over de grond voortgleden, waren over het algemeen gemakkelijk te plaatsen. Bigmans ver ontwikkelde gehoor vertelde hem dat slechts één persoon hem naderde.

En Bigman was altijd bereid het tegen één man op te nemen, waar dan ook en onder welke omstandigheden dan ook. Rustig stak hij zijn hand uit en raakte de naastbijzijnde wand aan. De vibraties waren meteen beter hoorbaar. Hij wist nu waar de ander zich bevond. Kalm stapte hij in het pikkedonker naar voren en hield met zijn linkerhand contact met de wand.

De vibraties die door de ander veroorzaakt werden waren heel duidelijk, wat betekende dat de ander zich niet de moeite getroostte zijn aanwezigheid geheim te houden. Of de ander dacht alleen in de mijnen te zijn (net zoals Bigman nog geen drie minuten geleden), of, als hij Bigman volgde, wist hij niets van vibratie schokken in een vacuüm.

Bigmans eigen voetstappen waren voor een ongetraind oor bijna niet waar te nemen. Als een kat sloop hij in de richting van de ander. Nogmaals: als de ander Bigman, afgaand op het geluid van diens voetstappen, had gevolgd, zou dat nu toch aan zijn gedrag merkbaar moeten zijn. En daarin viel geen verandering te bespeuren. Bigman kwam dus tot de conclusie dat zijn aanwezigheid de ander onbekend was.

Bij de volgende zijgang sloeg hij rechtsaf en bleef doorlopen.

Het volgende ogenblik zag hij de verblindende flits van de koplamp van de gedaante toen die de zijgang passeerde die Bigman zojuist had betreden. Bigman bleef als bevroren tegen de tunnelwand gedrukt staan.

Het licht verdween.

De ander was de tunnel gepasseerd zonder de kleine Martiaan op te merken. Ietwat gehaast keerde Bigman op zijn schreden terug. Nog even en hij zou zich achter de ander bevinden en de confrontatie aangaan. Hij, Bigman, als vertegenwoordiger van de Wetenschapsraad, en die ander, in opdracht van... Ja, van wie?

8

De vijand in de mijnen

Bigman had het juist berekend. De lichtstraal van de ander hobbelde voor hem uit. De eigenaar van die lichtbundel was zich niet van hem bewust. Hoe kon dat ook anders ?

Bigman hield zijn ploffer klaar voor gebruik in zijn hand. Hij zou zonder meer kunnen schieten, maar een plofferstraal liet over het algemeen weinig over van de persoon op wie hij gericht was. Doden spreken niet en dode vijanden onthullen geen geheimen.

Met het geduld en de omzichtigheid van een roofdier sloop hij achter die ander aan en bracht de afstand die hen scheidde tot enkele meters terug. Intussen probeerde hij de identiteit van de ander te bepalen.

Bigman trof de eerste voorzorgsmaatregelen die tot de confrontatie zouden leiden. Eerst de radio! Zijn vlugge vingers stelden toetsen en ontvangstschakelaar op onmiddellijk gebruik in. Misschien droeg de vijand geen apparatuur bij zich om een eventuele oproep te ontvangen op de golflengte waarop Bigman uitzond. Het was onwaarschijnlijk, maar niet uitgesloten.

Toch deed het er niet zo toe. Hij beschikte altijd nog over de mogelijkheid de ander met een goedgerichte plofferstraal tegen de rotsige wand op zijn aanwezigheid te attenderen. Een dergelijke daad zou elke twijfel bij de ander meteen wegnemen. Een ploffer had een zekere zeggingskracht en sprak een taal die door iedereen en overal verstaan werd.

Met alle arrogantie waarover hij beschikte, zei hij hardop: 'Blijf staan waar je bent en draai je niet om. Er is een ploffer op je gericht!'

Bigman schakelde zijn koplamp in en de ander verstijfde. De gedaante ondernam geen enkele poging zich om te draaien en dat was voor Bigman het bewijs dat hij de boodschap niet had gemist. 'Draai je nu langzaam om,' zei Bigman. De persoon draaide zich om. Bigman hield zijn rechterhand met de ploffer erin duidelijk zichtbaar in het licht van zijn koplamp. In de gloed van de lichtbundel was het wapen goed te zien.

'Deze ploffer staat op voluit,' zei Bigman. 'Ik heb al eens eerder mensen neergeschoten en kan er verdomd goed mee omgaan.' De vijand beschikte onmiskenbaar over een radio. Kennelijk stond die op ontvangst afgesteld, want hij keek vluchtig naar de ploffer, maakte een handbeweging alsof hij een denkbeeldige straal afweerde en leek iets te krimpen.

Bigman tuurde aandachtig naar het pak van zijn vijand. Het model kwam hem heel bekend voor. (Maakten de Sirenen van dergelijke bekende modellen gebruik?)

'Kun je uitzenden?' vroeg Bigman kortweg.

Plotseling klonk er geluid in zijn oren en sprong hij haast overeind. Het stemgeluid kwam hem maar al te bekend voor, zelfs al werd het door de overdracht ietwat gestoord. 'Ben jij het, pukkie?' Tijdens zijn hele leven had Bigman zich nog nooit zo moeten beheersen niet in het wilde weg erop los te knallen als op dat ogenblik. De ploffer kwam een stukje omhoog en de ander dook onwillekeurig naar opzij weg.

'Urteil!' riep Bigman.

Zijn verrassing sloeg om in teleurstelling. Het was Urteil maar, geen Sireen.

Vervolgens de beklemmende gedachte: Wat zocht Urteil in de mijnen ?

'Inderdaad, Urteil,' zei Urteil. 'Dus stop die proppenschieter maar weg.'

'Dat gebeurt als het mij belieft,' zei Bigman. 'Wat zoek je hier?'

'De mijnen van Mercurius zijn geen privé-eigendom, dacht ik.'

'Zolang ik een ploffer in mijn hand heb, zijn ze dat wel.' Bigmans hersens werkten op volle toeren en, tot op zekere hoogte, vergeefs. Wat moest hij aan met deze ratelslang? Indien hij hem terugbracht naar de koepel, zou hij daarmee verraden dat David zich niet langer in de mijnen bevond. Bigman kon hun vertellen dat David was achtergebleven, maar in dat geval zouden ze achterdochtig worden, of zich zorgen maken als David niets van zich liet horen. En waarvan moest hij Urteil beschuldigen? De mijnen waren voor iedereen vrij toegankelijk.

Aan de andere kant kon hij hier niet eeuwig met zijn ploffer op de kerel gericht blijven staan.

Was David maar weer terug. Hij zou wel een oplossing weten.

En alsof een telepatische vonk het vacuüm tussen de twee mannen had overbrugd, zei Urteil plotseling: 'En waar is Starr eigenlijk?'

'Dat,' zei Bigman, 'is iets waarover jij je geen zorgen hoeft te maken.' Vervolgens, met plotselinge overtuiging. 'Jij volgde ons, is het niet?' Hij duwde zijn ploffer ietwat naar voren, alsof hij zo de ander tot spoed wilde manen. In de gloed van Bigmans koplamp boog Urteil zijn hoofd iets naar voren. Bigman kon zijn ogen niet zien, maar hij durfde er heel wat om te verwedden dat Urteil zijn blik strak op de ploffer in zijn hand had gericht.

'En als dat het geval is?' zei Urteil.

Andermaal viel er een pijnlijke stilte.

'Je liep door een zijgang die parallel loopt aan de hoofdgang die wij aanhielden.'

'Ik zei: En als dat zo is?' Urteils stem klonk temend, bijna lui, alsof de eigenaar ervan zich volkomen op zijn gemak voelde. De ploffer in Bigmans hand scheen hem niet te deren.

'Maar waar is je vriend?' vervolgde Urteil. 'In de buurt?'

'Ik weet waar hij is, maar daar hoef jij je geen zorgen over te maken.'

'Ik sta erop me er wel zorgen over te maken. Roep hem eens op. Jouw radio kan een krappe straal uitzenden en ik kan je toch niet horen... Heb je er bezwaar tegen als ik even een slok neem. Ik heb dorst?' Zijn hand bewoog zich naar de toets vlak bij zijn helm.

'Voorzichtig,' zei Bigman.

'Eén slokje maar.'

Bigman keek gespannen toe. Hij verwachtte niet dat Urteil zou pogen gebruik te maken van een listig verborgen wapen, maar hij was wel op zijn hoede. Een koplamp van een ruimtepak kon een intens verblindend licht uitstralen. Alles was mogelijk Maar Urteil nam rustig een slok en liet het daarbij.

'Bang?' vroeg Urteil.

Bigmans keel was kurkdroog.

Urteils stem kreeg een scherpe klank. 'Roep die vriend van je! Roep Starr!'

Onbewust bewoog Bigmans hand zich omhoog om de nadrukkelijk gegeven opdracht uit te voeren, maar halverwege de beweging stopte hij.

Urteil lachte. 'Je deed het haast, niet? Je wilde op een groter zendbereik afstemmen. Starr is niet eens in de buurt. Waar is hij?'

'Hoe kom je erbij,' riep Bigman honend. Onbewust vervloekte hij zichzelf voor de onbezonnen handeling. Urteil was een slimme schurk. Daar stond hij, doelwit van een ploffer, en toch hield hij de touwtjes in handen. Bigman kon niets doen. Hij was genoodzaakt de ander voortdurend onder schot te houden. De toestand was schier onhoudbaar.

En in zijn achterhoofd knaagde steeds die ene gedachte aan zijn geweten: Waarom zou ik niet schieten?

Maar hij wist dat hij dat niet zou kunnen. Hij kon geen enkele gegronde reden bedenken. En zelfs al zou hij zich ertoe kunnen zetten, dan zou de dood van senator Swensons handlanger grote moeilijkheden kunnen opleveren voor de Wetenschapsraad. En voor David!

Was David er maar...

Gedeeltelijk omdat die wens hem zo sterk beheerste, voelde hij een hevige opwinding in zijn binnenste opwellen toen Urteil zijn blik op een punt achter hem vestigde, en zei: 'Nee, ik zat ernaast. Je had gelijk. Daar komt Starr.'

Bigman wervelde rond. 'David. .. '

Onder andere omstandigheden zou Bigman rustig hebben gewacht tot David naast hem zou hebben gestaan, tot Davids hand zijn schouder zou aanraken, maar Bigman wist het niet meer. Zijn positie was onhoudbaar, zijn verlangen naar een uitweg allesover heersend.

Hij had nog juist tijd om een keer 'David' te zeggen, voor hij neerging onder het gewicht van een lichaam dat tweemaal zo zwaar als het zijne was. Nog enkele ogenblikken wist hij zijn greep op de kolf van de ploffer te handhaven, maar het volgende moment werd het wapen hem ontrukt door een hand die wel van staal leek. Sterke vingers draaiden zijn arm haast uit de kom. Bigman kreeg ademhalingsmoeilijkheden, zijn hoofd tolde en de ploffer werd hem afgenomen.

Het zware gewicht bovenop hem verdween en toen hij zich wankelend overeind had gewerkt, keek Urteil op hem neer, en staarde hij in de loop van zijn eigen ploffer.

'Ik heb er zelf ook een,' zei Urteil. 'Maar het leek me verstandiger die van jou te gebruiken. Beweeg niet. Blijf zo staan. Beter nog: Ga op je handen en knieën zitten. Zo, juist.'

Bigman had nog nooit in zijn leven zo'n hekel aan zichzelf gehad; wat had hij zich te pakken laten nemen. Hij verdiende het hier smadelijk aan zijn einde te komen. Eigenlijk wilde hij nog liever sterven dan David ooit nog onder ogen te komen en te moeten zeggen: 'Hij keek achter me en zei dat jij eraan kwam, dus draaide ik me om en'

In plaats daarvan zei hij nu met gesmoorde stem tegen Urteil: 'Schiet, en David zal je net zolang opjagen tot hij je te pakken heeft en jij de rest van je miserabele bestaan achter tralies kunt doorbrengen.'

'Dacht je dat? Waar is hij eigenlijk?'

'Sirenen zoeken, dat weet je toch.'

'Komeetgas zoeken,' gromde Urteil. 'Die seniele dwaas, Peverale, gelooft misschien in het bestaan van Sireense saboteurs hier in de mijnen, maar jouw vriend in ieder geval niet. Hij zou het zelfs niet geloven als hij over jouw hersenvolume beschikte. Hij had een andere reden om hierheen te komen. Vertel maar eens.'

'Waarom zou ik?'

'Om je ellendige leven te redden.'

'Dat is voor mij niet voldoende,' zei Bigman. Hij ging rustig staan en deed een stap naar voren.

Urteil deed een stap achteruit en leunde tegen de wand van de tunnel. 'Nog één stap en ik straal je met plezier overhoop. Ik heb die informatie niet meteen nodig. Het zou tijdverspilling voorkomen, maar noodzakelijk is het niet. Als ik meer dan vijf minuten aan je verspil is dat al te veel. Ik zal je eens precies vertellen wat ik denk. Misschien zal dat jullie leren, jij en die bordkartonnen held, Starr, dat jullie niemand hier in het ootje nemen. Veel verder dan wat gejongleer met krachtmessen komen jullie toch niet.'

Dat zit hem nog steeds het meest dwars, dacht Bigman somber. In het bijzijn van anderen liet ik hem een figuur slaan, en nu wacht hij tot ik voor hem door het stof kruip.

'Als je van plan bent een monoloog te gaan houden,' zei hij zo minachtend mogelijk, 'mag je best meteen schieten. Ik word liever doodgeschoten dan doodgepraat.'

'Kalm aan, kleine man. Kalm aan. In de eerste plaats is senator Swenson bezig de Wetenschapsraad voorgoed onschadelijk te maken. Jij bent slechts een radertje in het grote geheel en vriend Starr is een niet veel groter radertje. Ik ben de man die de Wetenschapsraad onschadelijk gaat maken. De mensen op Aarde weten dat corruptie in de raad schering en inslag is, dat de leden ervan het geld van de belastingplichtigen met scheppen nutteloos besteden en tussendoor hun eigen zakken spekken...'

'Dat is een smerige leugen,' viel Bigman hem in de rede.

'Laten de mensen op Aarde daarover maar een besluit nemen. Als we eenmaal de valse propaganda die de raad voortdurend over de mensen uitstort hebben ontkracht, zullen we eens zien hoe ze erover denken.'

'Dat zou ik wel eens willen zien!'

'Dat zul je ook, en reken maar dat we erin slagen. Allereerst echter zullen we ons van jullie twee ontdoen, hier in de mijnen. Ik weet waarom jullie hier naar toe zijn gegaan. De Sirenen! Laat me niet lachen! Starr heeft Peverale dat verhaaltje laten vertellen, of hij maakte er meteen in zijn voordeel gebruik van. Zal ik je eens zeggen wat jullie hier doen? Jullie zijn hier om een namaak kamp op te zetten. Op die manier kunnen jullie het onweerlegbare bewijs leveren dat er inderdaad Sirenen in de mijnen huisden.

Met blote voeten heb ik ze de gangen uitgeschopt zal Starr zeggen. Ik, David Starr, de grote held. Er zal een heleboel heibel over ontstaan en de raad zal Project Licht op de achtergrond schuiven. Tegen die tijd hebben zij er hun voordeel al lang en breed mee gedaan. Maar het zal zo niet verlopen: Ik zal die Starr in zijn kraag vatten en zijn voze plannen openbaar maken.'

Bigman was ziek van woede. Als de kansen gelijk waren geweest, zou hij de ander met zijn blote handen aangepakt hebben, maar op een of andere manier slaagde hij erin zichzelf in bedwang te houden. Hij wist waarom Urteil zo stond te raaskallen. De man wist niet zoveel als hij beweerde. Hij probeerde Bigman uit zijn tent te lokken door hem razend van woede te maken.

Met een kalme stem probeerde Bigman de kansen in zijn voordeel te doen keren. 'Jij bent helemaal niets, een nul. Als ze alle verrotte delen uit je binnenste verwijderen zou je als een pudding in elkaar zakken.'

'Zo is het wel mooi geweest!' schreeuwde Urteil.

Maar Bigman overschreeuwde hem, zijn hoge stem klonk schel. 'Schiet, ruimterat. Leg die ploffer eens op de grond, dan zal ik je met mijn blote handen langzaam ontleden.'

Bigman was nu tot het uiterste gespannen. Als Urteil nu maar een onbezonnen daad beging. Als zijn tegenstander in het wilde weg zou richten en Bigman de kans kreeg opzij te springen, dan... Maar Urteil leek te verstijven en zelfs kalmer te worden.

'Als je niet praat, schiet ik je neer. Mij zal niets overkomen. Voor de rechtbank gooi ik het op zelfverdediging en ik zal zeker vrijgesproken worden.'

'Maar niet als David nog in leven is.'

'Hij zal wel iets anders aan zijn hoofd hebben, als ik met hem klaar ben.' De ploffer in Urteils hand was recht op Bigman gericht. 'Wilde je ervandoor gaan?'

'Weglopen? Voor jou?' zei Bigman.

'Dat hangt van jou af,' zei Urteil kil.

Bigman wachtte, wachtte zonder één woord te spreken.

Hij telde de seconden voor Urteils geduld op zou raken en de man af zou drukken. Hij probeerde het ogenblik te bepalen waarop dat zou gebeuren, zodat hij een poging kon wagen uit de vuurlijn te springen, zoals David had gedaan toen Mindes hem onder schot nam. Maar nu was er geen tweede man die Urteil uit balans kon brengen door een schijnbeweging te maken. En Urteil was zeker niet zo traag als Mindes, en veel listiger. Hij zou hem uitlachen en nog eens richten.

Bigmans spieren spanden zich voor de laatste sprong. Hij verwachtte nog ongeveer vijf seconden te leven, zes misschien, als hij geluk had.

9

Duisternis en licht

Maar terwijl hij daar met zijn lichaam tot het uiterste gespannen het beslissende ogenblik afwachtte, klonk er plotseling een schorre kreet van opperste verbazing in zijn oren.

Daar stonden ze, allebei, in een grijze, duistere wereld, waarin de lichtstralen van weerskanten de ander scherp tegen het donker daarachter aftekenden. Afgezien van de lichtstralen, was er niets zichtbaar dat verantwoordelijk zou kunnen zijn voor die plotselinge emotionele uitroep.

Zijn eerste reactie, zijn eerste gedachte, was:

David! Was David teruggekomen? Was hij nu de situatie meester, waren de rollen omgedraaid ?

Opeens zag hij vanuit zijn ooghoek een flauwe beweging. Het leek alsof een fragment van de rotsige tunnelwand zich van de wand zelf had afgescheiden en met een trage, vloeiende beweging, karakteristiek voor de lage zwaartekracht op Mercurius, naar beneden zweefde, richting Urteil.

Een keten van deeltjes steen, die op de een of andere manier soepel was, raakte de schouder van zijn tegenstander. Een tweede keten kronkelde zich om zijn middel. Een derde keten draaide zich in een spiraal en schoof over het hoofd van de boosdoener. Het geheel maakte een diep-onwerkelijke indruk. Maar zodra de ketens zich samentrokken rond Urteils lichaam, was diens reactie allesbehalve onwerkelijk. Zijn gezicht vertrok toen zijn armen, schijnbaar moeiteloos, stijf tegen zijn lichaam werden geperst. Kennelijk hadden de stenen ketens de kracht van een boa constrictor.

Urteils verbazing ging al rap over in onuitspreekbare angst. De klank van zijn stem veranderde in een schorre fluistering.

'Koud,' siste hij. 'De stenen zijn koud.'

Bigmans verwarde gedachten hadden er moeite mee zich in de juiste volgorde op te stellen. Deze nieuwe situatie had hem totaal van zijn stuk gebracht.

Een stuk van de rotsketen had zich inmiddels om Urteils onderarm en pols gewikkeld. De kolf van de ploffer werd erdoor bedekt, bewegen leek onmogelijk. Het volgende ogenblik zweefde een laatste rotsketen naar beneden. De ketens waren van vorm en kleur zo gelijk aan de rotswand, dat ze pas zichtbaar werden als ze zich van de tunnelwand losmaakten. Ze waren op bepaalde plaatsen met elkaar verbonden en leken als een organisme uit één stuk te functioneren, maar zonder een kern, zonder 'lichaam'. Ze vormden een stenen octopus die alleen uit tentakels leek te bestaan.

Bigman verwerkte een reeks explosieve gedachten. Hij dacht aan rotsen die door de eeuwen heen een soort levensvorm hadden ontwikkeld; de Mercuriaanse evolutie was beslist anders verlopen dan die op Aarde. Een levensvorm die totaal verschilde van de levensvormen op Aarde was het uiteindelijke gevolg geweest. Een levensvorm die van louter flarden hitte kon bestaan. Was dat mogelijk?

En waarom niet? De tentakels konden zich verplaatsen, op zoek naar de warmte die voor hun voortbestaan onontbeerlijk was. Bigman zag de rotsketens richting noordpool trekken, toen de eerste mensen zich daar vestigden. Vervolgens richting mijnen, naar de Observatiekoepel, waar ze in beide gevallen zich aan de daar aanwezige warmte te goed konden doen. De mens betekende voedsel voor hen. En waarom ook niet? Een menselijk wezen was een bron van warmte. Van tijd tot tijd hadden de rotsketens zich beslist gevoed met een mijnwerker; de verhalen waren bekend. Geparalyseerd door koude en schrik hadden de volkomen verraste mijnwerkers niet eens om hulp kunnen roepen. En na enkele minuten hadden de ketens de energie uit hun radio-apparatuur opgezogen en was het hun onmogelijk geweest een boodschap door te geven. Na enkele minuten was de mijnwerker een stijfbevroren lijk.

Cooks ongeloofwaardige verhaal over de doden in de mijnen was geen verzinsel geweest.

Dit alles kwam in een halve seconde bij Bigman op terwijl hij daar onbeweeglijk stond, worstelend met een gevoel van beklemmende verbazing. De rollen waren nu inderdaad omgedraaid.

De stem van Urteil hield het midden tussen een kreun en een zucht. 'Ik - kan niet help - me - help me. Zo... koud.'

'Ik kom eraan,' riep Bigman.

De gedachte dat deze man een vijand was, verdween ogenblikkelijk. Het feit dat Urteil nog geen minuut geleden op het punt had gestaan hem te doden deed niet meer ter zake. Voor de kleine Martiaan gold nog slechts één ding: een mens bevond zich in de dodelijke omarming van iets niet-menselijks.

Sedert de mens de Aarde had verlaten en zich aan de gevaren van de onverkende ruimte had blootgesteld, waren zijn gedrag en zijn reacties bepaald door een ongeschreven wet, een morele code: Zodra een mens een medemens in gevaar zag, aangevallen of belaagd door niet menselijke en onmenselijke krachten, vergat hij alle onderlinge tegenstellingen, meningsverschillen en twisten. Het was heel goed mogelijk dat niet iedereen aan deze code gehoorzaamde, maar Bigman wel.

Met één sprong stond hij naast Urteil en trok aan de bedreigde arm.

'Help... me,' mompelde Urteil.

Bigman graaide naar de ploffer die Urteil nog immer stevig omvat hield. Onbewust merkte Bigman op dat de rotsketens zich niet echt soepel bewogen, maar met hoekige bewegingen, in segmenten. Met zijn rechterhand zocht hij houvast aan Urteils pak, maar zodra zijn hand met een van de ketens in contact kwam, trok hij die hand in een reflexbeweging terug. De koude priemde als een spies in zijn arm. Op welke manier deze wezens ook warmte onttrokken, het ging razendsnel. Wanhopig bleef Bigman aan de ploffer rukken en trekken, maar het had geen zin. De greep die de wezens op het wapen hadden, was niet te verbreken.

Het volgende ogenblik voelde Bigman iets ijzigs op zijn ruggengraat en voor hij weg kon springen gleed een tentakel over zijn schouder, en omvatte zijn bovenlijf. Meedogenloos werd hij richting Urteil getrokken. Kort daarop waren de twee mannen onverbrekelijk met elkaar verbonden.

De fysieke pijn, door de kou veroorzaakt, nam toe. Bigman bleef als een bezetene worstelen om de ploffer uit de hand van zijn voormalige tegenstander te rukken. Urteil zelf had het kennelijk al opgegeven. Zijn stem klonk zwak toen hij zei: 'Geen zin. Het haalt... niets... uit... ' Urteil wankelde en zeeg vervolgens langzaam ineen. In zijn val trok hij Bigman met zich mee. Bigman had geen gevoel meer in zijn lichaam. Hij voelde tevens dat hij tergend traag zijn gezonde verstand begon te verliezen. Hij kon onmogelijk zeggen of hij nog steeds de loop van de ploffer vasthield of niet. Als dat zo was, kon hij het wapen dan loskrijgen, of was de greep van de tentakels niet te verbreken?

Zijn koplamp begon minder fel licht af te geven; kennelijk beperkte het 'wezen' zich niet tot warmte alleen, maar absorbeerde het ook alle warmte voortbrengende energie.

De dood door bevriezing kon niet veraf meer zijn.

David stapte, na Bigman in de mijn van Mercurius achtergelaten te hebben en zich in een iso-pak te hebben gestoken in het binnenste van de Vallende Ster, het oppervlak van Mercurius op en wendde zich naar 'het witte zonnespook'.

Lange minuten stond hij daar onbeweeglijk en staarde naar de melkachtige transparantie van de corona van de zon.

Terwijl hij daar ietwat afwezig en volledig geabsorbeerd door de aanblik zo stond, spande hij onbewust zijn spieren, alsof een zware last op hem neerdrukte.

Het iso-pak was beter dan het gemiddelde ruimtepak. En dat, gecombineerd met het geringe gewicht, gaf hem een ietwat zweverig gevoel. Maar kort daarop kwam hij weer tot de werkelijkheid terug en zocht met zijn ogen de horizon af. De sterren waren ontelbaar en schitterden, zoals in de open ruimte. Hij besteedde weinig aandacht aan ze, want hij wilde immers iets anders zien.

Het was nu twee dagen geleden, naar de tijdrekening op Aarde, dat hij deze luchten had gezien. In die twee dagen had Mercurius één vierenveertigste van zijn baan om de zon afgelegd. Dat betekende dat acht graden horizon in het oosten verdwenen waren en acht graden in het westen verschenen. Dat betekende dat hij nu sterren moest kunnen zien die hij de vorige keer niet had kunnen zien. En ook andere planeten. Venus en de Aarde zouden nu net boven de horizon zichtbaar moeten zijn.

En dat waren ze. Venus stond even iets hoger dan de Aarde en zag er uit als een diamantheldere stip wit licht, veel helderder dan ze er vanaf de Aarde ooit uit zou zien. Vanaf de Aarde Was de planetenstand veel ongunstiger om een glimp van Venus op te kunnen vangen. De planeet bevond zich dan tussen de Aarde en de zon, en als Venus ten opzichte van de Aarde haar meest nabije punt bereikte, was alleen haar donkere zijde vanaf de Aarde zichtbaar. Op Mercurius kon Venus in haar geheel aanschouwd worden.

Op dit ogenblik bevond Venus zich op een afstand van drieëndertig miljoen kilometer van de planeet waarop David zich bevond. Het meest nabije punt lag echter binnen een straal van twintig miljoen kilometer en als ze dat punt bereikte konden scherpe ogen haar zelfs als een kleine schijf zien.

Maar zelfs op deze afstand wedijverde de lichtsterkte van de planeet met die van de corona van de zon. Terwijl hij daar zo stond, kon David heel vaag een dubbele schaduw op de grond achter zich ontwaren. De diepste schaduw, heel donker en langgerekt, dankte zijn ontstaan aan de corona. De andere, iets vager en minder scherp omlijnd, was de schaduw die Venus achter hem wierp. Hij vroeg zich af, of hij onder ideale omstandigheden zelfs geen drie schaduwen zou kunnen zien. Die derde schaduw zou dan op rekening van de Aarde geschreven moeten worden.

De Aarde vond hij ook, zonder moeite. De planeet stond tamelijk dicht bij de horizon en, hoewel zijn thuisplaneet helderder dan welke ster of planeet in de nabije omgeving was, was de bol bleek in vergelijking met de heldere schittering van Venus. De geboortewereld van de mens werd hiervandaan minder fel verlicht door de grote zon. De Aarde was minder bewolkt en reflecteerde daardoor minder licht. Bovendien stond ze tweemaal zo ver van Mercurius vandaan als Venus.

Toch was ze in één opzicht ontegenzeglijk interessanter: Terwijl het licht van Venus zuiver wit was, had dat van de Aarde een blauw groene gloed.

En er was nog iets. Er vlak bij, juist zichtbaar boven de magnifieke horizon, was het gele licht van de maan van de Aarde zichtbaar. Samen boden Aarde en maan een schitterende aanblik vergeleken met de andere planeten binnen de baan van Jupiter. Een dubbele planeet, die zich majestueus in elkanders gezelschap door de ruimte bewoog. De kleinste omcirkelde de grootste in een beweging die vanaf Mercurius nauwelijks waarneembaar was.

David staarde langer naar het tafereel dan eigenlijk nodig was geweest, maar hij kon de verleiding niet weerstaan. Zijn levenswijze bracht hem keer op keer ver bij zijn thuisplaneet vandaan en dat maakte haar voor hem des te dierbaarder. De miljarden mensen die zich door de galaxis hadden verspreid waren van de Aarde afkomstig. In de hele geschiedenis van de mens was de Aarde zijn thuisplaneet geweest. Welke mens kon zonder emoties, ongeacht vanuit welke invalshoek in de ruimte, zonder waarneembare emoties naar de bron van zijn leven kijken?

David maakte met moeite zijn gefixeerde blik los van het adembenemende schouwspel en schudde heel even verward zijn hoofd. Er stond hem een taak te wachten die hoognodig uitgevoerd moest worden. Met ferme tred begon hij in de richting van de coronale glans te lopen. Hij hield zijn hoofd ietwat naar de grond gebogen en richtte zo het licht van zijn koplamp op het oneffen oppervlak voor hem om zich voor een eventuele misstap te behoeden.

Hij wist ongeveer waarnaar hij zocht, maar die dubieuze wetenschap was slechts op theoretische basis ontstaan en tot op heden door geen enkel feit bevestigd. David had er een hekel aan op theorieën gebaseerde ideeën voortijdig wereldkundig te maken; hij vond het zelfs niet prettig eraan te denken. Het gevaar, dat hij ze als zijnde de waarheid zou gaan beschouwen, was té groot; als dat gebeurde was immers ook meteen de weg naar alternatieve mogelijkheden afgesneden.

Hij had Bigman eens overenthousiast zien worden toen hij, in een onbewaakt ogenblik, voortijdig informatie vrijgaf. De kleine Martiaan had bijna een onvergeeflijke fout gemaakt. Bigman was er over het algemeen te snel bij om vage mogelijkheden tot een rotsvaste overtuiging uit te bouwen.

Bij de gedachte aan de kleine man moest hij onbewust glimlachen. David gaf in alle gevallen de voorkeur aan Bigmans hulp, boven die van een door reuzen bemande ruimtevloot.

Op dit ogenblik, terwijl hij zich met regelmatige sprongen over het Mercuriaans oppervlak voortbewoog, miste David de dwergachtige Martiaan en, gedeeltelijk om die gedachte van zich af te zetten, concentreerde hij zich op de eventuele moeilijkheden die hem te wachten stonden, en op welke manier die verband konden houden met de bewoners van de koepel.

Hij dacht aan Mindes, nerveus, onstabiel, onzeker van zichzelf. Het was eigenlijk nooit vastgesteld of zijn aanval op David in een ogenblik van verstandsverbijstering had plaatsgevonden, of van tevoren uitgedacht was. Vervolgens: Gardoma, een man die Mindes met welhaast fanatieke steun verdedigde. Was hij een toegewijde idealist, volkomen in beslag genomen door de droomachtige onwerkelijkheid van Project Licht? Of steunde hij Mindes uit louter praktische overwegingen?

Urteil was de kern van alle onrust, de centrale spil waaromheen alles draaide. Hij was vastbesloten de raad een hak te zetten, en zijn voornaamste aanvalsdoel was Mindes. Toch maakte hij zich door zijn arrogante houding weinig geliefd. Mindes had een grondige hekel aan hem, Gardoma evenzo. Dr. Peverale haatte hem, maar hield dat voor zich, gedeeltelijk althans. Hij had zelfs geweigerd met David over de man te praten. Aan het diner had het er zelfs naar uitgezien dat Cook helemaal geen zin had ook maar één woord met de schurk te wisselen. Cook had zelfs niet naar Urteil gekeken. Vreesde hij Urteils scherpe tong, of stak er meer achter?

Cook had ook niet veel met Peverale op. Hij schaamde zich voor de ondoordachte bezetenheid waarmee zijn superieur een betoog tegen de Sirenen had gehouden.

En dan restte er nog de vraag die buiten al deze zaken om beantwoord moest worden: Wie was verantwoordelijk voor de scheur in Davids iso-pak?

Te veel factoren speelden een rol, hoewel David dacht in het grote geheel een dunne rode draad te ontwaren. Weer sloot David zijn gedachten voor eventuele onverantwoordelijke speculaties af. Hij moest ruimte houden voor alternatieve theorieën.

De grond voor hem liep ietwat op en hij had zijn voortgang aangepast aan die licht oplopende helling. Al die tijd was hij zo in beslag genomen geweest door zijn speculatieve gedachten dat de aanblik hem volkomen verraste en hem als aan de grond genageld stil deed staan.

De bovenste rand van de zon was zichtbaar boven de gekartelde horizon in de verte, althans: de uitstulpingen ervan. Alleen de uitstulpingen, de zonnevlekken, de uiterste lichtkring om de zon, waren zichtbaar. De vlekken waren briljant rood van kleur en één ervan, een heel lange, waaierde traag in dunne slierten uiteen. Scherp en helder afgetekend tegen de in schaduwen gehulde horizon van Mercurius, niet ontkracht door zwevende stofdeeltjes, ontrolde zich een ongelooflijk fraai panorama. De vlammende tongen leken aan het gerafelde oppervlak van Mercurius te ontspruiten alsof het oppervlak in brand stond, alsof een vulkaan zijn vuur de hemel inspoot en de beweging halverwege stopgezet, vertraagd was.

Bovendien hadden die zonnevlekken een omvang die voldoende was om de Aarde, of een vergelijkbare planeet, honderdmaal te kunnen bevatten. Het was een hels vuur dat David en zijn omgeving in een wit-rode gloed zette.

Hij schakelde de koplamp op zijn helm uit.

De hellingen van de heuvels die direct aan de vuurgloed van de zonnevlekken waren blootgesteld, leken zelf licht voort te brengen, alle andere vlakken waren in gitzwarte duisternis gehuld. Het was alsof iemand een bodemloze put met strepen rood had geschilderd. Voorwaar, de benaming 'het rode zonnespook' was niet zomaar uit de lucht gegrepen. Davids hand, die zich op borsthoogte bevond, was de oorzaak van de diepzwarte schaduwvlek ter hoogte van zijn ribben. De voortgang over het toch al zo oneffen oppervlak werd nu nog extra bemoeilijkt omdat het felle licht de uitsteeksels scherp vertekende.

David knipte zijn koplamp weer aan en bewoog zich voorzichtig in de richting van de zonnevlekken boven de ronding van Mercurius. Na elke kilometer die hij aflegde zou de zon zes graden hoger zijn gestegen.

En dat betekende dat hij na een kilometer de zon zelf zou kunnen zien en hij zich aan de zonzijde van Mercurius zou bevinden. David kon op geen enkele manier vermoeden dat Bigman op dat ogenblik de bevriezingsdood nabij was. Zijn enige gedachte, terwijl hij richting zon liep, was: Daar ligt het gevaar en vind ik misschien een oplossing voor de raadselen.

10

De zonzijde

Een groter aantal zonnevlekken was nu zichtbaar. Hun roodheid nam toe. De corona verdween niet (er was geen atmosfeer die onder andere omstandigheden het licht zou doen uitwaaieren en een minder sterke gloed zou uitvlakken), maar dat scheen nu van minder belang. Het sterrenlicht was uitgewist en zou wegblijven, wist David, maar wie zou zich daar nu aan storen? David rende in sukkeldraf voort, een loop die hij desnoods uren kon volhouden zonder tekenen van vermoeidheid te voelen. Onder de gegeven omstandigheden had hij het gevoel dat hij op deze manier zelfs onder invloed van de Aardse, of vergelijkbare zwaartekracht tot in de eeuwigheid zou kunnen doorgaan.

Het volgende ogenblik, zonder zichtbare voortekenen, zonder een voorafgaande toename van de lichtsterkte, was daar de zon!.

Of liever gezegd, een haarlijn, een bovenste rand.

Het was een ondraaglijk sterke lichtgloed die de rotsen aan de horizon als met een fijne pen etste, alsof een schilder van ruimtetaferelen de grijze steen in fel wit had afgebeeld.

David keek achterom. Over de oneffen grond achter zich zag hij nog steeds strepen gloeiend rood. Maar voor hem, vlak bij zijn voeten, zag hij een witte gloed die de fijne kristalletjes in het gesteente haarscherp uitlichtte. Hij ging verder.

De kromming van de zon was goed zichtbaar en kwam, halverwege de boog, een halve meter boven de horizon uit. Toch was de kromming, voor ogen die gewend waren de zon vanaf de Aarde gade te slaan, beangstigend recht. De zonnevlekken waren nog steeds zichtbaar. De lichtsterkte van de zon zelf was niet zodanig dat ze de slierten aan het oog onttrok. De vlekken kronkelden als beweeglijke vurige slangen boven de ronding uit.

Eromheen, langs de gehele ronding, zag hij de corona. Onbewust verbaasde David zich erover dat zijn iso-pak deze haast ondraaglijke warmte kon buitenhouden. Voor onbeschermde ogen zou een blik op de zon, vanaf Mercurius, fataal zijn geweest. Het zichtbare licht was sterk genoeg, maar dat was zo schadelijk nog niet; de ultraviolette straling, die was fataal voor het gezichtsvermogen en... uiteindelijk voor het leven zelf.

De moleculen in het kijkglas van de helm waren echter zo gerangschikt dat ze in de richting van de lichtbron minder doorzichtig werden. Slechts een fractie van één procent van het solaire licht drong door het 'glas' heen. Daardoor kon hij in de zon kijken zonder er zich zelfs maar onbehaaglijk bij te voelen.

Het pak beschermde hem ook in andere opzichten: Het was met lood dooraderd, niet in die mate dat het er aanzienlijk zwaarder door werd, maar juist voldoende om de ultraviolette en x-stralen te blokkeren. Het pak was tevens voorzien van een positieve lading om het merendeel van de kosmische straling te weerkaatsen. Het magnetische veld van Mercurius was zwak, maar de planeet stond vlak bij de zon, waardoor de densiteit van de kosmische straling groot was. Niettemin zijn kosmische stralen samengesteld uit positief geladen protonen, die zich ook als zodanig gedragen. En, natuurlijk, beschermde het pak hem tegen de hitte, en niet alleen dank zij het isolerende materiaal, maar ook door het weerspiegelende oppervlak: een pseudo-vloeibare moleculaire laag die door een knop om te draaien geactiveerd kon worden.

In feite, bedacht David zich, was de bescherming die het pak bood zo groot dat het eigenlijk onder alle omstandigheden in de ruimte gedragen zou moeten worden. Helaas, besefte hij, maakte de zwakheid van de structuur (het pak bevatte nauwelijks metalen), het onpraktisch voor gebruik onder omstandigheden waar bescherming tegen hitte en straling de voornaamste beweegredenen vormden het aan te trekken. David bevond zich nu een kilometer ver aan de zonzijde en hij ondervond geen overmatige hinder van de grote hitte.

Dat verbaasde hem geenszins. De thuisblijvers, over het algemeen honkvaste Aardbewoners, ontleenden hun kennis van de ruimte voornamelijk aan de space opera's, die langs sub-etherische weg overal ter wereld werden uitgezonden. Voor hen was de zonzijde van een planeet een plek waar het buitensporig heet was. En dat was wat al te eenvoudig gesteld. Het hing er maar net vanaf hoe hoog de zon boven de horizon stond. Vanaf dit punt op Mercurius, waar slechts een klein deel van de zon boven de horizon uit kwam, bereikte slechts een verhoudingsgewijs geringe hoeveelheid van de zonnewarmte het oppervlak, en dat beetje werd over een groot oppervlak verspreid omdat de invalshoek van de straling bijna horizontaal was.

Het 'weerbeeld' veranderde naarmate men dieper in de zonzijde doordrong en ten slotte, als men die plekken bereikte waar de zon hoog boven de horizon stond, zag het er inderdaad zo uit als ze in de space opera's werd beschreven. En natuurlijk was er altijd die lastige schaduwval. Door de afwezigheid van lucht, verplaatsten licht en warmte zich in een rechte lijn. Geen van beide konden ze ooit schaduw bereiken, behalve hier en daar op de plaatsen waar ze werden afgebogen door zonverlichte vlakken. In de schaduwen was het daardoor ijzig koud en beangstigend zwart.

David werd zich steeds bewuster van deze schaduwen. Eerst, nadat de bovenste rand van de zon was verschenen, was de grond aan zijn voeten bijna geheel in schaduwen gehuld geweest, met hier en daar een streep licht. Nu, naarmate de zon steeds hoger steeg, verspreidde het licht zich en wiste de schaduwen uit, tot er enkel nog schaduw te zien was achter de kleine en grote oneffenheden aan het oppervlak.

Eenmaal liep David bewust de schaduw binnen van een enorm rotsuitsteeksel en had het er veel van weg alsof hij zich weer aan de nachtzijde van Mercurius bevond. De hitte van de zon, die hem daarvóór nauwelijks was opgevallen toen hij zich er nog middenin bevond, raakte hem als een zweepslag zodra hij weer buiten de schaduw trad. Rondom de schaduw blikkerde de grond in het zonlicht, maar binnen de contouren van de schaduw zag hij zich genoodzaakt van zijn koplamp gebruik te maken om geen misstap te begaan.

Zonder er oorspronkelijk aandacht aan besteed te hebben, viel het hem opeens op hoe zeer het planeetoppervlak binnen de schaduwplekken verschilde van dat erbuiten. Want aan de zonzijde had Mercurius toch iets dat op een atmosfeer leek. Niet zoals op Aarde, maar anders. Enkele metalen smolten in de enorme hitte en de 'damp' die daardoor ontstond verplaatste zich in slierten over het oppervlak, en bevroor in de schaduwen.

Dit werd nadrukkelijk onder Davids aandacht gebracht toen zijn vingers over het duistere oppervlak van een rotsuitsteeksel streken en bezet met korrelige bevroren Mercuriaanse damp weer te voorschijn kwamen. Meteen toen zijn vingers weer aan het zonlicht waren blootgesteld begonnen de kristalletjes te smelten en werden weer damp die in traagbewegende slierten van hem wegzweefde.

Langzaam, heel langzaam, leek de zon heter te worden. David maakte zich er geen zorgen over. Zelfs al werd de hitte ondraaglijk dan zou hij nog altijd af en toe afkoeling in de schaduwen kunnen zoeken. Kortegolfstraling was een verschijnsel dat hem meer zorgen baarde. David betwijfelde of het in zo'n korte tijd effect zou sorteren. De arbeiders op Mercurius waren doodsbenauwd van straling, omdat zij heel regelmatig eraan werden blootgesteld.

David herinnerde zich opeens Mindes' uitspraak weer: De saboteur was onbeschermd aan de zonzijde achtergebleven. Het was heel goed te verklaren waarom Mindes zich daarover zo druk had gemaakt. Als iemand te lang onder invloed van de straling verkeerde, kon dat heel nare gevolgen hebben. In Davids geval was het risico aanmerkelijk kleiner.

Hij rende nu over plekken grond die haast zwart waren en somber afstaken tegen Mercurius', over het algemeen, roodachtige grijs. Het roodachtige grijs was de natuurlijke bodemkleur van de planeet, maar voor de zwarte plekken kon hij geen sluitende verklaring vinden. Wel constateerde hij dat de grond er beslist warmer was, omdat zwart meer zonnewarmte opneemt. Terwijl hij voortliep bukte hij zo nu en dan en betastte het oppervlak van de zwarte vlakken. Tot zijn verbazing merkte hij dat de grond er korrelig was, een grof soort gruis.

Iets ervan nam hij in de palm van zijn hand. Hij keek ernaar. Het kon grafiet zijn, maar voor het oog leek het op ijzer- of koperslijpsel. Het kon van alles zijn.

Uiteindelijk hield hij in de schaduw van een rotsuitsteeksel een ogenblik pauze en maakte de balans op: In anderhalf uur, schatte hij, had hij haast vijftien kilometer in sukkeldraf afgelegd. Hij baseerde de schatting op het feit dat de zon op dit ogenblik voor de helft boven de horizon uitstak. (Op dat ogenblik was hij echter meer geïnteresseerd in de kleine slokjes vloeistof die door zijn keelgat naar binnen gleden.)

Ergens links van hem zag hij de kabels die een of andere functie in Mindes' project moesten hebben. Aan de rechterkant zag hij andere. Hun precieze ligging deed niet ter zake. Ze bestreken een oppervlak van honderden vierkante kilometers en als hij er blindelings tussendoor zou gaan lopen, op zoek naar de saboteur, zou dat niets uithalen.

Mindes had een ongecoördineerde zoekactie ondernomen die geen enkel resultaat had opgeleverd. Als het voorwerp, of de voorwerpen, die hij gezien had inderdaad voor de sabotagedaden verantwoordelijk konden worden gesteld, zou men vanuit de koepel misschien gerichter tot actie zijn overgegaan. Mindes had er in ieder geval geen geheim van gemaakt dat de saboteur aan de zonzijde gezocht moest worden.

David echter had zich niet tot een uitspraak laten verleiden.

En hij beschikte over iets dat Mindes goed te pas zou zijn gekomen. Zorgvuldig controleerde hij de kleine ergometer die hij juist uit het tasje op zijn heup had gehaald. Het apparaat paste in zijn handpalm en door zijn hoofd heen en weer te bewegen kon hij het licht van zijn koplamp eroverheen laten spelen. Eenmaal geactiveerd lichtte het signaalplaatje felrood op toen hij uit de schaduwen het zonlicht in stapte.

Met een glimlach op zijn lippen stelde David het instrument bij. Er was inderdaad kortegolfstraling van de zon. Geduldig en heel nauwkeurig liet David vervolgens het apparaatje de omgeving binnen een straal van twee kilometer aftasten, op zoek naar een onbekende energiebron.

Langzaam draaide hij om zijn as, de ergometer tussen duim en wijsvinger recht voor zich uit gericht, zijn andere hand er half overheen om de invloed van zijn pak op het precisie-instrument zo veel mogelijk te beperken. Twee-, driemaal draaide hij zo rond. De laatste keer zag hij het plaatje op de meter heel even flauw oplichten, of was het verbeelding geweest?

Hij probeerde het in die richting nog eens.

Er was geen vergissing mogelijk!

David speurde ingespannen in de richting waarvandaan het signaal opgevangen was en begon te lopen, terwijl hij zich voor hield dat het heel goed mogelijk was dat hij enkel een brok radioactief gesteente zou aantreffen. Na vijf minuten kwam hij bij een knooppunt van kabels, allemaal half begraven in de grond. Hij volgde de dikste streng kabels een paar honderd meter en vond een vierkante metalen plaat met een doorsnee van een meter, of daaromtrent. De plaat was glanzend gepoetst en weerkaatste de sterren als een spiegel. Terwijl hij nieuwsgierig toekeek zag hij dat de stand van de plaat langzaam van horizontaal naar verticaal veranderde. Hij keek achter zich om na te gaan of de plaat zich misschien naar de zon toe richtte. Toen hij nog eens keek stond hij perplex. Het eerst zo heldere oppervlak was niet langer helder. In plaats daarvan was het oppervlak dofzwart, zo dof dat al het licht van Mercurius niet in staat leek het te doen opglanzen. Toen, terwijl hij toekeek, trilde de dofheid, brak en viel in fragmenten weg.

De plaat was weer glanzend.

Hij bleef kijken tot de plaat zich nog driemaal had opgericht en weer teruggezakt was. Eerst was er die ongelooflijke glans en vervolgens algehele dofheid. Tijdens de doffe periode, besefte David, zou licht worden geabsorbeerd, tijdens de glanzende periode weerkaatst. De tijdsspanne van de verschillende fasen was onmiskenbaar van gelijke duur, maar misschien waren er wel variaties om een zeker resultaat te bereiken. Hij kon niet blijven hangen om erachter te komen en, indien hij dit wel deed, zou zijn kennis van de hyper-optiek toch onvoldoende zijn om te kunnen bevatten wat hier gebeurde.

Waarschijnlijk waren er honderden van deze platen over het oppervlak van Mercurius verspreid, allemaal door kabels met elkaar verbonden. Kennelijk probeerde Mindes op deze manier lichtenergie controleerbaar door de hyperruimte te voeren.

De sabotagedaden, vernielde platen en stukgetrokken kabels, maakten het onmogelijk het project goed van start te laten gaan. David probeerde andermaal de ergometer. De eerst zo zwakke indicatie op het plaatje was nu sterker en hij deed meteen een tweede verbijsterende ontdekking: wat het ook was dat hij volgde, het verplaatste zich! De bron van gammastralen die door het instrument werd gesignaleerd was mobiel. En voor David betekende dat, dat het een mens was of iets dat een mens toebehoorde.

David zag de gedaante eerst als een bewegende stip, zwak tegen de felverlichte achtergrond. Hij kreeg de wandelaar pas na een lang verblijf in de open zon in het oog, juist voor hij kon besluiten een schaduwrijke plek binnen te gaan om de hitte even te ontlopen. In plaats daarvan versnelde hij nu zijn pas. Hij schatte de temperatuur buiten zijn pak nog net niet op het kookpunt van water. Erbinnen was het, gelukkig, niet zo warm.

Grimmig dacht hij: Als de zon recht boven me stond en niet aan de horizon, zou zelfs dit pak van geen enkel nut zijn.

De gedaante besteedde in het geheel geen aandacht aan hem. Aan zijn loop was te zien dat hij zich bij deze lage zwaartekracht lang niet zo geroutineerd voortbewoog als David. Zijn bewegingen konden haast als lomp worden omschreven. Hij droeg geen iso-pak. Zelfs vanaf grote afstand kon David al vaststellen dat hij een metalen pak droeg.

David pauzeerde heel even in de schaduw van een schuin uit de grond stekend rotsblok, maar dwong zichzelf verder te gaan voor hij goed en wel afgekoeld was.

De gedaante leek geen enkele hinder van de warmte te ondervinden. David zag hem niet eenmaal in een schaduw verdwijnen, of zelfs maar aanstalten maken er een binnen te gaan, hoewel hij zo nu en dan een schaduw rakelings passeerde.

David knikte bedachtzaam. Het klopte allemaal.

Hij spoedde zich voort. De hitte begon nu aan te voelen als iets dat hij kon betasten en knijpen. Nog even maar. Honderden meters terug was hij al overgegaan op een manier van lopen die het beste omschreven kon worden als een soort hink-stap-sprong en soms zweefde hij met sprongen van vijftien meter over het oppervlak. Vlak bij de gedaante gekomen schreeuwde hij: 'Jij! Jij daar! Draai je om!'

Hij zei het gebiedend, met alle autoriteit die hij in zijn stem kon leggen, in de hoop dat de ander het radiosignaal zou ontvangen en ze niet op gebarentaal aangewezen zouden zijn.

Langzaam draaide de gedaante zich om en in een vleug van kille tevredenheid verwijdden Davids neusvleugels zich ietwat. Tot dusver klopten al zijn zorgvuldig bedachte theorieën, want de gedaante was geen mens, had zelfs niets menselijks!

11

Saboteur

De gedaante was lang, langer zelfs dan David, bijna drie meter en opmerkelijk breed in de schouders. Alles aan hem was van glimmend metaal, blikkerend op de punten waar de stralen van de zon erop schenen, schaduwzwart waar dat niet het geval was.

Maar onder dat metaal huisden geen vlees en bloed, maar nog meer metaal, schakelrelais, buizen, een energiekern die de gedaante van atoomkracht voorzag en de gammastralen verspreidde die David met zijn ergometer had opgespoord.

De ledematen van de gedaante waren monsterachtig en zijn benen stonden wijd uiteen terwijl hij daar tegenover David stond. Op de plaats waar zijn ogen zich zouden moeten bevinden, zag David twee foto-elektrische cellen, die glommen met een dieprode glans. Zijn mond was een streep op de onderste helft van zijn gezicht.

Het was een mechanische man, een robot, en David had niet meer dan een vluchtige blik nodig om vast te stellen dat het geen robot van Aardse makelij was. De positronische robot was op Aarde uitgevonden, maar een model zoals nu voor hem stond was er nooit vervaardigd. De mond van de robot opende en sloot zich met onregelmatige bewegingen, alsof hij een poging tot spreken deed.

'Ik kan in een vacuüm geen geluid ontvangen, robot,' zei David. Hij zei het met overtuiging, in het besef dat het noodzakelijk was zich als zijnde een mens bekend te maken, en eens en voor altijd de verhouding mens ondergeschikte te bepalen.

'Schakel over op radio.'

De mond van de robot bewoog nu niet meer, maar in Davids ontvanger klonk een raspend, metalig stemgeluid, met ongewoon lange stilten tussen de woorden. De robot zei: 'Wat wilt u, meneer? Waarom bent u hier?'

'Vraag me niets,' zei David. 'Waarom ben jij hier?'

Een robot kon slechts de waarheid spreken. Hij zei: 'Mij is opgedragen zekere objecten met regelmatige tussenpozen stuk te maken.'

'Door wie ?'

'Mij is opgedragen die vraag niet te beantwoorden.'

'Ben jij van Sireense makelij?'

'Ik ben in elkaar gezet op een van de planeten van de Sireense Confederatie.'

David fronste. De stem van de robot klonk heel onnatuurlijk. De weinige robots van Aardse makelij die David in laboratoria op Aarde in actie had gezien, waren voorzien van stemdozen, waardoor hun stemmen even natuurlijk en aangenaam als een menselijke stem klonken. De Sirenen hadden daar toch zeker iets aan kunnen verbeteren?

David boorde een urgenter probleem aan. Hij zei: 'Ik moet even een schaduw opzoeken. Kom met me mee.' Meteen zei de robot: 'Ik zal u naar de naastbijzijnde schaduw voorgaan.' Met grote passen zette hij zich in beweging. David constateerde dat zijn metalen benen zich tamelijk onregelmatig bewogen.

David volgde het ding. Hij had geen hulp nodig om een plek in de schaduw te bereiken, laat staan te vinden, maar bewust bleef hij wat achter om de loop van de robot beter te kunnen bestuderen. Van een afstand had het ernaar uitgezien dat de robot ietwat kreupel was, maar van dichtbij bleek onmiskenbaar dat de robot motorisch ietwat ontregeld moest zijn. Het klopte. Het stemgeluid van de robot: raspend, metalig, en de ongelukkige loop, wezen erop dat de robot op twee punten niet goed meer functioneerde. Toch zag de mechanische man er aan de buitenkant uit als een wonder van technisch vernuft.

Opeens, als in een flits, kwam het bij hem op dat de robot misschien niet aangepast was aan de hitte en de meedogenloze straling van Mercurius. Een te lang verblijf in de open zon had hem kennelijk beschadigd. David was voldoende wetenschapper om heel kort iets van spijt te voelen. De robot was een té groot wonder van wetenschappelijk kunnen om, zonder iets van spijt te voelen, in een dergelijke staat te aanschouwen. Met bewondering bekeek hij de machine. Onder die massieve schedel van chroomstaal bevond zich een zeer ingewikkelde 'spons' van draadjes platina en microscopisch kleine relais, en dat alles ter grootte van menselijke hersens. Erbinnen kwamen miljarden positronen tot leven om in een miljoenste seconde weer op te houden te bestaan. Als ze tot leven kwamen en weer verdwenen volgden ze een zeker patroon, een structuur, die in zekere zin afgekeken was van het menselijke brein.

Technici hadden deze patronen vastgelegd om een optimaal gebruik van robots te kunnen maken en, zeker niet in de laatste plaats, de mens tegen zijn schepping te beschermen. Vastgelegd in de patronen waren de drie basisregels, de drie wetten der robotica.

De eerste wet schreef voor dat een robot een mens geen letsel mag toebrengen, noch door niet in te grijpen een mens letsel mag laten oplopen.

De tweede wet zei dat een robot de door mensen gegeven bevelen moet gehoorzamen, behalve wanneer die bevelen in strijd zijn met de eerste wet. En de derde wet schreef voor: Een robot moet zichzelf beschermen zolang of voor zover dat niet tegenstrijdig is aan de eerste of tweede wet.

David schrok uit zijn overpeinzing op toen de robot haast struikelde en viel. Voor zover David kon zien was de grond vlak en zonder oneffenheden, zodat de oorzaak elders moest liggen. De grond was zo vlak als maar mogelijk was, als een tafelblad. De robot was eenvoudig in zijn loop gestuit door een afwijking in het pad dat zijn positronen volgden. Hij herstelde zich echter weer en liep met vaste tred verder, alsof er niets was voorgevallen.

Hij is er waarachtig slecht aan toe, dacht David.

Gezamenlijk liepen ze de schaduw binnen, waar David zijn koplamp inschakelde.

Hij zei: 'Je doet er verkeerd aan deze apparatuur te beschadigen. Je schaadt er de belangen van de mens mee.'

Op het gelaat van de robot was natuurlijk geen enkele emotie af te lezen; dat kon ook niet. Evenmin klonk er iets van bewogenheid door in zijn stem. Hij zei: 'Ik gehoorzaam bevelen.'

'Dat is de tweede wet,' zei David streng. 'Je mag nog steeds geen bevelen opvolgen die indruisen tegen de belangen van de mens. In dat geval passeer je de eerste wet.'

'Ik heb geen mensen gezien. Ik heb niemand letsel toegebracht.'

'Je hebt mensen die je niet kon zien letsel toegebracht. Dat kan ik je wel zeggen.'

'Ik heb geen mensen letsel toegebracht,' hield de robot koppig vol en David fronste een beetje bij deze onnadenkende uitspraak. Misschien was de robot, ondanks zijn glanzende uiterlijk, beperkt in zijn mogelijkheden.

De robot ging verder. 'Mij is opgedragen mensen te mijden. Ik werd altijd gewaarschuwd als er mensen kwamen, maar uw komst is mij niet gemeld.' David staarde naar het zinderende Mercuriaanse landschap dat er overwegend roestbruin en grijs, maar hier en daar onderbroken door een vlek korrelig zwart, bijlag. Richting zon leken de vlekken bij het landschap te horen. Hij dacht aan Mindes, die de robot tweemaal had gezien (zijn verhaal klopte toch), en hem uit het oog had verloren toen hij poogde dichterbij te komen. Zijn stille binnendringen van de zonzijde, met behulp van de schier onmisbare ergometer, was succesvol geweest. Opeens zei hij heftig en met overtuiging: 'Wie waarschuwde je mensen te ontlopen?'

David verwachtte niet echt de robot op deze manier tot een uitspraak te dwingen. Het brein van een robot is mechanisch; het kan niet gefopt worden, net zo min als de aandrijving van een ruimteschip enkel door aan de hoofdschakelaar te denken geactiveerd kan worden.

De robot zei: 'Mij is nadrukkelijk opgedragen die vraag niet te beantwoorden.' Vervolgens, traag en alsof de woorden er tegen zijn wil uitkwamen, zei hij: 'Ik wil niet dat u mij nog langer vragen stelt. Ze werken ontregelend.'

David dacht: Het breken van de eerste wet zou nog sterker ontregelend werken.

Opzettelijk stapte hij buiten de schaduw en het zonlicht in.

Tegen de robot, die hem volgde, zei hij: 'Wat is je serienummer?'

'RL-726.'

'Mooi, RL-726, je hebt inmiddels begrepen dat ik een mens ben?'

'Jawel.'

'Ik ben niet uitgerust de hitte aan de zonzijde van Mercurius te weerstaan.'

'Ik ook niet,' zei de robot.

'Dat besef ik,' zei David, en zag in gedachten de robot weer bijna struikelen, zoals dat enkele minuten geleden was gebeurd. 'Niettemin is een mens nog kwetsbaarder onder deze omstandigheden dan een robot is, en ik wil dat je mij vertelt wie jou opdroeg apparatuur te vernielen.'

'Mij is opgedragen... '

'Als je me niet gehoorzaamt,' zei David met luide stem, 'blijf ik hier in de zon staan tot ik dood ben en zul jij de eerste wet gebroken hebben, omdat je mij toestaat zelfmoord te plegen terwijl je er heel goed iets aan zou kunnen doen.'

David wachtte grimmig af. De uitspraken van een robot zouden voor een rechtbank niet als bewijs aangevoerd kunnen worden, maar kon hij de mechanische man zover krijgen, dan had hij in ieder geval iets.

Maar de robot zei geen woord. Hij zwaaide heen en weer. Een oog knipperde even heel snel achter elkaar (nog een defect) en bleef toen openstaan. Zijn stem bracht onverstaanbare klanken voort, piepen eigenlijk, en het volgende ogenblik zei hij bijna mompelend. 'Ik zal u naar een veilige plaats brengen.'

'Ik zal me verzetten,' zei David, 'en jij zult me pijn moeten doen. Als je mijn vraag beantwoordt zal ik zelf, uit vrije wil, de schaduw weer binnengaan, en zul jij me gered hebben zonder dat ik op enigerlei wijze beschadigd ben geraakt.'

Stilte.

David zei: 'Wil je me vertellen wie jou opgedragen heeft allerlei apparatuur te vernielen?'

En opeens dook de robot naar voren en bleef op een meter afstand voor David staan. 'Ik heb u gezegd die vraag niet te stellen.' Zijn handen schoten omhoog, alsof hij David wilde grijpen, maar hij voltooide de beweging niet.

David wachtte grimmig af, zonder zich zorgen te maken. Een robot kon een mens niet aanvallen.

Maar het volgende ogenblik bracht de robot een van zijn metalen handen naar zijn glimmende schedel. De pose leek op die van een mens die door verschrikkelijke hoofdpijnen wordt gekweld.

Hoofdpijn!

Een onverwachte gedachte scheerde in duikvlucht Davids bewustzijn binnen. Grote galaxis! Hij had zich gedragen als de onnozelheid zelve!

Er was niets met de benen van de robot, evenmin met zijn ogen. Het was ook onmogelijk dat de hitte er de oorzaak van was dat de robot slecht liep. De oorzaak school (hoe kon het ook anders) in het positronische brein. Het brein van de robot was al veel te lang blootgesteld aan de hitte en de kwalijke straling van de Mercuriaanse zon. Hoe lang zou dit proces al niet aan de gang zijn? Maanden? Weken?

Het brein moest al een poosje tamelijk slecht functioneren.

Als de robot een mens was geweest, zou men van een ernstige crisis kunnen spreken; een mens zou de waanzin nabij zijn.

Een gekke robot! Gek geworden door de hitte en de straling!

Hoe lang zou een dolgedraaid brein de drie wetten van de robotica gehoorzamen ?

En hij stond daar binnen het bereik van de oersterke grijpers en bedreigde hem zichzelf van kant te maken als de robot zijn vragen niet beantwoordde.

De robot kwam in beweging, traag, maar onmiskenbaar. Met een zacht gezoem kwamen zijn armen omhoog en naar David toe.

Het dilemma waarvoor David de robot had geplaatst, zou olie op het vuur van de waanzin in het brein van de robot zijn.

Voorzichtig deed David een stap terug, en zei: 'Voel je je wel goed?'

De robot zei niets, maar versnelde zijn bewegingen.

David dacht: Hij staat op het punt de eerste wet geweld aan te doen. Hij moet op het punt staan volkomen in te storten. Een positronisch brein moest er wel héél slecht aan toe zijn, wilde het opdracht tot dergelijke handelingen geven.

Aan de andere kant had de robot het al maanden uitgehouden. Hij zou het misschien nog wel een maand of wat kunnen volhouden. David bleef praten, in een wanhoopspoging een en ander te vertragen en zichzelf ruimte te geven over het probleem na te denken.

'Doet je hoofd zeer?' vroeg hij vriendelijk.

'Zeer?' zei de robot. 'Ik begrijp de betekenis van dat woord niet.'

David zei: 'Ik begin warm te worden. We zouden er beter aan doen de schaduw weer binnen te gaan.'

Hij peinsde er niet over de robot nog eens met zelfmoord te dreigen. Steeds sneller begon hij achteruit te lopen.

'Mij is opgedragen alle oorzaken die volvoering van mijn oorspronkelijke opdracht in de weg staan te neutraliseren. U dient geneutraliseerd te worden.'

David reikte naar zijn ploffer en zuchtte. Het zou tragisch zijn als hij genoodzaakt was de robot neer te stralen. Tenslotte was de mechanische man een magnifiek voorbeeld van menselijk vernuft, en de raad zou bijzonder gebaat zijn bij een onderzoek van het positronische brein. Vernietiging van de robot betekende ook dat hij niet meer in staat zou zijn de voor hem zo belangrijke informatie te achterhalen.

'Blijf staan waar je bent,' zei David.

De armen van de robot bewogen met schokkende bewegingen toen hij naar voren sprong en David wist ternauwernood te ontsnappen. Gebruikmakend van de Mercuriaanse zwaartekracht zweefde hij traag naar opzij weg, buiten het bereik van de moordende vangarmen. Als hij de robot op deze wijze tot in de schaduw kon manoeuvreren. Als de robot hem maar niet bleef volgen...

De koelte in de schaduwen zou de robot misschien kalmeren. De ontregelde positronische paden zouden zich misschien weer in hun oorspronkelijke patroon schikken. Dan zou de robot zeker weer voor rede vatbaar zijn en hoefde hij hem ook niet te vernietigen. David was genoodzaakt een tweede keer met een noodsprong de armen te ontwijken. De voeten van de robot deden een wolk zwart gruis opdwarrelen dat meteen weer naar het oppervlak zeeg, want er was immers geen atmosfeer om het gruis in de lucht te houden.

Het werd een genadeloze achtervolging, tot... David begon iets te veel vertrouwend op zijn behendigheid de armen te ontwijken te rekenen. De bewegingen van de robot werden steeds schokkender. Zijn controle over de relais en mechanieken die hem voortbewogen werd minder, zijn gang steeds moeizamer.

Toch was één ding duidelijk: De robot probeerde hem onmiskenbaar buiten de schaduwen te houden. Hij deed bewust en heel berekenend een poging David te vermoorden.

En nog steeds kon David het niet over zijn hart krijgen de ploffer te gebruiken.

Hij bleef staan, de robot evenzo. Ze stonden recht tegenover elkaar, twee meter van elkaar vandaan, op een grote plek zwart gruis. Het zwart leek de hitte enkel nog maar te vergroten en David voelde de vermoeidheid als een moker tegen zijn ledematen hameren. De robot stond grimmig tussen David en de schaduw in.

'Uit de weg,' zei David en merkte dat spreken hem moeilijk viel. De robot zei: 'Mij is opgedragen alle oorzaken die volvoering van mijn oorspronkelijke opdracht in de weg staan te neutraliseren. U dient geneutraliseerd te worden.'

David had geen keus meer. Hij had een misrekening gemaakt. Het was nooit bij hem opgekomen zelfs maar te twijfelen aan de werkzaamheid van de drie wetten, onder welke omstandigheden dan ook. De waarheid, en in zekere zin de realiteit van zijn positie, waren hem ontgaan. En nu was het te laat. Zijn leven was in gevaar en hij zag zich genoodzaakt een prachtige robot tot verkoolde draadjes, gesmolten metaal en gesprongen buizen te stralen.

Bedroefd hief hij zijn ploffer op.

En bijna meteen besefte hij voor de tweede keer een misrekening gemaakt te hebben. Hij had te lang gewacht. De werking van de hitte, toegevoegd aan zijn toch al vermoeide zo niet uitgeputte lichaam, maakte zijn reacties stroperig traag. Zijn arm kwam log omhoog en de robot leek tweemaal zo groot en omvangrijk voor hem op te doemen.

De mechanische man kwam met schokkende maar razendsnelle bewegingen in actie en deze keer kon David zich niet opzij werpen. De ploffer werd hem uit zijn hand geslagen en vloog door de lucht. Davids arm werd in de bankschroefachtige greep van een metalen hand gevat, en zijn middel werd omcirkeld door een metalen arm.

Onder geen enkele omstandigheid zou David zich met succes hebben kunnen verweren tegen de stalen spieren van de mechanische reus. Geen mens zou daartoe in staat zijn. Op dat ogenblik voelde hij zijn weerstandsvermogen als sneeuw voor de zon verdwijnen.

Hij voelde slechts een ongelooflijke hitte.

De robot verstevigde zijn greep en boog David achterover alsof hij een lappenpop in handen had. Duizelig dacht David aan het kwetsbare materiaal van zijn iso-pak. Een gewoon ruimtepak zou hem tegen de betonnen greep van de robot hebben beschermd; een iso-pak kon op geen enkel punt de vergelijking weerstaan. Elk ogenblik kon het ergens scheuren, zijn helm kon breken.

Davids vrije arm beukte zonder resultaat tegen het metaal van de robothuid. Een gedachte flitste hem te binnen en wanhopig bewoog hij zijn vingers in een laatste poging de waanzinnige robot van zijn boze voornemens te doen afzien.

12

Voorspel tot een duel

Davids positie verschilde niet veel van de positie waarin Bigman zich enkele uren daarvoor bevond. Bigman werd niet bedreigd door een meedogenloze hitte, maar door een afschuwelijke kou. Hij werd net zo stevig omklemd door de stenen 'touwen' als David door de armen van de robot. Bigmans positie bood echter nog uitzicht: Zijn haast verlamde hand hield uit alle macht de ploffer omvat en probeerde zijn arm vrij te krijgen. En dat lukte. Met een plotselinge schok kwam het lichaamsdeel vrij. In feite gebeurde het zo onverwacht dat Bigman haast de ploffer liet schieten.

'Zand van Mars!' riep hij uit, en verstevigde snel zijn greep op het wapen.

Als hij had geweten waar hij ergens tussen de tentakels een kwetsbare plek kon treffen zou hij, zonder Urteil of zichzelf te kwetsen, erop los geschoten hebben. Maar zoals de situatie er nu voorstond, kon hij slechts één ding doen en dan nog moest maar blijken of het succes zou hebben.

Met zijn duim schoof hij voorzichtig de energieregelaar naar maximum. Hij voelde zich steeds zwakker worden en dat was niet best. Het was ook alweer minuten geleden sinds hij enig levensteken van Urteil had vernomen.

De intensiteit van het wapen stond nu op maximum. Nog één ding: de activeerknop van het wapen overzetten zonder het te laten vallen.

Galaxis! Hij moest de ploffer zeker niet laten vallen. Met zijn wijsvinger vond hij de juiste plek en drukte ertegenaan.

De ploffer werd warm. Hij kon het zien aan de dofrode gloed die het zwart van de loop kleurde. In stilte hoopte hij dat de loop de hitte zou kunnen verdragen, want het was zeer ongewoon een ploffer als hittebron te laten fungeren; het ding zou uiteen kunnen spatten.

Met al de kracht die hem nog restte, slingerde Bigman de ploffer zover hij kon van zich af.

Een ogenblik kreeg hij het idee dat de werkelijkheid in kronkelende bewegingen begon te vervagen, tot hij een vleugje warmte zijn lichaam voelde binnendringen.

De hardwerkende energie-eenheid liet een weldadige warmte zijn pak binnenstromen. De warmte was voldoende om hem duidelijk te maken dat het pak weer in staat was zijn verstijfde ledematen soepel te maken en niet langer werd opgezogen door de warmte verslindende levensvormen.

Hij bewoog zijn armen. Hij tilde een been op. Ze waren vrij. De tentakels waren verdwenen.

Zijn koplamp was feller gaan schijnen en in het licht ervan kon hij de plaats zien waar de ploffer was neergekomen. De plaats, de ploffer niet; die was overspoeld door een heftig kronkelende, onsmakelijke massa grijs.

Beverig greep Bigman naar Urteils ploffer, zette de energietoevoer op minimum en wierp hem ietwat voorbij de plaats waar zijn eigen ploffer was terechtgekomen. Die zou de levensvormen nog even bezighouden als de energie van zijn ploffer op was.

'Urteil,' zei hij dringend. 'Kun je me horen?'

Er volgde geen antwoord.

Met de kracht die hem nog restte trok hij de gestalte in het ruimtepak met zich mee. Urteils koplamp begon feller te branden en op de meter van zijn pak te zien beschikte hij nog over voldoende energie. De temperatuur binnenin zijn pak zou snel weer normaal zijn.

Bigman riep de koepel op. Een andere mogelijkheid was er niet. In hun geschonden conditie, met nauwelijks nog voldoende energie, zou een tweede ontmoeting met de Mercuriaanse levensvormen fataal zijn. Op de een of andere manier moest hij echter een afdoende verklaring voor Davids afwezigheid verzinnen.

Het was haast opmerkelijk hoe snel de hulp vanuit de koepel ter plekke was.

Met twee koppen koffie en een warme maaltijd achter zijn kiezen koesterde Bigman zich in het licht en de warmte van de koepel. Een weldadig gevoel doorstroomde hem en het kostte hem nu wat minder inspanning de afschuwelijke ervaring in een wat breder perspectief te beschouwen. De ervaring was reeds gereduceerd tot een nare herinnering.

Dr. Peverale ijsbeerde om hem heen met een bezorgdheid die zijn eigen moeder niet misstaan zou hebben. Zijn bewegingen waren nerveus en zijn ijzergrijze haardos een warboel.

'Eh, je voelt je toch wel goed, Bigman,' zei hij. 'Geen last van nare bijverschijnselen ?'

'Ik heb me in tijden niet zo kiplekker gevoeld,' verzekerde Bigman hem. 'De vraag is, dok, hoe Urteil het ervan af heeft gebracht.'

'Naar het zich laat aanzien, komt hij er wel weer bovenop.' De stem van de oude astronoom kreeg een kille klank. 'Dr. Gardoma heeft hem zojuist onderzocht en zijn diagnose was tamelijk positief.'

'Mooi zo,' zei Bigman en glom haast van voldoening.

Dr. Peverale keek hem verrast aan. 'Maak je je zorgen om die boef?'

'Reken maar, dok. Ik heb verregaande plannen met die kerel.'

Op dat ogenblik liep Hanley Cook het vertrek binnen, bijna bevend van opwinding. 'We hebben mannen de mijnen in gestuurd om een poging te doen wat van die wezens te pakken te krijgen. Ze zijn uitgerust met hitteschalen die als aas moeten dienen, vat je?'

Hij wendde zich tot Bigman. 'Jij hebt anders wel geboft, niet?'

Bigmans stem kreeg een schelle klank, de aderen in zijn nek zwollen ietwat op. en hij keek woedend. 'Geluk? Vergeet het maar... Het was eenvoudig een kwestie van verstandig reageren. Ik was er binnen een mum van tijd achter dat ze enkel op hitte uit waren. Warmte vormt kennelijk hun favoriete maaltje, en die heb ik ze gegeven.'

Dr. Peverale verliet op dat punt de kamer, maar Cook bleef achter om nog wat over de wezens te praten. Hij borrelde over van energie en spuide de ene speculatieve gedachte na de andere. 'Stel je voor!' zei hij met gedreven enthousiasme. 'Die onzinverhalen, tenminste, dat dachten we toen, over de vriesdood in de mijnen van Mercurius zijn toch waar. Echt waar. Denk je dat eens in! Rotsachtige tentakels die zich als hittesponzen gedragen, die energie kunnen absorberen zodra ze contact maken. Is jouw beschrijving juist, Bigman?'

'Natuurlijk is die juist. Controleer het maar als je er een weet te vangen.'

'Wat een ontdekking.'

'Waarom zijn ze eigenlijk niet eerder ontdekt?' vroeg Bigman. 'Volgens jouw theorie nemen ze de kleur van hun omgeving aan, uit bescherming, waarschijnlijk. Bovendien vallen ze geen grote groepen aan, maar beperken ze zich tot individuen. Misschien... '

Hij ging sneller praten, felbewogen, en zijn lange vingers draaiden nerveus rondjes. 'Misschien handelen ze wel instinctief, vanuit een soort rudimentaire intelligentie die hen uit zicht en verborgen houdt. Ik ben ervan overtuigd. Het is een vorm van intelligentie die hen al die tijd verborgen heeft gehouden. Ze moeten hebben beseft dat ze hun voortbestaan konden garanderen door enkel loslopende mensen aan te vallen. Dertig jaar lang zijn er mannen de mijn in gegaan, en verdwenen er telkens een paar. Toch hebben die wezens er nooit aan gedacht, of wat dan ook, de koepel binnen te dringen. Maar toen ze weer mensen in de mijnen signaleerden was die verleiding te groot en viel een van de wezens ze aan; die mensen waren jullie dus. Ze deden het toch, hoewel jullie met z'n tweeën waren. Dat was een fatale vergissing, want nu zijn ze ontdekt.'

'Waarom trekken ze niet naar de zonzijde, als ze op energie uit zijn en zo intelligent zijn?' vroeg Bigman slim.

'Misschien is het daar wel te heet,' zei Cook meteen. 'Die ploffer konden ze ook aan, en die was roodgloeiend. Misschien kunnen ze niet tegen de straling aan de zonzijde. Misschien kunnen ze zich daar niet aanpassen. Misschien ook leeft daar een soortgelijk wezen. Wie zal het zeggen? Misschien leven die wezens aan de zonzijde wel van de straling, of van de coronale gloed.'

Bigman haalde zijn schouders op. Dergelijke wilde speculatieve ideeën waren niet aan hem besteed. Bovendien leek Cooks gedachtegang zich te wijzigen.

Bedachtzaam wreef hij over zijn kin en keek Bigman strak aan. 'Dus jij redde Urteil het leven?'

'Dat klopt.'

'Nou, misschien heb je wel een goede daad gedaan. Als Urteil omgekomen was, zou senator Swenson jou de schuld hebben gegeven. Senator Swenson had je het vuur na aan de schenen kunnen leggen en Starr zou de storm ook niet hebben kunnen ontduiken, de raad evenmin. Wat voor verklaring je ook gaf, jij zou getuige zijn geweest van Urteils dood, en daar zou Swenson voldoende aan hebben gehad.'

'Luister eens,' zei Bigman en bewoog zich weinig op zijn gemak, 'wanneer kan ik Urteil opzoeken?'

'Als dr. Gardoma zegt dat het mag.'

'Roep hem eens op en vraag het hem.'

Cooks blik bleef aan Bigman gekleefd, terwijl hij nogmaals nadenkend over zijn kin wreef. 'Wat ben je van plan?'

En omdat Bigman het deze keer niet zonder hulp kon stellen, onthulde hij een gedeelte van zijn gewaagde plan.

Dr. Gardoma opende de deur en knikte tegen Bigman dat deze binnen kon komen. 'Je mag hem hebben, Bigman,' fluisterde hij. 'Ik moet hem niet.'

Hij stapte de gang op en Bigman en Urteil waren voor de tweede keer die dag alleen.

Jonathan Urteil zag een beetje bleek in zijn gezicht op de plaatsen waar geen stoppels groeiden, maar dat was het enige overblijfsel van de zware beproeving die hij enkele uren geleden had moeten ondergaan. In een wrede grijns ontblootte hij zijn lippen. 'Ik besta nog steeds uit één stuk, als je daarvoor kwam.'

'Daar kom ik ook voor. En om jou een vraag te stellen: Ben je er nog steeds van overtuigd dat David Starr met alle geweld wil doen voorkomen alsof de Sirenen een basis in de mijnen hebben?'

'Ik ben van plan het te bewijzen.'

'Luister, stuk ongeluk, je weet dat het een leugen is, en als je de gelegenheid krijgt zul je zelfs de waarheid om zeep helpen om je doel te bereiken. Ik verwacht niet van je dat je mijn voetzolen kust omdat ik je het leven heb gered, maar... '

'Wacht even,' zei Urteil. 'Ik weet alleen dat dat ding me bij verrassing op de nek viel. Dat was pech hebben. Wat er daarna heeft plaatsgevonden weet ik niet. En wat jij beweert is voor mij van geen enkele betekenis.'

Bigman kon zich nauwelijks inhouden. 'Jij spatje sterrenstof. Je schreeuwde om hulp.'

'Waar zijn de getuigen? Ik herinner me niets.'

'Waarom denk je dat je nu nog leeft?'

'Ik denk niets. Misschien kroop dat ding wel uit zichzelf weg. Misschien was er wel helemaal niets. Misschien kreeg ik wel een kei op mijn hoofd en verloor ik het bewustzijn. Als je hierheen bent gekomen in de blijde verwachting dat ik op je schouders ga uithuilen, zit je er kilometers naast. Reken er maar niet op dat ik je vriendje met rust zal laten. Verder heb ik er niets aan toe te voegen. Tot weerziens!'

'Je vergeet iets,' zei Bigman. 'Je wilde mij doden.'

'Andermaal, waar zijn je getuigen? En als je nu niet opduvelt, gooi ik je eruit, dwerg!'

Bigman handhaafde zijn heroïsche kalmte. 'Ik zal het op een akkoordje met je gooien, Urteil. Enkel omdat je een halve centimeter langer bent, verkeer je in de veronderstelling dat je maar tegen me kunt zeggen wat erin je opkomt, maar tijdens dat diner had ik je toch mooi te pakken, verlies dat niet uit het oog.'

'Jij had een krachtmes en ik was ongewapend. Verlies jij dat maar niet uit het oog.'

'Je bent in wezen laf. Ik daag je uit tot een duel, zonder wapens. Of ben je daar nog te zwak voor?'

'Al lag ik twee jaar in een ziekenhuis, dan zou ik nog in staat zijn de vloer met je te schrobben!'

'Toe dan! Accepteer de uitdaging. We zullen in het bijzijn van getuigen vechten. We kunnen gebruikmaken van de grote zaal. Ik heb het met Cook al rondgemaakt.'

'Cook heeft ongetwijfeld een grondige hekel aan je. Hoe zit het met Peverale?'

'Hij is niet gevraagd, en Cook haat me beslist niet.'

'Hij is er anders wel op uit om je zo snel mogelijk dood te zien. Maar ik zal hem dat pleziertje maar gunnen, halfpinter.'

'Eerst maken we een afspraak.'

'Wat wil je?'

'Als jij wint, zal ik niets zeggen over het voorval in de mijnen. Win ik, dan laat jij de raad voorgoed met rust.'

'Wat win ik ermee? Waarom zou ik me zorgen maken over de eventuele roddels die jij gaat rondvertellen?'

'Je bent toch bang om te verliezen, is het wel?

'Galaxis!' De uitroep was voldoende.

'En?' vroeg Bigman.

'Jij denkt geloof ik dat ik dom ben, of zo. Als ik met jou vecht in het bijzijn van getuigen, kunnen ze me moord met voorbedachten rade ten laste leggen. Als ik met één vinger op je druk, ben je zo plat als een Venusiaanse kwal. Bedenk maar een andere manier om zelfmoord te plegen.'

'Al goed. Hoeveel zwaarder ben jij?'

'Een kilo of vijftig,' zei Urteil uitdagend.

'Vijftig kilo vet,' zei Bigman met een tevreden grijns. 'Weet je wat we doen? Laten we bij Mercuriaanse zwaartekracht vechten. Dan ben jij twintig kilo in het voordeel. Dat lijkt me eerlijk.'

'Ruimte,' zei Urteil. 'Ik zou je graag zo'n klap geven dat je je mond voorgoed dichthoudt.'

'Die kans krijg je. Hebben we een afspraak?'

'Reken maar. Ik zal pogen je niet te doden, maar meer beloof ik niet. Jij hebt erom gevraagd, gesmeekt kun je wel stellen.'

Goed, laten we dan nu gaan.' Bigman was zo opgewonden dat hij haast stond te springen van ongeduld, terwijl hij uitdagend een paar rappe schijnbewegingen met zijn vuist maakte. Hij had zo'n zin in het gevecht dat hij geen ogenblik aan David dacht en geen idee had van de rampspoed waaraan zijn vriend was blootgesteld. Hij kon ook op geen enkele manier vermoeden dat David enige tijd geleden een veel dodelijker duel had gevochten dan de tweekamp die Bigman nu voorstelde.

In de grote zaal stonden weliswaar grote generators en andere apparatuur die noodzakelijk waren voor het welzijn van de mensen in de koepel, maar er was ook een open ruimte waar van tijd tot tijd vergaderingen werden gehouden. Het was het oudste gedeelte van de koepel. In de begindagen, voor de eerste schacht in de rotsen van Mercurius was gestraald, hadden de constructiewerkers op stretchers naast de generators geslapen.

Nu moest de open ruimte dienstdoen als ring voor de komende tweestrijd.

Cook stond al te wachten, vergezeld van een half dozijn technici, die Bigman twijfelachtige blikken toewierpen.

'Zijn er niet meer?' vroeg Bigman.

'Mindes en zijn mannen bevinden zich aan de zonzijde. Tien manschappen zijn de mijnen in gegaan om die wezens op te sporen en de anderen moeten de machines bedienen, die kunnen niet weg van hun post,' zei Cook. Hij nam Urteil nadenkend op en vroeg: 'Weet je zeker wat je doet, Bigman?'

Urteil ontblootte zijn bovenlijf. Op zijn borst groeide dik zwart haar, tot ver op zijn rug toe. Uitdagend liet hij zijn spieren rollen. Bigman keek onverschillig richting Urteil. 'Is de zwaartekracht geregeld?' Hij lachte. 'Ik zal hem heus niet vermoorden.'

'Zodra ik een teken geef, is dat voor elkaar. Ik heb de zaak zo af laten stellen, dat men er elders in de koepel geen hinder van heeft. Is Urteil het eens met je voorstel?'

Tuurlijk.' Bigman glimlachte. 'Het is dik voor mekaar.'

'Ik hoop het,' zei Cook weifelend.

'Wanneer beginnen we,' riep Urteil, en vervolgens naar de toeschouwers: 'Wil er iemand op het aapje inzetten?'

Een van de toeschouwers keek met een medelijdende grijns naar Bigman, die zich nu eveneens tot aan zijn middel had ontbloot. Het verschil in lengte van de twee tegenstanders gaf het geheel een onwerkelijk aanzien.

'Ik wed niet,' zei de technicus.

'Zijn we klaar?' riep Cook.

'Ik wel,' zei Urteil.

Cook likte zijn bleke lippen en haalde de hoofdschakelaar over. De toon van de brommende generators veranderde ietwat. Het plotselinge wegvallen van een deel van zijn gewicht deed Bigman even wankelen. De anderen hadden er eveneens last van. Urteil struikelde haast, maar wist zich snel te herstellen. Met een minachtende grijns om zijn lippen liep hij tergend langzaam naar het midden van de open ruimte. Hij verwaardigde het zich niet zijn armen op te heffen, maar bleef volkomen ontspannen staan. 'Probeer eens wat, mug,' zei hij.

13

De gevolgen van een duel

Bigman leverde zijn aandeel door met korte pasjes, die de indruk wekten dat de kleine man zich op springveren voortbewoog, naar zijn tegenstander toe te lopen. Hij voelde zich meer dan thuis. De Mercuriaanse zwaartekracht was bijna precies gelijk aan de Martiaanse oppervlaktezwaartekracht, en hij was per slot van rekening op Mars geboren en getogen. Zijn koele grijze ogen volgden nauwgezet elke beweging die zijn opponent maakte, geen spierbeweging ontging hem.

Beiden zouden fouten maken, want alleen al om voortdurend het evenwicht te bewaren was het nodig alle aandacht bij elke beweging te houden.

Bigman ging als eerste tot de aanval over. Hij sprong van zijn ene been op zijn andere en bewoog zich voort op een manier die een volleerd balletdanser niet zou hebben misstaan. De bewegingen waren tegelijkertijd amusant en volmaakt verwarrend.

'Wat krijgen we nu?' grapte Urteil. 'Een Martiaanse wals?'

'Min of meer,' zei Bigman, sprong opeens hoog in de lucht en schopte berekenend naar Urteils heup. Meteen na de trap ramde hij een gebalde vuist recht op de neus van de ander.

De toeschouwers slaakten verraste kreten en een van de mannen schreeuwde: 'Dat was een hengst!'

Bigman stond met de armen over elkaar geslagen te wachten tot Urteil zich had hersteld.

Dat was een kwestie van vijf seconden, maar nu vertoonde zijn heup even boven de broekriem een gemene rode vlek en liep er een dun straaltje bloed uit een neusgat.

Met een machtige zwaai van zijn arm dook hij op Bigman af, zijn handpalm geopend, alsof een dergelijke klap afdoende zou zijn dit lastige insect voorgoed uit de weg te ruimen.

Maar Bigman was niet meer op de plaats waar hij zich zo-even nog had bevonden en Urteil, meegesleurd door het geweld van de slag, draaide eenmaal om zijn as. Toen zijn achterwerk naar Bigman toegekeerd was, schopte de kleine man fel toe en zweefde Urteil als in een langzaam afgedraaide filmscène langzaam naar de vloer.

Aan alle kanten werd hartelijk gelachen.

'Ik geloof dat ik toch maar op Bigman inzet, Urteil,' riep een van hen met gemeend plezier.

Urteil deed alsof hij doof was. Hij stond weer tegenover Bigman. Uit een mondhoek liep een straaltje speeksel dat zich vermengde met het bloed uit zijn neus.

'Zet die zwaartekracht weer op normaal!' brulde hij schor.

'Wat is er loos, maat?' gromde Bigman. 'Gaat het niet naar je zin?'

'Ik vermoord je,' schreeuwde Urteil woest.

'Doe je best,' zei Bigman en spreidde spottend zijn armen.

Maar Urteil wist zich uitstekend te beheersen. Hij omcirkelde Bigman, op zoek naar een gat in diens verdediging. 'Wacht maar even tot ik aan de zwaartekracht gewend ben geraakt, mug,' zei Urteil boosaardig. 'Als het zover is breek ik allebei je benen.'

'Je breekt maar een eind weg.'

Maar de stilte die nu inviel was veelbetekenend. Per slot van rekening was Urteil een reus van een man en onkwetsbaar. Bigman was klein en hoewel hij zich zelfverzekerd bewoog, maakte hij toch een bijzonder breekbare indruk.

Hij leek zich in het geheel niet druk te maken. Met een plotselinge voorwaartse beweging stampte hij zo hard op de vloer dat hij hoog de lucht in schoot en voordat Urteil zijn benen kon grijpen trok hij zijn voeten op, en zweefde over de lange man heen. Hij stond achter hem voordat Urteil goed en wel besefte wat er gebeurd was.

Er klonk een hartelijk applaus en Bigman glimlachte om meteen daarop onder de grote armen door te duiken en de zijkant van zijn hand met een droge klap tegen de biceps van de gigant te slaan. Urteil onderdrukte een gil van pijn en wervelde rond. Hij bleef bewonderenswaardig kalm onder al deze speldenprikken die bedoeld waren om hem zijn zelfbeheersing te doen verliezen.

Bigman respecteerde de standvastige houding van de ander. Hij beschouwde Urteil als een logge beer die een jachthond, hijzelf, van het lijf moest houden. Urteil zag er zelfs uit als een beer, met zijn harige borst en gekromde armen, de kleine bloeddoorlopen oogjes en zijn stoppelige gezicht.

'Vecht, smeerlap,' jende Bigman. 'Ik ben de enige die de toeschouwers waar voor hun geld geeft.'

Urteil schudde langzaam zijn hoofd. 'Kom eens dichterbij,' gromde hij.

'Natuurlijk,' zei Bigman en spurtte naar voren. Twee flitsende klappen later wreef Urteil met een vertrokken gezicht over zijn wangen.

'Nog meer verzoeken?' zei Bigman vrolijk en maakte wat onverantwoordelijke danspasjes.

'Doe het nog eens,' zei Urteil.

'Natuurlijk,' zei Bigman en voegde de daad bij het woord.

'Nog eens,' zei Urteil.

En zijn verzoek vond gehoor, maar deze keer was hij beter voorbereid. Hij bewoog armen noch benen, maar zijn voet schoot venijnig uit. Halverwege zijn sprong probeerde Bigman de trap te ontwijken en haalde het niet helemaal. Hij voelde een felle steek in zijn enkel toen de schoen van de bruut hem daar raakte. Meteen schoot één van Urteils grote handen naar hem toe en vatte hem bij zijn schouder. Bigman kreunde en Cook schreeuwde: 'Stoppen! Stoppen! Het gevecht is ten einde.'

Urteil lachte slechts en verstevigde zijn greep op de kleine Martiaan. Hij tilde Bigman van de grond met een vanzelfsprekendheid waarmee een gewone man zijn tanden poetst.

'Je dacht dat je listig was, niet?' fluisterde de reus in Bigmans oor.

'Vechten bij een lage zwaartekracht. Denk je er nog steeds zo over?'

Bigman verspilde geen tijd met ook maar ergens aan te denken. Hij moest zo snel mogelijk weer voet aan de grond krijgen. Of... hij moest zich tegen Urteils knieschijf afzetten. En dat deed hij. Bigman trapte hard van zich af en wierp zich achterover.

Urteil dook voorover. Op zich hield dat geen enkel gevaar voor hem in, maar zijn gespannen spieren waren heel even té gespannen en zodra hij tegengas gaf, ging hij onderuit, en Bigman met hem. Maar Bigman had daarop gerekend en gaf volledig mee.

Urteil ging zo plotseling neer, dat de toeschouwers er geen idee van hadden wat er eigenlijk precies plaatsvond. Bigman ontworstelde zich half aan de greep van zijn tegenstander, sloeg met zijn vrije arm hard naar Urteils pols, trof doel en haalde nog eens uit.

Urteil schreeuwde en liet een ogenblik zijn greep verslappen. Bigman benutte zijn herkregen vrijheid meteen door de ander bij zijn pols vast te grijpen en er een ruk aan te geven.

Urteil verloor zijn evenwicht, zijn linkerbeen kwam omhoog en werd rond de enkel in een stevige greep gevat.

Bigmans rugspieren knarsten onder de druk toen hij langzaam rond begon te draaien en Urteil geen ogenblik de kans gaf zijn evenwicht te herwinnen. Na driemaal om zijn as te hebben gedraaid, liet de Martiaan zijn tegenstander los. In een parabolische boog zweefde zijn tegenstander naar Aardse begrippen langzaam omhoog naar het plafond.

Iedereen keek vol spanning toe en iedereen voelde ook de plotselinge verandering in de zwaartekracht, die opeens toenam. Met een pijnlijke kreet zakte Bigman door zijn knieën en verloor Urteil heel kort uit zicht. In dat korte ogenblik bevond Urteil zich op het hoogste punt van zijn baan. Zijn eerst zo statige opgang werd versneld, alsof iemand hem een klap met een reuzenhamer had gegeven. Met een doffe dreun belandde hij met zijn hoofd naar voren tegen een van de grote machines. Alle aanwezigen hoorden een scherpe tik toen hij met een flinke vaart tegen de beschermkap van een hulpgenerator botste en neerviel als een blok lood.

Bigman worstelde zich met een van pijn vertrokken gezicht overeind en probeerde weer helder te denken. Hij wankelde op zijn benen, was zich slechts halfbewust van Urteils lange gestalte die levenloos op de vloer lag en de mannen die naar hem toe renden.

'Wat gebeurde er,' riep hij. 'Wat was er met de zwaartekracht aan de hand?'

De anderen echoden de vraag, maar niemand gaf een sluitend antwoord. Cook was de enige die tot een zinvolle opmerking in staat was. 'Laten we daar even niet aan denken. Urteil is er niet best aan toe.'

'Is hij gewond?' riep iemand.

'Niet meer,' zei Cook en kwam vanuit zijn geknielde positie naast het stille lichaam overeind. 'Ik ben er vrijwel zeker van dat hij dood is.'

Onrustig en weinig op hun gemak vormden ze een halve cirkel rond het lichaam.

'We kunnen beter dr. Gardoma laten halen,' zei Bigman.

'Dit wordt pijnlijk voor jou, Bigman. Jij hebt hem gedood,' zei Cook met een ernstig gezicht.

'Dat kwam door de plotselinge toename van de zwaartekracht,' zei Bigman.

'Dat is moeilijk uit te leggen. Jij slingerde hem omhoog.'

'Ik neem alle schuld op me,' zei Bigman. 'Wees maar niet bang.' Cook likte zijn droge lippen en keek een andere kant op.

Gardoma arriveerde vijf minuten later en zijn kortstondige onderzoek leverde het bewijs dat Cook het bij het rechte eind had gehad. Hij kwam langzaam overeind, veegde met een ernstig gezicht zijn handen aan een zakdoek af en zei: 'Dood. Schedelbasisfractuur. Hoe is het gebeurd?'

Verscheidene stemmen gingen tegelijk op, maar Cook maande iedereen tot stilte. Hij zei: 'Urteil en Bigman hadden een meningsverschil. Ze wilden het uitvechten.'

'Urteil en Bigman!' explodeerde Gardoma. 'Wie gaf toestemming voor dat gevecht? Wie stond het toe? Zijn jullie besodemieterd? Bigman tegen...'

'Rustig maar,' zei Bigman. 'Ik ben nog steeds heel.'

'Zo is dat,' zei Cook nijdig. 'Je ziet het toch, Gardoma. Urteil heeft het loodje gelegd. En Bigman was degene die op het gevecht aandrong. Dat geef je toch toe, is het wel?'

'Dat geef ik zeker toe,' zei Bigman. 'Ik was ook degene die bij Mercuriaanse zwaartekracht wilde vechten.'

De ogen van dr. Gardoma sperden zich wijd open. 'Mercuriaanse zwaartekracht? Hier?' Hij keek naar beneden, naar zijn voeten, alsof hij zich afvroeg of zijn zintuigen hem in de steek hadden gelaten en hij in werkelijkheid lichter was dan hij zich voelde.

'De Mercuriaanse zwaartekracht is allang opgeheven,' zei Bigman. 'Op een kritiek punt in het gevecht nam de zwaartekracht opeens toe! Bam! Zomaar ineens! Daarom ligt Urteil daar nu.'

'Hoe kon dat dan gebeuren?' vroeg Gardoma.

Het werd stil.

'Het zou kunnen liggen aan een soort... ' begon Cook zwakjes.

'Onzin,' zei Bigman, 'iemand heeft de hendel overgehaald. Dat ging niet zomaar vanzelf.'

Opnieuw werd het doodstil, een onaangename, pijnlijke stilte. Een van de technici schraapte na een seconde of wat zijn keel en zei: 'Misschien heeft iemand zich in de opwinding van het gevecht ietwat te veel mee laten slepen en stootte hij per abuis tegen de hendel, zonder zich ervan bewust te zijn.'

De anderen gingen daar gretig op in. Eén van hen zei: 'Ruimte! Het gebeurde gewoon!'

Ik zal rapport moeten uitbrengen van het incident, Bigman...'

'Nou,' zei de kleine Martiaan kalm, 'sta ik in dat geval onder arrest wegens moord met voorbedachten rade?'

N-nee,' zei Cook onzeker. 'Ik zal je niet onder arrest plaatsen, maar rapport uitbrengen zal ik zeker, en daarna is het best mogelijk dat jij gearresteerd wordt.'

'Hmm, in ieder geval bedankt voor de waarschuwing.' Voor de eerste keer sinds zijn terugkeer uit de mijnen dacht Bigman aan David. David, bedacht hij, valt wel met zijn neus in de boter als hij dadelijk terugkeert. En toch voelde de kleine Martiaan iets van opwinding, want hij was er heel zeker van dat het incident voor hem geen nare gevolgen zou hebben. Maar in ieder geval had hij David wel het een en ander uit te leggen.

Een stem vanuit de deuropening van de zaal onderbrak zijn overpeinzingen. 'Bigman!'

Iedereen keek op. Het was Peverale, die met snelle passen het vertrek binnen beende. 'Galaxis Bigman, wat doe jij hier? En Cook?' Vervolgens, bijna verlegen: 'Wat is er gaande?'

Niemand scheen in staat ook maar iets te zeggen.

De blik van de oude astronoom richtte zich op de levenloze gedaante van Urteil en ietwat verrast zei hij: 'Is hij... dood?'

Tot Bigmans grote verrassing leek Peverale de getoonde belangstelling meteen weer te verliezen. Hij wachtte niet eens af tot zijn vraag beantwoord was, maar wendde zich voor de tweede keer heftig tot Bigman.

'Waar is David Starr?' vroeg hij.

Bigman opende zijn mond, maar hij was niet in staat iets zinvols te zeggen. Ten slotte slaagde hij erin enkele woorden te stamelen. 'Waarom vraagt u dat?'

'Is hij nog steeds in de mijnen?'

'Tja...'

'Of bevindt hij zich aan de zonzijde?'

'Nou... '

'Vertel op, kerel. Is hij aan de zonzijde?'

'Ik wil weten waarom u dat vraagt,' zei Bigman.

'Mindes,' zei Peverale ongeduldig, 'patrouilleert aan de zonzijde. Hij inspecteert zijn kabelnetwerk op beschadigingen. Dat doet hij wel vaker.'

'En?'

'Hij is of gek, of heeft gelijk. Hij beweert David Starr aan de zonzijde te hebben gezien.'

'Waar?' riep Bigman meteen uit.

De mond van dr. Peverale verstarde in een afkeurende grijns. 'Hij bevindt zich dus aan de zonzijde. Dat is me nu wel duidelijk. Nou, je vriend Starr had kennelijk moeilijkheden met een mechanische man, een zogeheten robot... '

'Een robot!'

'En volgens Mindes, die niet is geland, maar op een reddingsploeg wacht, is David Starr dood.'

14

Voorspel tot een rechtszitting

In die benarde ogenblikken, toen David Starr zich in de greep van de robot dubbelgebogen voelde worden, verwachtte hij niet anders dan een snelle dood te sterven. Er gebeurde echter niets en hij voelde weer hoop opleven in zijn binnenste.

Was het toch zo, dat een robot niet zover kon gaan? Waren de ingevoerde bevelen, menselijk leven te beschermen en zo nodig voor letsel te vrijwaren, zo sterk ingevoerd dat een mechanische man zich niet over deze mentale blokkade heen kon zetten?

Het was bijna ondenkbaar dat dit inderdaad zo zou zijn, want de greep van de robot bleef hem genadeloos vasthouden, nam zelfs toe.

Met alle kracht die hij nog kon opbrengen, riep hij: 'Laat me gaan!' en bracht zijn vrije hand omhoog. Er was nog een kans, een heel kleine kans. Hij hield zijn hand boven het hoofd van de robot. Hij kon zijn hoofd niet omdraaien om na te gaan of hij de juiste plek had gevonden, want zijn hoofd werd door een metalen hand vastgehouden, maar op de tast wreef hij met regelmatige bewegingen over de gladde schedel van zijn belager. Viermaal, toen trok hij zijn hand weg.

Meer kon hij niet doen.

Het volgende ogenblik... was het verbeelding, of werd de greep van de robot inderdaad iets losser? Had de grote zon van Mercurius zich toch aan zijn zijde geschaard?

'Robot!' riep hij.

De robot produceerde een reeks geluiden die veel overeenkomst vertoonden met de geluiden van een vastlopende aandrijving van een ruimteschip.

De greep van de stalen arm verslapte. Nu was het tijdstip aangebroken om de drie wetten van de robotica in het spel te brengen.

Hijgend bracht David eruit: 'Je mag een menselijk wezen geen letsel toebrengen.'

De robot zei: 'Ik mag een... ' Zonder voorafgaande tekenen wankelde hij en viel op de grond, met David.

'Laat me gaan, robot,' zei David.

Met schokkerige bewegingen verslapte de robot zijn greep. David kon zich weer bewegen.

Hij zei: 'Wie heeft je opgedragen die apparatuur hier te vernielen?' Hij was niet langer bevreesd voor een onvoorspelbare reactie van de kant van de robot. Hij wist maar al te goed, dat hij het was geweest die het kwetsbare, delicate brein van de robot sterk had ontregeld. Maar in deze laatste fase, voor het positronische wonder het zou begeven, was het mogelijk dat de robot de tweede wet zou gehoorzamen. Hij herhaalde zijn vraag: 'Wie heeft je opgedragen apparatuur te vernielen?'

De robot maakte een onsamenhangende reeks metalige klanken. 'Ar-ar-ar.' Meteen daarop werd het radiocontact onder begeleiding van een snerpend geknars verbroken. De mond van de robot opende zich tweemaal, alsof hij zijn uiterste best deed een verstaanbaar woord uit te brengen. Daarna bleef elke reactie uit. De robot was dood.

David voelde de druk die hem al die tijd overeind had gehouden wegvallen. Het landschap rondom hem leek te vervagen en weer in focus te springen. De kracht zich helemaal uit de greep van de robot te bevrijden ontbrak hem.

Hij besefte dat het noodzakelijk was dat hij zo snel mogelijk zijn kracht herwon. Om zich daartoe in staat te stellen moest hij zo snel mogelijk uit de dodelijke straling van de grote zon Mercurius zien te komen. En dat betekende dat hij zich naar de naastbijzijnde overhangende rotsrichel moest slepen, naar de schaduw die hij al tijdens zijn duel met de robot had willen bereiken.

Met pijnlijke bewegingen trok hij zijn voeten onder zich omhoog. Pijnlijk en uitgeput begon hij zich centimeter na centimeter bij de robot vandaan te bewegen. De rotsrichel leek in het geheel niet dichterbij te komen, het universum leek om hem heen te tollen. Zijn benen schenen lam en gevoelloos. Zelfs onder de geringe zwaartekracht van Mercurius leek de taak zijn uitgeputte lichaam ver te boven te gaan; slechts zijn ongelooflijke wilskracht hield hem op de been.

Zijn hoofd bereikte als eerste lichaamsdeel de schaduw. Even verloor hij het bewustzijn. Happend naar lucht wachtte hij een minuut of wat voor hij zich met een laatste krachtsinspanning, die zijn spieren vaneen leek te scheuren, een stukje verder schoof.

Na een kwartier bevond hij zich helemaal in de schaduw. David keek over zijn schouder achterom naar het vlekkerige en bewegende landschap. Bijna dankbaar liet hij zich in een diepe bewusteloosheid wegglijden.

Met lange tussenpozen begon zijn gezichtsvermogen terug te keren.

Vervolgens, veel later, voelde hij zich ietwat rustiger, mede door de zachte kussens onder hem. Hij probeerde zich de perioden waarin hij steeds even bij bewustzijn was geweest voor de geest te halen. Er waren vage beelden van naderende mensen, fragmentarische beelden van het inwendige van een rupsvoertuig, van de stem van Bigman, schel bezorgd. Vervolgens, iets duidelijker, de stem van een dokter die een diagnose stelde.

Daarna een lange tijd niets, gevolgd door een haarscherpe herinnering aan de stem van dr. Peverale, die hem vriendelijk vragen stelde. David herinnerde zich de vragen beantwoord te hebben, dus het ergste had hij omstreeks die tijd achter de rug. Hij opende zijn ogen.

Dr. Gardoma nam hem somber op. Hij had een injectiespuit in zijn hand. 'Hoe voel je je?' vroeg hij.

David glimlachte. 'Hoe zou ik me moeten voelen?'

'Dood, zou ik zo zeggen, na wat jij hebt doorgemaakt. Maar je bent ongelooflijk sterk en wilskrachtig, daarom leef je nog.'

Bigman, die zich ietwat op de achtergrond had gehouden, kwam nu Davids gezichtsveld binnenwandelen. 'Aan Mindes heeft het niet gelegen. Waarom landde dat modderbrein niet om David te helpen? Waar wachtte hij op? Hij liet David gewoon doodgaan.'

Dr. Gardoma legde de injectiespuit weg en waste zijn handen. Met zijn rug naar Bigman toegekeerd, zei hij: 'Scott Mindes was ervan overtuigd dat David dood was. Hij hield zich op de vlakte zodat niemand hem er achteraf van zou kunnen beschuldigen de moord op zijn geweten te hebben. Hij heeft tenslotte ooit eens geprobeerd David om te brengen en de anderen zouden hem dat zeker in herinnering brengen.'

'Hoe kon hij zo iets overdenken, op dat tijdstip? De robot... '

'Mindes is zichzelf niet deze dagen. De druk op hem is te groot. Hij riep hulp in, dat was het beste in die omstandigheden.'

David zei: 'Kalm aan, Bigman. Ik verkeerde niet in gevaar. Ik lag gewoon in de schaduw te slapen, en ik maak het nu uitstekend. Hoe zit het met de robot, Gardoma? Is hij geborgen?'

'We hebben hem naar de koepel gebracht. Het brein is echter voorgoed vernield, onmogelijk daaruit nog iets wijs te worden.'

'Jammer,' zei David.

De dokter zei met stemverheffing: 'Algoed, Bigman, kom mee. Hij moet slapen.'

'Hé,' begon Bigman.

David schoot hem meteen te hulp. 'Laat maar, Gardoma. Ik zou hem eigenlijk graag even onder vier ogen willen spreken.'

Dr. Gardoma aarzelde en haalde vervolgens zijn schouders op. 'Je hebt slaap nodig, maar ik zal je een half uur geven. Daarna moet hij je met rust laten.'

'Daar zorg ik wel voor.'

Zodra ze alleen waren, greep Bigman David bij de schouders en schudde hem stevig heen en weer. Met gesmoorde stem zei hij: 'Jij stomme aap. Als de hitte die robot niet onschadelijk had gemaakt... '

David glimlachte vriendelijk. 'Het was geen toeval, Bigman,' zei hij. 'Ik heb hem bewust onschadelijk gemaakt.'

'Hoe dan?'

'Zijn schedeldak was gladgepolijst, en weerkaatste een groot deel van de zonnestraling. Dat betekende echter ook dat de temperatuur van het positronische brein hoog genoeg was om het te vernielen, maar niet hoog genoeg om de robot te laten ophouden met functioneren. Heel fortuinlijk was dat een aanzienlijk gedeelte van het Mercuriaanse grondoppervlak aan de zonzijde uit een soort zwart gruis bestaat. Ik heb iets ervan over zijn schedeldak uitgesmeerd. Zwart absorbeert hitte, Bigman. Het reflecteert geen stralen. De temperatuur in het brein schoot omhoog en de robot stierf. Het had echter niet langer moeten duren, anders...' David keek de kleine Martiaan veelbetekenend aan.

'Maar kom, vertel eens wat er tijdens mijn afwezigheid is voorgevallen. Is er nog iets gebeurd?'

'Iets gebeurd. Hou je maar vast.' En terwijl Bigman aan het woord was, luisterde David aandachtig toe, met een uitdrukking die versomberde naarmate het verhaal vorderde. Tegen de tijd dat het gevecht met Urteil ter sprake kwam, fronste hij bedenkelijk. 'Waarom moest je zo nodig met Urteil gaan stoeien? Dat was heel ondoordacht.'

'David!' zei Bigman beledigd, 'Dat was strategie! Jij beweert altijd dat ik als een stier op mijn doel afga en wat slimmer te werk moet gaan. Dit was slim. Ik wist dat ik hem bij een lage zwaartekracht kon hebben... '

'Het klinkt anders alsof je zelf bijna het loodje legde. Je enkel zit in het verband.'

'Ik gleed uit, per ongeluk. Bovendien heb ik gewonnen, en ik had vooraf een afspraak met hem gemaakt. Hij zou, door leugens te verspreiden, de raad in een kwaad daglicht kunnen stellen, maar als ik gewonnen had, had hij zijn mond gehouden.'

'En dat geloofde jij ?'

'Tja... ' begon Bigman, ietwat in de war.

David ging verder: Je redde zijn leven, zei je. Hij moet zich daarvan bewust zijn geweest en toch was dat niet eens voldoende om hem van zijn voorgenomen doel af te brengen. Verkeerde je werkelijk in de veronderstelling dat hij woord zou houden, na een vuistgevecht?'

'Tja... ' zei Bigman weer.

'Als hij had verloren, zou hij dubbel zo venijnig te werk zijn gegaan, omdat jij hem in dat geval in het openbaar vernederd zou hebben... Zal ik je eens wat vertellen, Bigman... Jij hebt hem uitgedaagd omdat je je gram wilde halen omdat hij je in het openbaar had beledigd. Jouw gezeur over een afspraak was eenvoudig een excuus om jezelf in de gelegenheid te stellen hem een pak slaag te geven. Niet?' Het laatste woord kwam er heftig uit.

'O, David. Zand van Mars!'

'Heb ik het mis?'

'Ik wilde een af-'

'Maar in de eerste plaats wilde je vechten?' David was onmiskenbaar boos. 'Kijk nu eens wat een ellende je hebt aangericht.'

Bigman sloeg zijn ogen neer. 'Het spijt me.'

David trok meteen bij. 'O, galaxis, Bigman. Ik ben niet boos op je. Ik ben eigenlijk boos op mezelf. Ik maakte met die robot ook een grove fout en werd bijna gedood omdat ik niet nadacht. Hoewel ik allang had gezien dat hij niet goed functioneerde, bracht ik dat niet met de hitte in verband. Toen ik dat wel deed, was het haast te laat... Enfin, in het verleden schuilt, zoals altijd, een lesje voor de toekomst. De vraag is wat we met het geval Urteil aanmoeten.'

Bigman was meteen weer de oude. 'In ieder geval zijn we die schobber kwijt.'

'Hem wel,' zei David, 'maar wat dacht je van Swenson?'

'Hmm.'

'Hoe verklaren we de zaak? De Wetenschapsraad is aan een kritisch onderzoek blootgesteld en degene die met deze zaak belast is sterft door toedoen van iemand die zeer nauw bij de raad betrokken is. Het ziet er niet bijster rooskleurig uit.'

'Het was een ongelukje. De zwaartekracht... '

'Daar hebben we niets aan. Ik moet Peverale spreken, voor... '

Bigman liep rood aan en zei haastig: 'Die is te oud om daadwerkelijk... '

'Wat bedoel je?'

'De dood van Urteil scheen hem nauwelijks iets te doen. Hij... '

'Zeg dat nog eens. Kom op, voor de dag ermee!'

'Nou, hij kwam binnen toen Urteil dood op de grond lag en leek het heel gewoon te vinden. Hij zei: "Is hij dood." en dat was het.'

'Dat was alles?'

'Dat was alles?' Bigman staarde voor zich uit. 'Vervolgens vroeg hij waar jij was, want Mindes had hem verteld dat jij door een robot was gedood.'

Davids strakke blik bleef op Bigman gericht. 'Meer niet?'

'Meer niet,' zei Bigman weinig op zijn gemak.

'Wat is er daarna gebeurd. Kom op, Bigman. Je wilt niet met Peverale spreken. Waarom niet?'

Bigman keek hem niet rechtstreeks aan.

'Voor de dag ermee, Bigman.'

'Nou, hij kan er wel een rechtszaak van maken.'

'Een rechtszaak!'

'Peverale zegt dat het moord is en de mensen op Aarde wel heftig zullen reageren.'

'Er wordt dus een rechtszaak gehouden. Daarover is al een besluit genomen ?'

'Luister eens, David. Dr. Gardoma zei, dat ik je niet mocht opwinden.'

'Gedraag je niet als een moeder-overste, Bigman. Wanneer wordt de rechtszitting gehouden?'

'Morgenmiddag twee uur, standaardtijd. Maar je hoeft je nergens zorgen over te maken, David.'

'Roep Gardoma binnen,' zei David.

'Waarom?'

'Doe wat ik zeg.'

Bigman liep naar de deur, opende die en kwam even later terug met dr. Gardoma.

Er is geen enkele reden waarom ik morgenmiddag om twee uur mijn bed niet uit zou mogen, is het wel?'

Gardoma aarzelde. 'Ik had je liever nog een poosje in bed gezien.'

Het interesseert me niet waaraan u de voorkeur geeft. Ik zal er niet dood aan gaan, is het wel?

Algoed. Zeg maar tegen Peverale dat ik Bigmans rechtszaak wil bijwonen. Je weet ervan, neem ik aan?'

'Inderdaad.'

'Iedereen weet ervan, is het niet? Behalve ik?'

'Je conditie was er niet naar om... '

'Zeg jij tegen dr. Peverale dat ik de rechtszitting wil bijwonen en dat hij niet mag beginnen als ik er nog niet ben.'

'Ik zal het hem zeggen,' zei Gardoma. 'Maar ik vind dat je nu moet gaan slapen. Kom mee, Bigman.'

'Even nog,' piepte Bigman. Hij leunde over het bed heen en zei haastig: 'Zeg, David, maak je niet al te druk. Ik heb alles onder controle.'

Davids wenkbrauw kwam iets omhoog.

Bigman, die zich ongelooflijk belangrijk vond, zei: 'Ik wilde je verdomme verrassen. Ik kan bewijzen dat Urteil niet door mijn toedoen zijn nek brak. Ik heb de zaak al opgelost.'

'Weet je ook wie de dader is, Bigman?'

'Nee, nee, ik zeg niets. Ik zal je laten zien dat ik meer in mijn mars heb dan ogenschijnlijk lijkt. Deze keer dirigeer ik de show en mag jij toekijken. Je zult vanzelf merken hoe ik het ga aanpakken.'

De kleine Martiaan glimlachte verrukt, voerde enkele korte danspassen uit en volgde dr. Gardoma naar buiten, het vertrek uit. Zijn gezicht glom van de voorpret.

15

De rechtszaak

David beende nonchalant de werkkamer van dr. Peverale binnen. Het was drie minuten voor twee. De anderen waren er al. Dr. Peverale zat achter een oud bureau dat voornamelijk door een uitgebreide papierwinkel in beslag werd genomen. Hij knikte David vriendelijk toe en deze antwoordde met een kort: 'Middag, meneer.'

De hele situatie vertoonde frappante overeenkomsten met de toestand tijdens het diner. Cook was aanwezig, natuurlijk, en zag er op een of andere manier nerveus en ietwat gespannen uit. Hij zat in een imposante leunstoel, rechts van Peverale. Links van Peverale zat Bigman in een zelfde leunstoel, waarvan de omvang zijn dwergachtige verschijning nog eens extra benadrukte. Mindes was er eveneens. Zijn magere gezicht zag er nog bleker uit dan gewoonlijk en hij trommelde voortdurend met zijn vingers op zijn dijbenen. Dr. Gardoma zat naast hem, stijf rechtop en met een ernstige gelaatsuitdrukking; hij nam David met een afkeurende blik op toen deze binnenkwam. De afdelingshoofden van de verschillende werkgroepen waren eveneens present.

Urteil was de enige ontbrekende persoon die ook bij het diner had aangezeten.

Dr. Peverale begon, rustig en vriendelijk: 'We kunnen nu beginnen, maar eerst zou ik enkele woorden tot meneer Starr willen richten. Ik heb begrepen dat Bigman deze bijeenkomst heeft uitgelegd als zijnde een rechtszitting. Enfin, ik kan u verzekeren dat dat niet zo is. Als er een rechtszaak van wordt gemaakt, zal de zitting op Aarde plaatsvinden en geleid worden door bevoegde rechters. We zullen ons vanmiddag beperken tot een poging een rapport voor de Wetenschapsraad samen te stellen.'

Dr. Peverale verschoof enkele formulieren op het bureau voor zich en zei: 'Ik zal meteen verduidelijken waarom een duidelijk rapport zo van belang is. In de eerst plaats is, dank zij meneer Starrs gedurfde onderneming aan de zonzijde, de saboteur van Project Licht onschadelijk gemaakt. De dader bleek een robot van Sireense makelij te zijn. De robot is niet langer tot functioneren in staat. Meneer Starr... '

'Ja?' zei David.

'De belangrijkheid van de zaak was zodanig dat ik de vrijheid heb genomen u te ondervragen toen u werd binnengebracht en u slechts half bij bewustzijn was.'

'Ik herinner me dat nog zeer goed,' zei David.

'Wilt u enkele van de antwoorden, vóór ze officeel op schrift worden gesteld, nog eens bevestigen?'

'Zeker.'

'In de eerste plaats: zijn er nog andere robots bij betrokken?'

'Dat heeft de robot niet gezegd, maar ik neem aan van niet.'

'Maar hij zei ook niet dat hij echt de enige was?'

'Nee.'

'Er zouden dus nog andere kunnen zijn?'

'Ik dacht van niet.'

'Algoed. Vervolgens: Hoeveel Sirenen waren erbij betrokken?'

'Dat wilde de robot niet zeggen, dat was hem opgedragen.'

'Kende hij de locatie van de basis van de indringers ?'

'Hij zei niets met betrekking daartoe. Hij heeft het niet eens over Sirenen gehad.'

'Maar de robot was van Sireense makelij, is het niet?'

'Dat gaf hij toe.'

'Aha.' Dr Peverale glimlachte humorloos. 'Dan is het naar mijn mening wel duidelijk dat Sirenen op Mercurius zijn geland en zich ergens verborgen houden om ons project te saboteren. De Wetenschapsraad moet hiervan op de hoogte worden gesteld en, indien de Sirenen een invasie in gedachten hebben, moeten wij de raad daar terdege bewust van maken. De Sireense dreiging begint vreeswekkende proporties aan te nemen.'

Cook mengde zich met een afkeurende blik in het betoog.

'We moeten het ook nog hebben over de plaatselijke levensvormen, die Mercuriaanse energiezuigers, dr. Peverale. De raad moet ook van het bestaan van deze onaangename wezens op de hoogte worden gesteld.'

Hij wendde zich tot de andere aanwezigen, zonder iemand rechtstreeks aan te spreken. 'Eén van de wezens werd gisteren gevangengenomen en...'

De oude astronoom viel hem ietwat geïrriteerd in de rede. 'Ja, dr. Cook, de raad zal hiervan zeker op de hoogte worden gesteld. Niettemin moeten we de Sireense zaak de hoogste prioriteit verlenen. Andere zaken moeten hieraan opgeofferd worden. De Sireense dreiging wordt met de dag groter. Ik wilde onder meer voorstellen dat dr. Mindes Project Licht stopzet tot Mercurius weer veilig toegankelijk is.'

'Wacht eens even,' viel Mindes hem in de rede. 'Er is heel wat geld geïnvesteerd in Project Licht om over tijd maar niet te spreken... '

'Ik zei, tot Mercurius weer veilig toegankelijk is. Ik wil in geen geval dat Project Licht voorgoed wordt stopgezet. En omdat het noodzakelijk is dat aan het Sireense gevaar de meeste aandacht wordt besteed, is het noodzakelijk ervoor zorg te dragen dat Urteils beschermer, senator Swenson, ervan weerhouden wordt met allerlei triviale zaken op de proppen te komen.'

David zei: 'U wilt de senator dus een zondebok aanbieden. De bedoeling is Bigman aan handen en voeten gebonden in een doosje te stoppen en hem als postpakket naar de Aarde te verschepen. Terwijl de senator zich dan met Bigman bezighoudt, kan de jacht naar Sirenen op Mercurius onverdroten worden voortgezet.'

De astronoom trok veelbetekenend zijn wenkbrauwen op. 'Een zondebok, meneer Starr? Wij houden ons aan de feiten.'

U doet maar,' zei Bigman. 'De feiten zult u zeker te horen krijgen.'

'Goed,' zei dr. Peverale. 'U bent de centrale figuur in deze zaak. Vertelt u maar met uw eigen woorden wat er tussen u en Urteil is voorgevallen. Bedenkt u echter wel dat uw relaas op microfilm en geluidstape wordt vastgelegd.'

'Moet ik soms ergens op zweren?' vroeg Bigman.

Peverale schudde zijn hoofd. 'Dit is geen officiële rechtszaak.' 'Zoals u wilt.' En met een verrassende welbespraaktheid vertelde Bigman zijn verhaal. Hij begon met Urteils beledigende opmerking over zijn lengte en vervolgde met de gebeurtenissen in de mijn om met het duel te eindigen. De dreigementen van de zijde van Urteil, tegen David Starr en de raad, liet hij erbuiten.

Dr. Gardoma mocht daarna zijn verhaal doen en bevestigde wat er de eerste keer tijdens de ontmoeting van Urteil met Bigman had plaatsgevonden, ook deed hij verslag van de kleine rel tijdens het diner.

Voorts gaf hij een gedetailleerd verslag van Urteils gedrag na hun terugkeer uit de mijnen.

'Urteil herstelde zich snel,' zei hij. 'Ik vroeg hem niet naar details en hij gaf ze niet. Hij vroeg wel naar Bigman en, afgeleid van de uitdrukking van zijn gezicht, haatte hij Bigman nog evenzeer als voorheen het geval was. Toen ik hem vertelde dat Bigman het goed maakte, plaatste hij zelfs een neerbuigende opmerking aan diens adres; hij gedroeg zich in elk geval niet alsof Bigman hem het leven had gered. Om dit nog eens nadrukkelijk toe te lichten: ik kreeg niet de indruk dat hij overliep van dankbaarheid.'

'Dat is ook maar een mening,' kwam dr. Peverale haastig tussen beide, 'en ik stel voor dat we het verslag niet onbruikbaar maken door te veel persoonlijke toelichtingen op het gebeurde te geven.'

Dr. Cook was de volgende. Hij concentreerde zich op het duel. Hij zei: 'Bigman drong bijzonder op het gevecht aan. Meer kan ik daarover niet zeggen. Het leek mij dat hij een redelijke kans had als het gevecht bij een lage zwaartekracht werd gehouden. De getuigen moesten erop toezien dat er geen vreemde dingen gebeurden. Dat de afloop ernstiger was dan door allen werd voorzien, is inmiddels iedereen wel duidelijk, maar ik had dit niet verwacht. Ik zou zeker overleg hebben gepleegd met dr. Peverale als dit wel zo was geweest, dat geef ik toe.'

Dr. Peverale knikte. 'Dat had u zeker moeten doen. Het blijft echter een feit dat Bigman op het gevecht aandrong, en erop stond dat het bij een lage zwaartekracht zou worden gehouden, is het niet?'

'Dat is juist.'

'En hij verzekerde u, dat hij Urteil onder die omstandigheden zou vermoorden?'

'Zijn exacte woorden waren: "Ik zal hem heus niet vermoorden." Ik ben van mening dat hij dit schertsend bedoelde. Hij was niet echt van plan Urteil te vermoorden.'

Dr. Peverale wendde zich tot Bigman. 'Heeft u hieraan nog iets toe te voegen?'

'Zeker. En omdat dr. Cook de laatste spreker was zou ik hém graag een kruisverhoor afnemen.'

Dr. Peverale keek verrast. 'Dit is geen rechtszitting.'

'Luister eens,' zei Bigman nijdig. 'De dood van Urteil was geen ongelukje. Het was moord, en ik wil in de gelegenheid worden gesteld dat te bewijzen.'

De stilte die na deze opmerking haast te snijden was, werd abrupt doorbroken door een verward geroezemoes. De stem van Bigman kreeg een uiterst schelle klank. 'Ik sta erop dr. Hanley Cook te ondervragen.'

De oude astronoom was een toonbeeld van verwarring.

Echt... ik weet niet, Bigman... ' Hij hakkelde wat onsamenhangende woorden.

David Starr zei kalm: 'Heus, ik stel voor dat u Bigman hiertoe in de gelegenheid stelt, dr. Peverale.'

Allereerst, dr. Cook,' begon Bigman, 'zou ik u willen vragen hoe het mogelijk was dat Urteil bekend was met de route die David en ik volgden.'

Cook kreeg een blos op zijn wangen. 'Ik wist niet dat hij die kende.'

'Hij volgde ons niet op de voet. Hij volgde een route die parallel liep aan de onze, alsof hij van plan was ons van achteren te naderen en in te halen als we goed en wel in de mijnen waren. David en ik hebben samen met u die route opgesteld, met niemand anders erbij. David zal Urteil niets verteld hebben en ik ook niet. Ra, ra, wie dan wel?'

Cook keek wild om zich heen, alsof hij van elders hulp verwachtte. 'Ik weet het niet.'

'Het is wel duidelijk dat u die verklikker was.'

'Nee. Misschien heeft hij ons afgeluisterd.'

'Aantekeningen op een kaart kun je niet afluisteren, dr. Cook. Maar laten we er niet omheen draaien. Ik vocht met Urteil, en als de zwaartekracht op Mercurius-normaal was gebleven, zou hij nog in leven zijn. Maar dat was niet zo. De zwaartekracht werd opgevoerd naar Aarde-normaal op een ogenblik dat Urteil zich in een zeer kwetsbare positie bevond. Wie deed dat?'

'Ik weet het niet.'

'U stond als eerste naast Urteil. Wat deed u toen? Verzekerde u zich ervan dat hij dood was?'

'Dr. Peverale, ik zie me genoodzaakt protest aan te tekenen tegen deze hoogst ongewone gang van zaken.' Cook keek zijn chef dreigend aan.

Peverale zei opgewonden: 'Beschuldig je Cook ervan Urteil vermoord te hebben ?'

Bigman zei: 'Kijk, de plotselinge verandering van zwaartekracht trok me tegen de grond. Toen ik overeind kwam, waren de anderen daar ook juist aan toe. Als iemand zonder voorafgaande waarschuwing zestig tot zeventig kilo op zijn nek krijgt, lukt het hem niet meteen weer te gaan staan. Maar Cook kon dat klaarblijkelijk wel. En hij was ook in staat meteen naar Urteil toe te lopen en zich bezorgd te maken over diens gezondheid. Meneer Cook moet wel over heel bijzondere eigenschappen beschikken om daartoe in staat te zijn.'

'Wat bewijst dat?' wilde Cook weten.

'Het bewijst dat u niet neerging toen de zwaartekracht toenam, anders had u niet zo snel overeind kunnen komen. En waarom viel u niet, net zoals de anderen, óók op de grond. Ik zal het u zeggen. U verwachtte dat de zwaartekracht omhoog zou gaan. En waarom verwachtte u dat? Omdat u de hendel overhaalde.'

Cook wendde zich tot dr. Peverale. 'Deze man lijdt aan achtervolgingswaanzin. Dit is je reinste intimidatie.'

Maar dr. Peverale nam zijn onderbevelhebber op met een blik van afgrijzen.

Bigman zei: 'Laat me alles nog eens op een rijtje zetten. Cook werkte samen met Urteil. Alleen op die manier kan Urteil op de hoogte zijn geweest van de route die wij door de mijnen volgden. Maar, we moeten niet vergeten dat hij waarschijnlijk uit zelfbehoud met Urteil samenwerkte. Misschien chanteerde Urteil deze man wel. In ieder geval greep Cook de geboden kans aan om zich voorgoed van Urteil te ontdoen. Toen ik zei dat ik die schurk "heus niet zou vermoorden", als we bij een lage zwaartekracht zouden vechten, moet het idee bij hem opgekomen zijn. Toen het gevecht plaatsvond stond hij rustig bij de hendel zijn kans af te wachten. Dat is alles.'

'Wacht,' riep Cook met een gesmoorde stem. 'Als dit alles is waarmee je... waarmee je... '

'Ik heb helemaal niet beweerd dat u van nature boosaardig bent,' zei Bigman. 'Waarschijnlijk beschikte Urteil over de mogelijkheden u te chanteren, hetzij door bewijzen op schrift, hetzij op microfilm. Ik geloof ook niet dat u uit eigen beweging tot een dergelijke daad in staat bent. Als we Urteils kamer doorzoeken, vinden we waarschijnlijk de reden wel.'

'Ik sta helemaal achter Bigman,' zei David.

'We kunnen natuurlijk daadwerkelijk de kamer van meneer Cook doorzoeken,' zei Peverale onthutst, 'maar om de zaak op deze manier af te ronden...'

Alle energie leek in één lange ademtocht uit dr. Hanley Cook weg te stromen. 'Wacht,' zei hij. 'Ik kan het uitleggen, en dat zal ik doen ook.'

En alle gezichten keerden zich naar hem toe.

De magere wangen van Hanley Cook glommen van het zweet. Zijn handen, die hij ietwat ophief, trilden duidelijk zichtbaar. Hij zei: 'Kort nadat Urteil op Mercurius arriveerde, bracht hij me een bezoek. Hij beweerde een algemeen onderzoek naar de gang van zaken in het laboratorium hier te willen doen. Hij zei ook dat senator Swenson over bewijzen beschikte dat de zaak hier verschrikkelijk slecht werd geleid; er zou op onverantwoordelijke wijze met belastingcenten worden omgesprongen, aankopen werden oneconomisch besteed. Tevens zei hij dat Peverale te oud was en nodig met pensioen moest. Urteil beschouwde dr. Peverale, toentertijd, als een oude man die niet langer in staat was de zware last van zijn grote verantwoordelijkheid mee te torsen. Waar hij meteen aan toevoegde dat ik als plaatsvervanger de meest logische keus was.'

Dr. Peverale, die geschokt naar de korte uiteenzetting had geluisterd, vloog overeind en riep onthutst: 'Cook!'

'Ik was het voor honderd procent met hem eens,' zei Cook met doffe stem. 'U bent te oud. Ik heb allang de leiding hier op me genomen. U houdt zich slechts als een bezetene bezig met uw Sirius-complex.' Hij wendde zich tot David. 'Urteil beloofde me voor te dragen als ik hem zou helpen. Ik geloofde hem; iedereen weet dat Swenson overal een vinger in de pap heeft.

Ik verschafte hem inzage in een aanzienlijke hoeveelheid informatie. Een deel daarvan stond op schrift en was getekend. Hij beweerde het nodig te hebben als de zaak later pas goed aan het rollen zou worden gebracht. Kort daarop begon hij de ondertekende rapporten als pressiemiddel tegen me te gebruiken. Het bleek dat hij veel meer geïnteresseerd was in Project Licht en de handel en wandel van de Wetenschapsraad. Hij vroeg mij m'n positie te gebruiken om uitgebreid voor hem te spioneren op de plaatsen waartoe hij geen toegang had. Zo werd ik zijn privéspion. Hij maakte vooraf heel duidelijk dat hij niet zou talmen dr. Peverale met bewijsmateriaal van mijn capriolen op de hoogte te stellen, indien ik aan zijn verzoek geen gehoor zou geven. En dat zou het einde van mijn loopbaan hebben betekend.

Ik moest wel voor hem spioneren. Ik moest hem inlichten over de route die Bigman en Starr door de mijnen zouden volgen. Ik hield hem op de hoogte van alles waarmee Mindes zich bezighield. Telkens weer gaf ik toe en raakte hoe langer hoe meer in zijn greep. En na een poosje begon ik te beseffen dat hij me op een goede dag zou breken, ongeacht hoe vaak ik hem ook had geholpen. Zo was hij nu eenmaal. Toen ook besefte ik dat hem vermoorden mijn enige kans was uit zijn klauwen te ontsnappen. Ik wist echter nog niet hoe...

Niet zo heel lang daarna zocht Bigman me op met het verzoek een duel met Urteil bij lage zwaartekracht te mogen vechten. Hij was er zo van overtuigd dat hij geen enkele moeite met Urteil zou hebben, dat ik op het idee kwam...

Het was een kans van één op honderd, maar wat had ik te verliezen, bedacht ik me? Zodoende bleef ik bij de zwaartekrachtregelaar staan tot ik de kans zou krijgen mijn voorgenomen plan ten uitvoer te brengen. Die kans kwam, en Urteil stierf. Het werkte perfect. Ik had gedacht dat de hele zaak als zijnde een tragisch ongeluk zou worden afgedaan. Zelfs al zou Bigman in staat van beschuldiging worden gesteld, dan zou de raad hem wel met raad en daad terzijde staan. Niemand zou erdoor geschaad worden, behalve Urteil, en hij verdiende het, wel honderd keer. Enfin, dat is het.'

In de beklemmende stilte die erop volgde, zei Peverale hijgend: 'Onder de gegeven omstandigheden, Cook, kun je je als van alle posten ontheven beschouwen. Je staat van nu af aan onder ar-'

'Hé!' riep Bigman. 'Wacht even. Wacht even. De bekentenis is nog niet volledig. Zeg, Cook, tijdens het duel deed je een tweede poging, is het niet?'

'Een tweede poging?' Cooks wenkbrauwen kwamen vragend omhoog.

'Wat dacht u van dat beschadigde iso-pak? Urteil waarschuwde ons de pakken vooral goed na te zien, dus hij had kennelijk ervaring opgedaan. Hij liet doorschemeren dat Mindes erachter zat, maar dat Urteil een leugenachtige schurk was en niets van wat hij zei ook maar in de verste verte op de waarheid leek, weet iedereen. Wat ik hiermee wil zeggen is, dat u Urteil probeerde te vermoorden door zijn pak te vernielen. Maar waarschijnlijk betrapte hij u en dwong hij u het pak om te ruilen met een van de pakken die ons waren toegewezen. Vervolgens waarschuwde hij ons voor die mogelijkheid en probeerde zo ons vertrouwen te winnen en Mindes in een kwaad daglicht te stellen. Is dat niet zo?'

'Nee,' schreeuwde Cook. 'Nee, ik had niets met dat pak te maken. Niets.'

'Zeg, kom,' begon Bigman. 'Dacht je dat wij geloofden dat jij... '

Maar op dat ogenblik ging David staan. 'Het is zo wel mooi, Bigman. Cook had geen bemoeienis met de beschadiging van mijn pak. Je kunt hem geloven. De man die het pak vernielde, is ook degene die de robot hierheen bracht.'

Bigman staarde zijn vriend ongelovig aan. 'Je bedoelt de Sirenen, David?'

'Niet de Sirenen,' zei David. 'Er zijn geen Sirenen op Mercurius. En die zijn hier ook nooit geweest.'

16

Afloop van een rechtszitting

De diepe stem van dr. Peverale klonk schor. De man was diep beledigd toen hij zei: 'Geen Sirenen? Weet u wel wat u daar zegt, meneer Starr?'

'Welzeker.' David Starr plaatste zich wijdbeens voor het bureau van dr. Peverale, ging vervolgens op een punt ervan zitten en keek de andere aanwezigen aan. 'Dr. Peverale zal me zeker gelijk geven als hij kennis heeft genomen van mijn theorie.'

'Geloof dat maar niet!' De oude astronoom was zichtbaar tot in het diepst van zijn wezen gekwetst. 'Ik verzeker u... Ach het is nauwelijks de moeite waard dit ter discussie te stellen. Ik zal eerst Cook onder arrest laten plaatsen.' Hij stond half op. David gebaarde hem dringend weer plaats te nemen op zijn stoel. 'Dat komt wel, meneer. Bigman zal ervoor zorgen dat Cook zich niet misdraagt.'

'Ik zal heus geen herrie schoppen,' zei de wanhopige Cook met dikke tong. Ondanks deze verzekering trok Bigman zijn stoel tot naast die van Cook.

'Denk eens terug, dr. Peverale,' begon David. 'Een dag of wat geleden hield u, tijdens het diner, een gloedvol betoog aangaande Sireense robots... Tussen haakjes, dr. Peverale, u was er al geruime tijd van op de hoogte dat er een robot op Mercurius was, is het niet?'

Weinig op zijn gemak zei de astronoom: 'Wat bedoelt u daarmee?'

'Dr. Mindes heeft u verschillende keren verhalen verteld van op mensen gelijkende gedaanten die zich, naar het zich liet aanzien, in een soort metalen ruimtepakken over het oppervlakte aan de zonzijde bewogen, en die opgewassen leken tegen de meedogenloze straling.'

'Inderdaad,' viel Mindes hem bij, 'en ik had moeten weten dat ik een robot zag.'

'U had niet, zoals dr. Peverale, al eens eerder van nabij met robots te doen gehad,' zei David. Hij wendde zich tot de oude astronoom. 'Ik weet zeker dat u de aanwezigheid van Sireense robots op Mercurius vermoedde zodra Mindes zijn eerste rapport binnenbracht. Zijn beschrijving is sluitend en duidelijk.'

De astronoom knikte traag.

'Ik,' zei David, 'verwachtte in het geheel geen robots op Mercurius. Maar na afloop van het diner, nadat dr. Peverale uitgebreid over Sirius en de robots aldaar had gesproken, werd voor mij een tipje van de sluier opgelicht. Ik wist waar ik de verklaring voor het raadsel moest zoeken.'

Dr. Peverale knikte nogmaals, dit keer nog trager.

Hij zei: 'Ik wist dat wij toch niets tegen de Sireense sabotagedaden konden ondernemen, daarom ook ontmoedigde ik Mindes.' (Na deze uitspraak werd Mindes lijkbleek en mompelde woedend iets bij zichzelf.)

David zei: 'Maar u bracht nooit verslag uit aan de Wetenschapsraad?'

Dr. Peverale aarzelde. 'Ik was bang dat ik daar geen gehoor zou vinden en er achter mijn rug zelfs hartelijk om gelachen zou worden. Ik vermoedde dat ik zelfs het risico liep met pensioen gestuurd te worden. Eerlijk gezegd wist ik niet wat me in die situatie te doen stond. Het was duidelijk dat ik van Urteils aanwezigheid geen gebruik kon maken. Hij was slechts in zijn eigen doeleinden geïnteresseerd. Toen u arriveerde, meneer Starr,' hij sprak nu langzaam en zijn stem klonk dof, 'had ik het idee er eindelijk een bondgenoot bij te hebben en voelde ik me tevens in staat voor het eerst vrijuit over Sirius, de robots daar en het dreigende gevaar te spreken.'

'Juist,' zei David, 'en ongetwijfeld herinnert u zich ook dat u het had over de ongewone affectie die de gemiddelde Sireen voor zijn robots koestert? U gebruikte het woord "liefde". U vertelde dat de Sirenen hun robots vertroetelden; ze hielden van hen, niets was te goed voor ze. U zei dat ze een robot gelijkstelden aan honderd Aardbewoners.'

'Inderdaad,' zei dr. Peverale, 'dat is waar.'

'Waarom zouden ze dan, indien ze werkelijk zo buitensporig op hun robots gesteld zijn, een robot naar Mercurius sturen en die daar blootstellen aan de verschrikkelijke hitte en de schadelijke straling? Zouden ze werkelijk een van hun robots veroordelen tot een langzame marteldood onder de grote zon?'

Dr. Peverale antwoordde niet, zijn onderlip trilde.

David zei: 'Ik kon mezelf er nauwelijks toe zetten de robot neer te stralen, hoewel hij duidelijk een bedreiging voor me was, en ik ben geen Sireen. Zou een echte Sireen dan werkelijk zo ver kunnen gaan?'

'Het belang van de sabo-' begon dr. Peverale.

'Toegegeven,' zei David. 'Ik geef toe dat een Sireen, als hij er werkelijk belang bij had, heus niet zou aarzelen één robot op te offeren, maar, galaxis, ze zouden zeker eerst zijn brein tegen straling hebben beschermd. Zelfs al laten we hun buitengewone affectie voor de mechanische man even buiten beschouwing, dan is het nog een voor de hand liggende zaak. Bovendien zouden ze in dat geval langer van zijn diensten gebruik kunnen maken.'

De aanwezigen lieten een instemmend en waarderend gemompel horen.

'Maar,' stamelde dr. Peverale, 'als de Sirenen er niet achter zitten, wie... '

'Nou,' zei David, 'laten we eens kijken wat we nog meer hebben. Ten eerste: Mindes heeft de robot tweemaal gezien, en tweemaal verdween hij toen Mindes een poging deed naderbij te komen. De robot vertelde mij later dat hij nadrukkelijk opdracht had gekregen menselijke gezelschap te mijden. Kennelijk was hij gewaarschuwd dat Mindes op zoek was naar de saboteur. Bovendien is overduidelijk dat hij door iemand van binnenuit de koepel werd gewaarschuwd. Hij was niet van mijn komst op de hoogte, omdat ik aankondigde naar de mijnen te gaan.

Ten tweede: Toen de robot stervende was, kon hij slechts één klank produceren, die leek op: "Ar ar ar". Kort daarop werd het contact verbroken, maar de mond bleef bewegen en de klanken vormen.'

Bigman sprong overeind. 'Urteil,' riep hij, zijn rode haar stond rechtop van de opwinding. 'Die smeerlap heeft... Het klopt! Het klopt!'

'Misschien,' zei David. 'We zullen zien. Mij kwam het voor dat de robot een poging deed "Aardmens" te zeggen.'

'En misschien,' zei Peverale droog, 'was het slechts een vaag geluid, geproduceerd door een robot die stervende was.'

'Misschien,' gaf David toe Maar we komen nu aan het derde item toe en dat zal wat meer opheldering van zaken geven. Het gaat hierom: De robot was van Sireense makelij, en welke man hier in de koepel is ooit in de gelegenheid geweest een Sireense robot te bemachtigen? Wie is er ooit op één van de Sireense planeten geweest?'

De ogen van dr. Peverale vernauwden zich. 'Ik.'

'Precies,' zei David Starr, 'en niemand anders. Daar hebt u uw antwoord.'

Een wilde verwarring volgde op de uitspraak en David maande tot stilte. Zijn stem klonk autoritair en zijn gelaatsuitdrukking was strak. 'Als lid van de Wetenschapsraad,' zei hij, 'verklaar ik dat dit observatorium vanaf dit moment onder mijn verantwoording valt. Dr. Peverale hoeft niet langer als directeur beschouwd te worden. Ik heb contact gehad met de Wetenschapsraad, om precies te zijn met het hoofdkwartier op Aarde. Op dit ogenblik is er een schip onderweg. Dit is een uitgemaakte zaak.'

'Ik eis gehoord te worden,' riep Peverale.

'Zeker,' zei David Starr, 'maar luistert u eerst nog even. U bent de enige die ooit in de gelegenheid is geweest een Sireense robot te stelen. Dr. Cook vertelde me dat u op Sirius een robotbediende kreeg toegewezen, die u tijdens uw verblijf op de planeet met raad en daad terzijde moest staan. Is dat juist?'

'Ja, maar... '

'U dirigeerde hem uw eigen schip binnen, nadat u hem eerst volgzaam had gemaakt. Op een of andere wijze lukte het u de Sireense controle op de ruimtehaven te omzeilen. Waarschijnlijk hebben ze er op Sirius nooit over gepeinsd dat iemand tot zo'n ongehoorde misdaad in staat zou kunnen zijn. Daarom waren er kennelijk ook nooit voorzorgsmaatregelen genomen een dergelijke misdaad te voorkomen.

Bovendien is het zo gek niet er vanuit te gaan dat de robot een poging deed "Aardmens" te zeggen, nadat ik hem had gevraagd wie zijn opdrachtgever was. U was een poosje de enige Aardmens op Sirius. Waarschijnlijk is erover u gesproken als de "Aardmens", toen de robot u werd toevertrouwd. Als gevolg daarvan is hij u altijd blijven beschouwen als de "Aardmens".

Bovendien, wie anders zou als eerste op de hoogte worden gesteld als iemand hier in de koepel plannen maakte de zonzijde te gaan verkennen? Wie anders zou beter in staat zijn geweest de robot langs radiografische weg van de komst van andere "Aardbewoners" op de hoogte te stellen en hem opdragen zich beslist schuil te houden tot de kust weer vrij was?'

'Ik ontken alles,' zei dr. Peverale met een woedende blik in zijn ogen.

'Ontkennen heeft geen enkele zin,' zei David. 'Als u blijft volhouden onschuldig te zijn, zal de raad genoodzaakt zijn de Sirenen om informatie te vragen. De robot vertelde me dat zijn serienummer RL-726 was. Indien de Sireense autoriteiten toegeven dat deze robot u tijdens uw verblijf op Sirius is toegewezen en hij verdwenen is omstreeks hetzelfde tijdstip als waarop u weer vertrok, hangt u wis en zeker.

Bovendien is de misdaad, het ontvreemden van een robot, op Sireense grondgebied begaan en hebben wij een uitleveringsovereenkomst met de Sireense federatie. Het is heel goed mogelijk dat zij pressie gaan uitoefenen u uit te leveren en u de rest van uw leven in een Sireense gevangenis kunt doorbrengen, of erger. Ik adviseer u, dr. Peverale, te bekennen en de zaak door de justitie op Aarde te laten behandelen, in plaats van het risico te lopen aan de Sireese autoriteiten overgedragen en berecht te worden wegens het stelen en doodmartelen van een van hun geliefde robots.'

Dr. Peverale staarde zonder werkelijk iets in zich op te nemen naar de aanwezigen. Langzaam, tergend traag, gleed hij van zijn stoel op de grond. Dr. Gardoma haastte zich naar hem toe en controleerde zijn hartslag. 'Hij leeft nog,' zei hij, 'maar het lijkt me beter als hij naar bed wordt gebracht.'

Twee uur later dicteerde dr. Lance Peverale, met Gardoma en David Starr als getuigen, een volledige bekentenis, vanuit zijn bed.

Terwijl Mercurius snel achter hen wegviel en ze ervan verzekerd waren dat de raad de touwtjes in het observatorium stevig in handen hield, voelden ze de spanning in hun lichamen wegebben. David zat strak voor zich uit te kijken; de uitdrukking van zijn gezicht was bedachtzaam en gespannen.

Bigman, bezorgd zoals altijd, zei: 'Wat is er, David. Is er nog iets dat je niet lekker zit?'

'Ik vind het niet leuk voor de oude Peverale,' zei David. 'De Sirenen zijn werkelijk gevaarlijk als het erop aankomt. Het gevaar dreigt echter niet meteen, zoals hij stellig van mening is.'

'Denk je dat de raad hem echt aan de Sirenen had uitgeleverd?'

'Waarschijnlijk niet, maar zijn angst voor de Sirenen was zo groot, dat hij uiteindelijk besloot dat het beter was ter plekke te bekennen. Het was een wrede daad op die manier een bekentenis te forceren, maar helaas noodzakelijk. Hoe goedbedoeld zijn motieven ook waren, hij heeft zich niettemin schuldig gemaakt aan moord met voorbedachten rade. Cook is een andere zaak: Hij werd gedwongen Urteil te helpen, maar ook hij heeft zich, ondanks alles wat voor hem pleit, aan een misdaad schuldig gemaakt.'

'Wat had die oude man eigenlijk tegen Project Licht, David?'

'Dat maakte hij tijdens het diner duidelijk,' zei David grimmig. 'Herinner jij je nog dat hij vertelde dat de Aarde zichzelf verzwakte door voedsel te importeren en gebruik te maken van energiebronnen van buitenaf? Hij beweerde dat Project Licht de Aarde afhankelijk zou maken van ruimtestations, omdat, na een eventueel welslagen van het project, zonnewarmte via deze stations zou worden gedistribueerd. Het was zijn wens dat de Aarde zich niet zou verzwakken door een dergelijke onderneming te verwezenlijken. En dat alles met het oog op de Sireense dreiging. Toegegeven, hij was niet helemaal toerekeningsvatbaar meer. Daarom is het ook niet zo vreemd dat hij er die kronkelige gedachtegang op na hield.

Toen Urteil op kwam dagen moet hij doodsbenauwd zijn geweest dat hij een onderzoek in zou stellen naar Project Licht en zodoende zijn snode daden aan het licht zouden komen. Om die reden scheepte hij Urteil op met een onbruikbaar iso-pak, maar de schurk was te voorzichtig en ontdekte het mankement. Misschien geloofde Urteil écht dat Mindes ervoor verantwoordelijk was.'

'Natuurlijk,' zei Bigman, 'nu ik eraan terugdenk: De eerste keer dat we de oude Peverale ontmoetten, weigerde hij zelfs over Urteil te praten, uit angst.'

'Juist,' zei David, 'en daar bestond geen aanwijsbare reden voor, zoals bij Mindes wél het geval was. Eerst vermoedde ik iets over het hoofd te hebben gezien.'

'Begon je hem toen te verdenken, David?'

'Nee, dat had een andere oorzaak: het vernielde iso-pak in onze cabine. De man die de meeste kans had het pak te saboteren, was Peverale zelf. Hij was de enige die zich ongestraft van het pak had kunnen ontdoen als zijn slachtoffer erin bezweken was. Hij wist welke cabine we toegewezen zouden krijgen en moest ons ook de pakken toewijzen. Wat me echter dwarzat, waren zijn motieven. Waarom zou hij in vredesnaam uitgerekend mij willen vermoorden?

Mijn naam zei hem kennelijk niets. Hij vroeg of ik een vakgenoot van Mindes was, bij de eerste ontmoeting al. Mindes wist wie ik was en probeerde zich meteen van mijn hulp te verzekeren. Dr. Gardoma had van me gehoord door die vergiftigingszaak op Mars. Urteil wist natuurlijk alles van mij af. Ik vroeg me af hoe het mogelijk was dat ik voor dr. Peverale een volslagen onbekende was.

Pas later kreeg ik het door. Tijdens die piratenaanval op Ceres waren wij daar ook. Het grootste observatorium in het stelsel bevindt zich op Ceres. Was het niet mogelijk dat dr. Peverale er ten tijde van de aanval ook was geweest? Ik vroeg hem ernaar en hij ontkende me daar gezien te hebben. Hij gaf wel toe geregeld heen en weer naar Ceres te reizen en Cook bevestigde dat later nog eens. Zonder enige aanmoediging van mijn kant vertelde Peverale me dat hij tijdens de piratenaanval op Ceres ziek in bed lag. Maar hij bevond zich toen op Ceres. Door die mededeling gaf hij zich bloot. In al zijn ongerustheid over het verdere verloop van de zaak praatte hij te veel.'

De kleine Martiaan staarde hem aan. 'Dat vat ik niet.'

'Het is eenvoudig. Als Peverale vaak naar Ceres reisde, waarom achtte hij het dan noodzakelijk zich een soort alibi te verschaffen voor het tijdstip waarop de piratenaanval plaatsvond? Waarom deed hij dat? Hij wist kennelijk wanneer en hoe vaak ik op Ceres was geweest en probeerde overduidelijk te maken dat hij in bed had gelegen en nergens van op de hoogte was geweest, en mij dus ook niet kende. Nogmaals, hij wist heel goed wie ik was en wat ik deed.

Maar, als hij mij kende, waarom poogde hij dan toch mij én Urteil te vermoorden? Onze iso-pakken waren op dezelfde wijze levensgevaarlijk gemaakt. We waren beiden speurneuzen. Waarvoor was Peverale zo bang? Hij maakte het zelf duidelijk. Aan het diner begon hij druk over Sirenen en robots te praten, en vielen wat mij betreft de stukjes van de puzzel op hun plaats. Het verhaal van Mindes klonk me opeens minder fantastisch in de oren. Tevens besefte ik dat alleen de Sirenen, of dr. Peverale, in de gelegenheid waren een robot op Mercurius te stationeren. Peverale was de enige die logischerwijs in aanmerking kwam. Daarom ook praatte hij zo negatief over de Sirenen. Als de robot ooit gevonden werd en er een eind zou komen aan de sabotagedaden, zou hij de ontdekking van de robot kunnen aanwenden om rondom zijn persoon een dicht rookscherm op te trekken, en voorts gebruik kunnen maken van de situatie om de Sirenen in staat van beschuldiging te stellen. Ik had bewijzen nodig, anders zou de senator stellig van de daken hebben geschreeuwd dat wij degenen waren die zich achter een rookscherm verscholen, om de incompetentie en de, naar zijn mening, extravagante uitgaven aan de kaak te stellen. Ik had een sluitend bewijs nodig, en met Urteil steeds op de achtergrond durfde ik met niemand openlijk over de zaak te praten, zelfs met jou niet, Bigman.'

Bigman gromde afkeurend: 'Wanneer zul je me ooit eens vertrouwen, David?'

'Als ik erop kan rekenen dat je schermutselingen met kerels van tweemaal jouw lengte uit de weg zult gaan,' zei David met een glimlach die de scherpe kantjes van zijn opmerking ietwat afbotte. 'In ieder geval was ik erop uit die robot aan de zonzijde te pakken te krijgen en hem als bewijsstuk mee te voeren. Dat mislukte en ik zag me genoodzaakt een bekentenis uit Peverale te wringen.'

David schudde zijn hoofd.

Bigman zei: 'Hoe moet het nu met Swenson?'

'We staan quitte, denk ik,' zei David. 'Hij kan niet veel doen nu Urteil dood is, omdat we dr. Cook als getuige kunnen opvoeren om een aantal van Urteils tactieken openbaar te maken. We kunnen ook niet veel tegen hem ondernemen, omdat twee toplieden van het observatorium vanwege het uitoefenen van dubieuze praktijken van hun posten ontheven moesten worden. We kunnen geen kant op.'

'Zand van Mars!' riep Bigman. 'Dan zullen we die kerel vast nog eens op ons dak krijgen.'

Maar David schudde zijn hoofd. 'Nee, senator Swenson is niet de echte bron van de moeilijkheden. Hij staat voor niets en is gevaarlijk, maar daardoor zorgt hij er tevens voor dat de raad altijd waakzaam is.

Bovendien,' voegde hij er bedachtzaam aan toe, 'kan de raad best wel kritiek gebruiken, evenals het congres en de regering. Als de raad zich ooit boven kritiek verheven zou voelen, dan zou er mogelijk een tijd aan kunnen breken waarin een dictatorschap, onder supervisie van de raad, niet tot de onmogelijkheden behoort. En ik zou beslist niet willen dat dat gebeurde.'

'Nou, misschien,' zei Bigman allerminst tevredengesteld, 'maar ik mag die Swenson niet.'

David lachte en klopte de kleine Martiaan vriendschappelijk op zijn schouder. 'Ik evenmin, maar maak je daar nu geen zorgen over. Daarbuiten zijn de sterren, en daartussen speelt zich altijd wel iets af dat om onze aandacht vraagt.'