Date: 1985-01-01 08:00:00+00:00
Keywords: Suspense; Thriller; Fiction; General; Horror; Thrillers
Description: In Schemerogen van Dean Koontz volgen we Slim MacKenzie. Hij is een zwerver met voorspellende gaven en een duister verleden. Een helderziende die de monsters kan zien die in de mensen leven, die zich voeden met en leven van angsten. Als hij bij een rondreizende kermis belandt, raakt hij overtuigd van de moordlustige plannen van de zielverslindende goblins. Met zijn vrienden Joel en Rya gaat hij de strijd aan met de monsters in de hoop definitief met ze af te rekenen. Het is de enige manier om de mensheid van haar ondergang te redden... De Amerikaanse auteur Dean Ray Koontz (1945) staat bekend
Publisher: Luitingh Sijthoff

Dean Koontz

Schemerogen

Oorspronkelijke titel

Twilight Eyes

© 1985, 1987 by Nkui, Inc.

Vertaling

Cherie van Gelder

© 2001, 2002 Uitgeverij Luitingh ~ Sijthoff B.V., Amsterdam

ISBN 90 245 4567 6

Dit boek is opgedragen aan Tim en Serena Powers en aan Jim en Viki Blaylock omdat zij collega-ploegers op de akker zijn en omdat het me toepasselijk lijkt dat zo’n vreemd verhaal wordt opgedragen aan vreemde mensen.

Bij mij is de gedachte opgekomen dat een aantal handwerkslieden van de natuur mensen had gemaakt en zich niet goed van hun taak had gekweten, want ze leverden zo’n abominabele imitatie van de mensheid af.

– SHAKESPEARE

Hoop is de pijler waarop de wereld rust. Hoop is de droom van een ontwakend man.

– PLINIUS DE OUDERE

Ik sta aan de kant van de onontwikkelden die een bevestiging zijn van de waarde van het leven als doel op zich.

– OLIVER WENDELL HOLMES JR.

DEEL 1

Schemerogen

...de immer trieste muziek der menselijkheid ...

– WILLIAM WORDSWORTH

Menselijkheid gaat niet altijd om mooie dingen. Sommige van de ergste moordenaars zijn mooi om te zien. Menselijkheid gaat niet altijd om wat leuk klinkt en prettig is om aan te horen, want elke standwerker kan slangen bezweren, maar er zijn ook standwerkers die niet bepaald menselijk zijn. Iemand toont zijn menselijke kant als hij klaarstaat wanneer je hem nodig hebt, als hij je onderdak geeft, als hij een echt vriendelijk woord voor je heeft, als hij je het gevoel geeft dat je niet alleen bent, als hij jouw strijd tot de zijne maakt. Dat is nou echte menselijkheid, als u het wilt weten. En als we daar in deze wereld een beetje meer van zouden hebben, dan waren we misschien in staat om uit dat karretje te stappen waar we met ons allen in zitten... of in ieder geval te voorkomen dat we het rechtstreeks naar de hel sturen, zoals we al zo lang hebben gedaan.

– EEN ANONIEME STANDWERKER OP DE KERMIS

1

De kermis

Het was het jaar waarin ze onze president in Dallas vermoordden. Daarmee kwam een eind aan de onschuld, een eind aan een bepaalde manier van denken en leven, en sommige mensen waren de wanhoop nabij en zeiden dat de hoop eveneens dood was. Maar ook al worden door vallende herfstbladen de kale takken onthuld, in de lente krijgt het hout toch weer een nieuw kleed; een beminde grootmoeder sterft, maar ter compensatie van dat verlies komt haar kleinkind sterk en nieuwsgierig ter wereld; als de ene dag ten einde loopt, begint de volgende, want in dit oneindige universum komt nergens een einde aan, zeker niet aan de hoop. Uit de as van het oude tijdperk wordt een nieuwe tijd geboren en geboorte is hoop. Het jaar dat volgde op de moord zou ons de Beatles brengen, nieuwe richtingen in de moderne kunst die onze kijk op onze omgeving zouden veranderen en het begin van een verfrissend wantrouwen tegen de overheid. Als het ook het ontkiemende zaad van oorlog bevatte, dan zou dat alleen dienen om ons te leren dat vrees, pijn en wanhoop – net als hoop – constante metgezellen zijn in dit leven, een les die zijn waarde nooit verliest.

Ik kwam bij de kermis in de zesde maand van mijn zeventiende jaar, in de donkerste uren van de nacht, op een donderdag in augustus, meer dan drie maanden voor dat sterfgeval in Dallas. In de week die volgde, zouden me dingen overkomen die mijn leven even grondig veranderden als moord ingreep in de toekomst van een natie, ook al leek het verlaten kermisterrein met de afgesloten attracties een onwaarschijnlijke plaats voor het noodlot om op de loer te liggen.

Om vier uur in de morgen was het plaatselijke kermisterrein al bijna vier uur gesloten. De kermisgasten hadden het reuzenrad stilgezet, net als de luchtschommels, de zweefmolen en andere attracties. Ze hadden de kramen waar je kon touwtrekken, grabbelen, ballengooien en gokken gesloten, de lichten uitgedaan, de muziek uitgezet en alle felgekleurde lokkertjes opgeborgen. Toen de bezoekers waren vertrokken, hadden de kermisklanten hun woonwagens opgezocht die op een groot weiland ten zuiden van de kermis stonden. Nu lagen de getatoeëerde man, de dwergen, de klantenlokkers, de vrouwen uit de striptenten, de standwerkers, de eigenaar van het ringengooispel, de man die zijn brood verdiende met het maken van suikerspinnen, de vrouw die appels in karamelsaus doopte, de vrouw met de baard, de man met de drie ogen en al die anderen te slapen, te vechten tegen slapeloosheid, of te vrijen alsof ze gewone burgers waren – en in deze wereld waren ze dat ook.

Een driekwartvolle maan die langs één kant van de hemel gleed, stond nog steeds hoog genoeg om een bleek winters schijnsel te leveren dat anachronistisch aandeed in de warme, vochtige vroege ochtenduurtjes van een augustusnacht in Pennsylvania. Terwijl ik over het terrein liep om de sfeer op te snuiven, viel me op hoe vreemd wit mijn eigen handen leken in dat ijzige licht, alsof het de handen van een dode of van een geest waren. Op datzelfde moment werd ik me voor het eerst bewust van het feit dat de dood hier rondsloop tussen de attracties en de speeltentjes, waardoor ik het vage gevoel kreeg dat de kermis een plaats van moord en doodslag zou worden en dat er veel bloed zou vloeien.

Boven mijn hoofd hingen lijnen met plastic vlaggetjes slap in de drukkende lucht; helder gekleurde driehoekjes als de zon erop viel of het glinsterende licht van tienduizend kermislampen, maar nu was alle kleur eruit weggelekt zodat het leek alsof er ontelbare slapende vleermuizen boven het met zaagsel bedekte terrein hingen. Terwijl ik langs de stille draaimolen liep, kwam een versteende horde op hol geslagen paarden – zwarte hengsten, witte merries, gevlekte paarden, goudkleurige paarden met lichte manen, mustangs – op me af galopperen zonder vooruit te komen, alsof om hen heen de rivier des tijds was drooggevallen. Vlekjes maanlicht kleefden als een laagje metaalverf aan de koperen stangen die de paarden op hun plaats hielden, maar in dat griezelige schijnsel leek het koper zilverkleurig en kil.

Ik was over het hoge hek geklommen dat om het kermisterrein stond, want bij mijn komst was de ingang al gesloten. Nu voelde ik me een tikje schuldig, als een dief op zoek naar buit, en dat was raar, want ik was geen dief en ik was helemaal niet van plan om iemand van de kermis nadeel te berokkenen.

Ik was wél een moordenaar en werd gezocht door de politie in Oregon, maar ik had geen schuldgevoelens naar aanleiding van het bloed dat ik daarginds aan de andere kant van het continent had verspild. Ik had mijn oom Denton met een bijl vermoord, omdat ik niet sterk genoeg was om hem met mijn blote handen te doden. Ik voelde berouw noch schuld, want oom Denton was een van hén geweest.

Desondanks zat de politie achter me aan en ik kon er dan ook niet gerust op zijn dat mijn vlucht van vierenhalfduizend kilometer me in veiligheid had gebracht. Mijn echte naam, Carl Stanfeuss, gebruikte ik niet meer. Aanvankelijk had ik mezelf Dan Jones genoemd, daarna Joe Dann en vervolgens Harry Murphy. Nu was ik Slim MacKenzie en ik had het idee dat ik wel een tijdje Slim zou blijven; de naam klonk me prettig in de oren. Slim MacKenzie. Het was zo’n naam die bij een vent uit een of andere western hoorde, het beste maatje van John Wayne. Ik had mijn haar laten groeien, maar het was nog steeds bruin. Veel meer kon ik niet doen om mijn uiterlijk te veranderen; het enige dat erop zat, was lang genoeg in vrijheid blijven om de jaren de kans te geven een andere man van me te maken.

Wat ik bij de kermis hoopte te vinden was een toevluchtsoord, anonimiteit, een slaapplaats, drie stevige maaltijden per dag plus wat zakcentjes en ik was vast van plan om voor die dingen te werken. Ik mocht dan een moordenaar zijn, maar ik was de minst gevaarlijke desperado die ooit het wilde Westen achter zich had gelaten.

Toch voelde ik me die eerste nacht een dief en ik rekende er min of meer op dat iemand alarm zou slaan en door de doolhof van attracties, hamburgertentjes en suikerspinhokjes op me af zou komen rennen. Er reden vast wel een paar bewakers over het terrein rond, maar toen ik me toegang verschafte, waren die in geen velden of wegen te zien. Terwijl ik luisterde of ik hun auto kon horen, vervolgde ik mijn nachtelijke tocht over het terrein van de beroemde Sombra Brothers Kermis, het op één na het grootste rondreizende amusementspark van het land.

Uiteindelijk bleef ik staan bij het gigantische reuzenrad, dat in de duisternis een angstaanjagende transformatie had ondergaan: op dit dode uur leek het in de maneschijn niet op een toestel en zeker niet op een toestel dat ontworpen was om plezier te brengen. Het leek sprekend op het geraamte van een reusachtig voorhistorisch beest. Het was net alsof de dwarsbalken, de spaken en de steunpalen niet van hout en metaal waren gemaakt, maar benige opeenhopingen calcium en andere mineralen waren, de laatste overblijfselen van een verrotte kolos die op het eenzame strand van een oeroude zee waren aangespoeld.

Midden in de wirwar van schaduwen die dat denkbeeldige paleolithische fossiel in het maanlicht afwierp, tuurde ik omhoog naar de zwarte, tweepersoons bakjes die allemaal doodstil hingen, en ik wist dat dit rad een rol zou spelen in een gebeurtenis van het grootste belang in mijn leven. Ik wist niet hoe, waarom en wanneer, maar ik twijfelde er geen moment aan dat zich hier iets groots en verschrikkelijks zou afspelen. Dat wíst ik gewoon.

Betrouwbare voorgevoelens zijn een onderdeel van mijn gave. Niet het belangrijkste deel. Ik beschik over andere vermogens waarvan ik gebruik maak zonder ze te begrijpen. Vermogens waar mijn hele leven op berust, maar die ik niet naar believen kan gebruiken en die ik niet in de hand heb. Ik heb Schemerogen.

Omhoogkijkend naar het reuzenrad kon ik niet alle bijzonderheden zien van de vreselijke gebeurtenis die in het verschiet lag, maar ik werd overspoeld door een golf van sombere gevoelens, voorbijflitsende indrukken van angst, pijn en dood. Ik wankelde en viel bijna op mijn knieën. Mijn adem stokte, mijn hart bonsde zwaar, mijn testikels verstrakten en heel even had ik het gevoel alsof ik door de bliksem was getroffen.

Toen was het duizelige gevoel voorbij, de laatste spirituele krachten ebden uit me weg en er bleef niets anders over dan de zwakke, nauwelijks waarneembare trillingen die alleen voelbaar waren voor iemand als ik, onheilspellende trillingen die voortgebracht werden door het rad, alsof het apparaat deeltjes afscheidde van de dodelijke kracht die erin lag opgeslagen. Vergelijk het maar met de manier waarop een dreigende onweershemel een dag drukkend maakt nog voor de eerste bliksemschicht of donderklap zich heeft vertoond.

Ik kon weer ademhalen. Mijn hart kwam tot rust. In de warme, zwoele augustusnacht was het al klam geweest voor ik het kermisterrein op kwam, maar inmiddels gutste het zweet over mijn gezicht. Ik trok het T-shirt dat ik aanhad omhoog en droogde het af.

In de hoop dat ik op de een of andere manier klaarheid zou kunnen brengen in die nevelige, helderziende voorgevoelens van gevaar en duidelijk zou kunnen zien wat de toekomst aan geweld in petto had, maar ook omdat ik vastbesloten was me niet te laten intimideren door de kwaadaardige uitstraling van het toestel, liet ik de rugzak die ik droeg van mijn schouders glijden, rolde mijn slaapzak uit en maakte me op om de laatste uren van de nacht daar door te brengen, in de vage lappendeken van purperzwarte schaduwen en asgrijs maanlicht waar het rad boven me uittorende. Het was zo drukkend en warm dat ik de slaapzak alleen als matras gebruikte. Ik lag op mijn rug omhoog te kijken naar de torenhoge kermisattractie en richtte mijn blik vervolgens op de sterren die achter de boog en tussen de spaken door zichtbaar waren. Ik deed mijn best, maar ik kon niet meer in de toekomst kijken. Wat ik wel zag, was een overvloed van sterren die me een nietig gevoel gaven en me deden denken aan de enorme omvang van het heelal waardoor ik me nog eenzamer voelde.

Al binnen een kwartier begon ik slaperig te worden en precies op het moment dat mijn ogen dicht begonnen te vallen hoorde ik iets bewegen op het kermisterrein, vlak bij me in de buurt. Het was een kort, knisperend geluid, alsof iemand op een weggegooid snoeppapiertje trapte. Ik ging rechtop zitten en luisterde. Het geritsel hield op, maar het werd gevolgd door het geluid van zware voetstappen op aangestampte aarde.

Een ogenblik later dook een door het duister versluierde figuur op naast een tent waarin een van de variétéshows speelde, liep haastig over het terrein, verdween in het donker aan de andere kant van het reuzenrad en kwam weer tevoorschijn in het maanlicht bij de rups. Het was een man, behoorlijk fors gebouwd – tenzij de schaduwen hem als een soort volumineuze jas een bedrieglijke grote gestalte gaven. Hij liep haastig verder, zonder me op te merken. Ik had hooguit een flits van hem opgevangen en niets van zijn gezicht gezien, maar ik sprong overeind, bevend en plotseling koud ondanks de augustushitte, want het weinige dat ik van hem had opgevangen was genoeg om me een rilling van angst over de rug te jagen.

Het was een van hén.

Ik trok het mes dat in mijn laars verborgen zat. Terwijl ik het wapen in mijn hand omdraaide, lekten speelse maanstraaltjes langs het snijvlak.

Ik aarzelde. Ik hield mezelf voor dat ik beter mijn spulletjes bij elkaar kon pakken om ervandoor te gaan, dat ik me uit de voeten moest maken om ergens anders een schuilplaats te zoeken.

O, maar ik was zo moe van het vluchten, ik had zo’n behoefte aan een plek waar ik me thuis zou kunnen voelen. Moe en gedesoriënteerd van te veel snelwegen, te veel steden, te veel vreemden, te veel veranderingen. In de afgelopen paar maanden had ik bij een stuk of zes kleine gezelschappen gewerkt, sjofele bedoeningen van het laagste allooi in de kermiswereld, en ik had gehoord hoeveel beter het leven was als je een baantje kon krijgen bij een organisatie als E. James Strates, de Vivons Brothers, Royal American of de Sombra Brothers Show. En nu ik in het donker over dit kermisterrein had gelopen en zowel fysieke als psychische indrukken had opgesnoven, wilde ik blijven. Ondanks de nare sfeer die om het reuzenrad hing, ondanks het voorgevoel dat er de komende dagen gemoord zou worden en dat er bloed zou vloeien, straalde de Sombra-organisatie ook fijnere dingen uit, en ik had het idee dat ik me hier gelukkig zou kunnen voelen. Ik wilde niets liever dan blijven.

Ik had vrienden nodig en een plek die ik thuis kon noemen. Ik was pas zeventien.

Maar als ik bleef, zou hij moeten sterven. Ik dacht niet dat ik het zou kunnen uithouden bij een kermisgezelschap in de wetenschap dat een van hén er ook onderdak had gevonden.

Ik hield de hand met het mes naast mijn lichaam.

Toen ging ik achter hem aan, langs de rups, om de zweefmolen heen, waarbij ik de dikke elektriciteitskabels meed en mijn best deed niet op rommel te stappen om te voorkomen dat hij zich op dezelfde manier bewust werd van mijn aanwezigheid als omgekeerd het geval was geweest. We liepen in de richting van het donkere, rustige middengedeelte van de kermis.

2

De trol

Hij had niets goeds in de zin, maar dat geldt altijd voor zijn soort. Hij scharrelde door de archipel van de nacht, rende over de eilandjes van maanlicht en vertoonde een grote voorkeur voor diepe poelen van duisternis, waarbij hij alleen even aarzelde als hij zich moest oriënteren. Hij bleef constant dekking zoeken en keek herhaaldelijk achterom, maar hij ving kennelijk geen glimp van me op en voelde ook niet instinctief dat ik achter hem aan liep.

Ik volgde hem geruisloos over het middengedeelte van het kermisterrein, niet over een van de paden parallel aan de weg die hij volgde, maar tussen de attracties door en via de achterkanten van de spelletjeskramen en de eettenten, langs de Whip, de Tip Top en de Whirlwind. Ondertussen kon ik hem in de gaten houden door weg te duiken achter de nu werkeloze benzinegeneratoren, vrachtwagens en ander werkmateriaal waarmee het terrein vol stond.

Hij bleek op weg te zijn naar het paviljoen van de botsautootjes, waar hij even bleef staan om voor de laatste keer om zich heen te kijken. Toen liep hij de twee treden op, maakte het hek open, stapte onder het dak met het elektrische rooster en zocht zich een weg dwars over de houten vloer, tussen de autootjes door die nog steeds op de plek stonden waar ze door hun laatste betalende bestuurders waren achtergelaten.

Misschien was het beter geweest als ik eerst ergens in de buurt vanuit de schaduw naar hem was blijven kijken, tot ik begreep wat zijn bedoeling was. Misschien was dat wel de verstandigste aanpak geweest, want destijds wist ik veel minder van de vijand af dan tegenwoordig het geval is en ik had mijn voordeel kunnen doen met zelfs de meest triviale aanvulling van mijn geringe kennis. Maar mijn haat voor de trollen – ik wist echt niet hoe ik ze anders moest noemen – werd alleen overtroffen door mijn angst, en ik was bang dat de moed me in de schoenen zou zinken als ik de confrontatie uitstelde.

Ik slaagde erin om onopgemerkt naar de tent van de botsautootjes toe te sluipen – niet omdat dat ook een van mijn speciale gaven was, maar ik was zeventien, lenig en in een uitstekende conditie – en liep achter de trol aan naar binnen. De tweepersoonsautootjes waren laag, ze kwamen maar iets boven mijn knieën uit. De karretjes hadden achterop een stang die langs het rooster aan het plafond gleed en op die manier de stroom leverde waardoor bestuurders met een knal tegen een van de andere door maniakken bemande autootjes konden botsen. Als het hele terrein vol was met kermisgangers, was het bij de botsautootjes meestal een drukte van belang, waarbij geschreeuw en aanmoedigingskreten niet van de lucht waren, maar nu hing er een stilte die even onnatuurlijk was als de versteende galoppade van de draaimolenpaarden. Omdat de karretjes zo laag waren dat ze vrijwel geen beschutting boden en omdat er zich onder de verhoogde houten vloer een kruipruimte bevond waardoor iedere voetstap in de stille nacht min of meer weergalmd werd, was het een hele toer om onopgemerkt dichterbij te sluipen.

Mijn vijand hielp me onbewust door al zijn aandacht te vestigen op de onduidelijke taak die hem naar het maanovergoten kermisterrein had gebracht en hij had onderweg hiernaartoe kennelijk alle behoedzaamheid verbruikt. Hij zat halverwege het rechthoekige paviljoen op zijn knieën achter een van de karretjes en concentreerde zich met gebogen hoofd op de plek waar zijn zaklantaarn op was gericht.

Terwijl ik voorzichtig dichterbij kwam, was in het goudgele schijnsel duidelijk te zien dat hij inderdaad een grote vent was, met een dikke nek en stevige schouders. Onder de strakgespannen stof van zijn geel-met-bruin geblokte overhemd waren de imposante spieren van zijn brede rug goed te zien.

Behalve de zaklantaarn had hij ook een gereedschapstas van rode stof meegebracht, die hij open had gerold en naast zich op de vloer had gelegd. Het gereedschap zat in verschillende zakken en glinsterde af en toe als de straal van de zaklantaarn op het gladgepolijste oppervlak viel. Hij werkte snel, zonder veel lawaai te maken, maar dankzij het zachte geschraap, getik en gepiep van metaal tegen metaal kreeg ik toch de kans onhoorbaar dichterbij te komen.

Ik was van plan naar hem toe te sluipen tot ik nog anderhalve meter van hem af was. Dan zou ik me op hem werpen, mijn mes in zijn nek rammen en proberen zijn halsslagader door te snijden voordat het tot hem door zou dringen dat hij niet alleen was. Maar toen ik nog zeker vier à vijf meter van hem af was, kreeg hij, ondanks het geluid dat hij produceerde en ondanks het feit dat ik als een kat op hem af sloop, toch plotseling in de gaten dat er iemand naar hem keek. Hij keek op van zijn mysterieuze bezigheden, draaide zich half om en staarde verbijsterd en met grote ogen naar me op.

Het licht van de zaklantaarn die hij op de brede rubber bumper had gelegd, viel over zijn gezicht. Zijn kin werd het felst verlicht en het schijnsel werd zwakker naarmate het dichter bij zijn voorhoofd kwam. Daardoor werden de gelaatstrekken vervormd en ontstonden er vreemde schaduwen boven zijn uitstekende jukbeenderen, met als gevolg dat zijn glinsterende ogen ongelooflijk diep leken te liggen. Maar ook zonder het groteske effect van dat licht zou hij een harde en wrede indruk hebben gemaakt, dankzij een benig voorhoofd, wenkbrauwen die boven een brede neus in elkaar overliepen, uitstekende kaken en een mond als een scheermes, die door de overdreven grove trekken eromheen nog smaller en venijniger leek dan hij in werkelijkheid was.

Omdat ik mijn mes naast me hield, waardoor het door mijn lichaam aan zijn oog werd onttrokken, drong het nog steeds niet tot hem door dat hij echt in gevaar was. Met een brutaliteit die voortsproot uit het verwaande superioriteitsgevoel dat karakteristiek was voor alle trollen die ik ooit ben tegengekomen, probeerde hij me te overbluffen.

‘Hé, wat mot dat?’ vroeg hij bars. ‘Wat doe je hier? Hoor jij bij de kermis? Ik heb je nog nooit gezien. Wat wil je?’

Terwijl ik misselijk van angst op hem neerkeek, zag ik wat andere mensen niet konden zien. Ik zag de trol die achter zijn masker schuilging.

En dit is echt het moeilijkst van alles om uit te leggen, dat vermogen om het beest dat in iemand verborgen zit te zien. Want waar het op neerkomt, is niet dat mijn mediamieke inzicht de menselijke trekken afpelt en de verschrikking blootlegt die daaronder verstopt zit. Ik ben evenmin in staat om de illusie van menselijkheid te negeren en zo een onbelemmerd zicht te krijgen op de kwaadaardige illusionist die denkt dat hij me in de maling kan nemen. In plaats daarvan zie ik ze allebei tegelijk, het mens en het monster, waarbij de eerste over de tweede heen wordt geprojecteerd. Misschien kan ik dat het best uitleggen met behulp van een voorbeeld uit de kunst van het pottenbakken. In een galerie in Carmel, Californië, heb ik ooit een vaas gezien met een schitterende, transparante glanslaag, even lichtgevend als de lucht bij de openstaande deur van een of ander krachtig fornuis. Daardoor werd de indruk gewekt van een ongelooflijke diepte, van magische driedimensionale koninkrijken en een uitgestrekte, tastbare werkelijkheid onder dat gladde oppervlak van het keramiek. Als ik naar een trol kijk, zie ik iets dat daar heel veel op lijkt. De menselijke vorm is op zijn eigen manier vast en echt, maar door dat vernis zie ik die andere werkelijkheid eronder.

En daar in die tent van de botsautootjes keek ik ook dwars door het menselijke vernis van de mecanicien naar de demonische maskerade eronder.

‘Hé, doe je mond eens open,’ zei de trol ongeduldig, zonder zelfs maar de moeite te nemen op te staan. Hij was niet bang voor gewone menselijke wezens, want de ervaring had hem geleerd dat die hem geen kwaad konden doen. Hij wist niet dat ik niet gewoon was. ‘Hoor je bij de kermis? Werk je voor Sombra Brothers? Of ben je gewoon een stomme, nieuwsgierige knul die zijn neus in andermans zaken steekt?’

Het wezen dat in het grote mensenlijf schuilging, leek zowel op een varken als op een hond, met een dikke, donkere, vlekkerige huid die de kleur en de structuur had van door de tijd aangevreten koper. De kop leek op die van een Duitse herder, met een bek vol venijnige, scherpe tanden en kromme slagtanden die eerder aan een reptiel deden denken dan aan een hond of een varken. De snuit had meer weg van een varken dan van een hond, met trillende, vlezige neusvleugels. Het had de kwaadaardige rode kraalogen van een vals zwijn, en over de geelachtige gerimpelde huid eromheen lag de groene tint van insectenvleugels. Toen het wezen begon te praten, zag ik een roltong in zijn bek die zich gedeeltelijk ontvouwde. Aan zijn menselijk ogende handen zaten vijf vingers die allemaal een kootje extra hadden en de knokkels waren ook groter en beniger. Wat het nog erger maakte, was dat hij klauwen had, zwart en knoestig met scherp gevijlde punten. Het lichaam leek op dat van een hond die zich zover ontwikkeld had dat hij inmiddels door de natuur gedwongen werd om als een soort imitatiemens rechtop te lopen. Het was zo gevormd dat het op het eerste gezicht een gracieuze indruk wekte, met uitzondering van de schouders en de knokige armen waarin zo veel misvormde botten leken te zitten dat vloeiende bewegingen onmogelijk schenen.

Het bleef een seconde of twee stil, een stilte die niet alleen voortsproot uit mijn angst, maar ook uit walging voor de bloedige taak die me stond te wachten. Hij vatte mijn aarzeling kennelijk op als schuldbewuste verwarring, want hij begon opnieuw tegen me tekeer te gaan en reageerde stomverbaasd toen ik me op hem wierp in plaats van weg te lopen of met een slap excuus aan te komen.

‘Monster. Demon. Ik weet wat je bent,’ zei ik met opeengeklemde kaken terwijl ik het mes diep in hem ramde.

Ik haalde uit naar zijn hals, naar de kloppende ader, en miste. In plaats daarvan kwam het mes boven in zijn schouder terecht, waar het zich dwars door spierweefsel en kraakbeen boorde zonder een bot te raken.

Hij gromde van pijn, maar er volgde geen gekrijs of geschreeuw. Mijn verklaring had hem verbijsterd. Hij wilde net zomin als ik dat iemand tussenbeide zou komen.

Terwijl hij achteroverviel tegen het botsautootje trok ik het mes uit hem en maakte gebruik van zijn schrikreactie door opnieuw toe te steken.

Als hij een normaal mens was geweest, zou hij verloren zijn geweest en het onderspit hebben moeten delven. Niet alleen omdat hij even verlamd was door angst en verbazing, maar ook door de felheid waarmee ik hem te lijf ging. Maar hij was een trol en hoewel zijn vermomming van menselijke spieren en botten hem in de weg zat, hoefde hij zich niet te beperken tot menselijke reacties. In een onmenselijk snelle reflex tilde hij bij wijze van bescherming een van zijn vlezige armen op, kromde zijn schouders en trok zijn hoofd in alsof hij een schildpad was, met als gevolg dat mijn tweede stoot afketste. Het mes raakte zijn arm licht en schampte over de bovenkant van zijn schedel waardoor zijn hoofdhuid werd opengehaald, maar het veroorzaakte geen ernstige verwondingen.

Op hetzelfde moment dat mijn mes een klein stukje behaarde huid openkerfde, liet hij zijn verdedigende houding varen en maakte zich op om aan te vallen, en ik wist dat ik in de problemen zat. Ik stond tegen hem aan terwijl ik hem tegen het botsautootje duwde en probeerde hem een knietje te geven zodat ik de kans zou krijgen nog een keer met het mes uit te halen, maar hij weerde de knie af en greep met zijn volle vuist mijn T-shirt vast. Ik wist gewoon dat zijn andere hand het op mijn ogen had voorzien, dus ik sprong achteruit waarbij ik mezelf met een voet tegen zijn borst afzette. Mijn T-shirt scheurde van de hals tot de zoom open, maar ik was vrij en rolde tussen twee karretjes over de vloer.

In de grote genetische loterij die volgens God de meest efficiënte vorm van bestuur is, waren mijn mediamieke gaven niet de enige prijs die ik had gewonnen, maar ik had ook een natuurlijk atletisch vermogen meegekregen en ik was altijd vlug en lenig geweest. Als ik daar niet van had kunnen profiteren, zou ik mijn eerste gevecht met een trol (mijn oom Denton) nooit overleefd hebben, laat staan die nachtmerrieachtige strijd tussen de botsautootjes.

Door onze worsteling was de zaklantaarn die op de bumper had gelegen op de grond gevallen en uitgegaan, waardoor we het in het duister moesten uitvechten en elkaar alleen konden zien met behulp van het indirecte, melkwitte schijnsel van de afnemende maan. Op hetzelfde moment dat ik over de grond rolde en in een gebukte houding overeind kwam, zette hij zich af tegen het autootje en besprong me met een gezicht dat een nietszeggend zwart masker was, met uitzondering van één oog dat door een bleek schijfje licht aan grauwe staar leek te lijden.

Terwijl hij op me neerkwam, zwaaide ik het mes vanaf de grond in een boog omhoog, maar hij schoot met een ruk achteruit. Op het moment dat het mes op hooguit een halve centimeter voor zijn neus voorbij zwiepte, greep hij de pols van de hand waarmee ik het vasthield. Hij was niet alleen groter maar ook veel sterker dan ik en slaagde erin om mijn rechterarm boven mijn hoofd vast te pinnen.

Daarna haalde hij uit met zijn eigen rechterhand en ramde zijn vuist in mijn keel met een verschrikkelijke klap die mijn luchtpijp vast en zeker verpulverd zou hebben als hij op de juiste plek was beland. Maar ik boog mijn hoofd en kronkelde opzij, waardoor de dreun half op mijn keel en half tegen mijn nek belandde. Desondanks duizelde ik van de klap. Ik kokhalsde en kreeg geen lucht meer. Achter mijn tranende ogen kwam een zwarte mist opwellen die nog veel donkerder was dan de duisternis om ons heen.

Wanhopig, met een door adrenaline aangewakkerde kracht die puur uit paniek voortkwam, zag ik hoe zijn vuist werd teruggetrokken om me opnieuw een mep te verkopen, en abrupt staakte ik mijn verzet. In plaats daarvan sloeg ik mijn armen om hem heen en klampte me aan hem vast, zodat hij niet in staat zou zijn om zijn klappen veel kracht mee te geven. Doordat ik erin slaagde om zijn tegenaanval af te weren, kreeg ik niet alleen de kans om op adem te komen, maar er gloorde ook weer een sprankje hoop.

We wankelden een paar passen over de vloer, draaiend, bukkend en hijgend, met zijn linkerhand nog steeds vast om mijn rechterpols en beide armen boven ons hoofd. We moeten eruit hebben gezien als een bizar en onhandig danspaar dat zonder muzikale ondersteuning een soort oorlogsdans uitvoerde.

Toen we in de buurt kwamen van de geschulpte houten omheining van het paviljoen waar het grauwzilveren maanlicht het helderst was, bleek ik ineens in staat om met een ongewone en verrassende duidelijkheid door het menselijke vernis van mijn tegenstander heen te kijken. Niet vanwege de maan, maar omdat mijn mediamieke vermogens heel even sterker leken te worden. Zijn gelaatstrekken vervaagden tot ze gelijkenis vertoonden met de nauwelijks zichtbare lijnen en vlakken van een kristallen masker. Achter de nu volkomen doorzichtige vermomming waren de helse details en de misselijkmakende weefsels van het hondse en varkensachtige wezen veel indringender en vooral veel echter dan ik ooit had gezien – als ik het al had wíllen zien. Zijn vettige, donkere lange tong, gespleten als van een slang, gerimpeld en onder de wratten, kronkelde uit de muil vol scherpe onregelmatige tanden. Tussen zijn bovenlip en zijn snuit zat een streep die op het eerste gezicht op opgedroogd speeksel leek, maar kennelijk een opeenhoping was van schubbige moedervlekken, kleine knobbeltjes en met haartjes bezette wratten. De met een brede rand omgeven neusgaten stonden wijd open en trilden. Het vlekkerige vlees van het gezicht zag er ongezond uit – erger nog, het leek te rotten.

En de ogen.

Die ógen.

Rood, met verbrokkelde zwarte irissen die op gebarsten glas leken en vast op de mijne waren gevestigd. En heel even, terwijl we daar bij die omheining stonden te worstelen, leek ik weg te zinken in die ogen, alsof het bodemloze putten waren, boordevol vuur. Ik werd me bewust van een haat die zo intens was dat ik er bijna door werd verzengd, maar die ogen gaven me tevens een blik op iets dat meer was dan gewone walging en woede. Ze toonden ook een kwaad dat veel ouder was dan het menselijke ras en even intens als een gasvlam, zo boosaardig dat een mens erdoor zou kunnen verschrompelen, net zoals de blik van de Medusa ook de moedigste strijder deed verstenen. Nog erger dan dat kwaad was het tastbare gevoel van waanzin, een krankzinnigheid die weliswaar elk menselijk begrip of beschrijvingsvermogen te boven ging, maar niet de menselijke waarneming. Want door die ogen begreep ik op de een of andere manier dat de haat die dat wezen voor de mensheid koesterde niet zomaar een facet was van zijn verziekte geest, maar dat zijn waanzin daar in feite uit voortsproot en dat alle perverse bedoelingen en koortsachtige intriges die door zijn waanzinnige brein spookten er direct op waren gericht om alle mannen, vrouwen en kinderen die hij binnen zijn bereik kreeg zonder uitzondering te laten lijden en te vernietigen.

Wat ik in die ogen zag, maakte me misselijk en ik vond het even weerzinwekkend als dat intieme lichamelijke contact, maar ik durfde hem niet los te laten, want dat zou me het leven hebben gekost. Daarom klampte ik me nog steviger aan hem vast, waardoor we eerst tegen de omheining botsten en er vervolgens weer een paar passen bij weg wankelden.

Hij gebruikte zijn linkerhand als een bankschroef en probeerde vastbesloten de botten in mijn rechterpols zo over elkaar te wringen dat ze zouden versplinteren en verpulveren tot kalkstof – of me in ieder geval te dwingen het mes te laten vallen. De pijn was bijna niet te verdragen, maar ik bleef het wapen vasthouden, en terwijl ik bijna over mijn nek ging, zette ik mijn tanden in zijn gezicht en zijn wang tot ik bij zijn oor kwam en dat eraf beet.

Hij snakte naar adem, maar hij schreeuwde niet. Daaruit viel op te maken dat hij zich zelfs nog meer dan ik gedeisd wenste te houden en over een stoïcijnse vastberadenheid beschikte waar ik niet eens van durfde dromen. Maar ook al slaagde hij er wel in om een kreet van pijn in te houden toen ik zijn kapotte oor uitspuugde, hij was niet zo ongevoelig voor pijn en angst dat hij het gevecht door kon zetten zonder in elkaar te krimpen. Hij struikelde, strompelde achteruit, belandde met een klap tegen een van de palen waarop het dak rustte en betastte met een hand eerst zijn bloedende wang en daarna zijn hoofd, zenuwachtig op zoek naar het oor dat er niet langer aan vastzat. Hij hield nog steeds mijn rechterhand boven mijn hoofd, maar hij had aan kracht ingeboet en ik rukte me los.

Op dat moment had ik hem waarschijnlijk het mes in zijn buik moeten rammen, maar mijn bloedsomloop was zo gestremd geweest dat ik geen gevoel meer in mijn hand had en er nog maar net in slaagde het wapen vast te houden. Het zou stom zijn geweest om hem aan te vallen, want het was best mogelijk dat mijn dode vingers het mes op het cruciale moment zouden laten vallen. Kokhalzend door de smaak van het bloed en vechtend tegen de neiging om te gaan kotsen, week ik haastig achteruit, nam het wapen in mijn linkerhand en begon mijn rechterhand snel achterelkaar te openen en te sluiten, in de hoop dat ik daardoor weer gevoel zou krijgen in mijn vingers. De hand begon te tintelen, en ik wist dat het nog maar een paar minuten zou duren voor ik hem weer normaal zou kunnen gebruiken.

Natuurlijk was hij helemaal niet van zins om me die paar minuten die ik nodig had te gunnen. Met een woede die zo hoog oplaaide dat de nacht er eigenlijk voor had moeten wijken stormde hij op me af, waardoor ik gedwongen werd om tussen twee autootjes door te laveren en over een derde heen te springen. We bleven een tijdje door het paviljoen rondcirkelen, waarbij de rollen in zekere zin waren omgedraaid vergeleken bij het begin, toen ik door de ingang naar binnen was geslopen. Nu was hij de kat, minus een oor maar vastbesloten, en ik de muis met een lam voorpootje. En hoewel ik rondscharrelde met een snelheid, een lenigheid en een slimheid die het gevolg waren van een hernieuwd en intens besef van mijn eigen sterfelijkheid, deed hij wat katten altijd doen met muizen: hij liet zich niet afstoppen en kwam ondanks al mijn gemanoeuvreer en al mijn trucjes steeds dichterbij.

De langzame jacht vond plaats in een griezelige stilte, die alleen werd verbroken door het geluid van voetstappen op de holle vloer, het knisperende geschuifel van schoenen over hout, het gepiep en geknars van de botsautootjes als we af en toe een hand uitstaken om ons evenwicht te bewaren als we eromheen of eroverheen glipten en onze zware ademhaling. Geen boze woorden, geen dreigementen, geen beroep op genade of gezond verstand, geen geschreeuw om hulp. Zelfs het geringste pijnkreetje bleef uit; die genoegdoening wensten we elkaar geen van beiden te geven.

Langzaam maar zeker kwam er weer leven in mijn rechterhand, en hoewel mijn gemangelde pols opgezwollen was en bonsde van pijn, had ik wel het idee dat ik voldoende hersteld was om gebruik te maken van een kunst die me was bijgebracht door een zekere Nerves MacPhearson. Dat was een man die ik had leren kennen bij een andere, minder imposante kermis in Michigan, waarbij ik eerder die zomer een paar weken had rondgehangen nadat ik op de vlucht was geslagen voor de politie in Oregon. Nerves MacPhearson, de wijze leermeester die ik node miste, was een eersteklas messenwerper.

Wensend dat Nerves nu bij me was, pakte ik het mes – met het verzwaarde handvat en de perfecte gewichtsverdeling die het geschikt maakte als werpmes – over van mijn linker- in mijn rechterhand. Ik had het niet naar de trol gegooid toen hij achter het botsautootje geknield zat, omdat ik er niet zeker van was dat ik hem in die houding dodelijk kon treffen. En de eerste keer dat ik me van hem had losgerukt, had ik het niet gegooid omdat ik, eerlijk gezegd, niet genoeg vertrouwen had in mijn eigen bedrevenheid.

Nerves had me ontzettend veel geleerd over de theorie en de praktijk van het messenwerpen. En ook nadat ik afscheid van hem had genomen en de kermis waarmee we samen een tijdje rond hadden gereisd vaarwel had gezegd, bleef ik het wapen bestuderen en besteedde nog honderden uren aan het bijslijpen van mijn vaardigheid. Maar ik was absoluut nog niet goed genoeg om het gooien van het mes naar de trol als éérste redmiddel toe te passen. Als je naging hoezeer de vijand qua formaat en kracht in het voordeel was, zou ik vrijwel weerloos zijn geweest als ik hem slechts licht had verwond of zelfs helemaal had gemist.

Nu ik het echter in een lijf-aan-lijfgevecht tegen hem had moeten afleggen, wist ik dat ik hem niet de baas kon en dat mijn enige kans tot overleven bestond uit een goedberekende worp met het mes. Het scheen hem niet op te vallen dat ik het mes, nadat ik het in mijn andere hand had gepakt, bij het lemmet vasthield in plaats van bij het heft, en toen ik me omdraaide en naar een grote plek in het paviljoen rende waar geen autootjes in de weg stonden, nam hij aan dat de angst me te pakken had gekregen en dat ik me uit de voeten probeerde te maken. Hij kwam triomfantelijk achter me aan, zonder zich nog om zijn eigen veiligheid te bekommeren. Toen ik zijn zware voetstappen op de planken achter me hoorde, bleef ik staan, draaide me met een ruk om, schatte plaats, hoek en snelheid bliksemsnel in en liet het mes los.

Ivanhoe in eigen persoon had met zijn best gerichte pijl niet beter kunnen treffen dan ik met mijn rondwentelende mes. Het draaide exact het juiste aantal keren in de lucht, trof hem op precies het goede punt in de draai en boorde zich tot het heft in zijn keel. De punt moet aan de achterkant uit zijn nek hebben gestoken, want het lemmet was vijfentwintig centimeter lang. Hij bleef abrupt staan, wankelde en zijn mond viel open. Op de plek waar hij stond, viel nauwelijks licht maar het volstond om de verbijstering in zowel de menselijke ogen te zien als in de felle, duivelse ogen erachter. Een enkele straal bloed die in de duisternis op een golf zwarte olie leek, spoot uit zijn mond en hij maakte krassende geluiden.

Hij ademde in met een zinloos gesis en geratel.

Hij zag er verbijsterd uit.

Hij hief zijn handen op naar het mes.

Hij viel op zijn knieën.

Maar hij ging níét dood.

Kennelijk met de grootste moeite begon de trol zich van zijn menselijke cocon te ontdoen. Om precies te zijn: er viel niets van hem af, maar in plaats daarvan begon de menselijke vorm te vervagen. Gelaatstrekken versmolten en ook het lichaam begon te veranderen. De transformatie van de ene staat naar de andere leek een kwelling en heel vermoeiend te zijn. Terwijl het wezen voorover op zijn handen en knieën viel, bleef de menselijke vermomming terugkomen, en keer op keer verscheen die afschuwelijke varkenssnuit, vervaagde en kwam dan weer tevoorschijn. Op dezelfde manier vervloeide de schedel tot een hondenkop, hield die vorm even vast, nam weer menselijke proporties aan en veranderde toen met hernieuwde kracht, dit keer voorzien van een stel verscheurende tanden.

Ik week achteruit tot ik bij de omheining kwam, waar ik bleef staan, klaar om erover te springen en het kermisterrein op te rennen als de trol dankzij zijn afschuwelijke metamorfose als bij toverslag nieuwe kracht op zou doen en immuun zou blijken voor de steekwond. Misschien was het wezen in trolvorm in staat om zichzelf te helen op een manier die buiten zijn bereik was als hij in zijn menselijke omhulsel gevangenzat. Het leek onwaarschijnlijk en fantastisch – maar niet vreemder dan het simpele feit dat hij bestond.

Ten slotte, nadat de omwenteling bijna was voltooid, sleepte het wezen zich met malende kaken en knarsende tanden, kleren die op een belachelijke manier om zijn veranderde lijf slobberden en klauwen die zich door het leer van zijn schoenen naar buiten hadden geboord over de vloer van het paviljoen in mijn richting. Zijn misvormde schouders, armen en heupen, stuk voor stuk met vreemde uitstulpingen van nutteloze botten, zwoegden voort, hoewel ik het idee had dat ze het beest met een onverklaarbare gratie en snelheid voortgestuwd zouden hebben als het niet gewond en verzwakt was geweest. Zonder het filter van de menselijke omhulling waren zijn ogen niet langer gewoon rood, maar ook nog lichtgevend; ze glansden niet op in weerkaatst licht zoals de ogen van een kat, maar ze produceerden een bloederig schijnsel dat ervoor in de lucht bleef hangen en een rood waas veroorzaakte op de verder donkere vloer.

Heel even was ik ervan overtuigd dat de metamorfose mijn vijand inderdaad verse kracht gaf, en ik weet zeker dat hij daarom was veranderd. In zijn menselijke vorm kon hij geen kant meer op en kwam de dood met rasse schreden nader, maar als trol kon hij beschikken over een buitenaardse kracht die hem misschien niet meer kon redden, maar waar hij mogelijk voldoende uit kon putten om mij bij wijze van laatste uitdaging te achtervolgen en te doden. Omdat we hier alleen waren en er niemand anders was die kon zien waarin hij veranderde, durfde hij zich op deze manier te vertonen. Ik had iets dergelijks al eerder gezien, onder soortgelijke omstandigheden, met een andere trol in een klein stadje ten zuiden van Milwaukee. En de tweede keer was al even angstaanjagend. Het wezen richtte zich met een nieuwe vitaliteit op. Het greep het handvat van het mes met een klauw vast, trok het lemmet uit zijn keel en smeet het opzij. Kwijlend, terwijl het bloed uit zijn bek droop, maar grijnzend als een uit de hel herrezen duivel, kwam het op handen en voeten naar me toe scharrelen.

Ik sprong op de omheining en was net van plan om er aan de andere kant af te springen toen ik een auto hoorde aankomen op het brede pad dat langs het paviljoen liep. Ik nam blindelings aan dat het de langverwachte bewakers waren die de ronde deden.

Inmiddels had het beest sissend en roffelend met zijn korte dikke staart tegen de planken vloer bijna de omheining bereikt. Het keek woedend naar me op, met ogen waar de moordlustige bedoelingen uit straalden.

De motor van de naderende auto werd luider, maar ik rende niet naar de bewakers toe om hulp te halen. Ik wist dat de trol niet zo vriendelijk zou zijn om zich in zijn ware gedaante aan hen te tonen; in plaats daarvan zou hij zich weer in zijn vermomming hullen en ik zou de bewakers meetronen naar een dode of stervende man, mijn slachtoffer. Toen het licht van de koplampen verscheen maar de auto zelf nog niet in zicht was, sprong ik van de omheining weer terug in het paviljoen, over het beest heen, dat zich oprichtte en vergeefs probeerde me te grijpen.

Ik landde op mijn voeten, maar gleed uit, viel op mijn handen en knieën, rolde om, ging weer op handen en knieën zitten en kroop bijna het hele paviljoen door, voordat ik me omdraaide en achteromkeek. De dubbele rode straal van de vurige blik van de trol was op mij gericht. De verbrijzelde keel, de doorgesneden luchtpijp en de aderen waar het bloed uit spoot, hadden hem verzwakt en hij kon nu alleen nog maar op zijn buik schuiven. Hij vorderde langzaam, als een tropische hagedis met door de kou ingedikt bloed, en verkleinde de afstand tussen ons met onmiskenbare moeite en dito vastberadenheid. Hij was nog zes meter van me af.

Achter de trol, buiten het paviljoen, werden de lichten van de naderende auto steeds feller; toen kwam de vierdeurs Ford zelf tevoorschijn, langzaam rijdend met een rustig snorrende motor en banden die een vreemd, zacht geluid maakten in het zaagsel en het afval. Het licht van de koplampen viel op het pad, niet op de tent van de botsautootjes, maar een van de bewakers in de auto bediende een zoeklicht dat hij nu langs de wand van het paviljoen liet glijden.

Ik drukte me plat tegen de vloer.

De trol was nog vierenhalve meter van me verwijderd en kwam centimeter voor centimeter dichterbij.

De heuphoge omheining rond het strijdperk van de botsautootjes was zo stevig en zwaar dat de ruimtes tussen de brede en dicht bij elkaar geplaatste planken smaller waren dan de planken zelf. Dat was een gunstige opstelling, want hoewel het zoeklicht wel tussen de kieren door viel, was er geen enkele plek waar de bewakers goed zicht op het paviljoen kregen, zeker niet als ze in de auto bleven zitten.

De stervende trol scharrelde opnieuw vooruit door een verkrampte beweging van zijn krachtige poten en sleepte zich moeizaam naar een plekje maanlicht waarin ik het bloed van zijn varkenssnuit en uit zijn muil kon zien druipen. Nog vier meter van me af. Hij klapte zijn kaken dicht, huiverde en sleepte zich weer verder, waardoor de kop vanuit het licht in de schaduw terechtkwam. Drie meter.

Ik gleed achteruit, nog steeds plat op mijn buik, om zo ver mogelijk uit de buurt te blijven van die levende waterspuwer – maar ik verstarde al nadat ik hooguit een meter was verschoven, want de langzaam rondtoerende auto van de bewakingsdienst kwam tot stilstand op het pad langs de tent van de botsautootjes. Ik prentte me in dat het voor de bewakers waarschijnlijk onderdeel van hun routine was om van tijd tot tijd op hun ronde te stoppen, dat ze helemaal niet hadden gereageerd op iets dat ze in het paviljoen hadden gezien, en ik deed een schietgebedje dat ik het ook inderdaad bij het rechte eind zou hebben. Maar desondanks zouden ze op zo’n warme en kleffe avond als deze met de raampjes open rijden en als ze stilstonden, was de kans groter dat ze een geluidje hoorden dat door mij of de trol werd gemaakt. Met dat idee in het achterhoofd trok ik me niet verder terug van de vijand, maar drukte mezelf tegen de vloer en verwenste zwijgend die akelige pech.

Met een grom, een zwiep en een moeizame zucht kroop het gewonde beest dichter naar me toe en verkleinde de afstand weer die ik net had gewonnen, waardoor het opnieuw drie meter van me af was. De vermiljoenkleurige ogen waren niet zo helder meer als eerst, ze waren een beetje modderig nu, en de vreemde diepte erin was mistig, even mysterieus en onheilspellend als de lampen van een spookschip dat in de verte bij nacht op een donkere en met nevels bedekte zee wordt waargenomen.

Vanuit de auto lieten de bewakers het zoeklicht over de met luiken afgesloten spelletjeskramen aan de andere kant van het pad dwalen en draaiden het vervolgens langzaam rond, tot het recht op de zijkant van het paviljoen was gericht en tussen de brede planken van de balustrade door priemde. Hoewel de kans niet groot was dat ze mij of de trol achter de beschutting van de omheining en tussen de talloze botsautootjes op zouden merken, was het best mogelijk dat ze boven het geluid van de stationair draaiende motor van de Ford uit de piepende ademhaling van het monster of het gebons van zijn staart op de holle vloer zouden horen.

Ik schreeuwde het bijna hardop uit: Verdomme, ga nou dood!

Het beest kroop ineens met meer energie dan daarvoor vooruit, legde zeker tweeënhalve meter af en kwam met een bons op zijn buik terecht, op nog geen meter van me af.

Het zoeklicht bewoog niet verder.

De bewakers hadden iets gehoord.

Een verblindende straal speerde tussen twee planken door en de punt priemde zich in een punt van de paviljoenvloer op ongeveer drie meter rechts van mij. Het onthullende streepje licht toonde op onnatuurlijke wijze de meest onthutsende en ingewikkelde details van de houten planken – de nerf, putjes, krassen, kepen en vlekken. Een omhoogstekend splintertje leek op een torenhoge boom – alsof het zoeklicht niet alleen alles verlichtte waar het overheen speelde, maar ook vergrootte.

Met een zacht gesputter ontsnapte de adem van de trol uit zijn verscheurde keel – en er volgde geen nieuwe ademtocht. Tot mijn grote opluchting doofde het licht in zijn akelige ogen: een laaiend vuur maakte plaats voor flikkerende vlammetjes, vlammetjes werden gloeiende kolen, en gloeiende kolen werden smeulende asresten.

De straal van het zoeklicht bewoog in zijn richting en bleef weer even rusten, op nog geen twee meter van de stervende trol.

Op dat moment onderging het wezen opnieuw een opmerkelijke transformatie, te vergelijken met de laatste reactie van een weerwolf uit een film die door een zilveren kogel is geraakt. Het liet zijn spookachtige uiterlijk varen en tooide zich opnieuw met de in vergelijking vrij onopvallende gelaatstrekken, ledematen en huid van een menselijk wezen. Het offerde zijn laatste restje energie op aan het in stand houden van het geheim van de aanwezigheid van zijn ras te midden van gewone mensen. De waterspuwer was verdwenen. In het duister voor me lag een dode man. Een dode man die ik had vermoord. Ik kon de trol die in hem school niet langer zien.

Het doorzichtige menselijke vernis was geen vernis meer, maar een goed stuk schilderwerk, waaronder geen enkel mysterie schuil leek te gaan.

Op het pad reed de Ford een klein stukje verder, kwam weer tot stilstand en het zoeklicht van de bewakers gleed opnieuw over een paar planken, tot het weer een kier vond waar het doorheen kon gluren. Het tastte de vloer van het paviljoen af en raakte de hak van een van de schoenen van de dode man.

Ik hield mijn adem in.

Ik kon het stof op dat stuk van zijn schoen zien, de manier waarop het rubber langs de rand was afgesleten en een klein stukje papier dat vastgekleefd zat op de plek waar de hak en de zool samenkomen. Natuurlijk was ik veel dichterbij dan de bewaker in de Ford, die waarschijnlijk langs de baan van zijn zoeklicht zat te turen, maar als ik zo veel kon zien en zo duidelijk, dan kon hij vast wel een beetje zien, genoeg om mijn lot te bezegelen.

Twee of drie seconden tikten voorbij.

Daarna nog twee of drie.

Het licht gleed verder naar een andere spleet. Dit keer rechts van mij, een centimeter of tien achter de andere voet van het lijk.

Een rilling van opluchting gleed door me heen en ik slaakte een diepe zucht – maar hield mijn adem in toen het licht weer een paar planken teruggleed, op zoek naar de vorige plek waar het op was gericht.

In paniek gleed ik zo geruisloos mogelijk naar voren, greep het lijk bij de arm en rukte het naar me toe, hooguit een centimeter of tien, niet ver genoeg om veel geluid te veroorzaken.

Opnieuw priemde de straal tussen de omheining door, in de richting van de hak van de dode man. Maar ik had net op tijd gereageerd. De hak bevond zich op een veilige plaats, iets meer dan twee centimeter verwijderd van de punt van de nieuwsgierige straal van het zoeklicht.

Mijn hart tikte sneller dan een klok, twee slagen per seconde, want de gebeurtenissen van het afgelopen kwartier hadden me veel te gespannen gemaakt. Na acht tellen, vier seconden, verdween het licht. De Ford reed langzaam verder over het pad naar de achterkant van het kermisterrein en ik was veilig.

Nee, niet veilig. Iets veiliger.

Ik moest me nog steeds ontdoen van het lijk en het bloed wegpoetsen voordat het daglicht alles een stuk moeilijker voor me zou maken en voordat de ochtend de kermisgasten weer naar hun terrein terug zou brengen. Toen ik opstond, gloeide er een speldenkussen van pijn in mijn beide knieën op, want toen ik van de omheining en over de kruipende trol was gesprongen, was ik gestruikeld en op mijn handen en knieën terechtgekomen, zonder een spoortje van de gratie waarover ik eerder heb opgeschept. Mijn handpalmen waren ook licht geschaafd, maar ik mocht me door die twee ongemakken – net zomin als door de pijn in mijn rechterpols waar de trol zo hard in had geknepen, en de gevoelige plekken in mijn keel en mijn nek waar ik klappen op had gekregen – laten weerhouden.

Terwijl ik neer stond te kijken op de in het duister gehulde overblijfselen van mijn vijand en probeerde te bedenken hoe ik zijn zware lijk het best zou kunnen verslepen, moest ik plotseling aan de rugzak en de slaapzak denken die ik bij het reuzenrad had achtergelaten. Het waren maar kleine voorwerpen en ze lagen half in de schaduw en half in het vage, parelmoerachtige maanlicht, waardoor de kans klein was dat de patrouille ze op zou merken. Aan de andere kant hadden de bewakers van de kermis hun ronde over het kermisterrein zo vaak gemaakt dat ze precies wisten wat ze op een bepaalde plek van hun route móésten zien, en ik kon me met de minste moeite voorstellen hoe hun ogen over de rugzak en de slaapzak zouden glijden – om er vervolgens abrupt naar terug te keren, precies zoals de straal van het zoeklicht onverwacht was teruggekeerd om de omgeving van het lijk nog eens af te tasten. Als ze mijn spullen zagen, als ze het bewijs vonden dat een of andere zwerver gedurende de nacht over de omheining was geklommen en een slaapplaats had gevonden op het kermisterrein, zouden ze meteen terugkeren naar het paviljoen van de botsautootjes om dat nog eens te controleren. En dan zouden ze het bloed vinden. En het lichaam.

Jezus.

Ik moest voor hen bij het reuzenrad zijn.

Ik rende naar de omheining, sprong eroverheen en holde over het donkere middengedeelte van het kermisterrein, met doormalende benen, armen die de benauwde vochtige lucht voor me uit de weg zwiepten en woest wapperende haren. Het leek alsof er mij een duivel op de hielen zat en dat was ook zo, maar hij was wel dood.

3

Wandelende doden

Af en toe heb ik het gevoel dat alles in dit leven subjectief is, dat niets in het universum op een objectieve wijze gekwantificeerd-gekwalificeerd-gedefinieerd kan worden, dat niet alleen natuurkundigen maar ook timmerlieden zichzelf voor schut zetten als ze ervan uitgaan dat ze het gereedschap en het materiaal waarmee ze werken kunnen wegen en meten om op die manier met echt cijfermateriaal aan te komen dat nog iets te betekenen heeft ook. Toegegeven, als dat soort gedachten door mijn hoofd schieten, ben ik gewoonlijk in een sombere bui. Dan schittert gezond verstand door afwezigheid, en ik heb de keus om me een stuk in m’n kraag te drinken of naar bed te gaan. Toch wil ik als een soort wankel bewijs voor die theorie de indruk weergeven die de kermis op me maakte terwijl ik van het paviljoen van de botsautootjes over het met apparatuur en kabels bezaaide middengedeelte van het terrein rende in een poging eerder bij het reuzenrad te zijn dan de bewakers van Sombra Brothers.

Voordat ik aan die wedren begon, leek het net alsof de nacht maar vaag verlicht werd door de maan. Nu was datzelfde zachte schijnsel in een fel licht veranderd, niet grauw met een glans van parelmoer, maar wit en intens. Een paar minuten geleden hadden de schaduwen nog als sluiers over het verlaten kermisterrein gehangen en het grotendeels in duisternis gehuld. Nu leek het op de binnenplaats van een gevangenis, badend in het meedogenloze licht van een stuk of tien gigantische neonlampen dat alle schaduwen verdreef en korte metten maakte met elk donker hoekje dat als schuilplaats had kunnen dienen. Bij elke panische pas die ik maakte, was ik ervan overtuigd dat ik ontdekt zou worden, en ik vervloekte de maan. Op dezelfde manier was het brede middengedeelte van het kermisterrein, dat vol vrachtwagens en apparaten had gestaan die me honderden plekjes boden om dekking te zoeken toen ik achter de trol aan naar het paviljoen van de botsautootjes was geslopen, nu plotseling even kaal en onherbergzaam als de eerder vermelde binnenplaats. Ik voelde me open en bloot, onbeschermd, opvallend en náákt. Tussen de vrachtwagens, de generatoren, de kermisattracties en de spelletjeskramen door ving ik af en toe een glimp op van de patrouillewagen die langzaam naar het eind van het terrein reed, en ik was ervan overtuigd dat de bewakers mij ook moesten zien, hoewel mijn aanwezigheid niet gepaard ging met het geluid van een snorrende motor en felle koplampen.

Het was nauwelijks te geloven, maar ik was eerder bij het reuzenrad dan de bewakers. Zij hadden het eerste lange pad helemaal afgereden en waren rechtsaf geslagen, naar het kortere, bochtige wandelpad langs de achterkant van het terrein, waar alle variété- en striptenten stonden. Ze sukkelden nu door naar de tweede bocht, waar ze opnieuw rechtsaf zouden slaan om het tweede van de beide lange paden op te rijden. Het reuzenrad stond maar tien meter van die tweede afslag af, en op het moment dat ze de bocht om kwamen, zouden ze me kunnen zien. Ik klauterde over de stang van de omheining die om het enorme rad was neergezet, struikelde over een kabel, kwam met zo’n harde klap in het zand terecht dat ik even naar adem hapte en krabbelde met de gratie van een kreupele krab zenuwachtig naar de rugzak en de slaapzak toe.

Ik greep mijn spullen in twee seconden op en nam toen drie passen in de richting van de omheining, maar er vielen een paar dingen uit mijn openhangende rugzak en ik moest terug om die op te pakken. Ik zag dat de Ford inmiddels begonnen was aan de bocht naar het tweede pad, en toen hij de hoek om reed, zwaaiden de lichtbundels van de koplampen al mijn kant op, waardoor ik het idee om me op het middenterrein te verbergen moest laten varen. Als ik nu over de stang van de omheining klom, zouden ze me zien en dan zou de jacht meteen geopend worden. Als een geboren uilskuiken bleef ik een moment staan aarzelen, vastgenageld door schuldgevoelens.

Meteen daarna scharrelde-sprong-dook ik naar het hokje met de kassa voor het reuzenrad. Het was dichterbij dan de omheining en véél dichterbij dan de zogenaamde schuilplaatsen achter de omheining, maar lieve god, wat was het klein. Het was zo’n hokje waar precies één persoon in past – hooguit een meter twintig in het vierkant en met een pagodevormig dak. Ik kroop weg tegen een van de wanden, met mijn rugzak en mijn verfrommelde slaapzak in mijn armen gekneld, meedogenloos beschenen door het zoeklicht van de maan en ervan overtuigd dat er nog steeds een voet, een knie of een heup te zien was.

Terwijl de Ford langzaam langs het reuzenrad reed, liep ik om het hokje heen en zorgde ervoor dat het steeds tussen mij en de bewakers in stond. Hun zoeklicht tastte om me heen, langs me heen... en vervolgens reden ze verder zonder alarm te slaan. Ik hurkte in de schaduw van een van de randen van het pagodevormige dak en keek ze na terwijl ze het pad afreden. Ze bleven met een gezapig vaartje doorrijden en stopten drie keer om het zoeklicht ergens op te richten, waardoor het vijf minuten duurde voor ze bij het eind van het pad waren. Ik was bang dat ze bij de voorkant van het terrein rechtsaf zouden slaan, wat zou betekenen dat ze het eerste pad weer op zouden rijden om nog een ronde te maken. Maar in plaats daarvan gingen ze linksaf, in de richting van de tribune en de anderhalve kilometer lange renbaan om uiteindelijk uit te komen bij de loodsen en de stallen waar de voorstellingen met dieren en de wedstrijden werden gehouden.

Ondanks de augustushitte stond ik te klappertanden. Mijn hart bonsde zo heftig en zo luid dat ik ervan stond te kijken dat ze dat niet boven het zachte motorgeronk van hun wagen uit hadden gehoord. Mijn ademhaling klonk als een blaasbalg. Ik was een regelrechte onemanband, gespecialiseerd in ritmes die niet verstopt zaten onder een melodie.

Ik ging onderuitgezakt tegen het hokje zitten tot het beven afgelopen was en ik me weer goed genoeg voelde om me bezig te gaan houden met het lijk dat ik had achtergelaten in het paviljoen van de botsautootjes. Om me van het lijk te ontdoen moest ik mijn zenuwen volkomen in bedwang hebben, ik moest kalm zijn en even voorzichtig als een muis bij een kattenshow.

Toen ik mezelf eindelijk weer helemaal in de hand had, rolde ik mijn slaapzak op tot een strak bundeltje en bracht dat samen met de rugzak naar de diepe schaduwen naast de zweefmolen. Ik legde alles op een plekje waar ik het gemakkelijk terug zou kunnen vinden, maar dat vanaf het pad niet te zien was.

Ik liep terug naar de botsautootjes.

Alles was rustig.

Het hekje kraakte een beetje toen ik het openduwde.

Elke stap die ik deed, weergalmde onder de houten vloer.

Daar maakte ik me niet druk over. Dit keer was er niemand om te besluipen.

Maneschijn glinsterde achter de open zijden van het paviljoen.

De glansverf op de omheining leek te gloeien.

Onder het dak bundelden de schaduwen zich.

Schaduwen en vochtige hitte.

De autootjes stonden als schapen in een donkere wei op een hoop.

En het lichaam was verdwenen.

Mijn eerste gedachte was dat ik niet meer wist waar ik het lichaam precies had achtergelaten. Misschien lag het wel achter dat andere stel botsautootjes, of daarginds, in die andere inktpoel waar het maanlicht niet bij kon. Vervolgens kwam ik op het idee dat de trol misschien nog niet dood was geweest toen ik hem achterliet. Stervende, ja, hij was absoluut dodelijk gewond geweest, maar mogelijk nog niet helemaal dood, en het zou best kunnen dat hij erin was geslaagd om naar een andere hoek van het gebouw te kruipen voor hij de geest gaf. Ik begon de hele tent af te zoeken, in en tussen de autootjes, en tastte voorzichtig elke donkere plek en poel van duisternis af, met stijgende opwinding maar zonder resultaat.

Ik bleef staan. Ik luisterde.

Stilte.

Ik probeerde spirituele vibraties op te vangen.

Niets.

Ik meende me te herinneren onder welk autootje de zaklantaarn was gerold toen we die van de bumper stootten. Ik keek eronder en daar lag de lantaarn – dus het stond vast dat ik dat hele gevecht met die trol niet gedroomd had. Toen ik op het knopje drukte, ging de zaklantaarn aan. Terwijl ik de straal met een hand afschermde, liet ik het licht over de grond spelen en zag nog meer bewijzen dat de vechtpartij die me zo duidelijk voor de geest stond geen nachtmerrie was geweest. Bloed. Veel bloed. Het begon al te stollen en weg te zakken in het hout, terwijl de kleur donkerder was geworden, tussen helderrood en kastanjebruin in. Doordat het begon op te drogen zag het er aan de randen uit als roest, maar het was ontegenzeggelijk bloed, en aan de hand van de spetters, de strepen en de plassen geronnen bloed kon ik het hele gevecht reconstrueren, precies zoals ik me het herinnerde.

Ik vond mijn mes ook terug en het zat onder de opgedroogde bloedvlekken. Ik stond op het punt om het weer terug te stoppen in de schede aan de binnenkant van mijn laars, wierp toen een behoedzame blik op de duisternis om me heen en besloot het wapen in de hand te houden.

Het bloed, het mes... Maar geen lichaam te zien.

En de bundel met gereedschap was ook verdwenen.

Het liefst was ik op de vlucht geslagen, er als de gesmeerde bliksem vandoor gegaan, zonder zelfs de moeite te nemen om mijn spullen op te halen. Gewoon met een noodgang het pad af, waarbij het zaagsel me om de oren zou stuiven, naar de hoofdingang van het kermisterrein, eroverheen klimmen en dan weer verder rennen, jezus, urenlang achterelkaar, de hele ochtend, dwars door de Pennsylvania Mountains de wildernis in, tot ik een beekje vond met op de oever een bed van mos waarop ik me onder de beschutting van varens neer kon vlijen, waar ik in alle rust kon slapen zonder bang te zijn dat ik door iemand – of door íets – gezien zou worden.

Ik was nog maar een joch van zeventien.

De afgelopen paar maanden was ik echter gehard door mijn fantastische en angstaanjagende belevenissen en gedwongen om heel snel volwassen te worden. De drang om te overleven dwong dit joch om zich te gedragen als een man. En niet zomaar een man, maar een vent met stalen zenuwen en een ijzeren wil.

In plaats van op de vlucht te slaan ging ik naar buiten en liep om het gebouw heen, terwijl ik met behulp van de zaklantaarn de stoffige aarde bestudeerde. Ik vond geen bloedspoor en dat had er wel moeten zijn als de trol de kracht had kunnen opbrengen om weg te kruipen. Ik wist uit ervaring dat deze wezens evenmin immuun waren voor de dood als ik; ze konden zichzelf niet als door een wonder genezen, herrijzen en opstaan uit het graf. Oom Denton was niet onkwetsbaar geweest; toen hij eenmaal dood was, bleef hij dood. En dat gold ook voor dit exemplaar: hij was dood geweest toen hij op de vloer van het paviljoen lag, onmiskenbaar dood; en hij was nog stééds dood, waar hij ook was, zo dood als een pier. En dus bleef er maar één verklaring over voor zijn verdwijning. Iemand had zijn lichaam gevonden en het weggehaald.

Waarom? Waarom was de politie niet gebeld? Wie het lijk ook had gevonden, de persoon in kwestie kon niet weten dat het bij leven een demonisch wezen had gehuisvest met een gezicht dat in een galerie in de hel geen opzien zou hebben gebaard. Mijn onbekende medeplichtige zou gewoon een dode man hebben gezien, anders niet. Waarom zou hij dan een wildvreemde helpen bij het verdoezelen van een moord?

Ik kreeg het vermoeden dat iemand me in de gaten hield.

Het beven begon weer en het kostte me de grootste moeite om het te onderdrukken.

Ik was nog lang niet klaar.

Weer terug in het paviljoen liep ik opnieuw naar het botsautootje waaraan de trol had zitten werken toen ik hem overviel. De klep aan de achterkant stond open, waardoor de motor te zien was en de aansluiting tussen het eind van de stang die contact maakte met het elektrische rooster en de verdeelkap. Ik bleef een minuut of zo in die mechanische ingewanden turen, maar ik kon niet zien waarmee hij bezig was geweest, ik wist niet eens of hij al aan iets had zitten sleutelen voor ik hem stoorde.

De kassa van de botsautootjes was niet afgesloten, en in een hoekje van die kleine ruimte vond ik een stoffer en blik en een emmer met een paar vuile lappen. Met de lappen dweilde ik het bloed dat nog niet was opgedroogd van de houten vloer. Ik ging een paar handen vol rul, door de zon gebleekt zand halen, strooide dat over alle vochtige, roodachtige vlekken die ik kon vinden, schuurde het met mijn laarzen over de grond en veegde het weer op. De bloedvlekken bleven zitten, maar de aanblik was volkomen veranderd, ze zagen er niet verser – of anders – uit dan de talloze vet- en olievlekken die over de volle lengte van de houten vloer in elkaar overliepen. Ik zette stoffer en blik terug in het hok, maar de met bloed besmeurde lappen gingen in een vuilnisbak langs het pad, waarin ik ze samen met de zaklantaarn van de dode man onder een laag lege popcorndozen, verkreukelde ijspapiertjes en ander afval verstopte.

Ik had nog steeds het idee dat iemand me in de gaten hield. Het bezorgde me koude rillingen.

Terwijl ik midden op het pad stond, draaide ik langzaam om mijn as en keek onderzoekend naar de kermis, waar de vlaggetjes nog steeds neerhingen als slapende vleermuizen en waar de afgesloten speel- en goktentjes aardedonker waren en zo stil als een graftombe. Ik zag geen enkel teken van leven. In het licht van de ondergaande maan, die nu op de bergketen aan de horizon balanceerde, waren in de verte de silhouetten van het reuzenrad, de Dive Bomber en de Tip Top te zien, die op de een of andere manier deden denken aan het enorme, futuristische Martiaanse oorlogstuig uit Oorlog der werelden van H.G. Wells.

Ik was niet alleen. Geen twijfel mogelijk. Ik vóélde gewoon dat er iemand in de buurt was, maar ik kon niet opmaken wie hij was, wat zijn bedoelingen waren, of waar hij precies uithing.

Onbekende ogen sloegen me gade.

Onbekende oren luisterden.

En van het ene op het andere moment onderging het kermisterrein weer een verandering en leek niet langer op de kale binnenplaats van een gevangenis waar ik hulpeloos en hopeloos onbeschut stond in het felle, beschuldigende licht van neonlampen. In feite was de nacht me plotseling niet licht genoeg, nog niet half. Het werd zelfs met rasse schreden donkerder, wat een onvoorstelbare somberheid met zich meebracht, zo intens en dreigend als ik nog nooit had meegemaakt. Ik vervloekte de ondergaande maan, het symbool van de tegenwerking die ik ondervond. Het gevoel dat ik onbeschut was, hield geen gelijke tred met het afnemen van de maan en nu werd het nog versterkt door een groeiende claustrofobie. Het kermisterrein werd een plaats vol onverlichte en buitenaardse bouwsels, even verontrustend als een verzameling vreemd gevormde grafstenen, uitgebeiteld en opgezet door een ondoorgrondelijk ras uit een andere wereld. Er was niets meer dat vertrouwd aandeed; elk gebouw, elk toestel en elk voorwerp kwam vreemd over. Ik voelde me opgesloten en ingesloten en heel even durfde ik me niet eens te bewegen, omdat ik ervan overtuigd was dat ik geen kant op kon zonder in de opengesperde kaken of in de greep van iets vijandigs te lopen.

‘Wie is daar?’ vroeg ik.

Geen antwoord.

‘Waar heb je het lichaam gelaten?’

De donkere kermis fungeerde als een volmaakte akoestische spons; mijn stem werd opgeslorpt en het bleef stil. Het was net alsof ik mijn mond niet had opengedaan.

‘Wat wil je van me?’ vroeg ik aan de onbekende die me in de gaten hield. ‘Ben je een vriend of een vijand?’

Misschien wist hij niet wat hij was, want hij gaf geen antwoord. Toch voelde ik instinctief dat er een moment zou komen dat hij zich aan me zou vertonen en zijn bedoelingen kenbaar zou maken.

Op datzelfde moment wist ik, met een zekerheid die voortsproot uit helderziendheid, dat ik nooit weg had kunnen vluchten van het kermisterrein van de Sombra Brothers, ook al had ik dat geprobeerd. Het was geen gril die me hier had doen belanden en evenmin de wanhoop van een vluchteling. Op deze kermis zou zich iets afspelen dat voor mij van het grootste belang zou zijn. Het lot was mijn leidsman geweest en pas als ik de rol had vervuld die van me verlangd werd, pas dan en niet eerder zou het lot me toestaan om zelf mijn toekomst te bepalen.

4

Dromen vol trollen

Bij kermissen op het platteland worden behalve de gewone programma’s met afgerichte dieren, de kermisattracties en de variétévoorstellingen ook paardenrennen gehouden. Vandaar dat er op de meeste kermisterreinen onder de tribunes ook kleedkamers en douches zijn, waar de jockeys en de mannen die op de sulky zitten gebruik van kunnen maken. Dat gold ook voor dit terrein. De deur zat op slot, maar dat kon me niet tegenhouden. Ik was geen gewone boerenjongen uit Oregon meer, hoe graag ik die verloren onschuld ook had willen behouden. In plaats daarvan was ik een jongeman geworden die van wanten wist. In mijn portefeuille zat een smal, stijf reepje plastic, en daarmee had ik het ondeugdelijke slot binnen een minuut open. Ik ging naar binnen, knipte het licht aan en deed de deur achter me weer op slot.

Links van me stond een rij toilethokjes van groen metaal, rechts zaten gebarsten wastafels met spiegels die in de loop der tijd vergeeld waren, en recht tegenover me waren de douchecabines. Midden in de grote ruimte stonden twee rijen klerenkasten vol krassen en deuken met de ruggen tegen elkaar, met daarvoor gehavende houten banken. Een kale cementvloer. Uit betonblokken opgetrokken muren. Kille tl-balken langs het plafond. Sporen van smerige luchtjes – zweet, urine, verdroogde smeerseltjes en schimmel – en een scherpe, allesoverheersende walm van een schoonmaakmiddel met dennengeur zorgden voor een benauwde atmosfeer die me een grimas ontlokte, maar die net niet walgelijk genoeg was om me te doen kokhalzen, ook al scheelde het niet veel. Het was geen chique bedoening. Geen plek waar je de kans liep om een van de Kennedy’s tegen het lijf te lopen, om maar eens iemand te noemen, of Cary Grant. Maar er waren geen ramen, wat betekende dat ik het licht kon aanlaten en het was hier veel koeler – maar niet minder vochtig – dan buiten op het stoffige kermisterrein.

Ik begon met mijn mond spoelen om van die metalige smaak van bloed af te komen en poetste mijn tanden. In de verweerde spiegel boven de wasbak stonden mijn ogen zo wild en gejaagd dat ik mijn blik haastig afwendde.

Mijn T-shirt was gescheurd en zat net als mijn spijkerbroek onder het bloed.

Nadat ik had gedoucht, de stank van de trol uit mijn haar had gewassen en me had afgedroogd met een stapel papieren handdoekjes, trok ik een schoon T-shirt en een andere spijkerbroek aan die ik uit mijn rugzak had gehaald.

Bij een van de wasbakken spoelde ik het bloed zo goed en zo kwaad als het ging uit het kapotte T-shirt, maakte de spijkerbroek ook nat, wrong ze uit en stopte ze diep weg in een bijna volle afvalbak naast de deur, omdat ik niet wilde riskeren dat ik opgepakt zou worden met kleren vol bloedvlekken in mijn rugzak die me zouden kunnen verraden. Mijn overgebleven garderobe bestond alleen uit de nieuwe spijkerbroek die ik had aangetrokken, het T-shirt dat ik nu droeg, nog één ander T-shirt, drie onderbroeken, sokken en een dun corduroy jack.

Je neemt niet veel bagage mee als je gezocht wordt voor moord. De enige lasten die je meetorst, zijn herinneringen, angst en eenzaamheid.

Ik besloot dat die kleedkamer daar onder de tribune de veiligste plek was om het laatste uurtje van de nacht door te brengen. Voor de deur rolde ik mijn slaapzak uit op de vloer en ging er languit op liggen. Als er iemand probeerde binnen te komen, zou ik dat meteen merken als hij de sleutel in het slot stak, en mijn lichaam zou als deurstop fungeren om indringers buiten te houden. Ik liet het licht aan.

Ik was niet bang in het donker. Ik gaf er gewoon de voorkeur aan om het te vermijden.

Terwijl ik mijn ogen sloot, dacht ik aan Oregon...

Ik had heimwee naar de boerderij, naar de groene weiden waar ik als kind had gespeeld, in de schaduw van de machtige Siskiyou Mountains. Daarbij vergeleken maakten de bergen aan de oostkust een oude, versleten en matte indruk. In de herinneringen die zich nu als ongelooflijk ingewikkelde origamikunstwerken ontvouwden, zag ik het hoog oprijzende bolwerk van de Siskiyous, bedekt met rijen en rijen enorme sitkasparren, hier en daar een brewerspar (de mooiste van alle coniferen), schijncipressen, douglassparren, naar mandarijnen ruikende zilversparren die op het gebied van geur alleen maar moesten wedijveren met de in groepjes groeiende Himalayaceders, kornoeljes die niet geurden maar waarvan het loof zo schitterend gekleurd was, grootbladerige essen, treuressen en keurige formaties donkergroene Sadlereiken, een aanblik die me zelfs in het kunstmatige licht van mijn geheugen de adem benam.

Mijn neef Kerry Harkenfield, de stiefzoon van oom Denton, had te midden van al die pracht op een afschuwelijke manier de dood gevonden. Hij werd vermoord. Hij was mijn lievelingsneef geweest en mijn beste vriend. Hij was al maanden dood toen ik bij de kermis van de Sombra Brothers belandde, maar ik miste hem nog steeds. Ontzettend.

Terwijl ik mijn ogen weer opendeed en omhoog staarde naar de met een laag stof bedekte geluiddempende tegels vol watervlekken tegen het plafond in de kleedkamer, dwong ik mezelf om de gruwelijke herinnering aan Kerry’s geradbraakte lichaam van me af te zetten. Er waren betere herinneringen aan Oregon...

In de voortuin van ons huis stond een grote brewerspar, die meestal treurspar wordt genoemd. De gebogen takken waren bedekt met elegante stola’s van zwart-groen kant. In de zomer fungeerde het glanzende naaldenpak als een toonzaal voor zonlicht. Vergelijk het maar met de manier waarop de zwartfluwelen bordjes bij een juwelier de perfecte achtergrond vormen voor sieraden. De takken waren vaak behangen met onwerkelijke, maar oogverblindende kettingen, kralensnoeren, colliers en glanzende, met edelstenen bezette diademen die uit puur zonlicht bestonden. In de winter werd de treurden onder de sneeuw bedolven, maar behield zijn bijzondere vorm; als het een zonnige dag was, leek de boom op een uitbundige kerstversiering – bij somber weer was de den een treurende gast bij een begrafenis, de belichaming van verdriet en somberheid.

Op de dag dat ik mijn oom Denton had vermoord, was de den in de rouw geweest. Ik had een bijl. Hij had alleen zijn blote handen. Desondanks was het niet gemakkelijk geweest om met hem af te rekenen.

Alweer een nare herinnering. Ik ging verliggen en deed mijn ogen weer dicht. Ik moest proberen om alleen aan fijne dingen te denken, aan mam en pa en aan mijn zusjes, anders kon ik de hoop op slaap wel laten varen.

Ik was geboren in de witte boerderij die achter de brewerden stond, een baby die met open armen werd ontvangen en een kind dat op handen werd gedragen, de eerste en enige zoon van Cynthia en Kurt Stanfeuss. Mijn twee zusjes waren behoorlijke wildebrassen die prima speelkameraadjes vormden voor hun enige broertje, maar ze hadden ook genoeg vrouwelijke gratie en gevoeligheid om me wat manieren en beschaving bij te brengen, eigenschappen die ik anders in de plattelandsomgeving van de landelijke Siskiyou-valleien misschien niet had ontwikkeld.

Sarah Louise, even blond en licht van huid als onze vader, was twee jaar ouder dan ik. Al op jeugdige leeftijd kon ze zo goed tekenen en schilderen dat je het idee kreeg dat ze in een vorig leven een beroemd kunstenares was geweest, en het was haar droom om later met behulp van penselen en een palet in haar levensonderhoud te voorzien. Ze had een bijzondere band met dieren. Er was geen paard waar ze niet mee om kon gaan, een mokkende kat was niet tegen haar charme bestand, in een hok vol zenuwachtig kakelende kippen keerde onmiddellijk de rust terug als ze alleen maar naar binnen liep, en de meest valse honden lieten zich binnen de kortste keren verleiden tot een vriendelijke begroeting met veel gekwispel.

Jennifer Ruth, met het donkere haar en de amandelkleurige huid van onze moeder, was drie jaar ouder dan ik. Ze verslond sprookjes en avonturenverhalen, wat trouwens ook voor Sarah gold, maar Jenny had nauwelijks artistieke gaven, hoewel de manier waarop ze met cijfers omsprong ook een kunst genoemd kon worden. Haar affiniteit met getallen en alle mathematische vakken, in welke vorm ook, was een constante bron van verbazing voor ieder lid van het gezin Stanfeuss, want als de rest van ons voor de keus werd gesteld om een lange rij getallen op te tellen of een varken een touw om de nek te leggen, dan hadden we stuk voor stuk onmiddellijk voor het varken gekozen. Jenny had ook een fotografisch geheugen. Ze kon letterlijk citeren uit boeken die ze jaren geleden had gelezen en ik was net als Sarah ontzettend jaloers op het gemak waarmee Jenny het ene na het andere rapport vol tienen wist te halen.

Het was duidelijk dat er bij het samensmelten van de genen van mijn vader en moeder sprake was geweest van biologische magie en de zeldzame gave om op de meest onverwachte momenten met iets goeds tevoorschijn te komen, want al hun kinderen konden bogen op een heel bijzondere gave. Overigens was het best te begrijpen dat ze ons hadden geproduceerd. Op hun eigen manier waren ze zelf ook heel begaafd.

Mijn vader was een muzikaal genie, en ik gebruik het woord ‘genie’ in de oorspronkelijke betekenis, niet als een aanduiding van IQ maar om aan te geven dat hij over een bijzonder aangeboren talent beschikte, in zijn geval een talent voor muziek. Hij hoefde een instrument maar een dag in handen te hebben om het helemaal onder de knie te hebben en binnen een week was hij in staat om de ingewikkeldste en moeilijkste stukken te spelen met een gemak dat andere mensen zich alleen door jarenlang zwoegen eigen konden maken. In onze woonkamer stond een piano en pa zat daar vaak uit het hoofd melodietjes op te spelen die hij ’s morgens op de radio had gehoord als hij met de pick-up naar de stad reed.

Na zijn dood was alle muziek een paar maanden lang zowel letterlijk als figuurlijk uit ons huis verdwenen.

Ik was vijftien toen mijn vader overleed en destijds was ik ervan overtuigd dat hij door een ongeluk om het leven was gekomen, een idee dat door iedereen in mijn omgeving gedeeld werd. De meeste mensen denken er nog steeds zo over. Ik weet nu dat oom Denton hem heeft vermoord.

Maar ik had Denton gedood, dus waarom kon ik dan niet slapen? Er was wraak genomen, gerechtigheid was met harde hand voltrokken, dus waarom kon ik dan nog geen uur of twee rust vinden? Waarom was elke nacht een kwelling? Ik viel alleen in slaap als ik zo volslagen uitgeput was dat het puur een kwestie werd van slapen of gek worden.

Ik lag te woelen. Ik rolde van m’n ene zij op de andere.

Ik dacht aan mijn moeder, die al even bijzonder was als mijn vader was geweest. Mam had groene vingers: onder haar handen bloeide elke plant op, zoals elk dier zich naar haar jongste dochter schikte en zoals elk mathematisch probleem zich ontvouwde voor haar oudste dochter. Mam hoefde maar even naar een plant te kijken, een blad of een steel aan te raken, en ze wist precies welke voeding of welke verzorging haar groene vriendje nodig had. Uit haar moestuin kwamen altijd de grootste en de lekkerste tomaten die je ooit had gegeten, de sappigste maïs en de zoetste uitjes. Mam was ook een genezeres. O, geen gebedsgenezeres hoor, ze was in geen enkel opzicht een kwakzalver; ze beweerde niet dat ze over paranormale krachten beschikte en ze deed niet aan handoplegging. Ze was een kruidendeskundige, die haar eigen papjes, zalfjes en smeerseltjes maakte en verrukkelijke medicinale thee kon brouwen. Niemand in het gezin Stanfeuss werd ooit zwaar verkouden, het bleef hooguit bij een dagje snuffen. We hadden ook nooit last van koortslippen, griep, bronchitis, of oogontstekingen, en al die andere kwaaltjes die kinderen op school oppikken en mee naar huis brengen om hun ouders aan te steken bleven ons eveneens bespaard. Buren en familieleden kwamen vaak naar ons toe om de kruidenmengsels van mijn moeder te halen en hoewel haar vaak geld werd aangeboden, wilde ze er nooit een cent voor hebben. Naar haar idee zou het heiligschennis zijn om naast de vreugde die het haar schonk om haar familie en anderen van dienst te zijn ook nog op een andere manier betaald te worden voor haar gave.

En natuurlijk heb ik ook een gave, hoewel mijn bijzondere vermogens totaal anders zijn dan de meer rationele talenten van mijn zusjes en mijn ouders. In mij was het genetische vermogen van Cynthia en Kurt Stanfeuss om onverwacht met iets bijzonders op de proppen te komen niet alleen een kwestie van magie, het was bijna hekserij.

Volgens mijn grootmoeder Stanfeuss, die over een schat aan geheimzinnige volkswijsheid beschikte, heb ik Schemerogen. Ze hebben dezelfde kleur als de schemering, een vreemde tint die eerder paars is dan blauw, ze zijn bijzonder helder en in staat om het licht op zo’n manier te weerkaatsen dat het niet alleen lijkt alsof ze een tikje lichtgevend zijn, maar ze zijn ook vreemd en (zoals ik vaak te horen krijg) ongewoon mooi. Volgens oma heeft nog niet eens één op een half miljoen mensen dat soort ogen, en ik moet toegeven dat ik nooit ogen heb gezien die op de mijne lijken. Toen ze me voor het eerst in een dekentje gewikkeld in de armen van mijn moeder zag liggen, zei oma tegen mijn ouders dat schemerogen bij een pasgeboren baby een voorbode waren van helderziendheid; als de kleur bij de tweede verjaardag van het kind nog niet was veranderd (wat bij mij niet het geval was), zou dat – zei oma – volgens volksverhalen inhouden dat mijn mediamieke gaven bijzonder sterk waren en op verschillende manieren aan het licht zouden komen.

Oma had gelijk.

En terwijl ik aan oma’s zacht gerimpelde en vriendelijke gezicht dacht, terwijl ik me haar eigen warme (zeegroene) ogen vol liefde voor de geest haalde, voelde ik me nog niet echt vredig, maar ik was in ieder geval even verzoend met mijn lot. En in die relatief rustige toestand ontfermde de slaap zich over me als een hospik die verdoving brengt op een tijdelijk tot zwijgen gebracht slagveld.

Ik droomde over trollen. Dat overkomt me vaak.

Ik kreeg een paar dromen en in de laatste daarvan stond oom Denton tegen me te schreeuwen terwijl ik met de bijl op hem inhakte: Nee! Ik ben geen trol! Ik ben net als jij, Carl. Waar heb je het over? Ben je gek geworden? Trollen bestaan niet. Helemaal niet. Je bent stapelgek, Carl. O, mijn god! O, mijn god! Krankzinnig! Je bent krankzinnig! Krankzinnig! In werkelijkheid had hij helemaal niet geschreeuwd en mijn beschuldigingen niet ontkend. In werkelijkheid waren we in een grimmig en bitter gevecht verwikkeld geweest. Maar drie uur nadat ik in slaap was gesukkeld, werd ik wakker met Dentons stem uit mijn droom nog steeds in mijn oren – Krankzinnig! Je bent krankzinnig, Carl. O, mijn god, je bent krankzinnig! – en ik beefde van top tot teen, nat van het zweet, gedesoriënteerd en koortsachtig vertwijfeld.

Hijgend en steunend strompelde ik naar de dichtstbijzijnde wasbak, draaide de koudwaterkraan open en plensde water over mijn gezicht. De hardnekkige beelden uit mijn droom werden minder opdringerig, vervaagden en verdwenen.

Met tegenzin hief ik mijn hoofd op en keek in de spiegel. Soms kost het me moeite om naar het spiegelbeeld van mijn eigen vreemde ogen te kijken, omdat ik bang ben dat ik er inderdaad waanzin in zal bespeuren. Zo was het nu ook.

Ik kon de mogelijkheid, hoe onwaarschijnlijk ook, dat de trollen niets anders waren dan spookbeelden van mijn gekwelde fantasie, niet uitsluiten. God weet dat ik daar niets van weten wilde, dat ik zo vast als een huis geloofde dat ik gelijk had, maar de kans dat ik toch aan waandenkbeelden leed en krankzinnig was, bleef van tijd tot tijd als een valse rat knagen aan mijn wil en doorzettingsvermogen.

Nu keek ik diep in mijn eigen bezorgde ogen en die waren zo ongewoon dat ze niet plat en tweedimensionaal werden weerspiegeld zoals de ogen van een willekeurige persoon; het spiegelbeeld leek evenveel diepte, werkelijkheid en kracht te hebben als de echte ogen. Ik bestudeerde mijn eigen blik zo eerlijk en zo meedogenloos mogelijk, maar ik kon geen spoor van waanzin vinden. Ik hield mezelf voor dat ik bij mijn vermogen om dwars door de vermomming van de trollen heen te kijken evenmin vraagtekens hoefde te zetten als bij mijn andere paranormale begaafdheden. Ik wíst dat mijn andere gaven echt en betrouwbaar waren, want talloze mensen hadden hun voordeel gedaan met mijn helderziendheid en er hun verbazing over geuit. Mijn grootmoeder Stanfeuss noemde me ‘de kleine ziener’, omdat ik af en toe de toekomst kon voorspellen en soms ook beelden uit het verleden van mensen zag. En verdomme nog aan toe, ik kon ook trollen zien, en het feit dat ik de enige was die hen zag, was geen reden om aan mijn gezichtsvermogen te twijfelen.

Desondanks bleef de twijfel bestaan.

‘Op een dag,’ zei ik tegen mijn sombere spiegelbeeld in de verweerde spiegel, ‘zul je op het verkeerde moment door die twijfel worden beslopen. Bijvoorbeeld op een moment dat je met een trol in een strijd op leven en dood verwikkeld bent. En dan zal het je de kop kosten.’

5

Gedrochten

Na drie uurtjes slaap, een paar minuten om me te wassen en nog een paar om mijn slaapzak op te rollen en mijn rugzak om te hijsen, was het inmiddels halftien geworden toen ik de deur van de kleedkamer opentrok en naar buiten stapte. Het was een warme, wolkeloze dag. De lucht was nog even vochtig als de avond ervoor. Een verfrissend briesje maakte dat ik me uitgerust en schoon voelde, en het blies de twijfels naar de uithoeken van mijn brein, ongeveer op dezelfde manier waarop het overal afval en oude bladeren oppakte en op een hoopje achterliet in allerlei hoekjes en gaten van de gebouwen en het struikgewas, waardoor de troep niet echt werd opgeruimd maar in ieder geval niet meer in de weg lag. Ik was blij dat ik nog leefde.

Ik ging terug naar het kermisterrein en keek verrast op van wat ik daar aantrof. De laatste indruk die ik van de kermis had overgehouden, voor ik me de avond ervoor uit de voeten had gemaakt, was dat er overal gevaar dreigde en dat het een sombere en benauwende omgeving was. Maar bij daglicht leek het een onschuldige en zelfs vrolijke bedoening. De honderden vlaggetjes, in het donker door de bleke manestralen van alle kleur ontdaan, waren nu rood als kerstlinten, geel als goudsbloemen, smaragdgroen, wit, felblauw en hardoranje; ze wapperden-fladderden-klepperden in de wind. De kermisattracties blonken en glinsterden zo schel in de scherpe augustuszon dat ze zelfs van dichtbij niet alleen nieuwer en mooier leken dan ze in werkelijkheid waren, maar overtrokken met zilver en het fijnste goud, als sprookjesapparaten die door elfenhanden waren vervaardigd.

Om halftien ’s ochtends was de kermis nog niet geopend voor het publiek en er liepen nog maar een paar kermisgasten op het terrein rond.

Op het pad ruimden twee mannen afval op door het aan een stok met een scherpe punt te prikken en het in de grote zakken te stoppen die ze over de schouder droegen. We zeiden ‘Hoi’ en ‘H’lo’ tegen elkaar.

Een zwaargebouwde man met donker haar en een grote snor stond op het podium van de klantenlokker voor de circustent, tweeënhalve meter boven de grond, met de handen op de heupen omhoog te staren naar de gigantische clownskop die de hele voorkant van de tent in beslag nam. Waarschijnlijk zag hij me uit zijn ooghoeken aankomen, want hij draaide zich om, keek naar beneden en vroeg of ik vond dat de neus van de clown opnieuw geschilderd moest worden. Ik zei: ‘Nou, naar mijn idee ziet hij er prima uit. Alsof hij vorige week nog een kwastje heeft gehad. Prachtig knalrood.’

En hij zei: ‘Hij ís vorige week ook geschilderd. Vroeger was-ie altijd geel, veertien jaar lang is-ie geel geweest, maar nu ben ik een maand geleden voor het eerst getrouwd en mijn vrouw, Giselle, zegt dat de neus van een clown rood hoort te zijn en omdat ik hartstikke gek ben op Giselle besloot ik om ’m te schilderen, snap je, en dat heb ik ook gedaan, maar nu mag ik toch hangen als het geen vergissing was, want toen hij geel was, was ’t een neus met karákter, weet je wel, en nu lijkt-ie op elke clownsneus die je ooit van je verdomde leven hebt gezien en wat schiet je daar nou mee op?’ Hij scheen geen antwoord te verwachten, want hij sprong van het podium, liep mopperend naar de zijkant van de circustent en verdween.

Ik wandelde verder over het pad tot ik bij de Whip kwam, waar een pezig mannetje aan de generator zat te sleutelen. Zijn haar had die oranje tint die niet kastanjebruin en niet rood is, maar die door iedereen tóch rood wordt genoemd, en zijn sproeten waren zo talrijk en zo donker van kleur dat ze onwerkelijk aandeden, alsof ze met de grootste zorg op zijn neus en zijn wangen geschilderd waren. Ik vertelde hem dat ik Slim MacKenzie was, maar hij zei niet hoe hij heette. Ik begreep instinctief dat hij de bekrompen geest en de gesloten instelling had van de geboren kermisgast, daarom begon ik te kletsen over al die kleine kermissen waarbij ik had gewerkt, van het middenwesten tot aan Ohio toe, terwijl hij gewoon door bleef prutsen aan de generator en zijn mond hield. Uiteindelijk wist ik hem kennelijk van mijn eerlijke bedoelingen te overtuigen, want hij veegde zijn smerige handen af aan een lap, vertelde me dat hij Rudy Morton heette maar dat iedereen hem Red noemde, gaf me een knikje en zei: ‘Zoek je werk?’ Inderdaad, zei ik, en hij zei: ‘Jelly Jordan neemt al het personeel aan. Hij is onze bemiddelaar en hij is de rechterhand van Arturo Sombra. Je zult hem wel in de buurt van het hoofdkantoor vinden.’ Hij vertelde me waar dat was, verderop aan de voorkant van het kermisterrein, en ik bedankte hem. Ik weet zeker dat hij me een tijdje na bleef kijken terwijl ik wegliep, hoewel ik geen enkele keer heb omgekeken.

In plaats van het hele pad af te lopen stak ik het kermisterrein dwars over, en de volgende kermisgast die ik tegenkwam, was een grote vent die me met gebogen hoofd, handen in de zakken en afhangende schouders tegemoet liep en die op zo’n mooie dag als vandaag een veel te verslagen indruk maakte. Hij zal zeker een meter negentig zijn geweest, met massieve schouders en forse armen, honderd kilo spieren schoon aan de haak, en ondanks zijn slungelachtige houding nog steeds een indrukwekkende gestalte. Zijn hoofd hing zo ver omlaag dat ik niets van zijn gezicht kon zien en ik wist dat hij mij niet had opgemerkt. Hij liep tussen het opgestapelde materiaal door, stapte volkomen in zichzelf gekeerd op allerlei kabels en ploegde dwars door het opeengehoopte afval. Ik was bang dat hij van me zou schrikken, dus toen ik vlak bij hem was, riep ik: ‘Wat een mooie dag, hè?’ Hij liep nog even door, alsof hij zich pas na twee stappen realiseerde dat mijn groet voor hem was bedoeld. We stonden nog maar twee meter van elkaar af toen hij opkeek en me een gezicht toonde dat me de rillingen over de rug deed lopen.

Trol! dacht ik.

Ik had bijna het mes uit mijn laars getrokken.

O jezus, god, nee, weer een trol!

‘Zei je iets?’ vroeg hij.

Toen de eerste schrik voorbij was, zag ik dat hij toch geen trol was – of in ieder geval niet zo’n trol als die anderen. Zijn gezicht was een pure nachtmerrie, maar het leek totaal niet op een hond of een varken. Geen vlezige snuit, geen slagtanden, geen flitsende lange tong. Hij was een mens, maar wel een gedrocht met een vreselijk mismaakte schedel, een soort levend bewijs dat God af en toe griezelige neigingen vertoonde. In feite...

Stel je voor dat je een goddelijke beeldhouwer bent die met vlees-bloed-botten werkt, en dat je een fikse kater hebt plus een walgelijk gevoel voor humor. Begin dan maar eerst met het beeldhouwen van een grove, harde kaak die niet vloeiend naar achteren loopt tot in de buurt van de oren van je creatie (zoals bij een normaal gezicht) maar die plotseling ophoudt, met lelijke knobbelige opeenhopingen van botten in de trant van de schroeven die de filmversie van het Monster van Frankenstein in zijn nek heeft. Nu geef je je ongelukkige creatie vlak boven die lelijke knobbels een stel oren die doen denken aan verschrompelde koolbladeren. Een mond die met behulp van een graafmachine lijkt te zijn gemaakt. Stop er een stel grote vierkante tanden in, veel te veel, zodat ze niet genoeg ruimte hebben en op bepaalde plaatsen schots en scheef over elkaar staan, en geef ze zo’n smerige, gele kleur dat je creatie zich zal schamen om in beschaafd gezelschap zijn mond open te doen. Denk je dat je nu al wreed genoeg bent geweest om alle goddelijke nijd die je kennelijk dwarszat van je af te hebben gezet? Mis. Je verkeert kennelijk in een staat van regelrechte kosmische razernij, een goddelijk schuimbekken dat in staat is om het universum van het ene eind tot het andere te laten schudden, want je produceert ook een voorhoofd dat dik genoeg is om als pantser te dienen en je laat het zo ver doorlopen dat het als een afdak boven de ogen uitsteekt. Van de oogkassen eronder maak je een stel grotten. Vervolgens kerf je in een koortsachtige bevlieging van kwaadaardige scheppingsdrang een gat in dat voorhoofd, boven het rechteroog maar dichter bij de slaap dan de oogkas eronder, en daar prop je een derde oog in, zonder iris of pupil, gewoon een ovaal stukje weefsel van een onopvallende bruin-oranje tint. Als je daarmee klaar bent, voeg je nog twee laatste details toe als onweerlegbaar bewijs van je kwaadaardige genie: om je creatie te pesten met hoe het ook had gekund, zet je een nobele en volmaakt gevormde neus in het midden van die afzichtelijke tronie en in de onderste twee oogkassen plant je een paar heldere, bruine, warme, intelligente, mooie, normále ogen, die zo sprekend zijn dat iedereen die ze ziet heel snel de andere kant op moet kijken omdat hij of zij anders onvermijdelijk in tranen uitbarst uit medelijden met de gevoelige ziel die in deze bonk schuilgaat. Ben je nog steeds bij de les? Waarschijnlijk heb je allang geen zin meer om voor God te spelen. Wat zou Hem af en toe bezielen? Vraag jij je dat nooit af? Als Zijn humeurigheid of wrok al tot dit soort creaties kan leiden, dan moet je je eens voorstellen hoe Hij zich moet hebben gevoeld toen Hij écht over zijn toeren was: toen Hij de hel schiep en daar de opstandige engelen in smeet.

De poets die God had gebakken deed opnieuw zijn mond open en zijn stem klonk zacht en vriendelijk: ‘Neem me niet kwalijk. Zei je iets? Ik liep met mijn hoofd in de wolken.’

‘Eh... uh... ik zei... wat een mooie dag.’

‘Ja. Dat zal wel. Je bent hier nieuw, hè?’

‘Eh... ik ben Carl... Slim.’

‘Carl Slim?’

‘Nee... eh... Slim MacKenzie,’ zei ik met mijn hoofd in mijn nek om hem aan te kunnen kijken.

‘Joel Tuck,’ zei hij.

Ik had moeite met het warme timbre en de zachte klank van zijn stem. Afgaand op zijn uiterlijk had ik verwacht dat zijn stem zo scherp als gebroken glas en gruizig als fijngestampte kiezels zou klinken, vol kille vijandigheid.

Hij stak zijn hand uit. Ik pakte hem aan. Hij zag eruit als een doodgewone hand, alleen groter.

‘Ik ben eigenaar van de tien-onder-een-dak,’ zei hij.

‘Aha,’ zei ik, en ik deed mijn best om niet naar het wezenloze oranje oog te kijken, ook al kon ik er mijn ogen niet van afhouden.

Een tien-onder-een-dak was een variétévoorstelling, meestal een rariteitenkabinet met minstens tien attracties – of gedrochten – in één tent.

‘En niet alleen de eigenaar,’ zei Joel Tuck. ‘Ik ben zelf ook de grote ster.’

‘Daar twijfel ik niet aan,’ zei ik.

Hij barstte in lachen uit en ik bloosde van schaamte, maar hij gaf me geen kans om een verontschuldiging te stamelen. Hij schudde zijn misvormde hoofd, legde een massieve hand op mijn schouder en verzekerde me grijnzend dat hij zich totaal niet beledigd voelde.

‘In feite,’ zei hij, verrassend spraakzaam, ‘is het best verfrissend om een kermisgast tegen het lijf te lopen die zijn schrik bij onze eerste ontmoeting níét onder stoelen of banken steekt. De meeste bezoekers die een kaartje kopen voor de tien-onder-een-dak staan recht voor mijn neus te wijzen, naar adem te snakken en over me te praten. Er zijn maar weinig mensen bij die zo verstandig of fatsoenlijk zijn om de tent als een beter mens te verlaten en dankbaar te zijn voor hun eigen mazzel. Een zootje onbeschofte, kleinzielige... nou ja, je weet zelf wel hoe kermisbezoekers zijn. Maar kermisgasten... die kunnen af en toe op hun eigen manier even erg zijn.’

Ik knikte, alsof ik precies begreep wat hij bedoelde. Ik was erin geslaagd om mijn blik af te wenden van zijn derde oog, maar nu leek het wel alsof mijn ogen vastgeplakt zaten aan die laadklep van een mond. Terwijl die open en dicht bleef klappen en zijn knobbelige kaken kraakten en opbolden, moest ik aan Disneyland denken. Een jaar voordat mijn vader overleed, had hij ons meegenomen naar Californië, naar Disneyland dat destijds nog maar net was geopend, maar zelfs toen hadden ze al die zogenaamde audio-animatronische robots, die er heel echt uitzagen en zich ook zo bewogen. Ze waren in elk opzicht heel overtuigend, met uitzondering van hun monden die open- en dichtklapten zonder de ingewikkelde en subtiele bewegingen van echte monden. Joel Tuck leek op een griezelige audio-animatronische robot die door die lui van Disneyland bij wijze van grap was gebouwd om oom Walt eens flink de stuipen op het lijf te jagen.

God moet me maar vergeven dat ik zo dom reageerde, maar ik had verwacht dat die groteske man in woord en daad al even grotesk zou zijn.

In plaats daarvan zei hij: ‘Al die kermisgasten zijn zich zo pijnlijk bewust van hun traditie van verdraagzaamheid en broederschap. Hun diplomatie is af en toe gewoon irritant. Maar nou jíj! Ha, jij hebt precies de juiste snaar geraakt. Niet zoals de bezoekers: ziekelijk nieuwsgierig, of verwaand en uit de hoogte, of vol overdreven hartelijke sympathiebetuigingen. Niet zo kwistig met diplomatie en niet zo bestudeerd onverschillig als de meeste kermisgasten. Begrijpelijkerwijs wel geschrokken, maar zonder je te generen voor je instinctieve reacties, een knul die niet alleen goeie manieren heeft, maar ook nog genoeg gezonde nieuwsgierigheid. En verfrissend openhartig – dat ben jij, Slim MacKenzie, en het doet me genoegen om kennis met je te maken.’

‘Van hetzelfde.’

Ik begon nog harder te blozen door de vriendelijke manier waarop hij mijn reacties en beweegredenen analyseerde, maar hij deed net alsof hij niets merkte. Hij zei: ‘Nou, ik moet er weer vandoor. Om elf uur gaan de deuren open en voor die tijd moet ik de tien-onder-een-dak nog opruimen. Trouwens, als er bezoekers op de kermis zijn, loop ik niet zomaar met m’n gezicht open en bloot de tent uit. Het zou geen pas geven om iemand die deze tronie helemaal niet wil zien er toch mee te confronteren. Daar komt nog bij dat het tegen mijn principes is om die klootzakken een gratis voorstelling te geven!’

‘Dan zie ik je nog wel,’ zei ik, terwijl mijn blik terug dwaalde naar zijn derde oog, dat even knipperde alsof hij me een knipoogje gaf.

Hij liep een paar passen door, waarbij zijn maat achtenveertig schoenen witte stofwolkjes opwierpen van de door de augustushitte uitgedroogde grond. Toen draaide hij zich weer naar me om, aarzelde en zei uiteindelijk: ‘Wat denk je bij de kermis te vinden, Slim MacKenzie?’

‘Wat... Hoe bedoel je... Specifiek bij déze kermis?’

‘In het leven in het algemeen.’

‘Nou... een slaapplaats.’

Zijn kaken spanden en ontspanden zich. ‘Die zul je wel vinden.’

‘Drie stevige maaltijden per dag.’

‘Dat lukt ook wel.’

‘Zakgeld.’

‘Daar zul je het wel niet bij laten. Je bent jong, intelligent en snel. Dat had ik al meteen door. Je zult je best redden. En verder?’

‘Bedoel je... wat ik nog meer zoek?’

‘Ja. Wat is dat?’

Ik zuchtte. ‘Anonimiteit.’

‘Aha.’ Zijn gelaatsuitdrukking kon net zo goed een samenzweerderig glimlachje als een grimas zijn; het was niet altijd gemakkelijk om te achterhalen wat dat vertrokken gezicht nou precies meedeelde. Zijn mond hing een beetje open, en zijn tanden leken op de besmeurde en verweerde paaltjes van een oud hek terwijl hij nadacht over wat ik had gezegd en me aankeek alsof hij me nog iets wilde vragen of me een goede raad wilde geven, maar hij was te veel kermisgast om zijn neus in mijn zaken te steken. Hij zei alleen maar nog een keer: ‘Aha.’

‘Een veilig onderkomen,’ zei ik, en ik wenste bijna dat hij wél nieuwsgierig zou zijn omdat ik plotseling werd bekropen door het idiote verlangen om hem in vertrouwen te nemen en hem alles over de trollen en over oom Denton te vertellen. Al maandenlang, vanaf het moment dat ik voor het eerst een trol had gedood, had ik al mijn wilskracht en vastberadenheid nodig gehad om alleen maar te overleven, en die tijd had ik bij al mijn omzwervingen nog nooit iemand ontmoet die de indruk wekte dat hij gelouterd was door een vuur dat even fel brandde als het mijne. Maar nu voelde ik instinctief dat ik in de persoon van Joel Tuck een man had leren kennen wiens lijdensweg, zielensmart en eenzaamheid niet alleen veel zwaarder waren dan de mijne, maar die er ook al veel langer onder gebukt ging; hij was een man die het onvermijdelijke met ongewoon veel kracht en gratie had geaccepteerd. Dit was iemand die misschien zou begrijpen wat het was om in een constante nachtmerrie te leven, zonder een moment respijt. Ondanks zijn monstrueuze gezicht had hij iets vaderlijks, en ik voelde een intens verlangen opkomen om steun bij hem te zoeken, eindelijk mijn tranen de vrije loop te laten en hem alles te vertellen over de demonische wezens die ongezien over de aarde rondwaarden. Maar zelfbeheersing was mijn kostbaarste bezit en argwaan was de eigenschap die bij mijn pogingen om te overleven het meest waardevol was gebleken, en die twee gewoontes kon ik niet zomaar van me af zetten. Dus herhaalde ik alleen maar: ‘Een veilig onderkomen.’

‘Een veilig onderkomen,’ zei hij. ‘Ik denk dat je dat hier ook wel zult vinden. Dat hoop ik in ieder geval van harte, want... volgens mij heb je dat nodig, Slim MacKenzie. Ik denk dat je het heel hard nodig hebt.’

Die opmerking viel zo uit de toon bij de rest van ons korte gesprek dat ik er onthutst van was.

We bleven elkaar even aankijken.

Dit keer was mijn blik niet gevestigd op het blinde, oranje bolletje in zijn voorhoofd, maar ik keek in zijn andere ogen. En ik dacht dat ik daar medelijden in bespeurde.

Met mijn paranormale vermogens voelde ik instinctief een uitgestoken hand, een bepaalde warmte. Maar ik was me al evenzeer bewust van een terughoudendheid die niet uit zijn houding bleek, een verontrustende aanwijzing dat hij meer was dan hij leek – dat hij op de een of andere vage manier misschien zelfs gevaarlijk was.

Een huivering van ontzetting gleed door me heen, maar ik wist niet of ik bang voor hem moest zijn of angst moest hebben voor iets dat hem zou overkomen.

Het moment werd als een dun draadje afgebroken – plotseling, maar zonder veel ophef.

‘Ik zie je nog wel,’ zei hij.

‘Ja,’ zei ik met een droge mond en een keel die zo dichtgeknepen was dat ik niets meer had kunnen uitbrengen.

Hij draaide zich om en liep weg.

Ik keek hem na tot hij was verdwenen – precies zoals Red Morton, de monteur, mij had nagekeken toen ik wegliep bij de Whip.

Opnieuw overwoog ik om de kermis de rug toe te keren en een plek te zoeken met minder verontrustende voortekens. Maar ik was vrijwel platzak en ik had er genoeg van om in mijn eentje rond te trekken. Ik wilde ergens bij horen – en ik was profeet genoeg om te weten dat je het noodlot toch niet kunt ontlopen, hoe graag je dat ook zou willen.

En trouwens, de kermis van de Sombra Brothers was kennelijk een goede en gezellige plek waar een gedrocht zich echt thuis kon voelen. Joel Tuck en ik. Allebei gedrochten.

6

Dochter van de zon

Het hoofdkwartier van de kermis was gevestigd in drie vrolijk beschilderde woonwagens – allemaal wit met een uitbundige afbeelding van een regenboog over de volle lengte. Ze stonden haaks op elkaar en vormden een soort plein waarvan de voorzijde ontbrak. Het terrein was afgezet met losstaande spijltjeshekken. Meneer Timothy ‘Jelly’ Jordan had een kantoor in de lange woonwagen aan de linkerkant, die ook onderdak bood aan de boekhouder en aan de mevrouw die ’s morgens de rollen met kaartjes uitdeelde.

Ik moest een halfuur wachten in de sobere kamer met linoleum op de vloer waar de kale boekhouder, meneer Dooley, over stapels papieren gebogen zat. Onder het werken door zat hij constant te snoepen uit een schaaltje met radijsjes, pepertjes en zwarte olijven, en zijn scherpe adem was in de hele kamer te ruiken, hoewel de mensen die binnenkwamen zich daar geen van allen aan schenen te ergeren – ze leken het niet eens te merken.

Ik verwachtte half en half dat één van de bezoekers binnen zou komen hollen met de mededeling dat er een kermisgast vermist werd, of zelfs dat een van hen dood was aangetroffen in de buurt van het paviljoen van de botsautootjes. En dan zouden ze meteen allemaal naar mij kijken, want ik was een buitenstaander, een nieuwkomer, een voor de hand liggende verdachte. Dan zouden ze mijn schuldbewuste gezicht zien en... Maar er werd geen alarm geslagen.

Ten slotte kreeg ik te horen dat meneer Jordan nu even tijd voor me had, en toen ik zijn kantoor achter in de woonwagen binnenkwam, zag ik meteen waar hij zijn bijnaam aan te danken had. Hij was rond de een meter zeventig lang, zo’n twintig centimeter kleiner dan Joel Tuck, maar hij was even zwaar als Tuck, op z’n minst een kilo of honderd. Hij had een puddinggezicht, met een ronde neus die eruitzag als een bleke pruim en een kin die even vormeloos was als een appelbol.

Toen ik bij hem naar binnen liep, reed er een speelgoedautootje in kringetjes over zijn bureau. Het was een kleine cabrio waar vier clowntjes in zaten en terwijl het bewoog, stonden de clowntjes om de beurt op en gingen weer zitten. Terwijl hij een ander stuk speelgoed opwond, zei hij: ‘Moet je deze zien. Die heb ik gisteren pas gekregen. Hij is echt geweldig. Echt waar.’

Hij zette het neer en ik zag dat het een metalen hondje was, met scharnierende poten die ervoor zorgden dat het beestje met een aantal lome salto’s over het bureau buitelde. Hij stond er met ogen die glansden van verrukking naar te kijken.

Ik keek de kamer rond en zag overal speelgoed staan. Tegen een van de wanden waren boekenplanken bevestigd, maar daar stonden geen boeken op, alleen een verzameling opwindautootjes, vrachtautootjes, poppetjes en een windmolentje dat zich waarschijnlijk de trotse eigenaar mocht noemen van bewegende wieken. In een hoek hingen twee marionetten aan een stokje om te voorkomen dat hun touwtjes in de war zouden komen en in een andere hoek zat een buiksprekerpop op een kruk me aandachtig aan te kijken.

Ik richtte mijn blik weer op het bureau en zag nog net hoe de hond een laatste, nog slomere salto maakte. Daarna, aangedreven door het laatste stukje van de veer die zich ontspande, ging hij zitten en stak zijn voorpoten omhoog, alsof hij om applaus vroeg voor zijn kunstjes.

Jelly Jordan keek me met een brede grijns aan. ‘Dat is toch helemaal het einde?’

Ik vond hem meteen aardig.

‘Fantastisch,’ zei ik.

Zodra ik was gaan zitten, vroeg hij achteroverleunend in zijn stoel: ‘Dus jij wilt bij de Sombra Brothers komen werken, hè?’

‘Ja, meneer.’

‘Ik neem aan dat je geen exploitant bent met een eigen attractie die bereid is om goed geld neer te tellen voor een plekje op de kermis.’

‘Nee, meneer. Ik ben pas zeventien.’

‘O, kom niet aan met het verhaal dat je te jong bent! Ik ken wel meer spullenbazen die zo jong waren. Ik heb er een gekend die pas vijftien was toen ze begon met het raden van gewichten. Ze had zo’n mooie babbel dat ze alle bezoekers om haar vingers kon winden en prima boerde. Daarna voegde ze nog een paar spelletjes aan haar imperium toe, en toen ze net zo oud was als jij, was ze al zover dat ze een schiettent kon kopen en die zijn niet goedkoop. Vijfendertigduizend ballen, om precies te zijn.’

‘Tja, ik ben toch bang dat ik in vergelijking met haar nu al een mislukkeling ben.’

Jelly Jordan grinnikte. Hij had een prettige lach. ‘Maar je wilt dus in díénst komen van de Sombra Brothers.’

‘Ja, meneer. Of als een van de spullenbazen misschien een hulpje nodig heeft...’

‘Ik neem aan dat je alleen maar een sjouwer bent, een dommekracht met veel spieren, en dat je niets anders kunt dan helpen bij de opbouw van de vliegtuigjes en het reuzenrad, dat je vrachtwagens kunt laden en met allerlei spullen op je nek kunt rondlopen. Klopt dat? Of heb je nog iets anders dan zweet in de aanbieding?’

Ik ging vooroverzitten in mijn stoel. ‘Ik kan elke speeltent beheren die er bestaat, élke tent met altijd prijs voor uw geld. Daar ben ik echt heel gehaaid in. Ik ben ook een redelijk goeie klantenlokker, verrek, een stuk beter dan driekwart van de kerels die ik op die kleine kermissen waar ik heb gewerkt bezig heb gehoord, al durf ik niet te beweren dat ik net zo goed ben als de geboren standwerkers die waarschijnlijk automatisch bij zo’n goeie organisatie als die van u terechtkomen. En ik ben hartstikke goed bij het watergooien, want ik vind het niet erg om nat te worden en de beledigingen die ik het publiek toevoeg zijn niet vervelend maar grappig. Ze reageren altijd beter op grapjes. Ik kan echt van alles.’

‘Nou, nou,’ zei Jelly Jordan, ‘het ziet ernaar uit dat de goden de Sombra Brothers vandaag goed gezind zijn, verdomd als ’t niet waar is. Anders zouden ze ons nooit zo’n prima jong manusje-van-alles hebben toegestuurd. Da’s fantastisch. Echt fantastisch.’

‘U mag me best voor de gek houden, meneer Jordan, maar bezorg me alstublieft een baantje. Ik zal u niet teleurstellen, dat zweer ik.’

Hij stond op en rekte zich met een schuddende buik uit. ‘Nou, Slim, ik denk dat ik het eens met Rya Raines over je zal hebben. Zij is een van de exploitanten en ze heeft iemand nodig voor de kop van jut. Heb je dat weleens gedaan?’

‘Jazeker.’

‘Oké. Als ze je mag en als jij met haar kunt opschieten, dan is je kostje gekocht. Als je niet met haar kunt opschieten, kom dan maar weer naar me toe, dan stuur ik je wel naar iemand anders, of ik zet je op de loonlijst van de Sombra Brothers.’

Ik stond ook op. ‘Die mevrouw Raines...’

‘Juffrouw.’

‘Aangezien u er zelf over begon... is ze echt zo moeilijk in de omgang?’

Hij glimlachte. ‘Dat zul je wel merken. Goed, wat een slaapplaats betreft, ga ik er maar van uit dat je hier net zomin met je eigen woonwagen bent komen binnenzeilen als met je eigen kermisattractie, dus zul je een plaatsje nodig hebben in een van de slaapwagens van de kermis. Ik zoek wel uit wie er een kamergenoot bij kan hebben en je kunt de huur voor de eerste week betalen aan Cash Dooley, de boekhouder die je in de andere kamer hebt zien zitten.’

Ik maakte een nerveuze beweging. ‘Eh, nou, ik heb een rugzak en slaapzak buiten en ik vind het veel prettiger om in de buitenlucht te slapen. Veel gezonder.’

‘Dat is hier niet toegestaan,’ zei hij. ‘Als we daaraan begonnen, dan zaten we zo opgescheept met een heel stel rouwdouwers die op de grond slapen, zich in het openbaar bezatten en met alles gaan liggen vrijen, van vrouwen tot zwerfkatten. Daardoor zouden we de indruk wekken dat het hier maar een losgeslagen zootje is en dat is zeker niet het geval. We zijn in alle opzichten een eersteklas onderneming.’

‘O.’

Hij hield zijn hoofd scheef en keek me met samengeknepen ogen aan. ‘Platzak?’

‘Nou...’

‘Kun je de huur niet betalen?’

Ik haalde m’n schouders op.

‘We zullen je twee weken gratis onderdak geven,’ zei hij. ‘Daarna moet je net als alle anderen betalen.’

‘Goh, dank u wel, meneer Jordan.’

‘Zeg maar Jelly, nu je een van ons bent.’

‘Bedankt, Jelly, maar jullie hoeven me maar één week gratis onderdak te geven. Daarna kan ik mezelf wel weer redden. Goed, zal ik dan nu maar regelrecht naar de kop van jut gaan? Ik weet waar die is en ik weet ook dat de kermis vandaag om elf uur begint, wat betekent dat de hekken over tien minuten opengaan.’

Hij keek me nog steeds met samengeknepen ogen aan. Hij had vetrolletjes om zijn ogen en hij trok rimpels in zijn pruimenneus, waardoor het net leek alsof die op het punt stond om in een pruimedant te veranderen. ‘Heb je al ontbeten?’ vroeg hij.

‘Nee, meneer. Ik had geen honger.’

‘Het is al bijna lunchtijd.’

‘Ik heb nog steeds geen honger.’

‘Ik heb altijd honger,’ zei hij. ‘Heb je gisteravond gegeten?’

‘Ik?’

‘Ja, jij.’

‘Tuurlijk.’

Hij fronste sceptisch, stak zijn hand in zijn zak, haalde een paar biljetten van een dollar tevoorschijn, liep om zijn bureau heen en stak me die toe.

‘O nee, meneer Jordan...’

‘Jelly...’

‘... Jelly. Dat kan ik niet aannemen.’

‘Ik leen ’t je gewoon,’ zei hij terwijl hij mijn hand pakte en het geld erin stopte. ‘Ik krijg het wel van je terug. Dat staat vast.’

‘Maar zó platzak ben ik niet. Ik heb wel wat geld.’

‘Hoeveel?’

‘Nou... een tientje.’

Hij begon weer te grinniken. ‘Laat maar zien.’

‘Hè?’

‘Leugenaar. Hoeveel heb je werkelijk?’

Ik keek naar mijn voeten.

‘Vooruit met de geit. En niet liegen,’ zei hij waarschuwend.

‘Nou... ummm... twaalf cent.’

‘O ja, ik snap ’t. Je bent een regelrechte Rockefeller. Goeie genade, ik schaam me dood bij het idee dat ik heb geprobeerd je wat geld te lenen. Een welvarend man van zeventien, duidelijk een van de erfgenamen van het Vanderbilt-fortuin!’ Hij gaf me nog twee piek. ‘Luister nou eens goed, meneer de Rijke Stinkerd, jij gaat naar de eettent van Sam Trizer bij de draaimolen. Dat is een van de beste op het terrein en hij gaat vroeg open ten behoeve van de kermisgasten. Werk eerst maar een stevige lunch naar binnen en daarná meld je je bij Rya Raines bij de kop van jut.’

Ik knikte en schaamde me een beetje omdat ik zo arm was, want een Stanfeuss pakte eigenlijk alleen iets aan van een ándere Stanfeuss. Maar ik mocht me dan nog zo vernederd voelen en vol zelfverwijt, ik was ook dankbaar voor de vriendelijke manier waarop de dikke man me bijsprong.

Ik deed net de deur open om naar buiten te gaan toen hij zei: ‘Wacht even.’

Ik keek om en zag dat hij op een andere manier naar me stond te kijken dan daarvoor. Hij had me zitten opnemen om een inschatting te maken van mijn karakter, mijn bekwaamheden en mijn gevoel voor verantwoordelijkheid, maar nu bestudeerde hij me op de manier van een gokker die een paard bekijkt waarop hij een weddenschap wil afsluiten. ‘Je bent een sterke jonge vent,’ zei hij. ‘Stevige biceps. Stevige schouders. En je beweegt je ook goed. Je ziet eruit alsof je best voor jezelf kunt zorgen als je in een lastig parket komt.’

Omdat er kennelijk een antwoord van me werd verwacht, zei ik: ‘Nou... dat is weleens voorgekomen, ja.’

Ik vroeg me af wat hij zou zeggen als ik hem vertelde dat ik inmiddels al vier trollen had vermoord – vier wezens met varkenssnuiten, hondentanden en slangentongen, vier schepsels met moordlustige rode ogen en klauwen als sabels.

Hij bleef me even zwijgend aankijken en zei ten slotte: ‘Luister, als je met Rya kunt opschieten, is zij degene voor wie je gaat werken. Maar ik wil graag dat je morgen een speciaal karweitje voor mij opknapt. Waarschijnlijk zullen er helemaal geen klappen vallen, maar die kans zit er wel in. In het ergste geval zul je een partijtje moeten matten. Maar ik verwacht eigenlijk dat het al genoeg is als je erbij bent en er imposant uitziet.’

‘Je zegt het maar,’ zei ik.

‘Wil je niet weten wat voor karweitje het is?’

‘Dat leg je me morgen maar uit.’

‘Wil je niet de kans hebben om het af te wijzen?’

‘Nee hoor.’

‘Het is niet helemaal zonder risico.’

Ik stak de vier dollar omhoog die hij me had gegeven. ‘Je hebt net iemand gehuurd die wel bereid is om wat risico te lopen.’

‘Dan ben je een goedkope kracht.’

‘Het gaat niet om die vier dollar, Jelly. Het is het gebaar dat telt.’

Het compliment maakte hem verlegen. ‘Donder nou maar op, zorg dat je wat te eten krijgt en ga je kost verdienen. We houden hier niet van lanterfanters.’

Toen ik naar het kantoor aan de voorkant liep, voelde ik me beter dan in maanden het geval was geweest. Cash Dooley zei dat ik mijn spullen wel bij hem kon laten liggen tot ze een plekje in een woonwagen voor me hadden gevonden, en daarna ging ik naar de eettent van Sam Trizer om een hapje te eten. Het was zo’n gelegenheid die ze een ‘doorloophuis’ noemen, of een ‘staande receptie’, omdat je nergens kunt zitten, dus je pakt je eten aan en werkt het staande weg. Ik lunchte met twee verrukkelijke chiliburgers, een portie frites en een vanillemilkshake en liep toen het kermisterrein weer op.

Deze kermis had meer te bieden dan de gemiddelde plattelandskermis en was behoorlijk uitgebreid, maar toch niet half zo groot als de toonaangevende kermissen in plaatsen als Milwaukee, St. Paul, Topeka, Pittsburgh en Little Rock, waar op een goede dag wel meer dan een kwart miljoen aan inkomsten kon worden binnengehaald. Maar het was donderdag en het weekend kwam eraan. Bovendien was het zomer, dus de kinderen hoefden niet naar school en veel mensen hadden vakantie. En trouwens, op het platteland van Pennsylvania was er nauwelijks iets te doen dat een bezoekje aan de kermis overtrof – de mensen waren bereid om er vijfenzeventig tot honderd kilometer voor te rijden – dus liepen er al minstens duizend bezoekers over het terrein, ook al waren de hekken nog maar net open. Alle gokpaleisjes en andere speeltentjes waren volop in bedrijf, met spullenbazen die hun zaken ijverig begonnen aan te prijzen, en de meeste attracties draaiden al. De geur van popcorn, dieselolie en etensluchtjes hing in de lucht. De motor van de bontgekleurde sprookjeswereld was nog maar net aangezwengeld, maar over een paar uur zou hij met ontelbare exotische geluiden op volle toeren draaien, een overdonderende stortvloed van kleur en geluid die zich steeds verder leek uit te breiden tot het hele universum in beslag werd genomen en je uiteindelijk gewoon niet meer geloofde dat er buiten het kermisterrein ook nog iets bestond.

Toen ik langs de botsautootjes liep, verwachtte ik half en half de politie te zien, plus een menigte ontzette toeschouwers, maar de kassa was open, de autootjes zwierden rond en de bezoekers schreeuwden wel, maar alleen tegen elkaar bij elke botsing van hun van rubber bumpers voorziene voertuigjes. Als iemand had gemerkt dat er verse vlekken op de vloer van het paviljoen zaten, dan was het niet tot die persoon doorgedrongen dat het bloedvlekken waren.

Ik vroeg me af waar mijn onbekende helper het lichaam had gelaten en of hij op een gegeven moment naar me toe zou komen om zijn identiteit te onthullen. En als hij zich bekendmaakte, wat zou hij dan van me willen om te garanderen dat hij ook in de toekomst zijn mond zou houden?

De kop van jut stond een stuk verderop langs het eerste pad, bijna aan de rand van het terrein tussen een ballonnenkraam en het gestreepte tentje van een waarzegster. Het was een simpel apparaat dat bestond uit een vijftig bij vijftig centimeter grote slagplank op veren waarmee de kracht van de klap werd opgemeten en daarachter een plank in de vorm van een tweeënhalve meter hoge thermometer met helemaal bovenaan een bel. Kerels die indruk wilden maken op hun vriendinnetje hoefden alleen maar vijftig cent te betalen, de moker aan te pakken van de baas van het spul en die met een fikse uithaal op de slagplaat neer te laten komen. Daardoor vloog een houten blokje omhoog langs de thermometer, die in vijf stukken was opgedeeld: OMA, OPA, BRAVE JONGEN, FLINKE JONGEN en KRACHTPATSER. Als je een echte krachtpatser was en het blokje zo ver omhoog kon laten vliegen dat de bel begon te rinkelen, maakte je niet alleen indruk op je meisje (waardoor de kans groter was dat je haar nog voor de avond voorbij was uit de broek zou krijgen), maar je won bovendien een goedkoop speelgoedbeest.

Naast de kop van jut stond een rek vol wollige teddybeertjes, die er niet half zo goedkoop uitzagen als de prijzen die je gewoonlijk bij dit soort spelletjes kon winnen, en op een krukje naast de teddybeertjes zat het mooiste meisje dat ik ooit had gezien. Ze had een bruine corduroy broek en een rood-met-bruin geblokt overhemd aan, en het drong vaag tot me door dat ze een lenig lichaam met opwindende welvingen had, maar om eerlijk te zijn lette ik nauwelijks op de manier waarop ze was gebouwd – dat kwam pas later – want mijn aandacht werd in eerste instantie volkomen in beslag genomen door haar haar en haar gezicht. Dik, zacht, zijdeachtig, glanzend haar – te blond om het kastanjebruin te noemen, te kastanjebruin om blond te zijn – was opzij gekamd en hing half over haar gezicht, waardoor een van haar ogen bijna verstopt werd en ze me deed denken aan Veronica Lake, die filmster uit inmiddels vervlogen dagen. Als er iets mankeerde aan haar beeldschone gezicht, dan was dat het feit dat ze juist door die volmaakte gelaatstrekken een wat koele, afstandelijke en onbereikbare indruk maakte. Haar ogen waren groot, blauw en helder. De warme augustuszon overgoot haar met een glans die de indruk gaf dat ze niet op een gehavend krukje zat, maar op een toneel stond. En de stralen verlichtten haar ook heel anders dan de rest van de mensen op het kermisterrein; het was net alsof de zon meer aandacht aan haar besteedde en haar toelachte op de manier waarop een vader zijn lievelingsdochter toelacht. De zon benadrukte de natuurlijke glans van haar haar, onthulde trots de porseleingladde huid, nestelde zich liefkozend over haar ronde jukbeenderen en fijngevormde neusje en wekte zonder in details te treden de indruk van een grote diepte en talloze mysteries in haar verrukkelijke ogen.

Ik stond als aan de grond genageld en bleef nog een minuut of twee naar haar kijken terwijl zij haar babbeltje deed. Ze lokte een van de toeschouwers naar voren, ontfutselde hem vijftig cent, leefde met hem mee toen hij er niet in slaagde om het blokje hoger dan BRAVE JONGEN te krijgen en wist hem moeiteloos over te halen om nog een piek te besteden aan drie extra pogingen. Ze hield zich totaal niet aan de bestaande regels om aandacht te trekken. Ze tartte het publiek niet, in geen enkel opzicht. Ze verhief haar stem nauwelijks, maar ondanks de muziek uit de tent van de waarzegster, de concurrerende lokroep van haar buurman in de ballonnenkraam en de toenemende herrie van het ontwakende kermisterrein slaagde ze er toch in om haar boodschap over te brengen. Het vreemdst was dat ze zelfs niet van haar krukje opstond, dat ze geen enkele poging deed om toeschouwers te trekken met behulp van drukke standwerkerspraktijken, en dat ze geen weidse gebaren, danspasjes, luidruchtige grappen, ondeugende praatjes, dubbelzinnige geintjes of andere standaardtechnieken gebruikte. Haar babbel was op een sluwe manier amusant, en ze zag er fantastisch uit: dat was voldoende en ze was intelligent genoeg om ook te wéten dat het genoeg was.

Ik vond haar adembenemend.

Verlegen, zoals me wel vaker gebeurt als ik in de buurt kom van een knap meisje, liep ik ten slotte schoorvoetend naar haar toe. Ze dacht eerst dat ik een toeschouwer was die een poging met de hamer wilde wagen, maar ik zei: ‘Nee, ik ben op zoek naar juffrouw Raines.’

‘Waarom?’

‘Jelly Jordan heeft me hierheen gestuurd.’

‘Ben jij Slim? Ik ben Rya Raines.’

‘O,’ zei ik, stomverbaasd omdat ze nog zo jong leek, nauwelijks ouder dan ik, en helemaal niet de gehaaide en agressieve kermisexploitant die ik als bazin had verwacht.

Een lichte frons veranderde iets aan de vorm van haar gezicht, maar het werd er niet minder mooi door. ‘Hoe oud ben je?’

‘Zeventien.’

‘Je ziet er jonger uit.’

‘Ik ben al bijna achttien,’ zei ik verdedigend.

‘Dat is de normale gang van zaken.’

‘Wat?’

‘Daarna komt negentien, vervolgens twintig en vanaf dat moment zul je niet meer te houden zijn,’ zei ze met een duidelijk sarcastisch toontje in haar stem.

Omdat ik instinctief aanvoelde dat ze het type was dat een beetje lef waarschijnlijk meer op prijs stelde dan onderdanigheid, glimlachte ik en zei: ‘Volgens mij is het bij jou niet op die manier gegaan. Ik heb het idee dat jij met één sprong van twaalf naar negentig bent gegaan.’

Ze glimlachte niet terug en haar koele houding veranderde niet, maar de frons verdween. ‘Heb je een babbel?’

‘Dat hoor je toch?’

‘Je weet best wat ik bedoel.’

Als antwoord pakte ik de moker op, liet die met zo veel kracht neerkomen op de slagplaat dat de bel begon te rinkelen en de aandacht van de omstanders trok, draaide me om naar het pad en begon met mijn babbel. Binnen een paar minuten had ik drie dollar verdiend.

‘Goed genoeg,’ zei Rya Raines. Terwijl ze tegen me praatte, keek ze me recht in de ogen, en haar blik liet me harder zweten dan de augustuszon. ‘Het enige dat je moet weten is dat er met dit toestel niet is geknoeid, zoals je trouwens zelf al hebt bewezen, en dat ik niet wil dat er gesjoemeld wordt. Geknoei en gesjoemel is op het terrein van de Sombra Brothers niet toegestaan, en ook al was dat wel het geval, dan zou ik het nog niet willen. Het is niet gemakkelijk om die bel te laten rinkelen, het is zelfs verdomd moeilijk, maar de klant krijgt een eerlijke kans om te winnen, en als hij wint, krijgt hij de prijs, zonder gesjoemel.’

‘Gesnopen.’

Terwijl ze de stoffen gordel met wisselgeld afdeed en die tegelijk met de buidel munten aan mij overhandigde, zei ze op een vastberaden en scherpe toon die deed denken aan een zakelijk en jeugdig staflid van General Motors: ‘Om een uur of vijf stuur ik iemand naar je toe en dan ben je tussen vijf en acht uur vrij om te gaan eten of om even te gaan pitten als je daar behoefte aan hebt. Daarna ga je weer aan het werk tot de kermis sluit. Vanavond breng je de inkomsten naar me toe, in mijn woonwagen op het weiland. Ik heb een Airstream, de grootste die er te koop is. Die herken je wel, want het is de enige wagen die gekoppeld is aan een gloednieuwe, rode Chevy-pick-up van duizend kilo. Als je eerlijk bent, als je geen stommiteiten uithaalt door bijvoorbeeld een deel van de opbrengst in te pikken, kun je bij mij behoorlijk verdienen. Ik exploiteer nog een paar andere attracties en ik ben altijd op zoek naar goeie krachten die verantwoordelijkheid kunnen dragen. Je wordt aan het eind van iedere dag uitbetaald, en als het je lukt om zo veel klanten te lokken dat de gemiddelde opbrengst stijgt, deel je mee in de winst. Als je eerlijk tegen me bent, zul je bij niemand anders meer kunnen verdienen. Maar – luister goed en wees gewaarschuwd – als je me een loer draait, mannetje, dan zorg ik ervoor dat je met je ballen in het gips moet. Begrijpen we elkaar goed?’

‘Ja.’

‘Mooi.’

Terugdenkend aan de opmerking van Jelly Jordan over het meisje dat was begonnen met het raden naar het gewicht van mensen en dat zichzelf op haar zeventiende al had opgewerkt tot een belangrijke exploitant, zei ik: ‘Eh, is één van de andere attracties die je exploiteert misschien een schiettent?’

‘Een schiettent, een kraam waarin naar het gewicht van mensen wordt geraden, een ballengooikraam, een doorloophuis met als specialiteit pizza’s, een kinderattractie die de Happy Toonerville Trolley heet en een aandeel van zeventig procent in een variété dat Beestenboel heet,’ zei ze kortaf. ‘En ik ben geen twaalf jaar en ook geen negentig. Ik ben eenentwintig en ik heb verdomd hard moeten sappelen om me in een verdomd korte tijd van niets naar iets op te werken. Ik heb die hele onderneming niet opgebouwd door me naïef, slap of stom te gedragen. Ik ben in geen enkel opzicht een sukkel, en zolang je dat maar goed in je hoofd prent, Slim, zullen we best met elkaar kunnen opschieten.’

Zonder te informeren of ik nog meer vragen had, liep ze het pad op. Bij elke stap wiebelde haar strakke kontje charmant in haar strakke broek.

Ik keek haar na tot ze in de groeiende menigte was verdwenen. Toen werd ik me plotseling bewust van de toestand waarin ik verkeerde, legde de buidel munten en de gordel met wisselgeld neer, draaide me om naar de kop van jut, pakte de moker op, zwaaide de hamer zeven keer achterelkaar door de lucht, waarbij de bel zes keer begon te rinkelen en hield pas op toen ik me weer aan de voorbijgangers kon vertonen zonder me te generen voor een duidelijk zichtbare erectie.

Terwijl de middag verstreek, deed ik mijn werk bij de kop van jut met veel plezier. De bezoekers die aanvankelijk voorbij druppelden, veranderden in een stroom en vervolgens in een rivier, die in de warme zomerzon onophoudelijk voortgolfde over het pad, en ik wist ze hun glimmende halve dollars met zo veel succes te ontfutselen dat het leek alsof ik ze eigenhandig uit hun zakken had gerold.

Zelfs toen ik mijn eerste trol van de dag in het oog kreeg, om een paar minuten over twee, slaagde ik erin mijn goede humeur en mijn enthousiasme te bewaren. Ik was eraan gewend om per week een stuk of zeven, acht trollen te zien, en aanzienlijk meer als ik bij een kermistroep werkte die redelijk veel publiek trok, of op doorreis was door een grote stad waar veel mensen rondliepen. Ik was al een hele tijd geleden tot de conclusie gekomen dat één op de vier- of vijfhonderd mensen een vermomde trol is, wat inhoudt dat er alleen in de Verenigde Staten al ongeveer een half miljoen rondlopen, dus als ik me er niet in had leren schikken dat ik ze overal tegen kon komen, zou ik allang gek zijn geworden voor ik uiteindelijk bij de kermis van de Sombra Brothers belandde. Inmiddels wist ik ook dat ze niet beseften dat ik een specifieke bedreiging voor hen vormde; het drong niet tot hen door dat ik door hun maskerade heen kon kijken, dus letten ze ook niet echt op me. Ik had de drang om elk exemplaar dat ik zag te vermoorden, want ik wist uit ervaring dat ze vijandige gevoelens koesterden ten opzichte van de hele mensheid en geen ander doel hadden dan overal op aarde verdriet en ellende te zaaien. Het gebeurde echter maar zelden dat ik er een tegenkwam op een plek die zo afgezonderd was dat ik in de aanval kon gaan en zolang ik niet stond te trappelen van verlangen om een gevangenis vanbinnen te bekijken, had ik niet het lef om een van die akelige wezens af te slachten onder de neus van een stel getuigen dat niet in staat was om de duivel onder het menselijke jasje waar te nemen.

De trol die even na tweeën langs de kop van jut slenterde, had zich behaaglijk genesteld in het lichaam van een kermisganger: een forse, vriendelijke boerenjongen met stroblond haar en een open gezicht, een jaar of achttien, negentien oud en gekleed in een hemdje, een afgeknipte spijkerbroek en sandalen. Hij was in het gezelschap van twee knullen van zijn eigen leeftijd, geen van beiden trollen, en zoals hij daar een beetje liep op te snijden, grapjes maakte en zich kostelijk amuseerde, was hij zo ongeveer de onschuldigst ogende burger die je ooit had gezien. Maar onder het menselijke vernis gluurde een trol naar buiten met ogen van vuur.

De boerenjongen bleef niet bij de kop van jut staan en ik bleef gewoon mijn babbel afdraaien terwijl ik hem langs zag lopen, maar nog geen tien minuten later zag ik weer zo’n beest. Dit exemplaar had het uiterlijk aangenomen van een gezette, grijsharige man van een jaar of vijfenvijftig, maar zijn buitenaardse vorm was voor mij overduidelijk zichtbaar.

Ik weet dat wat ik zie in feite niet de lijfelijke vorm van een trol is, verpakt in een soort plastic vlees. Het menselijke lichaam is echt genoeg. Het is de geest van de trol die ik waarneem, denk ik, of het biologische potentieel van zijn vlees dat verschillende vormen kan aannemen.

En om kwart over drie zag ik er nog twee. Uiterlijk leek het gewoon een stel aantrekkelijke tienermeiden, kleinsteedse tuttebelletjes, helemaal door het dolle van de kermis. Binnen in hen lagen monsterlijke wezens op de loer, met trillende roze snuiten.

Om vier uur waren veertig trollen langs de kop van jut gelopen en een paar van hen waren zelfs blijven staan om hun kracht op de proef te stellen. Inmiddels had mijn goede humeur eindelijk het loodje gelegd. Er bevonden zich vast niet meer dan zes- tot achtduizend mensen op het kermisterrein, dus naar verhouding waren daar veel te veel monsters bij.

Er was iets aan de hand; het was de bedoeling dat er zich die middag iets zou afspelen op het kermisterrein van de Sombra Brothers; deze ongebruikelijke samenscholing van trollen had maar één doel: het aanschouwen van menselijk verdriet en leed. Als ras schenen ze niet alleen te genieten van onze ellende, maar er ook van op te fleuren en zich eraan te laven, alsof onze angst hun enige – of hun voornaamste – voedingsbron was. Ik had ze echt alleen bij tragische gelegenheden in grote groepen bij elkaar gezien: de begrafenis van vier spelers van het footballteam van de middelbare school die een paar jaar geleden in mijn geboortestad bij een busongeluk om het leven waren gekomen; een verschrikkelijke kettingbotsing in Colorado; een brand in Chicago. En hoe meer trollen ik tussen het gewone kermispubliek zag lopen, hoe killer ik me daar in de augustushitte begon te voelen.

Toen de verklaring eindelijk tot me doordrong, was ik al zo nerveus geworden dat ik serieus overwoog om er een of twee met behulp van het mes in mijn laars af te slachten en het op een lopen te zetten. Op dat moment besefte ik wat er waarschijnlijk was gebeurd. Ze waren gekomen om getuige te zijn van een ongeluk in het paviljoen van de botsautootjes, in de verwachting dat een van de inzittenden gewond of gedood zou worden. Ja. Natuurlijk. Dat was wat die smeerlap van plan was geweest voordat ik hem de pas afsneed en had vermoord. Hij was bezig geweest om een ‘ongeluk’ te ensceneren. Nu ik erover nadacht, was ik ervan overtuigd dat ik wist wat de bedoeling was, want hij had zitten prutsen aan de elektrische voeding van de motor van een van de autootjes. Door hem om zeep te brengen, had ik onbewust een of andere sukkel van elektrocutie gered.

Het nieuws was verspreid via het trollennetwerk: Dood, verdriet, vreselijke verminking en massahysterie morgen op de kermis! Die adembenemende show mag u niet missen! Neem uw vrouw en kinderen mee! Bloed en brandend vlees! Een voorstelling voor het hele gezin! Als reactie op dat bericht waren ze allemaal op komen dagen, maar ze hadden het beloofde feestmaal van menselijke ellende niet opgediend gekregen, dus zwierven ze nu rond over de paden in een poging om uit te vissen wat er was gebeurd en misschien zelfs op zoek naar de trol die ik had vermoord.

Tussen vier en vijf uur, toen mijn vervanger kwam opdagen, verbeterde mijn humeur zienderogen, want ik zag geen van mijn vijanden meer. Ik besteedde een halfuur van mijn vrije tijd aan een speurtocht door de menigte, maar kennelijk waren alle trollen teleurgesteld afgedropen.

Ik ging terug naar het doorloophuis van Sam Trizer om een hapje te eten. Nadat ik dat naar binnen had gewerkt, voelde ik me een stuk beter, en op weg naar het hoofdkantoor van de kermis om te horen in welke woonwagen ik was ondergebracht, liep ik zelfs te fluiten toen ik Jelly Jordan bij de draaimolen tegen het lijf liep.

‘Hoe gaat het?’ vroeg hij met stemverheffing om boven de muziek van het stoomorgel uit te komen.

‘Fantastisch.’

We gingen naast de kassa staan, uit het gewoel van de kermisgangers.

Hij nam een hap van een donut met chocola, likte zijn lippen af en zei: ‘Kennelijk heeft Rya je geen oren of vingers afgebeten.’

‘Ze is aardig,’ zei ik.

Hij trok zijn wenkbrauwen op.

‘Echt waar,’ zei ik in de verdediging gedrongen. ‘Misschien een beetje nors, maar in ieder geval recht op de man af. Als je daardoorheen kijkt, zie je een aardige vrouw, gevoelig en zeker de moeite waard om te leren kennen.’

‘O, je hebt gelijk. Zeker weten. Ik verbaas me niet over wat je zegt – alleen maar over het feit dat je zo snel door die harde pose van haar heen hebt gekeken. De meeste mensen nemen de tijd niet om te ontdekken hoe aardig ze is en sommige mensen komen er nóóit achter.’

Mijn stemming werd nog beter toen ik hem de vage spirituele indrukken die ik had gekregen hoorde bevestigen. Ik wilde dat ze aardig zou zijn. Ik wilde dat ze een goed mens was onder dat ijskoningingedoe. Ik wilde dat ze als mens de moeite waard was om te leren kennen. Ach verrek, waar het in feite op neerkwam, was dat ik haar gewoon begéérde, en ik wilde niet naar iemand verlangen die ronduit een kreng was.

‘Cash Dooley heeft een plekje in een woonwagen voor je geregeld,’ zei Jelly. ‘Je kunt je maar beter gaan installeren nu je nog pauze hebt.’

‘Dat zal ik doen,’ zei ik.

Ik voelde me geweldig toen ik me van hem afkeerde, maar toen zag ik uit mijn ooghoeken iets waardoor mijn goede humeur met één klap was verdwenen. Ik draaide me met een ruk weer naar hem om, met een schietgebedje dat ik me had verbeeld wat ik volgens mij had gezien, maar het was geen verbeelding: het was er nog steeds. Bloed. Het hele gezicht van Jelly Jordan zat onder het bloed. Geen echt bloed, begrijp je wel. Hij stond de rest van zijn donut op te eten, ongedeerd en zonder pijn te voelen. Wat ik zag, was een profetie, een voorteken van geweld dat hem te wachten stond. En het bleef ook niet bij geweld. Over Jelly’s levende gezicht was het beeld geprojecteerd van zijn doodsmasker, met wijd geopende blinde ogen en bolle, met bloed besmeurde wangen. Hij werd door de stroom van de tijd niet alleen meegesleurd in de richting van lichamelijk letsel, maar... naar een ophanden zijnde dood.

Hij keek me met knipperende ogen aan. ‘Wat is er?’

‘Eh...’

Het toekomstbeeld vervaagde.

‘Is er iets mis, Slim?’

De profetie was verdwenen.

Er was geen enkele manier te bedenken om het hem te vertellen en hem van de waarheid te overtuigen. En zelfs al zóú ik hem kunnen overtuigen, dan kon ik de toekomst toch op geen enkele manier veranderen.

‘Slim?’

‘Nee,’ zei ik. ‘Er is niets aan de hand. Ik wou alleen...’

‘Nou?’

‘Ik wou je nog een keer bedanken.’

‘Verdomme, hou op met dat dankbare gedoe, joh. Ik heb de pest aan slijmerige knulletjes.’ Hij wierp me een boze blik toe. ‘Donder nou maar gauw op.’

Ik aarzelde. Toen zei ik, in een poging om mijn angst en verwarring te verbergen: ‘Is dat je Rya Raines-imitatie?’

Hij knipperde weer met zijn ogen en grinnikte me toe. ‘Ja. Hoe vond je ’m?’

‘Lang niet vals genoeg.’

Ik liet hem lachend achter en terwijl ik wegliep, probeerde ik mezelf aan te praten dat mijn voorgevoelens niet altijd uitkwamen...

(ook al was dat wel zo)

... en dat, ook al zou hij doodgaan, het toch niet binnenkort zou gebeuren...

(ook al voelde ik instinctief dat het inderdaad heel binnenkort zou gebeuren)

... en dat, ook al zou het weldra zover zijn, er vast wel iets was dat ik kon doen om het te voorkomen.

Iets.

Er was vast wel iets.

7

Nachtelijk bezoek

Om middernacht begon de stroom bezoekers af te nemen en werden de kermisattracties een voor een gesloten, maar ik bleef tot halfeen doorgaan met de kop van jut om nog een paar halve dollars op te strijken, zodat ik na mijn eerste werkdag de opbrengst van een KRACHTPATSER af kon dragen (in plaats van die van een BRAVE JONGEN). Tegen de tijd dat ik het toestel had afgesloten en op weg ging naar het weiland waar de kermisgasten hun kamp hadden ingericht, was het een paar minuten over een.

Toen ik vertrok, doofden achter me de laatste lichtjes op het kermisterrein uit, waardoor het bijna leek alsof de hele voorstelling alleen maar voor mij bestemd was geweest.

Voor me stonden bijna driehonderd woonwagens in keurige rijen op een lager gelegen groot veld omringd door bossen. De meeste van die wagens waren het eigendom van de exploitanten en hun families, maar een stuk of twee waren van de Sombra Brothers en werden verhuurd aan kermisgasten zoals ik die niet in het bezit waren van een eigen attractie. Er waren mensen die deze karavaan ‘Gibtown-op-wielen’ noemden. Tijdens de winter, als er geen kermissen waren, trok het merendeel van deze mensen naar het zuiden, naar Gibsontown in Florida – ‘Gibtown’ volgens de inwoners die de plaats hadden gebouwd – waar de bevolking geheel uit kermisgasten bestond. Gibtown was hun toevluchtsoord, hun betrouwbare onderkomen, de enige plek die ze met recht thuis konden noemen. Tussen medio oktober en eind november stroomden ze vanuit het hele land naar Gibtown toe, niet alleen van grote ondernemingen als E. James Strates, maar ook van alle kleine kermissen. Onder de zon van Florida lagen daar standplaatsen met mooi onderhouden tuinen op hun woonwagens te wachten, of ze hadden er grotere wagens op een vaste betonnen fundering staan, en in dat toevluchtsoord bleven ze tot in de lente het nieuwe seizoen begon. Ze gaven er de voorkeur aan om zelfs buiten het seizoen bij elkaar te blijven, afgescheiden van de gewone wereld, die ze meestal te saai, te onvriendelijk en te kleingeestig vonden, met veel te veel overbodige regeltjes. Gedurende het seizoen bleven ze zich overal waar hun zakelijke beslommeringen hen tijdens hun omzwervingen naartoe voerden, vastklampen aan het ideaal van Gibtown en iedere avond keerden ze terug naar een vertrouwde plek, naar dit Gibtown-op-wielen.

De rest van het moderne Amerika lijkt steeds meer uit elkaar te vallen. Jaar in jaar uit neemt de onderlinge band binnen etnische groeperingen af en kerken en andere instellingen, die vroeger als het cement van de samenleving fungeerden, krijgen steeds vaker een waardeloos en zelfs onderdrukkend stempel opgedrukt. Het is net alsof onze landgenoten zich op een perverse manier aangetrokken voelen door de chaos die ze in het mechanisme van het universum denken waar te nemen, een chaos die ze kennelijk willen imiteren ook al gaan ze op die manier hun ondergang tegemoet. Tussen kermisgasten bestaat echter een sterke gemeenschapszin die niet alleen bijzonder op prijs wordt gesteld, maar in de loop der jaren ook niet minder wordt.

Toen ik over het hellende pad naar beneden liep, op weg naar het zomers warme weiland terwijl de herrie van het kermisterrein was verstomd en de krekels in het donker tsjilpten, maakte het goudkleurige schijnsel achter al die woonwagenramen een spookachtige indruk. In de vochtige lucht leek het te flakkeren en in plaats van elektrische verlichting deed het meer denken aan de kampvuren en de olielampen in een primitieve nederzetting uit een vervlogen tijdperk. In feite maakten de donkere sluiers van de nacht en de vreemde patronen van door gordijnen en jaloezieën gefilterd licht die alle moderne details verhulden, dat Gibtown-op-wielen qua uiterlijk en sfeer sprekend leek op een verzameling zigeunerwoonwagens die tegen de zin van de plaatselijke bevolking in ergens op het platteland van het negentiende-eeuwse Europa een standplaats had gevonden. Terwijl ik dichterbij kwam en tussen de eerste woonwagens door liep, werd hier en daar al het licht uitgedaan ten teken dat vermoeide kermisgasten hun bed opzochten.

Er heerste een kenmerkende rust op het weiland, een uitvloeisel van het aangeboren respect dat kermisgasten voor hun buren koesteren: geen herrie van radio’s of tv’s, geen huilende baby’s die aan hun lot werden overgelaten, geen luidruchtige ruzies en geen blaffende honden, toch allemaal dingen die je in een zogenaamd respectabele buurt in de gewone wereld wel kon verwachten. Bij daglicht zou je trouwens ook hebben gezien dat er nergens op de paden tussen de woonwagens afval lag.

Eerder op de avond, tijdens mijn pauze, had ik mijn spullen naar de huurwagen gebracht die ik met drie andere mannen zou delen en omdat ik toch op het weiland was, had ik een ommetje gemaakt tot ik de Airstream van Rya Raines had gevonden. Nu liep ik rechtstreeks naar haar plek toe, met een forse lading munten en een dik pak bankbiljetten in een van de zakken van mijn gordel met wisselgeld.

De deur stond open en ik zag Rya in een fauteuil zitten onder het boterkleurige schijnsel van een leeslamp. Ze was in gesprek met een dwerg.

Ik klopte op de openstaande deur en ze zei: ‘Kom maar binnen, Slim.’

Ik liep de drie metalen treetjes op en stapte naar binnen, terwijl de dwerg, een vrouw, zich omdraaide om me aan te kijken. Haar leeftijd was moeilijk te schatten – ze kon twintig zijn of vijftig, dat was nauwelijks te zien – en ze was ongeveer een meter lang, met een normale romp, veel te korte armen en benen en een groot hoofd. We werden aan elkaar voorgesteld. De kleine vrouw bleek Irma Lorus te heten en ze beheerde de ballengooikraam voor Rya. Ze droeg een paar kindergymschoenen, een zwarte broek en een loshangende, perzikkleurige blouse met korte mouwen. Haar zwarte haar was dik en glanzend, met de diepblauwe gloed van ravenvleugels. Het was prachtig en ze was er kennelijk trots op, want er was veel moeite besteed aan de coupe en de manier waarop het om haar veel te grote gezicht viel.

‘Ach, ja,’ zei Irma terwijl ze haar kleine hand uitstak en de mijne schudde. ‘Ik heb al iets over je gehoord, Slim MacKenzie. Mevrouw Frazelli, die samen met haar man Toni eigenaar is van het Bingo Paleis, zegt dat je veel te jong bent om al zelfstandig te zijn en dat je vast hunkert naar een zelfgekookt maal en moederlijke aandacht. Harv Seveen, die een van de variététenten bezit, zegt dat je eruitziet alsof je de dienstplicht probeert te ontduiken, of dat je misschien voor de politie op de loop bent omdat ze je betrapt hebben bij een of ander wissewasje... zoals joyriden in de auto van iemand anders; maar wat het ook mag zijn, je lijkt hem wel een betrouwbaar type. De standwerkers zeggen dat je weet hoe je klanten moet lokken en dat je met een paar jaar meer ervaring misschien wel de beste prater van het terrein kunt worden. Bob Weyland van de draaimolen is een beetje bezorgd omdat zijn dochter je helemaal het einde vindt en zegt dat ze erin blijft als je haar over het hoofd ziet. Ze is zestien, ze heet Tina en ze mag er best zijn. En volgens Madame Zena, alias mevrouw Pearl Yarnell uit de Bronx, onze waarzeggende zigeunerin, ben je een Stier, vijf jaar ouder dan je eruitziet en op de loop voor een ongelukkige liefde.’

Het verbaasde me niets dat een paar van de kermisgasten langs de kop van jut waren gewandeld om me eens goed te bekijken. Ze vormden een gesloten gemeenschap en omdat ik een nieuwkomer was, zat het er dik in dat ze nieuwsgierig waren. Maar het verhaal over de verliefde Tina Weyland geneerde me wel een beetje, terwijl de ‘paranormale’ indrukken van Madame Zena me aan het lachen maakten. ‘Nou, Irma,’ zei ik, ‘ik ben inderdaad een Stier, ik ben zeventien jaar, er is nog nooit een meisje geweest dat me zelfs maar een schijn van kans heeft gegeven om een gebroken hart op te lopen... en als mevrouw Frazelli ook maar een klein beetje kan koken, mag je haar vertellen dat ik mezelf iedere avond in slaap huil bij de gedachte aan een zelfgekookte maaltijd.’

‘Bij mij ben je ook van harte welkom,’ zei Irma glimlachend. ‘Kom maar naar ons toe, dan stel ik je voor aan mijn man Pauli. Trouwens, waarom kom je aanstaande zondag om acht uur niet langs, zodra de kermis op de volgende standplaats is opgebouwd? Dan maak ik chili met kip voor je en als toetje mijn beroemde chocoladetaart met kersen.’

‘Je kunt op me rekenen,’ beloofde ik.

Uit ervaring wist ik dat dwergen van alle kermisgasten altijd als eersten bereid waren een vreemde te accepteren en te verwelkomen, de eersten die je vertrouwden en je toelachten. Aanvankelijk had ik hun kennelijk unanieme vriendelijkheid toegeschreven aan hun formaat, waardoor ze bij een gevecht altijd in het nadeel zouden zijn. Ik ging er gewoon van uit dat je wel vriendelijk móést zijn als je zo klein was, om te vermijden dat je een gemakkelijke prooi werd voor bullebakken, dronkelappen en straatrovers. Maar toen ik een paar van de kleine mensen wat beter had leren kennen, was het langzaam tot me doorgedrongen dat mijn simpele analyse van hun extraverte karakter kleinzielig was. Als groep – en vrijwel tot de laatste persoon – bleken dwergen wilskrachtig, zelfverzekerd en zelfstandig te zijn. Ze hebben niet meer angst voor het leven dan mensen met een normaal postuur. Hun extroverte karakter heeft andere oorzaken, met name een uit lijden voortgesproten medeleven. Maar die nacht in de Airstream-woonwagen van Rya Raines was ik nog zo jong en moest ik nog zo veel leren dat ik weinig begrip had van hun psychologie.

Die nacht snapte ik ook niets van Rya, maar de volkomen verschillende geaardheid van de beide vrouwen viel me wel op. Irma was vriendelijk en open, maar Rya Raines bleef koel en in zichzelf gekeerd. Irma had een aantrekkelijke glimlach en aarzelde geen moment om daar gebruik van te maken, maar Rya zat me te bestuderen met die kristalheldere blauwe ogen die alles opnamen maar niets teruggaven en vertrok geen spier.

Zoals ze daar met blote voeten in die fauteuil zat, met een been languit voor zich en het andere opgetrokken, was Rya een jongensdroom in levenden lijve. Ze droeg witte shorts en een lichtgeel T-shirt. Haar blote benen waren mooi gebruind, met slanke enkels, mooie kuiten, gladde bruine knieën en strakke dijen. Eigenlijk had ik het liefst mijn handen omhoog laten glijden over die benen om die stevig gespierde dijen te voelen. In plaats daarvan propte ik mijn handen in de gordel met wisselgeld om te voorkomen dat ze zou zien hoe die trilden. Haar T-shirt dat door de augustushitte een beetje vochtig was geworden, kleefde verleidelijk aan haar volle borsten, en door het dunne katoen kon ik haar tepels zien.

Rya en Irma waren in alle opzichten elkaars tegenbeeld, genetische glorie en genetische chaos, de twee treden die de uiteinden vormden van de ladder van biologische fantasie. Rya Raines was het toonbeeld van de menselijke vrouwelijke vleselijkheid, volmaakt van lijn en vorm, een droom die werkelijkheid was geworden omdat Moeder Natuur haar werk goed had gedaan en al haar beloften had ingelost. Maar door Irma werd je eraan herinnerd dat Moeder Natuur, ondanks al haar ingewikkelde mechanismen en duizenden eeuwen ervaring, slechts zelden slaagde in de taak die God haar had gegeven met: vermenigvuldig u in Mijn evenbeeld. Als de natuur een goddelijke uitvinding was, een mechanisme dat God leven had ingeblazen zoals mijn oma altijd zei, waarom keerde Hij dan niet op zijn schreden terug om het hele verrekte zaakje te repareren? Het was duidelijk dat het apparaat grote mogelijkheden had, getuige Rya Raines.

‘Je ziet eruit als zeventien,’ zei het dwergvrouwtje, ‘maar ik mag barsten als je je zo gedraagt of zo aandoet.’

‘Tja...’ zei ik alleen maar, omdat ik eigenlijk met mijn mond vol tanden stond.

‘Je mag dan zeventien zijn, maar je bent wel degelijk een man. Ik denk dat ik Bob Weyland maar zal vertellen dat je in ieder geval voor Tina al veel te veel kerel bent. Je hebt iets hards.’

‘Iets... duisters,’ zei Rya.

‘Ja,’ zei Irma. ‘Iets duisters. Dat ook.’

Ze waren nieuwsgierig, maar ze bleven kermisgasten, en hoewel ze er geen been in zagen om me te vertéllen hoe ik in elkaar zat, zouden ze zichzelf er nooit toe kunnen brengen om me zonder mijn instemming allerlei dingen te vrágen.

Irma ging ervandoor, en aan de keukentafel telde ik de opbrengst uit voor Rya. Ze zei dat de inkomsten twintig procent hoger waren dan de doorsneeopbrengst, overhandigde me een dagloon in contant geld en gaf me daarbij dertig procent van de extra inkomsten, wat ik bijzonder geschikt van haar vond, want ik had eigenlijk verwacht dat ik pas na een paar weken mee zou delen in de extra verdiensten.

Tegen de tijd dat we klaar waren met de boekhouding, kon ik zonder me te generen de stoffen geldgordel afdoen, want de erectie die achter de afhangende buidels schuilging was inmiddels verdwenen. Ze stond vlak naast me aan de tafel en ik kon nog steeds de nauwelijks verhulde contouren van haar mooie borsten zien en haar gezicht benam me nog steeds de adem, maar haar zakelijke houding en onvermurwbare koelheid hadden ervoor gezorgd dat de razende motor van mijn libido was vertraagd tot een sukkelend, stationair gesnor.

Ik vertelde haar dat Jelly Jordan me had gevraagd om de volgende dag een karweitje voor hem op te knappen en dat ik niet wist hoe laat ik bij de kop van jut kon zijn, maar dat wist ze al.

Ze zei: ‘Als je klaar bent met wat je voor Jelly moet doen, ga dan maar naar de kop van jut en los Marco af, de man die jou vandaag ook tijdens je pauze heeft vervangen. Hij neemt het wel zolang van je over.’

Ik bedankte haar voor mijn loon en voor het feit dat ze me de kans had gegeven mezelf te bewijzen, maar ze reageerde totaal niet, dus draaide ik me om en liep onhandig naar de deur.

Toen: ‘Slim?’

Ik bleef staan en keek haar weer aan. ‘Ja?’

Met haar handen op haar heupen stond ze in een vervelend uitdagende houding met een boos gezicht en samengeknepen ogen naar me te kijken, en ik dacht dat ze van plan was me om de een of andere reden op mijn falie te geven, maar ze zei: ‘Welkom bij de club.’ Ik geloof dat ze niet eens wist hoe uitdagend ze eruitzag – of dat ze in staat was om een andere houding aan te nemen.

‘Bedankt,’ zei ik. ‘Het is een lekker gevoel om ergens bij te horen.’

Met mijn tweede gezicht voelde ik instinctief dat er iets aantrekkelijk teers in haar school, een bijzondere kwetsbaarheid die verborgen zat onder het harnas dat ze zich als bescherming tegen de wereld had aangemeten. Wat ik tegen Jelly had gezegd, was waar: ik had inderdaad het gevoel dat er een gevoelige vrouw zat achter dat beeld van de venijnige amazone waarmee ze zich omhulde. Maar terwijl ik op de drempel stond en over mijn schouder naar haar keek zoals ze daar uitdagend naast die tafel met stapels geld stond, werd ik ook nog iets anders gewaar, een triestheid die daarvoor niet tot me was doorgedrongen. Het was een intense, zorgvuldig weggestopte en duurzame melancholie. Ook al was die spirituele uitstraling nog zo vaag en ongedefinieerd, ik werd er diep door ontroerd, en het liefst was ik teruggelopen om mijn armen om haar heen te slaan. Zonder de geringste seksuele bedoelingen, maar alleen om haar te troosten en te proberen of ik iets van haar mysterieuze verdriet weg kon nemen.

Ik ging niet naar haar toe en ik nam haar niet in mijn armen, want ik wist dat mijn bedoelingen niet begrepen zouden worden. Verrek, ik ging er blindelings van uit dat ze me een knietje zou geven en me als de eerste de beste klootzak naar de deur zou sleuren om me het metalen trapje af te schoppen zodat ik languit op mijn smoel zou vallen. En vervolgens zou ze me ontslaan.

‘Als je het zo goed blijft doen bij de kop van jut,’ zei ze, ‘dan zul je daar niet lang blijven. Dan zorg ik wel dat je iets beters te doen krijgt.’

‘Ik zal mijn best doen.’

Terwijl ze terugliep naar de stoel waarin ze had gezeten toen ik binnenkwam, zei ze: ‘Ik ben van plan om volgend jaar nog een of twee attracties te kopen. Grote attracties. Daarvoor zal ik betrouwbare mensen nodig hebben, om ze voor me te beheren.’

Ik besefte dat ze niet wilde dat ik weg zou gaan. Niet dat ze zich tot me aangetrokken voelde; het was echt niet dat ze me onweerstaanbaar vond of zo. Rya Raines wilde gewoon nu niet alleen zijn. Meestal wel. Maar nu niet. Wie ze ook te gast zou hebben gehad, ze zou in ieder geval een poging hebben gedaan om hem of haar vast te houden. Ik liet niet merken dat ik begreep hoe eenzaam ze was, want ik begreep instinctief dat ze niet doorhad hoe duidelijk dat was. Als ze besefte dat haar zorgvuldig opgelegde masker van keiharde zelfstandigheid tijdelijk doorzien kon worden, zou ze zich generen. En kwaad worden. En natuurlijk zou ze haar boosheid op mij botvieren.

Vandaar dat ik alleen maar zei: ‘Nou, ik hoop dat ik je nooit teleur zal stellen.’ En ik glimlachte, knikte en zei: ‘Tot morgen.’ En ik liep naar buiten.

Ze riep me niet terug. In het diepst van mijn postpuberale, altijd geile, onvolwassen en schaamteloos romantische hart hoopte ik dat ze iets zou zeggen, dat als ik me om zou draaien ik haar daar als een adembenemend silhouet in de deuropening van de woonwagen zou zien staan, dat ze – heel zacht – iets onvoorstelbaars verleidelijks zou zeggen en dat ik vervolgens met haar naar bed zou gaan voor een nacht vol ongeremde hartstocht. Maar in het echte leven gaat het nooit zo.

Onder aan het trapje draaide ik me inderdaad om en ik zag haar ook en ze keek me ook echt na, maar ze was nog steeds binnen en was weer in de stoel gaan zitten. Ze vormde zo’n adembenemend erotisch schouwspel dat ik heel even geen vinger kon verroeren, ook al had ik geweten dat er een trol op me af stormde met een moordlustige blik in de ogen. Haar blote benen waren languit gestrekt en iets gespreid en het licht van de leeslamp gaf haar soepele huid een zachte glans. Doordat het licht van bovenaf op haar viel, tekenden zich schaduwen af onder haar borsten die de aantrekkelijke vorm ervan nog eens benadrukten. Haar slanke armen, haar tere keel, haar volmaakte gezicht, haar kastanjeblonde haar – alles was overgoten met een schitterend gouden gloed. Het was niet zo dat het licht alleen maar op haar viel en haar leek te liefkozen, maar ze scheen zelf de bron van het licht te zijn, alsof niet de lamp maar zij het lichtgevende voorwerp was. De nacht was gevallen, maar de zon had haar niet in de steek gelaten.

Ik draaide de open deur de rug toe en liep met bonzend hart drie stappen over het pad tussen de woonwagens het duister in, maar bleef geschrokken staan toen ik Rya Raines in het donker voor me zag opdagen. Déze Rya had een spijkerbroek en een smerige blouse aan. Aanvankelijk was ze een golvende, waterige en kleurloze verschijning, een soort filmbeeld dat op een rimpelend zwart scherm werd geprojecteerd. Maar het duurde geen twee seconden tot ze even tastbaar leek als de werkelijkheid, hoewel ze absoluut niet echt was. En déze Rya was ook helemaal niet erotisch; haar gezicht was afschuwelijk bleek en er liep een straaltje bloed uit een hoek van haar voluptueuze mond. Toen zag ik dat haar blouse niet vuil was, maar vol bloedvlekken zat. Haar nek, schouders, borst en buik waren donker van het bloed. Met een ragfijne stem die elk woord als vlindervleugeltjes van haar met bloed besmeurde lippen liet fladderen, zei ze: ‘Dood... ik ga dood... laat me niet sterven...’

‘Nee,’ zei ik met een stem die nog zachter klonk dan die van de verschijning en stompzinnig deed ik een stap vooruit om het visioen van Rya te omhelzen met de gratie en het reactievermogen die ik niet op had kunnen brengen toen de échte vrouw troost had gezocht. ‘Nee, ik laat je niet sterven.’

En wispelturig als iemand uit een droom was ze plotseling weer verdwenen. Voor me was alleen lege duisternis.

Ik liep strompelend door de vochtige lucht waar ze had gestaan.

Ik viel op mijn knieën en boog mijn hoofd.

Zo bleef ik een tijdlang zitten.

Ik wilde de boodschap van het visioen niet accepteren. Maar er was geen ontkomen aan.

Had ik vierenhalfduizend kilometer afgelegd, had ik braaf toegestaan dat het noodlot een nieuw thuis voor me koos, had ik nieuwe vrienden gevonden met als enig resultaat dat ik er getuige van zou zijn dat ze stuk voor stuk het leven lieten bij een niet te bevatten ramp?

Als ik alleen maar kon zien welk gevaar er dreigde, dan kon ik Rya, Jelly en alle andere mogelijke slachtoffers waarschuwen, en als ik ze zover kon krijgen dat ze geloof hechtten aan mijn gave, dan konden ze maatregelen nemen om de dood te ontlopen. Maar hoewel ik me zo ontvankelijk mogelijk opstelde, lukte het me niet om zelfs maar een vaag inzicht te krijgen in de rampspoed die voor ons lag.

Ik wist alleen dat de trollen er iets mee te maken hadden.

Het vooruitzicht van het verlies dat me te wachten stond, maakte me misselijk.

Nadat ik ontelbare minuten op m’n knieën in het stof en het droge gras had gezeten, krabbelde ik overeind. Niemand had me gezien of gehoord. Rya was niet in de deuropening van haar woonwagen verschenen en had niet naar buiten gekeken. Ik was alleen, omringd door maanlicht en krekelgetsjilp. Het lukte me niet om rechtop te gaan staan. Mijn maag draaide zich om en verkrampte. Terwijl ik binnen was geweest, waren er nog meer lampen uitgedaan, maar toen ik om me heen keek, zag ik nog steeds wenkende lichtjes. Iemand was bezig een late maaltijd met eieren en uien klaar te maken en in het duister hing een verrukkelijke geur die me normaal gesproken hongerig zou hebben gemaakt, maar die me in mijn huidige toestand alleen nog misselijker maakte. Met knikkende knieën ging ik op weg naar de woonwagen waarin een slaapplaats voor me was gereserveerd.

Ik was die ochtend met hoop in het hart wakker geworden en toen ik vanuit de kleedkamer onder de tribunes terug was gelopen naar de kermis, had het terrein een vrolijke en veelbelovende indruk gemaakt. Maar precies zoals de nacht zich nog maar kortgeleden over het kermisterrein had ontfermd, zo werd ik nu overvallen door een duisternis die me bedolf, dwars door me heen ging en bij me naar binnen kroop.

Toen ik bijna bij mijn woonwagen was, voelde ik dat er ogen op me gericht waren, hoewel er niemand te zien was. Ergens achter me, onder of in een van de talrijke woonwagens, was iemand die me in de gaten hield en ik was er min of meer van overtuigd dat het dezelfde persoon was die het lijk van de trol uit het paviljoen van de botsautootjes had weggehaald en die me later vanuit een onbekend hoekje van het in nachtelijke sluiers gehulde terrein had bespied.

Ik was te overdonderd en te wanhopig om me er iets van aan te trekken. Ik liep naar mijn woonwagen en ging naar bed.

De woonwagen was onderverdeeld in een keukentje, een zitkamer, een badkamer en twee slaapkamers. In elke slaapkamer stonden twee bedden. Mijn kamergenoot was een vent die Barney Quadlow heette, een uit de kluiten gewassen sjouwer en een simpele ziel, die het leven nam zoals het was en geen moment nadacht over wat er met hem zou gebeuren als hij te oud was om zware apparatuur te tillen en rond te zeulen, ervan overtuigd dat de kermis wel voor hem zou zorgen – en zo zou het ook gaan. Ik had hem eerder op de avond ontmoet en we hadden even met elkaar gepraat. Ik wist niet veel van hem af, maar hij leek vriendelijk, en toen ik mijn zesde zintuig inschakelde om precies te weten wat ik aan hem had, ontdekte ik de vredigste persoonlijkheid die ik ooit had ontmoet.

Ik vermoedde dat de trol die ik had vermoord ook een sjouwer was geweest, net als Barney, en dat zou meteen verklaren waarom er weinig heisa was ontstaan toen hij niet kwam opdagen. Sjouwers waren niet de meest betrouwbare werknemers; de meesten waren zwervers van nature en soms reisde zelfs een kermis naar hun smaak niet snel genoeg rond, dus dan pakten ze gewoon hun biezen.

Barney lag zwaar ademend te slapen en ik lette goed op dat ik hem niet wakker maakte. Ik kleedde me uit tot op mijn ondergoed, vouwde mijn kleren op, legde ze op een stoel en ging languit op mijn bed liggen, boven op de dekens. Het raam stond open en er waaide een mild briesje naar binnen, maar het was toch een ontzettend warme nacht.

Ik verwachtte niet dat ik zou kunnen slapen. Maar soms kan wanhoop erg veel op vermoeidheid lijken en als een loden last op het verstand drukken. In een verrassend korte tijd, hooguit een minuut, zonk ik onder die last weg in een welkome vergetelheid.

Midden in de nacht, op een tijdstip dat even stil was als een begraafplaats en even donker als een kerkhof, werd ik half wakker en dacht dat ik een forsgebouwde gestalte in de deuropening van de slaapkamer zag staan. Er brandde geen licht. De woonwagen was vol op elkaar gestapelde schaduwen van allemaal verschillende tinten zwart, vandaar dat ik niet kon zien wie daar stond. Ik had geen zin om wakker te worden en hield mezelf voor dat het Barney Quadlow was die naar de wc ging of er net vandaan kwam, maar de grote gestalte liep niet weg en kwam ook niet binnen, hij bleef gewoon staan kijken. En trouwens, vanuit het bed naast het mijne kon ik de diepe en gelijkmatige ademhaling van Barney horen. Vandaar dat ik mezelf inprentte dat het een van de twee andere mannen moest zijn met wie we de woonwagen deelden... maar ik had ook met hen kennisgemaakt en geen van beiden was zo forsgebouwd. Helemaal in de war en versuft van slaap kwam ik vervolgens tot de conclusie dat het de dood moest zijn, Magere Hein in eigen persoon, die mijn leven kwam opeisen. In plaats dat ik vol paniek overeind schoot, deed ik mijn ogen dicht en sukkelde weer in slaap. Zoiets simpels als de dood kon me geen angst aanjagen; in de sombere stemming die me tot in de slaap was gevolgd en die de bron vormde van mijn schemerige dromen, was ik niet afkerig van een bezoek van de dood – als hij het inderdaad was. Ik ging terug naar Oregon. Dat was de enige manier waarop ik weer naar huis terug durfde te gaan. In mijn dromen.

Na vierenhalf uur slaap, voor mijn doen een lange nacht, was ik vrijdagochtend om kwart over zes weer klaarwakker. Barney sliep nog, net als de twee anderen in de kamer ernaast. Grauw licht dat iets stoffigs had, sijpelde door het raam naar binnen. De gestalte in de deuropening was verdwenen – als hij er al ooit had gestaan.

Ik stond op en pakte snel een schoon T-shirt, een onderbroek en een paar sokken uit de rugzak die ik de vorige avond in de kast had opgeborgen. Klef en smerig, met het prettige vooruitzicht van een douche, propte ik die kleren in een van mijn laarzen, pakte mijn laarzen op, draaide me om naar de stoel om mijn spijkerbroek op te pakken en zag twee stukjes wit papier op de donkerblauwe stof liggen. Ik kon me niet herinneren dat ik die daar had neergelegd en in het grauwe licht kon ik niet goed lezen wat erop stond, dus pakte ik ze met mijn ene hand op, nam ook de spijkerbroek mee en liep geruisloos door de gang naar de badkamer. Toen ik daar was, sloot ik de deur af, knipte het licht aan, zette mijn laarzen neer en hing mijn spijkerbroek op.

Ik keek naar het eerste stukje papier. Vervolgens naar het tweede.

De onheilspellende gestalte in de deuropening was per slot van rekening toch geen illusie of een product van mijn verbeelding geweest. Hij had twee dingen achtergelaten waar ik naar zijn idee wel belangstelling voor zou hebben. Het waren het soort vrijkaartjes dat Sombra Brothers met gulle hand uitdeelde aan op een uitje beluste plaatselijke ambtenaren en bekende personen in elke stad die de kermis aandeed.

Het eerste was voor een ritje met de botsautootjes.

Het tweede was voor het reuzenrad.

8

Duisternis rond het middaguur

Het stadje Yontsdown (22.450 inwoners, volgens het bord dat ons aan de rand van de stad welkom heette) dankte zijn ontstaan aan steenkolenmijnen die inmiddels uitgeput waren. Maar het plaatsje, dat tegenwoordig volledig afhankelijk was van een enkele staalfabriek en een regionaal overslagterrein van de spoorwegen, was langzaam maar zeker in verval geraakt ook al was het kennelijk nog niet helemaal doordrongen van de onvermijdelijke achteruitgang. Gelegen in het voornamelijk bergachtige Yontsdown County, Pennsylvania, was het de volgende halteplaats voor de rondreizende kermis van de Sombra Brothers. Als zaterdagavond aan de huidige verplichtingen was voldaan, zou de hele kermis afgebroken, ingepakt en dwars door de staat over een afstand van honderdvijftig kilometer vervoerd worden naar het kermisterrein van Yontsdown County. De mijnwerkers, staalarbeiders en spoorwegemployees waren eraan gewend om hun avond of weekend door te brengen voor de tv, in plaatselijke kroegen, of onder de hoede van een van de drie katholieke kerken die constant gezellige bijeenkomsten, dansavondjes of instuiven hielden, en ze zouden de kermis even enthousiast begroeten als de boeren dat in de vorige standplaats hadden gedaan.

Vrijdagochtend ging ik naar Yontsdown in het gezelschap van Jelly Jordan en een zekere Luke Bendingo, die als chauffeur fungeerde. Ik zat voorin naast Luke en onze deftige baas zat alleen achterin, keurig uitgedost in een zwarte broek, een donkerrood lichtgewicht zomeroverhemd en een visgraat colbert, waardoor hij meer op een weldoorvoede plattelandsnotabele leek dan op een kermisgast. Terwijl we eerst over het boerenland en vervolgens door de heuvels reden, konden we vanuit de luxe van Jelly’s met airconditioning uitgeruste gele Cadillac met volle teugen genieten van de groene schoonheid van het vochtige augustuslandschap.

We gingen naar Yontsdown om de baan te effenen voor de kermistrein die daar in de vroege uurtjes van zondag binnen zou komen rollen. De baan die we moesten effenen had niets te maken met de spoorbaan waarover de trein zou rijden, maar het was de weg die rechtstreeks leidde naar de zakken van de gekozen bestuurders en de ambtenaren van Yontsdown.

Jelly was de algemeen directeur van de Sombra Brothers Kermis en dat was een veeleisende en belangrijke baan. Maar hij was ook de bemiddelaar, de ‘smeerder’, en het werk dat hij in die hoedanigheid moest opknappen, was af en toe belangrijker dan de dingen die hij deed als hij de pet van algemeen directeur op had. Iedere kermis had een man in dienst die tot taak had gemeenteambtenaren om te kopen en hij werd de smeerder genoemd, omdat hij voor de kermis uit reisde en allerlei zaken regelde met de politie, gemeenteraadslieden, provinciale bestuurders en bepaalde andere sleutelfiguren van de plaatselijke overheid door hun niet alleen smeergeld te ‘schenken’, maar ook stapels vrijkaartjes voor hun familie en vrienden. Als een kermis zonder smeerder probeerde te werken om de extra vaste lasten die dat soort omkooppraktijken met zich meebracht te vermijden, zou de politie bij wijze van wraak invallen plegen op de kermis. Ze zouden de speeltenten sluiten, ook al ging het om eerlijke ondernemingen die niet sjoemelden om het publiek geld uit de zak te kloppen. Uit pure rancune, gebruik makend van hun autoriteit en met opgewekte minachting voor eerlijkheid en fatsoen, zouden de smerissen zelfs de keurigste variétévoorstellingen verbieden, de voorschriften van de keuringsdienst van waren misbruiken om alle eettentjes te sluiten, met de wet in de hand attracties als gevaarlijk beoordelen ook al voldeden ze aan alle veiligheidsvoorschriften, en op die manier de kermis snel en effectief platleggen tot ze hun zin zouden krijgen. Jelly’s opzet was om een dergelijke catastrofe in Yontsdown te voorkomen.

Hij was bij uitstek geschikt voor dat werk. Een smeerder moest charmant, amusant en prettig in de omgang zijn en Jelly beschikte over al die eigenschappen. Een smeerder moest een snelle babbel hebben, bijzonder innemend zijn en smeergeld kunnen uitdelen zonder zelfs maar de indruk van omkoping te wekken. Om de illusie te handhaven dat het smeergeld niets anders was dan een cadeautje van een vriend – en op die manier de corrupte bestuurders in staat te stellen hun zelfrespect en waardigheid te behouden – moest een smeerder alle bijzonderheden onthouden van de politiecommissarissen, de sheriffs, de burgemeesters en de andere ambtenaren met wie hij jaar in jaar uit te maken had, zodat hij hun gerichte vragen kon stellen over hun vrouwen en hun kinderen bij naam kon noemen. Hij moest belangstelling voor hen tonen en net doen alsof hij blij was om hen weer te zien. Toch moest hij het niet wagen om zich al te vriendschappelijk te gedragen, want per slot van rekening was hij maar een kermisgast, een ras dat in de ogen van veel fatsoensrakkers nauwelijks menselijk was, en overdreven familiair gedrag zou zeker met kille afkeuring worden begroet. Soms moest hij ook hard zijn en op een diplomatieke manier eisen voor meer stroop dan de kermis bereid was op te hoesten van de hand wijzen. Het werk van een smeerder leek wel iets op een trapezenummer dat zonder net werd opgevoerd boven een kuil vol hongerige leeuwen en beren.

Terwijl we onderweg om wat beschaafde corruptie te plegen over het platteland van Pennsylvania reden, vermaakte Jelly Luke Bendingo en mij met een eindeloze stroom grapjes, limericks, woordspelingen en hilarische anekdotes uit al die jaren dat hij al had rondgetrokken. Hij vertelde iedere grap met onmiskenbaar plezier en elke limerick werd op een snaakse manier en enthousiast voorgedragen. Ik besefte dat hij woordspelletjes, een knap maatgevoel en een verrassende clou ook gewoon als een soort speelgoed beschouwde, leuke dingen waarmee hij zich kon amuseren als het speelgoed dat in zijn kantoor op de planken langs de muur stond niet binnen bereik was. Hoewel hij een slagvaardig algemeen directeur was, die aan het hoofd stond van een organisatie met een omzet van ettelijke miljoenen, en een keiharde smeerder die zich uit de moeilijkste situaties wist te redden, bleef hij toch hardnekkig vasthouden aan dat stukje van zijn persoonlijkheid dat nooit volwassen was geworden, het vrolijke kind dat onder de last van vijfenveertig jaar slechte ervaringen en talloze pondjes vet de wereld nog steeds met grote ogen van verbazing bekeek.

Ik ontspande en deed mijn best om me te vermaken. In zekere zin lukte me dat ook wel, maar ik kon het visioen dat ik de vorige dag had gehad van Jelly’s met bloed besmeurde gezicht en de opengesperde nietsziende ogen niet vergeten. Ik had ooit weten te voorkomen dat mijn moeder zwaar gewond zou raken en misschien zelfs wel dood zou gaan, door haar ervan te overtuigen dat ik echt in de toekomst kon kijken en haar zover te krijgen dat ze een ander vliegtuig nam. En als ik er nu met mijn vooruitziende blik alleen maar achter kon komen welk gevaar er precies voor Jelly dreigde, op welke dag en op welk uur het zou toeslaan, dan zou het me misschien lukken om hem ook te overtuigen en te redden. Ik maakte mezelf wijs dat ik ruim op tijd wel meer gedetailleerde visioenen zou krijgen en dat ik in staat zou zijn om mijn nieuwe vrienden te beschermen. Hoewel ik niet echt vast geloofde in alles wat ik mezelf voorhield, was het beetje hoop dat ik koesterde voldoende om te voorkomen dat ik helemaal in een poel van wanhoop wegzakte. Jelly’s opgewekte humeur bracht me er zelfs toe ook een paar kermisverhalen te vertellen die ik had gehoord en hij lachte er harder om dan ze in feite verdienden.

Vanaf het moment dat we op pad waren gegaan, had Luke, een slanke man van een jaar of veertig met een scherp gezicht, zich beperkt tot antwoorden van één woord. Zijn hele vocabulaire scheen uit ja, nee, o en jezus te bestaan. Aanvankelijk dacht ik dat hij chagrijnig of gewoon ronduit onvriendelijk was. Toch lachte hij net zo vaak als ik en hij gedroeg zich verder ook helemaal niet koel of afstandelijk, maar toen hij eindelijk een poging deed om een antwoord te geven dat uit meer dan één woord bestond, kwam ik tot de ontdekking dat hij stotterde en dat zijn zwijgzaamheid het gevolg was van die afwijking.

Tussen al die grapjes en limericks door vertelde Jelly ons af en toe iets over Lisle Kelsko, de commissaris van politie in Yontsdown met wie we voornamelijk te maken zouden krijgen. Hij verstrekte de informatie achteloos, bij stukjes en beetjes, alsof het nauwelijks belangrijk of interessant was, maar geleidelijk aan schetste hij een heel vervelend beeld. Volgens Jelly was Kelsko een onontwikkelde klootzak. Maar hij was niet stom. Kelsko was een vuilak. Maar hij was wel trots. Kelsko was een pathologische leugenaar, maar als iemand anders leugens vertelde, trapte hij daar – in tegenstelling tot de doorsneeleugenaar – nooit in, want hij was wel degelijk in staat om onderscheid te maken tussen waarheid en bedrog. Hij had gewoon geen respéct voor dat onderscheid. Kelsko was slecht, sadistisch, arrogant, eigenwijs en met afstand de moeilijkste man met wie Jelly in deze staat of in een van de tien andere staten waar de kermis van de Sombra Brothers optrad te maken zou krijgen.

‘Verwacht je moeilijkheden?’ vroeg ik.

‘Kelsko pakt het smeergeld aan en probeert nooit méér los te krijgen,’ zei Jelly, ‘maar af en toe wil hij ons nog weleens een waarschuwing geven.’

‘Wat voor soort waarschuwing?’ vroeg ik.

‘Hij wil nog weleens een paar van zijn mannen op ons af sturen.’

‘Heb je het over... een aframmeling?’ vroeg ik onzeker.

‘Je hebt het helemaal bij het rechte eind, jongen.’

‘Gebeurt dat regelmatig?’

‘We komen hier nu negen jaar sinds Kelsko tot commissaris van politie is benoemd en zes van de negen keer was het raak.’

Luke Bendingo nam een van zijn knokige handen van het stuur en wees op een ruim twee centimeter lang litteken dat met een boogje vanuit zijn rechterooghoek omlaag liep.

‘Heb je dat opgelopen in een gevecht met de mannen van Kelsko?’ vroeg ik.

‘Ja,’ zei Luke. ‘De vuile k-k-k-klootzakken.’

‘En je zegt dat ze ons waarschuwen?’ zei ik. ‘Hoezo waarschuwen? Wat is dat voor gelul?’

Jelly zei: ‘Kelsko wil dat we goed begrijpen dat hij ons smeergeld aanpakt, maar dat hij zich niet laat ringeloren.’

‘Waarom zégt hij dat dan niet gewoon tegen ons?’

Jelly keek nijdig en schudde zijn hoofd. ‘Jongen, we zitten hier midden in een mijnbouwstreek, ook al wordt er niet veel meer uit de grond gehaald. Het zal ook altijd een mijnbouwstreek blijven omdat de mensen die vroeger in de mijnen werkten hier nog steeds wonen en dat soort mensen verandert nooit. Nooit. Ze verdommen het gewoon. Werken in de mijnen is een hard en gevaarlijk bestaan en daar kweek je harde en gevaarlijke mannen mee, norse en eigenzinnige figuren. Om in die mijnen af te dalen moet je of wanhopig en stompzinnig zijn, of zo verdomd macho dat je gewoon moet bewijzen dat jij nog veel akeliger bent dan die mijnen zelf. Ook de lui die nog nooit in een mijnschacht zijn afgedaald... nou, die hebben gewoon die houding van keiharde jongen van hun ouwe heer overgenomen. De mensen die hierboven in de heuvels wonen, zijn helemaal leip van knokken, puur en alleen voor de lol. Als Kelsko ons alleen maar de mantel uit zou vegen en het gewoon bij een mondelinge waarschuwing liet, zou hij daar geen enkele lol aan beleven.’

Het was waarschijnlijk een kwestie van verbeelding, gevoed door de vrees voor knuppels, knotsen en rubber slangen, maar naarmate we hoger kwamen en het meer bergachtige gebied bereikten, leek de dag niet meer zo zonnig, niet meer zo warm en niet meer zo veelbelovend als toen we op pad gingen. De bomen leken veel minder mooi dan de dennen en de sparren die ik me zo goed kon herinneren uit Oregon en de hellingen van deze bergen aan de oostkust, in geologisch opzicht veel ouder dan de Siskiyous, deden duister en onvriendelijk aan, decadent en met een kwaadaardigheid die voortsproot uit vermoeidheid. Ik besefte best dat alles wat ik zag gekleurd werd door mijn emoties. Net als Oregon had dit deel van de wereld een unieke, eigen schoonheid. Ik wist dat het irrationeel was om menselijke gevoelens en intenties toe te kennen aan een landschap, maar toch kon ik het gevoel niet van me afzetten dat de bergen om ons heen ons met argusogen gadesloegen en van plan waren om ons voor eeuwig te verzwelgen.

‘Maar als de mannen van Kelsko ons aanvallen,’ zei ik, ‘dan kunnen we niets terugdoen. Niet tegen smerissen. Niet op een politiebureau, goeie genade nog aan toe. Dan belanden we in de gevangenis op beschuldiging van mishandeling.’

Vanaf de achterbank zei Jelly: ‘O, het zal niet op het bureau gebeuren. En ook niet in de buurt van het gerechtsgebouw, waar we naartoe moeten om de zakken te vullen van de provinciale bestuurders. Het gebeurt niet eens binnen de stadsgrenzen. Geen denken aan. Dat durf ik je wel te garanderen. En hoewel het altijd om de zogenaamde wetsdienaars van Kelsko gaat, zullen ze niet in uniform zijn. Hij stuurt ze buiten diensttijd, in burgerkleren. Ze staan ons op te wachten als we de stad uit komen en dan houden ze ons tegen op een rustig stukje weg. Ze hebben ons zelfs drie keer van de weg af gereden om ons tot stoppen te dwingen.’

‘En dan beginnen ze te knokken?’ vroeg ik.

‘Ja.’

‘En jullie vechten terug?’

‘Daar kun je donder op zeggen,’ zei Jelly.

Luke zei: ‘Een keer h-h-heeft J-J-Jelly de arm v-v-van zo’n k-k-kerel g-g-ge-broken.’

‘Dat had ik niet moeten doen,’ zei Jelly. ‘Dat ging te ver, snap je. Dat was vragen om moeilijkheden.’

Terwijl ik me omdraaide om de dikke man met een heel andere blik en met veel meer respect aan te kijken, zei ik: ‘Maar als ze het goed vinden dat jullie je verzetten, als het niet gewoon een aframmeling door de politie is, waarom neem je dan niet een paar echt uit de kluiten gewassen kermisgasten mee om die klootzakken met de grond gelijk te maken? Waarom kies je dan voor lui zoals Luke en ik?’

‘O,’ zei Jelly, ‘dat zouden ze helemaal niet leuk vinden. Ze willen een beetje met ons stoeien en ze willen zelf ook wat klappen oplopen, want daaruit blijkt dat het een echte knokpartij is geweest, snap je. Ze willen zichzelf bewijzen dat ze net als hun vaders keiharde kerels met stalen kloten uit de mijnstreek zijn, maar eigenlijk willen ze niet het risico lopen dat ze een pak op hun falie krijgen. Als ik hiernaartoe zou komen met jongens als Barney Quadlow of Deke Feeny, de sterke man uit het variété van Tom Catshank... nou, dan zouden die jongens van Kelsko zich haastig uit de voeten maken en geen vinger naar ons uitsteken.’

‘Wat is daar dan mis mee? Je vindt het toch niet leuk om met ze te moeten knokken?’

‘Verrek, nee!’ zei Jelly en Luke was het roerend met hem eens. ‘Maar,’ vervolgde Jelly, ‘als ze niet de kans krijgen om te knokken, als ze ons die waarschuwing van Kelsko niet in kunnen prenten, dan zullen ze ons een hoop moeilijkheden bezorgen zodra de kermis is opgebouwd.’

‘Dus zolang je maar akkoord gaat met die aframmeling,’ zei ik, ‘laten ze je ongestoord je gang gaan.’

‘Je begint het te snappen.’

‘Dus dat vechten is zoiets als... een bijdrage die je moet betalen om hier te mogen komen.’

‘Zoiets, ja.’

‘Wat een waanzin,’ zei ik.

‘Zeker weten.’

‘Kinderachtig.’

‘Ik zei al, we zijn hier in een mijnbouwstreek.’

We reden een minuut of twee door zonder iets te zeggen.

Ik vroeg me af of dít het gevaar was dat Jelly te wachten stond. Misschien zou de knokpartij dit jaar uit de hand lopen. Misschien was een van de mannen van Kelsko wel een verkapte psychopaat die zichzelf niet meer in bedwang kon houden zodra hij Jelly een paar klappen had verkocht en hij zou best zo sterk kunnen zijn dat we hem niet weg zouden kunnen trekken voor het te laat was.

Ik was bang.

Ik haalde diep adem en probeerde contact te krijgen met de stroom van spirituele energie die altijd over en door me heen vloeide, in een poging mijn ergste vrees bewaarheid te krijgen en op zoek naar een aanwijzing, hoe gering ook, dat Jelly Jordans rendez-vous met de dood in Yontsdown plaats zou vinden. Maar ik voelde niets waar ik iets aan had en dat was misschien wel een goed teken. Als dit de plek was waar Jelly’s crisis zich zou afspelen, zou ik daar toch vast wel van tevoren iets van oppikken. Vast wel.

Ik zei met een zucht: ‘Volgens mij ben ik geknipt voor het soort lijfwacht dat jij nodig hebt. Groot genoeg om te voorkomen dat ik het echt zwaar te verduren krijg... maar niet zo groot dat ik er zonder een druppel bloed te morsen vanaf kom.’

‘Er moet bloed vloeien,’ beaamde Jelly. ‘Anders zijn ze niet tevreden.’

‘Jezus.’

‘Ik heb je gisteren gewaarschuwd,’ zei Jelly.

‘Dat weet ik wel.’

‘Ik heb tegen je gezegd dat je moest weten wat dit karweitje inhield.’

‘Dat klopt.’

‘Maar jij was zo dankbaar dat je werk kreeg aangeboden dat je er zonder op of om te kijken op af sprong. Verrek, je sprong al voor je zelfs maar wist wat er voor je voeten lag en nu kijk je halverwege de sprong naar beneden en ontdekt dat er een tijger ligt die op wil staan om je ballen af te bijten!’

Luke Bendingo schoot in de lach.

‘Ik denk dat dit een goeie les voor me is,’ zei ik.

‘Zeker weten,’ zei Jelly. ‘In feite is het zo’n verrekt goeie les dat ik half en half begin te denken dat het eigenlijk veel te overdreven van me is om je voor dit karweitje ook nog eens geld in de hand te drukken.’

De lucht was inmiddels helemaal betrokken.

Aan weerszijden begonnen met naaldbomen bezaaide hellingen de snelweg steeds meer in te sluiten. Tussen de naaldbomen in stonden knoestige eiken met verweerde zwarte stammen die gedeeltelijk bedekt waren met grote, knobbelige uitwassen van houtachtige zwammen die op kankergezwellen leken.

We passeerden de ingang van een reeds lang verlaten mijn, op ongeveer honderd meter van de weg, met een halfvergane kiepkar naast een van onkruid vergeven spoorbaan, alles bedekt met een smerige zwarte laag vuil, en reden vervolgens langs een stel grauwe, afbladderende huizen die snakten naar een kwastje verf. Overal waar je keek, stonden verroeste autokarkassen op betonnen blokken, zodat je bijna de indruk kreeg dat die hier een even populaire tuindecoratie waren als de vogelbadjes en de roze plastic flamingo’s in sommige andere woonwijken.

‘Wat je volgend jaar eigenlijk zou moeten doen,’ zei ik, ‘is Joel Tuck meenemen en samen met hem regelrecht het kantoor van Kelsko binnenstappen.’

‘Dat z-z-zou een goeie s-s-stunt zijn!’ zei Luke, en hij liet zijn hand met een klap op het dashboard neerkomen.

‘Je hoeft Joel alleen maar naast je te laten staan,’ zei ik. ‘Let wel, zonder iets te zeggen, zonder ook maar te dreigen of iets onvriendelijks te zeggen. Hij hoeft alleen maar te glimlachen, vriendelijk te glimlachen zelfs, en Kelsko strak aan te kijken met dat derde oog, dat blinde oranje oog. Dan durf ik te wedden dat er niemand op je staat te wachten als je de stad weer uit rijdt.’

‘Nee, natuurlijk niet!’ zei Jelly. ‘Dan zouden ze allemaal nog druk bezig zijn om op het politiebureau de stront uit hun broek te wassen.’

We schoten in de lach en iets van de spanning ebde uit ons weg, maar ons humeur werd niet meer zo goed als het was geweest, want een paar minuten later reden we Yontsdown binnen.

Ondanks de aanwezigheid van twintigste-eeuwse industrie – de staalfabriek die in de verte grauwe rook en witte stoom uitbraakte, de drukke rangeerterreinen – maakte Yontsdown qua aanblik en sfeer een middeleeuwse indruk. Onder een zomerse hemel die snel bedekt raakte met staalgrauwe wolken reden we door smalle straatjes, waarvan een paar zelfs met kinderkopjes geplaveid waren. Ondanks de lege berghellingen om de stad en al het land dat nog beschikbaar was, leken de huizen elkaar te verdringen, zo dicht stonden ze op elkaar gepropt. De meeste waren half gemummificeerd en bedekt met een grauwe laag grijsgeel stof. Zeker eenderde had een schilderbeurt nodig, een nieuw dak, of een nieuwe vloer in de doorgezakte, houten veranda aan de voorkant. De winkels, supermarkten en kantoorgebouwen maakten allemaal een trieste indruk en er waren nauwelijks tot geen tekenen van welvaart. Een zwarte ijzeren brug, daterend uit de crisistijd, verbond de oevers van de modderige rivier die de stad in tweeën deelde en de banden van de Cadillac zongen een somber, treurig en eentonig lied toen we over het metalen wegdek naar de overkant reden. De schaarse hoge gebouwen telden slechts zes tot acht verdiepingen. Het waren bakstenen en granieten bouwsels die de middeleeuwse sfeer nog versterkten, want op mij maakten ze in ieder geval de indruk van klein uitgevallen kastelen: blinde ramen die zo smal waren dat ze net plaats genoeg boden voor de pees van een boog, inpandige galerijen met massieve granieten lateien die veel te groot leken voor het geringe gewicht dat ze moesten dragen, ingangen die zo defensief en afwijzend overkwamen dat het me niet verbaasd zou hebben als ik boven een ervan het topje van een ophaalbrug uit had zien steken. Hier en daar waren de daken voorzien van omheiningen met gaten die deden denken aan de kantelen van een kasteel.

Ik vond het geen leuke stad.

We reden langs een onregelmatig gebouwd bakstenen pand waarvan een vleugel was uitgebrand. Het met leisteen bedekte dak was gedeeltelijk ingestort, het merendeel van de ramen was door de hitte gesprongen en de muren – al lang geleden verkleurd door de jarenlange vervuiling van de staalfabriek, de mijnen en de spoorwegterreinen – werden ontsierd door donkergrijze waaiers van roet boven elk gapend raam. De herbouw was inmiddels begonnen, en we zagen bouwvakkers aan het werk toen we voorbijreden.

‘Dat is de enige lagere school die ze hier in de stad hebben,’ zei Jelly vanaf de achterbank. ‘Afgelopen april vond er een grote ontploffing plaats in de olietank van de verwarming, hoewel het een warme dag was en de ketel niet eens brandde. Ik weet niet of ze er ooit achter zijn gekomen wat er precies is gebeurd. Een vreselijke toestand. Ik heb het in de krant gelezen. Het stond in alle landelijke dagbladen. Zeven kleine kinderen zijn levend verbrand, verschrikkelijk gewoon, maar het zou nog veel erger zijn geweest als een paar onderwijzers zich niet als helden hadden gedragen. Het is gewoon een wonder dat ze geen veertig of vijftig kinderen hebben verloren, of zelfs honderd.’

‘J-j-jezus, w-w-wat afschuwelijk,’ zei Luke Bendingo. ‘K-k-kleine k-k-kinde-ren.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘W-w-wat k-k-kan de w-w-wereld toch hard z-z-zijn.’

‘Zo is het maar net,’ zei Jelly.

Toen we erlangs waren, draaide ik me om en wierp over mijn schouder nog een blik op de school. Ik ving ontzettend nare vibraties op uit dat afgebrande bouwwerk en ik kon het gevoel niet van me afzetten dat het nog meer ellende te wachten stond.

We stopten voor een rood stoplicht. Naast ons was een koffieshop met daarvoor een krantenautomaat. Vanuit de auto kon ik de kop van de Yontsdown Register lezen: BOTULISME EIST VIER LEVENS BIJ KERKPICKNICK.

Jelly moest de kop ook gezien hebben, want hij zei: ‘Deze ellendige, trieste stad heeft nog meer dan anders behoefte aan een kermis.’

We reden nog twee straten verder, zetten de auto op het parkeerterrein achter het gemeentehuis naast een stel zwart-witte politieauto’s en stapten uit de Cadillac. Die vier verdiepingen hoge bunker van zandsteen en graniet waarin zowel het stadsbestuur als het politiebureau was ondergebracht, was het meest middeleeuwse gebouw van de hele stad. IJzeren tralies bedekten de smalle, diepliggende ramen. Het platte dak was rondom voorzien van een lage muur die nog meer gelijkenis vertoonde met de kantelen van een kasteel dan alles wat ik tot dusver had gezien, compleet met op regelmatige afstand van elkaar gelegen schietgaten en vierkante borstweringen, die niet alleen voorzien waren van pijlspleten en werpgaten, maar aan de bovenkant ook van puntige stenen staketsels.

Het gemeentehuis van Yontsdown was niet alleen in architectonisch opzicht afschrikwekkend; het bouwsel straalde ook een soort gevoel van kwaadaardig léven uit. Ik kreeg het verontrustende idee dat deze opeenhoping van steen, metselkalk en staal zich op de een of andere manier een soort bewustzijn had verworven, dat het gebouw ons gadesloeg terwijl we uit de auto stapten en dat we door het te betreden eigenlijk opgewekt langs scherpe tanden de opengesperde muil van een draak binnenwandelden.

Ik wist niet of deze sombere indruk een kwestie van helderziendheid was of dat mijn verbeelding op hol was geslagen; af en toe is het moeilijk om tussen die twee dingen onderscheid te maken. Ik kon ook een plotselinge aanval van paranoia hebben. Dat wil ik best toegeven. Jullie zouden ook paranoia worden als jullie de dingen konden zien die ik zie, de onmenselijke schepsels die zich vermomd in ons midden bevinden...

‘Slim?’ zei Jelly. ‘Wat is er aan de hand?’

‘Eh... niets.’

‘Je bent zo wit als een doek.’

‘Ik voel me prima.’

‘Ze zullen ons hier echt niet bespringen.’

‘Daar maak ik me ook geen zorgen over,’ zei ik.

‘Ik zei al tegen je... in de stad zelf zijn er nooit problemen.’

‘Dat weet ik. Ik ben ook niet bang voor die knokpartij. Maak je maar niet ongerust. Ik ben van mijn levensdagen nog niet voor een gevecht op de loop gegaan en dat zal ik nu zeker niet doen.’

‘Dat idee had ik ook niet,’ zei Jelly fronsend.

‘Laten we Kelsko maar gaan opzoeken,’ zei ik.

We gingen het gebouw aan de achterkant binnen, want als je van plan bent mensen om te kopen, loop je niet de hoofdingang binnen om jezelf bij de receptioniste te melden en te vertellen wat je komt doen. Jelly ging het eerst naar binnen, Luke volgde hem op de voet en ik sloot de rij. Ik hield de deur open en bleef nog even staan om een blik te werpen op de Cadillac, veruit het opvallendste voorwerp in het saaie stadsbeeld. Naar mijn smaak eigenlijk veel te opvallend. Ik moest denken aan die felgekleurde vlinders die door hun oogverblindende uiterlijk de aandacht trekken van roofvogels en met een laatste gefladder van bontgetinte vleugels worden opgeslokt. De Caddy scheen plotseling een symbool van onze naïviteit, ons gebrek aan geluk en onze kwetsbaarheid.

De achterdeur kwam uit op een dienstgang en rechts van ons was een trap. Jelly ging naar boven en wij liepen achter hem aan.

Het was twee minuten over twaalf. We hadden een afspraak met commissaris Kelsko tijdens zijn lunchpauze, al was het niet de bedoeling dat we met hem zouden gaan eten. Per slot van rekening waren wij kermisgasten en de meeste fatsoenlijke burgers gaven er de voorkeur aan om niet met ons aan één tafel te zitten. Met name fatsoenlijke burgers die hun zakken heimelijk vulden met ons smeergeld.

De gevangenis en het eigenlijke politiebureau bevonden zich op de begane grond in deze vleugel, maar het kantoor van Kelsko lag volkomen afgezonderd. We liepen zes betonnen trappen op, door een branddeur naar een gang op de derde verdieping, zonder onderweg iemand tegen te komen. Op de vloer in de gang lagen glanzend gepoetste donkergroene vinyltegels en het rook er naar een vrij onaangenaam schoonmaakmiddel. Toen we bij de derde deur in de gang vanaf de achtertrap waren aangekomen, stonden we voor het privékantoor van de commissaris van politie. De bovenste helft van de deur was van matglas, met zijn naam en titel in zwarte blokletters, en hij stond open. We gingen naar binnen.

Ik had het zweet in mijn handen staan.

Mijn hart bonsde.

Waarom wist ik niet.

Ondanks alles wat Jelly had gezegd, was ik toch op mijn hoede voor een overval, maar dat was niet wat me op dit moment angst aanjoeg.

Het was iets anders. Iets... ongrijpbaars...

Er brandde geen licht in het voorste gedeelte van het kantoor en er was maar één getralied raam naast een waterkoeler. Aangezien de eerst nog zo blauwe zomerse lucht buiten inmiddels door de binnenzeilende armada van donkere wolken bijna helemaal in beslag genomen werd en de luxaflex halfgesloten was, waren de metalen archiefkasten, een keukentafeltje met een warmhoudplaatje en een koffiepot, een lege kapstok, een gigantische muurkaart van de omgeving en drie houten stoelen naast elkaar tegen een muur in het fletse licht amper te onderscheiden. Het bureau van de secretaresse was een schaduwachtig gevaarte, keurig opgeruimd en momenteel onbemand.

Waarschijnlijk had Lisle Kelsko zijn secretaresse al vroeg met lunchpauze gestuurd, om te voorkomen dat ze toevallig iets zou opvangen.

De deur naar het binnenste kantoor stond op een kier. Erachter scheen licht en daar was kennelijk ook leven te vinden. Jelly liep zonder te aarzelen door de onverlichte kamer op de tussendeur af en wij volgden.

De druk op mijn borst nam toe.

Mijn mond was zo droog dat ik een gevoel kreeg alsof ik stof had gehapt.

Jelly klopte licht op de tussendeur.

Door de smalle opening klonk het geluid van een stem: ‘Kom binnen, kom binnen.’ Het was een bariton en zelfs in die vier korte woordjes klonken kalme autoriteit en zelfingenomen superioriteit door.

Jelly ging naar binnen, Luke liep meteen achter hem aan en ik hoorde Jelly zeggen: ‘Hallo, hallo, commissaris Kelsko, wat leuk om u weer te zien.’ Toen ik als laatste binnenkwam, zag ik een verrassend sobere kamer – grijze muren, witte luxaflex, functionele meubels, geen foto’s of schilderijen aan de wanden, het leek wel een cel – en vervolgens zag ik Kelsko die ons vanachter een groot metalen bureau met onverholen minachting aankeek. En de adem bleef me in de keel steken, want de persoon van Kelsko was pure verlakkerij en in die menselijke gestalte, onder dat menselijke vernis, stak een trol die er gemener uitzag dan ik ooit had gezien.

Misschien had ik kunnen vermoeden dat in een plaats als Yontsdown de autoriteiten weleens trollen konden zijn. Maar het idee dat mensen moesten leven onder het kwaadaardige bewind van dat soort schepsels was zo afschuwelijk dat ik het verdrongen had.

Ik zal nooit weten hoe ik in staat was om mijn schrik, mijn afschuw en het feit dat ik op de hoogte was van Kelsko’s smerige geheim te verbergen. Terwijl ik daar stompzinnig naast Luke bleef staan, mijn handen tot vuisten gebald naast mijn lichaam, niet in staat om ook maar een vinger te verroeren maar tegelijkertijd van angst zo gespannen als een veer, had ik het gevoel dat ik even doorzichtig was als een kat met een hoge rug en de oren in de nek. Ik was ervan overtuigd dat Kelsko mijn afkeer zou zien en meteen zou begrijpen waardoor die veroorzaakt werd. Maar dat was niet zo. Hij schonk nauwelijks aandacht aan Luke en mij, hij had alleen oog voor Jelly.

Kelsko was begin vijftig, ongeveer een meter vijfenzeventig lang en behoorlijk dik, zeker vijftien kilo te zwaar. Hij droeg een kaki uniform maar geen revolver. Zijn vierkante gezicht onder het tot korte stoppeltjes geknipte staalgrijze haar was hard met ruwe trekken. Zijn borstelige wenkbrauwen raakten elkaar tussen ogen die weggezonken lagen onder grove botten en zijn mond was een valse streep.

De trol in Kelsko was ook geen lust voor het oog. Ik heb nooit zo’n beest gezien dat niet walgelijk was, hoewel sommige iets minder afstotend zijn dan andere. Sommige hebben ogen die wat minder fel zijn. Sommige hebben wat minder scherpe tanden. Sommige hebben gezichten die iets minder roofzuchtig zijn dan die van hun medemisbaksels. (In mijn ogen leken die lichte afwijkingen in het uiterlijk van de trollen te bewijzen dat ze echt waren en niet alleen spookbeelden van een ziek brein; want als ze alleen maar in mijn verbeelding bestonden, als ze niets anders waren dan uitvloeisels van de oerangst van een krankzinnige, dan zouden ze er allemaal hetzelfde uitzien. Waar of niet?) Het demonische wezen in Kelsko had rode ogen die niet alleen brandden van haat maar die de vloeibare essentie van haat wáren, nog doordringender dan die van elke trol die ik tot nog toe had ontmoet. De slanggroene huid rond zijn ogen zat vol spleetjes en was verdikt met iets dat op littekenweefsel leek. De obscene viezigheid van zijn trillende varkenssnuit werd nog afstotelijker door extra lappen huid rond zijn neusgaten, bleke gerimpelde lellen die fladderden (en vochtig glommen) als hij in- of uitademde en die misschien het gevolg van zijn bijzonder hoge leeftijd waren. Want de spirituele uitstraling van dit monster riep inderdaad de indruk op van een ongelooflijk oud kwaad, een kwaad dat al zo lang bestond dat de piramiden in vergelijking daarmee modern aandeden; het was een giftige hutspot van kwaadaardige gevoelens en gemene bedoelingen die eeuwenlang op een heet vuur had staan sudderen, zodat elke aanzet tot een welwillende of onschuldige gedachte er al lang geleden uit gekookt was.

Jelly speelde de rol van de beminnelijke smeerder met enthousiasme en groot vakmanschap en Lisle Kelsko deed net alsof hij niets anders was dan een hopeloos eigenwijze, kortzichtige, kleinzielige, amorele en autoritaire smeris uit een mijnstreek. Jelly was heel overtuigend, maar het ding dat net deed alsof het Kelsko was, verdiende een Oscar. Op bepaalde momenten speelde hij het spel zó volmaakt dat zelfs mijn ogen niet meer door zijn menselijke vernislaag heen konden kijken en de trol vervaagde tot een vormeloze schaduw in het menselijke vlees, zodat ik me moest inspannen om hem weer scherp te kunnen zien.

Vanuit mijn gezichtspunt werd onze toestand nog ondraaglijker toen een agent in uniform een minuut na ons Kelsko’s kantoor binnenkwam en de deur achter zich dichttrok. Hij was ook een trol. Dit mannelijke omhulsel was rond de dertig, lang en slank, met dik bruin haar dat glad achterovergekamd was uit een knap Italiaans gezicht. De trol die de kern vormde, was angstaanjagend maar aanzienlijk minder afstotend dan het beest in Kelsko.

Toen de deur met een bons achter ons dichtsloeg, maakte ik een sprongetje van schrik. Zittend in zijn stoel, waaruit hij zich niet had verwaardigd om bij onze binnenkomst op te staan en waarin hij alleen maar met stalen blikken en toonloze, bitse antwoorden reageerde op Jelly’s vriendelijke gebabbel, keek commissaris Lisle Kelsko me even aan. Ik zal er wel vreemd uitgezien hebben, want Luke Bendingo keek me op zijn beurt vreemd aan en gaf me toen een knipoogje om aan te geven dat alles in orde was. Toen de jonge smeris met over elkaar geslagen armen in een hoek ging staan waar ik hem in de gaten kon houden, ontspande ik iets maar niet veel.

Ik was nog nooit met twee trollen tegelijk in één ruimte geweest, laat staan met twee trollen die zich voordeden als smerissen en waarvan er één een geladen vuurwapen droeg. Ik wilde me eigenlijk op hen werpen, ik wilde hen op hun gehate smoelen slaan, ik wilde me uit de voeten maken, ik wilde het mes uit mijn laars trekken om het in Kelsko’s keel te planten, ik wilde schreeuwen, ik wilde overgeven en ik wilde de revolver van de jonge smeris pakken om hem een kogel door de kop te schieten en ook Kelsko op een paar blauwe bonen in zijn borst te trakteren. Maar het enige dat ik kon doen was naast Luke blijven staan, de angst uit mijn ogen en van mijn gezicht weren en proberen er intimiderend uit te zien.

De bijeenkomst duurde nog geen tien minuten en was in de verste verte niet zo akelig als Jelly me wijs had willen maken. Kelsko pestte, vernederde of tartte ons niet half zo erg als mij van tevoren was verteld. Hij was lang niet zo veeleisend, sarcastisch en grof als de Kelsko die Jelly me geschilderd had, hij sloeg geen kwalijke taal uit, hij zocht geen ruzie en hij bedreigde ons niet. Ja, hij gedroeg zich uiterst kil en ja, hij was arrogant en stak zijn afkeer van ons niet onder stoelen of banken. Daar was geen twijfel over mogelijk. Hij was een soort hoogspanningskabel die zinderde van samengebald geweld en als we zijn isolatielaag door zouden prikken, bijvoorbeeld door hem te beledigen, hem een grote mond te geven, of hem ook maar de geringste aanwijzing te geven dat we vonden dat we boven hem stonden, zou hij ons een megavoltaframmeling geven die we nooit zouden vergeten. Maar we bleven braaf en onderdanig en deden ons best hem naar de mond te praten en hij hield zichzelf in. Jelly legde de envelop met geld op het bureau en overhandigde hem stapels vrijkaartjes, terwijl hij voortdurend grapjes bleef maken en vroeg hoe het met de familie van de commissaris ging. Binnen de kortste keren hadden we gedaan waarvoor we gekomen waren en konden we weer vertrekken.

We keerden terug naar de gang op de derde verdieping, gingen weer naar de achtertrap en liepen naar de vierde etage, die er verlaten bij lag omdat de lunchpauze inmiddels allang begonnen was. We wandelden door de ene sombere gang na de andere, tot we in de vleugel kwamen waar de burgemeester zijn kantoor had. Terwijl we doorliepen en onze voetstappen over de groene vinyltegels klikten, begon Jelly er steeds bezorgder uit te zien.

Op een gegeven moment zei ik, opgelucht omdat er geen trollen meer in de buurt waren en terugdenkend aan wat Jelly in de auto tegen me had gezegd: ‘Nou, dat viel best mee.’

‘Ja. Dat bevalt me ook helemaal niet,’ zei Jelly.

‘M-m-mij ook n-n-niet,’ zei Luke.

‘Hoe bedoel je?’ zei ik.

‘Het ging verdomme veel te gemakkelijk,’ zei Jelly. ‘Zolang ik hem ken, heb ik nog nooit meegemaakt dat Kelsko zo bereidwillig was. Er is iets aan de hand.’

‘Wat dan?’ vroeg ik.

‘Ik wou dat ik het wist,’ zei Jelly.

‘Z-z-ze z-z-zijn iets van p-p-plan.’

‘Zeker weten,’ beaamde Jelly.

Het kantoor van de burgemeester was niet zo sober als dat van de commissaris. Het elegante bureau was van mahonie en de andere smaakvolle en dure meubelstukken – met een donkergroene, leren bekleding in de Engelse stijl van een chique herenclub – stonden op weelderige, goudgele vaste vloerbedekking. De wanden waren versierd met bestuurlijke onderscheidingen en foto’s van de Eerwaarde Burgemeester in actie bij allerlei liefdadige gelegenheden.

Albert Spectorsky, de gekozen houder van het ambt, was een lange, blozende man, conservatief gekleed in een blauw pak met een wit overhemd en een blauwe das, met een gezicht waaruit bleek dat hij zich geen enkel genoegen ontzegde. Dat hij van lekker eten hield, was af te zien aan zijn bolle gezicht en aan de overdaad van kinnen onder zijn volle mond. De gesprongen adertjes die zijn wangen en zijn dikke neus een rossige gloed gaven, duidden op een voorkeur voor dure whisky. En zijn hele persoon straalde een ondefinieerbare indruk uit van losbandigheid, seksuele perversie en de onbeteugelde lust van een hoerenloper. Dat hij een verkiezing kon winnen, dankte hij aan een heerlijke, warme lach, een beminnelijke manier van doen en het vermogen om zo geconcentreerd en sympathiek te luisteren naar wat je te vertellen had, dat hij je het gevoel gaf dat je, althans in zijn ogen, de allerbelangrijkste persoon ter wereld was. Hij was een grappenmaker, een schouderklopper en een kerel-wat-fijn-dat-je-er-ook-bent-figuur. En het was allemaal volksverlakkerij. Want wat hij wérkelijk was, onder die hele vertoning, was een trol.

In tegenstelling tot Kelsko negeerde burgemeester Spectorsky Luke en mij niet. Hij bood ons zelfs een hand aan.

Ik pakte hem aan.

Ik raakte hem echt aan en op de een of andere manier slaagde ik erin mezelf in bedwang te houden, wat lang niet gemakkelijk was, want die aanraking was erger dan het aanraken van de vier trollen die ik in de afgelopen vier maanden vermoord had. Hem aanraken was naar mijn idee ongeveer hetzelfde als plotseling oog in oog met Satan te staan en dan geacht te worden ook zijn hand te schudden: hij vloeide over van kwaadaardigheid die op het moment van handenschudden als een soort oprisping van gal bij mij naar binnen gutste, me besmette en me kotsmisselijk maakte. Tegelijkertijd joeg hij een bliksemstraal vol meedogenloze haat en felle woede door me heen die mijn hartslag tot minstens honderdvijftig per minuut opvoerde.

‘Fijn om jullie te zien,’ zei hij met een brede glimlach. ‘Heel fijn. We verheugen ons altijd op de komst van de kermis!’

Het toneelspel van deze trol was minstens even goed als de briljante manier waarop commissaris Lisle Kelsko een menselijk wezen had uitgebeeld en net als Kelsko was ook dit exemplaar een stuitend voorbeeld van zijn ras, met kromme tanden, een gelooide, met wratten bedekte en pokdalige huid die er bijna uitzag alsof hij in de loop van ontelbare jaren één grote puist was geworden. Zijn lichtgevende felrode ogen leken hun kleur te danken aan de zeeën vol mensenbloed die hij eigenhandig had verspild en aan de onmetelijke diepte van het brandende menselijke leed dat hij alleen ons geplaagde ras had bezorgd.

Jelly en Luke voelden zich weer wat beter na onze ontmoeting met burgemeester Spectorsky, want volgens hen was hij precies dezelfde geweest als altijd.

Maar ik voelde me helemaal niet beter.

Jelly had gelijk gehad toen hij zei dat ze iets van plan waren.

Een intense vrieskou had bezit genomen van mijn hele wezen. Mijn botten waren hard bevroren.

Er was iets mis.

Helemaal mis.

God helpe ons.

Het provinciale gerechtsgebouw van Yontsdown stond tegenover het gemeentehuis. De kantoorruimte die aan de rechtszaal grensde, was het werkterrein van een aantal provinciale bestuurders. In een van die kantoorsuites zat de voorzitter van de provinciale raad van bestuur, Mary Vanaletto, op ons te wachten.

Zij was ook een trol.

Tegenover haar gedroeg Jelly zich anders dan tegenover Kelsko en Spectorsky, niet omdat hij op de een of andere manier aanvoelde dat ze een trol was, of iets meer – of minder – menselijk, maar omdat ze een vrouw was en nog aantrekkelijk op de koop toe. Ze leek een jaar of veertig, een slanke brunette met grote ogen en een sensuele mond en toen Jelly al zijn charme op haar losliet, reageerde ze zo leuk – blozend, flirtend, giechelend en met volle teugen genietend van de complimentjes die hij op haar losliet – dat hij het echt begon te menen. Hij dacht kennelijk dat hij verrekt veel indruk op haar maakte, maar ik kon zien dat zij nog veel beter toneelspeelde dan hij. Onder de knappe menselijke vermomming snakte de trol – lang niet zo oud en zo decadent als Kelsko en Spectorsky – er letterlijk naar om Jelly te vermoorden, om ons alle drie te vermoorden. Voor zover ik begreep, was dat de lust en het leven van iedere trol: het plezier dat ze beleefden aan het afslachten van menselijke wezens, de een na de ander, maar niet in één onafgebroken orgie van geweld, niet in één lang bloedbad. Ze wilden de slachtpartij uitsmeren door ons stuk voor stuk te vermoorden, zodat ze echt konden genieten van het bloed en de ellende. Mary Vanaletto had die sadistische behoefte ook en terwijl ik toekeek hoe Jelly haar hand vasthield, schouderklopjes uitdeelde en zich echt uitsloofde om aardig voor haar te zijn, moest ik me uit alle macht beheersen om hem niet bij haar weg te sleuren en uit te roepen: ‘Wegwezen!’

Er was nog iets aan de hand met Mary Vanaletto, iets dat weinig te maken had met het feit dat ze in werkelijkheid een trol was, maar waardoor het klamme zweet me uitbrak. Het was iets dat ik nog nooit eerder had gezien en dat ik me zelfs in mijn ergste dromen niet had kunnen voorstellen. Dwars door het transparante menselijke vernis zag ik niet één trol, maar vier; een volgroeid exemplaar van het type waaraan ik inmiddels gewend was en drie kleine beesten met gesloten ogen en halfontwikkelde gelaatstrekken. De drie leken ín de grote trol te zitten die net deed alsof ze Mary Vanaletto was – om precies te zijn in haar buik – en ze lagen bewegingloos opgekruld in de herkenbare houding van een ongeboren vrucht. Dit angstaanjagende, afzichtelijke, akelige monster was zwánger.

Het was nooit bij me opgekomen dat trollen zich konden voortplanten. Het feit dat ze bestonden, was al meer dan genoeg voor me. Het vooruitzicht van generaties trollen die nog geboren moesten worden, voorbestemd om de zweep te laten knallen over ons, het menselijke vee, was onverdraaglijk. In plaats daarvan beschouwde ik ze als wezens die uit de hel waren verrezen, of afkomstig waren van een andere wereld, en ik ging ervan uit dat hun aantal op aarde beperkt zou blijven tot wat het in het begin was geweest. Ik beschouwde ze allemaal als bijzonder mysterieuze producten van een weliswaar sinistere maar onbevlekte ontvangenis.

Maar nu niet meer.

Terwijl Jelly Mary Vanaletto plaagde en gezellig met haar zat te babbelen en Luke grijnzend vanaf het puntje van de stoel naast me naar hun gevatte woordenwisseling zat te luisteren, verzette ik me tegen het misselijkmakende beeld dat me door het hoofd spookte: een trol met een hondenbek die zijn walgelijk misvormde penis in de kille en misvormde vagina van een roodogige teef met een varkenssnuit ramde, waarbij ze allebei lagen te hijgen, te slobberen en te kreunen, met lillende wrattige tongen, hun groteske lijven verkrampt van extase. Maar zodra het me was gelukt om dat onverteerbare beeld van me af te zetten, zag ik in gedachten nog iets ergers: pasgeboren trollen, klein met de kleur van larven, glad en glimmend en vochtig, met glinsterende woeste rode oogjes, scherpe klauwtjes en spitse tandjes die nog tot valse slagtanden moesten uitgroeien, drie stuks die glibberend, wurmend en kronkelend uit de gore baarmoeder van hun moeder tevoorschijn kwamen.

Néé.

O jezus, alsjeblieft, nee, als ik dat soort gedachten niet onmiddellijk uit mijn hoofd zette, zou mijn hand naar het mes in mijn laars glijden en dan zou ik dit provinciale bestuurslid van Yontsdown County onder de neus van Jelly en Luke afmaken. En dan zouden we geen van drieën levend uit deze stad wegkomen.

Op de een of andere manier hield ik het uit.

Op de een of andere manier lukte het me om dat kantoor uit te komen zonder mijn verstand te verliezen en met mijn mes nog steeds in mijn laars.

Onderweg naar de uitgang van het gebouw kwamen we door de weergalmende hal met de marmeren vloer, de grote vensters met kleine vierkante raampjes en het gewelfde plafond die het voorportaal vormde van de grote rechtszaal. In een opwelling liep ik naar de massieve, met koperbeslag getooide dubbele eiken deuren toe, trok er een op een kiertje open en gluurde naar binnen. De zaak die momenteel in behandeling was, had het stadium van de slotpleidooien bereikt en was dus nog niet verdaagd om iedereen in de gelegenheid te stellen te gaan lunchen. De rechter was een trol. De officier van justitie was een trol. De twee geüniformeerde bewakers en de gerechtelijke stenograaf waren echte mensen, maar drie leden van de jury waren trollen.

‘Wat doe je nou, Slim?’ zei Jelly.

Nog meer geschrokken door wat ik in de rechtszaal had gezien, liet ik de deur voorzichtig dichtvallen en voegde me weer bij Jelly en Luke. ‘Niets. Ik was gewoon nieuwsgierig.’

Buiten liepen we naar de hoek om de straat weer over te steken en ik bekeek de andere voetgangers nauwkeurig, net als de bestuurders van de voertuigen die voor het stoplicht stonden te wachten. Van de circa veertig personen die ik daar in die gore smalle straat voorbij zag komen, waren er twee trollen, en dat was ongeveer twintig keer het normale gemiddelde.

Omdat we iedereen hadden gehad die omgekocht moest worden, liepen we langs het gemeentehuis terug naar het parkeerterrein erachter. Toen we nog een meter of zes van de gele Cadillac waren, zei ik: ‘Wacht even, er is nog iets wat ik wil zien.’ Ik draaide me om en liep dezelfde weg terug.

‘Waar ga je naartoe?’ riep Jelly me na.

‘Een momentje,’ zei ik, en ik begon te rennen.

Met een bonzend hart en longen die bij het in- en uitademen aanvoelden alsof ze van gietijzer waren gemaakt, liep ik om het gemeentehuis naar de hoofdingang, waar ik via een granieten bordes en een stel glazen deuren terechtkwam in een receptie die heel wat minder luxueus was dan die van het gerechtsgebouw. Op de begane grond bevonden zich de kantoren van een aantal gemeente-instellingen, met aan de rechterkant het hoofdbureau van politie. Ik duwde een stel notenhouten deuren met matglazen ruiten open en stond in een ontvangstruimte die rondom met een houten balustrade was afgezet.

De brigadier van dienst zat te werken op een platform dat zestig centimeter hoger was dan de rest van de vloer. Hij was een trol.

Met een balpen in zijn hand keek hij op van het dossier waaraan hij had zitten werken, staarde op me neer en zei: ‘Kan ik u misschien helpen?’

Achter hem was een grote open ruimte met een stuk of tien bureaus, een groot aantal hoge archiefkasten, een kopieerapparaat en andere kantoorinventaris. In een hoek stond een telex te ratelen. Drie van de acht administratief medewerkers waren trollen. Op dat moment waren er drie agenten in uniform aanwezig en dat waren allemáál trollen.

In Yontsdown hadden de trollen zich niet alleen tussen de gewone burgers begeven om op goed geluk op ze te kunnen azen. Hier was de oorlog tussen onze rassen goed georganiseerd – tenminste vanuit het standpunt van de trollen bekeken. Hier schreven de vermomde gezagsondermijners niet alleen de wet voor maar handhaafden die ook, en wee de arme sukkel die ook maar de kleinste overtreding maakte.

‘Wat kan ik voor u doen?’ vroeg de brigadier van dienst.

‘Eh... ik zoek de GGD.’

‘Aan de andere kant van de hal,’ zei hij ongeduldig.

‘Ja,’ zei ik terwijl ik net deed alsof ik een beetje in de war was. ‘Dit moet het politiebureau zijn.’

‘Het is in ieder geval geen dansacademie,’ zei hij.

Ik ging de deur uit, terwijl ik zijn felrode ogen in mijn rug voelde branden, en liep terug naar de gele Cadillac, waar Jelly en Luke Bendingo nieuwsgierig en nietsvermoedend stonden te wachten.

‘Wat heb je uitgespookt?’ vroeg Jelly.

‘Ik wilde de hoofdingang van dit gebouw even wat beter bekijken.’

‘Waarom?’

‘Ik ben dol op architectuur.’

‘Is dat zo?’

‘Ja.’

‘Sinds wanneer?’

‘Al vanaf dat ik een jong knulletje was.’

‘Je bent nog steeds een jong knulletje.’

‘Jij niet, maar jij bent dol op speelgoed en dat is nog veel raarder dan iemand die dol is op architectuur.’

Hij bleef me even strak aankijken, begon toen te lachen en haalde zijn schouders op. ‘Je zult wel gelijk hebben. Maar speelgoed is veel leuker.’

Terwijl we in de auto stapten, zei ik: ‘Och, dat zou ik niet weten. Architectuur kan heel fascinerend zijn. En deze stad zit vol fantastische voorbeelden van gotische en middeleeuwse stijlen.’

‘Middeleeuws?’ zei Jelly terwijl Luke de auto startte. ‘Heb je het over de duistere Middeleeuwen?’

‘Ja.’

‘Nou, in dat opzicht heb je gelijk. Deze vesting stamt regelrecht uit de duistere Middeleeuwen, zeker weten.’

Onderweg de stad uit kwamen we weer langs de uitgebrande lagere school, waar in april van dat jaar zeven kinderen de dood hadden gevonden. De eerste keer dat we het gebouw waren gepasseerd, had ik vibraties opgevangen waaruit ik had kunnen opmaken dat er zich hier nog meer tragedies zouden afspelen. Nu, terwijl ik naar de gesprongen ramen en de met roet besmeurde muren keek, rees er uit die geschroeide stenen een vloedgolf van helderziende indrukken op en kwam op me af razen. Het was een golf die voor mijn zesde zintuig even echt was als een aanstormende muur van water, zo zwaar en krachtig dat je maar beter dekking kon zoeken, een kolkende massa van mogelijkheden, waarschijnlijkheden en onvoorstelbare ellende. Ik associeerde dit bouwwerk met zo’n ongelooflijke hoeveelheid menselijk leed en verdriet dat je niet meer van een onheilspellende sfeer kon spreken; het leek gewoon ondergedompeld in een zee van dodelijke energie. De golf kwam met de kracht en snelheid van een goederentrein op me af, net als een van die gigantische watermassa’s die in elke film die je ooit over Hawaï hebt gezien op het strand af stormen. Alleen was deze zwart en onheilspellend en omdat ik nog nooit eerder zoiets had meegemaakt, stond ik plotseling doodsangsten uit. De golf dreef een sproeiwolk spirituele energie voor zich uit en toen die onzichtbare druppeltjes over mijn ontvankelijke brein spetterden, ‘hoorde’ ik kinderen die het van pijn en angst uitgilden... loeiende en sissende vlammen die een klikkend-knappend-knetterend-krakend geluid maakten dat op sarcastisch gelach leek... alarmbellen die afgingen... een muur die met een donderende klap instortte... geschreeuw... sirenes in de verte... En ik ‘zag’ verschrikkingen die ik nauwelijks onder woorden kan brengen: een apocalyptische vuurzee... een onderwijzeres met brandende haren... kinderen die verblind door de verstikkende rook strompelden... andere kinderen die wanhopig en vergeefs beschutting hadden gezocht onder de tafeltjes in een klaslokaal terwijl smeulende brokken van het plafond op hen neersloegen... Een deel van wat ik hoorde en zag, waren beelden uit het verleden, van de vlammenzee uit april. Maar er waren ook indrukken van een brand die nog niet was opgelaaid, beelden en geluiden van een toekomstige nachtmerrie en in beide gevallen kon ik opmaken dat het plotseling ontstane vuur niet het gevolg was van een ongeluk en evenmin was veroorzaakt door een menselijke fout of kapotte apparatuur, maar het werk was van tróllen.

Ik begon de pijn van de kinderen te voelen, de verzengende hitte en de doodsangst die ze uitstonden. De spirituele golf kwam op me af stormen en werd steeds hoger... hoger, maar ook donkerder, een zwarte tsunami die zo krachtig was dat ik er zeker door verpletterd zou worden, zo koud dat hij alle levenswarmte uit mijn vlees zou opslorpen. Terwijl we dichterbij kwamen, sloot ik mijn ogen om niet naar de halfverwoeste school te hoeven kijken en ik deed wanhopig mijn best om het mentale equivalent van een loden schild op te trekken rond mijn zesde zintuig, om de ongewenste helderziende indrukken waaruit die oprukkende destructieve golf bestond te weren. Om de school uit mijn hoofd te bannen dacht ik aan mijn moeder en mijn zusjes, ik dacht aan Oregon en aan de Siskiyous... aan het volmaakte gezichtje van Rya Raines en haar in de zon sprankelende haar. En het waren de gedachten aan en de dromen over Rya die een doeltreffend pantser vormden voor de woeste aanval van de spirituele tsunami die zich inmiddels over me had uitgestort, me geselde en door me heen spoelde zonder me te vermorzelen of me mee te sleuren.

Ik wachtte nog een halve minuut, tot alle mediamieke indrukken verdwenen waren, en deed toen mijn ogen weer open. De school lag achter ons. We waren bijna bij de oude ijzeren brug, die eruitzag alsof hij was opgebouwd uit de fossielen van zwarte beenderen.

Omdat Jelly weer op de achterbank zat en Luke al zijn aandacht op het stuur had gevestigd (misschien was hij wel bang dat zelfs de kleinste overtreding van de verkeersregels in Yontsdown voor een van de mannen van Kelsko genoeg aanleiding zou zijn om zich met extra furie op ons te werpen), hadden ze geen van beiden de vreemde aanval gezien waardoor ik een moment even sprakeloos en hulpeloos verkrampt was geweest als een epilepticus die geen medicijnen heeft geslikt. Ik was dankbaar dat het niet nodig was om uit te leggen wat er aan de hand was, want ik was er niet van overtuigd dat ik antwoord had kunnen geven zonder te laten merken hoe overstuur ik was.

Ik werd bekropen door een intens medelijden met de inwoners van dit godverlaten oord. Met één brand die al diepe schroeiplekken had achtergelaten in de geschiedenis van de stad en een nog veel grotere vuurzee in het vooruitzicht, wist ik zeker wat ik zou aantreffen als ik naar een brandweerkazerne in de buurt zou gaan: trollen. Ik dacht aan de kop die we eerder op de voorpagina van de plaatselijke krant hadden zien staan – BOTULISME EIST VIER LEVENS BIJ KERKPICKNICK – en ik wist wat ik zou vinden als ik een bezoek bracht aan de priester in de pastorie: een duivels beest met een wit boordje dat vol sympathie zegeningen uitdeelde – precies zoals hij moest hebben gedaan met de dodelijke giftige bacteriën in de aardappelsalade en de bonenschotel – terwijl hij lachend naar buiten gluurde vanuit zijn opmerkelijke vermomming. Wat moest er die dag een menigte trollen voor de lagere school hebben gestaan op het moment dat het brandalarm afging, een menigte die met gespeelde afschuw getuige was van de ramp, ogenschijnlijk in rouw gedompeld terwijl ze zich stiekem tegoed deden aan de menselijke ellende, zoals wij naar McDonald’s gaan om van een lekkere lunch te genieten. Iedere kreet van een kind zou te vergelijken zijn geweest met een hap van een sappige Big Mac, iedere waar te nemen pijnscheut met een knapperig frietje. Onder het mom van gemeenteambtenaren die verklaarden hoe geschokt ze waren en hoe diep getroffen door dit verlies, zouden ze rondgehangen hebben bij het gemeentelijke lijkenhuis om hongerig de vaders gade te slaan die schoorvoetend de afgrijselijke, verkoolde overblijfselen van hun geliefde kroost kwamen identificeren. Terwijl ze zich voordeden als door verdriet overmande vrienden en buren zouden ze op huisbezoek zijn gegaan bij de getroffen ouders om morele steun en troost te bieden, maar zich in het geniep lavend aan het spirituele toetje van verdriet en ellende. Precies zoals ze nu, een paar maanden later, rond zouden hangen bij de families van de personen die tijdens de kerkpicknick waren vergiftigd. Ondanks het respect en de bewondering – of het gebrek eraan – die men voor een dode had, zou er geen begrafenis in Yontsdown zijn waarbij niet veel mensen kwamen opdagen. Er bevond zich hier een slangenkuil vol trollen en die zouden daar meteen uit tevoorschijn kronkelen als er ergens een feestmaal van leed voor hen werd opgediend. En als het noodlot naar hun smaak niet voor genoeg slachtoffers zorgde, zouden ze zelf wel voor een maaltijd zorgen – door een school in brand te steken, een ernstig verkeersongeluk te veroorzaken, of zorgvuldig een dodelijk bedrijfsongeval in elkaar te zetten in de staalfabriek of op het spoorwegemplacement...

Het meest angstaanjagende aspect van wat ik in Yontsdown had ontdekt, was niet zozeer de verbijsterende concentratie van trollen maar iets wat me tot dan toe was ontgaan: hun behoefte en talent om zich te organiseren en zeggenschap te krijgen over menselijke instellingen. Tot nu toe had ik de trollen beschouwd als rondzwervende roofdieren, die zich overal in de maatschappij indrongen en op willekeurige momenten hun slachtoffers op goed geluk uitkozen. Maar in Yontsdown hadden ze de teugels in handen genomen en angstaanjagend doelbewust de hele stad en het gebied eromheen in een privéjachtterrein veranderd.

En hier in de bergen van Pennsylvania, in dit achtergebleven mijnstadje waar de wereld nauwelijks oog voor had, plantten ze zich ook voort.

Ze plantten zich voort.

Jezus.

Ik vroeg me af hoeveel van dat soort vampiernesten er nog in andere donkere hoekjes van de wereld zouden zijn. En op hun manier waren het echt vampieren, want ik begreep instinctief dat ze zich weliswaar niet met bloed voedden, maar voornamelijk met de pijn, de ellende en de angst die menselijke wezens in grote moeilijkheden uitstraalden. In feite maakte dat geen enkel verschil. Voor het vee dat uiteindelijk op het hakblok van de slager belandt, maakt het niet uit welke delen van hun anatomie aan de eettafel het meest op prijs worden gesteld.

Toen we de stad uitreden, waren we heel wat minder spraakzaam dan op de heenweg. Jelly en Luke zaten met angst en beven te wachten op het moment dat de mannen van Kelsko ons vanuit een hinderlaag zouden overvallen en ik was zo onder de indruk van alles wat ik had gezien en van de akelige dingen die de kinderen van de lagere school in Yontsdown te wachten stonden, dat ik nog steeds geen woord kon uitbrengen.

We lieten de stad achter ons.

We reden langs de rij zwarte, knoestige eiken die bedekt waren met die vreemde zwammen.

Niemand hield ons tegen.

Niemand probeerde ons van de weg te rijden.

‘Zo meteen,’ zei Jelly.

Anderhalve kilometer van de stad.

We kwamen langs de eenzame huizen die nodig geschilderd en van nieuwe daken voorzien moesten worden, waar de verroeste karkassen van auto’s op betonblokken in de voortuinen stonden.

Niets.

Jelly en Luke raakten nog meer gespannen.

‘Hij heeft ons veel te gemakkelijk laten gaan,’ zei Jelly, doelend op Kelsko. ‘Nog een halve kilometer verder...’

Twee kilometer van de stad.

‘Hij wilde ons een vals gevoel van veiligheid bezorgen,’ zei Jelly, ‘om ons vervolgens als een op hol geslagen kudde onder de voet te lopen. Dat was zijn bedoeling. En nu zullen ze ons met de grond gelijkmaken. Die kerels uit de mijnstreek laten zich een pretje niet ontzeggen.’

Drie kilometer.

‘Het is niets voor hen om de kans op een beetje lol te laten schieten. Ze kunnen nu ieder moment op ons af komen...’

Drieënhalve kilometer.

Nu zei Jelly dat de moeilijkheden zouden beginnen bij de verlaten mijn, waar de vergane resten van de kiepkar en andere bouwsels met hoekige houten staken en metalen delen als een soort slagtanden naar de laaghangende grijze hemel hapten.

Maar toen die gedenktekens van een teloorgegane industrie opdoken, reden we er zonder problemen voorbij.

Vierenhalve kilometer.

Zes.

Op vijftien kilometer van de stad slaakte Jelly eindelijk een zucht en ontspande. ‘Ze hebben ons dit keer laten gaan.’

‘Waarom?’ vroeg Luke argwanend.

‘Het is echt niet de eerste keer. Ik heb wel meer jaren meegemaakt dat ze geen ruzie met ons zochten,’ zei Jelly. ‘Waarom werd er nooit bij verteld. Dit jaar... tja... misschien komt het door die schoolbrand en die ellende bij die kerkpicknick van gisteren. Misschien heeft zelfs Lisle Kelsko dit jaar genoeg narigheid meegemaakt en wil hij niet het risico lopen dat de moed ons in de schoenen zinkt. Zoals ik al zei, volgens mij hebben deze arme, vervloekte mensen dit jaar nog meer dan anders behoefte aan een kermis.’

Terwijl we terugreden door Pennsylvania met het voornemen om onderweg te stoppen voor een verlate lunch, zodat we tegen de avond weer bij de kermis van de Sombra Brothers zouden aankomen, werden Jelly en Luke steeds vrolijker, maar dat gold niet voor mij. Ik wist waarom Kelsko ons de gebruikelijke knokpartij had bespaard. Dat was omdat hij iets ergers voor ons in petto had als we volgende week kant-en-klaar opgebouwd stonden op het kermisterrein in Yontsdown. Ik wist niet wanneer het precies zou gebeuren en wat ze van plan waren, maar ik wist wel dat de trollen het reuzenrad zouden saboteren en dat mijn verontrustende visioenen van bloed op het kermisterrein zich binnenkort als kwaadaardige bloemknoppen in de duistere werkelijkheid zouden ontvouwen.

9

Contrasten

Na een late lunch, toen we weer terug waren op de snelweg voor de laatste anderhalf uur van de terugreis, bleven de herinneringen aan Yontsdown als een loden last op me drukken en ik kon het niet meer opbrengen om gezellig mee te kletsen en te lachen om de grapjes van Jelly, hoe grappig sommige daarvan ook waren. Daarom deed ik net alsof ik in slaap was gesukkeld, onderuit in mijn stoel met mijn hoofd opzij gezakt.

Koortsachtige gedachten maalden door mijn hoofd...

Wat zijn die trollen precies? Waar komen ze vandaan?

Is iedere trol een marionettenspeler, een parasiet die zich diep in het menselijke vlees invreet en zich vervolgens meester maakt van het brein van zijn gastheer om het gestolen lichaam te besturen alsof het zijn eigen lijf is? Of zijn die lichamen niets anders dan imitatiemensen, speciaal gekweekte kostuums die ze net zo gemakkelijk aantrekken als wij een nieuw pak?

In de loop der jaren had ik me al ontelbare keren het hoofd gebroken over deze en andere vragen. Het probleem was dat er gewoon zo verdomd veel antwoorden waren, die allemaal best waar konden zijn maar die ik niet wetenschappelijk kon toetsen – en er was er niet één bij die me ook maar enigszins geruststelde.

Ik had meer dan genoeg films over vliegende schotels gezien, dus de voorraad fantastische ideeën waaruit ik kon putten was groot genoeg. En nadat ik voor het eerst een trol had gezien, was ik een enthousiast sciencefictionlezer geworden in de hoop dat een of andere schrijver een soortgelijke toestand had bedacht en met een oplossing was gekomen die voor mij even bevredigend zou zijn als voor zijn fictieve personages. Die vaak flamboyante verhalen leverden me een hele reeks theorieën op om over na te denken: misschien waren de trollen buitenaardse wezens afkomstig van een verre planeet die hier per ongeluk waren neergestort, of hier waren geland met de bedoeling ons te veroveren, of naar ons toe waren gekomen om uit te zoeken of wij een geschikte coalitiepartner waren voor de galactische regering, of gewoon al ons uranium wilden stelen voor gebruik in de hyperaangedreven motoren van hun ruimteschepen. Of misschien wilden ze ons alleen maar in plastic huisjes stoppen om als smakelijk hapje tussendoor te fungeren tijdens hun lange en saaie reizen langs de kronkelige banen van het zonnestelsel. Ik heb al die mogelijkheden en nog veel meer in overweging genomen zonder er ook maar één aan de kant te schuiven, hoe krankzinnig – of belachelijk – zo’n idee ook leek, maar ik bleef mijn twijfels houden over de verklaringen die al die sciencefictionboeken me te bieden hadden. Ik kon bijvoorbeeld maar moeilijk geloven dat een ras dat in staat was om lichtjaren te overbruggen, na het afleggen van zo’n gigantische afstand zo stom zou zijn om hun schip te laten verongelukken tijdens de landing; dat moest over feilloze apparatuur beschikken en hun computers zouden geen fouten maken. En als zo’n hoogontwikkeld ras ons zou willen onderwerpen, zou de oorlog in één enkele middag beslist zijn. Dus hoewel ik me honderden uren lang kostelijk met al die boeken vermaakte, gaven ze me geen houvast waaraan ik me op moeilijke momenten vast kon klampen, ze brachten me geen begrip bij voor de trollen en ze boden al helemaal geen tips hoe ik ze moest aanpakken en op welke manier ik ze de baas kon worden.

De andere voor de hand liggende theorie was dat het om demonen ging die rechtstreeks uit de hel waren verrezen en dankzij Satan beschikten over het vermogen de mensen een rad voor ogen te draaien, waardoor wij alleen maar andere mensen zagen als we naar hen keken. Ik geloofde in God (dat maakte ik mezelf in ieder geval wijs) en mijn relatie tot Hem was bij tijden zo vijandig (van mijn kant althans) dat het me geen moeite kostte om te geloven dat Hij het bestaan van zo’n walgelijke plek als de hel gedoogde. Mijn ouders waren luthers. Samen met Sarah en Jenny moest ik vrijwel iedere zondag met ze mee naar de kerk en ik had weleens de neiging gekregen om op te staan van mijn plaatsje in de kerkbank en tegen de geestelijke te schreeuwen: ‘Als God goed is, waarom laat Hij dan mensen doodgaan? Waarom heeft Hij die aardige mevrouw Hurley die verderop bij ons aan de weg woont dan kanker bezorgd? Als Hij zo goed is, waarom heeft Hij die jongen van Thompson dan ver weg in Korea laten sneuvelen?’ Hoewel het geloof tot op zekere hoogte invloed op me had, heeft het mij nooit belet om gebruik te maken van mijn gezonde verstand en ik heb nooit raad geweten met de tegenstelling tussen de doctrine van Gods oneindige genade en de wreedheid van de kosmos die Hij voor ons had geschapen. Vandaar dat ik niet alleen begrip kon opbrengen voor dingen als de hel, het eeuwig vervloekt zijn en de duivels, die kennelijk een essentieel onderdeel van de schepping vormden in een universum dat was gebouwd door een goddelijke architect die op het eerste gezicht wel heel fout bezig was geweest toen Hij de plannen voor dat van ons had getekend.

Maar ook al geloofde ik nog zo vast in de hel en de bijbehorende duivels, het wilde er bij mij nog steeds niet in dat de trollen met behulp van die mythologie verklaard konden worden. Als ze uit de hel waren voortgekomen, dan hadden ze iets... nou ja, iets kósmisch moeten uitstralen – het ontzagwekkende gevoel dat er goddelijke krachten aan het werk waren, dat ze in hun houding en bij alles wat ze deden blijk gaven van ultieme kennis en vastberadenheid. Maar daarvan had ik in het zwakke spirituele geruis dat ze uitzonden niets opgevangen. Bovendien zouden Lucifers luitenants over een onbegrensde macht beschikken, maar deze trollen waren in feite lang niet zo machtig als ik en hadden geen van mijn bijzondere gaven of inzichten. Voor duivels lieten ze zich veel te gemakkelijk uitschakelen. Met een bijl, een mes, of een pistool zou je zo’n beul van Satan niet om zeep kunnen brengen.

Als ze wat meer op honden en wat minder op varkens hadden geleken, zou ik er half en half van overtuigd zijn geweest dat het weerwolven waren, ondanks het feit dat ze voortdurend rondzwierven, en niet alleen bij volle maan. Net als de legendarische weerwolf schenen ze in staat te zijn om andere vormen aan te nemen, waarbij ze griezelig efficiënt menselijke vormen konden nabootsen, maar ook in staat waren om, zoals in het paviljoen van de botsautootjes, hun eigen echte afzichtelijke uiterlijk weer aan te nemen als dat nodig was. En als ze zich echt letterlijk tegoed zouden doen aan bloed, zou ik mijn keuze op de legende van de vampier hebben laten vallen, mijn naam in Dr. Van Helsing hebben veranderd en (al lang geleden en goedgemutst) begonnen zijn aan het slijpen van een compleet bos van houten staken. Maar geen van beide verklaringen leek te kloppen, ook al was ik ervan overtuigd dat andere helderzienden deze trollen al honderden jaren geleden gezien hadden en dat hun waarnemingen de bron vormden voor de eerste verhalen over mensen die in vleermuizen of afschrikwekkende wolven veranderden. In feite was Vlad de Spietser, oftewel vorst Vlad V van Walachije die in de vijftiende eeuw onder meer heerser was over Transsylvanië en vanwege zijn bloeddorstige belangstelling voor fantasievolle massaexecuties model heeft gestaan voor het fictieve personage Dracula, hoogstwaarschijnlijk een trol geweest. Per slot van rekening was Vlad een man die kennelijk veel genoegen beleefde aan menselijk lijden en dat is de belangrijkste karaktertrek van alle trollen die helaas mijn pad hebben gekruist.

Vandaar dat die middag in de gele Cadillac, op de terugweg vanuit Yontsdown, al die bekende vragen weer bij me opkwamen en ik mijn hoofd brak om een of andere verklaring te vinden, die me helaas werd onthouden. Ik had me al die moeite kunnen besparen als ik maar een paar dagen vooruit had kunnen kijken, want in feite had ik de waarheid omtrent de trollen bijna voor het grijpen. Ik was me niet bewust van die ophanden zijnde onthullingen, maar op de voorlaatste avond van het verblijf van de kermis in Yontsdown zou ik het hele verhaal te horen krijgen. En toen ik ten slotte achter de oorsprong en de beweegredenen van die gehate trollen kwam, zou alles volkomen logisch lijken – onafwendbaar en vreselijk logisch – en zou ik wensen, even hartstochtelijk als Adam op het moment dat de poort van het paradijs achter hem dichtviel, dat die wetenschap me bespaard was gebleven.

Maar nu deed ik net alsof ik sliep, terwijl ik met open mond meedeinde op de voorwaartse en wiegende bewegingen van de Cadillac; ik spande me in om begrip op te brengen en snakte naar verklaringen.

Vrijdagmiddag halfzes waren we weer terug bij de kermis van de Sombra Brothers. Het kermisterrein, nog steeds overgoten met zomerse zonneschijn maar desondanks met alle lichten aan, was stampvol bezoekers. Ik liep direct naar de kop van jut om Marco af te lossen, die voor me ingevallen was, en ging aan de slag om de voorbijgangers te ontlasten van het kleingeld en de bankbiljetten die ze met zich meetorsten.

Gedurende de hele lange avond zag ik niet één trol over het pad voorbijkomen, maar daar werd ik niet vrolijker van. Volgende week zouden er op de kermis in Yontsdown meer dan genoeg trollen zijn, het terrein zou ervan uitpuilen. Vooral rondom het reuzenrad, waar hun bezwete gezichten zouden glimmen van sadistische voorpret.

Marco kwam om acht uur terug om me een uur de tijd te geven om een hapje te eten. Omdat ik niet veel trek had, slenterde ik het pad af in plaats van naar een van de eettentjes te gaan en een paar minuten later stond ik voor Shockville, de tien-onder-een-dak die het eigendom was van Joel Tuck.

Een met felle kleuren beschilderd spandoek besloeg de hele voorkant van de attractie: MENSELIJKE RARITEITEN UIT ALLE HOEKEN VAN DE WERELD. De forse en kleurige beeltenissen van Jack-Four-Hands (een indiaan met een extra stel armen), Lila de Getatoeëerde Dame, de vijfhonderd pond wegende Gloria Neames (‘de dikste vrouw ter wereld’) en andere echte of zelfverklaarde gedrochten waren onmiskenbaar het werk van David C. ‘Snap’ Wyatt, de laatste van de grote circus- en kermiskunstenaars, wiens spandoeken de tenten tooiden van elke variété-eigenaar die ze zich konden veroorloven. Te oordelen naar de menselijke rariteiten die je in deze tien-onder-een-dak voorgeschoteld zou krijgen, kon Joel Tuck zich niet alleen Wyatt veroorloven maar had hij een gezelschap bij elkaar gebracht waaraan alleen Wyatts bizarre talent recht kon doen.

Bij het invallen van de schemering had zich een grote groep klanten verzameld voor Shockville, mensen die met open mond omhoog stonden te gapen naar de fantasievolle, monsterlijke beelden van meneer Wyatt en luisterden naar het geblèr van de klantenlokker. Hoewel ze enige tegenzin vertoonden en af en toe opmerkingen maakten over de belediging die arme invaliden werd aangedaan door ze zomaar tentoon te stellen, was het duidelijk dat de meeste kerels naar binnen wilden. Een paar vrouwen vonden het best griezelig en lieten zich pas na plagerijtjes en enige aandrang overhalen om aan zo’n gewaagde onderneming te beginnen, maar het merendeel, mannen zowel als vrouwen, stroomde toch langzaam maar zeker naar de kassa toe.

Er was ook iets dat mij trok.

Niet de ziekelijke nieuwsgierigheid die de bezoekers in de greep hield.

Iets... duisters. Iets in die tent wilde dat ik naar binnen kwam om het te zien... iets waarvan ik instinctief aanvoelde dat ik ervan op de hoogte moest zijn, als ik de volgende week wilde overleven en me voorgoed wilde aansluiten bij de kermis van de Sombra Brothers.

Een ijzig voorgevoel nestelde zich als een bloedzuigende vleermuis dwars over mijn nek en zoog alle warmte uit me weg.

Hoewel ik eigenlijk helemaal geen entree hoefde te betalen, kocht ik toch een kaartje voor twee dollar, wat destijds behoorlijk duur was, en ging naar binnen.

De tent was onderverdeeld in vier lange ruimtes waar een door koorden afgebakend pad zich als een serpentine doorheen kronkelde. In elke ruimte waren drie hokjes, met in elk hokje een podium, op elk podium een stoel en op elke stoel een menselijke rariteit. In feite was de tien-onder-een-dak van Joel Tuck een zeldzaam koopje voor de bezoekers – twee extra attracties om aan te gapen, twee bijkomende redenen om vraagtekens te zetten bij de welwillende bedoelingen van God. Achter elk gedrocht werd het hokje afgesloten door een groot en met veel kleuren geïllustreerd bord met de voorgeschiedenis en de medische bijzonderheden van de afwijking die elk levend tentoonstellingsstuk recht gaf op een plekje onder de schijnwerpers in Shockville.

Het contrast tussen de manier waarop het publiek zich buiten had gedragen en hun houding binnen was opmerkelijk. Op het pad leken ze nog morele bezwaren te hebben tegen het concept van een rariteitenkabinet of op z’n minst een lichte tegenzin te voelen, ook al werden ze door hun nieuwsgierigheid onweerstaanbaar naar binnen gedreven. Maar in de tent schitterde dat beschaafde gedrag door afwezigheid. Misschien waren het helemaal geen opvattingen geweest, maar alleen holle gemeenplaatsen, een dekmantel waaronder de ware, ongeciviliseerde menselijke aard schuilging. Nu stonden ze te wijzen en te lachen en naar adem te snakken bij de mismaakte mensen voor wie ze geld hadden neergeteld om ze te kunnen zien, alsof de personen op de podia niet alleen misvormd waren maar ook doof, of te simpel van geest om de beledigingen te begrijpen die hun werden toegevoegd. Sommige bezoekers maakten smakeloze grapjes; zelfs de besten onder hen bleven alleen beleefd zwijgen, er was er niet één bij die het fatsoen kon opbrengen om tegen hun onbeschofte metgezellen te zeggen dat ze hun mond moesten houden. Ikzelf was van mening dat je voor de ‘tentoonstellingsstukken’ in de tien-onder-een-dak evenveel eerbied moest opbrengen als voor de schilderijen van oude meesters in een museum, want het leed geen twijfel dat zij net zo illustratief waren voor de zin van het leven als het werk van Rembrandt, Matisse of Van Gogh. Deze gedrochten kunnen je net als grote kunstwerken recht in het hart raken, ze herinneren ons aan onze oerangsten, ze roepen bij ons een nederige dankbaarheid op voor ons eigen uiterlijk en bestaan en ze zijn de belichaming van de woede die we gewoonlijk voelen als we gedwongen worden de kille onverschilligheid van dit allesbehalve volmaakte universum onder ogen te zien. Ik zag geen spoor van dat soort overwegingen bij het publiek, hoewel ik misschien iets te hard over hen oordeel. Desondanks kreeg ik al na twee minuten in de tent het gevoel dat de échte gedrochten degenen waren die een kaartje hadden gekocht voor deze macabere rondgang.

Maar goed, ze kregen waar voor hun geld. In het eerste hokje zat Jack-Four-Hands, met onbloot bovenlijf, waardoor een paar extra armen te zien waren – onvolgroeid en uitgeteerd, maar functioneel – die uit zijn zij groeiden, een centimeter of tien onder en iets achter een stel gewone, gezonde armen. De lagere ledematen waren een beetje misvormd en kennelijk zwak, maar hij kon er een krant mee vasthouden terwijl hij zijn gewone handen gebruikte om een glas frisdrank te drinken en pinda’s te eten. In het volgende hokje zat Lila de Getatoeëerde Dame, die van zichzelf een gedrocht had gemaakt. Na Lila kwamen Flippo, de Zeehondjongen, Mr. Six (zes tenen aan elke voet, zes vingers aan elke hand), de Alligatorman, Roberta de Vrouw van Rubber, een albino die eenvoudig Spook werd genoemd en anderen die werden getoond ter ‘lering en vermaak voor mensen die blijk geven van een onderzoekende geest en een gezonde nieuwsgierigheid naar de mysteries van het leven’, om met de klantenlokker buiten te spreken.

Ik was een van de mensen die hun mond hielden, en ik liep langzaam van hokje naar hokje. Bij elk onderwerp bleef ik net lang genoeg staan om vast te stellen of dit wel of niet de bron was van het spirituele magnetisme dat me had aangetrokken toen ik nog buiten op het pad stond.

Ik kon die aantrekkingskracht nog steeds voelen...

Ik liep Shockville verder in.

De volgende menselijke rariteit viel beter in de smaak bij het publiek dan alle anderen: mevrouw Gloria Neames, de vrouw Van vijfhonderd pond, van wie werd verondersteld dat ze de dikste dame ter wereld was. Het kwam geen moment bij me op om die bewering aan te vechten, niet met betrekking tot haar omvang en evenmin het feit dat ze een dame was. Want ze mocht dan een enorm gevaarte zijn, ik was me toch instinctief bewust van een ingetogen manier van doen en een gevoeligheid die heel aantrekkelijk waren. Ze zat op een speciaal voor haar gemaakte, stevige stoel. Opstaan moest heel moeilijk voor haar zijn en lopen zonder hulp vrijwel onmogelijk; zelfs ademhalen was al een beproeving, te oordelen naar de manier waarop ze klonk.

Ze was een kolossale vrouw in een rode tentjurk, met een enorme buik die omhooggolfde naar een stel overhangende borsten die zo gigantisch waren dat ze geen herkenbare anatomische functie meer hadden. Haar armen leken onwerkelijk, een soort halfkomische, halfheroïsche beeldhouwwerken van bergen vlekkerig vet, en haar onderkinnen hingen zo ver over haar keel dat ze bijna haar borstbeen raakten. Haar vollemaansgezicht was een verrassing: sereen als het gelaat van een boeddhabeeld maar tegelijkertijd onverwacht mooi; onder die opgezwollen gelaatstrekken die als het ware over een ander beeld waren geprojecteerd, was de adembenemende en ontroerende schim te zien van de slanke en verrukkelijke Gloria Neames die ze ook had kunnen zijn.

Er waren bezoekers die Gloria leuk vonden omdat ze hun de kans bood om hun vriendinnetjes en vrouwen te plagen – ‘Als jij ooit zó dik wordt, schattebout, dan kun je ook maar beter op zoek gaan naar een plaatsje in een rariteitenkabinet, want dan wil ik je echt niet houden!’ – onder het mom van een grapje dat wel degelijk serieus bedoeld was. En de vrouwen en vriendinnen, met name degenen voor wie die mededeling bestemd was, de dames die zelf ook wat te veel gewicht meetorsten, konden wel waardering voor Gloria opbrengen omdat zij zich in haar bijzijn ronduit slank en modieus voelden. Verrek, naast haar zou Jelly eruit hebben gezien als een van die uitgemergelde Aziatische kinderen die je in tijdschriften altijd in advertenties van liefdadigheidsorganisaties ziet staan. En vrijwel iedereen stelde het op prijs dat Gloria bereid was om met hen te praten, wat de meeste gedrochten niet wilden. Ze gaf antwoord op hun vragen en wist de brutale en al te persoonlijke verzoeken om inlichtingen op een elegante manier te ontwijken zonder dat het gênant werd voor haarzelf of voor de klungels die ermee voor de dag waren gekomen.

Terwijl ik bij het hokje van de dikke dame stond, kreeg ik een voorgevoel dat zij een belangrijke rol in mijn leven zou gaan spelen, maar ik wist dat het niet Gloria was die me bij Shockville naar binnen had gelokt. Die onheilspellende en onweerstaanbare magneet bleef me nog steeds aantrekken en ik liet me langzaam maar zeker meeslepen naar de bron, verderop in de variététent.

Het laatste, twaalfde, hokje werd in beslag genomen door Joel Tuck, de man met de bloemkooloren, de man met de mond als de grijper van een graafmachine, de man met het Frankensteinse voorhoofd, de man met het derde oog, reus, gedrocht, zakenman en filosoof. Hij zat een boek te lezen, zonder zich iets van zijn omgeving – of van mij – aan te trekken, maar zodanig opgesteld dat de bezoekers hem recht in het gezicht konden kijken om alle akelige details in zich op te nemen.

Dít was wat me had aangetrokken. Aanvankelijk had ik het idee dat de voornaamste kracht die ik voelde van Joel Tuck zelf afkomstig was, en misschien was dat gedeeltelijk ook zo, maar niet helemáál; een deel van de aantrekkingskracht werd voortgebracht door de plek, door de vloer van aangestampte aarde in het hokje. Achter het koord en de paaltjes die aangaven tot hoever het publiek mocht komen, tussen die demarcatielijn en het houten podium waarop Joel Tuck zat, was een open plek van ongeveer twee meter breed. Mijn ogen werden onweerstaanbaar aangetrokken door dat stoffige, met zaagsel bedekte stuk grond en terwijl ik ernaar stond te staren steeg er een duistere hitte uit de grond omhoog, een verontrustende warmte die helemaal niets te maken had met de overstelpende augustushitte die aan elke vierkante meter van het kermisterrein kleefde; dit was een hitte die alleen ik kon voelen. Je kon het niet ruiken, maar toch leek het op de stinkende walm die op een boerderij van een mesthoop af slaat. Het deed me denken aan de dood, aan de warmte die vrijkomt bij ontbinding en uit een rottend lijk opstijgt. Ik snapte niet wat het te betekenen had, hoewel ik me afvroeg of dat instinctieve gevoel van me misschien wilde zeggen dat deze plek een geheim graf zou worden, misschien wel mijn eigen graf. En toen ik wat langer bij die huiveringwekkende mogelijkheid stil bleef staan, raakte ik inderdaad steeds meer overtuigd dat ik aan de rand van een graf stond dat in de nabije toekomst geopend zou worden, dat daar in het holst van de nacht een of ander bebloed lijk in zou worden gedumpt en dat...

‘Hé, als dat Carl Slim niet is,’ zei Joel die me eindelijk in de gaten kreeg. ‘O nee, wacht even, sorry. Het was alleen maar Slim, hè? Slim MacKenzie.’

Hij stak de draak met me en toen ik glimlachte, nam de occulte uitstraling van de grond snel af; zwak, zwakker, weg.

De stroom bezoekers stokte even en ik bleef een moment alleen met Joel achter. ‘Hoe staan de zaken?’ vroeg ik.

‘Goed. Het gaat meestal goed,’ zei hij met dat zoetvloeiende timbre dat deed denken aan een omroeper van een FM-station dat alleen klassieke muziek draait. ‘En hoe is het met jou? Heb je bij de kermis gevonden wat je zocht?’

‘Een slaapplaats, drie stevige maaltijden per dag, meer dan een zakcentje – ja, met mij gaat het prima.’

‘En anonimiteit?’ vroeg hij.

‘Dat ook, denk ik.’

‘Een veilig onderkomen?’

‘Tot nu toe wel.’

Net als daarvoor kreeg ik het gevoel dat deze vreemde man iets vaderlijks had, dat hij in staat en bereid was om troost en vriendschap te schenken en als raadsman te fungeren. Maar tegelijkertijd werd ik me net als de eerste keer bewust van het gevaar dat in hem school, een ondefinieerbare dreiging, en ik kon niet begrijpen hoe hij wat mij betreft die beide mogelijkheden in zich kon hebben. Hij kon een leidsman zijn of een vijand, het een of het ander maar echt niet allebei. Toch voelde ik instinctief dat ik beide kanten met hem op kon, vandaar dat ik hem niet met open vizier tegemoet trad, wat ik anders misschien wel zou hebben gedaan.

‘Wat vind je van het meisje?’ vroeg hij vanaf zijn zitplaats op het podium.

‘Welk meisje?’

‘Zijn er nog meer dan?’

‘Bedoel je... Rya Raines?’

‘Vind je haar aardig?’

‘Ja hoor. Ze is best geschikt.’

‘Is dat alles?’

‘Hoezo?’

‘Vraag de eerste de beste kerel op dit kermisterrein wat hij van juffrouw Rya Raines vindt en hij barst onmiddellijk los in een lofzang van een halfuur over haar gezicht en haar lichaam – om vervolgens een halfuur lang te zaniken over haar karakter. Daarna zal hij weer met complimentjes beginnen te strooien, maar hij zal nooit alleen maar zeggen: “Ze is best geschikt” en het daarbij laten.’

‘Ze is aardig.’

‘Je bent helemaal hoteldebotel,’ zei hij terwijl zijn benige kaken een zware inspanning leverden en zijn gele tanden knarsten bij de nadruk die hij op de hardere medeklinkers legde.

‘O... nee. Nee. Ik niet,’ zei ik.

‘Gelul.’

Ik haalde mijn schouders op.

Zijn oranje oog staarde me blind maar doordringend aan en hij rolde ongeduldig met zijn andere twee ogen toen hij tegen me zei: ‘O, kom, kom, natuurlijk ben je dat wel. Helemaal hoteldebotel. Misschien is het nog wel erger. Misschien begin je wel verliefd op haar te worden.’

‘Nou ja, hoor eens, ze is ouder dan ik,’ zei ik niet op m’n gemak.

‘Hooguit een paar jaar.’

‘Maar toch ouder.’

‘En als we het over ervaring, slimheid en intelligentie hebben, ben jij ouder dan je leeftijd, op z’n minst even oud als zij. Je hoeft niet zo tegen te stribbelen, Slim MacKenzie. Je bent hoteldebotel. Beken het nou maar.’

‘Nou ja, ze is ontzettend mooi.’

‘En daaronder?’

‘Hè?’

‘Daaronder?’ herhaalde hij.

‘Vraag je me nu of ze ook vanbinnen mooi is?’

‘Is dat zo?’ vroeg hij.

Verbaasd dat het hem zo weinig moeite kostte om me uit m’n tent te lokken, zei ik: ‘Tja, ze wil je wel erg graag wijsmaken dat ze een keiharde tante is... maar vanbinnen... nou goed, dan zie ik wel wat eigenschappen die zeker even aantrekkelijk zijn als haar gezicht.’

Hij knikte. ‘Dat ben ik met je eens.’

Verderop in de tent kwam een groep lachende bezoekers aan lopen.

Terwijl hij iets sneller begon te praten en zich vooroverboog in zijn stoel om gebruik te maken van de laatste momentjes van privacy die ons nog restten, zei Joel: ‘Maar weet je... ze heeft ook iets treurigs.’

Ik dacht aan de trieste stemming waarin ik haar de vorige avond had achtergelaten, aan de eenzaamheid die je naar de keel greep en aan de wanhoop die haar omlaag scheen te trekken in een of andere geheime, duistere put.

‘Ja, dat heb ik ook gemerkt. Ik weet niet waar die treurigheid vandaan komt of wat het betekent, maar ik heb het wel gemerkt.’

‘Ik zal je iets geven om over na te denken,’ zei hij.

‘Wat?’

Hij keek me zo strak aan dat ik bijna het idee kreeg dat hij ook over een soort mediamieke kracht beschikte waarmee hij mijn ziel kon doorgronden. Daarna slaakte hij een zucht en zei: ‘Aan de buitenkant is ze zo adembenemend mooi, en we zijn het erover eens dat ze dat vanbinnen eveneens is... maar zou het kunnen dat er in dat “binnenste” dat jij kunt zien nog een ander “binnenste” zit?’

Ik schudde mijn hoofd. ‘Ik geloof niet dat ze ons een rad voor ogen draait.’

‘O, maar dat doen we allemaal, jonge vriend! We plegen allemaal bedrog. Er zijn mensen onder ons die de hele wereld voor de gek houden, die elk medeschepsel dat ze tegenkomen bedotten. Een deel daarvan bedriegt alleen bepaalde mensen: vrouwen en geliefdes, of vaders en moeders. En sommigen onder ons houden zichzelf voor de gek. Maar niemand van ons is altijd strikt eerlijk tegenover anderen, niet in alle opzichten. Verrek, de behóéfte om te bedriegen is gewoon de zoveelste vloek waar ons trieste ras onder gebukt gaat.’

‘Wat probeer je me over haar aan m’n verstand te brengen?’ vroeg ik.

‘Niets,’ zei hij, terwijl zijn spanning plotseling wegvloeide. Hij leunde achterover in zijn stoel. ‘Niets.’

‘Waarom doe je zo geheimzinnig?’

‘Ik?’

‘Geheimzinnig.’

‘Dat zou ik niet eens kunnen,’ zei hij, met de meest raadselachtige uitdrukking op zijn mismaakte gezicht die ik ooit had gezien.

De bezoekers waren bij het twaalfde hokje aangekomen, twee stelletjes van begin twintig, de meisjes met een grote bos tegengekamd haar dat stijf stond van de lak en veel te zwaar opgemaakt, de jongens in geruite broeken en vloekende overhemden, een kwartet plattelandselite. Een van de meisjes, het dikke mormeltje, gilde van schrik toen ze Joel Tuck zag. Het andere meisje gilde omdat haar vriendin dat ook had gedaan en de mannen sloegen hun armen beschermend om hun vrouwen, alsof er werkelijk gevaar bestond dat Joel Tuck van zijn kleine podium af zou springen met de bedoeling hen te verkrachten of levend op te vreten.

Terwijl het commentaar van de bezoekers niet van de lucht was, pakte Joel Tuck zijn boek op en begon weer te lezen. Hij schonk geen aandacht aan hen toen ze hem vragen begonnen te stellen en trok zich terug met een waardigheid die zulke vaste vormen aannam dat hij bijna tastbaar was. In feite was het een waardigheid die zelfs voor de bezoekers voelbaar was en waardoor ze na verloop van tijd zo geïntimideerd raakten dat ze eerbiedig hun mond hielden.

Er kwamen nog meer toeschouwers bij en ik bleef daar nog even naar Joel staan kijken terwijl ik de geuren inademde van door de zon verwarmd tentdoek, zaagsel en stof. Daarna wendde ik mijn blik langzaam af naar die plek met zaagsel bedekte aarde tussen het touw en het podium en opnieuw ving ik beelden op van ontbinding en dood, maar hoe ik ook mijn best deed, ik kon er niet precies achter komen wat die duistere vibraties betekenden. Alleen... ik had nog steeds het verontrustende gevoel dat er een spade in deze aarde gestoken zou worden om een graf voor mij te delven.

Ik wist dat ik terug zou komen. Als de kermis gesloten was. Als de gedrochten verdwenen waren. Als de tent verlaten was. Ik zou stiekem terugkomen om naar deze onheilspellende plek zand te kijken, om mijn handen tegen de grond te drukken en om te proberen een meer specifieke waarschuwing te ontlokken aan de spirituele energie die zich hier had geconcentreerd. Ik moest mezelf wapenen tegen het gevaar dat in het verschiet lag en dat kon ik alleen als ik precies wist wat dat gevaar inhield.

Toen ik de tien-onder-een-dak uit kwam en het pad weer opliep, had de schemerende hemel dezelfde kleur als mijn ogen.

Omdat het de laatste dag van de kermis was, en vrijdag bovendien, bleven de bezoekers langer plakken en ging het kermisterrein later dicht dan de avond ervoor. Tegen de tijd dat ik de teddyberen bij de kop van jut had opgeborgen was het inmiddels bijna halftwee en met een zak vol munten die bij iedere stap rinkelden, ging ik op weg naar het weiland, naar de woonwagen van Rya.

Vliesdunne wolkjes werden van achteren beschenen door de maan, die hun sierlijk gevormde randen in puur zilver veranderde. Ze vormden een ragfijn kantwerk over de nachthemel.

Ze had al eerder met haar andere kassiers afgerekend en zat nu op mij te wachten, in min of meer dezelfde kleren die ze de avond ervoor had gedragen: lichtgroene shorts, een wit T-shirt, geen sieraden, want sieraden had ze niet nodig. Haar onopgesmukte schoonheid was stralender dan wanneer ze een willekeurig aantal diamanten halssnoeren had gedragen.

Ze had kennelijk geen zin om te praten en reageerde alleen wanneer ze werd aangesproken, met eenlettergrepige antwoorden. Ze pakte het geld aan, sloot het weg in een kast en gaf me een half dagloon, dat ik in een van de zakken van mijn spijkerbroek propte.

Terwijl ze bezig was met die karweitjes, bleef ik strak naar haar kijken, niet alleen omdat ze zo aantrekkelijk was maar omdat ik nog niet was vergeten dat ik de avond ervoor dat visioen had gehad, vlak buiten de woonwagen, toen een geestverschijning van Rya, onder het bloed, dat ook in een straaltje uit een van haar mondhoeken liep, trillend voor mijn ogen tot leven was gekomen en me zacht had gesmeekt om haar niet te laten sterven. Ik hoopte dat het gezelschap van de échte Rya mijn helderziendheid zodanig zou stimuleren dat ik nieuwe en meer gedetailleerde visioenen zou krijgen, zodat ik haar voor een bepaald gevaar zou kunnen waarschuwen. Maar het enige dat haar nabijheid me opleverde, was opnieuw die gewaarwording van de intense triestheid die in haar school – en een erectie.

Zodra ze me had betaald, had ik geen excuus meer om te blijven plakken. Ik wenste haar welterusten en liep naar de deur.

‘Morgen zal een drukke dag zijn,’ zei ze, nog voor ik een voet buiten de deur had gezet.

Ik keek om. ‘Dat geldt voor elke zaterdag.’

‘En morgenavond is het hier afgelopen – dan moeten we alles afbreken.’

En zondag weer opbouwen in Yontsdown, maar daar wilde ik niet eens aan denken.

Ze zei: ‘Er is zaterdags altijd zo veel te doen dat ik op vrijdagavond meestal moeite heb om in slaap te komen.’

Ik vermoedde dat ze, net als ik, vrijwel élke avond moeite had om in slaap te komen en dat ze, als ze in slaap viel, vaak doodmoe wakker werd.

Een beetje onhandig zei ik: ‘Dat snap ik best.’

‘Wandelen wil nog weleens helpen,’ zei ze. ‘Soms ga ik vrijdags ’s nachts het donkere kermisterrein op en dan loop ik op en neer over het wandelpad om van mijn overtollige energie af te komen en de stilte... helemaal in me op te nemen. Het is er vredig als alle luiken dicht zijn, als de bezoekers zijn verdwenen en de lichten uit zijn. En wat nog fijner is... als we op zo’n plek staan als hier, waar het kermisterrein in de vrije natuur ligt, dan wandel ik langs de akkers in de buurt, of zelfs door het bos als daar een goede weg of een pad doorheen loopt – en als de maan schijnt.’

Met uitzondering van haar strenge preek over het werken met de kop van jut, was dit de langste tirade die ik haar had horen afsteken en voor het eerst leek het erop dat ze een poging deed om contact met me te krijgen, maar haar stem klonk nog steeds even onpersoonlijk en zakelijk als tijdens het werk. In feite klonk hij zelfs nog koeler dan daarvoor, omdat er nu geen spoor meer te horen was van het bruisende enthousiasme van de ondernemer die druk doende was met het loskloppen van poen. Nu was het een effen stem, onverschillig, alsof alle vastberadenheid, zin en belangstelling met het sluiten van de kermis uit haar weggevloeid waren en pas weer terug zouden komen als ze de volgende dag haar tenten weer open kon doen. Die stem klonk zelfs zo vlak, zo saai en vermoeid, dat het misschien niet eens tot me was doorgedrongen dat ze echt probeerde contact met me te krijgen als ik niet dat bijzondere inzicht van mijn zesde zintuig had gehad. Ik wist dat ze haar best deed om nonchalant en zelfs vriendelijk over te komen, maar dat ze daar grote moeite mee had.

‘Vanavond schijnt de maan,’ zei ik.

‘Ja.’

‘En er zijn akkers vlakbij.’

‘Ja.’

‘En een bos.’

Ze keek naar haar blote voeten.

‘Ik was zelf ook van plan om een eindje te gaan wandelen,’ zei ik.

Zonder me aan te kijken liep ze naar de fauteuil waar ze haar tennisschoenen uit had geschopt. Ze trok ze aan en kwam naar me toe.

We gingen wandelen. We liepen door de tijdelijke straten van het woonwagenkamp en daarna het weiland in, waar het wilde gras in de schaduw van de nacht en bij het licht van de maan zwart en zilver leek. Het stond kniehoog en het moet tegen haar blote benen gekriebeld hebben, maar daar klaagde ze niet over. We liepen nog een tijdje zwijgend door, aanvankelijk omdat we ons zo samen nog niet echt op ons gemak voelden en daarna omdat praten eigenlijk helemaal niet belangrijk leek.

Aan de rand van het weiland gingen we naar het noordwesten, langs de rand van het bos, en er stak een welkom briesje op dat we in de rug hadden. Het torenhoge bolwerk van het woud dat in de nacht omhoogrees, leek op de formidabele kantelen van een kasteel. Het was net alsof het geen dichte rijen naaldbomen, esdoorns en berken waren, maar in plaats daarvan massieve zwarte barricades waar je niet doorheen kon, alleen overheen. Uiteindelijk kwamen we, op ongeveer zevenhonderdvijftig meter van het kermisterrein, bij een plek waar een smalle zandweg door het bos sneed en omhoogvoerde naar de nacht en naar vreemde dingen.

Zonder een woord tegen elkaar te zeggen liepen we de weg op en wandelden verder. We hadden misschien nog eens tweehonderd meter afgelegd, toen ze eindelijk haar mond opendeed. ‘Droom jij weleens?’

‘Soms,’ zei ik.

‘Waarover?’

‘Trollen,’ antwoordde ik eerlijk, hoewel ik zou gaan liegen als ze op verheldering aandrong.

‘Nachtmerries,’ zei ze.

‘Ja.’

‘Zijn jouw dromen meestal nachtmerries?’

‘Ja.’

Hoewel de bergen daar in Pennsylvania de uitgestrektheid en het oeroude gevoel misten die de Siskiyous zo indrukwekkend maakten, hing er toch zo’n stilte die je nederig maakt en die je alleen in de wildernis aantreft, een sfeer die eerbiediger was dan die in een kathedraal en die ons ertoe bracht om heel zacht te praten, bijna fluisterend, ook al was er niemand die ons kon horen.

‘De mijne ook,’ zei ze. ‘Nachtmerries. Niet meestal. Altijd.’

‘Trollen?’ vroeg ik.

‘Nee.’

Meer zei ze niet en ik wist dat ze pas verder zou gaan als ze dat zelf wilde.

We bleven doorlopen. Aan weerskanten werden we ingesloten door het bos. In het maanlicht vertoonde het zandpad een grijze, grauwe gloed, waardoor het leek alsof het met as bestrooid was, alsof Gods zegekar door de bossen was gesneld met wielen waar een goddelijk vuur vanaf sloeg dat een volkomen verzengd spoor had nagelaten.

Na een poosje zei ze: ‘Begraafplaatsen.’

‘Droom je daarover?’

Haar stem klonk even licht als de ijle wind. ‘Ja. Niet altijd over dezelfde begraafplaats. Soms is het een vlak veld dat zich tot aan de horizon uitstrekt, met de ene grafsteen na de andere die allemaal precies op elkaar lijken.’ Haar stem werd nog zachter. ‘En soms is het een besneeuwd kerkhof op een heuvel, met kale bomen vol zwarte, spichtige takken en met eindeloze terrassen vol grafstenen die allemaal van elkaar verschillen, met marmeren obelisken, platte granieten platen en beelden die door te veel winters scheef zijn gaan hangen en verweerd zijn geraakt... en ik blijf maar doorlopen naar het laagste punt van de begraafplaats, aan de voet van de heuvel... in de richting van de uitgang... en ik weet zeker dat er daar ergens een weg ligt... maar die kan ik gewoon niet vinden.’ Haar stem klonk nu niet alleen zacht maar ook zo troosteloos dat er een koude rilling over mijn rug liep, alsof haar stem een ijzig mes was dat tegen mijn huid werd gedrukt. ‘In het begin loop ik langzaam tussen de grafmonumenten door, bang om in de sneeuw uit te glijden en te vallen, maar als ik al een paar terrassen ben afgedaald en de weg beneden nog steeds niet kan zien... dan begin ik sneller te lopen... steeds sneller... en het duurt niet lang tot ik begin te rennen, struikelend, vallend, opstaand en weer verder hollend, tussen de grafstenen door met een noodgang de helling af...’ Een korte stilte. Een zucht. Heel licht. De adem gleed met een vage angst en vergezeld van een paar woorden over haar lippen: ‘En weet je wat ik dan vind?’

Volgens mij wist ik dat wel. Terwijl we bij de top van een lage heuvel kwamen en verder liepen, zei ik: ‘Je ziet een naam op een van die grafstenen staan en het is je eigen naam.’

Ze huiverde. ‘Een van die namen is inderdaad de mijne. Iedere keer als ik droom, voel ik dat instinctief. Maar nee, ik vind ’m nooit. Ik zou bijna willen dat het wel zo was. Ik denk... dat als ik het vond... als ik mijn eigen graf zou vinden... dat ik dan niet langer over dat soort dingen zou dromen.’

Omdat je niet meer wakker zou worden, dacht ik. Want dan zou je echt dood zijn. Ze zeiden toch altijd dat dat zou gebeuren als je niet wakker werd voordat je in een droom doodging? Als je sterft in een droom – dan word je nooit meer wakker.

Ze zei: ‘Wat ik wel vind als ik maar ver genoeg die helling af loop, is... de weg waar ik naar op zoek ben... alleen is het nu geen weg meer. Ze hebben onder het asfalt mensen begraven en er grafstenen in gezet, alsof ze er zo veel onder de aarde moesten stoppen dat er op de begraafplaats geen ruimte meer was en ze elke vierkante centimeter grond moesten gebruiken. Honderden stenen, vier naast elkaar, rij na rij, de hele weg af. Dus... de weg is geen weg meer, snap je. Het is nu gewoon een onderdeel van de begraafplaats geworden. En aan de andere kant staat de hele helling vol met nog meer dode bomen en nog meer grafmonumenten, helemaal tot beneden aan toe, zo ver ik kan zien. En het ergste is... dat ik op de een of andere manier weet hoe die mensen aan hun eind zijn gekomen... door...’

‘Waardoor dan?’

‘Door mijn schuld,’ zei ze verdrietig. ‘Omdat ik ze heb vermoord.’

‘Je klinkt alsof je je echt schuldig voelt,’ zei ik.

‘Dat is ook zo.’

‘Het is toch maar een droom?’

‘Maar hij is er nog steeds als ik wakker word... hij blijft hangen... die droom is veel te echt. Het heeft meer te betekenen dan zomaar een droom. Het is... een voorteken. Dat zou best kunnen.’

‘Maar je bent geen moordenaar.’

‘Nee.’

‘Wat zou het dan te betekenen hebben?’

‘Dat weet ik niet,’ zei ze.

‘Het is gewoon een droom, pure onzin,’ hield ik vol.

‘Nee.’

‘Vertel me dan waarom je er betekenis aan hecht. Vertel me dan wat het inhoudt.’

‘Dat kan ik niet,’ zei ze.

Maar terwijl ze dat zei, kreeg ik het verontrustende gevoel dat ze precies wist waar de droom over ging en dat ze nu tegen me begon te liegen zoals ikzelf ook zou hebben gelogen als ze had aangedrongen op meer bijzonderheden over de trollen uit mijn eigen nachtmerries.

We waren via de zandweg over een heuveltje gelopen en daarna ongeveer driehonderd meter in een flauwe bocht onder een groep eiken door waar het maanlicht niet echt doorheen drong, in het totaal zo’n anderhalve kilometer. Ten slotte kwamen we aan het eind van de weg, bij de oever van een door bossen omgeven meertje.

De flauw naar het water aflopende oever was bedekt met een dikke laag zacht gras. Het meer leek op een enorme plas olie en zou er helemaal niet hebben uitgezien als de maan en een paar verdwaalde inwitte sterren niet in het wateroppervlak weerspiegeld werden, waardoor een paar draaikolkjes en wat golfjes flauw verlicht werden. Het in de wind deinende gras was net als dat in het weiland achter het woonwagenkamp zwart met een smal zilveren randje langs elk sappig sprietje.

Ze ging op het gras zitten en ik liet me naast haar neerzakken.

Ze scheen weer behoefte aan stilte te hebben.

Die kreeg ze van me.

Terwijl we onder de koepel van de nacht zaten, luisterend naar de krekels in de verte en het zachte gespetter van vissen die insecten weghapten van het wateroppervlak, was het ook helemaal niet nodig om te praten. Voor mij was het meer dan voldoende om naast haar te zitten, op hooguit een armlengte afstand van haar.

Ik werd getroffen door het contrast tussen deze plek en de plaatsen waar ik de rest van de dag had doorgebracht. Eerst Yontsdown, met al die schoorstenen, middeleeuwse gebouwen en overal dat voortdurende gevoel van naderend onheil, en vervolgens het kermisterrein, met al dat kleurrijke vermaak en de drommen bezoekers. Nu was het echt een opluchting om even op een plek te zitten waar de zandweg het enige was dat op menselijk leven duidde. Maar daar zaten we met onze rug naartoe en ik deed mijn best om er niet aan te denken. Hoewel ik van nature een gezelschapsdier ben, waren er toch momenten dat ik niet alleen walgde van trollen, maar dat ook de nabijheid van andere mensen me mijlenver de keel uit hing. En af en toe, als ik mannen en vrouwen zag die net zo wreed tegen elkaar waren als de toeschouwers die dag in de kermistent van Joel Tuck, kreeg ik het gevoel dat we de trollen ook verdíénden, dat we maar een hopeloos fout ras waren dat niet eens in staat was om het wonder van ons leven op waarde te schatten, en dat we ons de valse bemoeienis van de trollen zelf op de hals hadden gehaald doordat we zo misselijk met elkaar omgingen. Per slot van rekening waren heel wat van de goden die wij aanbaden tot op zekere hoogte behoorlijk kritisch, veeleisend en tot adembenemende wreedheid in staat. Wie weet, misschien hadden ze een trollenplaag op ons afgestuurd bij wijze van rechtvaardige straf voor alle zonden die wij hadden begaan. Maar hier in de vredige stilte van het bos stroomde er een soort reinigende kracht door me heen, en langzaam maar zeker begon ik me weer wat beter te voelen, ondanks al die gesprekken over begraafplaatsen en nachtmerries.

Maar na een tijdje realiseerde ik me plotseling dat Rya zat te huilen. Ze maakte geen enkel geluid en haar lichaam schokte ook niet van stille snikken. Ik werd me pas bewust van wat er met haar aan de hand was, toen het tot mijn zesde zintuig doordrong dat die ontzettende triestheid zich weer meester van haar maakte. Toen ik opzij keek, zag ik een glinsterende traan over haar gladde wang glijden, alweer een zilveren vlekje in het maanlicht.

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg ik.

Ze schudde haar hoofd.

‘Wil je er niet over praten?’

Ze schudde opnieuw haar hoofd.

Ik was me scherp bewust van het feit dat ze troost nodig had, dat ze ook expres naar mij toegekomen was óm getroost te worden, maar omdat ik geen flauw idee had hoe ik dat moest aanpakken, wendde ik mijn ogen af en keek uit over het olieachtige zwarte meer. Verdomme, ze veroorzaakte gewoon kortsluiting in mijn bovenkamer. Ze was heel anders dan de rest van de mensen die ik kende, verrassend diep en vol duistere geheimen, en ik had de indruk dat ik bij haar niet zo ongedwongen en direct moest reageren als ik bij ieder ander zou hebben gedaan. Ik voelde me alsof ik een astronaut was die voor het eerst in contact kwam met een buitenaards wezen van een andere planeet, overstelpt door het besef van de afgrond die tussen ons gaapte en bang om door te zetten voor het geval het eerste gebaar niet begrepen zou worden. Daarom kon ik zelfs helemaal niet reageren, ik kon gewoon niets doen. Ik hield mezelf voor dat ik een sufferd was om te hopen dat de kille verstandhouding tussen ons warmer zou kunnen worden, dat ik stapelgek was om te denken dat een goede relatie met haar tot de mogelijkheden behoorde, dat dit geval boven mijn macht ging, dat dit veel te vreemde en veel te donkere water te diep voor me was, dat ik haar nooit zou begrijpen en... ... en toen kuste ze me.

Ze drukte haar gewillige lippen op de mijne terwijl haar mond zich voor me opende en ik beantwoordde haar kus met een hartstocht die ik nog nooit eerder had gevoeld. Onze tongen ontmoetten elkaar en versmolten tot ik niet meer wist welke de hare en welke van mij was. Ik woelde met mijn handen in haar haar – overdag tussen rossig en blond in, maar nu zilverkleurig – en liet het tussen mijn vingers door glijden. Als je van maanlicht koele, zijden draden zou kunnen spinnen, zou het zo aanvoelen. Ik raakte haar gezicht aan en het gevoel van haar huid joeg de rillingen over m’n rug. Langzaam liet ik mijn handen langs haar hals omlaagglijden, bleef even haar schouders vasthouden terwijl onze kussen nog inniger werden en legde ze ten slotte om haar stevige borsten.

Ze beefde vanaf het moment dat ze tegen me aan leunde en me die eerste kus had gegeven. Ik begreep instinctief dat die rillingen niet door een erotisch vooruitzicht werden veroorzaakt, maar het bewijs waren dat ze zich eigenlijk even onzeker, onhandig en verlegen voelde als ik en even bang was om afgewezen te worden. Nu trok er plotseling een nog heviger rilling door haar heen. Ze schoof achteruit en zei: ‘O, verdorie.’

‘Wat is er?’ vroeg ik ademloos.

‘Waarom kunnen...’

‘Wat?’

‘... twee mensen...’

‘Wat?’

Inmiddels stroomden de tranen over haar gezicht. Haar stem trilde.

‘... niet gewoon de armen naar elkaar uitsteken...’

‘Dat hebben we gedaan. Allebei.’

‘... en die barrière slopen...’

‘Er is geen barrière. Nu niet meer.’

Ik werd me weer bewust van de triestheid die in haar school, een put vol eenzaamheid die veel te diep was om gedempt te worden, een grauwheid, een afstandelijkheid, en ik was bang dat ze zich daar op het slechtste moment dat ze uit had kunnen kiezen aan zou overgeven en juist daardoor weer die afstand tussen ons zou scheppen waarvoor ze zo bang beweerde te zijn.

Ze zei: ‘Die is er altijd... constant... het blijft zo moeilijk om echt contact te maken... echt eerlijk...’

‘Dat is juist heel gemakkelijk,’ zei ik.

‘Nee.’

‘We zijn al halverwege.’

‘... een afgrond, een zee...’

‘Hou je mond,’ zei ik. Ik had die drie woordjes nog nooit op zo’n lieve en innige toon uitgesproken. Ik nam haar weer in mijn armen en kuste haar opnieuw.

We bleven kussen en elkaar liefkozen met een snel groeiend enthousiasme, maar toch ook vastbesloten om volop te genieten van deze eerste kennismaking. Hoewel we daar nog maar hooguit vijf of tien minuten op het gras zaten, leek het alsof er ongemerkt hele dagen voorbijgingen. Toen ze zich weer lostrok, begon ik te protesteren. Maar ze zei: ‘Stil maar’, op een manier die me meteen mijn mond deed houden. Ze ging staan en zonder dat irritante gefrunnik met knopen-haakjes-ritsen dat als een koude douche kan werken, gleden haar kleren van haar af en daar stond ze dan, in al haar naakte glorie.

Zelfs midden in de nacht, in dit donkere woud, leek ze nog steeds de dochter van de zon, want maanlicht was niets anders dan weerkaatst zonlicht, en nu leek iedere straal van die tweedehands gloed haar te vinden. In de maneschijn leek haar huid doorschijnend en het accentueerde de sublieme sensuele welvingen en vlakken, de rondingen en holtes van haar volmaakte lichaam. Eros in een vloeiend samenspel van zwart en zilver: de als bevroren dauw glinsterende ronde billen, perfect gescheiden door een donkere streep; de verlokkelijke spieren van een dij die bedekt scheen met een vliesdun laagje rijp; een paar kroezige, glanzende schaamhaartjes die oplichtten met een zilveren glans; haar platte buik die vanaf de parelmoeren kus van de manestralen naar binnen welfde, een smetteloos schaduwplekje vormde en van daaruit weer tot een volle parelmoerglans aanzwol voordat de donkere plekjes onder de zware borsten werden bereikt; en – o ja – haar borsten, zo stevig, zo hartverscheurend mooi gevormd, met gezwollen tepels, half zilver half zwart getint. Een bleke, sneeuwwitte, platina glans – die van binnenuit scheen te komen – lag over haar elegante, gladde schouders, volgde de tere lijnen van haar hals en speelde over de broze randjes en kronkels van een ragfijn oor.

Met lome gratie zakte ze als een hemels wezen omlaag, alsof ze van een grote hoogte kwam, en ging op het dikke, zachte gras liggen.

Ik trok m’n kleren uit.

Ik speelde een liefdesspel met m’n handen, m’n lippen en m’n tong en voor ik zelfs maar overwoog om bij haar binnen te glijden, had ik haar al tweemaal naar een climax gebracht. Ik was geen fantastische minnaar – verre van dat; ik dankte mijn hele seksuele ervaring aan twee vrouwen van andere kermissen waar ik eerder had gewerkt. Maar dankzij mijn zesde zintuig scheen ik voortdurend te weten wat ze wilde, wat ze fijn zou vinden.

Daarna, terwijl ze languit op dat bed van zwart gras lag, spreidde ik haar slanke dijen en gleed ertussen. Dat eerste moment van penetratie ging gepaard met de gebruikelijke, weinig opmerkelijke anatomische werktuiglijkheid, maar het gebeuren was helemaal niet gewoon en zeker niet onopmerkelijk meer toen we samensmolten. Werktuiglijkheid veranderde in mystiek en we werden niet alleen minnaars maar een simpel organisme, dat instinctief en gedachteloos een mysterieuze apotheose van zowel lichaam als geest nastreefde waar het zich nauwelijks van bewust was, maar waar het wanhopig naar verlangde. Ze scheen met een soortgelijke helderziendheid op mij te reageren als ik op haar. Terwijl ze zich aan me vastklampte, maakte ze geen enkele beweging die storend werkte, ze fluisterde geen woord dat verkeerd viel. Ze verstoorde op geen enkele manier de bijzonder bevredigende en verbijsterend complexe ritmes waarmee we uiting gaven aan onze hartstocht, maar de manier waarop ze iedere beweging en iedere stoot opving, was precies goed. De rustpauzes waarin we naar adem lagen te snakken, iedere streling, iedere hartklop, alles hielp bij ons streven naar de volmaakte harmonie die we uiteindelijk ook vonden en ontstegen. De wereld om ons heen was verdwenen. We waren één; alles draaide om ons; alleen om ons.

Onder die verrukkelijke en bijna hemelse omstandigheden leek ejaculatie bijna een grove belediging, geen natuurlijke manier om ons samenzijn te beëindigen, maar een ruwe interruptie van elementaire biologie. Maar het was niet te voorkomen. Het was niet alleen onvermijdelijk, maar het kon ieder moment gebeuren. Ik was misschien vier of vijf minuten in haar verzonken geweest, toen ik de eruptie voelde komen en me met enige gêne realiseerde dat die niet te houden was. Ik begon me terug te trekken, maar ze hield me nog steviger vast door haar slanke benen en haar armen om me heen te klemmen, terwijl haar geslacht het mijne nog vaster omsloot. Ik was nog net in staat om haar hijgend te waarschuwen dat ik haar misschien zwanger zou maken, maar ze zei: ‘Het geeft niet, Slim, het geeft echt niet. Ik kan toch geen kinderen krijgen, geen baby’s, het geeft niet, kom maar in me klaar, schatje, alsjeblieft, kom maar in me klaar, vul me.’ Bij die laatste woorden gleed er een rilling door haar heen omdat ze opnieuw een orgasme kreeg en ze drukte haar lichaam tegen het mijne, perste haar borsten tegen mijn borst terwijl haar lichaam zo heftig beefde dat het gewoon schokte. En plotseling begaf mijn weerstand het, ik liet me gaan en er spoelden lange vloeibare linten sperma uit me, die zich in haar ontknoopten.

Het duurde heel lang voordat we ons weer bewust werden van de wereld om ons heen en nog veel langer tot we elkaar loslieten. Maar uiteindelijk lagen we zij aan zij op onze rug in het gras, hand in hand naar de nachtelijke hemel boven ons te staren. We waren stil, want voorlopig was alles wat we te zeggen hadden al zonder woorden gezegd.

Er gingen misschien vijf lange, warme minuten voorbij, toen zei ze: ‘Wie bén je eigenlijk, Slim MacKenzie?’

‘Ik ben gewoon ik.’

‘Een heel bijzonder iemand.’

‘Ben je mal? Bijzonder? Ik kon me niet eens inhouden. Ik spatte als een stuk vuurwerk uit elkaar. Jezus. Ik beloof je dat ik me de volgende keer beter zal beheersen. Ik ben zeker geen fantastische minnaar, geen Casanova, maar meestal kan ik het toch wel langer uithouden dan...’

‘Niet doen,’ zei ze zacht. ‘Haal het niet zo omlaag. Doe nou niet net alsof het niet het meest natuurlijke, het meest opwindende, het meest gewéldige was dat je ooit hebt meegemaakt. Want dat was het wel. Dat was het écht.’

‘Maar ik...’

‘Het duurde lang genoeg. Precies lang genoeg. Hou nou maar je mond.’

Ik hield mijn mond.

Het kantwerk van wolken was weggeblazen. De hemel leek van kristal. De maan was een Lalique-bol.

Deze buitengewone dag vol contrasten had de meest stuitende lelijke dingen en verschrikkingen gebracht, maar diezelfde dag was ook vervuld geweest met een schoonheid die bijna ondraaglijk was van intensiteit. De vals lonkende trollen in Yontsdown. En als compensatie voor hen: Rya Raines. De grauwe somberheid van die akelige stad. Met als tegenwicht: dit schitterende tentdak van maan en sterren waaronder ik nu volkomen bevredigd lag. De visioenen vol vuur en dood bij de lagere school. En daartegenover: de herinnering aan haar door maneschijn gestreelde lichaam dat zich met een vreugdevolle belofte in het gras neervlijde. Zonder Rya zou het een dag vol onvoorstelbare en onafgebroken wanhoop zijn geweest. Daar aan de oever van dat donkere meer leek ze, althans op dat moment, de belichaming van alles wat wél klopte in de plannen van de goddelijke architect voor het universum en als ik toen had geweten waar God uithing, had ik Hem aan de zoom van Zijn kleed gerukt, Hem tegen de schenen geschopt en Hem net zo lang aan Zijn hoofd gezeurd tot Hij me had beloofd om de grote delen van Zijn schepping die Hij de eerste keer volkomen verknald had nog eens over te doen en dat Hij bij die reconstructie Rya Raines zou gebruiken als het ultieme voorbeeld van wat er allemaal mogelijk was als Hij Zijn hoofd er maar bij hield en zich met al Zijn gaven aan het project wijdde.

Joel Tuck had zich vergist. Ik was helemaal niet hoteldebotel van haar.

Ik was verliefd op haar.

God helpe me, ik was verliefd op haar. En op dat moment wist ik dat nog niet, maar de tijd kwam met rasse schreden nader dat ik, vanwege mijn liefde voor haar, Gods hulp wanhopig hard nodig zou hebben om alleen maar te overleven.

Na een poosje liet ze m’n hand los, ging zitten, trok haar knieën op, sloeg haar armen om haar gebogen benen en staarde over het onverlichte meer waarin een vis even spetterde en toen stil weer verder zwom. Ik ging ook zitten en naast elkaar hadden we nog steeds even weinig behoefte aan een gesprek als de zwemmende vissen.

Weer een gespetter in de verte.

Een vlaagje wind streek door het riet aan de waterkant.

Tsjirpende krekels.

Droevige lokroepen van eenzame kikkers.

Na verloop van tijd besefte ik dat ze weer zat te huilen.

Ik legde mijn hand tegen haar gezicht en doopte een van mijn vingertoppen in een traan.

‘Wat is er?’ vroeg ik.

Ze zei niets.

‘Vertel het maar,’ zei ik.

‘Niet doen,’ zei ze.

‘Wat niet?’

‘Praten.’

Ik zweeg.

Zij zweeg.

Uiteindelijk hielden zelfs de kikkers hun mond.

Toen ze ten slotte begon te praten, zei ze: ‘Het water ziet er uitnodigend uit.’

‘Het ziet er alleen maar nat uit.’

‘Heel aantrekkelijk.’

‘Waarschijnlijk zit het vol algen en is de bodem een dikke laag modder.’

‘Soms,’ zei ze, ‘als ik buiten het seizoen in Gibtown in Florida ben, ga ik naar het strand om een lange wandeling te maken en dan denk ik af en toe weleens hoe fijn het zou zijn om de zee in te lopen en te gaan zwemmen, steeds verder, gewoon door zwemmen en nooit meer terugkomen.’

Ze straalde een onthutsende geestelijke en emotionele moeheid uit, een verontrustende melancholie. Ik vroeg me af of het iets te maken kon hebben met het feit dat ze niet in staat was om kinderen te krijgen. Maar onvruchtbaarheid alleen scheen een te zwakke reden voor deze zwarte vertwijfeling. Op dit moment leek haar stem toe te behoren aan een vrouw met een hart dat was aangevreten door een bitter verdriet dat zo puur was en zo vol venijn dat de reden ervoor alle verbeeldingskracht te boven ging.

Ik begreep totaal niet hoe haar stemming zo snel van extase kon omslaan in vertwijfeling. Hooguit een paar minuten geleden had ze tegen me gezegd dat onze vrijpartij je van het was geweest. Nu gaf ze zich weer bijna gretig over aan de wanhoop, aan een volslagen hopeloze, verterende, zonloze en stille eenzaamheid die me de stuipen op het lijf joeg.

‘Zou het niet fijn zijn,’ zei ze, ‘om net zo ver te zwemmen als je kunt en dan, als je uitgeput bent, nog verder te zwemmen, tot je armen als lood beginnen aan te voelen en je benen als de gewichten van een duiker en om dan...’

‘Nee!’ zei ik fel terwijl ik haar gezicht in mijn beide handen nam en haar hoofd omdraaide, zodat ze me moest aankijken. ‘Nee, dat zou niet fijn zijn. Dat zou helemaal niet fijn zijn. Waar praat je over? Wat is er met je aan de hand? Waarom gedraag je je zo?’

Er lag geen antwoord op haar lippen en in haar ogen stond ook niets te lezen, behalve een troosteloosheid die zelfs voor mijn zesde zintuig niet te doorgronden was, een eenzaamheid die volslagen ongevoelig leek te zijn voor elke poging die ik kon doen om hem weg te vagen. Toen ik dat zag, kromp mijn maag van angst samen, mijn hart leek hol en dood en de tranen schoten ook mij in de ogen.

In pure wanhoop trok ik haar weer neer op het gras, kuste en streelde haar en begon weer met haar te vrijen. Eerst stribbelde ze nog tegen, maar daarna begon ze weer mee te werken en al gauw waren we weer één. En ondanks al dat gepraat over zelfmoord en ondanks het feit dat ze me niet wilde vertellen waarom ze zo vertwijfeld was, was het dit keer nog beter voor ons allebei. Als hartstocht de enige reddingslijn was die ik haar kon toegooien, als er niets anders was waarmee ik haar uit dat spirituele drijfzand kon trekken dat haar naar beneden zoog, dan was het in ieder geval een geruststellende gedachte dat mijn hartstocht voor haar een reddingslijn zonder einde was.

Uitgeput bleven we nog een tijdje in elkaars armen liggen en nu sloeg ons gemeenschappelijk zwijgen niet om in een begrafenisstemming, zoals de eerste keer. Een tijdje later kleedden we ons aan en liepen weer terug over de bosweg in de richting van het kermisterrein.

Ik had moed geschept uit het begin dat we die avond hadden gemaakt en sinds de dag dat ik voor het eerst een trol had gezien, was ik niet meer zo vol hoop voor de toekomst geweest. Eigenlijk wilde ik het uitschreeuwen, mijn hoofd in de nek gooien en schaterlachen naar de maan. Maar ik deed niets van dat alles, want bij elke stap van onze terugweg uit de wildernis was ik ook bang, doodsbang dat ze weer zou afglijden van gelukzaligheid naar wanhoop en dat ze er dan nooit meer in zou slagen om op te krabbelen. En ik was ook bang voor dat nog lang niet vergeten visioen van haar met bloed besmeurde gezicht en voor wat dat visioen wellicht zou inhouden. Het was een krankzinnige hutspot van tegenstrijdige gevoelens die maar met de grootste moeite op een laag pitje kon worden gehouden, zeker door een zeventienjarige jongen die, ver van huis en afgesneden van zijn familie, snakte naar een beetje genegenheid, een doel in zijn leven en wat bestendigheid. Gelukkig was Rya de hele weg tot de voordeur van haar Airstream opgewekt en bleef me de ontmoedigende aanblik van een nieuwe afdaling in die melancholieke duistere krochten bespaard. Zo durfde ik er toch nog een klein beetje op te rekenen dat ik haar na verloop van tijd zou kunnen overhalen om af te zien van het idee zelfmoord te plegen door zich over te leveren aan de harteloze omhelzing van de uitgestrekte zee in Florida.

En wat dat visioen betrof... nou, ik moest haar gewoon op de een of andere manier helpen om het naderende gevaar uit de weg te gaan. In tegenstelling tot het verleden kon de toekomst nog veranderd worden.

Bij haar deur kusten we elkaar.

‘Ik kan je nog steeds in me voelen,’ zei ze, ‘je zaad binnen in me is nog steeds warm, het gloeit. Ik neem het mee naar bed, dan krul ik me lekker op om de warmte van je zaad en dat zal dan de rest van de nacht als een soort waakvlam de nare dromen op afstand houden. Vannacht geen begraafplaatsen, Slim. Vannacht niet.’

Daarna liep ze naar binnen en deed de deur achter zich dicht.

Dankzij de trollen, die me een soort achtervolgingswaanzin bezorgen als ik wakker ben en mijn slaap verstoren met nachtmerries, ben ik gewend aan slapeloze nachten. Al jarenlang krijg ik maar heel weinig slaap, meestal niet meer dan een paar uurtjes per nacht en soms komt het er helemaal niet van. Mijn metabolisme is dan ook langzaam maar zeker gewend geraakt aan het feit dat mijn moede leden nooit geheel verkwikt zullen worden. Vannacht was ik weer klaarwakker, ook al was het inmiddels vier uur in de ochtend, maar in ieder geval was de reden voor mijn slapeloosheid dit keer geen kille angst, maar een niet te onderdrukken blijdschap.

Ik ging naar het kermisterrein.

Terwijl mijn gedachten volledig in beslag werden genomen door Rya, liep ik het pad af. De stortvloed van beelden die door mijn hoofd maalde, was zo onstuimig dat ik nooit had kunnen geloven dat er nog ruimte over was om aan andere dingen te denken. Maar na een poosje kwam ik tot het besef dat ik niet verder liep, dat ik mijn handen tot vuisten had gebald, dat er een kil gevoel in me was opgekomen, dat ik voor de Shockville-tent van Joel Tuck stond en dat ik daar met een bepaalde bedoeling naartoe was gekomen. Ik staarde naar de spandoeken van Snap Wyatt die over de voorkant van de tent waren gespannen. Die portretten van de gedrochten waren veel enger dan ze overdag waren geweest nu ze in het afnemende maanlicht nauwelijks te onderscheiden waren. De menselijke fantasie kon immers nog veel grotere gruwelen produceren dan zelfs God kon bedenken. Terwijl mijn bewustzijn zich bezig had gehouden met Rya, had mijn onderbewustzijn me hiernaartoe gesleurd, met de bedoeling dat ik dat stuk grond in het twaalfde hokje zou gaan onderzoeken, waaruit ik met mijn zesde zintuig zulke sterke indrukken van de dood had opgevangen.

Misschien zelfs wel van mijn éígen dood.

Ik wilde helemaal niet naar binnen.

Ik wilde eigenlijk weglopen.

Terwijl ik stond te kijken naar de zorgvuldig vastgemaakte lappen tentdoek waarmee de ingang van de tent was afgesloten, veranderde de wens om weg te lopen in een neiging om er halsoverkop vandoor te gaan.

Maar daarbinnen bevond zich een sleutel tot mijn toekomst. Ik moest precies weten welke spirituele magneet me daar de vorige middag naartoe had getrokken. Om de kans op overleven zo groot mogelijk te maken, moest ik weten waarom die zandvloer voor het podium van Joel Tuck dodelijke krachten had uitgestraald en waarom ik het idee had gehad dat diezelfde plek best mijn eigen graf zou kunnen worden.

Ik maakte mezelf wijs dat er in die tent niets was om bang voor te zijn. De gedrochten waren niet hier maar lagen in hun woonwagens als een blok te slapen. Maar zelfs als ze nog in de tent waren geweest, was er niet één bij die me kwaad zou willen doen. En de tent op zich was niet gevaarlijk of kwaadaardig; het was gewoon een groot canvas bouwsel, en als er binnen al iets rondwaarde, zou dat nooit iets ergers zijn dan de domheid en de onnadenkendheid van tienduizend bezoekers.

Desondanks was ik angstig.

Angstig liep ik naar de stevig vastgesjorde lappen van canvas die de ingang afsloten.

Bij de lappen aangekomen, maakte ik bevend één lijn los.

En bevend ging ik naar binnen.

10

Het graf

Een vochtige duisternis.

De geur van aan weer en wind blootgesteld tentdoek.

Zaagsel.

Ik stond net binnen in Shockville, doodstil, op mijn hoede, en luisterde. In de grote, in verschillende ruimtes ingedeelde tent heerste absolute rust, maar toch was het net alsof de omgeving op een vreemde manier resoneerde. Ik had het gevoel dat ik in een gigantische schelp zat en mijn eigen bloed als het ruisen van de zee door de adertjes in mijn oren hoorde vloeien.

Ondanks de stilte en het late uur had ik toch het gevoel dat ik niet alleen was, waardoor mijn nekharen overeind gingen staan.

Terwijl ik met samengeknepen ogen in de ondoordringbare duisternis tuurde, bukte ik me en trok het mes uit mijn laars.

Maar met het wapen in mijn hand voelde ik me nauwelijks zekerder. Ik zou er niet veel aan hebben als ik niet kon zien van welke kant de aanval kwam. De variététent stond aan de rand van het kermisterrein en de elektriciteitskabels van de gemeente die het terrein van stroom voorzagen, waren zo dichtbij dat de tent geen gebruik hoefde te maken van een van de kermisgeneratoren. Ik hoefde dus geen dieselmotor op te starten om licht te krijgen. In het donker zocht ik eerst links en daarna rechts van de ingang naar een schakelaar die op een houten paaltje was bevestigd of naar een trekkoord dat vanaf het plafond naar beneden bungelde.

De dreiging van gevaar die ik via mijn zesde zintuig opving, werd steeds sterker.

Ik had het idee dat ik elk moment aangevallen kon worden.

Waar zat die verrekte schakelaar nou?

Ik bleef rondtasten en vond een dikke houten paal waar een elektriciteitssnoer omheen kronkelde.

Ik hoorde iemand zwaar en onregelmatig ademhalen.

Ik verstijfde.

Luisterde.

Niets.

Toen drong het tot me door dat ik mijn eigen ademhaling had gehoord. Even was ik lamgeslagen door mijn eigen stommiteit, die op een wel heel vervelend moment kwam. Ik bleef stuntelig staan, bekropen door een bekend soort ergernis. Iedereen die als kind weleens uren wakker heeft gelegen uit angst voor een monster onder het bed, weet wat ik bedoel. Als je eindelijk genoeg moed hebt verzameld om te kijken, zit er helemaal geen monster. Of, wat nog veel erger is, je blijkt bang te zijn geweest voor een stel afgetrapte tennisschoenen.

Maar toch bleef mijn zesde zintuig me waarschuwen voor mogelijk geweld. Die indruk werd niet minder. Integendeel. Overal in de vochtige, bedompte lucht leek gevaar op te doemen.

Met trillende vingers volgde ik op de tast de elektriciteitskabel tot ik een schakelkast vond en een knop. Die draaide ik om. Boven mijn hoofd, langs het met koorden afgezette pad en in de hokjes achter de koorden, floepten kale lichtpeertjes aan.

Met het mes in de hand sloop ik behoedzaam langs het lege hokje waar Jack-Four-Hands zich de vorige dag aan het volk had getoond en waar zijn zielige levensgeschiedenis nog steeds op het tentdoek achterin stond vermeld. Vervolgens liep ik vanuit de eerste ruimte door naar de tweede, vanuit de tweede naar de derde en van daaruit ten slotte naar de vierde ruimte, naar het laatste hokje waar Joel Tuck gewoonlijk zat en waar nu een drukkend gevoel van dodelijk gevaar hing, een angstaanjagende gewaarwording die als een elektrische stroomstoot door me heen zinderde.

Ik liep naar het koord voor het hokje van Joel Tuck.

De plek met zaagsel bestrooide aarde vlak voor het podium had voor mijn gevoel een even sterke uitstraling als een hoop plutonium, ook al bestond de uitstoot niet uit dodelijke gammadeeltjes. In plaats daarvan werd ik blootgesteld aan onmeetbare röntgendoodsbeelden – plus geuren, geluiden en tastbare gevoelens – die buiten de waarneming vielen van de vijf zintuigen die ik met andere menselijke wezens deel, maar die feilloos werden geregistreerd door de geigerteller van mijn zesde zintuig, mijn helderziendheid. Wat ik kon vóélen waren geopende graven waarin duisternis poelen vormde van stilstaand bloed, een opeenhoping van in de loop der tijden verbleekte botten met brilletjes van spinrag in de lege oogkassen, de geur van vochtige, pas omgespitte aarde, het zware schuren van een stenen deksteen die met veel moeite van een sarcofaag wordt afgeschoven, lichamen op sectietafels in vertrekken die naar formaldehyde stonken, de weeë geur van boeketten rozen en anjers die begonnen te rotten, de vochtige lucht van een ondergrondse grafkelder, de doffe dreun waarmee het deksel van een houten doodskist wordt dichtgeslagen, een kille hand die dode vingers tegen mijn gezicht aan drukte...

‘Jezus,’ zei ik met trillende stem.

De flitsen van helderziendheid – voor het merendeel eerder symbolische verwijzingen naar de dood dan echte gebeurtenissen die me in m’n leven nog te wachten stonden – waren nu nog veel sterker en veel griezeliger dan ze die middag ervoor waren geweest.

Ik hief m’n hand op en veegde over m’n gezicht.

M’n huid was klam van het zweet.

Terwijl ik een poging deed om wat orde te scheppen in de warboel van profetische indrukken en tegelijkertijd moest knokken om er niet door overdonderd te worden, zwaaide ik mijn benen een voor een over het koord en stapte het hokje in. Ik was bang dat ik in die orkaan van helderziendheid het bewustzijn zou verliezen. De kans daarop was klein, maar het was me weleens eerder overkomen onder omstandigheden waarbij ik geconfronteerd werd met bijzonder krachtige concentraties occulte energie en telkens was ik pas uren later wakker geworden met een barstende hoofdpijn. Maar op deze plek die zo vervuld was van kwaadaardige voorgevoelens mocht ik niet buiten westen raken. Als ik in Shockville het bewustzijn zou verliezen, zou ik op de plek waar ik neerviel vermoord worden. Daar was ik vast van overtuigd.

Ik knielde op de zandvloer voor het podium.

Wegwezen, smeer ’m, maak je uit de voeten! waarschuwde een innerlijke stem.

Terwijl ik het mes zo stijf vasthield dat mijn rechterhand gewoon pijn deed en mijn knokkels wit waren, gebruikte ik mijn linkerhand om een plek van een vierkante meter schoon te vegen van zaagsel. De aarde eronder was aangestampt, maar niet keihard. Ik kon de grond met mijn blote handen gemakkelijk omwoelen. Het toplaagje van een centimeter of twee kwam in stukken en brokken vrij, maar daaronder was de grond losser, precies het tegenovergestelde van wat je zou verwachten. Iemand had hier hooguit een dag of wat geleden een gat gegraven.

Nee. Geen gat. Niet zomaar een gat. Een gráf.

Maar voor wie? Wiens lichaam lag daar onder me?

Eigenlijk wilde ik dat helemaal niet weten.

Maar ik móést het weten.

Ik bleef de aarde wegkrabben.

De beelden van de dood werden krachtiger.

En terwijl ik in de aarde bleef wroeten, werd het gevoel dat het best mogelijk was dat deze opgraving straks mijn graf zou worden ook steeds sterker. Maar eigenlijk kon dat helemaal niet, want het werd kennelijk al in beslag genomen door een ander lijk. Misschien interpreteerde ik de spirituele indrukken verkeerd. Die mogelijkheid bestond wel degelijk, want het lukte me niet altijd om iets zinnigs te maken van de trillingen die door mijn zesde zintuig werden opgepikt.

Ik legde mijn mes neer zodat ik de aarde met twee handen tegelijk weg kon scheppen en na een paar minuten had ik al een gat van een meter lang, een centimeter of zestig breed en tussen de tien en vijftien centimeter diep. Ik wist dat ik op zoek moest gaan naar een schop, maar de aarde was vrij rul en ik had geen flauw idee waar ik een schop zou kunnen vinden. Trouwens, ik kón helemaal niet meer ophouden. Ik kon niet anders dan doorgraven zonder zelfs maar een moment te pauzeren, opgezweept door de morbide, krankzinnige maar stellige overtuiging dat ik mezelf in dit graf terug zou vinden, dat ik de aarde van mijn eigen gezicht weg zou vegen en mezelf naar me op zou zien kijken. In een overstelpende doodsangst die werd veroorzaakt door de onafgebroken stroom onheilspellende spirituele beelden zat ik inmiddels als een gek in de aarde te wroeten terwijl het klamme zweet me van mijn voorhoofd, neus en kin droop, grommend als een beest en hijgend alsof mijn longen in brand stonden. Terwijl ik door bleef graven, snoof ik walgend de volle, profetische stank van de dood op alsof het om een echte geur ging – dieper – maar in feite was er, behalve in mijn hoofd, geen spoor van ontbinding in de variététent te ruiken – dieper – omdat het lijk nog te vers was om al verder te zijn dan het eerste stadium van ontbinding. Nog dieper. Mijn handen waren zwart, het vuil zat onder mijn vingernagels vastgekoekt en zandkorreltjes vlogen door de lucht en bleven in mijn haar en op mijn gezicht vastplakken toen ik nog fanatieker begon te graven. Een deel van mezelf leek zich af te scheiden en dwarrelde omhoog, neerkijkend op het dolle beest waarin ik was veranderd en dat stukje dat afstand had genomen vroeg zich af of ik misschien krankzinnig was, net zoals me dat eerder was overkomen bij de aanblik van het strakke en gekwelde gezicht in de spiegel in de kleedkamer.

Een hand.

Bleek.

Een tikje blauw.

Hij lag daar plotseling in de grond voor me, in een volkomen ontspannen houding alsof de aarde eromheen een lijkkleed was waarop hij met grote zorg was neergevlijd. Stukjes geronnen bloed kleefden aan de vingernagels vast en zaten in de huidplooien rond de knokkels.

De spirituele doodsbeelden begonnen te vervagen omdat ik nu contact had gemaakt met het echte dode voorwerp dat ze had veroorzaakt.

Ik had inmiddels een gat van een centimeter of vijftig diep gegraven en nu schepte ik er zorgvuldig nog meer zand uit tot ik een tweede hand had blootgelegd die half over de eerste lag... en de polsen... en een deel van de armen... tot het me duidelijk werd dat de overledene in de traditionele houding te rusten was gelegd, met de armen over de borst gekruist. Daarna, terwijl ik afwisselend mijn adem inhield en zat te hyperventileren, met een lichaam dat geteisterd werd door angstschokken die mijn tanden deden klapperen, begon ik meer grond boven de handen weg te halen.

Een neus.

Een breed voorhoofd.

Een klaterend glissando gleed door me heen, niet in tonen maar in koude rillingen.

Ik vond het niet nodig om al het zand van het gezicht af te vegen, want toen ik het half bloot had gelegd wist ik al dat het de man – de tról – was die ik twee avonden geleden in het paviljoen van de botsautootjes had gedood. Zijn oogleden waren gesloten en hadden allebei een wat groenige tint, alsof iemand met een zwart gevoel voor humor er voor hij onder de grond werd gestopt eerst wat oogschaduw op had gesmeerd. Zijn bovenlip krulde aan één kant op in een spottende doodsgrijns en het zand zat tussen zijn tanden vastgekoekt.

Uit een ooghoek zag ik iets bewegen in een ander deel van de tent.

Ik snakte naar adem en draaide mijn hoofd met een ruk om naar het pad achter het koord, maar er was niemand te zien. Ik wist zeker dat ik iets had zien bewegen en voor ik zelfs maar op kon staan om op onderzoek uit te gaan, zag ik het opnieuw – spookachtige schaduwen die vanaf de met zaagsel bedekte grond omhoogsprongen naar de achterwand van de tent en vervolgens weer op de grond terugzakten. Ze gingen vergezeld van een dof gekreun, alsof iets uit een nachtmerrie het achterste vertrek van de tent was binnengekomen en nu naar me toe schuifelde, nog onzichtbaar vanuit het vierde hokje maar hooguit een paar wankele passen van me af.

Joel Tuck?

Het was duidelijk dat hij het was geweest die de dode trol stiekem uit het paviljoen van de botsautootjes had weggehaald en hier had begraven. Ik had geen idee waarom hij dat had gedaan: of hij me had willen helpen, in verwarring had willen brengen, of bang had willen maken – ik had geen enkel aanknopingspunt. Hij kon zowel vriend als vijand zijn.

Zonder mijn blik af te wenden van de open zijde van het hokje, in de volste verwachting dat daar ieder moment een of ander probleem zou kunnen opduiken, grabbelde ik op de tast achter me naar het mes dat ik daar neer had gelegd.

Opnieuw sprongen de schaduwen op en opnieuw gingen ze gepaard met een zacht gekreun, maar nu drong het plotseling tot me door dat het gekreun niets anders was dan de klaagzang van de wind die buiten was aangewakkerd. En de huppelende schaduwen werden eveneens veroorzaakt door de wind. Bij elke stevige vlaag die in de tent naar binnen woei, werden de kale peertjes die bovenin hingen door de wind bewogen. Die wiebelende lampen brachten de slapende schaduwen kortstondig tot leven.

Opgelucht hield ik op met het gegrabbel naar mijn mes en richtte mijn aandacht weer op het lijk.

De ogen waren open.

Ik week achteruit en zag toen dat het nog steeds dode en blinde ogen waren, bedekt met een doorschijnend, melkachtig vlies dat het licht van bovenaf weerkaatste en er bijna als rijp uitzag. De spieren van de dode man waren nog steeds slap, zijn mond was nog steeds vertrokken in een strakke grijns en er zat nog steeds zand tussen zijn halfgeopende lippen en vastgekoekt tussen zijn tanden. Op zijn keel was de dodelijke steekwond te zien – die er trouwens niet half zo erg uitzag als ik me herinnerde – en geen zuchtje adem ontsnapte aan zijn mond. Hij was absoluut niet tot leven gekomen. Kennelijk was die rare reactie van de oogleden niets anders dan een van die spierkrampen na de dood die met de regelmaat van een klok jonge medische studenten en beginnende doodgravers de stuipen op het lijf joegen. Ja. Vast en zeker. Maar... aan de andere kant... konden die zenuwtrekken en spierkrampen ook nog bijna twee dagen na zijn dood verwacht worden? Of vonden dat soort vreemde reacties alleen plaats in de eerste paar uur na de dood? Nou ja, goed, misschien had het gewicht van de aarde die op het lijk was gegooid de oogleden dan gesloten gehouden en waren ze weer opengesprongen nu de grond weggehaald was.

Doden kwamen niet opnieuw tot leven.

Alleen krankzinnige mensen beweerden vol overtuiging dat ze wandelende lijken hadden gezien.

Ik was niet gek.

Ik was helemáál niet gek.

Ik staarde neer op de dode man en langzaam maar zeker kwam mijn hijgende ademhaling tot rust. Mijn hartslag die aan een verschrikt konijntje had doen denken begon ook weer te zakken.

Mooi. Dat was een stuk beter.

Ik begon me opnieuw af te vragen waarom Joel Tuck het lijk voor me had begraven en waarom hij, nadat hij me die gunst had bewezen, geen contact met me had gezocht om die eer voor zich op te eisen. En waarom zou hij het om te beginnen hebben gedaan? Waarom had hij zich medeplichtig gemaakt aan moord? Tenzij Joel Tuck natuurlijk wist dat ik geen ander menselijk wezen had vermoord. Was het mogelijk dat hij, wellicht met zijn derde oog, de trollen ook kon zien en alle begrip had voor mijn moordlustige neigingen?

Hoe het ook zij, dit was niet het moment om daarover na te denken. Elk moment kon de patrouille van de bewakingsdienst langs Shockville komen en zien dat het licht aan was. Hoewel ik nu een van de kermisgasten was en geen indringer meer zoals twee nachten geleden, zouden ze toch willen weten wat ik uitspookte in een attractie die niet van mij was en waar ik niet eens werkte. Als ze het graf vonden, of nog erger, het lijk, zou mijn status als medewerker van de kermis niet kunnen voorkomen dat ik gearresteerd, vervolgd en tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld zou worden.

Met twee handen tegelijk begon ik de opgehoopte aarde terug te duwen in het gedeeltelijk geopende graf. Toen de vochtige aarde op de handen van de dode man terechtkwam, bewoog een van zijn handen waardoor een paar kluitjes naar mij toe gegooid werden en in mijn gezicht terechtkwamen terwijl de andere hand spastisch als een gewonde krab begon te schokken. De met een grauw vlies bedekte ogen knipperden en terwijl ik viel en achteruit krabbelde, tilde het lijk zijn hoofd op en begon zich los te wrikken uit zijn niet bepaald laatste rustplaats.

Dit was ook geen visioen.

Dit was echt.

Ik gilde. Er kwam geen geluid over mijn lippen.

Heftig schudde ik mijn hoofd heen en weer, een starre weigering om het onmogelijke dat zich voor mijn ogen afspeelde te aanvaarden. Ik kreeg de indruk dat het lijk alleen begon op te staan omdat ik hooguit een paar ogenblikken geleden in mijn verbeelding deze macabere ontwikkeling had gezien en dat waanzinnige idee op de een of andere manier over de angstaanjagende kracht beschikte om die verschrikking te verwezenlijken. Alsof mijn verbeelding een soort geest was die mijn ergste vrees voor een wens had aangezien en die nu ook vervulde. En als dat zo was, kon ik die tot geest verworden verbeelding ook meteen weer terugduwen in zijn lamp, wensen dat deze monsterlijke verschijning meteen op zou houden en dan zou ik gered zijn.

Maar hoe hard ik ook met mijn hoofd schudde, hoe wanhopig ik ook probeerde te ontkennen wat zich voor mijn ogen afspeelde, het lijk weigerde om weer te gaan liggen en net te doen alsof het dood was. Met zijn met zand besmeurde bleke handen tastte het naar de randen van het graf, trok zichzelf overeind en keek me strak aan terwijl het losse zand uit de plooien in zijn overhemd omlaaggleed en zijn verwarde smerige haar in slonzige pieken rechtop stond.

Ik was over de grond achteruitgeschoven tot ik met mijn rug tegen het tentdoek zat dat als scheidingswand fungeerde tussen dit hokje en dat ernaast. Ik was het liefst opgestaan, over het koord voor het hokje gesprongen en er als een haas vandoor gegaan, maar ik kon net zomin rennen als schreeuwen. Het lijk grijnsde en stukjes vochtige aarde vielen uit zijn mond, hoewel er nog steeds zand tussen zijn tanden zat. De kalkachtige grijns van ontvleesde schedels, de giftignatte grijns van serpenten, de valse glimlach van Lugosi in zijn Dracula-cape – dat alles verbleekte in vergelijking met deze groteske combinatie van bloedeloze lippen en modderige tanden.

Ik ging met moeite op m’n knieën zitten.

Het lijk maakte obscene bewegingen met zijn tong om nog meer vochtige aarde uit zijn mond te werken en het liet een zwak gekreun horen, eerder vermoeid dan dreigend, een geluid dat aan ontsnappend gas deed denken, iets tussen gekwaak en iets wat uit een spleet omhoogborrelt in.

Ik slaakte een diepe zucht en kwam tot de ontdekking dat ik een beetje dromerig opstond, alsof ik een smerig gas had ingeademd dat door het lijk voor me was uitgestoten.

Terwijl ik het zilte koude zweet wegveegde dat in een van m’n ooghoeken prikte, kwam ik tot de ontdekking dat ik in elkaar gedoken stond, met een kromme rug, de schouders opgetrokken en mijn hoofd voorovergebogen in een houding die aan een aap deed denken.

Maar ik wist niet wat ik nu moest doen, ook al wist ik wel dat ik niet kon weglopen. Op de een of andere manier moest ik afrekenen met dat akelige ding, het opnieuw vermoorden en dan nu wel goed, want jezus, als ik dat níét deed, dan zou het zich misschien van deze plek weg kunnen slepen en op zoek kunnen gaan naar andere trollen hier in de buurt om ze te vertellen wat ik hem had aangedaan. En die zouden dan weten dat ik dwars door hun vermomming kon kijken en zouden het aan weer andere trollen vertellen. Dan zouden ze binnen de kortste keren allemáál weten waartoe ik in staat was en dan zouden ze zich aaneensluiten om een klopjacht op me te openen, omdat ik een grotere bedreiging voor hen vormde dan alle andere mensen bij elkaar.

Inmiddels kon ik achter het grauwe vlies dat over de ogen lag en achter de ogen zelf een vage rode gloed zien, het bloedige licht in andere ogen, de ogen van de trol. Het was hooguit een sprankje. Een vaag opflikkeren van het hellevuur. Niet zo’n fel schijnsel als daarvoor. Alleen een vaag gloeiend puntje in beide troebele oogbollen. Ik kon verder niets van de trol zien, geen snuit, geen bek vol scherpe tanden, alleen de suggestie van die akelige ogen, waarschijnlijk omdat het beest al te ver heen was op weg naar de dood om zich weer met volle kracht op dit hoopje mens te projecteren. Maar eigenlijk zou zelfs dát onmogelijk moeten zijn. Zijn keel was twee avonden geleden opengesneden, verdomme, zijn hart was daarginds in het paviljoen van de botsautootjes stil blijven staan en hij had ook opgehouden adem te halen, christus nog aan toe, hij had al twee hele dagen niet meer geademd terwijl hij daar onder de vloer van de variététent begraven had gelegen – en voor zover ik kon zien ademde hij nog stééds niet. Bovendien had hij zo veel bloed verloren dat er vast niet genoeg meer over was om zijn bloedsomloop in stand te houden.

Zijn grijns werd nog breder toen hij worstelde om zich uit het halfgeopende graf te bevrijden. Maar een gedeelte van zijn lichaam zat nog steeds vast onder bijna vijftig centimeter zand en het kostte hem behoorlijk veel moeite om zich te bevrijden. Desalniettemin bleef hij ijverig en met duivelse vastbeslotenheid graven en worstelen, met de haperende en schokkende bewegingen van een kapotte machine.

Hoewel ik hem voor dood achter had gelaten tussen de botsautootjes, had er kennelijk nog een sprankje leven in hem gezeten. Het leek erop alsof zijn soort nog terug kon komen uit de dood als een normaal mens geen andere keus had dan zich over te geven, dat ze zich dus – hoe zal ik het zeggen – op de een of andere manier schijndood konden houden door zich beschermend op te krullen rond dat laatste restje levenskracht en dat zorgvuldig te bewaken en in stand te houden. En wat zou er dan gebeuren? Zou een trol die op het randje van de dood zweefde dat laatste gloeiende sinteltje van de levensvlam weer aan kunnen blazen tot een vlammetje, van dat vlammetje weer een vuur kunnen maken, zijn gehavende lichaam kunnen herstellen, zichzelf weer tot leven roepen en op kunnen staan uit het graf? Als ik deze niet zou hebben opgegraven, zou zijn beschadigde keel dan weer geheeld zijn en zou hij op een wonderbaarlijke manier zijn voorraad bloed weer aangevuld hebben? Zou hij dan over een paar weken, als de kermis was verdwenen en het terrein er verlaten bij zou liggen, in een soort griezelige herhaling van het verhaal van Lazarus zijn eigen graf van binnenuit weer opengemaakt hebben?

Ik had het gevoel dat ik op het randje van een psychologische afgrond wankelde. Als ik niet allang krankzinnig was, dan was ik er nog nooit zo dichtbij geweest als op dit moment.

Grommend van ergernis, met een gestoorde motoriek en ogenschijnlijk nog niet echt sterk, begon het niet-ademende maar demonisch gereanimeerde kadaver in de grond te klauwen waarin zijn onderlichaam nog steeds vastzat en schepte het zand met slome, domme maar ijverige bewegingen weg. Zijn troebele ogen bleven onafgebroken op me gericht en hielden me vanonder zijn met zand besmeurde voorhoofd nauwlettend in de gaten. Nee, hij was nog niet sterk, maar terwijl ik daar verlamd van angst zat weggekropen, won hij zienderogen aan kracht. Hij wierp zich met groeiend enthousiasme op de aarde die hem in zijn bewegingen beperkte en de vage rode gloed in zijn ogen werd steeds feller.

Het mes.

Het wapen lag naast het graf. Boven mijn hoofd hing het kale lichtpeertje in de wind aan de draad te slingeren, waardoor de weerschijn ervan steeds heen en weer deinde over het stalen mes dat eronder lag en een soort toverkracht aan het wapen leek te schenken. Alsof het niet zomaar een mes was, maar het zwaard Excalibur zelf. In feite had het voor mij in die duistere ogenblikken ook evenveel waarde als een toverzwaard dat uit een stenen schede is losgetrokken. Maar om het mes in handen te krijgen zou ik me binnen bereik moeten wagen van dat halfdode díng.

Diep in zijn verscheurde keel maakte het lijk een schril, klef, kakelend geluid dat misschien wel lachen had kunnen zijn – het lachen van inwoners van een gekkenhuis of van verdoemde zielen.

Hij had inmiddels bijna een van zijn benen vrij.

Plotseling schoof ik vastbesloten op handen en voeten vooruit, in de richting van het mes.

Het ding had verwacht dat ik zou komen, haalde uit met een van zijn lompe armen en schoof het mes buiten mijn bereik. Met een rinkeldekinkel en nog een keer opblinkend in het schijnsel van de lamp schoot het mes door het zaagsel en verdween in de duisternis onder de rand van het houten podium waarop de lege stoel van Joel Tuck stond.

Ik piekerde er geen moment over om met m’n blote vuisten tot de aanval over te gaan. Ik wist dat ik geen schijn van kans zou hebben om een zombie de keel dicht te knijpen of dood te slaan. Dat zou net zoiets zijn als een gevecht tegen drijfzand. Het schepsel mocht dan nog zo sloom en zwak lijken, het zou toch voldoende uithoudingsvermogen hebben om net zo lang te wachten en tegen te stribbelen tot ik volslagen uitgeput zou zijn. En vervolgens zou het me met langzame, zware klappen doodslaan.

Het mes was mijn enige kans.

Vandaar dat ik langs het ondiepe graf schoot, waarbij het dode ding mijn been vastgreep met één kille hand waarvan de intense kou meteen dwars door mijn spijkerbroek heen oversloeg naar mijn vlees. Maar ik schopte van me af, raakte de zijkant van zijn hoofd hard met mijn laars en rukte me los. Nadat ik naar de uiterste hoek van het drieënhalve meter lange hokje was gestrompeld en half vrijwillig, half gedwongen op mijn knieën terechtkwam, ging ik op mijn buik liggen voor de plek waar het mes onder het podium was geschoten. De kier was zeker tien centimeter breed, mijn arm kon er gemakkelijk door. Ik stak hem onder het podium en tastte rond, maar het enige dat ik vond was zand, zaagsel, kiezelsteentjes en een oude, kromme spijker – geen mes. Achter me hoorde ik het dode ding mummelen zonder dat het werkelijk iets zei, ik hoorde hoe het zand opzij werd gegooid en ledematen zich uit het graf bevrijdden en ik hoorde geritsel, gegrom en gekrabbel. Ik bespaarde me de moeite van het omkijken, drukte mezelf zo stijf tegen het podium dat de rand van de onderste plank in mijn schouder sneed en rekte me zo ver mogelijk uit om nog tien centimeter verder te kunnen voelen. Ik bleef rondtasten en probeerde tegelijkertijd ook met mijn vingertoppen rond te kijken, maar ik vond niets anders dan een blokje hout en een krakend stukje cellofaan dat waarschijnlijk om een pakje sigaretten of snoep had gezeten, dus ik kon er nog steeds niets bij. Tegelijkertijd werd ik gekweld door de gedachte dat mijn hand zonder dat ik het wist hooguit een paar millimeter verwijderd was van het gewenste voorwerp en dat ik alleen maar een klein stukje verder moest zien te komen, nog een paar centimeter alsjeblieft – ja, zo! Weer iets verder, maar ik schoot er niets mee op, nog steeds geen spoor van het mes, dus schoof ik iets naar links en vervolgens naar rechts, als een gek door lege lucht graaiend, door zand, door een plukje verdord gras. Inmiddels klonk achter me een brabbelend-giechelend geluid en het stamp-schuifelen van zware voetstappen. Ik lag te jammeren, ik hoorde het zelf, maar ik kon er niets aan doen, ik kon er niet mee ophouden – nog één centimeter – en onder het podium prikte iets in mijn duim. Eindelijk, de scherpe punt van het mes, en ik pakte het uiteinde van het lemmet tussen mijn duim en wijsvinger, trok het tevoorschijn, pakte het andersom in mijn hand – maar voordat ik de kans kreeg om op te staan of zelfs maar op mijn rug te rollen, boog het lijk zich naar me over, greep me in mijn nekvel en bij het zitvlak van mijn broek, tilde me op met meer kracht dan ik van hem had verwacht, zwaaide me heen en weer en liet me los. Ik kwam hard op mijn buik in het graf terecht, met een worm tegen mijn neus, en stikte half doordat mijn mond vol zand zat.

Kokhalzend slikte ik wat zand door, spuugde de rest uit en rolde op mijn rug op hetzelfde moment dat de gestoorde trol aan kwam klossen en zich met zijn haperende motoriek op de rand van het graf posteerde. Hij keek met een woedende blik omlaag. Ogen vol vorst en vuur. Zijn wakkerende schaduw gleed over me heen en weer terwijl de lamp boven mijn hoofd in de tocht hing te wiebelen.

Er was niet voldoende afstand tussen ons om het mes met enig succes te kunnen gooien. Maar omdat ik plotseling instinctief begreep wat het dode ding van plan was, greep ik het heft met twee handen vast, hield het wapen recht omhoog, zette mijn schouders, polsen en ellebogen schrap en richtte het wapen op het wezen op hetzelfde moment dat het zijn armen spreidde en zich met een stupide grijns boven op me liet vallen. Hij spieste zichzelf op het mes en mijn armen knakten onder zijn gewicht. Terwijl hij op me lag, zakte hij in elkaar en benam me de adem.

Hoewel het mes tot aan het heft in zijn stilstaande hart was verdwenen, bleef hij nog steeds niet stilliggen. Zijn kin lag op mijn schouder en hij drukte zijn kille en vettige wang tegen de mijne, terwijl hij wezenloos in mijn oor mompelde met een stem die de verontrustende indruk wekte dat hij verscheurd werd door passie. Zijn armen en benen maakten korte schokkende bewegingen die aan een spin deden denken maar die geen enkel effect sorteerden en zijn handen trilden.

Overweldigd door een gigantische walging en pure doodsangst begon ik te duwen, te kronkelen, te slaan, te schoppen, te bokken, te schuiven, te draaien en te klauwen om dat schepsel van me af te krijgen, tot de rollen omgedraaid waren en ik boven op hem zat, met een knie in zijn lies en de andere in het zand naast hem. Ik brabbelde vloeken die uit halve woorden en onsamenhangende geluidjes bestonden en die eigenlijk net zo onzinnig klonken als de wartaal die over de nog steeds bewegende lippen van mijn dode tegenstander vloeide. Daarna rukte ik het mes uit zijn hart en stak opnieuw toe, en nog eens, en weer, in zijn keel, zijn borst en zijn buik, en nogmaals van voren af aan. Hij haalde met handen als bakstenen naar me uit, in het wilde weg en zonder veel animo, maar het kostte me niet veel moeite om de meeste slagen te ontwijken, hoewel de paar klappen die op mijn armen en schouders terechtkwamen hun uitwerking niet misten. Uiteindelijk bereikte mijn mes het gewenste resultaat en slaagde erin om het kloppende kankergezwel van onnatuurlijk leven dat het kille vlees in beweging hield weg te hakken, stukje bij beetje, tot de spastisch schokkende benen van het ding stil bleven liggen, tot zijn armen zelfs nog langzamer en onevenwichtiger gingen bewegen, tot hij op zijn eigen tong begon te bijten. Ten slotte zakten zijn armen omlaag en bleven slap langs zijn lichaam liggen, zijn mond viel open en het vage roodgloeiende licht van zijn trollenintellect verdween uit zijn ogen.

Ik had hem gedood.

Voor de tweede keer.

Maar doden was niet genoeg. Ik moest ervoor zorgen dat het ding ook dood blééf. Nu kon ik zien dat de dodelijke wond in zijn keel sinds het paviljoen van de botsautootjes inderdaad gedeeltelijk geheeld was. Tot vannacht had ik me nooit gerealiseerd dat trollen net als de vampiers uit de Europese folklore weer tot leven konden komen als je niet grondig genoeg met ze afrekende. Nu ik achter de grimmige waarheid was gekomen, wenste ik geen enkel risico meer te nemen. Terwijl de adrenaline nog door mijn aderen kolkte en voordat ik ten prooi zou vallen aan verlammende wanhoop en misselijkheid, hakte ik het schepsel de kop af. Dat was geen gemakkelijke klus, maar mijn mes was scherp, het lemmet was van gehard staal en ik putte kracht uit woede en doodsangst. De slachtpartij werd in ieder geval geen bloedbad, want ik had het lijk twee avonden geleden al leeg laten bloeden.

Buiten raasde de warme zomerwind met veel gekreun en gehijg over de tent. Het opbollende tentdoek rukte aan de lijnen en haringen waarmee het verankerd was, klepperend, zoevend en flapperend als de vleugels van een grote, donkere vogel die probeerde op te vliegen terwijl hij aan een aardse roest vastgeketend zat.

Grote, bijna zwarte nachtvlinders fladderden rond de wiebelende lampen en voegden hun dansende schaduwen toe aan de wirwar van licht en vreemde schimmige vormen. Als je ernaar keek met ogen die alles opnamen door een lens van paniek en die vertroebeld werden door prikkend zweet, was dat onophoudelijke spookachtige bewegen om gek van te worden en het gevolg was dan ook dat de beangstigende aanvallen van duizeligheid waar ik toch al last van begon te krijgen nog erger werden.

Toen ik hem eindelijk volledig onthoofd had, overwoog ik om het hoofd van het ding tussen zijn knieën in het graf te leggen, maar bij nader inzien leek me dat de overblijfselen dan niet ver genoeg van elkaar verwijderd zouden zijn. Ik kon me gemakkelijk voorstellen hoe het lijk, nadat het opnieuw was begraven, onder de aarde langzaam maar zeker zijn handen omlaag zou brengen in de richting van zijn afgehakte kop om zichzelf weer in elkaar te zetten, de afgesneden keel aan te laten groeien en de stukken van zijn gebroken wervelkolom samen te laten smelten, terwijl het rode schijnsel terugkeerde in zijn vreemde ogen... Daarom legde ik het hoofd opzij en begroef alleen het lichaam opnieuw. Met mijn voeten stampte ik de grond zo goed mogelijk aan en strooide er vervolgens weer zaagsel over.

Terwijl ik het hoofd bij het haar vasthield, zodat ik het idee kreeg dat ik een echte wilde was, een gevoel dat me totaal niet beviel, liep ik haastig naar de ingang van Shockville en deed het licht weer uit.

De lap die ik los had gemaakt, hing in de stormachtige nacht te flapperen. Behoedzaam gluurde ik naar buiten, naar het kermisterrein waar in het vager wordende licht van de afnemende maan geen enkele beweging te zien was, met uitzondering van de spookachtige vormen van dansende stofgeesten die door de seancewind waren opgeroepen.

Ik glipte naar buiten, legde het hoofd neer, maakte het tentdoek aan de ingang weer dicht, pakte het hoofd weer op en liep snel maar omzichtig over het pad naar de achterkant van het terrein, tussen twee zedig verduisterde striptenten door, via een groepje vrachtwagens die op sluimerende olifanten leken, langs generatoren en grote, lege houten kratten, over een verlaten veld naar de dichtstbijzijnde uitloper van het bos dat het kermisterrein aan drie zijden omzoomde. Bij elke stap groeide mijn angst dat het hoofd, dat aan zijn handvat van haar bungelde, weer tot leven zou komen – een nieuwe gloed die opdoemde in de ogen, lippen die vertrokken, tanden die knarsten – en ik hield het zo ver mogelijk van me af, zodat het niet per ongeluk tegen mijn been zou stoten en de kans zou krijgen om zijn tanden diep in mijn dij te zetten.

Maar natuurlijk was het dood, alle leven was er voorgoed uit verdwenen. Het geknars en geklik van zijn tanden, zijn gesmoorde verwensingen vol haat en woede waren alleen producten van mijn koortsachtige fantasie. Mijn verbeelding ging niet alleen met me op de loop, maar galoppeerde, rende en sloeg zelfs op hol in een nachtmerrieachtig landschap vol afgrijselijke mogelijkheden. Toen ik me eindelijk een weg baande door het struikgewas onder de bomen, een kleine open plaats naast een beekje vond en het afgehakte hoofd op een toevallig aanwezige platte steen zette, gaven zelfs de fletse en spookachtige manestralen genoeg licht om aan te tonen dat mijn vrees ongegrond was en dat het voorwerp dat me zo veel angst aanjoeg nog steeds geen enkel teken van leven vertoonde, normaal of anderszins.

De grond naast de beek bestond uit zachte, vochtige leem, waar ik zonder moeite met m’n blote handen een gat in kon graven. De bomen, waarvan de afhangende takken in het donker op heksenjurken en uniformcapes leken, hielden langs de rand van de open plek de wacht terwijl ik een gat groef, het hoofd erin legde, de aarde weer aanstampte en de sporen van mijn werkzaamheden verborg door er dode bladeren en dennennaalden over te strooien.

Om nu weer als Lazarus te herrijzen zou het onthoofde lijk zich eerst moeten bevrijden uit zijn graf op het kermisterrein, zonder iets te kunnen zien naar het bos moeten kruipen of wankelen, op zoek moeten gaan naar deze open plek en zijn eigen hoofd uit dit tweede graf moeten opdelven. Hoewel ik door de gebeurtenissen van het afgelopen uur een nog groter respect had gekregen voor de kwaadaardige macht van het ras der trollen, was ik er toch vrij zeker van dat ze niet in staat waren dit soort enorme problemen te overwinnen om een wederopstanding voor elkaar te krijgen. Het beest was dood en dat zou het blijven ook.

Tijdens de tocht van de variététent naar het bos, het graven van het gat en het ter aarde bestellen van het hoofd was paniek een constante metgezel geweest. Daarom bleef ik nog even met bungelende armen op de open plek staan en deed mijn best om weer kalm te worden. Dat viel niet mee.

Ik moest telkens weer aan oom Denton denken, daarginds in Oregon. Had zijn zwaar toegetakelde lichaam zich in de privacy van zijn doodskist weer geheeld en had hij zich, een paar weken nadat ik op de vlucht was geslagen, met geweld een uitweg gebaand uit zijn graf? Had hij een bezoek gebracht aan de boerderij waar mijn moeder en zusjes nog steeds woonden om wraak te nemen op de familie Stanfeuss en waren zij door mijn schuld het slachtoffer geworden van een trol? Nee. Dat was ondenkbaar. Met dat verpletterende schuldgevoel kon ik niet leven. Denton was niet teruggekomen. Om te beginnen had hij zich op die ellendige dag dat ik hem te lijf was gegaan zo fel verzet dat mijn woede was omgeslagen in iets dat op psychotische razernij leek en ik had hem vreselijke wonden toegebracht met de bijl, waarmee ik zelfs toen ik al zeker wist dat hij dood was nog onbeheerst was blijven doorhakken. Hij was zo zwaar toegetakeld en zo grondig in mootjes gehakt dat hij zichzelf nooit meer zou kunnen reconstrueren. Daar kwam nog bij dat, ook al was hij weer opgestaan, hij nooit terug zou zijn gegaan naar het huis van de familie Stanfeuss of naar een andere plaats in de valleien van de Siskiyous waar de mensen hem kenden, want zo’n miraculeuze herrijzenis zou de hele wereld op zijn kop hebben gezet en hem in het brandpunt van de belangstelling hebben geplaatst. Ik was ervan overtuigd dat hij nog steeds in zijn doodskist lag te ontbinden – maar als hij níét in zijn graf lag, dan was hij ver weg van Oregon om onder een andere naam andere onschuldige mensen te kwellen, niet mijn familie.

Ik draaide de open plek de rug toe, worstelde me weer door het struikgewas en liep terug naar het open veld waar de nacht bezwangerd was van de geur van guldenroede. Ik was nog maar halverwege de weg terug naar het kermisterrein toen ik besefte dat ik nog steeds de smaak van zand in mijn mond had, van die hap grond die ik onvrijwillig naar binnen had gekregen toen ik in het graf van de trol was gesmeten. De gore smaak haalde alle details van de verschrikkingen van het afgelopen uur weer naar boven en maakte op de een of andere manier een einde aan het beschuttende verdoofde gevoel dat had voorkomen dat ik in zou storten voor de klus helemaal geklaard was. Plotseling was ik zo misselijk als een hond. Ik viel neer op m’n handen en m’n knieën, liet mijn hoofd zakken en kotste over het gras en de guldenroede.

Toen de aanval van misselijkheid voorbij was, kroop ik een paar meter verder, rolde op mijn rug, keek knipperend naar de sterren en probeerde op adem te komen en de kracht te vinden om weer verder te gaan.

Het was tien voor vijf in de ochtend. De oranje dageraad zou zich in minder dan een uur melden.

Bij die gedachte moest ik meteen denken aan het blinde oranje oog in het voorhoofd van Joel Tuck. Joel Tuck... hij had het lijk stiekem weggehaald uit het paviljoen van de botsautootjes en had het begraven, wat verdacht veel leek op het gedrag van iemand die precies wist wat hij aan de trollen had en mij had willen helpen. Het was ook vast en zeker Joel Tuck geweest die de vorige nacht naar de woonwagen was gekomen waar ik lag te slapen en die de twee vrijkaartjes – een voor de botsautootjes en een voor het reuzenrad – op mijn opgevouwen spijkerbroek had gelegd. Het was een poging geweest om me te vertellen dat hij wist wat er bij de botsautootjes was gebeurd en dat hij ook, net als ik, wist dat er iets zou gebeuren met het reuzenrad. Hij kon de trollen zien en hij was zich tot op zekere hoogte bewust van de kwaadaardige krachten rond het reuzenrad, hoewel zijn eigen gave van helderziendheid waarschijnlijk niet zo sterk was als de mijne.

Dit was de eerste keer in mijn leven dat ik iemand had ontmoet die in een bepaald opzicht echt paranormaal begaafd was en het was zeker de eerste keer dat ik iemand tegenkwam die de trollen in hun ware gedaante kon zien. Heel even welde er een overstelpend gevoel van broederschap in me op, een verwantschap die zo indringend was en waar ik zo wanhopig naar verlangde dat de tranen me in de ogen sprongen. Ik was niet alleen.

Maar waarom had Joel voor deze indirecte benadering gekozen? Waarom wilde hij me niet laten weten dat we tot dezelfde broederschap behoorden? Kennelijk omdat hij niet wilde dat ik zou weten dat het om hem ging. Maar waarom niet? Omdat... hij geen vriend was. Het drong plotseling tot me door dat Joel Tuck zich misschien wel als een onpartijdige beschouwde in de strijd tussen de mensheid en het ras der trollen. Per slot van rekening was hij door doodgewone mensen slechter behandeld dan door trollen, al was het alleen maar omdat hij iedere dag met mensen te maken kreeg en slechts af en toe met trollen. Als paria voor wie geen plaats was in de maatschappij, die door het merendeel van zijn medemensen werd uitgekotst en die alleen binnen het toevluchtsoord dat de kermis was op enig respect kon rekenen, kon hij best het idee hebben dat hij de trollen geen duimbreed in de weg hoefde te leggen bij hun oorlog tegen de mensheid. Als dat inderdaad het geval was, had hij me alleen maar geholpen met het lijk en me attent gemaakt op het dreigende gevaar voor het reuzenrad omdat díé snode plannen van de trollen een rechtstreekse bedreiging vormde voor de kermisklanten, de enige mensen met wie hij zich wél verbonden voelde in deze geheime oorlog. Hij had me niet openlijk willen benaderen, omdat hij instinctief aanvoelde dat mijn vendetta tegen de demonen zich niet beperkte tot de grenzen van het kermisterrein en omdat hij niet betrokken wenste te worden bij een groter conflict. Hij was alleen bereid om de handschoen op te pakken als zijn directe omgeving in gevaar kwam.

Hij had me een keer geholpen, maar hij zou me niet altijd willen helpen.

Als puntje bij paaltje kwam, stond ik er dus eigenlijk nog steeds alleen voor.

De maan was ondergegaan. Het was heel donker.

Doodmoe stond ik op uit het gras en de guldenroede en ging weer naar de kleedkamer onder de tribune, waar ik mijn handen boende, er een kwartier over deed om al het vuil onder mijn nagels vandaan te peuteren en onder de douche ging. Daarna liep ik terug naar de woonwagen in de wei waarin ik een slaapplaats toegewezen had gekregen.

Mijn kamergenoot Barney Quadlow lag hard te snurken.

Ik kleedde me uit en stapte in bed. Ik voelde me geestelijk en lichamelijk verdoofd.

De troost die ik had gekregen van – en geschonken aan – Rya Raines was nog slechts een vage herinnering, hoewel ons samenzijn zich nog geen twee uur geleden had afgespeeld. Maar de verschrikking die ik net achter de rug had, stond me veel scherper voor de geest en bedekte als een verse laag verf alle vreugde die ik daarvoor had beleefd. Als ik nu terugdacht aan mijn ontmoeting met Rya, kon ik me haar somberheid en haar intense en onverklaarbare verdriet het best herinneren, want ik wist dat díé Rya vroeg of laat verantwoordelijk zou zijn voor een nieuwe crisis die ik het hoofd zou moeten bieden.

Er drukte zo’n last op mijn schouders.

Een veel te zware last.

Ik was pas zeventien.

In alle stilte lag ik te huilen omdat ik aan Oregon moest denken, aan de zusjes die ik kwijt was geraakt en aan de moederliefde die veel te ver weg was.

Ik wilde dolgraag slapen.

Ik had echt een béétje rust nodig.

Binnen twee dagen wachtte Yontsdown al.

11

Sloopnacht

Om halfnegen zaterdagochtend schrok ik na nauwelijks twee uur slaap wakker uit een nachtmerrie die heel anders was dan wat ik daarvoor altijd had gedroomd.

In mijn droom was ik op een enorme begraafplaats die naar beneden afliep over een lange en ogenschijnlijk eindeloze rij heuvels, een terrein dat volgepropt stond met granieten en marmeren grafmonumenten in alle denkbare vormen en maten, sommige gebarsten, een groot gedeelte scheefgezakt, in rijen waar geen eind aan kwam en in ontelbare hoeveelheden. Het was precies dezelfde begraafplaats als die waar Rya altijd over droomde. Rya was er zelf ook en ze was voor me op de vlucht, door de sneeuw onder de zwarte takken van kale bomen. Ik rende achter haar aan en het rare was dat ik zowel liefde voor haar voelde als minachting en dat ik niet precies wist wat ik zou doen als ik haar te pakken kreeg. Aan de ene kant wilde ik elke vierkante centimeter van haar gezicht kussen en met haar vrijen, maar aan de andere kant wilde ik niets liever dan haar de keel dichtknijpen tot haar ogen uitpuilden, haar gezicht donkerblauw werd en haar mooie blauwe ogen vertroebeld zouden worden door de dood. Die wilde razernij, gericht op iemand van wie ik hield, maakte me doodsbang en ik bleef meer dan eens staan. Maar iedere keer als ik stilstond, bleef zij ook staan en wachtte lager op de helling tussen de grafstenen op me, alsof ze wilde dat ik haar in zou halen. Ik probeerde haar te waarschuwen dat dit geen spelletje tussen twee geliefden was, dat er iets helemaal mis was met me en dat ik mezelf misschien niet meer in de hand zou hebben als ik haar te pakken kreeg, maar het lukte me niet om die woorden over mijn lippen te krijgen. Iedere keer als ik bleef staan, wenkte ze dat ik door moest lopen en voor ik wist wat ik deed, ging ik weer achter haar aan. En toen begreep ik ineens wat er met me aan de hand was. Er moest een trol in me schuilen! Een van de demonen had zich mijn lichaam toegeëigend, zich meester van me gemaakt en mijn verstand en mijn ziel te gronde gericht, waardoor er niets anders over was dan het vlees dat nu zijn vlees was. Maar Rya was zich daar niet van bewust, zij zag nog steeds alleen maar Slim, haar eigen liefhebbende Slim MacKenzie. Ze had geen benul van het verschrikkelijke gevaar waarin ze verkeerde, ze begreep niet dat Slim al lang en breed dood was, dat zijn levende lichaam nu werd gebruikt door een onmenselijk wezen dat, als het haar te pakken kreeg, haar zou wurgen tot ze haar laatste adem uitblies. En nu haalde dat wezen haar in en ze keek lachend naar het-mij om – ze zag er zo mooi uit, zo mooi en verdoemd – en nu was het-mij nog hooguit drie meter van haar af, twee meter, een meter, en vervolgens kreeg ik haar te pakken, draaide haar om – en toen ik wakker schrok, kon ik nog steeds voelen hoe haar keel door mijn ijzeren knuisten werd fijngeknepen.

Ik ging rechtop in bed zitten, luisterde naar het razende kloppen van mijn hart en naar mijn schurende ademhaling en probeerde de nachtmerrie uit mijn hoofd te bannen. Ik knipperde in het ochtendlicht en deed wanhopige pogingen om mezelf ervan te overtuigen dat het maar een droom was. Ook al waren de beelden nog zo levendig en scherp geweest, het was toch maar een droom en geen voorgevoel van dingen die nog komen moesten.

Geen voorgevoel.

Alsjeblieft niet.

De kermis zou pas om elf uur opengaan, waardoor ik nog een paar uur niets omhanden zou hebben, en het zat er dik in dat ik die tijd constant zou gaan lopen piekeren over het bloed dat ook aan mijn handen kleefde, dus ik moest in vredesnaam maar zien dat ik iets te doen vond. Het kermisterrein lag aan de rand van een plattelandsgemeenschap, een plaatsje met zeven- à achtduizend inwoners, dus daar wandelde ik naartoe. Ik ging eerst ontbijten in een koffieshop en liep vervolgens naar de herenkledingzaak ernaast waar ik twee spijkerbroeken en een paar overhemden kocht. Tijdens het hele uitstapje had ik geen trol onder ogen gehad en het was zo’n heerlijke augustusdag dat ik langzaam maar zeker het gevoel begon te krijgen dat het allemaal wel in orde zou komen – tussen Rya en mij, en met die week in Yontsdown – als ik er maar voor zorgde dat ik mijn verstand bleef gebruiken en de hoop niet zou opgeven.

Om halfelf was ik weer terug, trok in de woonwagen een nieuwe spijkerbroek en een nieuw overhemd aan en meldde me om kwart voor elf op het kermisterrein. Nog voordat de kermis openging, had ik de kop van jut bedrijfsklaar en ik was net op het krukje ernaast gaan zitten om te wachten tot de eerste bezoekers zich zouden melden toen Rya opdook.

Een gouden meisje. Gebruinde blote benen. Gele shorts. Vier verschillende kleuren geel in een horizontaal gestreept T-shirt. Ze droeg op het kermisterrein wel een beha, want per slot van rekening was het 1963 en het publiek zou gechoqueerd zijn geweest als ze zich zonder beha in het openbaar zou vertonen, ook al keek daar in het woonwagenkamp niemand van op. Ze droeg een gele gevlochten band die haar haar uit haar gezicht hield. Stralend.

Ik stond op, probeerde mijn handen op haar schouders te leggen en een poging te doen om haar wang te kussen, maar ze legde een hand op mijn borst, hield me tegen en zei: ‘Ik wil geen misverstanden.’

‘Waarover?’

‘Over vannacht.’

‘Wat zou daar in vredesnaam voor misverstand over kunnen ontstaan?’

‘Wat het inhoudt.’

‘Wat houdt het dan in?’

Ze fronste. ‘Het houdt in dat ik je aardig vind...’

‘Mooi zo.’

‘... en het betekent ook dat we elkaar plezier kunnen doen...’

‘Dus dat is je wel opgevallen!’

‘... maar het betekent niet dat ik je meisje ben of zo.’

‘Wat mij betreft, zie je er wel degelijk als een meisje uit,’ zei ik.

‘Op het kermisterrein ben ik nog steeds je baas.’

‘Aha.’

‘En jij bent een werknemer.’

‘Aha,’ zei ik.

Jezus, dacht ik.

Ze zei: ‘En ik wil geen abnormale... familiariteiten op het kermisterrein.’

‘Ik zou er niet over piekeren. Maar kunnen we ons búíten het kermisterrein nog wel abnormale familiariteiten veroorloven?’

Ze besefte totaal niet hoe agressief haar benadering en haar stem overkwamen en ze snapte niet dat ze me met haar woorden diep vernederde. Daarom wist ze ook niet zeker hoe ze op mijn spottende opmerking moest reageren, maar ze riskeerde toch een glimlach. Ze zei: ‘Dat klopt. Buiten het kermisterrein reken ik op alle abnormale familiariteiten die je maar kunt bedenken.’

‘Als je het zo formuleert, lijkt het net alsof ik twéé baantjes heb. Heb je me in dienst genomen vanwege mijn talent als klantenlokker – of had mijn lichaam er ook iets mee te maken?’

Haar glimlach werd aarzelender. ‘Omdat je een goeie klantenlokker bent, natuurlijk.’

‘Want zie je, baas, ik zou niet graag het idee krijgen dat je misbruik maakt van deze arme, onderbetaalde sloeber.’

‘Ik meen het echt, Slim.’

‘Dat was me al opgevallen.’

‘Waarom maak je er dan grapjes over?’

‘Dat is een maatschappelijk aanvaard alternatief.’

‘Hè? Waarvoor?’

‘Schreeuwen, blèren en grove taal uitslaan.’

‘Je bent boos op me.’

‘Aha, je bent dus niet alleen mooi, maar ook nog vol begrip.’

‘Je hebt geen enkele reden om boos te worden.’

‘Nee. Ik zal wel gewoon een driftkop zijn.’

‘Ik probeer alleen maar duidelijk te maken hoe de verhouding tussen ons precies ligt.’

‘Heel zakelijk. Daar heb ik bewondering voor.’

‘Hoor nou eens, Slim, het enige dat ik wil zeggen is dat wat er zich privé tussen ons afspeelt één ding is – iets dat niets te maken heeft met wat er hier op het kermisterrein gebeurt.’

‘Goeie genade, ik zou er niet over piekeren om je ooit voor te stellen het eens gezellig midden op het kermisterrein te doen.’

‘Je doet expres moeilijk.’

‘En jij bent daarentegen een toonbeeld van diplomatie.’

‘Maar weet je, er zijn ook kerels die, als ze de baas een keertje gepakt hebben, meteen het idee krijgen dat ze wel met de pet naar hun werk kunnen gooien.’

‘Heb je dan de indruk dat ik zo’n soort vent ben?’ vroeg ik.

‘Ik hoop van niet.’

‘Dat klinkt niet bepaald als een blijk van vertrouwen.’

‘Ik wil niet dat je boos op me wordt,’ zei ze.

‘Dat ben ik ook niet,’ zei ik, al was dat wel zo.

Ik wist dat het haar moeite kostte om op een normale menselijke manier met iemand om te gaan. Vanwege mijn zesde zintuig kon ik veel begrip opbrengen voor de triestheid, de eenzaamheid en de onzekerheid – en de daaruit voortvloeiende uitdagende zelfverzekerdheid – die de grondstenen voor haar karakter vormden, en behalve dat ik kwaad op haar was, had ik ook intens veel medelijden met haar.

‘Dat ben je wel,’ zei ze. ‘Je bent heel boos.’

‘Maak je daar maar niet druk over,’ zei ik. ‘Maar nu moet ik aan het werk.’ Ik wees naar het einde van het pad. ‘Daar komen de eerste bezoekers.’

‘Hebben we elkaar goed begrepen?’ vroeg ze.

‘Ja hoor.’

‘Weet je dat zeker?’

‘Ja hoor.’

‘Dan zie ik je straks,’ zei ze.

Ik keek haar na terwijl ze wegliep en ik voelde zowel liefde als haat voor die ontroerend kwetsbare amazone, maar toch voornamelijk liefde. Het had totaal geen zin om boos op haar te zijn; ze was even onvermijdelijk als de elementen en het had even weinig zin om je kwaad over haar te maken als over de wind, de koude in de winter of de hitte in de zomer, want daar schoot je toch niets mee op.

Om één uur kwam Marco me een halfuurtje aflossen en om vijf uur was hij weer terug, zodat ik drie uur vrij kon nemen. Beide keren speelde ik met het idee om naar Shockville te gaan en een woordje te wisselen met de raadselachtige Joel Tuck, maar beide keren besloot ik niet overhaast te werk te gaan. Dit was de belangrijkste dag voor de kermis; het aantal bezoekers was drie of vier keer zo hoog als door de week het geval was geweest en wat ik met Joel te bespreken had, kon niet in het bijzijn van omstanders aangekaart worden. Bovendien was ik bang – in feite wist ik dat wel zeker – dat hij helemaal dicht zou klappen als ik hem te snel of te veel onder druk zou zetten. Dan bestond de kans dat hij gewoon zou ontkennen dat hij ook maar iets afwist van trollen of van heimelijke begrafenissen in het holst van de nacht, en dan zou ik niet meer weten hoe ik de zaak verder aan moest pakken. Ik was ervan overtuigd dat het gedrocht een potentiële bondgenoot voor me was – een bondgenoot, een vriend, en vreemd genoeg een vaderfiguur – en ik was bang dat een voorbarige confrontatie hem zou afschrikken. Ik begreep instinctief dat het verstandiger was te wachten tot hij me iets beter had leren kennen en hem meer tijd te gunnen om te beslissen wat voor vlees hij in de kuip had. Ik was waarschijnlijk de eerste persoon die hij ooit had ontmoet die net als hij de trollen kon zien, precies zoals hij voor mij de eerste was die over dat ondankbare vermogen beschikte, dus vroeg of laat zou zijn nieuwsgierigheid het wel van zijn zwijgzaamheid winnen. Tot die tijd moest ik geduld oefenen.

Daarom liep ik, nadat ik eerst een hapje had gegeten, weer terug naar het weiland, naar de woonwagen waarin ik logeerde en ging twee uurtjes plat. Dit keer had ik geen last van nachtmerries. Ik was veel te moe om te dromen.

Ik was voor acht uur al weer terug bij de kop van jut. De laatste vijf uur dat de kermis open was, leverden behoorlijk wat op en vlogen voorbij in een droge regen van veelkleurige lichten die over alles heen spoelde en sijpelde, zelfs over de lawaaierige grote attracties, en die regelmatig onderbroken werd door onbeschaamde lachsalvo’s. Wijzend, kletsend en starend stroomden de kermisgangers langs de kop van jut als water dat over de rand van de goot gutst en die vloedgolf sleepte een hele berg afval in de vorm van papiergeld en munten met zich mee, waarvan ik een gedeelte opviste en voor Rya Raines achterhield. Uiteindelijk, om een uur of een in de ochtend, kwam er een einde aan de kermis.

Voor kermisklanten is de laatste avond dat ze in een bepaalde plaats staan de ‘sloopnacht’ en daar verheugen ze zich altijd op, want ze hebben stuk voor stuk een niet te onderdrukken zigeunermentaliteit. De kermis ontdoet zich van de stad op dezelfde manier waarop een slang zijn oude huid afstroopt en zoals de slang zich door die verandering min of meer vernieuwt, zo leven de kermisgasten en de kermis helemaal op bij het vooruitzicht van een nieuwe plaats en nieuwe zakken waaruit weer nieuw geld kan worden gepeurd.

Marco kwam langs om de dagopbrengst op te halen, zodat ik meteen kon beginnen met het afbreken van de kop van jut. Terwijl ik daarmee bezig was, waren ook een paar honderd andere kermisgasten – exploitanten, deelgenoten, standwerkers, dierentemmers, stuntmensen, acrobaten, klantenlokkers, dwergen, strippers, keukenpersoneel, sjouwers, kortom iedereen behalve de kinderen (die in bed lagen) en de mensen die op de kinderen pasten – druk aan het werk om alle attracties, speeltenten, variététenten, grabbelkraampjes en andere stalletjes af te breken en in te pakken in het licht van enorme, door generatoren aangedreven schijnwerpers. De kleine achtbaan, een zeldzaamheid bij een rondreizende kermis, die volledig was opgebouwd uit stalen buizen werd uit elkaar gehaald met een onophoudelijk klang-doink-kling-pang! dat in het begin heel irritant was maar al gauw veranderde in een vreemd soort atonale muziek die niet echt vervelend aandeed en die uiteindelijk zo volkomen opging in al het lawaai op de achtergrond dat je het niet eens meer hoorde. Bij de circustent spleet de clownskop open en kwam in vier stukken naar beneden, met als laatste de enorme gele neus, die nog een tijdje alleen in het donker bleef hangen alsof het de voorgevel was van een monstrueus grote Cheshire-kat die al even verzot was op bizarre verdwijntrucs als zijn neefje dat Alice in Wonderland zo had gepest. Iets van het formaat van een dinosaurus met een navenante eetlust had een hap uit het reuzenrad genomen. Bij Shockville werden de bijna vijf meter hoge doeken met de verwrongen vormen en gezichten van de menselijke rariteiten naar beneden gehaald; terwijl die wapperende en opbollende spandoeken met veel gepiep van de katrollen langs hun spanlijsten omlaaggleden, leken de geschilderde tweedimensionale portretten plotseling over een driedimensionaal leven te beschikken, knipogend-grijnzend-loerend-snauwend-lachend naar de ploeterende kermisgasten eronder om vervolgens dicht te klappen met een kus van canvas lippen tegen geschilderde voorhoofden en nietszeggende ogen, die niets anders meer te bekijken hadden dan hun eigen neuzen, een tweedimensionale werkelijkheid die korte metten maakte met de kortstondige imitatie van leven. Inmiddels waren er twee happen uit het reuzenrad. Toen ik klaar was met de kop van jut, hielp ik bij het inpakken van de andere attracties van Rya Raines en liep vervolgens rond over het inmiddels bijna afgebroken kermisterrein om waar nodig bij te springen. We schroefden houten wandpanelen los, vouwden tenten op in bundels die in Yontsdown zo losgeschud konden worden, haalden balken en stutten uit elkaar, maakten grapjes onder het werken door, schaafden knokkels, verrekten spieren, sneden ons in de vingers, hamerden deksels van kisten dicht, hesen kisten in vrachtwagens, braken de planken vloer van het paviljoen van de botsautootjes op, kreunden, zweetten, vloekten, lachten, slokten gulzig glazen limonade naar binnen, sloegen een koud biertje achterover, ontweken de twee olifanten die de grootste balken naar de vrachtwagens rolden, zongen liedjes (inclusief een paar nummers die geschreven waren door Buddy Holly, inmiddels al weer vierenhalf jaar dood, tegelijk verpletterd met de Beechcraft Bonanza toen dat vliegtuigje neerstortte op een eenzame, bevroren akker van een boerderij ergens tussen Clear Lake, Iowa en Fargo, North Dakota) en we schroefden schroeven los, trokken spijkers uit, knoopten touwen los en rolden een paar kilometer elektriciteitskabels op. En toen ik weer naar het reuzenrad keek, kwam ik tot de ontdekking dat het helemaal was opgegeten, er was zelfs geen klein botje meer over.

Rudy ‘Red’ Morton, de hoofdtechnicus van de Sombra Brothers, die ik de eerste ochtend dat ik op het terrein was bij de Whip had ontmoet, stond aan het hoofd van een peloton mannen en hij stond op zijn beurt weer onder leiding van Gordon Alwein, onze kale en bebaarde hoofdopzichter transport. Gordy had de eindverantwoordelijkheid voor het inladen van de enorme kermis en aangezien Sombra Brothers voor het vervoer beschikte over zesenveertig treinwagons en negentig enorme vrachtwagens, had hij een bijzonder veeleisende baan.

Langzaam maar zeker doofde het kermisterrein als een enorme lamp met een heleboel pitten uit.

Moe maar met een ontzettend lekker gevoel dat ik had overgehouden aan de sfeer van kameraadschap, liep ik terug naar het woonwagenkamp in het weiland. Een groot aantal was al op weg naar Yontsdown, andere zouden pas morgenochtend vertrekken.

Ik ging niet naar mijn eigen woonwagen toe.

In plaats daarvan liep ik naar de Airstream van Rya.

Ze zat op me te wachten.

‘Ik hoopte al dat je zou komen,’ zei ze.

‘Dat wist je best.’

‘Ik wou tegen je zeggen...’

‘Dat hoeft niet.’

‘... dat het me spijt.’

‘Ik ben smerig.’

‘Wil je even douchen?’

Dat wilde ik en ik voegde de daad bij het woord.

Ze had al een biertje voor me ingeschonken toen ik me af stond te drogen.

Hoewel ik eigenlijk had gedacht dat ik alleen maar zou kunnen slapen, lagen we in haar bed heerlijk sloom en ontspannen te vrijen, een aaneenschakeling van zuchten en gemompelde woordjes in het duister, dromerig langzaam deinende heupen, de fluistering van huid tegen huid en haar adem die naar zoete zomerklaver rook. Na een poosje leken we samen omlaag te glijden naar een of andere beschaduwde plek die toch helemaal niets dreigends had, waarbij we helemaal in elkaar opgingen en onderweg naar beneden met iedere seconde een nog volmaaktere eenheid leken te bereiken. Ik had het gevoel dat we op het punt stonden om een perfecte en permanente verbintenis aan te gaan, dat we bijna zover waren dat we één enkele persoon werden met een identiteit die zowel van de hare als van de mijne verschilde. En dat was een toestand waar ik intens naar verlangde, een manier om alle nare herinneringen, alle verantwoordelijkheden en het knagende verlies van Oregon van me af te zetten. Dat zalige afstand doen van mijn eigen ik leek binnen handbereik als ik er maar in zou slagen om het ritme van onze bewegingen te synchroniseren met het kloppen van haar hart. Een moment later lukte me dat inderdaad en met behulp van mijn sperma vulde ik haar met mijn hartslag. Onze beide harten klopten nu als één en met een heerlijke huivering en een langzaam wegstervende zucht hield ik op te bestaan.

Ik droomde van de begraafplaats. Door de tijd aangevreten zandstenen zerken. Beschadigde marmeren grafmonumenten. Verweerde granieten pilaren, rechthoeken en aardbollen waarop blackbirds met gemeen kromme snavels zaten. Rya rende voor me uit. Ik achtervolgde haar, met de bedoeling haar te vermoorden. Dat wilde ik helemaal niet, maar om de een of andere reden die me volkomen ontging, bleef me geen andere keus dan haar tegen de grond te werken en haar bruut van het leven te beroven. Ze liet geen gewoon spoor achter in de sneeuw, maar voetstappen vol bloed. Ze was niet gewond, ze bloedde niet, dus nam ik maar aan dat het bloed simpelweg een teken was, een omen van de slachtpartij die elk moment zou kunnen plaatsvinden, het bewijs dat de rolverdeling tussen ons onvermijdelijk was, de moordenaar en zijn slachtoffer, de jager met zijn prooi. Ik haalde haar in. Haar haar wapperde achter haar aan in de wind en ik greep het vast. Haar voeten gleden onder haar weg en we vielen allebei languit tussen de grafstenen. Het volgende moment had ik me grauwend op haar geworpen, greep haar met woest dichtklappende kaken bij de keel alsof ik een beest was in plaats van een man, op zoek naar de halsslagader, en het warme rode bloed spoot naar buiten in snelle stoten...

Ik werd wakker.

Ging rechtop zitten.

Proefde bloed.

Schudde mijn hoofd, knipperde met mijn ogen en werd echt wakker.

Ik proefde nog stééds bloed.

O, jezus.

Het moest verbeelding zijn. Een overblijfsel uit mijn droom.

Maar de smaak verdween niet.

Ik tastte naar de lamp naast het bed, deed hem aan en het licht leek hard en beschuldigend.

Schaduwen vluchtten naar de hoeken van het kleine vertrek.

Ik voelde met mijn hand aan mijn mond. Drukte mijn bevende vingers tegen mijn lippen. Keek naar mijn vingers. En zag bloed.

Naast me lag Rya opgekruld onder het enige laken, als een lijk dat op de plaats van het misdrijf door tactvolle politieagenten discreet was afgedekt. Ze lag met haar rug naar me toe. Ik zag alleen maar haar glanzende haar op het kussen. Ze bewoog niet. Als ze ademhaalde, was het zo licht dat het niet te zien was.

Ik moest iets wegslikken.

Die smaak van bloed. Koperachtig. Alsof je op een oude cent sabbelde.

Nee, ik had haar keel niet echt opengescheurd terwijl ik lag te dromen. O, god. Dat bestond niet. Ik was geen gek. Ik was geen moordlustige maniak. Ik was niet in staat om iemand van wie ik hield te doden.

Maar ondanks het feit dat ik me er wanhopig tegen verzette, fladderde een wilde en groeiende doodsangst als een angstige vogel door me heen en ik kon de moed niet opbrengen om het laken weg te trekken zodat ik Rya helemaal kon zien. Ik leunde achterover tegen het hoofdeinde en sloeg mijn handen voor mijn gezicht.

In de afgelopen uren had ik voor het eerst het keiharde bewijs gekregen dat de trollen werkelijk bestonden en geen hersenschimmen waren die mijn op hol geslagen verbeelding had opgeroepen. Diep in mijn hart had ik altijd al geweten dat ze echt waren, dat ik geen onschuldige mensen vermoordde vanuit het krankzinnige waanidee dat er een trol in hen school. Maar toch... wat ik in mijn hart zeker had geweten, was nooit boven alle twijfel bewezen en de angst dat ik krankzinnig was, had me al heel lang gefolterd. Nu wist ik dat Joel Tuck het duivelse ras ook kon zien. En ik had een strijd op leven en dood gevoerd met een lijk dat weer tot leven was gewekt door een sprankje trolse levenskracht. Als dat het lijk was geweest van een doodgewone man, een onschuldig slachtoffer van mijn waanzin, dan had het nooit op die manier weer op kunnen staan. Je kon er toch niet omheen dat al die gegevens meer dan voldoende bewijsmateriaal opleverden om de beschuldiging van krankzinnigheid te ontzenuwen die ik zo vaak tegen mezelf had ingebracht. Maar desondanks bleef ik mijn vingers en handpalmen als een soort masker voor mijn gezicht houden en ik kon de moed niet opbrengen om mijn hand uit te steken en haar aan te raken, uit angst voor wat ik misschien had gedaan.

De smaak van bloed deed me kokhalzen. Ik huiverde, slaakte een diepe zucht en toen ik uitademde, rook ik de geur van bloed.

De afgelopen paar jaar had ik heel wat zwarte, akelige momenten doorgemaakt, waarin ik de stellige indruk had gehad dat de wereld niets anders was dan een knekelhuis dat rondwentelend in de ruimte uitsluitend was geschapen om als podium te dienen voor een kosmische Grand Guignol-toneelvoorstelling – en dit was weer zo’n moment. Als deze depressie me overviel, had ik altijd het idee dat de mensheid alleen maar in het leven was geroepen om afgeslacht te worden, om elkaar te vermoorden, om ten prooi te vallen aan de trollen, of om het slachtoffer te worden van de grillen van het noodlot – kanker, aardbevingen, vloedgolven, hersentumoren, bliksemschichten – waarmee God zelf het scenario opfleurde. Af en toe leek het alsof ons leven alleen maar in bloed gedefinieerd en omschreven werd. Maar het was me altijd weer gelukt om uit zo’n zwart gat omhoog te klauteren door me vast te klampen aan mijn stellige overtuiging dat mijn kruistocht tegen de trollen uiteindelijk mensenlevens zou redden en dat ik op een dag een manier zou vinden om andere mannen en vrouwen ervan te overtuigen dat de monsters die zich vermomd in ons midden bevonden ook werkelijk bestonden. En daarna zouden de mensen, volgens mijn scenario van de hoop, ophouden elkaar te bevechten en te kwellen en zich nog uitsluitend bezighouden met de échte oorlog. Maar als ik Rya in een vlaag van waanzin had aangevallen en haar van het leven had beroofd, als ik iemand kon vermoorden van wie ik hield, dan was ik krankzinnig en dan was elke vorm van hoop voor mijzelf of de toekomst van mijn ras een pathetische...

... en toen slaakte Rya een zacht kreetje in haar slaap.

Ik snakte naar adem.

Ze kronkelde als reactie op iets in haar eigen nachtmerrie, rolde met haar hoofd, worstelde even met het laken tot haar gezicht en haar keel onbedekt waren en zakte toen weer weg in een wat minder actieve maar nog steeds onrustige slaap. Haar gezicht was even mooi als ik me herinnerde – smetteloos, zonder beten, zonder blauwe plekken – hoewel er rimpels in haar voorhoofd stonden en ze in de angst die het gevolg was van haar nare droom haar mond vertrok in een grijns die haar tanden ontblootte. Haar keel was ongeschonden. Er was geen druppel bloed te zien.

Ik was slap van opluchting en dankte God uitbundig. De minachting die ik meestal voor Zijn werk koesterde, was tijdelijk vergeten.

Naakt, verward en angstig gleed ik geluidloos uit bed, liep naar de badkamer, trok de deur dicht en deed het licht aan. Ik keek eerst naar de hand waarmee ik mijn lippen had aangeraakt en er kleefde nog steeds bloed aan mijn vingers. Daarna richtte ik mijn blik op de spiegel en zag bloed. Het zat op mijn kin, mijn lippen glommen ervan en mijn tanden waren rood bevlekt.

Ik waste mijn handen, poetste mijn gezicht schoon en spoelde mijn mond. In het medicijnkastje vond ik een flesje mondwater dat ik gebruikte om van de koperachtige smaak af te komen. Het leek me waarschijnlijk dat ik in mijn slaap op mijn tong had gebeten, maar het mondwater prikte niet en bij nadere inspectie kon ik geen wond vinden waaruit die mond vol bloed verklaard kon worden.

Op de een of andere manier was het bloed uit mijn droom tastbare werkelijkheid geworden en was, toen ik wakker werd, met me meegekomen vanuit het land der nachtmerries naar de echte wereld. Maar dat kon helemaal niet.

Ik keek naar het spiegelbeeld van mijn Schemerogen.

‘Wat heeft het te betekenen?’ vroeg ik aan mezelf.

Mijn metgezel in de spiegel wist het ook niet of hij bewaarde het geheim stijf achter zijn samengeknepen lippen.

Ik liep terug naar de slaapkamer.

Rya was nog steeds in de greep van haar nachtmerrie. Ze lag half bloot, half bedekt in een zee van wit linnen terwijl ze met haar benen trappelde alsof ze ergens voor wegrende en ze zei: ‘Alsjeblieft, alsjeblieft’ en ze zei: ‘O!’ en greep het laken met haar volle vuisten vast voor ze haar hoofd kort heen en weer schudde om vervolgens in een wat rustiger stadium te komen waarin ze zich alleen maar met gemompel en af en toe een zacht kreetje tegen de droom verzette.

Ik stapte in bed.

Artsen die gespecialiseerd zijn in slaapstoornissen houden ons altijd voor dat onze dromen zich in een verrassend korte tijd afspelen. Hoelang een nachtmerrie ook lijkt te duren, volgens de rapporten van de onderzoekers neemt alles in werkelijkheid van begin tot eind hooguit een paar minuten in beslag, meestal zelfs niet meer dan twintig tot zestig seconden. Kennelijk had Rya Raines nooit gelezen wat de deskundigen erover te zeggen hadden, want ze besteedde de helft van de nacht aan het bewijzen van hun ongelijk. Haar slaap werd verstoord door een hele rij spookvijanden, ingebeelde gevechten en gedroomde achtervolgingen.

In het goudgele schijnsel van de lamp naast het bed bleef ik een halfuur naar haar zitten kijken. Daarna deed ik het licht uit en zat nog een halfuur naar haar te luisteren, waarbij ik besefte dat slaap haar al even weinig rust bracht als mij. Na een tijdje ging ik languit op mijn rug liggen en kon via het matras elke schok en elke schrikreactie voelen die ze vanuit het rijk der dromen doorseinde.

Ik vroeg me af of ze op een van haar begraafplaatsen was.

Ik vroeg me af of het de begraafplaats op de heuvel was.

Ik vroeg me af waardoor ze tussen de grafstenen werd opgejaagd.

Ik vroeg me af of ik het was.

12

Herinneringen aan oktober

Vanuit de wijd opengeslagen deuren van vrachtauto’s, vanuit de opengebroken deksels van kisten, herrees de kermis op het terrein in Yontsdown alsof het een van die schitterende op een veermechanisme gebaseerde kunstwerkjes was van dezelfde knappe Zwitserse handwerkslieden die beroemd zijn om hun ongelooflijk ingewikkelde klokken met levensgrote bewegende figuren die zo veel openbare gebouwen sieren. Zondagavond zeven uur was het net alsof er geen Sloopnacht was geweest, alsof we het hele seizoen gewoon op één plaats bleven staan, terwijl de ene na de andere stad naar ons toe kwam. Kermisgasten beweren dat ze dol zijn op reizen en trekken, kermisgasten houden vol dat ze niet zouden kunnen leven zonder op z’n minst één keer per week te verkassen, kermisgasten houden er dezelfde filosofie op na – verrek, ze zwéren erbij – als zwervers-zigeuners-paria’s en kermisgasten zijn sentimentele sukkels die gek zijn op verhalen en legendes over mensen die hun leven slijten aan de af en toe gevaarlijke zelfkanten van de maatschappij, maar kermisgasten slepen hun hele dorp mee, waar ze ook naartoe gaan. Hun vrachtwagens, woonwagens, auto’s, koffers en zakken zitten propvol met alle vertrouwde dingen van hun leven en hun gevoel voor traditie is veel groter dan bijvoorbeeld in een van die kleine stadjes in Kansas die – zonder dat er generatieslang ook maar iets verandert – ineengedoken wegschuilen voor de ontzagwekkende lege uitgestrektheid van de hoogvlakte. Kermisgasten verheugen zich op de Sloopnacht omdat daarmee nog eens bevestigd wordt hoe vrij zij zijn in vergelijking met de suffe kermisbezoekers die altijd in gevangenschap achter moeten blijven. Maar als ze één dag onderweg zijn, worden kermisgasten al zenuwachtig en onzeker, want hoewel de romantiek van de weg deel uitmaakt van de ware zigeunergeest, is de weg zelf het werk en het eigendom van de nette samenleving en zwervers kunnen alleen maar de route volgen die door die samenleving is uitgestippeld. Omdat ze onbewust beseffen hoe kwetsbaar ze zijn als ze zich verplaatsen, begroeten kermisgasten hun aankomst op elke nieuwe standplaats met nog meer plezier dan ze hebben beleefd aan de geordende destructie van de Sloopnacht. De kermis wordt ook altijd veel sneller opgebouwd dan afgebroken en er is geen mooiere avond in de week dan die eerste avond op een nieuwe standplaats, als hun reislust weer voor zes dagen bevredigd is en gelijktijdig hun gemeenschapszin weer vaste vaste vormen heeft aangenomen. Op het moment dat ze de tenten hebben opgezet en de gelakte houten onderdelen van de diverse attracties weer aan elkaar hebben getimmerd, op het moment dat ze hun met koper, chroom, plastic en lichtjes versierde fantasieversterkingen die hen moeten behoeden voor elke aanval van de wereld van alledag weer hebben opgeworpen, voelen ze zich vrediger dan ooit.

Zondagavond in de woonwagen van Irma en Paulie Lorus, die Rya en mij hadden uitgenodigd voor een zelfgekookte maaltijd, was iedereen in zo’n goed humeur dat ik bijna geneigd was om te vergeten dat onze reisroute ons niet naar een normale plaats had gebracht, maar naar een stad waar trollen het voor het zeggen hadden, naar een nest waar de demonen zich zelfs voortplantten. Paulie, die weliswaar klein was maar geen dwerg zoals zijn zwartharige vrouw, was een begenadigd imitator die ons vermaakte met ontzettend grappige persiflages van filmsterren en politici, onder andere een bijzonder amusante dialoog tussen John Kennedy en Nikita Chroetsjov. Hij was een zwarte en het was verbazend hoe zijn beweeglijke gezicht zo volkomen kon veranderen dat je meteen moest denken aan vrijwel iedere beroemdheid die hij wilde imiteren, ongeacht het ras.

Paulie kon ook heel goed goochelen en hij werkte bij het variété van Tom Catshank. Voor een man van zijn postuur – op z’n hoogst een meter vijfenvijftig – had hij vrij grote handen, met lange dunne vingers, en als hij zat te praten ging dat gepaard met een verbazingwekkende reeks gebaren die bijna even welsprekend waren als woorden. Ik vond hem meteen aardig.

Rya ontdooide een beetje en maakte zelfs af en toe ook een grapje. Hoewel ze de koele en afstandelijke houding die haar handelsmerk was niet helemaal liet varen (per slot van rekening was dit wel het huis van een wérknemer), zette ze zeker geen domper op de avond.

Daarna, in de aangebouwde eethoek, bij de koffie en de chocolade-kersentaart, zei Irma: ‘Die arme Gloria Neames.’

‘Hoezo?’ zei Rya. ‘Wat is er gebeurd?’

Irma keek mij aan. ‘Ken je haar, Slim?’

‘De... forse dame,’ zei ik.

‘Dik,’ zei Paulie terwijl hij met zijn handen een bol in de lucht tekende. ‘Gloria vindt het geen belediging om dik genoemd te worden. Ze vindt het niet léúk om dik te zijn, die arme meid, maar ze heeft geen enkele illusie over wat ze is. Ze denkt echt niet dat ze Monroe of Hepburn is, of zo.’

‘Nou ja, ze kan het niet helpen dat ze zo is, dus het heeft geen enkele zin om daar moeilijk over te doen,’ zei Irma. Ze keek me aan. ‘Slecht werkende klieren.’

‘Echt waar?’ zei ik.

‘O, ik weet het wel,’ zei Irma, ‘jij denkt dat ze eet als een paard en alles afschuift op slecht werkende klieren, maar in het geval van Gloria is dat ook echt zo. Peg Seeton woont met Gloria samen, zie je, ze zorgt min of meer voor haar. Ze kookt voor haar en als Gloria ergens naartoe moet, trommelt ze een stel sjouwers op. En volgens Peg eet die arme Gloria nauwelijks meer dan jij of ik, zeker niet genoeg om vijfhonderdvijftig pond te blijven wegen. En Peg zou het meteen weten als Gloria stiekem lekkere hapjes nam, want Peg moet alle boodschappen halen en Gloria kan nauwelijks een stap verzetten zonder dat Peg erbij is.’

‘Kan ze niet alleen lopen?’ vroeg ik.

‘Ja hoor, dat kan ze best,’ zei Paulie. ‘Maar gemakkelijk is anders en ze is doodsbenauwd om te vallen. Dat zou iedereen zijn die meer weegt dan driehonderdvijftig of vierhonderd pond. Als Gloria omvalt, kan ze niet zelf opstaan.’

‘In feite,’ zei Irma, ‘kan ze eigenlijk nauwelijks overeind komen. O ja, van een stoel kan ze wel alleen opstaan, maar niet als ze op de grond valt of languit op haar rug terechtkomt. De laatste keer dat ze viel, kon zelfs een heel stel sjouwers haar niet meer overeind zetten.’

‘Vijfhonderdvijftig pond is een heel gewicht om op te tillen,’ zei Paulie terwijl hij zijn beide handen abrupt langs zijn zij liet vallen alsof ze plotseling heel zwaar waren geworden. ‘Ze is te goed gevuld om botten te breken, maar ze voelt zich vreselijk vernederd, zelfs als er niemand anders bij is dan wij, haar eigen soort.’

‘Vreselijk,’ zei Irma terwijl ze treurig met haar hoofd schudde.

‘De laatste keer moesten ze uiteindelijk met een takelwagen naar de plek waar ze was gevallen,’ zei Rya. ‘En zelfs toen was het een hele klus om haar overeind te krijgen en te zorgen dat ze op haar benen bleef staan.’

‘Het klinkt misschien grappig, maar dat was het helemaal niet,’ verzekerde Irma me.

‘Je zult mij ook niet zien lachen,’ zei ik, ontzet door die korte blik op wat de dikke vrouw allemaal te verduren had.

Ik voegde ook meteen een nieuw onderwerp toe aan mijn denkbeeldige lijst van geintjes die God ten koste van ons uithaalt: kanker, aardbevingen, vloedgolven, hersentumoren, bliksemschichten... slecht werkende klieren.

‘Maar dat is allemaal niets nieuws,’ zei Rya, ‘behalve dan misschien voor Slim. Waarom zei je “arme Gloria” en begon je over haar?’

‘Ze is vanavond helemaal overstuur,’ zei Irma.

‘Ze heeft een bekeuring gekregen omdat ze te hard reed,’ zei Paulie.

‘Dat is toch geen ramp,’ zei Rya.

‘Ze is ook niet overstuur omdat ze een bekeuring heeft gekregen,’ zei Paulie. ‘Het kwam door de manier waarop die agent haar behandelde,’ zei Irma. Tegen mij voegde ze eraan toe: ‘Gloria heeft een aangepaste Cadillac die speciaal voor haar is gebouwd. Met een zwaardere stalen kooi. De achterbank is eruit gesloopt en de voorstoelen zijn verder naar achteren geplaatst. Handremmen en handgas. Bredere portieren zodat ze gemakkelijker in en uit kan stappen. Ze heeft de duurste autoradio aangeschaft die er te koop is en zelfs een ijskastje dat onder het dashboard past, zodat ze altijd iets koels te drinken heeft. In die auto heeft ze ook een kookplaatje bij de hand en er zit zelfs een chemisch toilet in. Ze is dol op die auto.’

‘Het klinkt allemaal erg duur,’ zei ik.

‘Nou ja, maar Gloria zit er ook warmpjes bij,’ zei Paulie. ‘Je moet wel bedenken dat er in een goeie week op een grote standplaats, zoals die provinciale kermis in New York State aan het eind van deze maand, misschien wel zeven- of achthonderdduizend betalende bezoekers verdeeld over zes dagen naar de kermis komen en daarvan kopen... nou, toch zeker honderdvijftigduizend kermisgangers een kaartje voor Shockville.’

Verbijsterd zei ik: ‘Voor twee dollar per persoon komt dat uit op...’

‘Driehonderdduizend in één week,’ zei Rya, terwijl ze de pot oppakte en nog een kopje koffie voor zichzelf inschonk. ‘Joel Tuck deelt de opbrengst in tweeën, de helft voor hem – en daarvan betaalt hij een fors bedrag voor standgeld aan de Sombra Brothers plus alle vaste lasten – en van de andere helft krijgen de andere elf attracties allemaal een gelijk deel.’

‘Wat betekent dat Gloria in die ene week meer dan dertienduizend dollar incasseert,’ zei Paulie terwijl zijn expressieve handen onzichtbare stapels dollarbiljetten uittelden. ‘En daarvan kun je wel twéé aangepaste Cadillacs kopen. Uiteraard is niet iedere week zo goed. Ze heeft ook weken waarin ze niet meer dan tweeduizend krijgt, maar waarschijnlijk strijkt ze van half april tot half oktober gemiddeld vijfduizend dollar op.’

‘Maar het gaat niet om wat Gloria voor die Cadillac heeft moeten neertellen,’ zei Irma, ‘het gaat om de vrijheid die ze daardoor krijgt. Want in feite kan ze alleen maar gaan en staan waar ze wil als ze in die auto zit. Per slot van rekening is ze een kermisgast en voor een kermisgast is vrijheid verdomd belangrijk, net als mobiliteit.’

‘Nee,’ zei Rya, ‘het belangrijkste is niet de vrijheid die ze door die auto krijgt. Het belangrijkste is dat verhaal over die bekeuring, als je daar tenminste ooit aan toekomt.’

‘Nou,’ zei Irma, ‘Gloria is hier vanmorgen naartoe komen rijden, snap je, terwijl Peg haar woonwagen achter de pick-up meebracht. En Gloria was nog maar net over de provinciegrens toen ze door een hulpsheriff werd aangehouden omdat ze te hard reed. Maar Gloria rijdt al tweeëntwintig jaar en ze heeft nog nooit een ongeluk of een bekeuring gehad.’

Paulie maakte een nadrukkelijk gebaar met zijn ene hand en zei: ‘Ze rijdt goed en heel voorzichtig, want ze weet dat het een ramp zou zijn als ze een ongeluk in die auto zou krijgen. Het personeel van een ambulance zou haar er nooit uit kunnen halen. Vandaar dat ze altijd voorzichtig is en nooit te hard rijdt.’

‘Dus toen die agent van het bureau van de sheriff van Yontsdown County aangaf dat ze moest stoppen,’ vervolgde Irma, ‘ging ze ervan uit dat het om een vergissing ging of om een of andere snelheidsfuik speciaal om vreemdelingen op te lichten. En toen bleek dat het kennelijk om zo’n fuik ging, zei ze tegen die smeris dat ze de boete wel meteen wilde betalen. Maar daar was hij niet tevreden mee. Hij gedroeg zich heel agressief, hij zei allerlei beledigende dingen tegen haar en hij wilde dat ze uitstapte. Maar zij was bang dat ze zou vallen, dus toen stond hij erop dat ze naar het bureau van de sheriff midden in Yontsdown reed terwijl hij in zijn eigen auto volgde. Zodra ze daar waren, dwóng hij haar om uit te stappen, nam haar mee naar binnen, en toen begonnen ze haar echt te treiteren door te dreigen dat ze opgepakt zou worden omdat ze geen gehoor had gegeven aan het bevel van een wetsdienaar en meer van dat soort gelul.’

Paulie nam net het laatste hapje van zijn taart en zat nu met een vorkje te gesticuleren terwijl hij zei: ‘Ze lieten die arme Gloria telkens van het ene eind van het gebouw naar het andere sjouwen en ze kreeg niet de kans om te gaan zitten, dus moest ze zich maar zien vast te houden aan muren, balies, balustrades, bureaus en alles waar ze onderweg op kon steunen. En volgens haar was het zo duidelijk als wat dat ze gewoon wílden dat ze zou vallen, omdat ze heel goed wisten wat een ellende het voor haar zou zijn om weer overeind te komen. Ze stonden haar allemaal uit te lachen. Ze mocht ook geen gebruik maken van het toilet, ze zeiden dat ze dan vast door de wc zou zakken. Je zult ook wel begrijpen dat haar hart niet al te best is en ze zei dat het zo bonsde dat ze er helemaal van begon te schudden. Gloria kon ook niets anders meer doen dan huilen toen ze eindelijk iemand mocht opbellen en geloof me, ze is echt niet zo’n type dat overloopt van zelfmedelijden en om het minste geringste in tranen uitbreekt.’

‘Vervolgens,’ zei Irma, ‘heeft ze het kantoor van de kermis opgebeld en daar hebben ze Jelly erbij gehaald. Hij is meteen naar de stad gegaan om haar uit de moeilijkheden te halen, maar inmiddels was ze al dríé uur op dat bureau.’

Rya zei: ‘Ik dacht altijd dat Jelly zo’n goeie smeerder was. Hoe kon hij nou zoiets laten gebeuren?’

Ik vertelde ze een en ander over de tocht die wij vrijdag naar Yontsdown hadden gemaakt. ‘Jelly heeft de klus echt keurig opgeknapt. Iedereen kreeg zijn deel. Die ene vrouw van het provinciale bestuur, Mary Vanaletto, nam ook alles in ontvangst voor de andere provinciale bestuurders. Jelly heeft haar contant geld en vrijkaartjes gegeven voor alle leden van het bestuur en voor de sheriff en zijn mensen.’

‘Misschien heeft ze de poet dan gewoon zelf opgestreken en tegen de anderen gezegd dat we dit jaar niet over de brug wilden komen,’ zei Rya, ‘Vandaar dat wij nu problemen hebben met het bureau van de sheriff.’

‘Dat geloof ik niet,’ zei ik. ‘Volgens mij proberen ze... om de een of andere reden... een knokpartij uit te lokken...’

‘Waarom?’ vroeg Rya.

‘Ik zou het niet weten... maar dat gevoel kreeg ik vrijdag al,’ zei ik ontwijkend.

Irma knikte en Paulie zei: ‘Jelly heeft iedereen al gewaarschuwd. We zullen ons deze week echt van onze allerbeste kant moeten laten zien, want volgens hem zullen ze elk excuus aangrijpen om ons moeilijkheden te bezorgen, alles te sluiten en ons desnoods met geweld dwingen om nog meer af te schuiven.’

Ik wist dat ze helemaal niet op ons geld uit waren; in werkelijkheid wilden ze bloed zien en ons ellende bezorgen. Maar ik kon niet met Irma, Paulie en Rya over trollen beginnen. Zelfs op kermisgasten, de meest tolerante mensen ter wereld, zouden mijn verhalen niet alleen excentriek overkomen, maar ook pure waanzin lijken. En kermisgasten kunnen wel waardering opbrengen voor excentrieke figuren, maar van moordlustige psychopaten zijn ze evenmin gecharmeerd als de fatsoenlijke burgerij. Ik maakte verder alleen nog wat onschuldige opmerkingen over mogelijke confrontaties met Wetsdienaren uit Yontsdown en hield de duistere waarheid voor me.

Ik wist echter heel goed dat het getreiter van Gloria Neames alleen maar het begin van de oorlogshandelingen was. Er stonden ons nog veel ergere dingen te wachten. Erger dan een door de smerissen afgedwongen sluiting. Erger dan al mijn nieuwe vrienden zich konden voorstellen. Vanaf dat moment lukte me het niet meer om de trollen uit mijn hoofd te zetten en de rest van de avond was lang niet zo gezellig als het begin was geweest. Ik glimlachte, ik schaterde en ik bleef me mengen in het gesprek, maar van een man die midden in een slangenkuil staat, kun je niet verwachten dat hij zich lekker op zijn gemak voelt.

Het was net elf uur geweest toen we de woonwagen van het echtpaar Lorus uit kwamen en Rya zei: ‘Heb je al slaap?’

‘Nee.’

‘Ik ook niet.’

‘Zullen we een eindje gaan wandelen?’

‘Nee. Ik heb zin in iets anders.’

‘O ja,’ zei ik. ‘Dat wil ik ook best.’

‘Nee, dát niet,’ zei ze terwijl ze in de lach schoot.

‘O.’

‘Nu nog niet.’

‘Dat klinkt een stuk beter.’

Ze liep voor me uit het kermisterrein op.

Vroeger op de dag hadden stevige rolluiken van staalgrijze wolken de lucht hermetisch afgesloten en alles zat nog steeds potdicht. De maan en de sterren bleven achter die barrière verscholen. De kermis zag eruit alsof hij helemaal uit schaduwen bestond: uit duisternis opgetrokken pilaren en tegels, schuine zwarte daken en grauwsluiers die als gordijnen aan roeden van schaduw voor inktzwarte openingen hingen. De hele nacht bestond uit elkaar overlappende lagen in subtiel verschillende tinten: ebbenhout, kool, roet, inkt, blauwzwart, glanzend zwart, antraciet, donkergrijs, carbon en sabel. Donkere deuren in wanden die nog donkerder waren.

We liepen het pad af tot Rya bij het reuzenrad bleef staan. Net als afgelopen woensdag op het andere kermisterrein pikte ik geen scherpe beelden op, geen exacte informatie over welke tragische gebeurtenissen zich hier precies zouden afspelen. Maar net als daarvoor wist ik heel zeker dat er toekomstige ellende in dit toestel zat opgesloten, op dezelfde manier waarop elektriciteit in een batterij is opgeslagen.

Tot mijn verbazing deed Rya het hek in de uit ijzeren staven bestaande omheining open en liep naar het reuzenrad. Ze keek om en zei: ‘Ga mee.’

‘Waarheen?’

‘Naar boven.’

‘Daarin?’

‘Ja.’

‘Hoe?’

‘Ze zeggen toch dat we van apen afstammen.’

‘Ik niet.’

‘Wij allemaal.’

‘Ik stam af van... aardvarkens.’

‘Je vindt het vast fijn.’

‘Veel te gevaarlijk.’

‘Er is niets aan,’ zei ze, terwijl ze het rad vastpakte en begon te klimmen.

Ik bleef naar haar kijken, een groot kind in een volwassen versie van een klimrek, en het beviel me niets.

Ik moest weer denken aan dat visioen van een met bloed besmeurde Rya. Ik was ervan overtuigd dat de dood niet echt voor haar op de loer lag; de nacht straalde een veilig gevoel uit, maar niet veilig genoeg om mijn bonzende hart tot rust te brengen.

‘Kom terug,’ zei ik. ‘Niet doen.’

Ze bleef even hangen, een meter of vier boven de grond, en keek naar me omlaag, met een gezicht dat in de schaduw verborgen bleef. ‘Ga nou mee.’

‘Dit is gekkenwerk.’

‘Je vindt het vast fijn.’

‘Maar...’

‘Alsjeblieft, Slim.’

‘Jezus.’

‘Stel me nou niet teleur,’ zei ze en draaide me de rug toe om weer verder te klimmen.

Volgens mijn zesde zintuig zou het reuzenrad die avond voor ons geen gevaar opleveren. De dreiging die van het grote toestel uitging, lag nog een paar dagen voor ons; voorlopig was het niets anders dan een opeenhoping van hout, staal en honderden uitgedoofde lampjes.

Met tegenzin begon ik omhoog te klimmen en kwam tot de ontdekking dat de enorme hoeveelheid steun- en dwarsbalken mijn handen en voeten meer punten van houvast boden dan ik had verwacht. Het rad stond geblokkeerd en bewoog totaal niet, met uitzondering van een paar van de tweepersoonsbankjes die langzaam heen en weer deinden als er een windvlaag kwam – of als onze inspanningen via het hele raamwerk doorgeseind werden naar de kogelgewrichten boven aan de dikke stalen pinnen waaraan de bankjes vastzaten. Hoewel ik net nog had beweerd dat ik van aardvarkens afstamde, leverde ik al snel het bewijs dat mijn voorouders inderdaad apen waren.

Gelukkig klom Rya niet helemaal naar het bovenste bankje, maar stopte bij het derde van boven. Daar zat ze in, met de veiligheidsbalk omhoog om mij de kans te geven naast haar te gaan zitten, en ze schonk me in het donker een brede grijns toen ik zwetend en trillend arriveerde. Ik liet me met een zwaai vanaf het raamwerk in het metalen zitje naast haar vallen en die zeldzame glimlach was bijna de klim waard.

Doordat ik met zo’n zwaai in het bankje terechtkwam, begon het heen en weer te schommelen aan de stalen pinnen en heel even stond mijn hart bijna stil toen ik dacht dat ik voorover zou slaan, langs de bevroren waterval van metaal en hout naar beneden zou kletteren en onderweg tegen elk bankje onder ons aan zou klappen, om vervolgens met een dreun die al mijn botten zou verbrijzelen tegen de grond te slaan. Maar ik greep me met een hand vast aan de versierde zijkant van het bankje, pakte met de andere de geschulpte rugleuning en wachtte tot het weer stil hing. Met een zelfverzekerdheid die op mij dwaas overkwam, hield Rya zich maar met één hand vast en op het moment dat het bankje het ergst heen en weer schommelde, leunde ze voorover, stak haar hand uit naar de openstaande veiligheidsbalk, greep hem vast, trok hem naar achteren en liet hem met wat geklik en gerammel in het slot vallen.

‘Zo,’ zei ze. ‘Gezellig saampjes.’ En ze kroop tegen me aan. ‘Ik zei toch dat het leuk zou zijn. Er is niets fijners dan een ritje in het donkere reuzenrad als de motor uitgeschakeld en alles om ons heen zwart en stil is.’

‘Ga je hier vaak boven zitten?’

‘Ja.’

‘Alleen?’

‘Ja.’

Daarna hielden we een paar minuten lang onze mond en zaten alleen maar zachtjes heen en weer te schommelen aan piepende scharnieren terwijl we vanaf onze donkere troon rondkeken over de zonloze wereld. Toen we uiteindelijk wel begonnen te praten, ging het over dingen waar we het nog nooit over hadden gehad – boeken, gedichten, films, onze lievelingsbloemen, muziek – en ik besefte ineens hoe somber onze eerdere gesprekken vaak waren geweest. Het was alsof Rya een of andere naamloze last van zich af had geschud om naar boven te kunnen klimmen en nu ontpopte zich ineens een ontketende Rya die niet alleen over een onverwacht luchtig gevoel voor humor bleek te beschikken, maar ook over een meisjesachtig giecheltje dat ik nog niet eerder had gehoord. Dit was een van de weinige keren sinds ik Rya Raines had leren kennen dat ik me niet meteen instinctief bewust was van die geheimzinnige triestheid die in haar school.

Maar na een tijdje merkte ik het weer wél, al zou ik niet precies het moment kunnen aangeven waarop die heftige golf van melancholie weer in haar opwelde. We hadden het onder andere over Buddy Holly, wiens liedjes we hadden gezongen terwijl we de kermis tijdens Sloopnacht hadden afgebroken en in een serie kolderieke duetjes a cappella een puinhoop hadden gemaakt van de stukjes die we het leukst vonden in zijn nummers. Het leed geen twijfel dat Holly’s ontijdige dood ons allebei door het hoofd speelde en misschien was dat wel de eerste tree van de keldertrap naar de somberheid waarin ze zich gewoonlijk ophield, want even later kregen we het over James Dean, inmiddels al weer zeven jaar dood nadat hij op een Californische snelweg zijn leven samen met zijn auto had ingeruild. Daarna begon Rya over hoe onrechtvaardig het was als je zo jong moest sterven en ze liet het onderwerp niet meer los, ze kauwde het helemaal uit, en volgens mij was dat het moment waarop ik merkte dat ze weer bekropen werd door dat trieste gevoel.

Ik probeerde het gesprek een andere wending te geven, maar met weinig succes want plotseling was het net alsof ze niet alleen gefascineerd werd door morbide onderwerpen, maar er ook een vreemd soort genoegen in schepte.

Uiteindelijk duwde ze me van zich af en zei, zonder dat er nog een spoortje opgewektheid in haar stem doorklonk: ‘Hoe heb jij vorig jaar oktober beleefd? Hoe voelde jij je?’

Even wist ik absoluut niet waar ze het over had.

Ze zei: ‘Cuba, oktober. De blokkade, de raketten, dat machtsvertoon. Het scheelde maar een haartje, zeiden ze. Een atoomoorlog. Het einde van de wereld. Hoe voelde jij je?’

Die maand oktober was een keerpunt in mijn leven geweest en ik denk dat hetzelfde gold voor iedereen die oud genoeg was om te begrijpen wat die crisis inhield. Ik werd zelf ineens met mijn neus op het feit gedrukt dat de mensheid inmiddels zover was dat ze zich zelf van het aardoppervlak kon wegvagen. En ik begon te begrijpen dat de trollen – die ik toen al een paar jaar lang in de gaten hield – bijzonder in hun nopjes moesten zijn met de snelle groei van de techniek en onze voortdurend complexer wordende maatschappij, want daardoor kwamen er voor hen steeds meer spectaculaire manieren om de mens te folteren. Wat zou er gebeuren als een trol zich zou opwerken tot een functie met zo veel politieke macht dat hij de kans zou krijgen om in de Verenigde Staten of in de Sovjet-Unie op de knop te drukken? Ze zouden zich vast wel realiseren dat hun ras dan samen met het onze geëlimineerd zou worden; de apocalyps zou hun het genoegen ontzeggen om ons langzaam dood te martelen en daar schenen ze nou juist zo veel plezier aan te beleven. Dat leek de veronderstelling te ontzenuwen dat zij de raketten op ons zouden loslaten. Maar o, wat zou er ontzettend veel te genieten zijn in die laatste dagen en uren! De steden die van de aardbodem weggevaagd zouden worden, de vlammenzeeën, het radioactieve puin dat over ons uitgestort zou worden: als de trollen ons echt zo intens en zo ongecontroleerd haatten als volgens mij het geval was, dan was dit de ontknoping van het verhaal waar ze uiteindelijk naar haakten, wat ook de gevolgen voor hun eigen ras zouden zijn. Door de Cuba-crisis begon ik te beseffen dat ik vroeg of laat gedwongen zou worden om actie te ondernemen tegen de trollen, ook al zou die eenmansoorlog van mij hopeloos ontoereikend zijn.

De crisis. Het keerpunt. In augustus 1962 was de Sovjet-Unie in het geheim begonnen met de installatie van een groot aantal kernraketten op Cuba, met als opzet de mogelijkheid om als eerste een verrassingsaanval op de Verenigde Staten te lanceren. Na zijn aanvankelijke eis dat de Russen die provocerende lanceerplatforms zouden ontmantelen, een eis die afgewezen werd, en nadat hij het bewijs voorgeschoteld kreeg dat het project in een halsbrekend tempo werd voortgezet, gaf president Kennedy opdracht tot een blokkade van Cuba, die tot gevolg zou hebben dat elk schip dat probeerde zich een weg te banen door die quarantainezone tot zinken zou worden gebracht. Vervolgens werd op zaterdag 27 oktober een van onze U2-vliegtuigen neergeschoten door een Sovjetraket en een Amerikaanse invasie op Cuba stond gepland voor maandag 29 oktober (maar dat kregen we pas later te horen). Het leek een kwestie van uren tot de Derde Wereldoorlog zou uitbreken. Maar de Sovjets haalden bakzeil. In de week van de blokkade moest het gemiddelde Amerikaanse kind van leerplichtige leeftijd een paar keer meedoen aan luchtalarmoefeningen; de meeste grote steden organiseerden gefingeerde bombardementen waaraan de hele bevolking meedeed; de verkoop van schuilkelders rees de pan uit; in bestaande schuilkelders werden de voorraden aangevuld; alle legeronderdelen werden in staat van paraatheid gebracht; eenheden van de Nationale Garde werden gemobiliseerd en ter beschikking gesteld aan de president; kerken hielden speciale diensten en meldden een dramatische stijging van het aantal aanwezigen. En als de trollen nog niet eerder met het idee van de totale ondergang van de beschaving hadden gespeeld, moeten ze dat tijdens de Cuba-crisis serieus in overweging hebben genomen, want destijds hadden ze zich ruimschoots tegoed gedaan aan een smakelijke hutspot van onze angst die alleen al was ontstaan bij het vooruitzicht van een dergelijke holocaust.

‘Hoe voelde jij je?’ vroeg Rya opnieuw terwijl we daar in het stilstaande reuzenrad zaten boven de onverlichte kermis in een wereld die vooralsnog niet vernietigd was.

Het zou nog een paar dagen duren voor de betekenis van ons gesprek tot me zou doordringen. Die nacht had ik de indruk dat we puur bij toeval op dit onderwerp waren uitgekomen. Zelfs met mijn mediamieke gaven werd me niet duidelijk hoe belangrijk dit punt voor haar was – en waarom.

Hoe voelde jij je?

‘Bang,’ zei ik.

‘Waar was je die week?’

‘In Oregon. Op de middelbare school.’

‘Dacht je dat het echt zou gebeuren?’

‘Dat weet ik niet.’

‘Had je het idee dat je dood zou gaan?’

‘Wij woonden niet bepaald in een gevarenzone.’

‘Maar vrijwel elke plaats zou toch door radioactieve neerslag getroffen worden?’

‘Dat geloof ik wel.’

‘En dacht je dan niet dat je dood zou gaan?’

‘Misschien. Het is me wel door het hoofd gegaan.’

‘Maar wat gaf het je voor gevoel?’ vroeg ze.

‘Niet zo best.’

‘Is dat alles?’

‘Ik maakte me zorgen over mijn moeder en mijn zusjes, over wat er met hen zou gebeuren. Mijn vader was toen al een tijdje dood en ik was de man des huizes, dus ik had het gevoel dat ik iets moest doen om hen te beschermen, snap je, maar ik wist niet wat en daardoor voelde ik me zo hulpeloos... het was zo erg dat ik er bijna ziek van werd.’

Ze leek teleurgesteld, alsof ze had gehoopt dat ik een ander antwoord zou geven, iets meer dramatisch... of iets duisters.

‘Waar was jíj die week?’ vroeg ik.

‘In Gibtown. Daar liggen wat militaire installaties vlakbij, een belangrijk doelwit.’

‘Dus jij dacht dat je dood zou gaan?’ vroeg ik.

‘Ja.’

‘En hoe vond jij dat dan?’

Ze zei niets.

‘Nou?’ drong ik aan. ‘Hoe voelde jij je toen het einde van de wereld nabij leek?’

‘Nieuwsgierig,’ zei ze.

Dat was een verontrustend en onbevredigend antwoord, maar voor ik kon vragen wat ze daar precies mee bedoelde, werd ik afgeleid omdat het ver weg in het westen begon te weerlichten. ‘We kunnen maar beter naar beneden gaan,’ zei ik.

‘Nog niet.’

‘Er komt een onweersbui aan.’

‘We hebben nog meer dan genoeg tijd.’ Ze liet het tweepersoonsbankje heen en weer wiegen alsof het een schommelbank op de veranda was en de scharnieren piepten. Met een stem die me de rillingen over het lijf joeg, zei ze: ‘Toen de oorlog uitbleef, ben ik naar de bibliotheek gegaan en heb alle boeken geleend die ze over kernwapens hadden. Ik wilde weten wat er gebeurd zou zijn als het allemaal wél door was gegaan en ik heb me daarginds in Gibtown de hele winter met dat onderwerp beziggehouden. Ik kon er niet genoeg van krijgen. Het is echt fascinérend, Slim.’

Ver weg kronkelde opnieuw een bliksemflits naar de rand van de wereld.

Er flikkerde iets over Rya’s gezicht en het leek net alsof dat vreemde licht van binnenuit kwam, alsof ze een opgebrande lamp was.

Een donderslag rommelde langs de gekartelde lijn van de horizon in de verte, alsof de laaghangende lucht in botsing was gekomen met de toppen van de bergen. Echo’s van de klap rolden melodieus door de wolken boven de kermis.

‘We moeten nu echt naar beneden,’ zei ik.

Zonder naar me te luisteren zei ze met een zachte, maar duidelijke stem waarin ontzag doorklonk en elk woord deed denken aan een gedempte voetstap op de luxueuze vloerbedekking van een rouwkamer: ‘Een nucleaire holocaust zou van een soort vreemde schoonheid zijn, weet je, een afschrikwekkende schoonheid. Alle vuil en vunzigheid van de steden zou verpulveren en verzengen in vloeiende, zich steeds verder uitbreidende paddenstoelwolken, precies zoals echte paddenstoelen op plekken met afval tevoorschijn komen en daar heel goed op gedijen. En stel je de hemel eens voor! Vuurrood en oranje, overdekt met een groenige zure mist, geel van de zwavel, kolkend, bruisend, vol kleuren die we nog nooit eerder in de lucht hebben gezien en die rimpelen in een vreemd licht...’

Als een opstandige engel die het paradijs uit gezet werd, schoot boven ons een bliksemschicht tevoorschijn die langs een hemeltrap omlaag wankelde en op weg naar beneden steeds vager werd om in de duisternis onder ons te verdwijnen. De bliksem was veel dichterbij dan daarvoor. De donderslag klonk ook veel harder. De lucht rook naar ozon.

‘Het is gevaarlijk hierboven,’ zei ik terwijl ik mijn hand uitstak naar de vergrendeling van de veiligheidsbalk.

Ze hield mijn hand tegen en zei: ‘Nog maanden na de oorlog zou je de meest ongelooflijke zonsondergangen hebben door alle vervuiling en de as die nog steeds hoog in de atmosfeer rondwentelde. En als de as begon neer te dalen, zou dat in zeker opzicht ook een bepaalde schoonheid hebben, ongeveer in de trant van een zware sneeuwstorm, hoewel het de langste storm zou zijn die iemand ooit had meegemaakt. Hij zou maanden door woeden en zelfs de jungles waar helemaal nooit sneeuw valt, zouden door díé storm beijzeld en omvergeblazen worden...’

De lucht was vochtig en zwaar.

De donder liet gigantisch oorlogstuig over de slagvelden boven ons hoofd denderen.

Ik legde mijn hand op de hare, maar ze bleef het slot vasthouden.

‘En uiteindelijk,’ zei ze, ‘na een paar jaar zou de radioactiviteit afnemen tot een punt waarop het niet langer levensgevaarlijk zou zijn. De hemel zou weer helder en blauw worden, de dikke asresten zouden een bed en voedsel vormen voor gras dat groener en dikker zou zijn dan wij ooit hebben gezien en de lucht zou door die grote schoonmaak veel zuiverder zijn geworden. En de insecten zouden het in de wereld voor het zeggen hebben en dat zou ook een zekere schoonheid in zich hebben.’

Op een afstand van hooguit een kilometer flitste weer een zweepslag van bliksem door het duister en liet een kortstondig litteken na op de huid van de nacht.

‘Wat is er met je aan de hand?’ vroeg ik, terwijl mijn hart plotseling sneller en onregelmatiger begon te kloppen, alsof het puntje van die elektrische zweep mij had geraakt en een motor van angst had aangezwengeld.

‘Vind jij dan niet dat er schoonheid schuilt in de insectenwereld?’ vroeg ze.

‘In godsnaam, Rya, dit bankje is van metaal. Het grootste deel van het rad is van metaal.’

‘De stralende kleuren van de vlinder, het lichtgevende groen van kevervleugels...’

‘We zitten goddomme op het hoogste punt van de hele omgeving. De bliksem slaat altijd in op het hoogste punt...’

‘... het rood-zwarte schild van een lieveheersbeestje...’

‘Rya, als de bliksem inslaat, worden we levend geroosterd!’

‘Er gebeurt heus niets.’

‘We moeten naar beneden.’

‘Nog niet, nu nog niet,’ fluisterde ze.

Ze wilde het slot niet loslaten.

Ze zei: ‘Als er alleen maar insecten zouden zijn, en misschien een paar kleine diersoorten, wat zou alles dan weer schoon zijn, zo fris en nieuw! Zonder mensen die alles bevuilen, die...’

Ze werd onderbroken door een felle en woeste flits. Recht boven ons hoofd kronkelde de witte manie over de zwarte hemelkoepel, als een zigzaggende breuklijn in keramisch glazuur. De bijbehorende donderklap was zo zwaar dat het reuzenrad ervan stond te trillen. Meteen daarna klonk er opnieuw een dreunende klap en mijn botten leken ondanks het vlees waarin ze verpakt zaten tegen elkaar te rammelen met het gedempte geluid van de lievelingsdobbelstenen van een gokker in hun warme viltzakje.

‘Rya, verdomme nog aan toe, nú!’ drong ik aan.

‘Nu,’ gaf ze toe terwijl een paar dikke warme regendruppels neer spetterden. In het af en toe opflitsende licht leek haar glimlach afwisselend kinderlijk plezier en een macabere vreugde weer te geven. Ze klikte met haar duim het slot open dat ze met haar hand bedekt had gehouden, en klapte de veiligheidsbalk omhoog. ‘Nu! Vooruit! Laten we maar eens zien wie er wint – wij of het onweer!’

Omdat ik als laatste was ingestapt, moest ik er ook het eerst uit en als eerste de gok aangaan. Ik greep een van de balken waaruit de rand van het grote rad was opgebouwd, sprong met een zwaai uit het bankje, sloeg mijn benen om de eerste de beste spaak, die uit net zo’n dikke balk bestond, en liet mezelf iets meer dan een meter omlaagglijden, schuin boven de grond, tot ik niet verder kon omdat ik werd tegengehouden door een van de dwarsbalken die als steun fungeerden voor de gigantische spaken. Heel even, nog steeds op een dodelijke hoogte en overmand door duizeligheid, bleef ik me vastklampen aan de elkaar kruisende balken. Een paar van de dikke regendruppels striemden vlak voor mijn gezicht door de lucht, een paar kwamen op mij terecht met de kracht van achteloos rondgestrooide kiezelsteentjes en weer andere raakten het reuzenrad met een hoorbaar plop-plop-plop. Mijn duizeligheid was nog niet helemaal weg, maar Rya was boven mijn hoofd in het raamwerk geklommen en zat te wachten tot ik verder zou gaan om de weg voor haar vrij te maken. Bovendien werd ik door een nieuwe bliksemflits herinnerd aan het gevaar van elektrocutie, dus dwong ik mezelf om van de spaak af te stappen naar de dwarsbalk eronder. Hijgend gleed ik over die balk naar de volgende spaak en al snel werd duidelijk dat de afdaling veel moeilijker was dan de klim naar boven, want dit keer moesten we achteruit. Het begon harder te regenen, de wind wakkerde aan en het werd met de seconde moeilijker om een goed houvast te krijgen aan het natte staal. Ik gleed een paar keer uit, waarbij ik me wanhopig vastgreep aan strak gespannen kabels, dunne dwarsbalkjes, iele stutjes of wat er ook binnen handbereik was, zonder me erom te bekommeren of het sterk genoeg zou zijn om me te houden. Een van mijn nagels scheurde af en door de wrijving schuurde ik een van mijn handpalmen open. Af en toe leek het rad op een gigantisch web waarover een veelpotige bliksemspin ieder moment op me af kon komen met de bedoeling me op te vreten. Maar er waren ook momenten dat het net zo goed een enorm roulettewiel had kunnen zijn; de striemende regen, de harde wind en het chaotische weerlicht riepen – in combinatie met mijn aanhoudende duizeligheid – een illusie van beweging op, een spookachtig rondwentelen, en toen ik omhoogkeek door het met schaduwen omfloerste raamwerk van het rad, was het net alsof Rya en ik twee onfortuinlijke ivoren balletjes waren die op goed geluk rondgeslingerd werden naar verschillende bestemmingen. Door de regen hing mijn kletsnatte haar in pieken voor mijn ogen. Mijn doorweekte spijkerbroek gaf me al snel het gevoel dat ik een harnas aanhad, dat me omlaag trok. Toen ik nog een meter of drie boven de grond was, gleed ik opnieuw uit, en dit keer vond ik niets om me aan vast te houden. Ik schoot naar buiten, de regen in, terwijl ik mijn armen gespreid hield in een zinloze imitatie van vleugels en een schrille vogelkreet van angst slaakte. Ik was ervan overtuigd dat ik op iets puntigs terecht zou komen waarop ik zou worden gespiest. In plaats daarvan belandde ik met een klap die me even de adem benam languit in de modder, maar ik was ongedeerd.

Ik rolde op mijn rug, keek omhoog en zag Rya nog steeds in het rad, in de striemende regen met natte en verwarde haren die toch als een soort vlag en wimpel in de wind wapperden. Op drie verdiepingen van de grond gleed haar voet van een balk af en plotseling hing ze met haar volle gewicht aan haar slanke armen, trappelend met haar benen om steun te vinden op de onzichtbare dwarsbalk onder haar.

Glibberend in de modder krabbelde ik overeind en stond met mijn hoofd achterover ademloos toe te kijken terwijl de regen mijn gezicht ranselde.

Ik was stapelgek geweest om haar naar boven te laten klimmen.

Dit was uiteindelijk toch de plek waar ze de dood zou vinden.

Dit was waar mijn visioen me voor had gewaarschuwd. Dat had ik haar moeten vertellen. Ik had haar tegen moeten houden.

Ondanks haar hachelijke positie en ondanks het feit dat ze moest vergaan van de pijn in haar armen die waarschijnlijk bijna uit de kom gerukt werden kreeg ik toch de indruk dat ze daarboven hing te lachen. Meteen daarna besefte ik dat het alleen maar de wind was die tussen de balken, de stutten en de kabels door floot. De wind, vast en zeker.

Er schoot opnieuw een bliksemschicht op de aarde af. Om me heen werd de kermis een moment verlicht en boven mijn hoofd was het reuzenrad een moment tot in de kleinste details te zien. Heel even was ik ervan overtuigd dat de bliksem in het rad was ingeslagen en dat het vlees van Rya’s botten door een miljard volt was weggeschroeid, maar tijdens een minder dramatisch weerlicht dat op de verzengende flits volgde, zag ik dat ze niet alleen aan elektrocutie was ontsnapt maar ook weer steun voor haar voeten had gevonden. Ze kroop weer centimeter voor centimeter omlaag.

Ik was dwaas genoeg om mijn handen om mijn mond te zetten en te schreeuwen: ‘Schiet op!’

Ze klauterde naar beneden, van spaak naar dwarsbalk, van dwarsbalk naar spaak en weer verder naar de volgende dwarsbalk, maar mijn op hol geslagen hart kwam zelfs nog niet tot rust toen ze zo ver afgedaald was dat het gevaar van een dodelijke val geëlimineerd was. Zolang ze zich aan dat rad bleef vastklemmen, hing haar nog steeds de dreiging van een verzengende kus van het onweer boven het hoofd.

Eindelijk was ze nog maar ruim twee meter boven de grond. Ze draaide zich om en hield zich met de rug naar het rad nog met één hand vast terwijl ze zich opmaakte om naar beneden te springen, toen de nacht verscheurd werd door een vernietigende bliksemspeer die zich vlak achter het kermisterrein in de grond boorde, hooguit veertig meter bij ons vandaan, en door de klap erna leek ze van het rad afgesmeten te worden. Ze kwam op haar voeten terecht en wankelde, maar ik was net op tijd om haar op te vangen en te voorkomen dat ze in de modder zou vallen. Haar armen gleden om me heen en ik sloeg de mijne om haar heen. We hielden elkaar stijf vast en stonden allebei op onze benen te trillen, zonder in staat te zijn te bewegen of een woord uit te brengen. Zelfs ademhalen kostte moeite.

Opnieuw flitste een verwoestende explosie door de nacht en de vuurtong die daarbij uit de hemel naar de aarde schichtte, likte eindelijk langs het reuzenrad waardoor elke spaak en dwarsbalk oplichtte en elke kabel in een brandende gloeidraad veranderde. Heel even leek het net alsof het enorme apparaat bezet was met edelstenen die speels flakkerende vlammetjes weerspiegelden. Daarna lekte de dodelijke kracht weg in de aarde, via de steunbalken, de spandraden en de kettingen waarmee het rad verankerd was en die allemaal als bliksemafleiders fungeerden.

De bui werd plotseling erger en veranderde in een regelrechte zondvloed. De regen ranselde de aarde, kletterde en roffelde tegen de wanden van de kramen, ontlokte een tiental verschillend tinkelende noten aan diverse metalen oppervlakten en de wind gierde om ons heen.

We holden door de modder over de kermis en ademden lucht in vol ozon, met de reuk van nat zaagsel en de niet echt onplezierige geur van olifanten, terwijl we het kermisterrein achter ons lieten en het weiland bereikten waar het woonwagenkamp stond. We werden achtervolgd door een monster dat zich schichtig en snel als een spin op een veelvoud van krabachtig gelede poten van elektriciteit voortbewoog en ons voortdurend op de hielen leek te zitten. We voelden ons pas veilig toen we in Rya’s Airstream waren en de deur achter ons dicht hadden getrokken.

‘Dat was gekkenwerk!’ zei ik.

‘Ssst,’ zei ze.

‘Vond je dat nou leuk?’

Ze had twee glazen en een fles cognac uit een van de keukenkastjes gepakt. Druipnat en glimlachend liep ze naar de slaapkamer.

Terwijl ik achter haar aan liep, zei ik: ‘Léúk, godbetere het?’

In de slaapkamer schonk ze een scheut cognac in beide glazen en gaf er een aan mij.

Het glas klapperde tegen mijn tanden. De cognac was warm in de mond, heet in de keel en kokend in de maag.

Rya trok haar doorweekte tennisschoenen en sokken uit en stroopte vervolgens haar natte T-shirt uit. Waterdruppels glommen en trilden als kraaltjes op haar blote armen, schouders en borsten.

‘Het had je dood kunnen zijn,’ zei ik.

Ze trok haar shorts en broekje uit, nam nog een slokje cognac en kwam naar me toe.

‘In godsnaam, hóópte je soms dat je om het leven zou komen?’

‘Ssst,’ zei ze opnieuw.

Ik stond onbeheerst te beven.

Ze leek heel kalm. Als ze bang was geweest toen ze naar beneden klom, dan was die angst van haar afgevallen op het moment dat ze weer op de grond stond.

‘Wat is er toch met jou aan de hand?’ vroeg ik.

In plaats van antwoord te geven, begon ze me uit te kleden.

‘Niet nu,’ zei ik. ‘Dit is niet het juiste moment...’

‘Juist wel,’ hield ze vol.

‘Ik ben niet in de stemming om...’

‘Een prima stemming.’

‘Ik kan niet...’

‘Wel waar.’

‘Nee.’

‘Ja.’

‘Nee.’

‘Zie je nou wel?’

Later lagen we een tijdje tevreden naast elkaar zonder iets te zeggen, boven op de vochtige lakens terwijl onze lichamen een gouden gloed kregen in het zachtgele schijnsel van de lamp naast het bed. Het geluid van de regen die op het dak kletterde en via de afgeronde metalen huid van onze cocon naar beneden gutste, was fantastisch rustgevend.

Maar ik moest nog steeds denken aan het rad en aan de angstaanjagende klim naar beneden terwijl de wind langs de dwarsbalken gierde en na een poosje zei ik: ‘Het leek bijna alsof je wílde dat de bliksem in zou slaan terwijl jij daar bovenin hing.’

Ze zei niets.

Met de knokkels van mijn gebalde hand streek ik licht langs haar kaak en strekte toen mijn vingers om haar gladde, soepele keel te strelen en de welvingen van haar borsten. ‘Je bent mooi, intelligent en succesvol. Waarom zou je dat soort risico’s nemen?’

Geen antwoord.

‘Je hebt meer dan genoeg om voor te leven.’

Ze bleef zwijgen.

De regels die kermisgasten hanteerden ten opzichte van iemands privacy weerhielden me ervan om ronduit te vragen waarom ze zo naar de dood haakte. Maar die regels verboden me niet om commentaar te geven op gebeurtenissen en feiten die voor iedereen waarneembaar waren en ik had de indruk dat haar zelfmoordneigingen allesbehalve een geheim waren. Dus vroeg ik: ‘Waarom?’ En ik zei: ‘Denk je echt dat de dood iets... aantrékkelijks heeft?’ Het feit dat ze nog steeds niet reageerde, bracht me niet van m’n stuk en ik vervolgde: ‘Ik geloof dat ik van je hou.’ En toen dat zelfs geen reactie losmaakte, zei ik: ‘Ik wil niet dat je iets overkomt. Ik zal alles doen om dat te voorkomen.’

Ze ging op haar zij liggen, klampte zich aan me vast, drukte haar gezicht tegen mijn hals en zei: ‘Hou me vast,’ en dat was, gezien de omstandigheden, het mooiste antwoord waarop ik had durven hopen.

Maandagochtend regende het nog steeds pijpenstelen. De hemel was donker, woelig en betrokken, met wolken die zo laag hingen dat ik het gevoel had dat ik maar een keukentrapje nodig zou hebben om ze aan te kunnen raken. Volgens het weerbericht zou het zeker tot dinsdag duren voor het weer iets zou opklaren. Om negen uur werd de opening afgelast en er werd besloten de kermis van Yontsdown pas vierentwintig uur later te laten beginnen. Om halftien hadden zich overal in Gibtown-op-wielen kaartclubjes, breikransjes en klaaggroepjes gevormd. Om kwart voor tien had het verlies aan inkomsten door de regen al zo’n gigantische omvang gekregen dat (als je op de klaagzangen afging) elke exploitant en klantenlokker dik miljonair had kunnen zijn als die gemene regen hen niet op het randje van een faillissement had gebracht. En een paar minuten voor tien werd Jelly Jordan dood aangetroffen in de draaimolen.

13

Hagedis op een ruit

Toen ik op het kermisterrein aankwam, verdrongen zich al een stuk of honderd kermisgasten rond de draaimolen, voor het merendeel mensen die ik nog niet kende. Sommigen droegen gele plastic regenjassen met bijpassende vormeloze hoedjes, anderen hadden zwarte vinyl jassen aan, er waren wat plastic hoofddoekjes te zien, laarzen en sandalen, overschoenen en gewone schoenen, zelfs mensen op blote voeten en mensen die snel een jas over hun pyjama hadden aangeschoten, en ongeveer de helft van de aanwezigen was gewapend met paraplu’s die de bijeenkomst ondanks hun vrolijke kleuren toch geen vrolijke noot gaven. Anderen hadden zich helemaal niet op het weer gekleed en waren zo naar buiten gerend, vol ongeloof over het verschrikkelijke nieuws, en die waren door twee redenen – de regen en het verdriet – veranderd in hoopjes ellende die doornat en vol modderspatten samentroepten en sprekend leken op vluchtelingen die in groepjes stonden te wachten bij een grensovergang in een of ander door oorlog geteisterd gebied.

Ik liep ernaartoe in een T-shirt, spijkerbroek en schoenen die nog vochtig waren van de avond ervoor en wat echt indruk op me maakte en me zelfs schokte toen ik me bij de menigte rond de draaimolen voegde, was de stilte die er heerste. Niemand zei iets. Niemand. Geen woord. Ze waren niet alleen nat van de regen maar ook van de tranen en hun verdriet stond duidelijk te lezen op hun doodsbleke gezichten en in hun diepliggende ogen, maar ze huilden zonder geluid te maken. Uit die stilte bleek duidelijk hoe gehecht ze aan Jelly Jordan waren geweest en er was ook uit op te maken dat ze nauwelijks konden bevatten dat hij dood was; ze waren zo overdonderd dat ze zich alleen zwijgend konden afvragen hoe de wereld er zonder hem uit zou zien. Later, als de eerste schok verwerkt zou zijn, zou er een luid gejammer opklinken dat gepaard zou gaan met een stortvloed aan tranen, hysterie, droevig geweeklaag en gebeden en misschien zou er een spervuur van boze vragen op God afgevuurd worden, maar op dit moment was hun intense verdriet een volslagen vacuüm waarin geen geluidsgolven doordrongen.

Ze kenden Jelly beter dan ik, maar ik kon het niet opbrengen om discreet aan de kant te blijven staan. Ik wurmde me langzaam tussen de treurende menigte door en bleef ‘pardon’ en ‘sorry’ fluisteren tot ik het verhoogde podium van de draaimolen had bereikt. De regen sloeg in onder het rood-met-wit gestreepte dak, vormde druppeltjes die langzaam omlaaggleden langs de koperen stangen en werkte verkillend op het houten paardenvlees. Ik glipte langs opgeheven hoeven en van opwinding blikkerende gelakte tanden, langs beschilderde flanken die onverbrekelijk verbonden waren met zadels en stijgbeugels die niet afgelegd konden worden en zocht me een weg door de kudde op haar reis zonder einde tot ik bij de plek kwam waar de reis van Jelly Jordan tussen deze eeuwig stijgerende meute een wreed einde had gevonden.

Jelly lag op zijn rug op de vloer van de draaimolen, tussen een zwarte hengst en een witte merrie, de wijdopen ogen vol verbazing over het feit dat hij hier achteroverlag tussen die trappelende kudde, alsof het hun hoeven waren die hem het leven hadden gekost. Zijn mond hing ook open, zijn lippen waren kapot en hij had minstens één tand gebroken. Het leek bijna alsof het onderste gedeelte van zijn gezicht schuilging achter de rode halsdoek van een cowboy, maar het was een sluier van bloed.

Hij was gekleed in een openhangende regenjas, een wit overhemd en een donkergrijze broek. De rechterpijp van zijn broek was tot aan zijn knie opgeschoven en zijn dikke witte kuit was gedeeltelijk ontbloot. Hij had geen schoen aan zijn rechtervoet en die ontbrekende instapper zat vastgeklemd in de onbeweeglijke stijgbeugel aan het zadel van de zwarte hengst.

Er waren drie mensen bij het lijk. Luke Bendingo, die ons afgelopen vrijdag heen en terug naar Yontsdown had gereden, stond bij het achterdeel van de witte merrie met een gezicht dat dezelfde kleur had als het paard en de blik die hij me toewierp – met knipperende ogen en een trillende mond – was een gestamel van verdriet en woede dat tijdelijk verstomd was door de schok.

Een man die ik nog nooit eerder had gezien, lag geknield op de grond. Hij was een jaar of zestig, vrij kwiek, met grijs haar en een keurig verzorgde grijze snor. Hij zat achter Jelly’s lichaam en hield het hoofd van de dode man vast alsof hij een gebedsgenezer was die zijn best deed om de dode weer tot leven te wekken. Zijn lichaam schokte van opgekropte snikken en bij elke zielige stuiptrekking biggelden de tranen hem weer over de wangen. De derde was Joel Tuck, die nog een paard verder weg stond, met zijn rug tegen een zwart-wit exemplaar en een van die kolenschoppen van handen om een koperen stang geklemd. De uitdrukking op dat vervormde gezicht, dat een kruising was tussen een kubistisch portret van Picasso en iets uit een nachtmerrie van Mary Shelley, liet voor één keer niets te raden over: hij was kapot van de dood van Jelly Jordan.

Sirenes jankten in de verte, werden steeds luider en stierven uiteindelijk weg met een gekreun. Een moment later kwamen twee politieauto’s het pad af rijden met zwaailichten die door de loodgrijze lucht, de mist en de regen zwiepten. Toen ze bij de draaimolen waren gestopt en ik portieren hoorde opengaan en dichtvallen, keek ik naar de auto’s en zag dat drie van de vier politieagenten uit Yontsdown trollen waren.

Ik voelde dat Joel naar me keek en toen ik zijn blik retourneerde, raakte ik een beetje van slag door de onverwachte argwaan die niet alleen op zijn vertrokken gezicht te lezen stond maar ook voelbaar was in de spirituele aura die hem omhulde. Ik had verwacht dat hij evenveel aandacht zou hebben voor die trolsmerissen als ik en hij stond ze ook inderdaad achterdochtig te bekijken, maar ik bleef toch het voornaamste mikpunt voor zijn aandacht en argwaan. Die blik – plus de aankomst van de trollen, plus een ziedende orkaan van vreselijke spirituele indrukken die van het lijk af sloegen – werd me gewoon te veel, daarom maakte ik me uit de voeten.

Ik bleef een tijdje over het achterste gedeelte van de kermis rondlopen, zo ver als ik kon bij de draaimolen vandaan, door de nattigheid die af en toe een stevige motregen was en dan weer een wolkbreuk die alles dreigde weg te spoelen, hoewel ik meer door schuldgevoelens dan door water verzwolgen werd. Joel had gezien hoe ik de man in het paviljoen van de botsautootjes had gedood en hij was ervan uitgegaan dat ik die moord had begaan omdat ik, net als hij, de trol dwars door het menselijke vernislaagje had kunnen zien. Maar nu was Jelly dood en in de arme Timothy Jordan had zeker geen trol gezeten, dus vroeg Joel zich af of hij zich misschien in mij had vergist. Waarschijnlijk begon hij het idee te koesteren dat ik me misschien helemaal niet bewust was geweest van de trol in mijn eerste slachtoffer, dat ik gewoon een moordenaar was, niets meer en niets minder, en dat ik nu een tweede slachtoffer had gemaakt, ditmaal een onschuldig mens. Maar ik had Jelly geen kwaad gedaan, en mijn schuldgevoelens werden dan ook niet veroorzaakt door de argwaan van Joel Tuck. Ik voelde me schuldig omdat ik had geweten dat er gevaar dreigde voor Jelly, omdat ik dat visioen had gezien van zijn met bloed besmeurde gezicht en hem toch niet had gewaarschuwd.

Ik had het juiste moment moeten onderkennen dat hij in moeilijkheden zou komen, ik had in staat moeten zijn om te voorspellen waar, wanneer en hoe hij precies de dood zou vinden en ik had in de buurt moeten zijn om dat te voorkomen. Het deed er niet toe dat mijn mediamieke gaven beperkt zijn, dat de helderziende beelden en indrukken die ik daardoor krijg vaak vaag en verwarrend zijn en dat ik ze nauwelijks – en meestal helemaal niet – onder controle heb. Het deed er niet toe dat hij me toch niet zou hebben geloofd als ik een poging zou hebben gedaan om hem te waarschuwen voor het naamloze gevaar dat ik instinctief had gevoeld. Het deed er niet toe dat ik niet de heiland ben – en ook niet kan zijn – die de hele verdomde wereld kan redden met inbegrip van elke arme sloeber die daarop een onderkomen heeft gevonden. Dat deed er niet toe. Ik had toch in staat moeten zijn om het te voorkomen. Ik had hem moeten redden.

Dat had ik moeten doen.

Dat had ik echt moeten doen.

De kaartclubjes, de breikransjes en de andere bijeenkomsten in Gibtown-op-wielen waren rouwgroepjes geworden. De kermisgasten probeerden elkaar steun te bieden bij het aanvaarden van Jelly’s dood. Sommige van hen konden hun tranen nog steeds niet bedwingen. Anderen zochten hun toevlucht in een gebed. Maar het merendeel zat verhalen uit te wisselen over Jelly, want door middel van herinneringen konden ze hem levend houden. Ze zaten in een kring in de huiskamers van de woonwagens en als een van hen klaar was met een anekdote over hun mollige smeerder die zo dol op speelgoed was geweest, begon de volgende in de kring aan zijn bijdrage, en dan weer de volgende, het hele kringetje rond. Er werd zelfs gelachen, want Jelly Jordan was een leuke en bijzondere man geweest, en langzaam maar zeker maakte de verschrikkelijke troosteloosheid plaats voor een bitterzoet verdriet dat een stuk gemakkelijker te dragen was. De subtiele formaliteit van deze gang van zaken, het bijna onbewuste ritueel waarmee het werd uitgevoerd, vertoonde een treffende gelijkenis met de joodse traditie van de dodenwake: het zou me nauwelijks verbaasd hebben als ik, voordat ik naar binnen mocht, verplicht was geweest om mijn handen boven een bak te houden en er water over te laten gieten, een zwart keppeltje had gekregen om mijn hoofd te bedekken en bij mijn binnenkomst iedereen op klaagbankjes had zien zitten in plaats van op stoelen of banken.

Ik bleef nog een paar uur rondlopen door de regen en stopte af en toe bij de een of andere woonwagen om deel te nemen aan zo’n rouwbijeenkomst. Iedere keer als ik dat deed, pikte ik weer iets nieuws op. Het eerste dat ik te horen kreeg, was dat de kwieke grijsharige man die bij Jelly’s lijk had zitten huilen Arturo Sombra was, de enige van de gebroeders Sombra die nog in leven was en de eigenaar van de kermis. Jelly Jordan werd door hem als een soort zoon beschouwd en het was de bedoeling geweest dat hij bij het overlijden van de oude man de kermis zou erven. De smerissen hadden het voor meneer Sombra nog veel erger gemaakt door van de veronderstelling uit te gaan dat er sprake was van een misdrijf en dat de moordenaar een van de kermisgasten was. Tot ieders stomme verbazing suggereerden de smerissen zelfs dat Jelly misschien wel uit de weg was geruimd omdat zijn functie binnen het bedrijf hem ruimschoots de gelegenheid had gegeven om zijn zakken te vullen en dat het best zou kunnen dat hij daar gebruik van had gemaakt.

Ze opperden ook dat meneer Sombra hem best zelf vermoord kon hebben, hoewel er geen enkele aanleiding was voor dat soort verdachtmakingen – en voldoende redenen om die zonder meer te laten varen. Ze voelden de oude man stevig aan de tand, net als Cash Dooley en andere personen die wellicht op de hoogte waren geweest van een eventuele door Jelly gepleegde fraude, en ze gingen bij hun ondervraging zo grof en zo gemeen mogelijk te werk. Iedereen in het woonwagenkamp sprak er schande van.

Ik keek er niet van op. Ik was ervan overtuigd dat de smerissen niet echt overwogen om iemand wegens moord op te pakken. Maar drie van hen waren trollen. Zij hadden het verlammende verdriet van die honderd rouwenden gezien die te hoop waren gelopen bij de draaimolen en die doffe ellende had hen niet alleen tot verrukking gebracht, maar smaakte ook naar meer. Ze waren gewoon niet in staat geweest om zich in te houden en hadden ons leed nog willen verergeren door het uit te melken en het laatste druppeltje smart uit Arturo Sombra en de rest van ons te persen.

Later werd er verteld dat de provinciale lijkschouwer was gearriveerd, het lichaam had bekeken op de plaats waar het was gevonden, een paar vragen aan Arturo Sombra had gesteld en de mogelijkheid van een misdrijf van de hand had gewezen. Tot ieders opluchting luidde het officiële standpunt ‘dood door ongeval’. Het scheen algemeen bekend te zijn dat Jelly, als hij niet kon slapen, weleens naar het kermisterrein ging en de draaimolen aanzette (maar niet het stoomorgel) om helemaal alleen een uitgebreid ritje te maken. Hij was dol op de draaimolen. De draaimolen was het grootste opwindspeelgoed van alles, veel te groot om op een plank in zijn kantoor te zetten. Meestal ging Jelly vanwege zijn omvang op een van de met weelderig houtsnijwerk versierde en kunstig beschilderde houten bankjes zitten met armleuningen in de vorm van zeemeerminnen of zeepaardjes. Maar zo nu en dan klom hij op een van de paarden en dat had hij dus de avond ervoor kennelijk ook gedaan. Misschien maakte hij zich zorgen over de inkomsten die ze misliepen vanwege het slechte weer, of piekerde hij over de moeilijkheden die commissaris Lisle Kelsko mogelijk nog zou veroorzaken, maar Jelly had in ieder geval niet kunnen slapen en was in een poging om zijn zenuwen weer in bedwang te krijgen op de steigerende zwarte hengst geklommen. Hij was in het houten zadel gaan zitten, had zich met een hand vastgehouden aan de koperen stang en terwijl de zomerwind door zijn haren streek, had hij rondjes gedraaid in het donker terwijl er niets anders te horen was geweest dan de donder en de neergutsende regen. Het zat er dik in dat hij had zitten lachen met het onzelfzuchtige plezier van een kind, of misschien had zitten fluiten terwijl hij vrolijk rondtoerde in de magische centrifuge waarin de tijd al draaiend verdween en waarin de jaren en de zorgen van hem af vlogen terwijl de dromen zich begonnen op te stapelen. Na een poosje moest hij zich een stuk beter hebben gevoeld en besloten hebben om weer naar bed te gaan – maar terwijl hij van de hengst af klom, bleef zijn rechterschoen in de stijgbeugel haken, en hoewel zijn voet uit de instapper was geschoten, was hij toch gevallen. Bij die val, ook al was het maar van geringe hoogte, had hij zijn lippen kapotgevallen, twee tanden verloren en zijn nek gebroken.

Dat was de officiële lezing.

Dood door ongeval.

Een ongeluk.

Een stompzinnige, belachelijke, zinloze manier om te sterven, maar niets anders dan een tragisch ongeluk.

Gelul.

Ik wist niet precies wat Jelly Jordan was overkomen, maar ik wist wél dat een trol hem in koelen bloede had vermoord. Toen ik eerder bij zijn lichaam had gestaan, was ik erin geslaagd om drie feiten te destilleren uit de caleidoscopisch versnipperde beelden en indrukken die me hadden overdonderd: ten eerste dat hij niet op de draaimolen was gestorven, maar in plaats daarvan in de schaduw van het reuzenrad; ten tweede dat een trol hem minstens drie keer had geslagen, zijn nek had gebroken en hem met behulp van andere trollen naar de draaimolen had gedragen. Het ongeluk was in scène gezet. Er waren een paar dingen waarvan ik bijna blindelings uit kon gaan, zonder bang te zijn dat ik me vergiste. Omdat Jelly niet had kunnen slapen, was hij klaarblijkelijk in het donker en ondanks het weer een wandelingetje over de kermis gaan maken en toen had hij iets gezien wat hij niet had mogen zien. Wat? Hij moest een glimp hebben opgevangen van vreemden, geen kermisgasten, die op een verdachte manier aan het reuzenrad hadden zitten prutsen en hij moest iets tegen hen hebben geroepen, zonder te beseffen dat het geen gewone mensen waren. In plaats van zich uit de voeten te maken, hadden ze hem aangevallen.

Ik zei al dat er dríé dingen waren die heel duidelijk op me waren overgekomen toen ik daar in de draaimolen had staan neerkijken op het lege sterfelijke omhulsel van de dikke man. Dat derde was waar ik de meeste moeite mee had, want dat was een bijzonder persoonlijk moment van contact met Jelly, een blik op zijn geestesgesteldheid die het verlies van hem nog schrijnender maakte. In een ogenblik van helderziendheid was ik deelgenoot geworden van zijn allerlaatste gedachte. Die was daar bij het lijk blijven hangen, wachtend tot iemand als ik hem zou kunnen lezen, een stukje spirituele energie dat als een vod was blijven steken aan het met prikkeldraad afgezette hek langs de grens tussen hier en de eeuwigheid. Terwijl hij zijn laatste adem uitblies, had hij gedacht aan een stel met bont beklede opwindbeertjes – Papa, Mama en Baby – die hij voor zijn zevende verjaardag van zijn moeder had gekregen. Hij was echt dol op die poppen geweest. Ze waren heel bijzonder, op dat moment zelfs het ideale cadeautje, want zijn verjaardag kwam al twee maanden nadat zijn vader voor zijn ogen de dood had gevonden, overreden nadat de chauffeur van een stadsbus in Baltimore de macht over het stuur had verloren. En het waren die opwindbeertjes geweest die ten slotte hadden gezorgd voor de broodnodige fantasie en een tijdelijke vlucht uit een wereld die plotseling te kil, te wreed en te willekeurig had geleken om in verder te leven. Nu, terwijl hij op het punt stond om te sterven, had Jelly zich afgevraagd of hijzelf misschien Baby Beer was en of hij op de plek waar hij nu naartoe ging herenigd zou worden met Mama en Papa. En hij was bang dat hij in zijn eentje ergens zou belanden waar het donker was, en leeg.

Ik heb geen controle over mijn mediamieke vermogens. Ik kan mijn Schemerogen niet sluiten voor dat soort beelden. Als ik dat wel zou kunnen, lieve God, dan zou ik me nooit hebben opengesteld voor die zielsverscheurende angst voor eenzaamheid waarvan Jelly vervuld was geweest toen hij in de afgrond viel. Die angst bleef me die dag achtervolgen, of ik nu door de regen liep, naar de woonwagens ging waar ze over onze smeerder zaten te praten en voor hem rouwden, of bij het reuzenrad bleef staan om dat duivelse ras te vervloeken. Die angst bleef me nog jarenlang achtervolgen. Zelfs nu, als ik niet kan slapen en in een bijzonder sombere stemming ben, moet ik af en toe onwillekeurig terugdenken aan de gevoelens die Jelly op het moment van zijn dood onderging en die zijn dan zo levendig dat het mijn eigen gevoelens hadden kunnen zijn. Tegenwoordig kan ik het wel aan. Tegenwoordig, na wat ik allemaal heb meegemaakt en heb gezien, kan ik vrijwel alles aan. Maar die dag op het kermisterrein in Yontsdown... toen was ik pas zeventien.

Om drie uur maandagmiddag ging in het woonwagenkamp het gerucht dat Jelly’s lichaam was overgebracht naar een rouwkamer in Yontsdown waar het gecremeerd zou worden. De urn met zijn as zou de volgende dag of de dag daarop overhandigd worden aan Arturo Sombra en woensdagnacht, na het sluiten van de kermis, zou de begrafenis plaatsvinden. De dienst zou gehouden worden bij de draaimolen, omdat Jelly daar zo dol op was geweest en omdat daar, zo werd tenminste verondersteld, een eind was gekomen aan zijn aardse bestaan.

Die avond dineerden Rya Raines en ik samen in haar woonwagen. Ik maakte frisse groene salades en zij maakte heerlijke kaasomeletten, maar we aten geen van beiden veel. We hadden geen honger.

We brachten de rest van de avond in bed door, maar we vrijden niet met elkaar. We bleven rechtop zitten, leunend in de kussens, hielden elkaars hand vast, dronken wat, kusten wat en babbelden wat.

Rya barstte meer dan eens in tranen uit over Jelly en dat verraste me. Hoewel ik er geen ogenblik aan had getwijfeld dat ze verdriet kon voelen, had ik haar tot op dat moment alleen maar zien huilen bij de gedachte aan de mysterieuze last die ze zelf meetorste en zelfs dan waren de tranen aarzelend tevoorschijn gekomen, alsof ze door een enorme innerlijke druk tegen haar wil naar buiten werden geperst. De rest van de tijd – behalve natuurlijk in de greep van naakte passie – zocht ze haar toevlucht bij haar kille, door de wol geverfde en gesloten personage en deed net alsof de wereld haar niets kon maken. Ik had instinctief geweten dat haar band met de andere kermisgasten veel sterker en inniger was dan ze, ook tegenover zichzelf, had willen toegeven. Nu scheen haar verdriet bij de dood van de smeerder die indruk van mij te bevestigen.

Ik had al eerder tranen vergoten, maar nu waren mijn ogen droog en de kille woede waardoor ik werd overmand, had een einde gemaakt aan mijn verdriet. Ik treurde nog steeds om Jelly, maar het ging verder, ik wilde hem wreken. En dat zou ook gebeuren. Vroeg of laat zou ik, alleen maar om de rekening te vereffenen, een paar trollen vermoorden en met een beetje geluk zou ik dezelfde krengen in handen krijgen die Jelly’s nek hadden gebroken.

Bovendien maakte ik me nu meer zorgen over de levenden dan over de doden en ik was me er scherp van bewust dat het visioen dat ik van Rya’s dood had gehad even plotseling vervuld zou kunnen worden als de profetie met betrekking tot het verscheiden van Jelly. En die mogelijkheid was onacceptabel. Ik kon niet toestaan – dat wilde ik niet, dat durfde ik niet – dat haar iets zou overkomen. Op een indirecte manier, die echt heel bijzonder was voor een stel geliefden, begon zich een band tussen ons te vormen zoals ik nog nooit eerder met iemand had gehad en ik kon me ook niet voorstellen dat ik in de toekomst ooit nog met iemand anders een dergelijke relatie zou krijgen. Als Rya Raines zou overlijden, zou ik zelf ook een beetje doodgaan en dan zou zich vanbinnen een uitgebrande leegte vormen die voor eeuwig hermetisch gesloten zou blijven.

Dus moesten er voorzorgsmaatregelen genomen worden. Als ik een nacht niet in haar woonwagen zou blijven slapen, zou ik zonder dat ze het wist voor haar deur op wacht blijven staan. Een slapeloze nacht kon ik net zo goed daar doorbrengen als ergens anders. Bovendien zou ik van nu af aan met mijn zesde zintuig nog hardnekkiger op zoek gaan naar aanvullende gegevens over het voorlopig nog steeds vage gevaar dat haar in de toekomst bedreigde. Als ik exact zou kunnen voorspellen wanneer het kritieke moment plaats zou vinden en precies zou kunnen bepalen waar het gevaar vandaan kwam, dan kon ik haar beschermen. Ik mocht bij haar niet zo in gebreke blijven als bij Jelly Jordan het geval was geweest.

Misschien besefte Rya instinctief dat ze bescherming nodig had en misschien was het ook tot haar doorgedrongen dat ik vast van plan was om altijd in de buurt te zijn als ze me nodig had, want in de loop van de avond begon ze me uit eigen beweging een paar dingen over haarzelf te vertellen waarvan ik aanvoelde dat ze die nog nooit aan een van haar collega’s bij de kermis van de Sombra Brothers had verteld. Ze dronk meer dan anders. Hoewel ze zeker niet aangeschoten was, had ik toch het vermoeden dat ze een soort alibi van dronkenschap probeerde te creëren dat haar goed van pas zou komen als ze morgenochtend vol zelfverwijten zou zitten en er spijt van zou hebben dat ze me zo veel over haar verleden had verteld.

‘Mijn ouders waren geen kermisgasten,’ zei ze op een manier waaruit duidelijk viel op te maken dat ze een beetje aangemoedigd wilde worden om door te gaan met haar onthullingen.

‘Waar kom je vandaan?’ vroeg ik.

‘Uit West-Virginia. Mijn ouders woonden in de heuvels van West-Virginia. Ons huis was een slonzig krot in een gat ergens hoog in de heuvels, op ongeveer een meter of achthonderd van het dichtstbijzijnde andere slonzige krot. Weet je hoe de mensen uit die heuvels zijn?’

‘Eigenlijk niet.’

‘Arm,’ zei ze minachtend.

‘Dat is geen schande.’

‘Arm, onontwikkeld, niet bereid om verdere scholing te ondergaan, gewoon dóm. Gesloten, schuchter en achterdochtig. Levend volgens vaste patronen, koppig en bekrompen. En een deel van hen... misschien zelfs wel het merendeel – is het product van inteelt. Het gebeurt in de heuvels maar al te vaak dat neven en nichten met elkaar trouwen. En daar blijft het niet bij. Er gebeuren nog ergere dingen.’

Na een poosje begon ze, zonder dat ik nog echt hoefde aan te dringen, over haar moeder te praten, Maralee Sween. Maralee was het vierde van zeven kinderen uit een huwelijk tussen een volle neef en nicht. Een huwelijk dat niet voltrokken was door een of andere priester of voor de burgerlijke stand was gesloten, maar dat alleen in naam bestond. Alle kinderen van de Sweens waren knap om te zien, maar een van de zeven was achterlijk en van de andere zes waren er vijf ronduit dom. Maralee was niet de slimste van het hele stel maar ze zag er wel het beste uit: een stralend blondje met heldergroene ogen en zo weelderig gebouwd dat elke jongen uit de heuvels vanaf haar dertiende achter haar aan liep. Allang voordat alle charmes waarmee ze zo ruim was bedeeld volgroeid waren, had Maralee een aanzienlijke seksuele – romantisch was in dit geval zeker niet het juiste woord – ervaring opgebouwd.

Op een leeftijd waarop de meeste meisjes hun eerste afspraakje hebben en nog niet eens precies weten wat het betekent om ‘tot alles bereid’ te zijn, was Maralee al de tel kwijtgeraakt van de jongens uit de heuvels voor wie ze haar benen had gespreid, op een bed van gras, op het bladerdek van een open plek, op hooistapels in vervallen oude schuren, op een beschimmeld afgedankt matras aan de rand van de vuilnisbelt die de mensen uit de heuvels op eigen initiatief van Harmon’s Hollow hadden gemaakt en op de muffe achterbanken van verschillende auto’s in een van die vele verzamelingen sloopauto’s waar hillbillies zo gek op schijnen te zijn. In de heuvels was het niet ongebruikelijk dat ze haar onschuld al op zo’n jeugdige leeftijd verloor. Het enige dat wel verbazing wekte, was het feit dat ze erin slaagde om niet zwanger te worden voor ze al ruim veertien was.

In dat gebied in de Appalachen keken de hillbillies minachtend neer op de wettelijke voorschriften en de fatsoensnormen van de nette burgermaatschappij die dan ook grotendeels genegeerd werden; maar in tegenstelling tot kermisgasten hielden de inwoners van die afgelegen heuvels er in plaats daarvan geen eigen gedragscode en regels op na. De Amerikaanse literatuur kent een traditie van verhalen over de ‘nobele wilde’ en onze samenleving pretendeert in ieder geval te geloven dat een leven dicht bij de natuur en ver van het euvel van de beschaving op de een of andere manier gezonder en verstandiger is dan het leven dat het merendeel van ons leidt. In werkelijkheid is het tegendeel vaker waar. Als mensen zich onttrekken aan de samenleving, doen ze ook meteen afstand van de onbelangrijke bijkomstigheden van de moderne maatschappij – luxe auto’s, dure huizen, chique kleren, schouwburgbezoek en concertkaartjes – en misschien valt er iets te zeggen voor de deugden van een eenvoudiger leven, maar als ze ver genoeg wegtrekken en lang genoeg wegblijven, laten ze ook allerlei verboden varen. Dingen die door religie en samenleving niet geaccepteerd worden, zijn niet per definitie dwaas, zinloos of bekrompen zoals tegenwoordig zo vaak wordt beweerd, maar veel van dat soort verboden zijn absoluut noodzakelijk om te kunnen overleven en zorgen er op de lange duur mede voor dat een bevolking beter opgeleid, beter gevoed en welvarender wordt. De wildernis is wild en draagt bij tot verwildering; het is de voedingsbodem voor wreedheid.

Op haar veertiende was Maralee zwanger, ongeletterd, ongeschoold en ook vrijwel niet tot leren in staat. Ze had geen vooruitzichten, te weinig verbeeldingskracht om angst te koesteren voor wat haar te wachten stond en ze was te dom om te begrijpen dat de rest van haar leven niets anders kon zijn dan een lang, wreed en hellend vlak op weg naar een verschrikkelijke afgrond.

Als een domme koe zat ze vol vertrouwen te wachten tot er iemand zou komen opdagen die wel voor haar en de baby zou zorgen. De baby in kwestie was Rya en nog voordat Rya geboren werd, bood er inderdaad iemand aan om van Maralee Sween een fatsoenlijke vrouw te maken. En daarmee werd misschien wel tegelijkertijd het bewijs geleverd dat God al even goed waakt over zwangere hillbillymeisjes als over dronkelappen. Het ridderlijke heerschap dat om Maralees hand vroeg, was Abner Kady, achtendertig, zesentwintig jaar ouder dan zij, een meter vijfennegentig lang, vijfennegentig kilo schoon aan de haak, met een nek die ongeveer even breed was als zijn hoofd en de meest gevreesde man in een streek waar bepaald geen gebrek was aan gevaarlijke boerenkinkels.

Abner Kady haalde een min of meer regelmatig inkomen uit het stoken van illegale jenever, het fokken van jachthonden en het plegen van onbeduidende diefstalletjes, afgewisseld met een incidentele roofoverval. Een of twee keer per jaar trommelde hij een paar van zijn kameraden bij elkaar en kaapte dan op de provinciale snelweg een vrachtwagen, bij voorkeur een met een lading sigaretten, whisky of andere goederen die voor een aardige cent verpatst konden worden. Ze leverden hun buit in bij een hun bekende heler in Clarksburg en als ze er iets harder aan getrokken hadden, zouden ze aardig rijk zijn geworden of in de gevangenis zijn beland, maar hun ambitie hield gelijke tred met hun scrupules. Kady was niet alleen een illegale jeneverstoker, een ruziezoeker, een bullebak en een dief, maar zo nu en dan ook een verkrachter die er niet tegen opzag om geweld te gebruiken tegenover een vrouw als hij toevallig zin had om zijn seksuele behoeften met een vleugje gevaar te larderen. Maar hij draaide nooit de gevangenis in, omdat niemand het lef had om tegen hem te getuigen.

In de ogen van Maralee Sween was Abner Kady een prima vangst. Hij had een huis met vier kamers – weinig meer dan een krot, maar voorzien van sanitair – en in zijn gezin zou niemand ooit gebrek hebben aan whisky, voedsel of kleren. Als Abner er niet in zou slagen om te jatten wat hij nodig had, dan stal hij het wel en dat bestempelde hem in de heuvels tot een goede kostwinner.

Hij was ook goed voor Maralee, voor zover dat tenminste binnen zijn vermogen lag. Hij hield niet van haar. Hij was niet in staat om van iemand te houden. Maar ook al hield hij haar stevig onder de duim, hij gebruikte nooit echt geweld, voornamelijk omdat hij trots was op het feit dat ze zo mooi was en haar lichaam een onuitputtelijke bron van opwinding vond. En een beschadigd artikel was niet iets om trots op te zijn – of opgewonden over te raken.

‘Trouwens,’ zei Rya met een stem die inmiddels was weggeëbd tot een gekweld gefluister, ‘hij wilde een beetje zuinig zijn op zijn kleine pretmachine. Zo noemde hij haar – zijn “kleine pretmachine”.’

Ik begreep instinctief dat Abner Kady met ‘pretmachine’ niet had bedoeld dat hij zo veel genoegen beleefde aan seks met Maralee. Het was iets anders, iets akeligs. Wat het ook was, Rya had echt een zetje in de rug nodig om erover te kunnen praten, ook al wist ik dat ze eigenlijk dolgraag haar hart wilde uitstorten. Daarom schonk ik haar glas nog eens vol, hield haar hand vast en loodste haar met een zoet lijntje door dat mijnenveld van herinneringen.

Er blonken weer tranen in haar ogen en dit keer waren ze niet voor Jelly maar voor haarzelf. Ze was voor zichzelf veel harder dan voor andere mensen en een normale menselijke zwakheid als zelfmedelijden was voor haar uit den boze, dus hield ze zich in, zonder zich te bekommeren om de emotionele spanning en verwarring die gemakkelijk weggespoeld hadden kunnen worden als ze haar tranen de vrije loop had gelaten. Hakkelend, met een stem die om de paar woorden dienst weigerde, zei ze: ‘Hij bedoelde dat... zij zijn... babymachine was... en dat je... met baby’s... pret kon hebben. Vooral... vooral met... méísjes...’

Op dat moment wist ik dat ze me niet gewoon meenam op een soort Hans-en-Grietje-tocht naar het enge bos van de boze heks, maar dat we op weg waren naar iets veel angstaanjagenders, naar een monsterlijke herinnering aan een jeugd vol voetangels en klemmen, en ik wist eigenlijk niet of ik daar wel met haar naartoe wilde. Ik hield van haar. Ik wist dat Jelly’s dood haar niet alleen verdriet had gedaan, maar haar ook bang had gemaakt door haar plotseling te confronteren met het feit dat zij evenmin het eeuwige leven had en dat had bij haar de behoefte wakker gemaakt aan intiem menselijk contact. Maar dat contact zou ze pas werkelijk kunnen krijgen als ze de barrière had geslecht die ze zelf had opgeworpen tussen haar en de rest van de wereld. Voor haar was het echt nodig dat ik naar haar luisterde, haar aanmoedigde om haar hart uit te storten en haar begreep. Dat had ik ook best voor haar over. Maar ik was bang dat haar herinneringen... nou ja, een soort hongerige beesten waren die zich alleen zouden vertonen als ik ze lokte met een stukje van mijn eigen ziel.

Ik zei: ‘Ach... jezus... nee.’

‘Meisjes,’ zei ze nog een keer terwijl haar blik niet op mij was gericht en evenmin op iets anders in de kamer, maar met onverholen angst en walging achteruit tuurde over het kronkelpad van de tijd. ‘Niet dat hij mijn halfbroertjes met rust liet. Die konden hem ook wel van dienst zijn. Maar hij had liever meisjes. Toen ik elf was, had mijn moeder hem inmiddels vier kinderen geschonken, twee meisjes en twee jongens. En zolang ik me kan herinneren... volgens mij zeker sinds ik een jaar of drie was... heeft hij me...’

‘Aangeraakt,’ zei ik gesmoord.

‘Gebrúíkt,’ zei ze.

Met een vlakke stem haalde ze herinneringen op aan die jaren vol angst, geweld en het smerigste misbruik dat er bestaat. Haar verhaal bezorgde me een koud en hol gevoel vanbinnen.

‘Vanaf de tijd dat ik een baby was, heb ik niets anders gekend... dan bij hem te zijn... te doen wat hij wilde... hem aan te raken... en bij hen in bed te liggen... bij mijn moeder en hem... terwijl zíj het deden. Ik had het eigenlijk heel normaal moeten vinden, snap je? Ik had niet beter moeten weten. Ik had moeten denken dat het bij ieder gezin zo ging... maar dat was niet zo. Ik wist dat het slecht was... om misselijk van te worden... en ik háátte het. Ik háátte het!’

Ik hield haar vast.

Ik wiegde haar in mijn armen.

Ze had nog steeds geen tranen voor zichzelf over.

‘Ik haatte Abner. O... jezus... je weet niet half hoe ik hem haatte, bij iedere ademtocht, aan één stuk door, zonder ophouden. Je kunt gewoon niet weten hoe het is om zo fel te haten.’

Ik dacht aan mijn eigen gevoelens ten opzichte van de trollen en ik vroeg me af of zelfs díé ook maar in de buurt kwamen bij de haat die was ontkiemd en gekoesterd in die slangenkuil van dat vierkamerkrot in de Appalachen. Ik vermoedde dat ze gelijk had: ik kende gewoon geen haat die zo ongeremd en puur was als de gevoelens waar zij het over had, want zij was een zwak kind geweest dat niet terug had kunnen slaan en zij had meer jaren gehad om haar haat te laten groeien en sterker te laten worden dan ik.

‘Maar daarna... nadat ik daar weg was... toen er genoeg tijd verstreken was... toen ging ik mijn moeder nog meer haten dan hem. Ze was mijn móéder. Waarom was ik niet h-heilig voor haar? Hoe kon ze toestaan... dat ik... zo m-misbruikt werd?’

Daar had ik geen antwoord op.

Dit kon je God niet aanrekenen. Doorgaans hebben we Hem of de trollen niet eens nodig; we zijn uitstekend in staat om elkaar te kwetsen en kapot te maken, daar hebben we geen goddelijke of duivelse hulp bij nodig, hartelijk dank.

‘Ze was zo mooi, weet je, helemaal niet ordinair. Ze zag er juist heel lief uit en ik dacht vroeger altijd dat ze een engel moest zijn, want zo horen engelen eruit te zien. En ze had iets... stralends... Maar uiteindelijk begon ik te begrijpen hoe slécht ze was. O, het kwam gedeeltelijk door onwetendheid en een laag IQ. Ze was dóm, Slim. Hillbilly-dom, het resultaat van een huwelijk tussen een volle neef en nicht die waarschijnlijk zelf ook weer van een volle neef en nicht afstamden, en het is echt een wonder dat ík ook niet achterlijk ben of een gedrocht met drie armen dat zo in het variété van Joel Tuck zou passen. Maar zo ging het niet. En uiteindelijk kwam het er ook niet van dat ik nog meer kinderen ter wereld bracht die Abner kon... molesteren. Ten eerste omdat ik... door bepaalde dingen die hij met me heeft gedaan... nooit kinderen zal kunnen krijgen. En trouwens, toen ik elf was, ben ik er eindelijk vandoor gegaan.’

‘Elf? Hoe dan?’

‘Ik heb hem vermoord.’

‘Mooi zo,’ zei ik zacht.

‘Terwijl hij lag te slapen.’

‘Prima.’

‘Ik heb een slagersmes in zijn keel gestoken.’

Ik hield haar bijna tien minuten lang vast en we hielden allebei onze mond, we deden geen poging om onze glazen te pakken, we deden helemaal niets, we wáren er alleen maar.

Uiteindelijk zei ik: ‘Wat verschrikkelijk vind ik dat.’

‘Dat hoeft niet.’

‘Ik voel me zo hulpeloos.’

‘Je kunt het verleden toch niet veranderen,’ zei ze.

Nee, dacht ik, maar soms kan ik de toekomst wel veranderen, ik kan gevaar voorspellen en voorkomen en ik hoop bij God dat ik er ook zal zijn als jij me nodig hebt, dat ik je kan helpen zoals nog nooit iemand je geholpen heeft.

Ze zei: ‘Ik heb er nog nooit...’

‘Met iemand anders over gepraat?’

‘Nooit.’

‘Je hoeft je over mij geen zorgen te maken.’

‘Dat weet ik. Maar... waarom wilde ik het nu per se aan jou vertellen?’

‘Ik was hier gewoon op het juiste moment,’ zei ik.

‘Nee. Het is meer dan dat.’

‘Wat dan?’

‘Dat weet ik niet,’ zei ze. Ze leunde achterover, sloeg haar ogen op en keek in de mijne. ‘Jij hebt iets bijzonders, iets heel speciaals.’

‘Ik? Welnee,’ zei ik, niet op m’n gemak.

‘Je ogen zijn zo mooi en zo ongewoon. Ze geven me zo’n... veilig gevoel. Je straalt... zo’n rust uit... Nee, het is eigenlijk geen rust... want jij hebt ook geen innerlijke vrede. Maar kracht. Je straalt zo’n kracht uit. En je begrijpt alles. Toch is het niet alleen kracht en begrip en medeleven. Het is... iets bijzonders... iets dat ik niet onder woorden kan brengen.’

‘Ik word er verlegen van,’ zei ik.

‘Hoe oud ben je, Slim MacKenzie?’

‘Dat heb ik je al verteld... zeventien.’

‘Nee.’

‘Nee?’

‘Ouder.’

‘Zeventien.’

‘Wees nou eens eerlijk.’

‘Goed, dan. Zeventienenhalf.’

‘Met halve jaartjes komen we niet dichter bij de waarheid,’ zei ze. ‘Dan zijn we de hele nacht bezig. Dus ik zal je wel vertellen hoe oud je bent. Ik weet het precies. Als ik afga op je kracht, je rust en je ogen... dan zou ik zeggen dat je honderd bent... dat je honderd jaar ervaring hebt.’

‘Dan word ik in september honderdenéén,’ zei ik lachend.

‘Vertel me wat jouw geheim is,’ zei ze.

‘Ik heb geen geheim.’

‘Toe. Vertel het nou.’

‘Ik ben een simpele zwerver, ik dwaal maar wat rond,’ zei ik. ‘Jij wilt meer in me zien, omdat we alles altijd beter, hoogstaander en interessanter willen maken dan het in werkelijkheid is. Maar ik ben gewoon mezelf.’

‘Slim MacKenzie.’

‘Zo is het,’ jokte ik. Ik wist niet precies waarom ik mijn hart niet bij haar wilde uitstorten zoals zij dat bij mij had gedaan. Ik was inderdáád een beetje verlegen, zoals ik ook al tegen haar had gezegd, maar dat kwam niet door iets dat zij had gezegd. Ik geneerde me omdat ik al meteen begon met tegen haar te liegen. ‘Slim MacKenzie. Geen diepe, duistere geheimen. Ik ben zelfs gewoon saai. Maar jij was nog niet klaar. Wat gebeurde er nadat je hem had vermoord?’

Stilte. Ze wilde eigenlijk niet meer terugdenken aan die tijd. Maar toen: ‘Ik was pas elf, dus ik hoefde niet naar de gevangenis. Toen de autoriteiten erachter kwamen wat er zich allemaal in dat krot had afgespeeld, zeiden ze dat ík het slachtoffer was.’

‘En dat was ook zo.’

‘Ze hebben mijn moeder alle kinderen afgepakt. Ze hebben ons uit elkaar gehaald. Ik heb ze geen van allen ooit weergezien. Ik kwam uiteindelijk in een provinciaal weeshuis terecht.’

Plotseling voelde ik instinctief dat ze nog een vreselijk geheim met zich meedroeg en dankzij mijn zesde zintuig wist ik zeker dat er in dat weeshuis iets was gebeurd dat op z’n minst even erg was als de vreselijke dingen die Abner Kady haar had aangedaan.

‘En?’ vroeg ik.

Ze wendde haar blik af, stak haar hand uit om haar glas van het nachtkastje te pakken en zei: ‘En dáár ben ik weggelopen toen ik veertien was. Ik zag er ouder uit. Ik was al snel volgroeid, net als mijn moeder. Dus kostte me het niet veel moeite om me bij de kermis aan te sluiten. Ik veranderde mijn naam in Raines omdat... nou ja, ik heb altijd van de regen gehouden, ik vind het fijn om ernaar te kijken, ernaar te luisteren... Maar goed, vanaf die tijd ben ik dus hier.’

‘Bezig met het opbouwen van een zakenimperium.’

‘Ja. Om mezelf het gevoel te geven dat ik wel iets waard ben.’

‘Dat ben je wel degelijk,’ verzekerde ik haar.

‘Ik bedoel niet alleen in financieel opzicht.’

‘Ik ook niet.’

‘Hoewel dat ook meetelt. Omdat ik vanaf het moment dat ik op eigen benen stond, vastbesloten was om nooit meer... uitschot te zijn... om nooit meer zo diep te zinken... Ik ben van plan om mijn eigen kleine imperium op te bouwen, precies zoals jij zei, en van nu af aan zal ik altijd iemand zijn om rekening mee te houden.’

Het kostte weinig moeite om te begrijpen dat een kind dat in haar jeugd zo misbruikt was, wel moest opgroeien met het gevoel dat ze niets waard was en dat voor haar alleen succes en prestaties zouden tellen. Ik had er alle begrip voor en ik kon het haar niet kwalijk nemen dat ze zo’n doelbewuste, bruuske zakenvrouw was geworden. Als ze zich niet zo furieus op dat soort activiteiten had gestort om op die manier stoom af te blazen, zou ze op een gegeven moment ontploft zijn.

Ik had diep respect voor haar kracht.

Maar nog steeds wilde ze voor zichzelf haar tranen niet de vrije loop laten.

En ze verzweeg de waarheid omtrent dat weeshuis en deed net alsof er weinig te vertellen viel over die jaren.

Maar ik drong er niet op aan dat ze me het hele verhaal zou vertellen. Ik wist toch wel dat ik het vroeg of laat te horen zou krijgen. De sluizen waren geopend en nu was er geen houden meer aan. Daar kwam nog bij dat ik voor één dag al genoeg had gehoord, meer dan genoeg. Die nieuwe wetenschap drukte zo zwaar op me, dat ik me zwak en misselijk voelde.

We dronken.

We praatten over andere dingen.

We deden het licht uit en lagen nog een hele tijd wakker.

Daarna konden we wel een poosje slapen.

En we droomden.

De begraafplaats...

Midden in de nacht maakte ze me wakker om te vrijen. Het was net zo fijn als daarvoor en toen we bevredigd waren, kon ik het niet nalaten om me af te vragen hoe het mogelijk was dat ze, na al haar ervaringen met seksueel misbruik, nog zo veel genoegen aan seks kon beleven.

Ze zei: ‘Anderen waren misschien frigide geworden... of helemaal losgeslagen. Ik weet niet waarom dat met mij niet is gebeurd. Alleen... nou ja... als ik een van die twee wegen was ingeslagen, dan zou dat inhouden dat Abner Kady had gewonnen, dat hij me kapot had gemaakt. Begrijp je? Maar ik laat me niet kapotmaken. Nooit. Ik zal buigen in plaats van te breken. En ik kom er weer overheen. Ik ga gewoon door. Ik ben van plan om de meest succesvolle exploitant van deze onderneming te worden en op een dag zal ik eigenaar van de hele kermis zijn. Bij god als het niet waar is! Let maar goed op. Dat is het doel dat ik voor ogen heb, maar heb niet het lef om dat aan iemand te vertellen. Ik ben bereid om er alles voor te doen, ik zal zo hard werken als ik kan en alle risico’s nemen die niet te vermijden zijn, en uiteindelijk zal alles van mij zijn. En dan zal ik écht iemand zijn, dan maakt het niet meer uit waar ik vandaan kom, of wat er met me is gebeurd toen ik nog een klein meisje was, dan geeft het niet meer dat ik niet eens weet wie mijn vader is of dat mijn moeder niet van me hield, want dan zal ik dat allemaal van me af gezet hebben, dan ben ik het kwijt en kan ik het vergeten, net zoals ik mijn hillbilly-accent kwijt ben. Let maar op. Ik red het wel. Wacht maar af, dan zul je het zelf zien.’

Zoals ik al bij het begin van dit verhaal zei, is hoop een constante metgezel in dit leven. Het is het enige dat ons niet afgepakt kan worden door de wrede natuur, God, of andere mensen. Gezondheid, rijkdom, ouders, geliefde broers en zusters, kinderen, vrienden, het verleden, de toekomst – dat alles kan ons even gemakkelijk ontstolen worden als een portemonnee die je een moment uit het oog verliest. Maar onze grootste schat, hoop, blijft behouden. Het is een krachtig motortje dat vanbinnen bij ons blijft snorren en ratelen en dat ons ook blijft voortdrijven als ons gezonde verstand ons voorhoudt dat we maar beter bij de pakken neer kunnen gaan zitten. Het is zowel het zieligste als het nobelste aspect van ons, de meest lachwekkende en de meest bewonderenswaardige eigenschap die we bezitten, want zolang we nog kunnen hopen, zijn we ook in staat om lief te hebben, voor elkaar te zorgen en ons fatsoenlijk te gedragen.

Na een tijdje viel Rya weer in slaap.

Mij lukte dat niet.

Jelly was dood. Mijn vader was dood. Binnenkort kon Rya ook dood zijn, als ik er niet in zou slagen om te voorspellen wat precies het gevaar was dat haar bedreigde en haar ervoor te behoeden.

In het donker stond ik op, liep naar het raam en trok het gordijn opzij en op hetzelfde moment flitste een paar keer achterelkaar de bliksem op – niet zo hevig als de schichten die eerder op de avond de hemel verscheurd hadden, maar toch behoorlijk fel – waardoor ik niet meer naar buiten kon kijken omdat de ruit veranderde in een flikkerende spiegel. Mijn bleke spiegelbeeld flakkerde als een vlam over het glas en deed denken aan een bepaalde techniek die je weleens in oude films ziet als de regisseur wil aangeven dat de tijd verstrijkt. Iedere keer als dat beeld weer oplichtte of vervaagde, had ik het gevoel dat er jaren weggerukt werden, hoewel ik niet kon zien of er aan mijn verleden of aan mijn toekomst werd getornd.

Terwijl de bliksem tekeerging en ik naar mijn eigen spookachtige spiegelbeeld stond te kijken, voelde ik een vlaag van solipsistische angst veroorzaakt door vermoeidheid en verdriet, het gevoel dat alleen ikzelf echt was, dat de hele schepping alleen uit mij bestond en dat alle andere mensen en dingen producten van mijn verbeelding waren. Maar toen de laatste bliksemstraal was opgeflitst en uitgedoofd, en de ruit weer doorzichtig werd, zag ik tot mijn verbazing iets aan de buitenkant van het door de regen kletsnatte raam zitten en die aanblik maakte korte metten met mijn solipsistische fantasie.

Het was een kleine hagedis, een kameleon, die zich met zijn van zuignapjes voorziene pootjes aan het glas had vastgezogen, met zijn buik naar me toe en zijn lange dunne staart omlaag gekruld in de vorm van een vraagteken. Hij had daar de hele tijd al gezeten terwijl ik alleen maar mijn eigen spiegelbeeld had gezien en nu hij me plotseling opviel, werd ik eraan herinnerd dat we vaak maar zo weinig zien van dingen waar we naar kijken, dat we meestal niet verder gaan dan de oppervlakte, misschien wel omdat alles wat daaronder schuilt zo angstaanjagend complex is. Nu zag ik de regen die achter de kameleon neergutste, spetterend-ratelende zilverkleurige kralengordijnen op het moment dat het weerlichten in de verte de miljarden omlaag stortende druppels deed opglanzen. En achter de regen stond de woonwagen naast de onze en daarachter stonden weer andere woonwagens, daarna kwam het kermisterrein dat nu niet te zien was en achter het kermisterrein lag de stad Yontsdown en na Yontsdown... de eeuwigheid.

Rya mompelde iets in haar slaap.

In het duister liep ik terug naar het bed.

Ze lag als een schaduw boven op de lakens.

Ik bleef naast haar staan en keek naar haar.

Ik moest weer denken aan wat Joel Tuck me afgelopen vrijdag in Shockville had gevraagd, toen we het over Rya hadden: ‘Aan de buitenkant is ze zo adembenemend mooi, en we zijn het erover eens dat ze dat vanbinnen eveneens is... maar zou het kunnen dat er in dat “binnenste” dat jij kunt zien nog een ander “binnenste” zit?’

Tot ze me vanavond in vertrouwen had genomen en me alles had verteld over haar nachtmerrieachtige jeugd, had ik een Rya gezien die het equivalent was van mijn door de bliksem op de ruit geprojecteerde spiegelbeeld. Nu keek ik wat verder, maar ondanks het feit dat ik geneigd was om te denken dat ik eindelijk de echte, complete vrouw in al haar dimensies had leren kennen, was de Rya die ik kende alleen maar een iets meer uitgewerkte schaduw van de totale werkelijkheid. Ik had eindelijk iets verder gekeken dan de oppervlakte en ik was doorgedrongen tot de volgende laag, tot de hagedis op de ruit, maar daarachter bevonden zich nog talloze andere lagen, en ik begreep instinctief dat ik Rya Raines pas zou kunnen redden als ik nog veel verder was doorgedrongen in het in ontelbare vakjes verdeelde nautilusmysterie dat in haar binnenste bijna tot in het oneindige door kronkelde.

Ze begon weer te mompelen.

Ze woelde.

‘Graven,’ zei ze. ‘Zo veel... graven...’

Ze jammerde.

Ze zei: ‘Slim... o... Slim, nee...’

Ze trappelde met haar benen over de lakens, alsof ze wegholde.

‘... nee... nee...’

Haar droom, mijn droom.

Hoe konden we allebei hetzélfde dromen?

En waarom? Wat had dat te betekenen?

Ik bleef naast haar staan en toen ik mijn ogen sloot, kon ik de begraafplaats ook zien en de nachtmerrie meebeleven terwijl zij zich erdoor worstelde. Ik wachtte gespannen om te zien of ze wakker zou worden met een gesmoorde kreet. Ik wilde weten of ik haar in haar droom ook te pakken zou krijgen en haar keel open zou rijten, precies zoals ik dat in mijn eigen versie van de nachtmerrie had gedaan, want als dat detail overeenstemde, kon het geen toeval meer zijn. Dan had het iets te betekenen. Als zowel haar als mijn droom ermee eindigde dat ik mijn tanden in haar keel zette en haar bloed naar buiten spoot, dan zou ik haar geen betere dienst kunnen bewijzen dan weg te gaan, en wel meteen, heel ver weg zodat ik haar nooit meer zou zien.

Maar de kreet bleef uit. Haar gedroomde paniek ebde weg, ze hield op met het getrappel en haar ademhaling werd weer regelmatig en zacht.

Buiten zongen de regen en de wind een klaaglied voor de doden en voor de levenden die zich op het kerkhof dat deze wereld is toch vast blijven klampen aan hoop.

14

Voor regen komt zonneschijn

Dinsdagochtend hadden we een hemel zonder zon, een bui zonder onweer en regen zonder wind. Het plensde letterlijk, pijpenstelen die recht naar beneden vielen alsof ze dodelijk vermoeid waren, een enorme sloot regen die met bakken, met tonnen uit de hemel viel, het gras platsloeg, zuchtend over de woonwagens en de schuine daken van de tenten wegliep, loom naar de grond sijpelde waar het water in plassen verder dommelde, van het reuzenrad drupte en van de Dive Bomber afketste.

De opening werd opnieuw afgelast. Het begin van de kermis in Yontsdown County werd weer vierentwintig uur uitgesteld.

Rya had lang niet zo veel spijt van alles wat ze de avond ervoor had verteld als ik eigenlijk had verwacht. Bij het ontbijt glimlachte ze bereidwilliger dan de Rya die ik in de afgelopen week had leren kennen en ze liet haar genegenheid op zo veel lieve maniertjes blijken dat ze naar haar reputatie als keihard kreng had kunnen fluiten als iemand daar getuige van was geweest.

Later, toen we op bezoek gingen bij een paar van de andere kermisgasten om te zien hoe zij de tijd doorbrachten, leek ze weer meer op de Rya die zij kenden: koel en afstandelijk. Maar zelfs als ze zich in hun bijzijn net zo anders had gedragen als ze deed wanneer we alleen waren, dan betwijfel ik nog of ze het hadden gemerkt. Er lag een floers over Gibtown-op-wielen, een grauwe en verstikkende lappendeken van melancholie waaraan de monotonie van de regen en het verlies aan inkomsten vanwege het slechte weer een bijdrage hadden geleverd, maar die toch voornamelijk bestond uit de wetenschap dat Jelly Jordan pas een dag dood was. Zijn tragische dood hield hen nog heel erg bezig.

Nadat we op visite waren geweest in de woonwagens van de Lorussen, de Frazelli’s en de Cutshanks, besloten we uiteindelijk om de rest van de dag samen door te brengen, gewoon met ons tweetjes, en op de weg terug naar Rya’s Airstream namen we een nog veel belangrijker besluit. Ze bleef plotseling staan en pakte mijn parapluarm vast met twee handen die koud waren van de regen. ‘Slim!’ zei ze met ogen die glansden op een manier die ik eigenlijk nog niet eerder had gezien. ‘Wat is er?’ vroeg ik dan ook. Ze zei: ‘Laten we naar de woonwagen gaan waarin jij een slaapplaats hebt gekregen – dan pakken we al je spulletjes in en nemen ze mee naar mijn wagen.’ Waarop ik zei: ‘Dat meen je niet,’ terwijl ik een schietgebedje afstak dat het wel zo was. En ze zei: ‘Zeg nou niet dat je dat niet wilt.’ ‘Mij best,’ zei ik. ‘Dan zeg ik dat niet.’ Fronsend zei ze: ‘Hé, hoor eens, ik praat nou niet als je baas.’ ‘Dat idee had ik ook niet,’ zei ik. En zij zei: ‘Ik praat als je meisje.’ ‘Ik wil alleen zeker weten dat je er goed over hebt nagedacht,’ zei ik. En zij zei: ‘Ja hoor, wel degelijk.’ ‘Het leek mij anders een spontane opwelling,’ zei ik. Ze zei: ‘Zo probeerde ik het ook te brengen, domkop. Ik wilde niet dat je zou denken dat ik een berekenende vrouw ben.’ ‘Ik wil alleen zeker weten dat je geen overhaaste beslissing neemt,’ zei ik. Zij zei: ‘Rya Raines neemt nóóit overhaaste beslissingen.’ Waarop ik zei: ‘Dat is inderdaad waar, hè?’ En zo gemakkelijk ging het. Een kwartier later woonden we samen.

’s Middags bakten we samen koekjes in het keukentje van haar Airstream, vier keer twaalf pindakoekjes en zes keer twaalf chocoladekoekjes, en het was een van de fijnste dagen van mijn leven. De verrukkelijke bakluchtjes die je het water in de mond deden lopen, het pontificaal aflikken van de lepel als er weer een bakplaat vol lag, de grapjes, het geplaag, het samen bezig zijn – al die dingen deden me denken aan soortgelijke middagen in de keuken van het huis van de familie Stanfeuss in Oregon, samen met mijn moeder en mijn zusjes. Ik had van die middagen in Oregon genoten, maar ik had ze nooit echt op waarde geschat, want ik was nog veel te jong geweest om te beseffen dat ik gouden tijden meemaakte, veel te jong om te begrijpen dat aan alles een eind komt. Omdat ik de kinderlijke illusie dat alles altijd hetzelfde blijft en dat iedereen het eeuwige leven heeft inmiddels was ontgroeid en omdat ik zo langzamerhand was gaan denken dat ik nooit meer de simpele genoegens van een gewoon gezinsleven zou smaken, werd ik zo scherp getroffen door die paar uurtjes samen met Rya in de keuken dat mijn hart samenkromp.

We maakten ook samen het eten klaar en toen we dat op hadden, luisterden we naar de radio: WBZ uit Boston, KDKA uit Pittsburgh en Dick Biondi die zich daarginds in Chicago als een gek zat aan te stellen. Ze draaiden de liedjes uit die tijd: ‘He’s So Fine’ van de Chiffons; ‘Surfin’ USA’ van de Beach Boys; ‘Rhythm of the Rain’ van de Cascades; ‘Up On The Roof’ van de Drifters; ‘Blowin’ In The Wind’ van Peter, Paul and Mary en ‘Puff (the Magie Dragon)’ van datzelfde trio; ‘Limbo Rock’ en ‘Sugar Shack’, ‘Rock Around the Clock’ en ‘My Boyfriend’s Back’; nummers van Leslie Gore, de Four Seasons, Bobby Darin, de Chantays, Ray Charles, Little Eva, Dion, Chubby Checker, de Shirelles, Roy Orbison, Sam Cooke, Bobby Lewis en Elvis, altijd weer Elvis – en als dat volgens jou geen goed muziekjaar was, dan kun je er donder op zeggen dat je het niet zelf hebt meegemaakt.

Die avond, onze eerste als samenwonend stel, vrijden we niet, maar ook als we dat wel hadden gedaan zouden we het niet fijner hebben gehad. Er was niets dat die avond nog mooier had kunnen maken. Onze verstandhouding was nog nooit zo innig geweest, zelfs niet als onze lichamen in elkaar verzonken waren. Hoewel ze haar andere geheimen voor zich hield en ik net deed alsof ik alleen maar een simpele zwerver was die verbaasd en dankbaar reageerde op het feit dat hij weer een thuis had en iemand om van te houden, voelden we ons bij elkaar toch volkomen op ons gemak, misschien wel omdat we onze geheimen in ons hoofd bewaarden en niet in ons hart.

Om elf uur kwam er een eind aan de regen. Plotseling veranderde het geplens in gespetter, in de plaats van het gespetter kwam weer dat incidentele plop-tik waarmee het twee dagen geleden ook was begonnen en daarna hield het helemaal op, waardoor de nacht stil en dampend achterbleef. Terwijl ik bij het raam van de slaapkamer stond te kijken naar de nevelige duisternis buiten, had ik het gevoel alsof de bui niet alleen de hele wereld had schoongewassen, maar ook iets uit mij had weggeboend. Maar eigenlijk was het Rya Raines die me overspoeld had en het was mijn eenzaamheid die ze bij mij had weggepoetst.

Midden tussen de albasten zerken in een dodenstad op een helling greep ik haar vast, draaide haar om zodat ze me aankeek en haar ogen stonden wild van angst. Ik was overmand door verdriet en spijt, maar haar keel was onbedekt en ondanks mijn wroeging boog ik me daarover, voelde het zachte weefsel tegen mijn ontblote tanden...

Ik werd met een ruk wakker voor ik de smaak van haar bloed in mijn mond proefde en kwam tot de ontdekking dat ik rechtop in bed zat, met mijn handen voor mijn gezicht alsof ze ieder moment wakker zou kunnen worden en op de een of andere manier, zelfs in het donker, de agressie op mijn gezicht zou kunnen zien waarmee ik haar in mijn droom net had willen aanpakken.

Toen merkte ik tot mijn verbazing dat er iemand in het duister naast het bed stond. Terwijl ik naar adem snakte, nog steeds onder de kwalijke invloed van de tegenstrijdige verschrikkingen uit mijn nachtmerrie, trok ik mijn handen van m’n gezicht, stak ze afwerend op en kroop achteruit tegen het hoofdeinde.

‘Slim?’

Het was Rya. Ze stond naast het bed op me neer te kijken, hoewel het zo donker was dat het haar net zo veel moeite moest kosten om mij te zien als ik haar. Ze had staan toekijken terwijl ik me parallel aan haar droom op het terrein van de begraafplaats had bevonden, precies zoals ik de vorige avond naar haar had staan kijken.

‘O, ben jij het, Rya,’ zei ik gesmoord en blies met bonzend hart de adem uit die me in de keel was blijven steken.

‘Wat was er aan de hand?’ vroeg ze.

‘Ik droomde.’

‘Wat voor soort droom?’

‘Een nare.’

‘Die trollen van je?’

‘Nee.’

‘Ging het over... mijn begraafplaats?’

Ik zei niets.

Ze ging op de rand van het bed zitten.

‘Was dat het?’ vroeg ze.

‘Ja. Hoe weet je dat?’

‘Door wat je in je slaap allemaal zei.’

Ik keek naar de verlichte wijzerplaat van de klok. Halfvier.

‘En was ik er ook bij, in je droom?’ vroeg ze.

‘Ja.’

Ze maakte een geluid dat ik niet thuis kon brengen.

Ik zei: ‘Ik achtervolgde...’

‘Nee!’ zei ze haastig. ‘Vertel me het maar niet. Het maakt niets uit. Ik wil er niets meer over horen. Het maakt niets uit. Echt niet.’

Maar het leek erop dat ze heel goed wist dat het wél iets uitmaakte, dat ze die gezamenlijke nachtmerrie van ons beter begreep dan ik en dat ze ook precies wist wat dat vreemde deelgenootschap te betekenen had.

Maar het zou ook kunnen dat ik nog beneveld was van de slaap, dat ik door de flarden van de droom die nog steeds door mijn hoofd spookten niet helder kon nadenken en dat ik daardoor een verkeerde indruk kreeg van haar geestestoestand en raadsels zag die er helemaal niet waren. Het was best mogelijk dat ze helemaal niet over die toestand wilde praten omdat ze het eng vond – niet omdat ze begreep wat er aan de hand was en daar beducht voor was.

Toen ik weer iets wilde zeggen, zei ze dat ik stil moest zijn en kroop in mijn armen. Ze was nog nooit zo hartstochtelijk geweest, nog nooit zo zijdezacht, zo soepel en zo lief bij haar pogingen om mij mee te slepen, maar ik had het idee dat ik een nieuw en verontrustend facet bespeurde aan de manier waarop ze met me vrijde, een stille wanhoop, alsof ze niet alleen op zoek was naar plezier en intimiteit, maar ook naar vergetelheid, respijt voor een of ander duister besef dat ze niet kon verdragen.

Woensdagochtend was er een lekker windje dat de wolken wegblies en de blauwe lucht kwam aangevlogen op de wieken van kraaien, roodborstjes, raven en bluebirds. De damp sloeg nog steeds van de grond af alsof er vlak onder de aardkorst een of ander gigantisch toestel roodgloeiend stond te draaien en op het kermisterrein begonnen het zaagsel en de houtsnippers onder de felle augustuszon al op te drogen. Het wemelde van de kermisgasten die controleerden of er iets door het noodweer beschadigd was, chroom en koper oppoetsten, losgewaaide tentflappen weer vastzetten en opmerkingen maakten over ‘kassaweer’, want dat was het zeker.

Een uur voordat de kermis open zou gaan, trof ik Joel Tuck achter de tent waarin Shockville was ondergebracht. Hij droeg houthakkerslaarzen waar zijn broekspijpen in weggepropt waren en een rood geblokt overhemd waarvan de opgerolde mouwen zijn machtige armen bloot lieten. Hij was bezig de tentharingen dieper in de vochtige grond te slaan en hoewel hij met een hamer in de weer was en niet met een bijl leek hij toch sprekend op een gemuteerde Paul Bunyon.

‘Ik moet met je praten,’ zei ik.

‘Ik hoor dat je een nieuw onderkomen hebt,’ zei hij terwijl hij de moker neerlegde.

Ik knipperde met mijn ogen. ‘Wordt daar nu al over gekletst?’

‘Waar wou je met me over praten?’ vroeg hij, niet direct vijandig maar met een koelheid die hij nog niet eerder had laten blijken.

‘Om te beginnen over het paviljoen van de botsautootjes.’

‘Wat is daarmee?’

‘Ik weet dat jij hebt gezien wat daar is gebeurd.’

‘Ik kan je niet volgen.’

‘Dat kon je die nacht anders wel degelijk.’

Zijn gezicht leek door de verwrongen, ondoorgrondelijke uitdrukking op een porseleinen masker dat aan stukken was gevallen en vervolgens door een dronkenlap tijdens een van zijn uitspattingen weer aan elkaar was gelijmd.

Toen hij bleef zwijgen, zei ik: ‘Je hebt hem onder de vloer in jouw tent begraven.’

‘Wie?’

‘De trol.’

‘Tról?’

‘Zo noem ik ze, trollen, hoewel jij er misschien een ander woord voor hebt. De omschrijving van een trol is “een denkbeeldig wezen, in bepaalde mythologieën een demon, grotesk en kwaadaardig tegenover mensen”. Dat is goed genoeg voor mij. Je mag ze verdomme noemen zoals je wilt. Maar ik weet zeker dat jij ze ook ziet.’

‘Ik? Trollen?’

‘Ik wil dat je drie dingen goed begrijpt. Een: ik haat ze en als ik de kans krijg, vermoord ik ze ook – als ik dat tenminste ongestraft kan doen. Twee: zíj hebben Jelly Jordan vermoord omdat hij hen toevallig betrapte bij hun pogingen om het reuzenrad te saboteren. Drie: ze geven het nooit op; ze komen vast terug om het karwei aan het rad af te maken en als we ze niet tegenhouden, zal er hier later deze week iets verschrikkelijks gebeuren.’

‘Is dat zo?’

‘Dat weet je best. Jij hebt toch dat vrijkaartje voor het reuzenrad in mijn slaapkamer neergelegd?’

‘Heb ik dat gedaan?’

‘Goeie genade nog aan toe, je hoeft tegenover mij echt niet zo op je hoede te zijn!’ zei ik ongeduldig. ‘We beschikken allebei over die macht. We horen bondgenoten te zijn!’

Hij trok een van zijn wenkbrauwen op en het oranje oog erboven moest dichtgeknepen worden om plaats te maken voor de verbijsterde blik in de ogen eronder.

Ik zei: ‘Ik heb bij andere kermissen heel wat waarzeggers, handlezers en helderzienden leren kennen, maar jij bent de eerste persoon die ik ooit heb ontmoet die echt buitenzintuiglijke dingen kan waarnemen.’

‘Kan ik dat?’

‘En jij bent de enige die ik ooit heb ontmoet die de trollen net zo goed kan zien als ik.’

‘O ja?’

‘Dat moet wel.’

‘Moet dat?’

‘God, je haalt me het bloed onder de nagels vandaan.’

‘Is dat zo?’

‘Ik heb er echt over nagedacht. Ik wéét dat jij hebt gezien wat er in het paviljoen van de botsautootjes is gebeurd, dat jij je over het lijk hebt ontfermd...’

‘Het lijk?’

‘... en me vervolgens probeerde te waarschuwen dat er iets met het reuzenrad aan de hand was, voor het geval ik niet instinctief zou voelen dat er onraad was. Toen Jelly dood werd aangetroffen, begon je een beetje te twijfelen. Je vroeg je af of ik misschien alleen maar een psychopaat was, omdat je heel goed wist dat Jelly geen trol was. Maar je hebt me niet beschuldigd, je besloot te wachten en de kat uit de boom te kijken. Daarom ben ik naar jou toe gekomen. Om de zaken tussen ons weer recht te trekken. Om er eerlijk over te praten. Zodat je tenminste zeker weet dat ik ze kan zien, dat ik ze haat en dat we de handen ineen kunnen slaan om ze tegen te houden. We moeten voorkomen dat ze hun bedoelingen met het reuzenrad uit kunnen voeren, wat ze ook van plan zijn. Ik ben er vanmorgen naartoe gegaan, om te controleren of het iets kwalijks uitstraalt, en ik weet zeker dat er vandaag niets zal gebeuren. Maar morgen of vrijdag...’

Hij stond me met open mond aan te staren.

‘Verdomme,’ zei ik. ‘Waarom moet je nou per se zo raadselachtig blijven doen?’

‘Ik doe helemaal niet raadselachtig,’ zei hij.

‘Wel waar.’

‘Nee. Ik sta gewoon versteld.’

‘Hè?’

‘Versteld. Want dit is het meest verbazingwekkende gesprek dat ik in mijn hele leven ooit heb gevoerd, Carl Slim, en ik heb geen woord begrepen van wat je allemaal te vertellen had.’

Ik begreep instinctief dat hij emotioneel in de knoei zat en misschien was verwarring ook inderdaad wat hij voornamelijk voelde, maar ik kon gewoon niet geloven dat hij compleet verbijsterd was door wat ik hem had verteld.

Ik staarde hem aan.

Hij staarde mij aan.

Ik zei: ‘Het bloed onder de nagels.’

‘O, ik snap het al,’ zei hij.

‘Wat?’

‘Het is gewoon een of andere grap.’

‘Jezus.’

‘Een heel ingewikkelde grap.’

‘Als je niet wilde dat ik jou zou vinden, als je me niet wilde laten weten dat ik niet alleen was, waarom heb je me dan geholpen door je van het lijk te ontdoen?’

‘Tja, ik denk voornamelijk omdat het een hobby van me is.’

‘Waar heb je het over?’

‘Over het wegmoffelen van lijken,’ zei hij. ‘Dat is een hobby van me. Sommige mensen verzamelen postzegels, andere mensen bouwen modelvliegtuigjes en ik moffel elk lijk weg dat ik tegenkom.’

Ik schudde verslagen mijn hoofd.

‘En het komt ook doordat ik zo netjes ben,’ zei hij. ‘Ik heb een verschrikkelijke hekel aan rommel en er is niets dat meer rommel geeft dan een lijk in staat van ontbinding. Vooral het lijk van een trol. Dus als ik daar toevallig over struikel, ruim ik meteen de rotzooi op en...’

‘Het is geen grap!’ zei ik, aan het eind van mijn geduld.

Hij knipperde met alle drie zijn ogen. ‘Tja, het is of een grap of jij bent een zwaar gestoorde jongeman, Carl Slim. Tot nu toe vond ik je echt aardig, veel te aardig om te geloven dat je stapelgek bent, dus als je het niet erg vind, hou ik het toch maar op een grap.’

Ik draaide hem de rug toe en liep met grote stappen weg, naar de hoek van de tent, eromheen en het pad op.

Wat voor spelletje speelde hij verdomme?

Het noodweer had de ergste vochtigheid uit de lucht gewrongen en ondanks de blauwe hemel kwam de drukkende augustushitte niet terug. Het was een droge warme dag met de lekkere, schone frisheid van de bergen die het kermisterrein omringden en toen de hekken om twaalf uur ’s middags opengingen kwam het publiek toestromen in drommen die we eigenlijk pas in het weekend hadden verwacht.

De kermis, een fantastisch fata morgana, gebruikte exotische beelden, geuren en geluiden om een verblindende lappendeken te weven die het publiek in verrukking bracht, een vertrouwde en bijzonder behaaglijke lappendeken die wij kermisgasten na twee dagen regen en na de dood van onze smeerder blij en opgelucht om ons heen sloegen. De geluidsdraden bestonden onder andere uit muziek van het stoomorgel, ‘The Stripper’ van David Rose dat bij een van de striptenten uit de luidsprekers schalde, het gebrul van de motor van de stuntman op de ‘steile wand’, het fluiten-gieren-denderen van de attracties, het zoeffff van de samengeperste lucht die de metalen schuitjes van de Tip Top liet rondzwieren, dieselmotoren die op volle kracht draaiden, de man van de tien-onder-een-dak die zijn verhaal afstak, lachende mannen en vrouwen, schreeuwende en giechelende kinderen, en overal de klantenlokkers met hun ‘ik zal jullie eens wat vertellen!’ Geurvezels, sliertjes van allerlei luchtjes werden door het rumoer gevlochten en op het fata morgana aangebracht: de vettige walm van eettentjes, warme popcorn, warme ongepelde pinda’s, dieselolie, zaagsel, suikerspinnen en gesmolten karamel uit de zoetgeurende vaten in de kraampjes waar suikerappels werden verkocht. Geluiden en geuren vormden de ondergrond van de lappendeken, maar de beelden waren de verfstoffen die voor de briljante kleuren zorgden: het ongeverfde, gepolijste staal van de eivormige capsules van de Dive Bomber waarop het zonlicht leek te smelten en uitliep in zilverkleurige laagjes kwik; de rondwentelende rode stoeltjes van de Tip Top, de glinsterende lovertjes, de glanzende kraaltjes en de glimmende pailletjes op de kostuumpjes van de dames uit de striptenten die over het plankier voor de tenten paradeerden en de toeschouwers al lieten watertanden bij de gedachte aan al die charmes die binnen in de tent zouden worden prijsgegeven; de rode, blauwe, oranje, gele, witte en groene vlaggetjes die in de wind fladderden als de vleugels van een stuk of duizend vastgebonden papegaaien, het enorme, lachende gezicht van de clown op de circustent en het koper van de pompende en rondzwierende stangen van de draaimolen. Deze magische kermisjas was een veelkleurig kledingstuk, opzichtig van snit en ontwerp, met ontelbare geheime zakken. Als je je erin hulde, trok je ook meteen een gevoel van onsterfelijkheid aan en dan verdwenen de zorgen van alledag als sneeuw voor de zon.

In tegenstelling tot het publiek en het merendeel van de andere kermisgasten kon ik in de heisa van de voorstelling niet al mijn zorgen van me afzetten, want ik zat te wachten tot de eerste trollen het pad op zouden komen lopen.

Maar de middag ging over in de avond en de avond maakte plaats voor de nacht en er kwam geen enkele vertegenwoordiger van het duivelse ras opdagen. Ik was opgelucht noch verheugd over hun afwezigheid. Yontsdown was een nest, een kweekvijver, en eigenlijk hadden er meer dan gewoonlijk over het kermisterrein moeten rondlopen. Ik wist waarom ze weggebleven waren. Ze wachtten tot de échte pret later in de week zou beginnen. Vanavond stond er geen tragedie op het programma, geen opzienbarend schouwspel vol bloed en dood, vandaar dat ze tot de volgende dag of de dag erna wachtten. Dan zouden ze op volle oorlogssterkte komen opdagen, met honderden tegelijk, popelend om zich te verzekeren van een eersterangs plaatsje bij het reuzenrad. Als ze hun gang konden gaan, zou het rad waarschijnlijk een ‘mechanische storing’ krijgen waardoor het om zou vallen of in zou storten en pas als die gebeurtenis voor de deur stond, zouden ze een dagje naar de kermis gaan.

Rya viel meteen in slaap, maar mij lukte dat niet. Ik bleef wakker en lag niet alleen te piekeren over Joel Tuck, maar maakte me ook zorgen over het reuzenrad, over het visioen van Rya’s met bloed besmeurde gezicht en over de valse plannen die de trollen nu weer zouden beramen.

Terwijl de nacht langzaam verstreek, vervloekte ik mijn Schemerogen. Er zijn momenten waarop ik wens dat ik geboren was zonder mediamieke gaven, met name zonder het vermogen om de trollen te kunnen zien. Af en toe lijkt er niets mooier dan de volslagen onschuld waarmee andere mensen met het duivelse ras omgaan. Misschien is het wel beter om niet te weten dat die beesten zich onder ons bevinden. Veel beter dan om ze wél te zien... en je dan zo hulpeloos en zo opgejaagd te voelen en het idee te hebben dat ze ons in aantal overtreffen. Onwetendheid zou in ieder gevoel een goed middel zijn tegen slapeloosheid.

Maar ja, als ik de trollen niet had kunnen zien, was ik natuurlijk allang dood geweest, een slachtoffer van de sadistische spelletjes van mijn oom Denton. Oom Denton.

Dit lijkt me het juiste moment om het eens over verraad te hebben, over een trol die onder het mom van een normaal mens deel uitmaakte van mijn familie en die zich zo’n volmaakte vermomming had aangemeten dat zelfs het scherpe blad van een bijl die valse persoonlijkheid niet weg had kunnen hakken om het monster dat eronder schuilging tevoorschijn te halen.

De zuster van mijn vader, tante Paula, was eerst getrouwd geweest met Charlie Forster en ze hadden samen een zoon gekregen, Kerry, die het levenslicht aanschouwde in hetzelfde jaar en in dezelfde maand waarin mijn ouders mij ter wereld hadden gebracht. Maar Charlie overleed aan kanker, op zich ook een soort trol die hem van binnenuit had verteerd, en hij werd ter aarde besteld toen Kerry en ik allebei drie jaar waren. Tante Paula bleef tien jaar alleen en voedde Kerry in haar eentje op. Maar daarna was Denton Harkenfield in haar leven gekomen en had ze besloten om de rest van haar leven niet als weduwe door te brengen.

Denton was een vreemdeling in de vallei; hij kwam niet eens uit Oregon maar uit Oklahoma (dat zei hij tenminste), maar het was opvallend hoe gemakkelijk hij door iedereen werd geaccepteerd, zeker als je nagaat dat mensen die al drie generaties lang in de vallei woonden nog steeds ‘nieuwe lui’ werden genoemd door het gros van de bewoners die afstamden van de eerste kolonisten in het noordwesten. Denton was knap, sympathiek, beleefd, bescheiden, hij had een gulle lach en was een geboren verhalenverteller met een kennelijk onuitputtelijke hoeveelheid amusante anekdotes en interessante ervaringen. Hij was een man die weinig eisen stelde en geen pretenties had. Hoewel hij genoeg geld scheen te hebben, liet hij zich daar niet op voorstaan en hij gedroeg zich ook niet alsof dat geld hem een beter mens maakte dan de eerste de beste Jan met de pet. Iedereen vond hem aardig.

Iedereen behalve ik.

Als kind had ik de trollen nog niet duidelijk kunnen onderscheiden, al wist ik wel dat ze anders waren dan de rest van de mensen. Af en toe – hoewel dat in het landelijke Oregon niet vaak gebeurde – kwam ik iemand tegen die iets vreemd wazigs had, met vanbinnen een soort donkere, rokerige, opgekrulde vorm, en ik wist instinctief dat ik op mijn hoede moest zijn voor dat soort mensen, hoewel ik niet begreep waarom. Maar met de veranderingen in mijn hormonale stelsel en mijn metabolisme die veroorzaakt werden door de puberteit, begon ik de trollen steeds beter te onderscheiden, eerst als een soort vage demonen en later in al hun kwaadaardige details.

Tegen de tijd dat Denton Harkenfield vanuit Oklahoma – of vanuit de hel – naar Oregon kwam, begon ik net te bespeuren dat de rokerige geest die in dat soort mensen school niet gewoon een mysterieuze, nieuwe vorm van spirituele energie was, maar een echt wezen, een demon of een buitenaardse marionettenspeler of een totaal onbekend schepsel. In de maanden dat Denton mijn tante Paula het hof maakte, nam mijn vermogen om de verborgen trollen te zien geleidelijk toe tot ik, in de week dat het huwelijk zou plaatsvinden, regelrecht in paniek was bij het idee dat zij met zo’n beest zou trouwen. Toch kon ik kennelijk niets doen om dat te voorkomen.

De meeste mensen vonden dat Paula maar ongelooflijk veel geluk had gehad dat ze een man had getroffen die iedereen zo graag mocht en die zo bewonderd werd als Denton Harkenfield. Zelfs Kerry, mijn lievelingsneef en mijn beste vriend, wilde geen kwaad woord horen over zijn aanstaande stiefvader, die hem al op z’n hand had gekregen nog voor hij Paula’s hart had veroverd en die had beloofd dat hij hem zou adopteren.

Mijn familie wist dat ik helderziend was en mijn voorgevoelens en mijn spirituele onderscheidingsvermogen werden serieus genomen. Toen mijn moeder een keer naar Indiana moest vliegen voor de begrafenis van haar zuster, ontving ik verontrustende signalen van haar vliegticket en ik was er dan ook van overtuigd dat haar vliegtuig zou neerstorten. Ik schopte zo veel stennis dat ze de vlucht op het laatste moment afzegde en een ander vliegtuig nam. In feite stortte het eerste vliegtuig niet neer, maar onderweg brak er aan boord wel een brandje uit; veel passagiers hadden last van de rook en drie mensen stikten voor de piloot kon landen. Ik durf niet met zekerheid te zeggen dat mijn moeder het vierde slachtoffer zou zijn geweest als ze in het vliegtuig had gezeten, maar toen ik haar ticket aanraakte, voelde ik geen papier maar het kille, koperen handvat van een doodskist.

Desondanks had ik nog nooit met iemand gepraat over die rokerige, opgekrulde vormen die ik in bepaalde mensen kon onderscheiden. Om te beginnen wist ik niet wat ik zag of wat het te betekenen had. En ik wist vanaf het begin instinctief dat mij iets verschrikkelijks boven het hoofd hing als een van die mensen met zo’n duister binnenste zou ontdekken dat ik wist dat zij anders waren. Het was mijn geheim.

Toen de week van Paula’s bruiloft was aangebroken en ik inmiddels eindelijk alle stuitende details kon zien van de varkensachtige, hondse trol in meneer Denton Harkenfield, kon ik niet ineens verhalen gaan ophangen over monsters die zich voordeden als menselijke wezens; dan zou niemand me hebben geloofd. Want hoewel inmiddels wel vaststond dat de visioenen die ik af en toe dankzij mijn helderziendheid kreeg correct en waardevol waren, beschouwden veel mensen mijn ongewone talenten toch niet als een zegen. Mijn gaven, waar overigens zelden over werd gesproken en waar niet vaak gebruik van werd gemaakt, bestempelden mij als ‘vreemd’ en er waren ook mensen in onze vallei die vast geloofden dat zieners altijd geestelijk onevenwichtig waren. Mijn ouders kregen meer dan eens te horen dat ze scherp moesten opletten of ik geen tekenen ging vertonen van waandenkbeelden of een beginnend autisme en hoewel ze zich van dat soort praatjes niets aantrokken, wist ik toch zeker dat ze zich af en toe bezorgd afvroegen of mijn gave uiteindelijk geen vloek zou blijken te zijn. In de volksmond bestaat er zo’n duidelijk verband tussen helderziendheid en geestelijke instabiliteit dat zelfs mijn grootmoeder, die ervan overtuigd was dat mijn Schemerogen zonder meer een zegen waren waarmee je heel blij moest zijn, vreesde dat ik op de een of andere manier dat vermogen kwijt zou raken, dat het zich tegen me zou keren en uiteindelijk mijn ondergang zou betekenen. Vandaar dat ik bang was dat ik de angst van mensen, die zeker wisten dat ik op een dag in een gecapitonneerde cel terecht zou komen, alleen maar zou aanwakkeren als ik plotseling begon te raaskallen over trollen die verborgen zaten in menselijke vormen.

Ik vroeg me zelfs af of ik wel goed bij mijn verstand was. Ik kende de verhalen uit de volksmond en ik had weleens gehoord dat mensen mijn ouders waarschuwden, dus toen ik de trollen begon te onderscheiden, ging ik me afvragen of ik mijn verstand verloren had.

Daar kwam nog bij dat ik weliswaar bang was voor de trol in Denton Harkenfield en dat ik instinctief de felle haat aanvoelde die de drijfveer was van het schepsel, maar over geen enkel concreet bewijs beschikte dat hij de bedoeling had om tante Paula of Kerry of iemand anders kwaad te doen. Denton Harkenfield had zich altijd voorbeeldig gedragen.

En ten slotte aarzelde ik om alarm te slaan, omdat als niemand me zou geloven – wat ontegenzeggelijk het geval zou zijn – ik niets anders bereikt zou hebben dan dat oom Denton zich bewust werd van het feit dat ik een gevaar vormde voor zijn soort. Als ik géén last had van hallucinaties, als hij écht een dodelijk beest was, dan wilde ik onder geen beding de aandacht op mezelf vestigen en mezelf in een positie manoeuvreren waarin ik alleen zou staan en me niet meer kon verdedigen, zodat hij me op z’n gemak zou kunnen vermoorden.

De bruiloft ging door, Denton adopteerde Kerry en maandenlang waren Paula en Kerry gelukkiger dan iemand ze ooit had meegemaakt. De trol zat nog steeds in Denton, maar ik begon me af te vragen of het in de grond wel een kwaadaardig wezen was of alleen maar... ánders dan wij.

Terwijl het de familie Harkenfield voor de wind ging, kregen veel van hun buren in die vallei in de Siskiyous vreemd genoeg een en al tegenspoed en ellende te verwerken, maar het duurde een hele tijd voor het tot me doordrong dat oom Denton de oorzaak was van die griezelige aaneenschakeling van rampen. De familie Whitburn die zevenhonderd meter bij ons vandaan woonde (en ongeveer anderhalve kilometer van het huis van de Harkenfields) raakte dakloos toen hun huis tot de grond toe afbrandde nadat hun olieketel was ontploft; van hun zes kinderen kwamen er drie om in de vlammen. Een paar maanden later stierven vier van de vijf leden van het gezin Jenerette, dat verderop in Goshawkan Lane woonde, aan koolmonoxidevergiftiging, nadat een van de schoorsteenkanalen waarop hún ketel was aangesloten om onverklaarbare redenen verstopt raakte, waardoor het dodelijke gas zich midden in de nacht door het hele huis verspreidde. En Rebecca Norfron, het dertienjarige dochtertje van Miles en Hannah Norfron, verdween terwijl ze haar hondje Hoppy uitliet. Ze werd pas een week later teruggevonden, in een leegstaand huis in de dichtstbijzijnde stad, dertig kilometer verderop. Ze was niet alleen vermoord, maar ook gemarteld en wel gedurende een lange tijd. Hoppy bleef zoek.

Daarna begonnen wij ook ons deel van de ellende te krijgen. Mijn grootmoeder viel in haar huis van de keldertrap, brak haar nek en lag daar bijna een hele dag voor iemand haar ontdekte. Na haar dood ben ik niet meer in oma’s huis geweest, en waarschijnlijk duurde het daardoor nog langer voordat ik erachter kwam dat Denton Harkenfield de aanstichter was van het merendeel van de rampen waardoor de vallei werd getroffen. Als ik boven aan die keldertrap had gestaan en naar beneden was gelopen om neer te knielen op de plek waar oma’s lichaam was gevonden, dan zou ik instinctief hebben geweten dat oom Denton de hand had gehad in haar dood en misschien had ik dan kunnen voorkomen dat hij nog meer ellende veroorzaakte. Bij de begrafenis van grootmoeder Stanfeuss, toen haar lichaam al drie dagen dood was en de onzichtbare mantel van spirituele energie waarin het was gewikkeld dus al aan kracht had ingeboet, nam ik met mijn zesde zintuig desondanks zo’n stortvloed aan gewelddadige indrukken waar dat ik in elkaar zakte en naar huis gebracht moest worden. Ze dachten dat ik door verdriet overmand was, maar het kwam door de schok van het besef dat oma op de een of andere manier vermoord was en in doodsangst was overleden. Maar ik wist niet wie haar had vermoord, ik had zelfs geen spoor van bewijs waaruit viel op te maken dat er inderdaad sprake was van moord, en bovendien was ik pas veertien, een leeftijd waarop echt geen mens naar je luistert. Iedereen vond me toch al vreemd, dus hield ik mijn kaken stijf op elkaar.

Ik wist dat oom Denton meer – of minder – was dan een normaal mens, maar ik verdacht hem niet meteen van moord. Hij bracht me nog steeds in verwarring, omdat tante Paula en Kerry zo dol op hem waren en omdat hij tegen mij altijd aardig was, altijd grapjes met me maakte en ogenschijnlijk echt geïnteresseerd was in mijn schoolresultaten en mijn prestaties bij de junioren van de worstelclub. Ik kreeg fantastische kerstcadeautjes van hem en van tante Paula en op mijn verjaardag gaf hij me niet alleen een paar boeken van Robert Heinlein en A.E. van Vogt, maar óók nog een knispervers briefje van vijf dollar. Ik had hem nooit anders dan goed zien doen en hoewel ik instinctief wist dat hij letterlijk zíédde van haatgevoelens, vroeg ik me af of ik me de woede en de afkeer die ik bij hem waarnam misschien verbeeldde. Als een normaal mens op zo’n grote schaal aan het moorden was geslagen, dan zou er een spiritueel aftreksel van dat soort wangedrag aan hem zijn blijven kleven en dan zou me dat vroeg of laat zijn opgevallen. Maar trollen stralen niets anders uit dan haat en omdat ik geen specifieke schuldgevoelens in de aura van oom Denton bespeurde, had ik geen flauw vermoeden dat hij mijn grootmoeder had vermoord.

Het viel me wél op dat als er iemand was overleden, Denton meer tijd kwijt was aan het bezoek aan de rouwkamer dan alle andere vrienden of familieleden. Hij was altijd bezorgd, vol sympathie en leende steeds gewillig een schouder om op uit te huilen, terwijl hij allerlei klusjes voor de nabestaanden opknapte en ze op alle mogelijke manieren te hulp schoot. Meestal bleef hij ook regelmatig op bezoek komen nadat hun beminden waren begraven, alleen maar om te zien hoe ze het maakten en te vragen of hij nog iets voor ze kon doen. Hij kreeg van alle kanten lof toegezwaaid omdat hij zo meelevend, menselijk en vol goede bedoelingen was, maar dat soort complimentjes wees hij bescheiden van de hand. Daardoor raakte ik nog meer in verwarring. Wie was nou de echte oom Denton: dat wellustig grijnzende beest dat in hem zat of de goede buurman en de bezorgde vriend?

Ik had nog steeds geen antwoord gevonden op die vraag toen mijn vader acht maanden later de dood vond, verpletterd onder zijn John Deere-tractor. Hij had de tractor gebruikt om grote stenen weg te slepen van een stuk land dat hij van plan was te gaan bebouwen, een open plek van ongeveer tachtig hectare die vanuit ons huis en onze schuur niet te zien was omdat het land verstopt lag achter een uitloper van het woud op de hellingen van de Siskiyous.

Mijn zusjes vonden hem toen ze gingen kijken waarom hij niet naar huis kwam om te eten, en ik kwam er pas achter toen ik na een worstelwedstrijd op school een paar uur later thuiskwam. (‘O, Carl,’ had mijn zusje Jennie tegen me gezegd terwijl ze haar armen stijf om me heen sloeg, ‘zijn arme gezicht, zijn arme gezicht, helemaal blauw en dood, zijn arme gezicht!’) Inmiddels waren tante Paula en oom Denton ook naar ons toe gekomen en hij was de rots waaraan mijn moeder en zusjes zich vastklampten. Hij deed ook zijn best om mij te troosten en zowel zijn verdriet als zijn medeleven leken volkomen oprecht, maar ik zag hoe de trol in hem zat te loeren en me strak aankeek met gloeiende, rode ogen. Hoewel ik er half en half van overtuigd was dat de verborgen demon een product was van mijn verbeelding of zelfs het bewijs dat mijn waanzin met de dag groter werd, wilde ik toch niets met Denton te maken hebben en ik ontliep hem zo veel mogelijk.

De sheriff van het district stond aanvankelijk nogal argwanend tegenover de dood, want mijn vader had kennelijk verwondingen die niet verklaard konden worden door het omslaan van de tractor. Maar aangezien niemand ook maar enige aanleiding had om mijn vader te vermoorden en er verder geen bewijzen waren die in de richting van een misdrijf wezen, kwam de sheriff uiteindelijk tot de slotsom dat pa niet op slag dood was geweest toen hij onder de tractor terechtkwam, maar dat hij nog een tijdje had liggen worstelen en dat zijn andere verwondingen daardoor waren veroorzaakt. Bij de begrafenis viel ik opnieuw flauw, net als het jaar daarvoor bij de plechtigheid voor mijn grootmoeder, en om dezelfde reden. Ik werd overspoeld door een vernietigende golf spirituele energie, een vormeloze, ziedende springvloed van geweld, en ik wist dat mijn vader eveneens was vermoord, maar ik wist niet waarom en door wie.

Twee maanden later kon ik eindelijk de moed opbrengen om naar het veld te gaan waar pa dat ongeluk had gehad. Daar liep ik zonder omwegen, voortgedreven door occulte krachten, rechtstreeks naar de plek waar hij was gestorven en toen ik neerknielde op de grond waar zijn bloed was gevloeid, kreeg ik een visioen van oom Denton die hem eerst met een buis een klap tegen de zijkant van zijn hoofd gaf waardoor hij bewusteloos raakte en die vervolgens de tractor over hem heen kieperde. Mijn vader was weer bij bewustzijn gekomen en had nog vijf minuten geleefd, worstelend met het gewicht van de tractor terwijl Denton Harkenfield naast hem stond toe te kijken en met volle teugen genoot. Overmand door die verschrikkelijke aanblik raakte ik buiten westen en toen ik een paar minuten later weer bijkwam, barstte ik van de hoofdpijn en had ik klompjes vochtige aarde in mijn tot vuisten verkrampte handen.

De volgende paar maanden deed ik in het geheim allerlei naspeuringen. Het huis van mijn grootmoeder was vlak na haar dood verkocht, maar ik ging erheen toen de nieuwe eigenaars een keer afwezig waren en klom naar binnen door een kelderraam waarvan ik wist dat het niet afgesloten kon worden. Toen ik eerst onder aan en vervolgens boven aan de trap stond, ving mijn zesde zintuig vage maar onmiskenbare indrukken op die me ervan overtuigden dat Denton haar een duw had gegeven en vervolgens de trap af was gelopen om haar de nek te breken toen bleek dat de val niet het gewenste resultaat had gehad. Ik begon na te denken over de ongebruikelijke aaneenschakeling van rampen waardoor mensen in onze vallei de laatste paar jaar waren getroffen. Ik ging naar de met puin bezaaide plek waar het afgebrande huis van de familie Whitborn had gestaan en waar drie kinderen in de vlammen waren omgekomen. En toen de mensen die het huis hadden gekocht waar de Jenerettes vroeger hadden gewoond een keer op stap waren, verschafte ik me toegang tot hun huis en legde mijn handen op de ketel waaruit het dodelijke gas ontsnapt was. In beide gevallen vertelde mijn zesde zintuig me dat Denton Harkenfield er op de een of andere manier bij betrokken was geweest. Toen mijn moeder op een zaterdag naar de stad ging om boodschappen te doen, reed ik met haar mee en terwijl zij winkelde, ging ik naar het leegstaande huis waar het gemartelde en verminkte lichaam van Rebecca Norfron was aangetroffen. En ook daar had Denton Harkenfield smerige afdrukken achtergelaten die voor helderziende ogen duidelijk waarneembaar waren.

Hoe dan ook, ik had nog steeds geen spoor van bewijs. Mijn verhaal over trollen zou nu nog steeds even ongeloofwaardig zijn als toen ik Denton Harkenfield voor het eerst in zijn ware gedaante had gezien, meer dan twee jaar geleden. Als ik hem openlijk beschuldigde zonder dat ik redenen kon aanvoeren die tot zijn arrestatie zouden leiden, zou ik ongetwijfeld het volgende slachtoffer van een ‘ongeluk’ in de vallei zijn. Ik moest bewijzen hebben en die hoopte ik te krijgen door hem met behulp van mijn vooruitziende blik een stap voor te zijn bij zijn volgende misdaad. Als ik wist waar hij zou toeslaan, kon ik zorgen dat ik daar ook zou zijn om hem op een dramatische manier de voet dwars te zetten, waarna zijn voorgenomen slachtoffer – dat alleen gespaard bleef dankzij mijn ingreep – tegen hem zou getuigen en hij de gevangenis in zou draaien. Ik zag ontzettend op tegen een dergelijke confrontatie, omdat ik bang was dat ik alles in het honderd zou laten lopen en samen met het slachtoffer dat ik had willen redden de dood zou vinden, maar ik had geen enkel vertrouwen in een andere aanpak.

Ik begon meer tijd met oom Denton door te brengen, ook al vond ik zijn dubbele identiteit nog zo angstaanjagend en weerzinwekkend, want ik dacht dat ik met mijn vooruitziende blik meer kans zou hebben als ik bij hem in de buurt bleef dan wanneer ik hem bleef mijden. Maar tot mijn verbazing ging er een jaar voorbij zonder het soort ontwikkelingen waarop ik mijn hoop had gevestigd. Bij een aantal gelegenheden voelde ik wel dat zijn gewelddadige neigingen de overhand begonnen te krijgen, maar ik kreeg geen visioenen van een ophanden zijnde slachtpartij en iedere keer als zijn woede en haat het kookpunt dreigden te bereiken, iedere keer dat het erop begon te lijken dat hij wel móést toeslaan om van die druk af te komen, ging hij weg voor zaken of voor een korte vakantie met tante Paula. En als hij dan terugkwam, was hij weer enigszins gekalmeerd, nog steeds vervuld van woede en haat, maar die waren wel iets afgenomen. Ik vermoedde dat hij overal waar hij naartoe ging dood en verderf zaaide, omdat hij ervoor wilde waken in zijn naaste omgeving al te veel ellende te veroorzaken. Als ik in zijn gezelschap was, kon ik mijn helderziendheid niet aanwenden om dat soort misdaden te voorspellen, want tot hij op zijn plaats van bestemming was aangekomen en op zoek ging naar mogelijkheden om ellende te veroorzaken, wist hij zelf niet eens waar hij zou toeslaan.

Toen, nadat onze vallei een jaar met rust was gelaten, begon het tot me door te dringen dat Denton het voornemen had om de oorlogshandelingen weer naar het oorspronkelijke slagveld te verplaatsen. Het was zelfs nog erger, want ik kreeg door dat hij van plan was om Kerry te vermoorden, mijn neef en zijn eigen, geadopteerde zoon die hij zijn naam had gegeven. Als de trol in hem zich inderdaad laafde aan menselijke smart, zoals ik inmiddels begon te vermoeden, dan zou hij in de nasleep van Kerry’s dood een ongekend feestmaal voorgeschoteld krijgen. Tante Paula, die jaren geleden al een echtgenoot had verloren en die volkomen verknocht was aan haar zoon, zou helemaal kapot zijn van het verlies van Kerry – en de trol zou niet alleen in de rouwkamer in haar gezelschap zijn, maar zich vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week tegoed kunnen doen aan haar wanhoop en verdriet. Terwijl de haat van de trol met de dag in bitterheid toenam, terwijl de voortekens van naderend geweld voor mijn zesde zintuig steeds duidelijker waarneembaar werden, raakte ik helemaal over mijn toeren, want ik kon de plaats, de tijd en de manier waarop de moord gepleegd zou worden niet voorspellen.

De nacht voordat het gebeurde, eind april dit jaar, schrok ik wakker uit een nachtmerrie waarin Kerry op sterven na dood was in de bossen op de Siskiyous, onder hoog oprijzende sparren en dennen. In mijn droom liep hij in kringetjes rond, verdwaald, op het randje van de dood door uitputting, en ik bleef achter hem aan hollen met een deken en een thermosfles vol warme chocolademelk. Maar om de een of andere reden zag of hoorde hij me niet en ondanks het feit dat hij zo verzwakt was, slaagde hij er toch steeds in om me voor te blijven tot ik wakker schrok – niet van angst maar van ergernis.

Het lukte me niet om met mijn zesde zintuig meer bijzonderheden aan de ether te ontlokken, maar in de ochtend ging ik naar het huis van de Harkenfields om Kerry te waarschuwen dat er gevaar dreigde. Ik wist niet precies hoe ik het onderwerp aan moest snijden om hem ervan te overtuigen dat mijn informatie klopte, maar ik wist dat ik hem onmiddellijk moest waarschuwen. Onderweg moet ik wel honderd manieren bedacht hebben om erover te beginnen, die ik ook allemaal meteen weer overboord zette. Maar toen ik bij het huis kwam, was er niemand. Ik bleef nog een paar uur wachten en ging uiteindelijk weer terug naar ons eigen huis, met het idee dat ik later, rond etenstijd, wel weer terug kon komen. Ik heb Kerry nooit meer gezien – niet in levenden lijve.

Laat in de middag kregen we te horen dat oom Denton en tante Paula zich zorgen maakten over Kerry. Die ochtend, nadat tante Paula naar de stad was gereden om een aantal zaken te regelen, had Kerry tegen Denton gezegd dat hij de bergen in ging, naar de bossen achter hun huis, om een beetje te gaan jagen, ook al was het jachtseizoen gesloten, en hij had gezegd dat hij uiterlijk twee uur weer thuis zou zijn. Dat was in ieder geval wat Denton beweerde. Ik vermoedde het ergste, want het was helemaal niets voor mijn neef om buiten het jachtseizoen te gaan jagen. Ik geloofde niet dat hij zoiets tegen Denton had gezegd en ook niet dat hij in zijn eentje de Siskiyous in was gegaan. Denton had hem daar met een of ander voorwendsel naartoe gelokt en had zich daarna... van hem ontdaan.

Gedurende het grootste gedeelte van de nacht werden de uitlopers van de bergen in ploegverband uitgekamd, maar zonder succes. Bij het krieken van de dag werd het zoeken voortgezet met nog meer mankracht, met bloedhonden en met mij. Ik had mijn helderziendheid nog nooit aangewend bij een dergelijke speurtocht. Omdat ik geen macht had over mijn gave, had ik niet het idee dat ik in staat zou zijn om dingen op te vangen waar we iets aan hadden en ik vertelde mijn metgezellen niet eens dat ik van plan was om gebruik te maken van mijn bijzondere vermogens. Tot mijn verbazing ontving ik, voor de honden uit, na twee uur een reeks spirituele signalen en ik vond het lichaam bij het begin van een diepe, smalle geul aan de voet van een met rotsen bezaaide helling.

Kerry was zo toegetakeld dat het moeite kostte om te geloven dat al zijn verwondingen het gevolg waren van de val over de rand van het ravijn. Onder andere omstandigheden had de districtslijkschouwer waarschijnlijk meer dan genoeg bewijzen kunnen vinden om de conclusie te rechtvaardigen dat iemand hem om het leven had gebracht, maar de conditie van het lichaam maakte de subtiele analyses van een gerechtelijke lijkschouwing onmogelijk – zeker als die werd uitgevoerd door een simpele plattelandsarts. In de loop van de nacht hadden dieren – waarschijnlijk wasberen, maar het konden ook vossen zijn geweest, of bosratten, of wezels – het lichaam aangevreten. Iets had de ogen opgegeten en iets had in zijn ingewanden zitten wroeten; zijn gezicht was opengereten en van een paar vingers waren de toppen weggevreten.

Een paar dagen later ging ik met een bijl op oom Denton af. Ik kan me nog herinneren hoe fel hij zich verzette en ik weet nog dat ik verscheurd werd door twijfel. Maar ondanks mijn voorbehoud haalde ik toch uit met de bijl, voortgedreven door een instinctief besef dat hij me heel snel en met het grootste genoegen af zou maken als ik ook maar de geringste zwakte of aarzeling vertoonde. Wat ik me het best kan herinneren, is hoe dat wapen in mijn handen aanvoelde terwijl ik het tegen hem gebruikte: het voelde aan alsof het recht deed wedervaren.

Ik kan me niet herinneren hoe ik vanaf het huis van de Harkenfields weer thuis ben gekomen. Het ene moment stond ik nog naast het lijk van Denton en een moment later zat ik in de schaduw van de brewerspar achter de Stanfeuss-boerderij het met bloed besmeurde blad van de bijl schoon te poetsen met een oude lap. Terwijl mijn trance wegebde, liet ik de bijl en de lap vallen, en het begon langzaam tot me door te dringen dat de akkers binnenkort ingezaaid moesten worden, dat de uitlopers van de bergen binnenkort groen zouden zijn en getooid in lentekledij, dat de Siskiyous nog magistraler leken dan gewoonlijk en dat de hemel zo felblauw was dat het pijn deed aan je ogen, behalve naar het westen toe, waar donkere en dreigende donderwolken snel op kwamen zetten. Terwijl ik daar in de zon stond en de vreemde, door de wolken afgeworpen schaduwen op me toe kwamen rennen, wist ik zonder dat ik daarvoor mijn helderziende gaven hoefde aan te wenden dat ik dat geliefde landschap hoogstwaarschijnlijk voor de laatste keer zag. De binnendrijvende wolken waren het voorteken van de stormachtige en zonloze toekomst die ik mezelf op de hals had gehaald toen ik met die scherpgeslepen bijl op Denton Harkenfield af ging.

En nu, vier maanden verder en op duizenden kilometers afstand van al die gebeurtenissen, terwijl ik in haar donkere slaapkamer naast Rya Raines lag te luisteren hoe ze in haar slaap regelmatig ademhaalde, kon ik niet anders dan helemaal tot het eindpunt in die trein vol herinneringen blijven zitten. Ik lag van top tot teen te rillen en het klamme zweet brak me uit toen ik weer terugdacht aan dat laatste uur thuis in Oregon: hoe ik haastig mijn rugzak had ingepakt, de bange vragen van mijn moeder, mijn weigering om haar te vertellen welke moeilijkheden ik me op de hals had gehaald, de mengeling van angst en genegenheid in de ogen van mijn zusjes, hoe ze me eigenlijk hadden willen omhelzen, maar terugdeinsden toen ze het bloed op mijn handen en kleren zagen. Ik wist dat het geen zin had om met hen over trollen te praten; ook al zouden ze me geloven, dan konden ze toch niets doen en ik wilde niet dat zij net als ik gebukt zouden moeten gaan onder de druk die mijn kruistocht tegen dat duivelse ras mee zou brengen. Want zelfs toen vermoedde ik al dat het daarop zou uitdraaien: een kruistocht. Dus ik was gewoon de deur uit gelopen, uren voordat het lijk van Denton Harkenfield zou worden gevonden, en later had ik mijn moeder en zusjes een brief gestuurd met vage verwijzingen naar het feit dat Denton alles te maken had gehad met zowel de dood van mijn vader als met Kerry’s dood. De laatste halte van die trein vol herinneringen is op de een of andere manier altijd het naarst: mam, Jenny en Sarah die me op de veranda voor het huis nakijken, terwijl ze alle drie staan te huilen, volkomen in de war en angstig, niet alleen bang óm mij maar ook bang vóór mij, alleen achterblijvend in een wereld waar kilte en somberheid heersten. Het eindpunt. Goddank. Uitgeput, maar vreemd genoeg wel gezuiverd door de reis, ging ik op mijn zij liggen, met mijn gezicht naar Rya toe, en viel in een diepe slaap die voor het eerst sinds dagen volkomen droomloos was.

’s Ochtends bij het ontbijt vertelde ik Rya alles over mijn Schemerogen, omdat ik me schuldig voelde vanwege al die geheimen die ik voor haar had en toch een manier moest vinden om haar te waarschuwen voor het onbekende gevaar dat haar bedreigde. Ik zei niets over mijn vermogen om de trollen te zien, maar praatte alleen over mijn andere mediamieke gaven, met name over mijn helderziendheid waarmee ik dreigend gevaar kon voorspellen. Ik vertelde haar over het vliegticket van mijn moeder dat niet als papier had aangevoeld maar als het koperen handvat van een doodskist, en ik haalde herinneringen op aan andere, minder dramatische voorvallen die ik correct had voorspeld. Dat was voorlopig genoeg; als ik ook nog met verhalen over als mensen vermomde trollen was aangekomen, zou het veel te zwaar worden om te verteren.

Ik was verrast en dankbaar toen ik tot de ontdekking kwam dat het haar veel minder moeite kostte om te accepteren wat ik haar allemaal vertelde dan ik had verwacht. Aanvankelijk gingen haar handen steeds weer naar haar koffiemok en nam ze nerveuze slokjes van dat hete brouwsel, alsof de hitte en de wat bittere smaak het tot een houvast maakten waaraan ze zich telkens weer kon vastklampen om er zeker van te zijn dat ze niet droomde. Maar ze raakte al snel geboeid door mijn verhalen, en het bleek al gauw dat ze me geloofde.

‘Ik wist wel dat je iets bijzonders had,’ zei ze. ‘Dat heb ik een paar avonden geleden toch tegen je gezegd? Dat waren niet zomaar kleffe liefdespraatjes, hoor. Ik bedoelde dat ik echt iets bijzonders voelde... dat er iets unieks en ongewoons aan je was. En ik had gelijk!’

Ze vroeg me de oren van het hoofd en ik beantwoordde haar vragen zo goed mogelijk, maar ik zei geen woord over de trollen of over alle moorden die Denton Harkenfield in Oregon had gepleegd, uit vrees dat ze me dan niet meer zou geloven. Uit haar reactie op wat ik te vertellen had, maakte ik op dat ze verwonderd was, maar ik bespeurde ook iets dat op ontsteltenis leek, hoewel dat tweede gevoel niet zo duidelijk overkwam als het eerste. Ze stak haar verwondering niet onder stoelen of banken, maar ze deed haar best om me niet te laten merken hoe ontzet ze was en daar slaagde ze zo goed in dat ik ondanks mijn zesde zintuig niet zeker wist of ik het me niet verbeeld had.

Ten slotte reikte ik over de tafel, pakte haar beide handen vast en zei: ‘Er is een reden dat ik je dit allemaal heb verteld.’

‘Wat dan?’

‘Maar eerst wil ik weten of je wel echt wilt...’

‘Of ik wat wil?’

‘Leven,’ zei ik rustig. ‘Vorige week... had je het over de oceaan daarginds in Florida, over hoe je daarin wilde gaan zwemmen, steeds verder tot je het gevoel kreeg dat je armen van lood waren...’

Ze klonk niet bepaald overtuigend toen ze zei: ‘Ach, ik kletste maar wat.’

‘En vier avonden geleden, toen we in het reuzenrad waren geklommen, leek het bijna alsof je daar op de dwarsbalken door de bliksem getroffen wilde worden.’

Ze wendde haar ogen van me af, keek neer op de gele eivlekken en de broodkruimels op haar bord en zei niets.

Terwijl de liefde in mijn stem even duidelijk waarneembaar moet zijn geweest als het gestotter van Luke Bendingo in de zijne, zei ik: ‘Rya, er is iets... vreemds aan je.’

‘Nou ja,’ zei ze zonder op te kijken.

‘Na alles wat je me hebt verteld over Abner Kady en je moeder, begin ik wel te begrijpen waarom je af en toe zo somber wordt. Maar ondanks dat begrip blijf ik me er toch zorgen over maken.’

‘Je hoeft je nergens zorgen over te maken,’ zei ze zacht.

‘Kijk me aan en zeg dat dan nog eens.’

Het duurde heel lang voordat ze haar ogen van de restanten van haar ontbijt ophief, maar ze keek me recht aan toen ze zei: ‘Ik heb vaak last van die... aanvallen... van die depressies... en af en toe lijkt het haast onmogelijk om door te gaan. Maar ik zal me nooit helemaal aan dat soort stemmingen overgeven. O, ik zal nooit... ik zal mezelf nooit van kant maken. Daar hoef je niet bang voor te zijn. Ik mag dan soms in de put zitten, maar ik klim er altijd weer uit en dan pak ik gewoon de draad weer op, want ik heb twee verdomd goeie redenen om niet op te geven. Als ik dat zou doen, zou Abner Kady hebben gewonnen, hè? En daar kan niets van inkomen. Ik moet doorgaan, ik moet mijn kleine imperium opbouwen en zorgen dat ik iemand word, want met iedere dag dat ik doorzet en met ieder succes dat ik behaal, zet ik hem toch maar mooi voor schut, hè?’

‘Ja. En wat is je andere reden?’

‘Jij,’ zei ze.

Dat was het antwoord waarop ik had gehoopt.

Ze zei: ‘Sinds jij in mijn leven bent gekomen, heb ik een tweede goede reden om door te zetten.’

Ik tilde haar handen op en kuste ze.

Hoewel ze op het eerste gezicht vrij kalm leek – al zaten de tranen hoog – was ze emotioneel behoorlijk in de war en dat begreep ik eigenlijk niet.

‘Goed,’ zei ik. ‘Wij hebben samen iets dat de moeite waard is om voor te leven, en het ergste dat ons nu kan overkomen is dat we elkaar op de een of andere manier kwijtraken. Vandaar dat ik... ik wil je niet bang maken... maar ik heb een... een soort voorgevoel... dat me ongerust maakt.’

‘Over mij?’ vroeg ze.

‘Ja.’

Haar mooie gezicht betrok. ‘Is het... heel naar?’

‘Nee, nee,’ jokte ik. ‘Het enige is dat... ik het vage gevoel heb dat er problemen voor je in het verschiet liggen, dus ik wil dat je heel voorzichtig bent als ik niet bij je ben. Je moet je nek niet uitsteken en geen risico’s nemen...’

‘Hoezo mijn nek uitsteken? Wat voor soort risico’s?’

‘O, weet ik veel,’ zei ik. ‘Je moet niet meer in hoge dingen klimmen, en zeker niet in het reuzenrad, tot ik het gevoel heb dat de crisis voorbij is. Rij niet te hard. Doe voorzichtig. Let goed op. Het zal wel niets te betekenen hebben. Ik ben waarschijnlijk overbezorgd omdat jij zo veel voor me betekent. Maar voor jou is het helemaal niet erg om een paar dagen wat beter op te letten, tot mijn voorgevoel duidelijker omlijnd is of tot ik het idee heb dat het gevaar voorbij is. Oké?’

‘Oké.’

Ik vertelde haar niets over dat afgrijselijke visioen waarin ze helemaal onder het bloed zat, want ik wilde haar geen doodsschrik op het lijf jagen. Daar zouden we niets mee opschieten en het zou het gevaar dat er voor haar dreigde zelfs nog groter kunnen maken, want als ze constant doodsbang was, zou ze uitgeput raken en op het kritieke moment niet instinctief en op de juiste manier reageren. Ik wilde dat ze voorzichtig zou zijn, niet constant bang, en toen we een tijdje later het kermisterrein opliepen en met een kus afscheid namen, had ik het idee dat ze ongeveer de juiste geestesgesteldheid had.

De augustuszon overgoot de kermis met een stortvloed van gouden licht en in de vredige blauwe lucht zeilden vogels voorbij. Terwijl ik de kop van jut klaarmaakte voor gebruik, verbeterde mijn humeur zienderogen tot ik het gevoel had dat ik zo kon opstijgen als ik dat wilde en mee kon fladderen met de vogels boven mijn hoofd. Rya had de verborgen schande en de verschrikkingen van haar jeugd in de Appalachen onthuld en ik had haar alles verteld over mijn Schemerogen. Doordat we elkaar in vertrouwen hadden genomen nadat we onze geheimen zo lang hadden gekoesterd, was er een belangrijke band tussen ons ontstaan; we waren niet langer alleen. Ik had er het volste vertrouwen in dat ze me uiteindelijk ook alles zou vertellen over haar andere geheim, het verhaal van het weeshuis, en als ze dat had gedaan, kon ik haar vertrouwen in mij op de proef stellen door zijdelingse opmerkingen over de trollen. Ik had het sterke vermoeden dat ze op een dag, als ze me iets langer kende, wel bereid zou zijn om te accepteren dat al mijn verhalen over de trollen waar waren, ook al kon ze die wezens zelf niet zien.

Toch waren er nog genoeg problemen die opgelost moesten worden: de raadselachtige Joel Tuck; de valse plannen van de trollen met betrekking tot het reuzenrad, die misschien alles te maken hadden met het gevaar dat Rya boven het hoofd hing; en het feit dat we in Yontsdown waren, waar het wemelde van exemplaren van het duivelse ras die zich opgewerkt hadden tot machtsposities en ons op die manier onvoorstelbare ellende konden bezorgen. Niettemin was ik er voor het eerst van overtuigd dat ik de strijd zou winnen, dat ik in staat zou zijn om de ramp met het reuzenrad te voorkomen, dat ik Rya zou kunnen redden en dat mijn leven zich eindelijk weer ten goede had gekeerd.

Voor regen komt altijd zonneschijn.

15

De dood

De hele middag en ook nog bij het begin van de avond was donderdag een glinsterend lint dat zich zonder in de knoop te raken ontrolde; lekker warm maar niet snikheet, een lage vochtigheidsgraad, een zacht windje dat verkoeling bracht maar nooit sterk genoeg werd om problemen te veroorzaken met de tenten, duizenden toeschouwers die popelden om van hun geld af te komen en geen trol te zien.

Maar dat veranderde toen het donker werd.

Het begon toen ik trollen over het pad zag lopen. Het waren er niet veel, hooguit een stuk of zes, maar ze zagen er onder hun vermomming nog veel akeliger uit dan gewoonlijk. Hun snuiten leken nog walgelijker te trillen en de gloeiende kooltjes die hun ogen waren, vlamden nog feller dan anders van een koortsachtige haat die de kwaadaardigheid waarmee ze ons doorgaans aankeken in intensiteit overtrof. Ik had het gevoel dat ze ver over hun kookpunt waren en vernielzuchtige plannen hadden om op die manier iets van hun opgekropte inwendige spanning kwijt te raken.

Daarna viel mijn aandacht op het reuzenrad, waaraan zich veranderingen voltrokken die alleen voor mijn ogen waarneembaar waren. Aanvankelijk leek het enorme toestel nog hoger te worden dan het in werkelijkheid was, als een of ander levend wezen dat zich langzaam oprichtte uit de ineengedoken houding die het aangenomen had om zich kleiner voor te doen dan het was. In mijn ogen werd het steeds hoger en breder, tot het niet alleen het meest dominante voorwerp op het hele terrein was (zoals altijd), maar een werkelijk titanisch mechanisme, een kolossaal bouwwerk dat iedereen op het kermisterrein zou verpletteren als het omviel. Om tien uur leken de honderden lampjes die rondom op het rad waren aangebracht aan kracht in te boeten en ze werden steeds vager, tot de reusachtige attractie om elf uur volkomen in het duister was gehuld. Een deel van me kon nog wel zien dat de lampjes nog even fel waren als daarvoor, want als ik vanuit mijn ooghoeken naar het rad keek, bevestigde die zijdelingse blik dat de verlichting nog volop brandde. Maar als ik er recht naar keek, zag ik alleen een dreigend groot, onheilspellend donker reuzenrad log ronddraaien tegen een zwarte lucht, alsof het een van de hemelse molenstenen was – het exemplaar dat zonder ophouden het meel maalt dat als grondstof dient voor leed en akelige pech.

Ik wist wat dat visioen betekende. De ramp met het reuzenrad zou zich vanavond nog niet voltrekken, maar de fundamenten voor die tragedie zouden binnenkort gelegd worden, in de stille uurtjes nadat de kermis was gesloten. De zes trollen die ik had gezien vormden een commandoploeg en zouden ook na sluitingstijd op het terrein blijven. Ik voelde het, ik begreep het instinctief, ik wíst het gewoon. Als het kermisvolk in bed lag, zouden de demonische wezens uit hun verschillende schuilplaatsen tevoorschijn komen, hun krachten bundelen en het rad saboteren, zoals ze op zondagavond al van plan waren geweest toen ze door Jelly Jordan betrapt werden. En vervolgens zou morgen een stel onschuldige kermisbezoekers, dat zich verheugde op een ritje met het reuzenrad, de dood in de ogen zien.

Om middernacht was de mastodont door mijn Schemerogen gezien niet alleen onverlicht maar leek een enorme, geruisloze machine die een geheel eigen, nog intensere duisternis produceerde en verspreidde. Het was eigenlijk dezelfde kille en verontrustende indruk die ik ervan had gekregen tijdens mijn eerste nacht op het terrein van de Sombra Brothers, vorige week, in een andere stad, ook al was die indruk nu nog sterker en nog veel verontrustender.

Vlak voor één uur begonnen de attracties een voor een te sluiten en geheel in strijd met mijn gebruikelijke ijver en toewijding was ik een van de eersten die er de brui aan gaven. Ik had de kop van jut net afgesloten en de dagopbrengst opgeborgen, toen ik Marco over het pad zag lopen. Ik riep hem en haalde hem over om het geld naar Rya in haar woonwagen te brengen, tegelijk met de boodschap dat ik nog iets belangrijks moest doen en pas later thuis zou komen.

Terwijl overal op het terrein de snoeren met lampjes, de schijnwerpers en de verlichte panelen werden gedoofd, terwijl de ingangen van de tenten met zorgvuldig vastgezette schermen werden afgesloten en terwijl de kermisgasten zich alleen of in groepjes uit de voeten maakten, liep ik met bestudeerde onverschilligheid naar het midden van het terrein. Op een moment dat niemand naar me keek, liet ik me op m’n knieën vallen en kroop weg in de schaduwen onder een van de vrachtwagens. Tien minuten lang bleef ik daar liggen, op een plek waar de zon de afgelopen twee dagen niet met haar drogende vingers bij had gekund, zodat de vochtigheid in mijn kleren trok en het kille gevoel versterkte dat me eerder die avond had bekropen toen de veranderingen in het reuzenrad me voor het eerst waren opgevallen.

De laatste lichten gingen uit.

De laatste generatoren werden uitgeschakeld en kwamen met een gekreun en geratel tot stilstand.

De laatste stemmen ebden weg en waren verdwenen.

Ik wachtte nog een minuut of twee langer, kroop toen weer onder de vrachtwagen uit, bleef staan, luisterde, haalde even diep adem en luisterde opnieuw. Na de kakofonie van de kermis op volle toeren deed de stilte van de kermis in rust onnatuurlijk aan. Niets. Geen geklik. Geen gekrabbel. Geen geruis.

Ik kroop omzichtig langs een onopvallende route, via plekken waar de nacht nog donkerder werd gemaakt door een opeenhoping van schaduwen, naar de Tilt-a-Whirl, bleef bij het schuin omhooglopende plankier staan dat toegang gaf tot de attractie en luisterde opnieuw ingespannen. Er was weer niets te horen.

Ik stapte voorzichtig over de ketting aan de voet van het plankier en liep gebukt omhoog naar het podium, zodat mijn silhouet niet duidelijk te zien zou zijn. Het plankier was stevig in elkaar gezet en ik had gympen aan, dus ik maakte nauwelijks geluid terwijl ik naar boven liep. Maar toen ik op het podium was beland, werd het heel wat moeilijker om me heimelijk te bewegen; daar kreeg de houten vloer uur na uur, dag na dag, de trillingen te verwerken van de stalen wielen die over de rails reden, met als gevolg dat piepjes en kraakjes zich als termieten in alle voegen en naden van het bouwsel hadden genesteld. De vloer van de Tilt-a-Whirl liep aan de achterkant schuin omhoog en terwijl ik naar boven liep, bleef ik vlak bij de reling aan de buitenkant, waar de planken het strakst tegen elkaar sloten en het minst protesteerden. Desondanks ging mijn tocht vergezeld van een paar scherpe geluidjes die verrassend luid klonken in de griezelige stilte van het verlaten kermisterrein. Ik prentte mezelf in dat de trollen, als ze al iets zouden horen, die verraderlijke geluidjes zouden beschouwen als het werken van het hout, maar toch schrok ik iedere keer op en verstarde telkens als de planken onder mijn voeten kreunden.

Het kostte me een paar minuten om langs alle karretjes van de Tilt-a-Whirl te lopen, een soort gigantische slakkenhuizen die in het duister stonden te sluimeren. Toen had ik het hoogste punt van de vloer bereikt, ongeveer drie meter boven de grond, waar ik op m’n hurken ging zitten en uitkeek over het in duister gehulde kermisterrein. Ik had voor die uitkijkpost gekozen, omdat ik van daaruit niet alleen uitzicht had op de voet van het reuzenrad, maar ook het grootste gedeelte van het terrein kon overzien. Bovendien was ik daar praktisch onzichtbaar.

De nacht had sinds vorige week een paar hapjes uit de maan gebeten. Ik had er niet zo veel aan als toen ik de trol naar het paviljoen van de botsautootjes was gevolgd. Daar stond tegenover dat de schaduwen van de maan mij net als de trollen bescherming boden; niets gewonnen, niets geronnen.

En in één opzicht was ik enorm in het voordeel. Ik wist dat zij er waren, maar zij waren vrijwel zeker onkundig van mijn aanwezigheid en konden dus niet weten dat ik hen bespioneerde.

Veertig saaie minuten gingen voorbij voor ik een van de indringers uit zijn schuilplaats tevoorschijn hoorde komen. Ik had geluk, want het geluid – het geschuur van metaal over metaal en een zacht gepiep van niet-geoliede scharnieren – kwam van ergens recht voor me uit, van achter de Tilt-a-Whirl, waar vrachtwagens, gedoofde hoogstralers, generatoren en andere apparatuur in een rij midden over het terrein opgesteld stonden, met aan weerszijden attracties. Het protest van de scharnieren werd meteen gevolgd door een beweging waar mijn oog op viel. Een rechthoekig stuk duisternis, een van de dubbele deuren aan de achterkant van een vrachtwagen, zwaaide open door het nog diepere donker eromheen en uit de laadruimte, een meter of zes bij me vandaan, kwam een man heel voorzichtig tevoorschijn. Voor ieder ander zou het een man zijn geweest, maar voor mij was het een trol en de haren in mijn nek gingen overeind staan. Er was zo weinig licht dat ik de demon die onder het menselijke uiterlijk schuilging niet goed kon onderscheiden, maar het kostte me geen moeite om de gloeiende rode ogen te zien.

Toen het beest in de duisternis had rondgekeken en zich ervan had overtuigd dat niemand hem in de gaten had en dat er geen gevaar dreigde, draaide hij zich om naar de open laadruimte. Ik aarzelde even omdat ik me afvroeg of hij nog een paar soortgenoten uit de vrachtwagen zou laten, maar in plaats daarvan begon hij de deur weer dicht te duwen.

Ik stond op, sloeg mijn benen een voor een over de reling en bleef nog even op de omheining van de Tilt-a-Whirl zitten, zodat het beest daar beneden mij wel had moeten zien als hij zich plotseling had omgedraaid. Maar hij draaide zich niet om, en hoewel hij zijn best deed om zo min mogelijk herrie te maken bij het sluiten van de deur en de grendel zo snel mogelijk op zijn plaats te schuiven, was er genoeg lawaai om het geluid te overstemmen toen ik met een katachtige sprong op de grond belandde.

Zonder een blik te werpen op de inktzwarte schaduwen waarin ik in elkaar gedoken zat, ging hij op weg naar het reuzenrad, iets minder dan tweehonderd meter verderop op het terrein.

Ik trok het mes uit mijn laars en liep achter de demon aan.

Hij bewoog zich met de grootste omzichtigheid voort.

Dat deed ik ook.

Hij maakte nauwelijks geluid.

Ik maakte helemaal geen geluid.

Naast een andere vrachtwagen kreeg ik hem te pakken. Het beest kreeg me pas in de gaten toen ik me op hem wierp, een arm om zijn nek sloeg, zijn hoofd hard achterover trok en met mijn mes zijn keel afsneed. Toen ik zijn bloed voelde vloeien, liet ik hem los, stapte opzij en hij zakte even plotseling en slap in elkaar als een marionet waarvan de touwtjes zijn doorgesneden. Op de grond lag hij nog een paar seconden te schokken en tastte met zijn handen naar het gapende gat in zijn keel waar het bloed in de donkere nacht als zwarte olie uit spoot. Hij kon geen geluid maken, want zijn kapotte luchtpijp belette hem adem te halen, en zijn vernielde strottenhoofd was niet meer in beweging te krijgen. Hoe het ook zij, hij bleef nog minder dan een halve minuut leven en gaf met een paar zwakke rillingen de geest. De lichtgevende rode ogen waren strak op me gevestigd en terwijl ik toekeek, doofde het licht erin langzaam uit.

Nu zag hij er alleen nog maar uit als een man van middelbare leeftijd met borstelige bakkebaarden en een bierbuikje.

Ik duwde het lijk onder de vrachtwagen om te voorkomen dat een van de andere beesten er per ongeluk over zou struikelen en zou begrijpen dat er gevaar dreigde. Later zou ik terug moeten komen om hem te onthoofden en twee ver uit elkaar gelegen graven moeten delven voor de overblijfselen. Maar nu had ik andere dingen aan mijn hoofd.

De verhouding was iets gunstiger geworden. Vijf tegen een in plaats van zes tegen een. Maar de toestand was niet bepaald geruststellend.

Ik probeerde mezelf wijs te maken dat niet alle zes die ik op het pad voorbij had zien komen waren achtergebleven, maar daar schoot ik niets mee op. Ik wíst gewoon dat ze allemaal in de buurt waren, zoals ik alleen dat soort dingen kan weten.

Mijn hart maakte overuren en pompte zo veel bloed door mijn aderen dat ik extra helder kon nadenken. Ik werd er niet duizelig of zenuwachtig van, maar juist veel gevoeliger voor alle nuances van de nacht. Zo moet een jagende vos zich voelen als hij ergens in de wildernis het spoor van een prooi volgt, maar tegelijkertijd op zijn hoede blijft voor de dingen die hem, de vos, weer als een prooi beschouwen.

Onder de half weggevreten maan sloop ik rond met een druipend mes in mijn hand, waarvan het lemmet glinsterde als een bij toverslag massief geworden lint van een olieachtige vloeistof.

Nachtvlindertjes dansten rond chromen buizen in de lucht en fladderden heen en weer boven alle andere glimmend gepoetste metalen oppervlakken waarin een glimpje van het afnemende maanlicht weerspiegeld werd.

Ik schoof van de ene beschutte plek naar de andere, luisterend en op mijn hoede.

Ik rende gebukt verder, zonder geluid te maken.

Ik schuifelde voorzichtig elke hoek om die ik niet kon overzien.

Ik kroop.

Ik sloop.

Ik gleed.

Stapje voor stapje.

Een mug kriebelde op dunne pootjes over mijn keel, met heftig fladderende dunne vleugeltjes en ik had er al bijna een klap op gegeven voor ik besefte dat ik me met dat geluid zou kunnen verraden. In plaats daarvan legde ik mijn hand er voorzichtig overheen toen hij mijn bloed op begon te zuigen – en verpletterde het beest tussen mijn handpalm en mijn nek.

Ik dacht dat ik iets hoorde bij de circustent, maar waarschijnlijk was het mijn zesde zintuig dat me die kant op stuurde. Het enorme clownsgezicht leek in het duister naar me te knipogen, hoewel er geen humor aan te pas kwam; in plaats daarvan was het zo’n knipoogje waar de Dood je op zou kunnen trakteren als hij je komt halen, een akelig fictief knipoogje dat alleen maar wordt veroorzaakt door wriemelende maden in een van de lege oogkassen.

Een trol die voor sluitingstijd in een van de karretjes van de circustent was gaan zitten en heel slim was uitgestapt zodra hij binnen was, kwam nu door de enorme wijdopen mond van de clown weer naar buiten om zich bij het reuzenrad bij de vijf andere insluipers te voegen. Deze had zich als een soort imitatie-Elvis uitgedost, met haar dat in een kippenkontje was gekamd. Hij was een jaar of vijfentwintig en de branie straalde van hem af. Ik hield hem vanachter de kassa in de gaten – en sloeg toe toen hij langs me heen liep.

Dit keer was ik niet zo snel en vastberaden als de eerste keer en het beest slaagde erin om een arm op te tillen en het mes af te weren voor het snijvlak zijn keel raakte. Het vlijmscherpe staal kerfde zijn arm open en gleed door naar de rug van zijn hand waar de punt achter de knokkel tussen zijn wijs- en zijn middelvinger bleef haken. De demon slaakte een ijle, zachte kreet, nauwelijks hoorbaar, die hij meteen weer verbeet toen hij zich realiseerde dat een schreeuw niet alleen de andere trollen zou waarschuwen maar misschien ook nieuwsgierige kermisgasten zou aanlokken.

Terwijl het bloed al over zijn arm stroomde, wrong de demon zich los. Hij draaide zich met een ruk om en kwam met moordlustig gloeiende ogen op me toe struikelen.

Voordat hij zijn evenwicht terug had, gaf ik hem een trap in zijn kruis. Omdat hij in zijn menselijke vorm opgesloten zat, was hij ook gevoelig op de zwakke punten van het menselijk lichaam en klapte meteen dubbel door de pijn die vanuit zijn vermorzelde ballen omhoog schoot. Ik schopte opnieuw, wat hoger dit keer, en alsof hij me ter wille wilde zijn, liet het beest op hetzelfde moment zijn hoofd zakken waardoor mijn voet hem vol onder de kin trof. Hij viel languit achterover op het met zaagsel bedekte pad en ik liet me boven op hem vallen terwijl ik tegelijkertijd mijn mes in zijn keel plantte en het omdraaide. Ik moest nog drie of vier klappen op mijn hoofd en schouders incasseren terwijl hij vergeefs probeerde me van zich af te gooien, maar het lukte me om het leven uit het beest weg te laten lopen als lucht uit een lekgeprikte ballon.

Naar adem snakkend, maar geen moment vergetend dat ik me stil moest houden, duwde ik mezelf op van de dode trol – en kreeg van achteren een klap die half op mijn achterhoofd en half in mijn nek terechtkwam. Een veelpuntige ster van pijn gloeide op, maar ik slaagde erin bij bewustzijn te blijven. Ik viel, rolde om en zag een andere demon op me af komen met een stuk hout in zijn handen.

Ik kwam tot de ontdekking dat ik door die eerste klap zo verdoofd was geraakt dat ik mijn mes had laten vallen. Ik kon het drie meter verderop dof zien liggen glimmen, maar ik kreeg de tijd niet om het te pakken.

Met de zwarte lippen onder zijn menselijk vernis vertrokken in een valse grijns had mijn derde tegenstander zich al op me geworpen voor hij zelfs maar met zijn brandende ogen had geknipperd en hij ging me met dat stuk hout te lijf alsof het een bijl was, net zo inhakkend op mijn gezicht als ik op Denton Harkenfield had ingehakt. Ik sloeg mijn armen om mijn hoofd om te voorkomen dat mijn schedel ingeslagen zou worden en het beest verkocht me met die zware knuppel drie keer een dreun op mijn armen waardoor de pijn als vonken van een aambeeld onder de smidshamer van mijn botten afspatte. Vervolgens veranderde hij van tactiek en haalde uit naar mijn onbeschermde ribben. Ik trok mijn knieën op, krulde mezelf op tot een bal en rolde weg in een poging een of ander voorwerp tussen ons in te krijgen, maar de trol volgde met vals genoegen en bleef mijn benen, billen, rug, zijden en armen onder vuur nemen. Geen van die klappen kwam zo hard aan dat er botten braken, want ik bleef de zwaaiende knuppel zo goed en zo kwaad als het ging ontwijken. Maar de afstraffing zou niet veel langer moeten duren, want dan zou ik de wil en de kracht niet meer kunnen opbrengen om in beweging te blijven. Ik begon al te denken dat ik ten dode was opgeschreven.

Ik werd zo wanhopig dat ik mijn hoofd blootgaf en probeerde de stok te grijpen, maar de demon die boven me uittorende, wierp me een woedende blik toe en rukte hem zonder veel moeite weer uit mijn handen, zodat ik er alleen maar een stuk of zes splinters in mijn handpalmen en vingers aan overhield.

Het beest zwaaide de knuppel hoog boven zijn hoofd en liet hem met de furie van een doorgedraaide idioot of een door de strijd verblinde samoerai omlaagkomen. Het stuk hout dat recht op me af kwam, leek zo groot als een omvallende boom en ik wist dat het me dit keer buiten westen zou slaan of... ... maar in plaats daarvan glipte het wapen plotseling uit de handen van de trol, vloog vanuit mijn positie gezien met een boog naar rechts en stuiterde draaiend om de lengteas over het zaagsel. En met een hard, laag gekreun van schrik en pijn kwam mijn aanvaller naar me toe vallen, alsof hij door pure tovenarij was geveld. Ik moest haastig opzij kruipen om te voorkomen dat ik door het beest bedolven zou worden en toen ik verbijsterd achteromkeek, zag ik waardoor ik gered was. Naast de trol stond Joel Tuck met dezelfde moker in de hand die hij woensdagochtend had gebruikt om haringen in de grond te slaan toen ik hem achter Shockville had aangetroffen. Joel haalde nog een keer uit en de schedel van de trol begaf het met een bons en een vochtig, misselijkmakend geluid.

Het hele gevecht had zich min of meer in stilte afgespeeld. Het hardste geluid was de bons geweest waarmee de houten knuppel een of ander deel van mijn anatomie had geraakt en dat was waarschijnlijk een meter of dertig verderop nauwelijks meer te horen.

Nog steeds krimpend van de pijn waardoor ik wat minder snel reageerde, zat ik versuft toe te kijken hoe Joel zijn hamer liet vallen, de dode trol bij zijn voeten vastpakte, het lijk van het pad sleepte en verstopte in de nis die werd gevormd door het podium van de klantenlokker en de kassa van de circustent. Tegen de tijd dat hij druk bezig was het andere lijk, de imitatie-Elvis, in dezelfde ruimte te proppen, was ik er inmiddels in geslaagd op m’n knieën te gaan zitten en begon over m’n armen en m’n heupen te wrijven om de pijn iets af te laten nemen.

Terwijl ik toekeek hoe hij het tweede lichaam achter de kassa sleepte en het boven op het andere lijk deponeerde, werd het me even zwart voor de ogen, en in die korte aanval van duizeligheid zag ik Joel in mijn verbeelding naast een enorme stenen open haard zitten, in een comfortabele schommelstoel met een mooi boek en een glas cognac waaruit hij af en toe een slokje nam – om van tijd tot tijd op te staan, weer een lijk van een grote stapel te pakken en dat in de open haard te schuiven, waarin nog meer half door het vuur verteerde dode mannen en vrouwen lagen. Behalve dat er in plaats van gewone houtblokken lijken in de open haard lagen, was het een gezellig huiselijk toneeltje en Joel floot zelfs een vrolijk deuntje terwijl hij met een ijzeren pook in de hoop brandend vlees porde. Ik voelde een wilde lachbui opkomen en ik wist dat ik daar niet aan toe mocht geven, want dan zou ik waarschijnlijk nooit meer kunnen ophouden. Met een schok besefte ik dat ik op het randje van de hysterie balanceerde en daar schrok ik behoorlijk van. Ik schudde mijn hoofd en zette dat bizarre beeld van de open haard uit mijn hoofd.

Toen ik eindelijk zover was opgeknapt dat ik een poging kon doen om op te staan, was Joel al weer terug om me te helpen. Anders dan je zou verwachten leek zijn misvormde gezicht in het griezelige licht van de afnemende maan niet nog monsterlijker dan gewoonlijk, maar zachter en minder dreigend, een soort amateuristische kindertekening die eerder grappig dan angstaanjagend was. Ik bleef even tegen hem aan leunen, wat me eraan herinnerde hoe verdomd groot hij was, en toen ik eindelijk mijn mond opendeed, had ik de tegenwoordigheid van geest om te fluisteren: ‘Ik mankeer niets.’

We hielden allebei onze mond over het feit dat hij op zo’n gunstig moment was komen opdagen en zeiden er ook geen woord over dat hij bereid was om een moord te plegen hoewel hij had beweerd dat hij nog nooit een trol had gezien. Daar zouden we later tijd genoeg voor hebben. Als we in leven bleven.

Ik hobbelde het pad over om mijn mes op te pakken. Terwijl ik me bukte, werd ik weer even duizelig maar ik bleef op de been, plukte het mes uit het zaagsel, kwam weer overeind en liep terug naar Joel met die kiezen op mekaar, stijve nek en stramme schouders, o zo voorzichtige houding en bewegingen van een dronkenlap die in de veronderstelling verkeert dat hij met succes de test aflegt waaruit moet blijken dat hij nog nuchter genoeg is.

Joel liet zich door mijn dappere vertoon niet in de luren leggen. Hij pakte mijn arm, ondersteunde me terwijl we het onbeschutte pad verlieten en hielp me naar het midden van het terrein te schuifelen. We vonden een veilig onderkomen in een haven van schaduwen naast de rups.

‘Iets gebroken?’ fluisterde hij.

‘Ik geloof het niet.’

‘Zwaar gewond?’

‘Nee,’ zei ik, terwijl ik een paar van de grootste splinters uit mijn handen plukte. Ik was erin geslaagd om ernstig letsel te vermijden, maar de volgende ochtend zou ik verdomd veel pijn hebben. Als ik de ochtend haalde. ‘Er zijn nog meer trollen.’

Hij bleef even stil.

We zaten te luisteren.

Uit de verte klonk het trieste gefluit van een trein.

Dichterbij het snelle en zachte gefladder van nachtvlinders.

Adem. De onze.

Ten slotte fluisterde hij: ‘Hoeveel volgens jou?’

‘Een stuk of zes.’

‘Ik heb er twee vermoord,’ zei hij.

‘Met inbegrip van dat exemplaar dat je voor mijn neus tot pulp hebt geslagen?’

‘Nee. Dat was de derde.’

Hij had net als ik geweten dat ze van plan waren om vanavond het reuzenrad te saboteren. Hij was net als ik op pad gegaan om dat te voorkomen. Ik had zin om hem te knuffelen.

‘Ik heb er twee vermoord,’ fluisterde ik.

‘Jij?’

‘Ik.’

‘Dus... er is er nog één over?’

‘Volgens mij wel.’

‘Wil je achter hem aan gaan?’

‘Nee.’

‘O?’

‘We móéten achter hem aan.’

‘Juist.’

‘Het reuzenrad,’ fluisterde ik.

We glipten over het volgebouwde kermisterrein tot we in de buurt van het reuzenrad waren. Ondanks zijn reusachtige gestalte bewoog Joel Tuck zich met de gratie van een atleet en zonder het geringste geluid te maken. We bleven staan in de opeenhoping van schaduwen naast een kleine aanhangwagen met daarop een generator en toen ik om het apparaat heen gluurde, zag ik de zesde trol aan de voet van het reuzenrad staan.

Hij was vermomd als een lange, vrij gespierde kerel van een jaar of vijfendertig met krullend blond haar. Maar omdat hij op een onbeschutte plek stond, vielen een paar ijle straaltjes maanlicht over hem heen die hem even scherp aftekenden als een onzichtbare man die met een laagje talkpoeder was bestoven en daardoor ineens wel voor het oog waarneembaar werd. Ik kon de trol in hem ook onderscheiden, zelfs op een afstand van tien meter.

‘Het beest is opgewonden,’ fluisterde Joel. ‘Hij vraagt zich af waar de anderen zijn gebleven. We moeten hem snel grijpen... voor hij bang wordt en de benen neemt.’

We kropen voorzichtig een meter of twee dichter naar de trol toe, tot we op de laatste plek waren die ons nog beschutting bood. Om bij de trol te komen moesten we opspringen, onszelf bloot geven, drie meter verder rennen, over een laag hekje springen en vervolgens nog drie of vier meter afleggen over de met kabels bezaaide grond.

Uiteraard zou onze vijand tegen de tijd dat wij bij het hekje waren allang op de vlucht zijn geslagen om zich het vege lijf te redden en als we het beest niet te pakken kregen, zou het spoorslags terugrennen naar Yontsdown om de anderen te waarschuwen: Er zijn mensen op de kermis die door onze vermomming heen kunnen kijken! Dan zou commissaris Lisle Kelsko wel een of ander excuus verzinnen voor een inval bij de kermis. Hij zou niet alleen gewapend zijn met een handvol huiszoekingsbevelen maar ook met pistolen en hij zou zijn neus niet alleen in de variététenten, de striptenten en de speelkraampjes steken, maar ook in onze woonwagens. Hij zou pas tevreden zijn als de trollenmoordenaars onder het kermisvolk geïdentificeerd en op de een of andere manier geëlimineerd waren.

Als we daarentegen de zesde trol ook uit de weg konden ruimen om hem samen met zijn metgezellen te begraven, dan zou Kelsko misschien wel het sterke vermóéden hebben dat iemand van de kermis verantwoordelijk was voor hun verdwijning, maar hij zou over geen enkel bewijs beschikken. En misschien zou hij niet eens beseffen dat de saboteurs afgemaakt waren omdat hun menselijke vermommingen waren doorzien. Als deze zesde trol niet terug zou keren naar Yontsdown met een uitdrukkelijke waarschuwing en een beschrijving van Joel en mij, dan was er in ieder geval nog hoop.

Mijn rechterhand was nat van het zweet. Ik wreef stevig over mijn spijkerbroek en pakte vervolgens mijn werpmes bij de punt vast. Mijn armen deden pijn van het pak slaag dat ik had gehad, maar ik wist bijna zeker dat ik nog steeds heel trefzeker was met een mes. Fluisterend legde ik Joel snel uit wat mijn bedoeling was en toen de trol me de rug toekeerde om in de schaduwen aan de andere kant naar zijn demonische soortgenoten te speuren, stond ik op, deed snel een paar stappen naar voren, bleef stokstijf staan toen hij zich weer naar me begon om te draaien en liet het mes los met alle kracht, snelheid en berekening die ik op kon brengen.

Ik had een seconde te vroeg gegooid en iets te laag. Voordat het wezen helemaal met zijn gezicht naar me toe stond, drong het mes diep in zijn schouder in plaats van midden in zijn weke keel terecht te komen. De demon wankelde achteruit en kwam met een klap tegen de kassa terecht. Ik rende naar hem toe, struikelde, viel over een kabel en kwam met een smak op de grond terecht.

Tegen de tijd dat Joel bij het beest was aangekomen, had hij het mes al uit zijn schouder getrokken en stond weliswaar op zijn benen te zwaaien maar nog steeds rechtop. Met een grauw en een slangachtig gesis die absoluut niets menselijks hadden, haalde hij uit naar Joel, maar die was ondanks zijn afmetingen heel lichtvoetig en hij sloeg hem het mes uit zijn hand, gaf hem een stevige zet en liet zich boven op hem vallen toen hij tegen de grond sloeg. Hij wurgde hem.

Ik pakte mijn mes weer op, veegde het lemmet af aan mijn spijkerbroek en stopte het weer in de schede in mijn laars.

Zelfs als ik erin was geslaagd om zonder Joels hulp met alle zes trollen af te rekenen, dan zou ik toch niet de kracht hebben gehad om ze in mijn eentje te begraven. Omdat hij zo uit de kluiten gewassen en gespierd was, kon hij twee lijken tegelijk meeslepen, terwijl ik er maar een aan kon. Als ik alleen was geweest had ik de tocht naar het bos achter het kermisterrein zes keer moeten maken, maar met ons tweeën redden we het in twee keer.

Bovendien was het dankzij Joel ook niet nodig om graven te delven. We sleepten de lijken hooguit zes meter diep het bos in. Daar, op een kleine open plek omgeven door bomen als zwartgerokte priesters van een heidense godsdienst, lag een kalksteenput te wachten om de doden in ontvangst te nemen.

Terwijl ik naast de put knielde en de straal van Joels zaklantaarn op de kennelijk bodemloze diepte richtte, zei ik: ‘Hoe wist je dat dit in de buurt was?’

‘Als we op een nieuwe standplaats aankomen, ga ik altijd het terrein verkennen. Het is toch een geruststellend idee als je weet dat er zoiets als dit bij de hand is voor het geval je het nodig mocht hebben.’

‘Jij bent ook in een oorlog verwikkeld,’ zei ik.

‘Nee. Niet zoals dat kennelijk voor jou geldt. Ik dood ze alleen als ik geen andere keus heb, als ze kermisgasten willen vermoorden of als ze van plan zijn om toeschouwers op het terrein kwaad te doen en ons daar dan voor op te laten draaien. Ik kan niets doen tegen de ellende die ze het publiek in de normale wereld bezorgen. Niet dat ik me daar niet druk over maak, snap je. Maar ik ben maar alleen, veel meer kan ik niet doen en de enige hoop die ik koester, is dat ik mijn eigen mensen zal kunnen beschermen.’

De bomen om ons heen ritselden in hun soutanes van bladeren.

Een zwavelachtige geur steeg uit de put omhoog.

‘Heb je hier al eerder trollen in gegooid?’ vroeg ik.

‘Twee stuks maar. Ze laten ons in Yontsdown meestal wel met rust, omdat ze het zo druk hebben met het stichten van schoolbranden, het vergiftigen van mensen tijdens picknicks van de kerk en meer van dat soort dingen.’

‘Je wéét dus wat een broeinest dit is!’

‘Ja.’

‘Wanneer heb je die anderen hierin begraven?’ vroeg ik, terwijl ik opnieuw in de bodemloze kalkstenen schacht tuurde.

‘Twee jaar geleden. Op de een na laatste avond dat we hier stonden, kwam er een stel opdagen met de bedoeling een brand te stichten die het hele kermisterrein in de as zou leggen en ons weg zou vagen. Tot hun grote verbazing heb ik daar een stokje voor gestoken.’

Voorovergebogen, met verwarde haren en zijn misvormde gezicht dat er in het tegenlicht van de zaklantaarn nog vreemder uitzag dan gewoonlijk, sleepte het gedrocht het eerste lijk naar de rand van de put, alsof hij een zak aardappelen aan zijn wintervoorraad wilde toevoegen.

‘Nee,’ zei ik. ‘We moeten hen eerst... de kop afhakken. Hun lichamen kunnen de put in, maar de hoofden moeten apart begraven worden... om helemaal zeker te zijn.’

‘Hè? Om waar zeker van te zijn?’

Ik vertelde hem van mijn belevenissen met de trol die hij de week tevoren in Shockville onder de grond had gestopt.

‘Ik heb ze nog nooit eerder de kop afgehakt,’ zei hij.

‘Dan heb je kans dat een paar van hen weer terug zijn gekomen.’

Hij liet het lichaam los en stond even zwijgend na te denken over dat verontrustende nieuws. Gezien zijn afmetingen en de bloedstollende optelsom van zijn knobbelige gelaatstrekken, zou je misschien op de gedachte komen dat hij mensen heel gemakkelijk de doodsschrik op het lijf kon jagen, maar zelf nooit ergens bang voor zou zijn. Maar zelfs bij dat gebrekkige licht kon ik duidelijk de angst op zijn gezicht en in zijn beide goede ogen zien en toen hij begon te praten klonk de vrees ook in zijn stem door. ‘Bedoel je dat er daar ergens misschien een stel rondloopt, dat weet dat ik alles van ze afweet... en dat ze misschien wel naar me op zoek zijn... dat ze me al een hele tijd zoeken en me mogelijk al op de hielen zitten?’

‘Dat zou kunnen,’ zei ik. ‘Maar eigenlijk denk ik dat het merendeel gewoon dood blijft als je ze vermoord hebt. Waarschijnlijk zijn er maar een paar die nog net een sprankje leven overhouden dat sterk genoeg is om hun lichaam weer te herstellen en hen uiteindelijk weer te reanimeren.’

‘Zelfs een paar is al veel te veel,’ zei hij, niet op z’n gemak.

Ik hield de zaklantaarn inmiddels op zo’n manier vast dat de lichtbundel over de bovenkant van het parallel aan de grond liggende gat viel en de stammen van een paar bomen aan de overkant van de open plek in het zonnetje zette.

Joel Tuck keek omlaag door de steeds breder wordende lichtstraal naar de gapende mond van de schacht, alsof hij verwachtte dat er een paar trollenhanden uit het donker omhoog zouden reiken, alsof hij het idee had dat zijn slachtoffers al lang geleden weer tot leven waren gekomen, maar daar beneden waar hij ze had gedumpt gewoon hadden zitten wachten tot hij weer terug zou komen.

‘Ik geloof niet dat die twee die ik hierin heb gegooid terug konden komen. Ik heb ze niet onthoofd, maar ik heb ze verdomd hard aangepakt en zelfs als er nog een sprankje leven in ze heeft gezeten toen ik ze hier bracht, dan heeft de val in die put vast en zeker voorgoed met ze afgerekend. Trouwens, als ze inderdaad waren teruggekomen, dan hadden ze de anderen in Yontsdown vast wel gewaarschuwd en dan zou de groep die het reuzenrad kwam saboteren een verdomd stuk voorzichtiger zijn geweest dan nu het geval was.’

Hoewel de put heel diep leek en Joel hoogstwaarschijnlijk terecht veronderstelde dat geen enkele trol erin zou slagen om op te staan uit dat koude, bodemloze graf, hakten we de zes demonen die we die nacht hadden afgeslacht toch de kop af. We gooiden hun lichamen in het gat, maar begroeven hun hoofden in een massagraf een eind verderop in het bos.

Op de terugweg naar de kermis, toen we ons via het bospad een weg baanden door het onkruid en de braamstruiken, was ik zo moe dat ik het gevoel had dat ik ieder moment in elkaar kon zakken. Joel Tuck scheen ook uitgeput te zijn en we konden de energie niet meer opbrengen voor alle vragen die we elkaar wilden stellen. Zo helder waren we trouwens ook niet meer. Maar ik wilde wel weten waarom hij zich woensdagochtend van den domme had gehouden, toen ik hem had gestoord bij het vastzetten van de tent en hem plompverloren had gezegd dat ik wist dat hij de vorige keer de trol voor me had begraven.

Refererend aan de vraag die hij me een week geleden over Rya had gesteld, maakte hij er nu een antwoord van en zei: ‘Nou, Carl Slim, op dat moment wist ik nog niet zeker of er een binnenste onder jouw binnenste zat. Ik wist dat er een trollendoder in je stak, maar ik wist niet of dat je diepste geheim was. Je leek een vriend te zijn. Eigenlijk zou je van iederéén die trollen om zeep bracht verwachten dat hij uit het juiste hout gesneden was. God, ja! Maar ik ben voorzichtig. Als klein kind was ik niet op mijn hoede voor andere mensen, maar dat heb ik snel afgeleerd. O, ik heb mijn lesje wel gehad! Als klein jochie wilde ik zo verschrikkelijk graag dat mensen van me zouden houden en ik werd zo wanhopig van dat nachtmerrieachtige gezicht van me, ik had zo’n behoefte aan genegenheid, zo’n behoefte om geaccepteerd te worden, dat ik me aan iedereen hechtte die een vriendelijk woord voor me over had. Maar een voor een hebben ze me allemaal in de steek gelaten. Van sommigen hoorde ik dat ze me achter m’n rug uitlachten en bij anderen ontdekte ik na een poosje het soort medelijden waar je kotsmisselijk van wordt. Ik had een paar vrienden en verzorgers die ik volkomen vertrouwde, maar die bleken dat vertrouwen niet waard toen ze probeerden me voorgoed in een inrichting te laten stoppen. Voor mijn eigen bestwil! Inmiddels was ik elf jaar en toen was ik er al achter dat mensen uit evenveel laagjes bestaan als uien. Voordat je met iemand bevriend raakte, kon je maar beter eerst uitzoeken of elk laagje even fris en ongeschonden was als het bovenste. Snap je?’

‘Ik snap het. Maar wat probeerde ik volgens jou dan in vredesnaam nog méér te verbergen, behalve het feit dat ik trollen doodde?’

‘Dat wist ik niet. Dat kon van alles zijn. Vandaar dat ik je in de gaten bleef houden. En vanavond, toen het ernaar uitzag dat die smeerlap je met dat stuk hout van kant zou maken, wist ik nog steeds niet wat ik aan je had.’

‘Goeie genade!’

‘Maar ik besefte wel dat als ik niet ingreep, ik misschien een vriend en bondgenoot kwijt zou raken. En in deze wereld moet je vrienden en bondgenoten zoals jij met een lantaarntje zoeken.’

Door het hoge gras dat rond onze benen ritselde, sjokten we vermoeid maar kameraadschappelijk over het weiland tussen het bos en het kermisterrein, terwijl de maan inmiddels verdwenen was en de nacht haar zwarte armen als een samenzweerder om onze schouders had geslagen. Overal om ons heen flakkerden de vuurvliegjes die met groot licht op onderweg waren voor missies waar wij geen benul van hadden. Als we voorbijliepen, stokte het getsjirp van de krekels en het gekwaak van de veldpadden even, maar achter onze rug zwol het koor weer aan.

Toen we bijna bij de achterkant van de grote tent waren die onderdak gaf aan Sabrina’s Mysteries van de Nijl, een striptent met een Egyptisch tintje, bleef Joel staan en hield mij met een grote hand op m’n schouder ook tegen. ‘Er zouden vannacht weleens moeilijkheden kunnen ontstaan als die zes niet zoals verwacht weer in Yontsdown komen opdagen. Misschien kun je maar beter in mijn woonwagen komen slapen. Dat vindt mijn vrouw best. We hebben een logeerkamer.’

Dat was de eerste keer dat ik hoorde dat hij getrouwd was en hoewel ik er prat op ging dat ik dezelfde blasé houding tegenover gedrochten en dat soort mensen had als de doorsneekermisgast, kwam ik er tot mijn spijt achter dat ik verrast opkeek van het idee dat iemand bereid was geweest om met Joel Tuck te trouwen.

‘Wat denk je ervan?’ vroeg hij.

‘Ik denk eigenlijk niet dat we vannacht nog meer moeilijkheden krijgen. Trouwens, als dat wel het geval is, dan hoor ik bij Rya te zijn.’

Hij zweeg even. Toen: ‘Ik had gelijk, hè?’

‘In welk opzicht?’

‘Dat je tot over je oren verliefd bent.’

‘Het is meer dan dat.’

‘Je... houdt van haar?’

‘Ja.’

‘Weet je dat zeker?’

‘Ja.’

‘En weet je ook zeker dat je het verschil kent tussen liefde en verliefd zijn?’

‘Wat is dat verdomme nou voor vraag?’ wilde ik weten. Ik was niet echt boos op hem, alleen een tikje geïrriteerd toen ik merkte dat zijn raadselachtige trekje weer de kop opstak.

‘Sorry,’ zei hij. ‘Je bent geen gewone zeventienjarige knul. Je bent helemaal geen knul. Een knul weet niets af van de dingen die jij allemaal al hebt gezien en gedaan, daar had ik aan moeten denken. Je zult echt wel weten wat liefde is. Je bent een man.’

‘Ik ben zo oud als de wereld,’ zei ik vermoeid.

‘Houdt ze ook van jou?’

‘Ja.’

Hij bleef een hele tijd stil, maar hij liet zijn hand op mijn schouder liggen en hield me tegen, alsof hij naarstig op zoek was naar woorden om een belangrijke boodschap over te brengen die zelfs zijn indrukwekkende vocabulaire te machtig was.

‘Wat is er?’ vroeg ik. ‘Wat zit je dwars?’

‘Als je zegt dat ze van je houdt, dan zal dat... wel niet iets zijn dat je alleen maar weet omdat ze je dat heeft verteld, maar ook door... door toepassing van al die bijzondere gaven en inzichten waarover jij beschikt.’

‘Dat klopt,’ zei ik, terwijl ik me afvroeg waarom mijn relatie met Rya hem zo veel zorgen scheen te baren. Het feit dat hij over dingen die zo gevoelig lagen vragen bleef stellen, had iets weg van ordinaire nieuwsgierigheid, maar ik had de vage indruk dat er meer achter stak en bovendien had hij mij het leven gered, dus ik onderdrukte mijn opkomende ergernis en zei: ‘Dankzij mijn helderziendheid en mijn mediamieke vermogens weet ik instinctief dat ze van me houdt. Stelt dat je gerust? Maar zelfs als ik niet over een zesde zintuig zou beschikken, dan zou ik nog weten hoe haar gevoelens zijn.’

‘Als je het zeker weet...’

‘Dat heb ik toch net gezegd.’

Hij zuchtte. ‘Nogmaals, het spijt me. Het komt alleen doordat... ik me er altijd bewust van ben geweest dat Rya Raines... ánders is. Ik heb altijd het gevoel gehad dat het binnenste onder haar binnenste... niet zuiver is.’

‘Ze heeft een akelig geheim,’ zei ik tegen hem. ‘Maar dat is niet iets dat ze heeft gedaan. Het is iets dat haar is áángedaan.’

‘Heeft ze jou alles verteld?’

‘Ja.’

Hij knikte met zijn ruige hoofd en spande zijn laadklep van een kaak. ‘Mooi. Ik ben blij dat te horen. Ik heb altijd geweten dat Rya goede en waardevolle kanten heeft, maar er was altijd dat andere, dat onbekende, dat me argwanend maakte...’

‘Ik zei al, haar geheim is dat ze ergens het slachtoffer van was, niet dat ze iets misdaan heeft.’

Hij gaf een klopje op mijn schouder en we liepen weer verder, de hoek om bij de striptent, naar de voorkant van het Rariteitenkabinet der Dieren, tussen die tent en een andere door naar het pad en van daaruit naar Gibtown-op-wielen. Ik begon sneller te lopen toen we in de buurt kwamen van de woonwagens. Al dat gepraat over Rya had me eraan herinnerd dat ze in gevaar verkeerde. Hoewel ik haar had gewaarschuwd dat ze voorzichtig moest zijn, hoewel ik wist dat ze waarschijnlijk best voor zichzelf kon zorgen als ze maar besefte dat er moeilijkheden op komst waren en er dus niet door overvallen kon worden, en hoewel ik niet het gevoel had dat ze op dit moment bedreigd werd, kronkelde de ongerustheid als een slang door mijn maag en ik popelde om te zien hoe het met haar ging.

Bij het afscheid spraken Joel en ik af dat we elkaar de volgende dag weer zouden zien om onze nieuwsgierigheid naar de paranormale gaven van de ander te bevredigen en om onze kennis over het trollenras uit te wisselen.

Daarna liep ik naar de Airstream van Rya, terwijl ik nadacht over de slachtpartij van de afgelopen nacht, hoopte dat ik niet te erg onder het bloed zou zitten en een smoesje verzon om de vlekken op mijn spijkerbroek en mijn T-shirt te verklaren voor het geval Rya nog wakker was en ze zou zien. Als ik geluk had, lag ze al in bed en zou ik mijn kleren kunnen wegmoffelen en onder de douche kunnen gaan terwijl zij lag te dromen.

Ik had bijna het gevoel alsof ik Magere Hein in eigen persoon was, die na het werk naar huis ging.

Ik wist niet dat deze Hein nog voor het aanbreken van de dag zijn zeis opnieuw zou moeten gebruiken.

16

Een totale hartsverduistering

Rya zat in een fauteuil in de woonkamer van de Airstream, nog steeds in de lichtbruine broek en de smaragdgroene blouse die ze aan had gehad toen ik haar voor het laatst op het kermisterrein had gezien. Ze had een glas whisky in haar hand en toen ik haar gezicht zag, bleef het smoesje dat ik op weg naar huis had bedacht me al na drie of vier woorden in de keel steken. Er was iets helemaal mis; dat was duidelijk te zien aan haar ogen, aan het beven dat haar mond zo veel zachter maakte, aan de donkere kringen die om haar ogen waren verschenen en aan haar bleke gezicht dat haar een stuk ouder deed lijken.

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg ik.

Ze gebaarde dat ik in de stoel tegenover haar moest gaan zitten en toen ik op de vlekken in mijn broek wees – die trouwens wel meevielen, nu ik ze bij dit licht zag – zei ze dat ze dat helemaal niet erg vond en wees opnieuw op de stoel, dit keer een tikje ongeduldig. Ik ging zitten en werd me plotseling bewust van het zand en het bloed dat aan mijn handen kleefde. Op hetzelfde moment drong het tot me door dat er waarschijnlijk ook wel een paar bloedvegen op m’n gezicht zaten. Maar kennelijk joeg mijn uiterlijk haar geen schrik aan en het maakte haar ook niet nieuwsgierig. Het interesseerde haar totaal niet waar ik de afgelopen drie uur had uitgehangen en dat scheen erop te duiden dat het nieuws dat ze voor me had wel erg belangrijk moest zijn.

Terwijl ik op het puntje van de stoel ging zitten, nam ze een stevige slok van haar whisky. Het glas rammelde tegen haar tanden.

Ze huiverde en zei: ‘Toen ik elf was, heb ik Abner Kady vermoord en werd ik weggehaald bij mijn moeder. Dat heb ik je al verteld. Ik werd in een provinciaal weeshuis geplaatst. Dat heb ik je ook verteld. Maar wat ik je niet heb verteld, was dat... toen ik naar dat weeshuis ging... dat was de plek waar ik ze voor het eerst zag.’

Ik staarde haar niet-begrijpend aan.

‘Hén,’ zei ze. ‘Zij hadden het daar voor het zeggen. Ze hadden de leiding over het tehuis. De directeur, de onderdirecteur, de hoofdverpleegster, de dokter die niet inwonend was maar wel vierentwintig uur per dag beschikbaar moest zijn, de adviseur, het merendeel van de onderwijzers, bijna al het personeel bestond uit hún soort en ik was het enige kind dat hen kon zien.’

Verbijsterd wilde ik opstaan.

Met een gebaar beduidde ze me dat ik moest blijven waar ik was. ‘Er is nog meer,’ zei ze.

‘Jij kunt ze óók zien! Dat is echt ongelooflijk!’

‘Zo ongelooflijk is dat niet,’ zei ze. ‘De kermis is de plek waar de paria’s van de maatschappij zich het best thuis voelen en wat zijn nou grotere paria’s dan diegenen onder ons die... de ánderen kunnen zien?’

‘Trollen,’ zei ik. ‘Ik noem ze trollen.’

‘Dat weet ik. Maar is het niet logisch dat ons soort mensen automatisch bij de kermis terechtkomt... of in een gekkenhuis... in plaats van ergens anders?’

‘Joel Tuck,’ zei ik.

Ze knipperde verbaasd met haar ogen. ‘Kan híj ze ook zien?’

‘Ja. En ik vermoed dat hij weet dat jij het ook kunt.’

‘Maar dat heeft hij me nooit verteld.’

‘Omdat hij volgens hem iets duisters in jou kan onderscheiden en hij is een man die bijzonder goed op zijn tellen past.’

Ze dronk haar whisky op en bleef toen een tijdje naar de ijsklontjes in haar glas staren, triester dan ik haar ooit had meegemaakt. Toen ik weer wilde opstaan, zei ze: ‘Nee. Blijf waar je bent. Niet naar me toe komen, Slim. Ik wil niet dat je probeert me te troosten. Ik wil niet dat je me vasthoudt. Nog niet. Ik moet eerst mijn verhaal afmaken.’

‘Goed. Ga maar verder.’

‘In de heuvels van Virginia,’ zei ze, ‘had ik die... trollen nooit gezien. Er woonden daar niet veel mensen en we gingen nooit ver van huis, we zagen vrijwel nooit buitenstaanders, dus het lag ook niet echt voor de hand dat ik er een zou tegenkomen. Toen ik ze voor het eerst in dat weeshuis zag, was ik doodsbang, maar ik besefte instinctief dat ik... uit de weg zou worden geruimd... als ik ze liet merken dat ik dwars door hun vermomming kon kijken. Door er voorzichtig naar te informeren en veel dingen in het midden te laten, kwam ik er al snel achter dat geen van de andere kinderen zich bewust was van de beesten die in onze verzorgers schuilden.’ Ze tilde haar glas weer op, herinnerde zich toen dat ze alle whisky had opgedronken en bleef het op haar schoot met beide handen vasthouden, om te voorkomen dat ze zouden gaan trillen. ‘Kun je je voorstellen hoe het was om als onschuldige kinderen overgeleverd te zijn aan dat soort wezens? O, ze pakten ons in lichamelijk opzicht niet al te hard aan, want bij te veel dode of zwaar mishandelde kinderen zou zeker een onderzoek zijn gevolgd. Maar de regels met betrekking tot discipline gaven hun meer dan genoeg kans om ons een stevig pak slaag te geven en allerlei straffen te bedenken. Ze waren ook meesters in psychologische martelingen en ze slaagden erin om ons constant bang en wanhopig te houden. Het was net alsof ze zich tegoed deden aan onze ellende, aan de psychische energie die door onze angst vrijkwam.’

Ik had het gevoel alsof mijn bloed langzaam maar zeker bevroor.

Eigenlijk had ik haar het liefst in mijn armen genomen, over haar haar gestreeld en haar verzekerd dat ze voorgoed met hun smerige poten van haar af zouden blijven, maar ik wist instinctief dat ze nog niet klaar was en het niet prettig zou vinden als ik haar onderbrak.

Ze zat inmiddels bijna te fluisteren. ‘Maar er was nog iets ergers dan in het weeshuis te moeten blijven. Adoptie. Want zie je, ik kreeg al snel door dat de echtparen die langskwamen om met kinderen over adoptie te praten af en toe uit twéé trollen bestonden en dat er nooit een kind aan een gezin werd gegeven waarin niet op z’n minst één van beide ouders... van dat soort was. Snap je waar ik heen wil? Begrijp je het? In de schoot van hun nieuwe gezin, waar de overheid hen niet meer in het oog kon houden, in de “veilige haven” van het gezin waar akelige geheimen niet zo gemakkelijk aan het licht komen, werden ze gemarteld en dienden ze als speelgoed voor de trollen die hen onder hun hoede hadden genomen. Dus het weeshuis mocht dan een hel zijn, het was nog veel erger om met een stel van hén mee naar huis gestuurd te worden.’

De vrieskou kroop vanuit mijn bloed in mijn botten, tot het leek alsof mijn merg stijf bevroren was.

‘Ik wist adoptie te vermijden door de domkop uit te hangen, door net te doen alsof ik zo’n laag IQ had dat je in plaats van mij net zo goed een stom beest zou kunnen martelen. Ze willen dat je reagéért, zie je. Dat vinden ze opwindend. En dan heb ik het niet alleen over de fysieke reactie op de pijn die ze veroorzaken. Dat komt eigenlijk pas op de tweede plaats. Waar ze echt op uit zijn, is je angst, je vrees, en het is moeilijk om een dom beest echt zo’n doodsschrik op het lijf te jagen dat het hun werkelijk bevrediging geeft. Dus het lukte me om niet geadopteerd te worden en toen ik oud genoeg was en voldoende gehard om er vrijwel zeker van te zijn dat ik mezelf zou kunnen redden, ben ik weggelopen naar de kermis.’

‘Toen je veertien was.’

‘Ja.’

‘Oud genoeg en voldoende gehard,’ zei ik met grimmige spot.

‘Na elf jaar Abner Kady en drie jaar onder de duim van de trollen te hebben gezeten,’ zei ze, ‘was ik zo gehard als maar kan.’

Haar uithoudingsvermogen, haar volharding, haar kracht en haar moed hadden al diepe indruk op me gemaakt, maar met deze nieuwe informatie werd me een blik gegund op een dapperheid die bijna niet te bevatten was. Ik had werkelijk een heel bijzondere vrouw getroffen, een vrouw die zo vastbesloten was om te overleven dat je wel diepe eerbied voor haar moest koesteren.

Ik zakte onderuit in mijn stoel, plotseling murw gebeukt door de verschrikkingen die me net waren voorgeschoteld. Ik had een droge, bittere smaak in mijn mond, mijn maag speelde op en ik had een leeg en hol gevoel vanbinnen.

‘Godverdomme, wat zijn het toch voor wezens?’ zei ik. ‘Waar komen ze vandaan? Waarom teisteren ze de mensheid?’

‘Dat weet ik wel,’ zei ze.

Heel even drong de betekenis van wat ze zei niet tot me door. Daarna, toen ik zag dat ze letterlijk bedoelde dat ze die drie vragen van mij kon beantwoorden, leunde ik ademloos en gespannen voorover in mijn stoel. ‘Hoe weet je dat? Hoe ben je daarachter gekomen?’

Ze bleef zonder iets te zeggen op haar handen neerkijken.

‘Rya?’

‘We hebben ze zelf in het leven geroepen,’ zei ze.

Stomverbaasd vroeg ik: ‘Hoe kan dat nou in vredesnaam?’

‘Tja, zie je... de mens is al veel langer op deze wereld dan de huidige wetenschap denkt. Duizenden jaren voor de onze was er al een andere beschaving... ver voor onze geschiedschrijving, en die beschaving was nog veel verder ontwikkeld dan de onze.’

‘Waar heb je het over? Een verdwénen beschaving?’

Ze knikte. ‘Verdwenen... vernietigd. Oorlog en oorlogsdreiging waren al net zulke problemen voor de mensen van die eerdere beschaving als ze tegenwoordig voor ons zijn. Die naties ontwikkelden kernwapens en bereikten een soortgelijke patstelling als waarin wij zo langzamerhand terecht zijn gekomen. Maar dat wankele evenwicht had geen moeizame wapenstilstand of een gedwongen vrede tot gevolg. Geen denken aan. Nee, hoor. Omdat ze geen kant meer op konden, gingen ze naar andere manieren zoeken om oorlog te kunnen voeren.’

Ergens vroeg ik me af hoe ze dat allemaal kon weten, maar ik twijfelde geen moment aan de waarheid van haar woorden, want met mijn zesde zintuig – en misschien met een vleugje raciaal geheugen dat nog ergens diep in mijn onderbewustzijn zat weggestopt – kon ik de onheilspellende realiteit onderscheiden van wat sommige toehoorders waarschijnlijk als een waanzinnige fantasie of een krankzinnig sprookje hadden afgedaan. Ik kon het niet opbrengen om haar opnieuw in de rede te vallen en te vragen uit welke bron al die informatie kwam. Om te beginnen was ze kennelijk nog niet zover dat ze me dat wilde vertellen. En daar kwam bij dat ik gefascineerd was, dat ik ademloos zat te wachten tot het verhaal verder ging en dat zij kennelijk een even grote behoefte voelde om het te vertellen. Geen kind heeft voor het slapengaan ooit geboeider geluisterd naar een wonderbaarlijke fabel en geen veroordeeld man heeft ooit het vonnis van de rechter aangehoord met meer angst en beven dan ik die nacht onderging, terwijl ik aan de lippen van Rya Raines hing.

‘Na verloop van tijd,’ vervolgde ze, ‘ontwikkelden ze het vermogen om... om te knóéien met de genetische structuur van dieren en planten. En niet alleen knoeien, maar aanpassen, het ene gen met het andere verbinden, het uitbannen of naar believen toevoegen van bepaalde eigenschappen.’

‘Dat is sciencefiction.’

‘Voor ons, ja. Voor hen was het de realiteit. Die doorbraak was van grote betekenis voor het leven van de mens want het was een waarborg voor betere gewassen... en dus een meer betrouwbare voedselvoorziening... en het leverde een grote hoeveelheid nieuwe medicijnen op. Maar het bood ook grote mogelijkheden voor kwaadaardige toepassingen.’

‘En het duurde niet lang tot ze zich in die mogelijkheden gingen verdiepen,’ zei ik, niet vanuit mijn helderziendheid, maar vanuit de cynische zekerheid dat de menselijke aard tienduizenden jaren geleden niet anders – of beter – was geweest dan in onze eigen tijd.

Rya zei: ‘De eerste trol werd uitsluitend gefokt voor militaire doeleinden, de ultieme soldaat voor een slavenleger.’

Terwijl ik me het groteske demonenras voor de geest haalde, zei ik: ‘Maar welk beest hebben ze dan precies gemanipuleerd om met dit... dit díng voor de dag te komen?’

‘Dat weet ik eigenlijk niet, maar ik geloof dat het niet zozeer een gemanipuleerde versie van iets is als... als een volkomen níéuw ras dat op aarde is gezet, een door mensenhanden vervaardigd ras dat even intelligent is als wij. Voor zover ik heb begrepen, is de trol een wezen met twéé genetische patronen voor ieder facet van zijn fysieke uiterlijk – waarvan het ene in essentie menselijk is en het andere niet – plus een elementair verbindend gen waarin het vermogen tot metamorfoseren is opgeslagen. Het wezen is dus in staat om naar believen te kiezen voor een van de twee identiteiten, hij kan een menselijk wezen zijn – althans op het eerste gezicht – of een trol, al naar gelang de omstandigheden.’

‘Maar het is niet echt een menselijk wezen, ook al ziet het er net zo uit als wij,’ zei ik.

Maar meteen daarna moest ik aan Abner Kady denken, en ik besefte prompt dat sommige echte menselijke wezens absoluut geen menselijke wezens zijn.

‘Nee,’ zei Rya. ‘Ook al kunnen de weefsels de meest grondige medische onderzoeken doorstaan, het blijft altijd een trol. Dat is de ware aard, voor welke fysieke conditie het op een bepaald moment ook kiest. Per slot van rekening gaan hun onmenselijke gezichtspunt, hun denkproces en hun manier van redeneren ons bevattingsvermogen in zekere zin te boven. De trol werd ontworpen om zich toegang te kunnen verschaffen tot een vreemd land, zich onder de mensen te mengen en voor mensen door te gaan... om dan op het juiste moment zijn angstaanjagende ware gezicht te tonen. Laten we bijvoorbeeld stellen dat vijfduizend trollen op vijandig gebied werden geïnfiltreerd. Die konden zich bezighouden met volkomen willekeurig uitgevoerde terroristische aanslagen, waardoor de economie en de samenleving volledig ontwricht werden en er een sfeer ontstond van paranoia...’

Ik kon me de chaos goed voorstellen. Iedereen zou zijn eigen buurman gaan verdenken. Niemand zou nog een mens vertrouwen, met uitzondering van zijn naaste familieleden. De samenleving zoals wij die kennen zou te gronde gaan in een dergelijke sfeer van paranoïde argwaan. En na verloop van tijd zou het belegerde land met geweld onderworpen kunnen worden.

‘Of die vijfduizend zouden allemaal geprogrammeerd kunnen worden om op hetzelfde tijdstip toe te slaan,’ zei Rya, ‘wat zou uitdraaien op één enkele moordpartij die in één nacht tweehonderdduizend levens zou kunnen kosten.’

De trol met zijn klauwen en slagtanden, een zorgvuldig geconstrueerde vechtmachine met een uiterlijk dat het hart stil deed staan, was niet alleen bedoeld om te doden maar ook om te demoraliseren.

Terwijl ik zat na te denken over de doelmatigheid van een leger trolterroristen was ik even met stomheid geslagen.

Al mijn spieren waren gespannen, verkrampt, en het lukte me niet om ze te ontspannen. Mijn keel was dichtgeknepen. Mijn borst deed pijn.

Terwijl ik zat te luisteren, kwam ik in de greep van de angst die zich als een vuist om mijn ingewanden sloot en toe kneep.

Maar het was niet alleen de geschiedenis van de trollen die me dwarszat.

Er was nog iets anders.

Een niet nader gedefinieerd voorgevoel.

Er stond iets te gebeuren...

Iets vreselijks.

Ik had het gevoel dat ik, als ik uiteindelijk op de hoogte zou zijn van alle bijzonderheden over de oorsprong van de trollen, tot de ontdekking zou komen dat ik midden in een verschrikking zat die mijn verbeeldingskracht momenteel nog te boven ging.

Terwijl ze nog steeds ineengedoken, met gebogen hoofd en neergeslagen ogen in haar stoel zat, zei Rya: ‘Die soldaat... de trol was met opzet zo ontworpen dat hij niet in staat was tot medelijden, schuld, schaamte, liefde, genade en de meeste andere menselijke gevoelens, hoewel hij die maar al te goed kon nabootsen als hij – of zij – zich voor wenste te doen als een man of een vrouw. Hij kende geen enkele wroeging met betrekking tot het uitvoeren van extreme gewelddaden. In feite... als ik de informatie die ik in de loop der jaren heb verzameld goed heb begrepen... en als ik alles wat ik heb gezien juist heb geïnterpreteerd... dan werd de trol zelfs zo geconstrueerd dat hij het lekker vond om te doden. Verrek, de enige drie gevoelens die hij kende, waren een beperkte mate van angst – die door de genetici en de psychogenetici was toegevoegd als een soort overlevingsmechanisme – haat en bloeddorstigheid. Dus... veroordeeld als hij was tot dat beperkte assortiment van emoties, deed het beest zijn best om bij alle gevoelens die hem waren toegestaan het onderste uit de kan te halen.’

In al die duizenden jaren van geschiedschrijving was er, in hun beschaving of in de onze, geen menselijke moordenaar te vinden die ook maar in de verste verte in staat was om zich even obsessief, dwangmatig, psychopatisch en moordlustig te gedragen als die reageerbuissoldaten. Geen enkele religieuze fanaat, die zich al verzekerd wist van een stoel in de hemel omdat hij uit naam van God een geweer ter hand had genomen, had ooit met zo veel vuur slachtpartijen aangericht.

Mijn modderige, met bloed besmeurde handen waren zo stijf tot vuisten gebald dat mijn nagels zich pijnlijk in mijn handpalmen boorden, maar het lukte me niet ze te ontspannen. Het leek wel alsof ik vastbesloten was om het boetekleed aan te trekken en door pijn te lijden probeerde absolutie te krijgen. Maar absolutie voor wie? Voor wiens zonden wilde ik per se boete doen?

‘Maar jezus,’ zei ik, ‘om zo’n soldaat in het leven te roepen... dat was... dat was wáánzin! Zo’n schepsel konden ze toch nooit in de hand houden!’

‘Kennelijk waren zij die mening wel toegedaan,’ zei ze. ‘Voor zover ik heb begrepen, was bij iedere trol die door die laboratoria werd afgeleverd een besturingsmechanisme in de hersenen aangebracht, dat moest dienen om van tijd tot tijd verlammende pijnscheuten te veroorzaken en de angst van het schepsel aan te wakkeren. Door middel van dat apparaat kon een ongehoorzame soldaat overal ter wereld gestraft worden, ook al had hij zich ergens verstopt.’

‘Maar er ging iets mis,’ zei ik.

‘Er gaat altijd iets mis,’ zei ze.

‘Hoe weet je al die dingen?’ vroeg ik opnieuw.

‘Gun me de tijd. Als het moment daar is, zal ik je alles uitleggen.’

‘Daar sta ik op.’

Haar stem klonk triest en grauw en ging met de seconde nog grauwer klinken toen ze het over andere veiligheidsmaatregelen had die bij de trollen waren ingebouwd om muiterijen en ongewenst bloedvergieten te voorkomen.

Natuurlijk werden ze steriel gemaakt. Ze konden zich niet voortplanten, als er meer geproduceerd moesten worden kon dat alleen in het lab. En iedere trol onderging een stringente conditionering waarbij zijn haat en moordlustige neigingen gericht werden op een nauwkeurig omlijnde etnische of raciale groepering, zodat hij ingezet kon worden tegen een specifieke vijand zonder bang te zijn dat hij misschien zonder na te denken alle bondgenoten van zijn meester zou vermoorden.

‘Maar wat ging er dan mis?’ vroeg ik.

‘Ik heb behoefte aan meer whisky,’ zei ze.

Ze stond op en liep naar de keuken.

‘Schenk mij er ook maar een in,’ zei ik.

Ik had overal pijn en mijn handen jeukten en brandden omdat ik er nog niet alle splinters uit getrokken had. De whisky zou een verdovend effect hebben. Maar de drank kon me niet ongevoelig maken voor het idee dat er gevaar dreigde. Dat voorgevoel werd steeds sterker en ik wist dat ik het niet van me af zou kunnen zetten, ook al sloeg ik nog zo veel sterkedrank naar binnen.

Ik wierp een blik op de deur.

Die had ik niet achter me op slot gedaan toen ik binnenkwam. In Gibtown, Florida of in Gibtown-op-wielen doet niemand de deur op slot, omdat kermisgasten elkaar nooit – in ieder geval zelden of nooit – bestelen.

Ik stond op, liep naar de deur, draaide hem op slot en schoof de grendel ervoor.

Daarna had ik me beter moeten voelen. Maar dat was niet het geval.

Rya kwam de keuken weer uit en gaf me een glas whisky on the rocks.

Ik onderdrukte de neiging om haar aan te raken omdat ik instinctief begreep dat ze me nog steeds op afstand wilde houden. In ieder geval tot ze me alles had verteld.

Ik liep terug naar mijn stoel, ging zitten en sloeg de helft van de whisky in één slok achterover.

Ze ging weer verder, maar haar verse glas whisky had geen enkele invloed op de trieste toon van haar stem. Het begon tot me door te dringen dat haar geestestoestand niet alleen het gevolg was van het verschrikkelijke verhaal dat ze te vertellen had, maar dat er ook persoonlijke problemen aan te pas kwamen. Wat haar precies dwarszat, daar kreeg ik geen duidelijk beeld van.

Terwijl ze de draad van haar verhaal weer oppakte, vertelde ze me dat de geheime kennis waar de schepping van de trol op was gebaseerd al snel gemeengoed werd, zoals dat altijd met kennis gebeurt, en al gauw hadden een stuk of zes landen hun eigen reageerbuissoldaten, die veel weg hadden van de oorspronkelijke trollen maar uitgebreid, veredeld en verbeterd. De schepsels werden bij duizenden in vaten gekweekt en de gevolgen van deze vorm van oorlogvoering bleken bijna even verschrikkelijk als die van een volledige kernoorlog.

‘Je moet niet vergeten,’ zei Rya, ‘dat de trollen bedoeld waren als een alternatief voor het gebruik van kernwapens, een veel minder destructieve manier om de wereldheerschappij te veroveren.’

‘Een lekker alternatief!’

‘Nou ja, als het land dat hen het eerst had gemaakt die technologie exclusief had kunnen blijven toepassen, dan zou het de wereld ook inderdaad binnen een paar jaar hebben veroverd zonder terug te moeten vallen op kernwapens. Maar toen iedereen trolsoldaten had, toen terreur werd beantwoord met terreur, beseften alle partijen al snel dat wederzijdse vernietiging door de surrogaatsoldaten even onvermijdelijk was als bij een nucleaire holocaust. Dus kwamen ze overeen om hun trollenlegers terug te trekken en te vernietigen.’

‘Maar iemand hield zich daar niet aan,’ zei ik.

‘Dat geloof ik niet,’ zei ze. ‘Misschien heb ik het mis, of heb ik het niet goed begrepen... maar volgens mij weigerden sommige soldaten met succes om zich terug te laten roepen.’

‘Jezus.’

‘Om onverklaarbare redenen, of althans redenen die mijn pet te boven gaan, onderging een aantal trollen fundamentele veranderingen zodra ze het laboratorium hadden verlaten.’

Omdat ik als kind en als puber altijd heel goed was geweest in de exacte vakken, had ik daar zo mijn eigen ideeën over. Ik zei: ‘Misschien zijn ze veranderd omdat de constructie van hun kunstmatige DNA-ketens niet sterk genoeg was.’

Ze haalde haar schouders op. ‘Enfin, het resultaat van die mutatie was kennelijk het ontstaan van een ego, een gevoel van onafhankelijkheid.’

‘En dat is knap gevaarlijk in een biologisch geconstrueerde psychopathische moordenaar,’ zei ik huiverend.

‘Er werd een poging gedaan om hen tot gehoorzaamheid te dwingen door middel van het activeren van de pijn producerende apparaten die geïmplanteerd waren in hun hersenen. Sommigen gaven zichzelf over. Anderen werden kronkelend en krijsend van een onverklaarbare pijn aangetroffen en op die manier doeltreffend ontmaskerd. Maar sommigen waren kennelijk op nog een andere wijze gemuteerd – of ze ontwikkelden een ongelooflijke weerstand tegen pijn... of ze leerden om het prettig te vinden, er zelfs van te geníéten.’

Ik kon me wel voorstellen hoe de zaak zich vanaf dat punt verder had ontwikkeld. Ik zei: ‘In hun perfecte menselijke vermomming, met een intelligentie die gelijk was aan de onze en met geen andere drijfveren dan haat, angst en bloeddorstigheid, zouden ze nooit gevonden kunnen worden... behalve dan door iedere man en vrouw ter wereld te onderwerpen aan een hersenscan die het ontregelde besturingsmechanisme van de trollen aan het licht zou brengen. Maar er zouden wel duizend manieren zijn waarop de schepsels konden vermijden dat ze onder de scanners terechtkwamen. Sommigen kwamen wellicht voor de dag met nagemaakte bewijzen van zo’n hersenscan die ze nooit hadden ondergaan. Anderen namen waarschijnlijk gewoon de wijk naar woeste gebieden waar ze zich verstopten en waaruit ze alleen tevoorschijn kwamen om op rooftocht te gaan in dorpen en steden als hun voorraden begonnen te slinken... of als de moordlust een van hen te machtig werd. Uiteindelijk zou het merendeel toch niet ontdekt worden. Klopt dat? Is het zo gegaan?’

‘Ik weet het niet. Volgens mij wel. Zoiets althans. En op een gegeven moment... nadat overal ter wereld dat hersenscanprogramma in werking was gezet... toen kwamen de autoriteiten erachter dat in een aantal van de opstandige trollen nog een andere fundamentele mutatie had plaatsgevonden...’

‘Ze waren niet langer onvruchtbaar.’

Rya knipperde met haar ogen. ‘Hoe weet je dat?’

Ik vertelde dat ik een zwangere trol in Yontsdown had gezien.

Ze zei: ‘Als ik het tenminste goed heb begrepen, bleef het merendeel steriel, maar veel van hen werden vruchtbaar. De legende wil...’

‘Welke legende?’ vroeg ik, omdat het me steeds meer moeite kostte om mijn nieuwsgierigheid in bedwang te houden. ‘Waar heb je al die dingen gehoord? Over welke legendes heb je het?’

Ze negeerde mijn vraag, nog steeds niet bereid om haar bronnen prijs te geven, en zei: ‘Volgens de legendes werd een vrouw bij een van de hersenscans betrapt en toen bleek dat ze een trol was, werd ze gedwongen om haar ware gedaante aan te nemen. Toen ze haar neerschoten, wierp ze op het moment van haar dood een heel nest wriemelende trolbaby’s. In de dood nam ze haar menselijke vorm weer aan, want daartoe was ze genetisch geprogrammeerd om lijkschouwingen in de war te sturen en pathologen te foppen. En toen haar nageslacht geëxecuteerd werd, veranderden die tijdens hun doodsstrijd in menselijke baby’s.’

‘En dat was het moment waarop de mens wist dat hij de strijd tegen de trollen had verloren.’

Rya knikte.

Ze hadden de strijd verloren omdat trolkinderen, die uit de niet-menselijke baarmoeder kwamen in plaats van uit een reageerbuis, geen besturingsmechanisme meer hadden dat bij een hersenscan aan het licht zou komen; er was geen enkele manier waarop hun vermomming kon worden doorzien. Vanaf die tijd deelde de mens de aarde met een ras dat in intellectueel opzicht zijn gelijke was en dat als enige doel had hem en alles wat hij had voortgebracht te vernietigen.

Rya dronk haar glas leeg.

Ik snakte naar een tweede borrel, maar ik vreesde dat als ik in de stemming waarin ik op dat moment verkeerde nog een glas ging halen, dat ongetwijfeld gevolgd zou worden door een derde, en het derde door een vierde, en dan zou ik niet meer ophouden tot ik zo dronken was dat het licht uitging. En ik kon mezelf niet laten gaan, want dat duistere, drukkende voorgevoel van een naderend gevaar bleef boven mijn hoofd hangen als het psychische equivalent van een ondoordringbare, zwarte massa kolkende onweerswolken die een einde maakte aan een zomerse dag.

Ik keek naar de deur.

Die zat nog steeds op slot.

Ik keek naar de ramen.

Die stonden open.

Maar het waren jaloezievensters en een trol zou behoorlijk wat moeite hebben om zich door een van die ramen naar binnen te werken.

‘Goed,’ zei Rya zacht, ‘we waren dus niet tevreden met de aarde die God voor ons had geschapen. Kennelijk waren ons in die teloorgegane tijd geruchten over de hel ter ore gekomen en dat leek ons wel een interessant concept. We vonden het zó interessant en zó aantrekkelijk dat we onze eigen demonen in het leven riepen en een imitatiehel op aarde schiepen.’

Als er echt een God bestond, kon ik bijna begrijpen (beter dan ooit tevoren) waarom Hij ons met de bezoekingen van verdriet en ellende had opgescheept. Terwijl Hij vol walging neerkeek op wat wij deden met de wereld en het leven dat Hij ons had geschonken, had Hij waarschijnlijk gezegd: ‘Goed, stelletje ondankbare stakkers, mij best! Dus jullie vinden het leuk om alles te verknallen? Jullie vinden het leuk om elkaar pijn te doen? Jullie vinden dat zo leuk dat jullie je eigen duivels hebben gemaakt en die op jullie zelf hebben losgelaten? Prima! Het is niet anders! Wacht maar, dan zal de Meester jullie eens een genoegen doen! Let maar goed op, kinderen. Hier! Ik heb wat cadeautjes voor jullie. Daar zij hersentumoren, polio en multiple sclerose! Daar zij aardbevingen en vloedgolven! Daar zij... slecht werkende klieren! En bevalt het? Nou?’

Ik zei: ‘Op de een of andere manier hebben de trollen die eerdere beschaving vernietigd en van de aarde weggevaagd.’

Ze knikte. ‘Het heeft wel wat tijd gekost. Een paar decennia. Maar volgens de legende... slaagden een paar van hun soort, die zich voordeden als mensen, erin om zich op te werken tot de top van de maatschappelijke ladder en wisten zich uiteindelijk zulke hoge politieke functies te verwerven dat ze in staat waren om een kernoorlog te veroorzaken.’

En dat hadden ze, nog steeds volgens die mysterieuze en niet nader gedefinieerde ‘legenden’ waar ze steeds op terugviel, ook gedaan. Ze trokken zich er niets van aan dat hun eigen ras grotendeels samen met het onze vernietigd zou worden; hun enige reden van bestaan was ons te teisteren en kapot te maken en ook al konden ze hun uiteindelijke doel alleen maar bereiken door snel en afdoende een eind te maken aan hun eigen leven, ze waren niet bij machte om daar verandering in te brengen. De raketten werden gelanceerd. Steden werden in puin gelegd. Er bleef geen raket ongebruikt, er werd geen bommenwerper aan de grond gehouden. Er werden zoveel duizenden gigantisch krachtige kernwapens tot ontploffing gebracht dat er iets gebeurde met de aardkorst. Of misschien veranderde er iets in het magnetische veld, met als gevolg dat de beide polen van plaats veranderden, maar om de een of andere reden volgde overal ter wereld een reactie van de breuklijnen, die verschoven en aardbevingen van een onvoorstelbare kracht produceerden. Duizenden kilometers laaggelegen land stortten in zee, vloedgolven verzwolgen halve continenten en overal ontstonden vulkanen. Die holocaust, de daaropvolgende ijstijd en een tijdsbestek van duizenden jaren hadden alle sporen uitgewist van de beschaving die ooit de vele continenten even stralend hadden verlicht als onze kermis het feestterrein iedere avond verlichtte. Er waren meer trollen die de ramp overleefden dan mensen, want zij waren geharder en geboren vechters. De paar menselijke wezens die in leven bleven, trokken zich terug in holen, werden weer wilden, en met het verstrijken van het ene wrede seizoen na het andere ging de herinnering aan hun erfgoed verloren. De trollen vergaten niets en zouden dat ook nooit doen, maar wij vergaten de trollen, samen met al het andere, en in de daaropvolgende eeuwen zouden de zeldzame keren dat we met hen in hun duivelse uitmonstering werden geconfronteerd aanleiding geven voor vele vormen van bijgeloof – en ontelbare goedkope griezelfilms – waarin vormverandering en bovennatuurlijke wezens de hoofdrol speelden.

‘Nu hebben we ons weer uit de drek omhooggewerkt,’ zei Rya verdrietig, ‘we hebben een nieuwe beschaving opgebouwd en we beschikken opnieuw over middelen om de wereld te vernietigen...’

‘... en als ze de kans krijgen zullen de trollen op een dag weer op de knop drukken,’ vulde ik aan.

‘Volgens mij zullen ze dat inderdaad doen,’ zei ze. ‘Ze zijn alleen niet meer zulke goede vechters als ze tijdens die vorige beschaving waren... ze zijn in een gevecht van man tot man gemakkelijker te verslaan... en ze laten zich gemakkelijker in de luren leggen. Ze zijn veranderd, ze zijn wat geëvolueerd doordat er zo veel tijd is verstreken en door al die radioactieve neerslag. De straling heeft veel van hen steriel gemaakt en hun de vruchtbaarheid weer afgepakt die ze door die oorspronkelijke mutaties hadden gekregen. Dat is dan ook de reden dat ze de aarde niet volkomen in bezit hebben genomen en ons in aantal boven het hoofd zijn gegroeid. En bovendien is hun... vernielzucht iets getemperd. Voor zover ik heb begrepen, moet het merendeel van hen niets hebben van een nieuwe kernoorlog... en zeker niet op wereldwijde schaal. Ze leven namelijk heel lang, zie je; sommige van hen zijn wel vijftienhonderd jaar oud, dus er zitten niet zó veel generaties tussen hen en de vorige holocaust. De verhalen over het einde van de wereld die van mond tot mond zijn overgeleverd door hun voorouders, zijn voor hen nog steeds vers en dichtbij. Maar ook al zijn de meesten dan misschien tevreden met de huidige stand van zaken, waarbij ze ons kunnen opjagen en doden alsof we niets anders zijn dan beesten in hun privéjachtgebied, er zijn toch een paar... een paar die ernaar haken om opnieuw menselijke ellende op de schaal van een kernoorlog te veroorzaken... die geloven dat zij voorbestemd zijn om ons voorgoed van de aarde weg te vagen. Over tien, twintig of veertig jaar zal een van hen die kans vast wel krijgen, denk je ook niet?’

Het feit dat het armageddon dat ze net had beschreven vrijwel onafwendbaar was, bezorgde me een behoorlijke schok en ik vond het een onuitsprekelijk deprimerend idee, maar toch was ik banger voor een dood die heel wat dichterbij was. Mijn voorgevoel dat er onmiddellijk gevaar dreigde, was een aanhoudend, vervelend drukkend gevoel binnen in mijn hoofd geworden, hoewel ik geen idee had uit welke hoek de problemen zouden komen, of in welke vorm.

Ik was zo ongerust dat ik er misselijk van werd.

Verkild. Nat van het zweet. Rillingen over mijn rug.

Ze liep naar de keuken om weer een glas whisky te halen.

Ik stond op. Liep naar een raam. Keek naar buiten. Zag niets. Ik ging weer terug naar mijn stoel. Ging op het puntje zitten. Ik was het liefst gaan schreeuwen. Er stond iets te gebeuren...

Toen ze terugkwam met haar borrel en weer onderuitzakte in haar stoel, nog steeds afstandelijk, nog steeds met een somber gezicht, zei ik: ‘Hoe ben je dat allemaal te weten gekomen? Dat moet je me vertellen. Kun je hun gedachten lezen of zo?’

‘Ja.’

‘Echt waar?’

‘Een beetje.’

‘Ik kan helemaal niets bij hen opvangen behalve... woede. En haat.’

‘Ik kan... ze een klein beetje doorzien,’ zei Rya. ‘Niet wat ze precies denken. Maar als ik mijn voelhoorns uitsteek, vang ik beelden op... visioenen. Volgens mij zijn veel dingen die ik te zien krijg... raciale herinneringen... dingen waarvan een aantal van hen zich niet eens echt bewust is. Maar om eerlijk te zijn gaat het nog een stuk verder.’

‘Wat? Verder... hoe dan? En hoe zit het met die legenden waar je het over had?’

In plaats van antwoord te geven, zei ze: ‘Ik weet wat je vanavond daarginds hebt gedaan.’

‘Hè? Waar heb je het over? Hoe kun jij dat nou weten?’

‘Ik weet het.’

‘Maar...’

‘En het heeft geen zin, Slim.’

‘Geen zin?’

‘Je kunt ze toch niet verslaan.’

‘Ik heb mijn oom Denton verslagen. Ik heb hem vermoord voor hij mijn familie nog meer ellende zou kunnen bezorgen. Joel en ik hebben vanavond zes van hen de voet dwars gezet en als we dat niet hadden gedaan, zouden ze ervoor gezorgd hebben dat het reuzenrad instortte. We hebben het leven van god mag weten hoeveel toeschouwers gered.’

‘En wat maakt het uit?’ vroeg ze. Er klonk iets nieuws door in haar stem, een soort ernst, een duister enthousiasme. ‘Nu zullen andere trollen gewoon andere toeschouwers doden. Je kunt de wereld niet redden. Je stelt niet alleen je leven in de waagschaal, maar ook je geluk, je geestelijke gezondheid... en op z’n best zorg je alleen maar voor wat uitstel. Je zult deze oorlog nooit winnen. Op de lange duur moeten onze demonen ons wel verslaan. Dat is onvermijdelijk. Het is ons lot, het lot dat we voor onszelf hebben beschikt, al heel lang geleden.’

Ik begreep niet waar ze naartoe wilde. ‘Maar we hebben toch geen keus? Als we niet vechten, als we onszelf niet beschermen, heeft ons leven geen enkele zin. Als zij daar toevallig zin in hebben, zouden jij en ik op elk willekeurig moment van kant gemaakt kunnen worden!’

Ze zette haar glas whisky aan de kant en ging op het puntje van haar stoel zitten. ‘Er is ook nog een andere oplossing.’

‘Waar heb je het over?’

Haar mooie ogen waren vast op de mijne gericht en brandden in haar gezicht. ‘Slim, de meeste mensen zijn geen knip voor de neus waard.’

Ik knipperde met mijn ogen.

‘De meeste mensen zijn leugenaars, bedriegers, overspeligen, dieven, fanatici... noem maar op,’ zei ze. ‘Ze gebruiken en misbruiken elkaar met evenveel enthousiasme als de trollen ons misbruiken. Ze zijn het niet wáárd om gered te worden.’

‘Nee, nee, nee,’ zei ik. ‘Niet de mééste mensen. Het is waar dat veel mensen geen knip voor de neus waard zijn, maar dat zijn niet de meesten, Rya.’

‘Voor zover ik heb ervaren,’ zei ze, ‘is er nauwelijks één ook maar een haar beter dan de trollen.’

‘Goeie genade nog aan toe, wat jij hebt ervaren is ook niet normaal. De Abner Kady’s en de Maralee Sweens van deze wereld vormen absoluut een minderheid. Ik begrijp wel waarom jij er anders over denkt, maar jij hebt mijn vader en moeder, mijn zusjes en mijn grootmoeder nooit ontmoet. Er is meer fatsoen op deze wereld dan wreedheid. Misschien zou ik dat een week geleden nog niet hebben gezegd, misschien zelfs de dag ervoor nog niet, maar nu ik jou zo hoor praten, nu jij hier zit te beweren dat het allemaal geen zin heeft, twijfel ik er geen seconde meer aan dat de mens meer goede dan slechte kanten heeft. Omdat... omdat... nou ja, dat móét gewoon.’

‘Luister,’ zei ze, haar ogen nog steeds vast in de mijne, vragend blauw, smekend blauw, fel en bijna pijnlijk blauw, ‘het enige waarop we mogen hopen, is een klein beetje geluk met een beperkte groep vrienden, met een paar mensen van wie we houden – en de rest van de wereld kan doodvallen. Alsjeblieft Slim, denk er alsjeblieft over na! Het is verbazend dat wij elkaar hebben gevonden. Een wonder gewoon. Ik had nooit gedacht dat ik zoiets zou beleven als wat wij samen hebben gevonden. We passen zo goed bij elkaar... we líjken zo veel op elkaar... dat bepaalde hersengolven elkaar zelfs overlappen als we slapen... een psychisch één zijn als we met elkaar vrijen en als we slapen. Daarom is seks voor ons ook zo verdomd fijn en daarom delen we zelfs elkaars drómen! We zijn voor elkaar bestemd en het belangrijkste, het allerbelangrijkste van de hele wereld, is dat wij ons hele leven bij elkaar blijven.’

‘Ja,’ zei ik. ‘Dat weet ik. Ik heb hetzelfde gevoel.’

‘Vandaar dat je die kruistocht van je op moet geven. Je moet ophouden met die pogingen om de wereld te redden. Ophouden met het nemen van die idiote risico’s. Laat de trollen nou maar doen wat ze niet laten kunnen, dan hebben wij tenminste vrede in ons leven.’

‘Maar daar gaat het nou net om! We zullen helemaal geen vrede in ons leven hebben. We schieten er geen steek mee op als we net doen alsof ze niet bestaan. Vroeg of laat komen ze toch rondsnuffelen, popelend om ons verdriet te voelen en zich te laven aan onze ellende...’

‘Slim, wacht, luister nou eens even.’ Inmiddels was ze behoorlijk opgewonden en zinderde van nerveuze energie. Ze sprong op uit haar stoel, liep naar het raam, ademde de binnenstromende frisse lucht in, draaide zich weer naar me om en zei: ‘Je bent het met me eens dat het allerbelangrijkste is dat wij samen blijven, dat alles daarvoor moet wijken, wat het ook moge kosten. Dus als ik... als ik nou een manier weet om met de trollen samen te leven, waardoor jij je kruistocht op kunt geven en je geen zorgen meer hoeft te maken dat ze het ooit op jou of op mij gemunt zullen hebben?’

‘Welke manier?’

Ze aarzelde.

‘Rya?’

‘Het is de enige mogelijkheid, Slim.’

‘Hoe?’

‘De enige verstándige manier om met ze om te gaan.’

‘Wil je me nou in jezusnaam vertellen waar je het over hebt?’

Ze fronste, wendde haar ogen van me af, begon te praten, aarzelde opnieuw, zei: ‘Shít!’ en smeet plotseling haar whiskyglas dwars door de kamer tegen de wand. De ijsklontjes vlogen alle kanten op en vielen kapot terwijl ze op de meubels terechtkwamen of over de grond stuiterden en het glas spatte tegen de wand uit elkaar.

Ik sprong verbaasd op, maar bleef stom staan toen ze me met een handgebaar tegenhield en weer terugliep naar haar eigen stoel.

Ze ging zitten.

Ze haalde even diep adem.

Ze zei: ‘Ik wil dat je me uit laat praten, dat je gewoon luistert zonder me in de rede te vallen en probeert om me te begrijpen. Ik heb een manier gevonden om met hen samen te leven en ervoor te zorgen dat ze me met rust laten. In het weeshuis, en later ook, drong het tot me door dat we op geen enkele manier van hen kunnen winnen, zie je. Ze zijn aan alle kanten in het voordeel. Ik ben weggelopen, maar trollen vind je overal, niet alleen in het weeshuis, en je kunt helemaal niet voor ze weglopen, waar je ook naartoe gaat. Het heeft geen enkele zin. Dus nam ik een risico, een beredeneerd risico. Ik heb contact met hen opgenomen en hun verteld dat ik kon zien...’

‘Wát heb je gedaan?’

‘Val me niet in de rede!’ zei ze scherp. ‘Dit is... dit is moeilijk... al moeilijk genoeg, verdomme... en ik wil het gewoon vertellen, dus hou je mond en laat me praten. Ik heb een van de trollen verteld dat ik paranormaal begaafd ben. Dat is een van de mutaties die wij hebben ondergaan, snap je, een van de gevolgen van die kernoorlog, want volgens de trollen waren er in die vorige beschaving geen mensen met paranormale gaven – geen helderziendheid, telekinese of dat soort dingen. Ze zijn tegenwoordig al zeldzaam, maar destijds kwam het helemáál niet voor. Ik denk dat... aangezien de trollen met die oorlog zijn begonnen en ons met al die bommen en die straling confronteerden... dat ze op een rare, verknipte manier... nou ja, je zou kunnen zeggen dat ze min of meer zulke paranormaal begaafde mensen als jij en ik in het leven riepen. Het is erg genoeg, maar in zekere zin danken we onze speciale gaven aan hen. Maar goed, ik vertelde hun dus dat ik dwars door hun menselijke vorm heen kon kijken en... hoe zal ik het zeggen... de potentiële trol in hen...’

‘Je hebt met hen gepraat en zij hebben je alles verteld over... hun legendes! Ben je zo al die dingen over hen te weten gekomen?’

‘Niet precies. Ze hebben me niet veel verteld. Maar ze hoeven maar iets tegen me te zeggen, dan krijg ik meteen een beeld van de rest. Ongeveer in de trant van... als zij de deur op een kiertje zetten, kan ik hem helemaal opendoen en ook alles zien wat ze voor me proberen te verbergen. Maar dat doet er nu niet toe en ik wou bij god dat je ophield met me in de rede te vallen. Wat er wel toe doet, is dat ik hun aan het verstand heb gebracht dat ik me helemaal niet druk over hen maak, dat het mij geen barst kan schelen wat ze doen en wie ze aanpakken, zolang ze mij maar met rust laten. En we zijn tot... overeenstemming gekomen.’

Verbijsterd viel ik weer terug in mijn stoel en ondanks de waarschuwing dat ik haar niet in de rede mocht vallen, zei ik: ‘Een overeenkomst? Zomaar? Maar waarom zouden ze met jou een overeenkomst willen sluiten? Waarom zouden ze je niet gewoon vermoorden? Wat je ook tegen hen hebt gezegd, ook al zouden ze geloven dat je hun geheim zou bewaren, dan vorm je nog stééds een bedreiging voor hen. Ik begrijp er niets van. Zij hadden niets te winnen bij zo’n... zo’n overeenkomst.’

Haar wispelturige stemming was weer doorgeslagen naar het andere uiterste en we waren terug bij af: somberheid en stille wanhoop. Ze kromp in elkaar in haar stoel. Toen ze begon te praten, was ze nauwelijks te verstaan: ‘Ze hadden er wél baat bij. Ik had hun iets te bieden. Want zie je, ik heb nog een paranormale gave die jij niet hebt... of in ieder geval niet in dezelfde mate als ik. Ik heb het over... het vermogen om buitenzintuiglijke waarnemingen bij andere mensen te onderscheiden, met name als ze de trollen kunnen zien. Als ze over die macht beschikken, kom ik dat altijd te weten, ook al doen ze nog zo hun best om het te verbergen. Ik weet het niet altijd meteen als ik ze ontmoet. Soms duurt het een tijdje. Het is een besef dat langzaam maar zeker bij me daagt. Maar eigenlijk kan ik verborgen paranormale gaven bij andere mensen even gemakkelijk onderscheiden als ik door de vermomming van trollen heen kan kijken. Tot vannacht heb ik altijd gedacht dat ik in dat opzicht... nou ja, onfeilbaar was... maar nu vertel je me dat Joel Tuck de trollen ook kan zien en hem heb ik nooit verdacht. Maar toch denk ik nog steeds dat ik dat soort dingen meestal heel snel doorheb. Ik wist ook meteen vanaf het begin dat jij iets heel speciaals had... hoewel uiteindelijk bleek dat jij wel... erg bijzonder was, heel erg bijzonder in meer opzichten dan ik aanvankelijk besefte.’ Inmiddels zat ze echt te fluisteren: ‘Ik wil je niet kwijtraken. Ik had nooit gedacht dat ik iemand zou vinden... iemand zonder wie ik niet kan... van wie ik hou. Maar jij bent toch gekomen en nu wil ik je niet meer kwijt, en de enige manier waarop ik dat kan klaarspelen is door jou zover te krijgen dat je een soortgelijke overeenkomst met hen sluit als ik heb gedaan.’

Ik was veranderd in een blok beton. Ik zat stijf als een pilaar in de stoel te luisteren naar het kloppen van mijn granieten hart, een hard, kil en zwaar geluid, een droevig en hol geluid waarbij iedere hartslag klonk als de klap van een moker op een brok marmer. Mijn versteende hart was nog steeds vol liefde voor haar, het had haar nog steeds nodig en het liep over van verlangen naar haar, maar al die emoties waren onbereikbaar geworden, precies zoals in elk onbewerkt stuk steen de mogelijkheid voor een schitterend beeldhouwwerk zit opgesloten maar buiten bereik blijft van de man die geen greintje artistiek talent heeft en geen beitel kan hanteren. Ik wilde gewoon niet geloven wat ze had gezegd en de gedachte aan wat er verder nog zou komen was ondraaglijk, maar toch was ik gedwongen om te luisteren en me op het ergste voor te bereiden.

Terwijl de tranen haar in de ogen sprongen, zei ze: ‘Als ik iemand tegenkom die de trollen kan onderscheiden dan... dan geef ik dat door. Dan waarschuw ik een van hen voor zo’n ziener. Ze willen namelijk niet openlijk oorlogvoeren, zoals de laatste keer, zie je. Ze doen alles liever in het geheim. Ze willen niet dat wij ons tegen hen organiseren, ook al zou dat trouwens toch geen enkele zin hebben. Ik wijs hen dus op mensen die van hun bestaan af weten, die er ruchtbaarheid aan zouden kunnen geven of hen zouden kunnen doden. En dan... dan elimineren de trollen een dergelijk gevaar gewoon. In ruil daarvoor heb ik de garantie dat ik veilig ben voor hun soort. Immuniteit. Ze laten me met rust. Dat is het enige waar ik ooit om heb gevraagd, Slim. Dat ik met rust gelaten word. En als jij een soortgelijke overeenkomst met hen sluit, dan zullen ze ons allebei met rust laten... en dan kunnen wij... dan kunnen wij bij elkaar blijven... gelukkig zijn...’

‘Gelúkkig?’ Ik gooide het woord eruit in plaats van het gewoon uit te spreken. ‘Gelukkig? Denk jij dat wij gelukkig kunnen zijn in de wetenschap dat wij alleen maar in leven blijven door... door anderen te verraden?’

‘De trollen zouden een aantal van hen toch wel te pakken krijgen.’

Met veel moeite slaagde ik erin om mijn stenen handen naar mijn gezicht op te heffen en verborg het in de grot van mijn vingers, alsof ik die afschuwelijke onthullingen af kon weren. Maar dat was een kinderlijke wensdroom. De boze waarheid liet zich niet verdringen. ‘Jezus.’

‘Dan zouden we tenminste een leven hebben,’ zei ze, terwijl ze inmiddels openlijk zat te huilen omdat ze mijn afschuw instinctief aanvoelde en begreep dat ik nooit in staat zou zijn om net zo’n vreselijke overeenkomst te sluiten als zij had gedaan. ‘Een leven... samen... net zoals het afgelopen week is geweest... zelfs nog beter... veel beter... wij tegen de wereld, veilig, volkomen veilig. En in ruil voor de inlichtingen die ik hun verstrek, garanderen de trollen me niet alleen dat ik veilig ben. Ze zorgen er tegelijk voor dat ik veel succes heb. Ik ben van grote waarde voor hen, zie je. Want, zoals ik al zei, veel mensen die de trollen kunnen zien komen uiteindelijk in een gesticht of bij de kermis terecht. Vandaar... vandaar dat ik in een ideale positie verkeer om... nou ja, om een meer dan normaal aantal zieners zoals jij en ik aan de kaak te stellen. Daarom helpen de trollen me ook verder, bij mijn carrière. Bijvoorbeeld... ze waren van plan om een ongeluk te arrangeren bij de botsautootjes...’

‘En dat heb ik weten te voorkomen,’ zei ik kil.

Ze was verrast. ‘O. Ja. Dat had ik kunnen weten. Maar, zie je... het idee erachter was dat in geval van een ongeluk de toeschouwer die erbij betrokken was waarschijnlijk wel een proces zou aanspannen tegen Hal Dorsey, de eigenaar van de botsautootjes, en die zou daardoor dan financieel in moeilijkheden komen, vanwege al die juridische kosten en zo. Dan zou ik hem voor goed geld uit kunnen kopen en tegen een aantrekkelijke kostprijs in het bezit komen van een nieuwe attractie. O, shit. Alsjeblieft. Lúíster alsjeblieft naar me. Ik zie wat je denkt. Ik klink zo... koud.’ Zo kwam ze inderdaad over, intens kil en koud, ondanks al haar tranen en ondanks het feit dat ik nog nooit iemand had gezien die zich zo ellendig voelde als zij op dat moment.

‘Maar Slim, je moet goed begrijpen hoe Hal Dorsey is. Hij is een smeerlap, echt waar, een gemene, vuile rotzak, en niemand vindt hem aardig, want hij maakt gebruik en misbruik van iedereen, dus het kan me geen bárst schelen om hem te ruïneren.’

Hoewel ik haar eigenlijk niet aan wilde kijken, deed ik dat toch. Hoewel ik eigenlijk niet met haar wilde praten, deed ik dat toch. ‘Wat is het verschil tussen kwellingen die de trollen zelf bedenken en kwellingen die ze iemand op jouw suggestie aandoen?’

‘Ik zei toch, Hal Dorsey is...’

Met stemverheffing zei ik: ‘Wat is het verschil tussen het gedrag van een man als Abner Kady en de manier waarop jij je eigen soortgenoten verraadt?’

Ze begon te snikken. ‘Ik wilde alleen maar... veilig zijn. Voor één keer in mijn leven – voor één keertje maar – wilde ik veilig zijn.’

Ik hield van haar en ik haatte haar, ik had medelijden met haar en ik walgde van haar. Ik wilde mijn leven met haar delen en die wens had niet aan kracht ingeboet, maar ik wist dat ik zelfs voor haar mijn geweten of mijn geboorterecht niet kon laten varen. Toen ik dacht aan wat ze me had verteld over Abner Kady en haar stompzinnige moeder, toen ik me haar afschuwelijke jeugd voor de geest haalde, toen ik me realiseerde hoe terecht haar aanklacht tegen het menselijk ras was en hoe weinig ze de samenleving verschuldigd was, kon ik begrijpen hoe ze ertoe was gekomen om met de trollen te gaan collaboreren. Ik kon er begrip voor opbrengen, ik kon het haar bijna vergeven, maar ik kon onmogelijk erkennen dat het een juiste beslissing was geweest. Op dat verschrikkelijke moment waren mijn gevoelens voor haar zo complex, zo’n warboel van emoties die volslagen in de knoop zaten, dat ik geheel tegen mijn aard werd bekropen door een verlangen naar zelfmoord, zo intens en verlokkelijk dat het me tot tranen toe roerde, want ik wist dat het te vergelijken was met de wens om te sterven die haar al een leven lang achtervolgde. Nu begreep ik ook waarom een kernoorlog haar zo veel enthousiaste en poëtische ontboezemingen had ontlokt toen we zondagavond samen in het reuzenrad zaten. Onder de druk van alles wat zij wist, moest een totale vernietiging van de Abner Kady’s, de trollen en de hele vunzige troep die de menselijke samenleving was, op haar wel als een heerlijke bevrijding overkomen, een kans om de wereld te zuiveren.

‘Je hebt een overeenkomst met de duivel gesloten,’ zei ik.

‘Als zij duivels zijn, dan zijn wij goden, want wij hebben hen geschapen,’ zei ze.

‘Dat is een drogreden,’ zei ik. ‘En we zitten hier verdomme niet bij een discussieclub.’

Ze zei niets. Ze krulde zich op en haar tranen waren niet te stuiten.

Ik wilde eigenlijk alleen maar opstaan, de deur opentrekken, in de heldere nachtlucht naar buiten springen en ervandoor gaan, wegrennen zonder ooit nog ergens te stoppen. Maar mijn ziel scheen net als mijn lichaam inmiddels in een steenklomp veranderd te zijn en dat extra gewicht voorkwam dat ik zelfs maar uit mijn stoel kon opstaan.

Er ging een minuut voorbij, waarin we allebei met onze mond vol tanden bleven zitten, toen verbrak ik de stilte: ‘Hoe moeten we in vredesnaam nu verder?’

‘Je wilt dus geen... overeenkomst sluiten,’ zei ze.

Ik nam niet eens de moeite om die vraag te beantwoorden.

‘Dan ben ik je dus... kwijt,’ zei ze.

Inmiddels zat ik ook te huilen. Zij was mij kwijt, maar ik had háár verloren.

Uiteindelijk zei ik: ‘Omwille van anderen zoals ik... anderen die nog zullen komen opdagen... zou ik je eigenlijk je nek moeten breken. Maar... lieve god nog aan toe... dat kan ik niet. Ik kan het niet. Dat gaat gewoon niet. Dus... ik pak mijn spullen in en ik ga weg. Naar een andere kermis. Om weer van voren af aan te beginnen. We... we zullen elkaar wel vergeten.’

‘Nee,’ zei ze. ‘Daarvoor is het nu te laat.’

Met de rug van mijn hand wreef ik de tranen uit mijn ogen. ‘Te laat?’

‘Je hebt hier al te veel gemoord. Die moorden en je bijzondere relatie met mij zijn niet onopgemerkt gebleven.’

Ik had niet alleen het gevoel dat er iemand over mijn graf liep, het leek wel alsof er iemand op stond te dansen, te stámpen zelfs. Ik was zo verkild dat het meer leek alsof het een februarinacht was dan een nacht in augustus.

Ze zei: ‘Je had nog maar één kans en dat was om je op hetzelfde standpunt te stellen als ik, dezelfde overeenkomst met hen aan te gaan als ik heb gedaan.’

‘Ben je echt van plan om me... aan te geven?’

‘Ik wilde ze eigenlijk helemaal niets over jou vertellen... niet toen ik je beter leerde kennen.’

‘Dan moet je dat ook niet doen.’

‘Je begrijpt het nog steeds niet.’ Ze huiverde. ‘Op de dag dat ik je leerde kennen, voordat ik besefte wat jij voor me zou kunnen gaan betekenen, heb ik... een van hen een hint gegeven... en de indruk gewekt dat ik weer een ziener op het spoor was. Dus nu zit hij te wachten tot ik rapport uitbreng.’

‘Wie? Over wie heb je het?’

‘Over degene die het hier voor het zeggen heeft... in Yontsdown.’

‘Bedoel je degene die het bij de trollen voor het zeggen heeft?’

‘Hij is bijzonder alert, zelfs voor een van hen. Hij zag dat er iets speciaals groeide tussen jou en mij, hij begreep instinctief dat jij een heel bijzonder iemand was en dat ik het over jou had gehad. Hij eiste dan ook dat ik dat meteen bevestigde. Maar dat wilde ik niet. Ik heb geprobeerd hem iets op de mouw te spelden. Maar hij is niet stom. Daar trapte hij niet in. Hij bleef aandringen. “Je moet me alles over hem vertellen,” zei hij. “Als je dat niet doet, verandert de situatie tussen ons. Dan zullen we je immuniteit niet langer garanderen.” Begrijp je het dan niet, Slim? Ik... kon... niet anders.’

Achter me hoorde ik iets bewegen.

Ik draaide mijn hoofd om.

Vanuit het smalle gangetje dat naar het achterste deel van de woonwagen leidde, kwam commissaris Lisle Kelsko de woonkamer binnen.

17

De nachtmerrie wordt werkelijkheid

Kelsko had zijn Smith & Wesson .45 revolver in zijn hand, maar niet echt op me gericht omdat hij door het verrassingseffect en zijn gezag als politieman zo in het voordeel dacht te zijn, dat hij niet het idee had dat hij me neer zou moeten schieten. De revolver bungelde naast zijn zij, met de loop naar beneden, maar bij het minste of geringste blijk van moeilijkheden kon hij hem zo optillen en afvuren.

Vanonder het vierkante, harde, grof uitziende menselijke gezicht gluurde de trol me spottend aan. Onder de borstelige wenkbrauwen van zijn menselijke vermomming zag ik de gloeiende demonenogen, omringd door een gerimpelde en verdikte huid. Achter de valse, vlijmscherpe mannenmond was de muil van de trol met de gemeen gepunte tanden en slagtanden zichtbaar.

Toen ik de trol Kelsko voor het eerst in zijn kantoor in Yontsdown onder ogen had gekregen, was ik onder de indruk geweest van het feit dat hij er nog zo veel kwaadaardiger en feller uit had gezien dan het merendeel van zijn soortgenoten – en zo veel lelijker. Zijn gespleten en gerimpelde vlees, zijn pokdalige huid, zijn eeltige lippen, de blaren, de wratten en een veelvoud van littekens leken allemaal te duiden op een hoge leeftijd. Rya had gezegd dat sommige van hen wel vijftienhonderd jaar en zelfs nog ouder konden worden en het was niet moeilijk om te geloven dat het wezen dat zich Lisle Kelsko noemde inderdaad zo oud was. Hij had waarschijnlijk al dertig of veertig menselijke levens achter de rug, waarbij hij constant van identiteit was veranderd en in de loop der eeuwen duizenden van ons had vermoord en nog tienduizenden anderen direct of indirect had gemarteld. En al die levens en al die jaren hadden geleid tot dit moment in deze nacht waarop hij op deze plaats opdook om met mij af te rekenen.

‘Slim MacKenzie,’ zei het beest, dat alleen maar uit sarcasme zijn menselijke identiteit handhaafde, ‘als gevolg van het onderzoek naar een aantal recent gepleegde moorden stel ik u onder arrest...’

Ik was niet van plan om me in hun patrouillewagen te laten zetten en naar een of andere verborgen martelkamer te laten rijden. Een onmiddellijke dood, hier ter plekke, leek veel aantrekkelijker dan me over te geven, dus nog voor het wezen zijn korte toespraak had beëindigd, stak ik mijn hand in mijn laars en pakte mijn mes vast. Ik zat met mijn rug naar de trol toe, half omgekeerd om hem aan te kunnen kijken, dus het beest kon mijn laars noch mijn hand zien. Om de een of andere duistere reden – maar inmiddels wist ik wel waarom – had ik Rya nooit iets over het mes verteld en ze besefte pas wat ik van plan was toen ik het wapen uit de schede trok en in één vloeiende beweging opstond, me omdraaide en het wierp.

Ik was zo snel dat Kelsko niet de kans kreeg om de revolver op te tillen en een schot op me af te vuren, hoewel het schepsel wel een kogel in de grond schoot toen hij achteroverviel met het mes in zijn keel. In dat kleine vertrek klonk de knal als een schreeuw van God.

Rya gilde, niet zozeer als waarschuwing maar van schrik, maar de demon Kelsko was al dood toen het geluid haar ontsnapte.

Terwijl Kelsko tegen de grond sloeg en de knal van het schot nog door de woonwagen galmde, scharrelde ik naar het beest toe, gaf nog een draai aan het mes om het karwei af te maken, rukte het uit de gapende wond, richtte me op en toen ik omkeek, zag ik net op tijd dat Rya de deur open had gemaakt en dat een agent uit Yontsdown naar binnen stapte. Het was dezelfde agent die in het kantoor van Kelsko in de hoek had gestaan toen Jelly, Luke en ik daar waren geweest om het smeergeld te betalen; en net als zijn commissaris was deze agent ook een trol. Hij stapte net van de bovenste tree naar binnen en ik zag hoe zijn ogen meteen in de richting van het lijk van Kelsko flitsten en hoe hij verstarde toen het plotseling tot hem doordrong dat hij in dodelijk gevaar verkeerde, maar toen had ik het mes al in de greep van een messenwerper omgekeerd in mijn rechterhand. Ik wierp het en spleet de adamsappel van de demon in tweeën. Op hetzelfde moment haalde het beest de trekker van zijn Smith & Wesson over, maar hij richtte niet goed en de kogel vernielde een lamp die links van mij stond. De trol viel achterover door de openstaande deur in het donker en rolde de trap af.

Rya’s gezicht was een toonbeeld van angst. Ze dacht dat zij mijn volgende slachtoffer zou zijn.

Ze sprong de woonwagen uit en rende voor haar leven.

Ik bleef heel even staan, naar adem snakkend, volkomen overdonderd en niet in staat om ook maar een vin te verroeren. Dat kwam niet door de moorden; ik had al vaker gedood – heel vaak zelfs. Het lag ook niet aan het feit dat het kantje boord was geweest, want het was lang niet de eerste keer dat ik op het nippertje de dans was ontsprongen. Wat me daar zo roerloos en als aan de grond genageld liet staan, was de schok over hoe volslagen de stand van zaken tussen haar en mij was veranderd, de schok over wat ik kwijt was geraakt en misschien nooit meer terug zou vinden; het gaf me een gevoel alsof liefde niets anders was dan een kruis waaraan ik door haar vastgespijkerd was.

Toen kon ik me plotseling weer bewegen.

Ik strompelde naar de deur.

Het metalen trapje af.

Om de dode agent heen.

Ik zag een paar kermisgasten die na het horen van de schoten hun wagens uit gekomen waren. Een van hen was Joel Tuck.

Rya was hooguit een meter of dertig van me af en rende door de ‘straat’ tussen twee rijen woonwagens naar de achterzijde van het weiland. Terwijl ze over de donkere plekken holde die afgewisseld werden door de lichtbundels uit de ramen van de woonwagens, gaf het stroboscopische effect haar iets onwerkelijks, alsof ze een geest was die door een droomlandschap ijlde.

Ik wilde niet achter haar aan.

Als ik haar te pakken kreeg, moest ik haar misschien doden.

Ik wilde haar niet doden.

Eigenlijk moest ik gewoon weggaan. Nu. Zonder omkijken. En vergeten.

Ik ging achter haar aan.

Als in een nachtmerrie renden we door zonder dat we ook maar iets op leken te schieten, met aan weerszijden eindeloze rijen woonwagens, tien minuten lang, twintig, steeds verder. Natuurlijk wist ik best dat Gibtown-op-wielen helemaal niet zo groot was, dat mijn gevoel voor tijd door pure hysterie volkomen van slag was, en het kan dan ook nauwelijks meer dan een minuut zijn geweest voor we vanuit het woonwagenkamp het open veld opliepen.

Het hoge gras geselde mijn benen, de kikkers sprongen aan de kant en een paar vuurvliegjes ketsten tegen mijn gezicht. Ik rende zo snel als ik kon en gooide er daarna nog een schepje bovenop door mijn benen helemaal te strekken om mijn passen zo lang mogelijk te maken, ook al had ik verschrikkelijk veel last van de aframmeling die ik eerder op de avond had gehad. De angst gaf haar vleugels, maar ze kon niet voorkomen dat ik steeds dichterbij kwam en toen ze ten slotte de zoom van het bos bereikte, was ik nog maar een meter of tien achter haar.

Ze keek geen enkele keer om.

Ze wíst dat ik vlakbij was.

Hoewel de dag ieder moment kon aanbreken, was het nog heel donker en in het bos was het nog erger. Maar ondanks het feit dat we onder die koepel van dennennaalden en lover vrijwel geen hand voor ogen konden zien, nam onze snelheid nauwelijks af. Doordat bij ons allebei de adrenaline door de aderen kolkte, schenen we een groter beroep te doen op onze paranormale gaven en daar ook meer profijt van te hebben dan ooit tevoren, want we vonden intuïtief de meest begaanbare weg door het bos, van het ene wildpaadje naar het andere, dwars door barrières van struikgewas op de minst dichte plekken, met een sprong van een plat stuk kalksteen op een omgevallen boom, over een beekje en het volgende wildpad op. We leken wel een stel nachtdieren, geschapen voor de jacht in het donker, en hoewel ik haar langzaam maar zeker inhaalde, lag ik nog steeds meer dan zes meter op haar achter toen we boven aan een lange helling het bos achter ons lieten en aan de afdaling begonnen...

... rechtstreeks een kerkhof op.

Ik gleed uit, hield me vast aan een hoge grafzerk en keek vol afschuw omlaag naar de begraafplaats onder me. Het was een groot terrein, ook al was het niet oneindig, zoals in de droom die Rya aan mij had doorgegeven. Honderden en nog eens honderden rechthoekige, vierkante en spitse zerken van marmer en graniet rezen op uit de in terrassen verdeelde helling en de meeste daarvan waren tot op zekere hoogte zichtbaar omdat helemaal beneden een weg liep met aan weerszijden hoge straatlantaarns die het onderste gedeelte van de begraafplaats duidelijk verlichtten. De silhouetten van de hoger op de heuvel gelegen grafstenen tekenden zich af tegen die verlichte achtergrond. Er lag geen sneeuw, zoals in de droom, maar de straatlantaarns produceerden een vrij wit licht met een zweempje blauw, waardoor je de indruk kreeg dat het gras op de begraafplaats berijpt was. De grafstenen leken bedekt te zijn met een laagje ijs en het briesje dat door de bomen streek, was net sterk genoeg om een grote hoeveelheid zaden los te schudden die voorzien waren van wollige, witte vliesjes zodat ze gemakkelijk door de wind verspreid konden worden. En zoals die zaadjes door de lucht tolden en naar de grond dwarrelden, waren het net sneeuwvlokken. Het uiteindelijke resultaat leek verrassend veel op het winterse landschap uit de nachtmerrie.

Rya was niet stil blijven staan. Ze had de afstand tussen ons weer vergroot, terwijl ze via een kronkelweggetje tussen de zerken door naar beneden liep. Ik vroeg me af of ze had geweten dat die begraafplaats hier lag, of dat het voor haar net zo’n schok was geweest als voor mij. Zij was de afgelopen paar jaar al op het kermisterrein van Yontsdown County geweest, dus het was best mogelijk dat ze naar de rand van het weiland was gewandeld en via het bos op de top van deze heuvel was beland. Maar als ze wist dat die begraafplaats hier lag, waarom was ze dan deze kant op gerend? Waarom had ze dan geen andere richting gekozen en in ieder geval die kleine poging gedaan om het lot te ontlopen dat ons allebei in die droom was getoond?

Het antwoord op die vraag was me bekend: ze wilde niet sterven... maar tegelijkertijd wilde ze dat wel.

Ze durfde niet te riskeren dat ik haar te pakken kreeg.

Maar tegelijkertijd hoopte ze dat toch.

Ik wist niet wat er zou gebeuren als ik haar in mijn handen kreeg. Maar ik wist dat ik niet zomaar om kon keren en ik kon daar niet in die knekelhof blijven staan tot ik versteend was tot het zoveelste grafmonument. Ik liep achter haar aan.

Op het weiland en in het bos had ze niet één keer omgekeken, maar nu draaide ze zich om en keek of ik haar nog steeds op de hielen zat. Ze rende weer verder, draaide zich nog eens om en liep opnieuw door, maar nu minder snel.

Op het laatste stuk van de helling drong het tot me door dat ze liep te jammeren, een afschuwelijk gehuil van verdriet en angst, en op dat moment had ik haar helemaal ingehaald, greep haar vast en draaide haar om.

Ze snikte en toen haar ogen de mijne ontmoetten, stond er een opgejaagde blik in. Een seconde of twee bleef ze me zoekend aankijken en liet zich toen tegen me aan zakken. Heel even dacht ik dat ze iets in mijn ogen had gezien waar ze houvast aan had, maar het tegendeel was waar, ze had iets gezien dat haar nog veel banger maakte. Ze was niet tegen me aan gekropen als een geliefde die troost zoekt, maar als een wanhopige vijand, die zich aan me vastgreep om er zeker van te zijn dat de dodelijke steek op de juiste plek terechtkwam. Aanvankelijk voelde ik helemaal geen pijn, alleen iets warms dat zich verspreidde en toen ik omlaagkeek en het mes zag dat ze in me had geramd, was ik er een moment lang van overtuigd dat dit niet echt kon zijn, dat het toch gewoon weer een nachtmerrie was.

Mijn eigen mes. Dat had ze uit de keel van de dode agent getrokken. Ik greep de hand waarmee ze het mes vasthield en voorkwam op die manier dat ze het nog een keer ronddraaide. Bovendien kon ze het ook niet meer terugtrekken om nog een keer toe te steken. Het was ongeveer zevenenhalve centimeter links van mijn navel naar binnen gedrongen en dat was beter dan precies in het midden, waar het mijn maag en mijn dikke darm zou hebben doorboord, want dat zou een zekere dood hebben betekend. Het was erg genoeg, jezus, nog geen pijn maar de warmte die zich uitbreidde, werd een schroeiende hitte. Ze worstelde om het mes los te trekken en ik worstelde net zo hard om ons stijf tegen elkaar aan geklemd te houden. Mijn op hol geslagen brein zag maar één oplossing. Net als in de droom boog ik mijn hoofd, bracht mijn mond naar haar keel...

... maar ik kon het niet opbrengen.

Ik kon haar niet met mijn tanden verscheuren alsof ik een wild beest was, ik kon haar halsslagader niet openrukken, ik kon zelfs de gedachte aan haar bloed dat in mijn mond zou spuiten niet verdragen. Ze was geen trol. Ze was een menselijk wezen. Een van mijn soortgenoten. Iemand van ons eigen arme, zielige, droevige en veelgeplaagde ras. Ze had intens geleden, maar ze was er weer bovenop gekomen, en ze mocht dan fouten hebben gemaakt, afschuwelijke fouten zelfs, maar daar had ze haar redenen voor. Als ik haar dat niet kon vergeven, dan kon ik er op z’n minst begrip voor tonen en begrip houdt vergiffenis in en vergiffenis betekent hoop.

Het onvermogen om een van je eigen soortgenoten in koelen bloede te vermoorden is een bewijs van ware menselijkheid. Zeker weten. Want als dat géén bewijs is, dan bestaat er ook niet zoiets als ware menselijkheid en dan zijn we in de grond allemáál trollen.

Ik hief mijn hoofd op.

Ik liet haar hand los, de hand waarmee ze het mes vasthield.

Ze trok het mes uit me.

Ik bleef staan, de armen langs mijn lichaam, weerloos.

Ze trok haar arm terug.

Ik sloot mijn ogen.

Er ging een seconde voorbij, nog een, een derde.

Ik deed mijn ogen weer open.

Ze had het mes laten vallen.

Het bewijs.

18

Eerste epiloog

We konden uit Yontsdown wegkomen, maar alleen omdat iedereen zijn uiterste best deed om Rya en mij te beschermen. Het merendeel van de andere kermisgasten wist niet waarom er twee politiemensen in haar woonwagen waren vermoord, maar dat hoefden ze ook niet te weten en eigenlijk wilden ze het niet eens weten. Joel Tuck kwam met een of ander verhaal aanzetten en hoewel niemand daar ook maar een moment geloof aan hechtte, was iedereen tevreden. Om ons heen werden de gelederen met bewonderenswaardige kameraadschap gesloten, in zalige onwetendheid dat ze te maken hadden met een vijand die heel wat gevaarlijker was dan de nette burgermaatschappij en de gemeentepolitie van Yontsdown.

Joel zette de lijken van het Kelsko-schepsel en zijn agent in de patrouillewagen, reed ermee naar een rustig plekje, maakte beide lichamen een kopje kleiner en begroef de hoofden. Daarna bracht hij de patrouillewagen (met de twee onthoofde lijken) terug naar Yontsdown en parkeerde de auto, vlak na zonsopgang, in een steegje achter een pakhuis. Luke Bendingo pikte hem op en bracht hem terug naar de kermis, zonder te beseffen hoe de beide smerissen waren verminkt.

De kans bestond dat de andere trollen in Yontsdown zouden denken dat Kelsko nog voordat hij op weg was gegaan naar de kermis door een of andere psychopaat was vermoord. Maar ook al zouden ze ons verdenken, ze konden toch niets bewijzen.

Ik hield me verscholen in de woonwagen van Gloria Neames, de dikke dame en een van de aardigste mensen die ik ooit heb ontmoet. Zij was ook paranormaal begaafd. Ze kon kleine voorwerpen laten opstijgen door zich erop te concentreren en ze kon verloren voorwerpen terugvinden met behulp van een wichelroede. Ze kon de trollen niet zien, maar ze wist dat Joel Tuck, Rya en ik hen wel zagen, en vanwege haar eigen gaven – waar Joel alles van afwist – en omdat ze in bepaalde opzichten net zo was als wij, kostte het haar minder moeite om onze verhalen over het demonenras te geloven dan bij anderen het geval zou zijn geweest.

Om met Gloria te spreken: ‘God gooit degenen die Hij verminkt af en toe een kluif toe. Ik heb ’t idee dat van gedrochten zoals wij een groter percentage paranormaal begaafd is dan van de bevolking in het algemeen en ik heb ook ’t idee dat we elkaar de hand boven het hoofd moeten houden. Maar onder ons gezegd, lieverd, zou ik net zo lief níét paranormaal zijn als ik in ruil daarvoor slank en aantrekkelijk kon zijn!’

De kermisdokter, een bekeerde alcoholicus die Winston Pennington heette, kwam twee of drie keer per dag naar de woonwagen van Gloria om mijn wond te verzorgen. Er waren geen vitale organen of aderen geraakt. Maar ik kreeg hoge koorts, last van misselijkheid en ernstige uitdrogingsverschijnselen en ik lag voortdurend te ijlen zodat ik me niet veel herinner van de dagen na mijn confrontatie met Rya op de begraafplaats.

Rya.

Zij moest weg. Per slot van rekening stond ze bij veel van de demonen bekend als een collaborateur en die zouden haar niet met rust laten, maar haar telkens weer lastig vallen met het verzoek om de mensen aan te geven die door hun vermomming heen konden kijken. En dat wilde ze niet meer. Ze wist bijna zeker dat Kelsko en zijn adjudant de enigen waren die iets van mij afwisten en dat het gevaar voor mij geweken was nu zij dood waren. Maar zij moest verdwijnen. Arturo Sombra gaf haar als vermist op bij de gemeentepolitie van Yontsdown, maar die vonden uiteraard geen enkel spoor. Een paar maanden lang hielden de Sombra Brothers haar attracties uit haar naam in beheer, maar uiteindelijk maakte het bedrijf gebruik van een regel in het contract en legde beslag op haar zaken. Die ze vervolgens aan mij verkochten. Met financiële hulp van Joel Tuck. Toen het seizoen erop zat, reed ik Rya’s Airstream naar Gibsontown, Florida, en zette hem naast de grotere stacaravan die ze daar had. Via wat slimme administratieve trucjes kwam ik ook in het bezit van de eigendommen in Gibsontown en daar bleef ik van medio oktober in mijn eentje wonen tot een week voor Kerstmis, toen ik gezelschap kreeg van een adembenemend mooie vrouw met ogen die even blauw waren als die van Rya Raines, met een lichaam dat even perfect gevormd was als dat van Rya, maar met net iets andere gelaatstrekken en haar dat zo zwart was als een raaf. Ze zei dat ze Cara MacKenzie heette, mijn nichtje uit Detroit dat ik al een hele tijd niet meer had gezien, en volgens haar hadden we een heleboel te bespreken.

Maar ondanks mijn vaste voornemen om begripvol, vergevingsgezind en ménselijk te zijn, koesterde ik toch nog steeds een restje wrevel en afkeuring over wat ze had gedaan en tot eerste kerstdag voelden we ons niet goed genoeg op ons gemak om echt te kunnen praten. Daarna konden we niet meer ophouden. We deden er heel lang over om elkaar weer te leren kennen en opnieuw een band te vormen en het duurde tot 15 januari voor we weer met elkaar naar bed gingen, wat aanvankelijk niet zo fijn was als het was geweest.

Maar begin februari besloten we dat Cara MacKenzie per slot van rekening toch niet mijn nichtje uit Detroit was maar mijn vrouw, en die winter vond er een van de grootste bruiloften plaats die Gibsontown ooit had meegemaakt.

Misschien was ze als brunette net een tikje minder aantrekkelijk dan ze als blondje was geweest en misschien hadden de lichte veranderingen die de plastisch chirurg in haar gezicht had aangebracht haar schoonheid een tikje aangetast, maar ze was nog steeds de meest aantrekkelijke vrouw ter wereld. En wat veel belangrijker was, ze had een begin gemaakt met het uitdrijven van de emotioneel verminkte Rya, die als een ander soort trol in haar binnenste had gehuisd.

De wereld bleef gewoon doordraaien, zoals de wereld altijd doet.

Dat was het jaar waarin ze onze president in Dallas vermoordden. Daarmee kwam een eind aan de onschuld, een eind aan een bepaalde manier van denken en leven, en sommige mensen waren de wanhoop nabij en zeiden dat de hoop eveneens dood was. Maar ook al worden door vallende herfstbladeren de kale takken onthuld, in de lente krijgt het hout toch weer een nieuw kleed. Dat was ook het jaar waarin de Beatles hun eerste plaat uitbrachten in de Verenigde Staten, het jaar waarin Skeeter Davis met haar liedje ‘The End of the World’ op Nummer Eén belandde en waarin de Ronettes ‘Be My Baby’ opnamen. En die winter was de winter waarin Rya en ik in maart weer voor een paar dagen terugkeerden naar Yontsdown, Pennsylvania, om de vijand op zijn eigen terrein te bestrijden.

Maar dat is een ander verhaal.

En dat volgt nu.

DEEL 2

De zwarte bliksem

Een ontelbaar aantal duistere paden loopt kronkelend weg van de schemering.

– THE BOOK OF COUNTED SORROWS

Er beweegt zich iets in de nacht en het is niet goed en het deugt niet.

– THE BOOK OF COUNTED SORROWS

De fluistering van de dageraad is de nacht die zich van haar donkere kleed ontdoet.

– THE BOOK OF COUNTED SORROWS

19

Het eerste jaar van de nieuwe oorlog

John Kennedy was dood en begraven, maar het duurde lang voordat de laatste tonen van zijn begrafenismars waren weggestorven. Gedurende het grootste deel van die grauwe winter was het geen muziek die de wereld liet draaien maar een klaagzang, en het leek alsof de hemel zwaarder op ons drukte dan ooit tevoren. Zelfs Florida, waar meestal geen wolkje aan de lucht was, was doordrongen van de grauwheid die we niet konden zien. En ook al waren Rya en ik nog zo gelukkig in ons nieuwe huwelijk, de sombere stemming die over de rest van de wereld hing, liet ons toch niet helemaal onberoerd. Bovendien konden we de verschrikkingen die we zelf net hadden meegemaakt ook niet echt van ons afzetten.

Op 29 december 1963 was ‘I Want to Hold Your Hand’ van de Beatles voor het eerst op een Amerikaans radiostation te horen en op 1 februari 1964 stond het nummer al overal in het land op Nummer Een. Die muziek hadden we ook echt nodig. Dankzij dat liedje en de stortvloed van nummers die erop volgden, leerden we weer vrolijk te zijn. De Fab Four uit Engeland werden meer dan muzikanten, ze werden symbolen van leven, hoop, verandering en overleven. Op ‘I Want to Hold Your Hand’ volgden dat jaar ‘She Loves You’, ‘Can’t Buy Me Love’, ‘Please Please Me’, ‘I Saw Her Standing There’, ‘I Feel Fine’ en nog meer dan twintig andere nummers, een aaneenschakeling van opgewekte muziek die sindsdien niet meer is geëvenaard.

We hadden ook behoefte aan vrolijkheid, niet alleen om de dood in Dallas van afgelopen november te vergeten maar ook om onze aandacht af te leiden van de bewijzen en voortekenen van dood en vernieling die met de dag in aantal toenamen. Dat was het jaar waarin het besluit over de Golf van Tonkin werd aangenomen, waardoor het conflict in Vietnam op een complete oorlog uitliep – ook al kon niemand zich toen al voorstellen hoe erg het zou worden. En misschien was dat ook wel het jaar waarin de realiteit van een mogelijke nucleaire vernietiging eindelijk tot het nationale bewustzijn scheen door te dringen, want het kwam meer dan ooit in allerlei kunstvormen tot uiting, met name in films als Dr. Strangelove en Seven Days in May. We begrepen instinctief dat we op het randje van een verschrikkelijke afgrond balanceerden en de muziek van de Beatles bracht verlichting, precies zoals je op een begraafplaats de grimmige gedachte aan rottende lijken van je af kunt zetten door een vrolijk deuntje te fluiten.

Op maandag 16 maart, twee weken na ons huwelijk, lagen Rya en ik ’s middags op lichtgroene badlakens aan het strand zacht met elkaar te praten en te luisteren naar een transistorradio met een programma dat zeker voor eenderde bestond uit muziek van de Beatles of hun navolgers. Gisteren, op zondag, was het nog heel druk geweest op het strand, maar nu hadden we het helemaal voor onszelf. De stralen van de Florida-zon vielen op het water van de lui golvende zee en toverden miljoenen gouden munten tevoorschijn, alsof de allang verloren gegane schat van een gezonken Spaans galjoen plotseling met het tij aanspoelde. Het witte zand werd door de felle subtropische zon nog witter gebleekt en onze huid werd met de dag, met het uur bruiner.

De voorraad zon die ik had opgeslagen, had me een chocoladebruin kleurtje gegeven, maar Rya’s tint was warmer, meer goudkleurig; haar huid glansde met een honingkleurige gloed waar zo’n erotische kracht van uitging dat ik het niet kon nalaten om haar af en toe even aan te raken. Hoewel haar haar inmiddels ravenzwart was in plaats van blond, was ze nog steeds een gouden meisje, de dochter van de zon, precies dezelfde indruk die ze had gemaakt toen ik haar voor het eerst op het kermisterrein van de Sombra Brothers had gezien.

Elke dag waren we ons bewust van een vaag melancholiek gevoel, alsof je ergens in de verte flarden opvangt van een triest liedje, waarmee ik niet wil zeggen dat we triest waren (dat was niet zo) of dat we te veel sombere dingen hadden gezien en meegemaakt om nog gelukkig te kunnen zijn. We waren vaak – meestal zelfs – heel gelukkig. Zolang je het maar met mate toegediend krijgt, kan melancholie op een vreemde manier heel plezierig zijn, bitterzoet; door de contrastwerking kan het geluk nog iets extra’s krijgen en dat geldt zeker voor vleselijke geneugten. Op die milde maandagmiddag lagen we in de zon te bakken en genoten van onze licht melancholieke stemming in de wetenschap dat we meteen zouden gaan vrijen als we weer terug waren in onze stacaravan en dat ons samenzijn bijna ondraaglijk intens zou zijn.

Op ieder heel uur kregen we via het nieuws op de radio het verhaal te horen van Kitty Genovese, die twee dagen eerder in New York was vermoord. Achtendertig van haar buren in Kew Gardens hadden haar in doodsangst om hulp horen schreeuwen en hadden vanachter hun ramen toegekeken hoe een overvaller haar diverse messteken had toegebracht, weg was geslopen en vervolgens weer terug was gekeerd om haar opnieuw aan zijn mes te rijgen. Uiteindelijk had hij haar voor haar eigen huisdeur vermoord. Niet één van die achtendertig mensen was haar te hulp geschoten. Pas toen Kitty al een halfuur dood was, werd de politie gebeld. Twee dagen later vormde het verhaal nog steeds een van de hoofdpunten van het nieuws en het hele land probeerde zich te realiseren wat de nachtmerrieachtige gebeurtenissen in Kew Gardens ons vertelden over de onmenselijkheid, de botheid en het isolement van de moderne, in een grote stad wonende man en vrouw. ‘We wilden er niet bij betrokken raken,’ zeiden de achtendertig toeschouwers, alsof ze door het feit dat ze soortgenoten waren van Kitty Genovese, tot dezelfde leeftijdsgroep behoorden en deel uitmaakten van dezelfde samenleving niet betrokken genoeg waren om barmhartigheid en medelijden te tonen. Natuurlijk wisten Rya en ik best dat er bij die achtendertig vrijwel zeker een aantal zat dat niets menselijks had. Dat waren trollen geweest die zich hadden verlustigd aan de pijn van de stervende vrouw en aan de emotionele verwarring en de schuldgevoelens van de laffe toeschouwers.

Aan het eind van de nieuwsuitzending zette Rya de radio uit en zei: ‘Niet alle kwaad in de wereld wordt door trollen veroorzaakt.’

‘Nee.’

‘We zijn zelf ook best tot gruweldaden in staat.’

‘Heel best,’ beaamde ik.

Ze was even stil en luisterde naar de kreten van de zeemeeuwen in de verte en naar de rustige golven die zacht op de kust klotsten.

Uiteindelijk zei ze: ‘Jaar na jaar komen goedheid, eerlijkheid en waarheid steeds minder aan bod door alle dood, ellende en wreedheid die de trollen veroorzaken. We leven in een wereld die steeds killer en gemener wordt, voornamelijk – maar niet helemaal – door hun toedoen. Een wereld waarin het gedrag waaraan de jongere generaties zich zouden moeten spiegelen een steeds slechter voorbeeld vormt. En daarom kun je er zeker van zijn dat iedere volgende generatie weer een beetje minder meegevoel heeft dan hun voorgangers. Door elke nieuwe generatie zullen leugens, moord en wreedheid gemakkelijker geaccepteerd worden. De massale moordpartijen van Hitler liggen nog maar twintig jaar achter ons, maar zou het merendeel van de mensen zich dat nog wel herinneren of zich er druk over maken? Stalin heeft minstens drie keer zo veel mensen vermoord als Hitler, maar daar wordt met geen woord over gepraat. Nu worden in China miljoenen mensen door Mao Tse-toeng vermoord en miljoenen anderen worden in de grond getrapt in werkkampen, maar hoor jij veel stemmen van protest opklinken? Die trend zal zich doorzetten, tenzij...’

‘Tenzij?’

‘Tenzij we iets aan de trollen doen.’

‘Wij?’

‘Ja.’

‘Jij en ik?’

‘Om te beginnen wel, ja. Jij en ik.’

Ik bleef plat op mijn rug liggen, met gesloten ogen.

Tot Rya begon te praten had ik het gevoel gehad dat de zon dwars door me heen scheen, zo op de aarde, alsof ik volkomen doorzichtig was. Die gefantaseerde doorzichtigheid gaf me in zekere zin een ongedwongen en opgelucht gevoel, bevrijd van alle verantwoordelijkheid en van de grimmige consequenties van het nieuws dat we net op de radio hadden gehoord.

Maar terwijl ik nadacht over wat Rya had gezegd, had ik plotseling de gewaarwording dat de zonnestralen me vastnagelden, alsof ik me niet meer kon bewegen en in de val zat.

‘We kunnen toch niets doen,’ zei ik, niet op m’n gemak. ‘Althans niets dat echt een belangrijk verschil zou maken. We kunnen ons best doen om alle trollen die ons pad kruisen te isoleren en te vermoorden, maar waarschijnlijk lopen er tientallen miljoenen rond. Ook al zouden we daar een paar dozijn of een paar honderd van vermoorden, echt veel effect zal dat niet hebben.’

‘We kunnen meer doen dan degenen die ons toevallig voor de voeten lopen te vermoorden,’ zei ze. ‘We kunnen het ook anders aanpakken.’

Ik gaf geen antwoord.

Tweehonderd meter verder naar het noorden speurden meeuwen het strand af op zoek naar voedsel: dooie visjes en restanten van de hotdogs die de dag ervoor door de strandgasten achter waren gelaten. Vanuit de verte klonk hun gekrijs, dat eerst schril en gulzig had geleken, me plotseling kil, droevig en eenzaam in de oren.

‘Wíj kunnen op hén afgaan,’ zei Rya.

In gedachten probeerde ik haar tot zwijgen te brengen en smeekte haar zonder woorden om niet verder te gaan, maar haar wilskracht was veel sterker dan de mijne en mijn onuitgesproken smeekbede had niet het gewenste effect.

‘Ze hebben zich in Yontsdown geconcentreerd,’ zei ze. ‘Het is een soort broedplaats van ze, een afschuwelijk stinkend nest. En er zullen behalve Yontsdown nog wel meer van dat soort plaatsen zijn. Ze zijn in een oorlog met ons verwikkeld, maar zij zijn degenen die bepalen waar en wanneer de strijd gestreden wordt. Daar kunnen we verandering in brengen, Slim. We kunnen hun de strijd opdringen.’

Ik deed mijn ogen open.

Ze was gaan zitten en keek op me neer terwijl ze zich over me heen boog. Ze was adembenemend mooi en sensueel, maar er gingen een felle vastberadenheid en een ijzeren wilskracht onder haar stralende vrouwelijkheid schuil, alsof ze de verpersoonlijking was van een oorlogsgodin uit de oudheid.

Het zachte klotsen van de branding klonk als gedempte kanonschoten, echo’s van een afgelegen slagveld, en de warme wind zuchtte droevig door de kepen in de palmbladeren.

‘We kunnen hun de strijd opdringen,’ herhaalde ze.

Ik dacht aan mijn moeder en mijn zusjes, die ik voor altijd kwijt was omdat ik niet in staat was geweest het hoofd te buigen en me niet met de oorlog te bemoeien, omdat ik oom Denton de strijd had opgedrongen in plaats van hem te laten bepalen waar en wanneer er gestreden zou worden.

Ik stak mijn hand uit en raakte Rya’s gladde voorhoofd aan, haar elegant gevormde jukbeen, haar wang, haar lippen.

Ze drukte een kus op mijn hand.

Ze bleef me strak aankijken.

Ze zei: ‘Wij hebben met elkaar vreugde gevonden en een doel om voor te leven, iets wat we nooit hadden verwacht. Nu is het heel verleidelijk om voor struisvogel te spelen, onze kop in het zand te steken en net te doen alsof de rest van de wereld niet bestaat. Het is heel verleidelijk om te genieten van wat er tussen ons is en te zeggen dat alle andere mensen kunnen barsten. En voor een tijdje... zouden we op die manier best gelukkig kunnen zijn. Maar dat zou niet lang duren. Op een gegeven moment zouden we ons niet alleen gaan schamen voor dat laffe en egoïstische gedrag, maar ons ook ontzettend schuldig voelen. Ik weet er alles van, Slim. Je moet niet vergeten dat ik tot voor kort precies zo was: alleen in mezelf geïnteresseerd, in mijn eigen overlevingskansen. En terwijl de ene sombere dag na de andere verstreek, werd ik verteerd door schuldgevoelens. Jij bent nooit zo geweest, jij hebt altijd verantwoordelijkheidsgevoel gehad en dat kun je niet zomaar van je afschudden, ook al denk je daar nu heel anders over. En nu ik heb geleerd wat verantwoordelijkheid is, wil ik dat zo houden. Wij zijn niet zoals die mensen in New York die toekeken hoe Kitty Genovese doodgestoken werd en geen hand uitstaken. Zo zijn wij echt niet, Slim. Als we ons wel zo probeerden te gedragen, krijgen we op den duur een hekel aan onszelf en dan gaan we elkaar de schuld geven van onze laffe houding. Dan raken we verbitterd en na een poosje zouden we niet meer van elkaar houden, niet zoals we nu van elkaar houden. Als we wat we nu hebben – plus alles wat we nog hopen te krijgen – willen vasthouden, moeten we ons ermee blijven bemoeien, dan moeten we ons vermogen om de trollen te kunnen zien ten goede aanwenden en onze verantwoordelijkheid onder ogen zien.’

Ik liet mijn hand naar haar knie zakken. Die was zo warm... zo warm.

Ten slotte zei ik: ‘En als het onze dood wordt?’

‘Dan zijn we in ieder geval niet voor niets gestorven.’

‘En als er maar één van ons beiden sterft?’

‘Dan is de ander er nog om dat te wreken.’

‘Een schrale troost,’ merkte ik op.

‘Maar we gaan niet dood,’ zei ze.

‘Je klinkt alsof je dat zeker weet.’

‘Dat is ook zo. Heel zeker.’

‘Ik wou dat ik er zo zeker van was.’

‘Zo moeilijk is dat niet.’

‘Wat moet ik dan doen?’ vroeg ik.

‘Geloven.’

‘Is dat alles?’

‘Ja. Alleen maar geloven dat het recht zal zegevieren.’

‘Dat is net zoiets als in Tinkerbell geloven,’ zei ik.

‘Nee,’ zei Rya. ‘Tinkerbell was een sprookjesfiguurtje dat alleen bestond als je in haar geloofde. Maar wij hebben het over goedheid, barmhartigheid en rechtvaardigheid – en dat zijn geen sprookjes. Die blijven bestaan, of je er nu in gelooft of niet. Maar als je er wel in gelooft, dan zet je je overtuiging om in daden; en als je iets onderneemt, dan help je mee ervoor te zorgen dat het kwaad niet de overhand krijgt. Maar alleen als je echt iets doet.’

‘Je weet het mooi te brengen,’ zei ik.

Ze hield haar mond.

‘Jij zou nog vrieskisten aan eskimo’s kunnen verkopen.’

Ze bleef me alleen aankijken.

‘Of bontmantels op Hawaï.’

Ze wachtte.

‘Leeslampen aan blinden.’

Er kon geen lachje voor me af.

‘Zelfs tweedehands auto’s,’ zei ik.

Haar ogen waren ondoorgrondelijker dan de zee.

Later, terug in de stacaravan, lagen we te vrijen. In het goudgele schijnsel van de lamp naast het bed leek haar gebruinde lichaam van honing- en kaneelkleurig fluweel gemaakt te zijn, behalve op de plaatsen waar haar minieme bikini haar voor de zon had beschut, daar was haar smetteloze huid bleker en zelfs nog zachter. Toen mijn zijdeachtige zaad zich heel diep in haar plotseling in snelle vloeibare vezels ontkluwde, leek het alsof die draden ons aan elkaar bonden, alsof ze lichaam aan lichaam hechtten en ziel aan ziel.

Toen ik ten slotte verslapte, kromp en uit haar weggleed, zei ik: ‘Wanneer vertrekken we naar Yontsdown?’

‘Morgen?’ fluisterde ze.

‘Goed,’ zei ik.

Buiten had de invallende schemering een hete wind meegebracht, die vanuit het westen, over de Golf, door de palmen zwiepte, de bamboe geselde en de Australische dennen liet zuchten. De metalen wanden en het dak van de caravan kraakten. Ze deed het licht uit en we lagen samen in het duister, haar rug tegen mijn buik, te luisteren naar de wind, misschien wel tevreden met onze beslissing en de moed die we toonden, misschien zelfs wel een beetje trots op onszelf, maar ook bang, absoluut bang.

20

Naar het noorden

Joel Tuck was ertegen. Tegen onze nobele houding. ‘Stompzinnig idealisme,’ noemde hij het. Tegen de reis naar Yontsdown. ‘Eerder dwaas dan dapper.’ Tegen de escalatie van de strijd waar wij op uit waren. ‘Dat moet wel mislopen,’ zei hij.

We aten die avond bij Joel en zijn vrouw Laura, in hun dubbele stacaravan op een van de grootste standplaatsen in Gibtown. De tuin eromheen was bijzonder weelderig – bananenpalmen, een stuk of zes verschillende soorten vlijtige liesjes, varens, bougainvillea, zelfs een paar jasmijnstruiken – en de uitbundige verzameling struiken en bloemen wekte de verwachting dat het interieur van huize Tuck volgepropt zou staan met meubels en allerlei snuisterijen, waarschijnlijk in een of andere lompe Europese stijl. Maar die verwachting werd gelogenstraft. Hun huis was opvallend modern: eenvoudige, strakke, haast strenge moderne meubels; twee felgekleurde abstracte schilderijen, een paar glazen kunstvoorwerpen, maar geen prulletjes, geen snuisterijen; en de kleuren waren allemaal aardetinten – beige, gebroken wit en bruin – met alleen een paar turquoise accenten.

Ik vermoedde dat dit minimalistische decor met opzet was gekozen om niet nog meer nadruk te leggen op Joels mismaakte gezicht. Gezien zijn enorme postuur en zijn nachtmerrieachtige smoelwerk zou zijn aanwezigheid ongetwijfeld een stempel hebben gedrukt op een huis vol prachtig bewerkt en glanzend gepolitoerd Europees meubilair – Frans, Italiaans of Engels, en uit welke periode maakte niet uit – waardoor het veel minder elegant en bijna middeleeuws zou overkomen en je onwillekeurig had moeten denken aan de oude donkere landhuizen en de spookkastelen uit ontelbare films. Daarentegen zorgde deze eigentijdse omgeving ervoor dat zijn verminkte gelaatstrekken vreemd genoeg veel minder opvielen, alsof hij een ultramodern, surrealistisch beeldhouwwerk was dat helemaal thuishoorde in dit soort strakke, spaarzaam ingerichte kamers.

Toch was het huis van Tuck helemaal niet kil en zeker niet onaantrekkelijk. Een van de lange wanden van de grote zitkamer was van de vloer tot het plafond bedekt met witte, houten boekenplanken, propvol ingebonden boeken, die het vertrek iets gezelligs gaven, hoewel de vriendelijke en behaaglijke sfeer waarmee bezoekers onmiddellijk omringd werden toch voornamelijk door Joel en Laura zelf werd opgeroepen. Bij vrijwel alle kermisgasten die ik ooit had ontmoet, was ik met open armen ontvangen en ze hadden me meteen geaccepteerd, maar het gemak waarmee Joel en Laura vrienden maakten, was zelfs in die kringen iets heel bijzonders.

Vorig jaar augustus, in die nacht vol bloedvergieten toen Joel en ik op het donkere kermisterrein van Yontsdown County zes trollen hadden vermoord, onthoofd en begraven, was ik verrast geweest toen ik hem over zijn vrouw hoorde praten, omdat ik niet wist dat hij getrouwd was. Vervolgens had ik me, voor ik haar leerde kennen, afgevraagd wat voor soort vrouw met Joel had willen trouwen. Er waren me allerlei partners voor hem door het hoofd geschoten, maar aan iemand als Laura had ik niet gedacht.

Om te beginnen was ze heel leuk om te zien, slank en elegant. Niet echt adembenemend (zoals Rya), een man stond niet meteen op zijn benen te trillen als hij haar in het oog kreeg, maar ze was ontegenzeggelijk knap en aantrekkelijk: kastanjebruin haar, heldere grijze ogen, een open, goed geproportioneerd gezicht en een schattige glimlach. Ze had de zelfverzekerde houding van een vrouw van in de veertig, maar ze leek hooguit dertig, dus ik ging ervan uit dat haar leeftijd daartussenin lag. Bovendien maakte ze allerminst de indruk van een gewond vogeltje: ze was niet verlegen en ook niet zo timide dat het haar moeite moest hebben gekost om mannen te leren kennen en boeien die qua uiterlijk en in maatschappelijk opzicht heel wat aantrekkelijker waren dan Joel. En ze kwam ook helemaal niet frigide over, niets duidde erop dat ze alleen maar met Joel was getrouwd omdat hij daar zo dankbaar voor zou zijn geweest dat hij in seksueel opzicht minder van haar zou eisen dan andere mannen. Ze was van nature juist ontzettend aanhankelijk – ze moest altijd iemand aanraken, omhelzen of op de wang kussen – en het lag voor de hand om te veronderstellen dat haar uitbundige manier van omgaan met vrienden een zwakke afspiegeling was van de hartstocht die ze in het huwelijksbed tentoonspreidde.

In de week voor de kerst, toen Rya en Laura waren gaan winkelen en Joel en ik bij een kaartspelletje een paar biertjes dronken en popcorn met kaassmaak naar binnen werkten, had Joel zo veel flesjes Pabst Blue Ribbon achterovergeslagen dat hij er sentimenteel van werd. Hij legde het er zo dik op dat het glazuur van je tanden was gesprongen als je een hap uit hem had genomen. En in die stemming kon hij nergens anders over praten dan over zijn vrouw, die hij letterlijk aanbad. Laura was zo lief (zei hij), zo zachtaardig, zo liefhebbend en zo ruimhartig en ze was nog intelligent op de koop toe, en geestig en zo charmant dat ze niet eens een lucifer nodig had om een kouwe kikker in vuur en vlam te zetten. Ze was dan misschien geen heilige (zei hij), maar als er op dit moment iemand op aarde rondliep die meer recht had op een dergelijke benaming, dan wilde hij verdomd graag weten wie dat was.

Hij verzekerde me dat je om Laura te begrijpen – en om te begrijpen waarom ze met hem was getrouwd – goed moest beseffen dat zij een van die zeldzame mensen was die nooit afgingen op een eerste indruk – uiterlijk, reputatie – en die altijd verder keken dan hun neus lang was. Ze had er een slag van om mensen te doorgronden zonder dat er iets paranormaals aan te pas kwam, zoals het vermogen van Joel en mij om dwars door de vermomming van de trollen te kijken, alleen maar goeie, ouderwetse mensenkennis. In Joel had ze een man herkend wiens liefde en respect voor haar vrijwel grenzeloos waren en die, ondanks zijn monsterlijke gezicht, liever was dan de meeste mannen en ook minder moeite zou hebben met een langdurige verbintenis.

Maar goed, op die maandag 16 maart, toen Rya en ik vertelden dat we van plan waren om de trollen de strijd op te dringen, reageerden Laura en Joel precies zoals we verwacht hadden. Zij fronste, haar ogen werden donker van bezorgdheid en ze knuffelde en omhelsde ons nog vaker dan gewoonlijk, alsof ieder fysiek contact een extra draad was in een web van genegenheid dat ons misschien aan Gibtown zou binden en ons ervan zou kunnen weerhouden om op pad te gaan voor onze gevaarlijke missie. Joel liep nerveus te ijsberen, het mismaakte hoofd en de imposante schouders gebogen; daarna ging hij op de bank zitten frunniken om meteen weer op te springen en opnieuw aan het ijsberen te slaan. En ondertussen kwam hij met allerlei argumenten tegen ons plan en probeerde een beroep te doen op ons gezonde verstand. Maar we weigerden om ons door Laura’s genegenheid en Joels logica om te laten praten, want we waren jong, moedig en overtuigd van ons gelijk.

Halverwege de maaltijd, toen het gesprek eindelijk op andere onderwerpen kwam en het erop begon te lijken dat de Tucks zich met tegenzin neerlegden bij het feit dat onze kruistocht onvermijdelijk was, liet Joel plotseling zijn mes en vork met veel gekletter op zijn bord vallen, schudde zijn grijzende hoofd en pakte de discussie weer op: ‘Het is verdomme een zelfmoordpact, anders niet! Als jullie naar Yontsdown gaan met de bedoeling een nest trollen uit te roeien, dan plegen jullie gewoon samen zelfmoord.’ Hij spande zijn verweerde laadklepkaken alsof er een paar honderd woorden vast waren komen te zitten in die onvolmaakte gewrichten, maar toen hij uiteindelijk verder ging, zei hij alleen nog een keer: ‘Zelfmoord.’

‘En nu jullie elkaar gevonden hebben,’ zei Laura, terwijl ze haar hand uitstak over de tafel en heel even die van Rya aanraakte, ‘hebben jullie alle reden om in leven te blijven.’

‘We zijn niet van plan om met veel misbaar de stad binnen te rijden en onze bedoelingen kenbaar te maken,’ verzekerde Rya hun. ‘Dit is niet de afrekening bij de OK Corral. We zullen heel voorzichtig te werk gaan. Eerst moeten we zo veel mogelijk over hen te weten zien te komen en uitvinden waarom er zo veel van hen op één plek zitten.’

‘En we zullen goed gewapend zijn,’ zei ik.

‘Je moet niet vergeten dat wij enorm in het voordeel zijn,’ zei Rya. ‘Wij kunnen hen zien, maar zij wéten niet dat wij hen kunnen zien. We zullen hen als geesten met guerrillatactieken bestoken.’

‘Maar ze kennen jou,’ bracht Joel haar in herinnering.

‘Nee,’ zei ze hoofdschuddend. In haar glanzende zwarte haar glinsterden donkerblauwe lichtpuntjes. ‘Ze weten alleen hoe ik er eerst uitzag, toen ik nog blond was met een iets ander gezicht. Zij denken dat die vrouw dood is. En in zekere zin... is dat ook zo.’

Joel keek ons gekweld aan. Het derde oog in de granieten richel van zijn voorhoofd had een mystieke, doforanje tint en leek vol verborgen visioenen die het einde van de wereld aankondigden. Het ooglid gleed dicht. Hij sloot ook zijn beide andere ogen en zuchtte diep, een zucht vol berusting en diepe droefenis. ‘Waarom? Waarom, verdomme nog aan toe? Waarom voelen jullie je verplicht om zoiets idioots te doen?’

‘Vanwege al die jaren in het weeshuis, toen ik naar hun pijpen moest dansen,’ zei Rya. ‘Dat wil ik wreken.’

‘En vanwege mijn neef Kerry,’ zei ik.

‘Vanwege Jelly Jordan,’ zei Rya.

Joel hield zijn ogen gesloten. Hij vouwde zijn grote handen die op tafel lagen. Het leek bijna alsof hij zat te bidden.

‘En vanwege mijn vader,’ zei ik. ‘Een van hen heeft mijn vader vermoord. En mijn grootmoeder. En mijn tante Paula.’

‘Vanwege de kinderen die bij die brand in hun school in Yontsdown zijn omgekomen,’ voegde Rya er zacht aan toe.

‘En voor alle mensen die zullen sterven als wij niet ingrijpen,’ zei ik.

‘Om mijn schuld af te lossen,’ zei Rya. ‘Voor al die jaren dat ik voor hén heb gewerkt.’

‘Omdat als we het niet doen,’ zei ik, ‘we ons geen haar beter zullen voelen dan die mensen die vanuit hun vensters toekeken hoe Kitty Genovese aan reepjes werd gesneden.’

We zaten daar allemaal even stil over na te denken.

Door de met jaloezieën bedekte ramen stroomde de avondlucht naar binnen met een zacht sissend geluid, als adem die tussen op elkaar geklemde tanden wordt uitgeblazen.

Buiten maakte een stevige wind de nacht onveilig, als een beest met een enorme omvang dat in het donker achter iets aan zat.

Uiteindelijk zei Joel: ‘Maar jezus, jullie zijn maar met z’n tweeën, terwijl zij met zo veel zijn...’

‘Het is juist beter dat we maar met ons tweeën zijn,’ zei ik. ‘Twee mensen van buiten de stad die zich gedeisd houden, vallen echt niet op. We zullen op ons gemak rond kunnen neuzen zonder dat ze ons in de gaten hebben, dus de kans is groot dat we erachter komen waarom er zo veel van hen op één plek bij elkaar zitten. En daarna... als we besluiten om een heel stel om zeep te brengen, kunnen we dat in het geniep doen.’

In de diepe kassen onder zijn massieve en misvormde voorhoofd gingen Joels bruine ogen weer open; er stond een wereld van begrip, bezorgdheid, spijt en misschien ook wel medelijden in te lezen.

Terwijl ze over de tafel reikte om Rya’s hand vast te pakken en zich in een bocht wrong om de andere op mijn arm te leggen, zei Laura Tuck: ‘Als jullie daar weer terug zijn en in de problemen raken omdat jullie te veel hooi op je vork hebben genomen, dan komen wij ook.’

‘Ja,’ zei Joel met een spoortje zelfspot waarvan ik instinctief aanvoelde dat het niet echt gemeend was, ‘ik ben bang dat we inderdaad stom genoeg en sentimenteel genoeg zijn om naar jullie toe te komen.’

‘En dan brengen we ook een stel andere kermisgasten mee,’ zei Laura.

Joel schudde zijn hoofd. ‘Nou, daar ben ik nog niet zo zeker van. Kermisgasten hebben meestal moeite om zich in de gewone maatschappij te handhaven, maar dat betekent nog niet dat ze een blok beton tussen de oren hebben. Waarschijnlijk vinden ze het veel te riskant.’

‘Dat maakt niet uit,’ verzekerde Rya hem. ‘We zullen heus niet in zeven sloten tegelijk lopen.’

‘We zijn van plan om zo voorzichtig te zijn als twee muizen in een pakhuis vol katten,’ zei ik.

‘We zullen ons best redden,’ zei Rya.

‘Jullie hoeven je over ons echt geen zorgen te maken,’ zei ik tegen hen.

Volgens mij geloofde ik echt wat ik zei. Volgens mij voelde ik me ook echt zo zelfverzekerd. En de reden of het excuus voor dat onterechte zelfvertrouwen kon niet gezocht worden in het feit dat ik dronken was, want ik was volkomen nuchter.

In de vroege uurtjes van dinsdagochtend werd ik wakker van het onweer dat ver weg boven de Golf rommelde. Nog steeds half in slaap bleef ik een tijdje liggen luisteren naar Rya’s regelmatige ademhaling en naar de mopperende lucht.

Terwijl de sombere sluiers van de slaap langzaam maar zeker optrokken en mijn hoofd weer helder werd, begon het tot me door te dringen dat ik heel naar had gedroomd vlak voordat ik wakker werd en dat onweer een onderdeel was geweest van die nachtmerrie. Omdat ik al eerder dromen had gehad die profetisch waren gebleken, probeerde ik me deze ook weer voor de geest te halen, maar dat lukte niet. De vage indrukken van wat me in de armen van Morpheus was overkomen, dreven als sliertjes rook door mijn geheugen en kringelden net als echte rook ongrijpbaar omhoog om uiteindelijk op te lossen met een snelheid die evenredig was aan mijn vastberaden pogingen er tastbare en betekenisvolle beelden van te maken. Hoewel ik me er heel lang op concentreerde, kon ik me alleen een vreemde en bekrompen ruimte herinneren, een lange, nauwe en geheimzinnige gang of mogelijk een tunnel, waar de muren een inktzwarte duisternis leken af te scheiden en waar de enige, ver uit elkaar gelegen lichtpunten – ontoereikend en mosterdgeel – door dreigende schaduwen van elkaar gescheiden waren. Ik kon me niet meer voor de geest halen waar die plek zich bevond of wat zich daar in mijn nachtmerrie had afgespeeld, maar zelfs die vage en vormeloze herinneringen verkilden me tot op het bot en bezorgden me hartkloppingen van angst.

Buiten boven de Golf kwam het onweer dichterbij.

Een poosje later kwam de regen in dikke druppels naar beneden.

Ik kreeg steeds minder greep op de nachtmerrie en tegelijkertijd nam mijn angst af.

Het ritmische getik van de regen op het dak van de stacaravan suste me al snel weer in slaap.

Naast me murmelde Rya dromerig.

In die warme nacht in Florida, op slechts tweeënhalve dag van Yontsdown, badend in zomerse temperaturen maar met het vooruitzicht van het winterse noorden dat me terugriep, zocht ik weer troost in de slaap en vond die ook, met het gemak waarmee een zogend kind de moederborst vindt, hoewel ik me in plaats van met melk weer volzoog met het duistere elixer van de droom. En toen ik ’s morgens huiverend en snakkend naar adem wakker werd, slaagde ik er weer niet in me te herinneren waar die vreemde nachtmerrie over ging – wat me wel dwarszat, maar waar ik me nog niet echt druk over maakte.

Gibtown is ’s winters niet alleen de thuishaven voor de kermisgasten van de Sombra Brothers, maar ook voor mensen van vrijwel elk ander kermisgezelschap dat door de oostelijke helft van het land rondtrekt. Omdat kermisvolk voornamelijk uit paria’s bestaat of uit buitenbeentjes die zich in de burgermaatschappij niet kunnen handhaven, zijn er veel gezelschappen die (in tegenstelling tot de Sombra Brothers) geen vragen stellen bij het in dienst nemen van nieuw personeel of het contracteren van nieuwe exploitanten. Vandaar dat er tussen de eerlijke buitenbeentjes ook een paar moeilijke gevallen zitten, criminele figuren, ook al zijn die op de vingers van één hand te tellen. Dus als je weet waar je moet zijn en als je bekendstaat als een betrouwbaar lid van de gemeenschap, kun je in Gibtown bijna alles krijgen wat je zoekt.

Ik wilde een paar goede revolvers van een behoorlijk kaliber, twee pistolen met bij de wet verboden geluiddempers, een jachtgeweer met een afgezaagde loop, een volautomatisch geweer, op z’n minst dertig kilo semtex, ontstekingsmechanismen met ingebouwde timers, een stuk of tien buisjes Pentothal, een pak injectienaalden en nog een paar andere dingen die je niet zo een-twee-drie bij de eerste de beste supermarkt of drogist kunt aanschaffen. Die dinsdagochtend stond ik na het stellen van een paar discrete vragen al binnen een halfuur op de stoep van Norland ‘Slick Eddy’ Beckwurt, de exploitant van een gokkraam die deel uitmaakte van een groot gezelschap dat tijdens het seizoen voornamelijk door het middenwesten rondreisde.

Slick Eddy zag er helemaal niet uit als een glibberige, gladde jongen. Hij zag er zelfs verschrompeld uit. Hij had droog, zandkleurig haar en ondanks de zon in Florida was hij zo bleek als het stof in een antieke grafkelder. Zijn huid was dor met een netwerk van fijne rimpeltjes en zijn lippen waren zo droog dat ze leken te schilferen. Zijn ogen hadden de vreemde amber tint van in de zon vergeeld papier. Hij droeg een keurige kaki broek en een kaki overhemd dat zacht knisperde en kraakte als hij zich bewoog. Zijn lage maar schorre stem deed me denken aan een hete woestijnwind die door dor struikgewas speelt. Hij was een zware roker die naast elke stoel binnen oogbereik een pakje Camel had liggen en hij zag er bijna even doorgerookt uit als een varkenslapje.

De zitkamer in de woonwagen van Slick Eddy was slecht verlicht en stonk naar verschaalde sigarettenrook. De meubels waren bekleed met donkerbruin vinyl dat zich als leer voordeed; de bijzettafeltjes waren van staal en glas en op de bijpassende salontafel lagen een paar nummers van de National Enquirer en een aantal tijdschriften over vuurwapens. Van de drie lampen brandde er maar een. De lucht was koel en droog. Alle ramen waren bedekt met zware, zorgvuldig gesloten gordijnen. Als die sigarettenstank er niet had gehangen, zou ik bijna het idee hebben gekregen dat ik me in een voorraadkluis bevond waar temperatuur, licht en vochtigheid zorgvuldig in de gaten werden gehouden omdat er kostbare kunstvoorwerpen of antieke documenten werden bewaard.

Sinds zonsopgang had het niet meer geregend, maar het begon weer toen ik bij de woning van Slick Eddy aankwam. Nu klonk het geluid van de bui vreemd gedempt, alsof de hele caravan in net zulke zware gordijnen was gewikkeld als voor de ramen hingen.

Onderuitgezakt in een van de bruine vinyl stoelen, hoorde Slick Eddy onverstoorbaar en zonder me in de rede te vallen de hele lange en buitensporige boodschappenlijst aan die ik opdreunde. Hij zat stevig te trekken aan de sigaret in een hand met lange dunne vingers vol ingebrande nicotinevlekken.

Toen ik klaar was met mijn verlanglijstje, vroeg hij niets, er stond zelfs geen vraag in zijn perkamentgele ogen te lezen. Hij vertelde me alleen wat het zou gaan kosten en toen ik hem de helft van het bedrag vooruitbetaald had, zei hij: ‘Kom om drie uur maar terug.’

‘Vandaag?’

‘Ja.’

‘Kunt u al dat spul binnen een paar uur hier hebben?’

‘Ja.’

‘Ik wil wel waar voor mijn geld.’

‘Uiteraard.’

‘Het semtex mag niet gevoelig zijn, ik moet er zonder gevaar mee kunnen werken.’

‘Ik verkoop geen rotzooi.’

‘En de Pentothal...’

Hij blies een stinkende wolk rook uit en zei: ‘Hoe langer we erover praten, hoe moeilijker het voor me wordt om dat spul voor drie uur hier te hebben.’

Ik knikte, stond op en liep naar de deur. Terwijl ik nog een keer omkeek, zei ik: ‘Bent u niet nieuwsgierig?’

‘Waarnaar?’

‘Naar wat ik van plan ben,’ zei ik.

‘Nee.’

‘Maar u moet zich toch afvragen...’

‘Nee.’

‘In uw plaats zou ik wel nieuwsgierig zijn als er mensen naar me toe kwamen die dit soort spullen wilden hebben. In uw plaats zou ik willen weten waar ik bij betrokken raakte.’

‘Daarom doe ik dit werk ook en u niet,’ zei hij.

Toen de regen ophield, zakten de plassen al snel in de grond, de bladeren droogden op en de grassprietjes richtten zich weer langzaam op uit de onderdanige houding die de stortbui hun opgedrongen had, maar het klaarde niet op; de lucht boven de vlakke kust van Florida bleef drukkend en zwaar. De langzaam in oostelijke richting drijvende donkere wolkenmassa’s leken te rotten en te etteren. Het rook ook niet zo fris als je na zo’n bui eigenlijk zou verwachten; er kleefde een vreemde, bedompte geur aan de vochtige dag, alsof de wind een of andere smerige vorm van vervuiling vanuit de Golf naar ons toe had geblazen.

Rya en ik pakten drie koffers in en zetten die in onze beige stationcar, met aan de zijkant panelen die in een houtnerf gespoten waren. Zelfs in die tijd werden er in Detroit al geen auto’s meer gemaakt met echte houten panelen en misschien was dat wel een van de eerste aanwijzingen dat het tijdperk van kwaliteit, vakmanschap en oorspronkelijkheid volledig plaats zou moeten maken voor het tijdperk van prutswerk, haast en slimme namaak.

Plechtig – en af en toe met tranen in de ogen – namen we afscheid van Joel en Laura Tuck, van Gloria Neames, Red Morton, Bob Weyland, Madame Zena, Irma en Paulie Lorus en andere kermisgasten, waarbij we tegen een aantal van hen zeiden dat we een vakantiereisje gingen maken, terwijl we de anderen de waarheid vertelden. Ze wensten ons succes en probeerden ons zo goed en zo kwaad als het ging een hart onder de riem te steken, maar in de ogen van degenen die wisten wat we werkelijk gingen doen, stonden twijfel, angst, medelijden en verslagenheid te lezen. Ze verwachtten niet dat we terug zouden komen – of dat we in Yontsdown lang genoeg in leven zouden blijven om iets van belang te weten te komen over de trollen die zich daar genesteld hadden, of dat we de vijand noemenswaardige schade konden toebrengen. Er was maar één gedachte die hun allemaal door het hoofd speelde, al sprak niemand die hardop uit: We zien jullie nooit terug.

Om drie uur, toen we ons in een uithoek van Gibtown bij de stacaravan van Slick Eddy meldden, zat hij al op ons te wachten met alle wapens, de springstof, de Pentothal en alle andere dingen die ik besteld had. De spullen zaten in een aantal verschoten canvastassen met een koordsluiting aan de bovenkant en we legden ze in de auto alsof het zakken vuil wasgoed waren waarmee we naar de wasserette gingen.

Rya had zich bereid verklaard om het eerste stuk van onze reis naar het noorden te rijden. Ik moest ervoor zorgen dat we steeds een lekker rock-’n-rollstation op de radio hadden terwijl de kilometers voorbijgleden.

Maar voor we de kans kregen om de oprit van Slick Eddy af te rijden, boog hij zich voorover en keek me door het open raampje met zijn gekreukelde papyrusgezicht aan. Terwijl zijn door sigarettenrook verpeste adem met een droog gereutel uit zijn keel ontsnapte, zei hij: ‘Als jullie daarginds in problemen komen met de wet en ze willen weten waar jullie die dingen hebben opgedoken die je eigenlijk niet zou mogen hebben, dan verwacht ik dat jullie aan je eer als kermisgast denken en mij erbuiten laat.’

‘Natuurlijk,’ zei Rya scherp. Het was duidelijk dat ze Slick Eddy niet mocht. ‘Waarom zou je ons beledigen door daar zelfs maar over te beginnen? Denk je soms dat we een stel laffe oplichters zijn die hun eigen volk voor de wolven gooien om zelf de dans te ontspringen? Wij zijn volkomen betrouwbaar.’

‘Die indruk heb ik ook,’ zei Slick Eddy.

‘Nou dan,’ zei ze, maar ze bleef gepikeerd.

Slick Eddy die nog steeds door het open raampje naar ons stond te loeren, was kennelijk nog niet tevreden. Hij scheen instinctief aan te voelen dat Rya vroeger wel degelijk haar eigen soortgenoten had verraden. En uit haar reactie op die argwanende houding van hem bleek misschien wel in de eerste plaats dat ze haar schuldgevoelens nog steeds niet helemaal van zich had afgezet en niet dat ze zo’n hekel aan hem had.

Eddy zei: ‘Als alles voor elkaar komt – waar jullie ook naartoe gaan en wat jullie ook van plan zijn – en jullie hebben op een goeie dag nog meer spullen nodig, dan kunnen jullie me altijd bellen. Maar als er iets misgaat, dan wil ik jullie nooit meer zien.’

‘Als er iets misgaat,’ zei Rya scherp, ‘dan zul je ons ook nooit meer zien.’

Hij keek haar met die uitgebluste amberkleurige ogen knipperend aan, hij keek mij knipperend aan en ik had durven zweren dat ik zijn oogleden op en neer hoorde gaan met het zachte, metalig schurende geluid van verroeste machineonderdelen die langs elkaar schrapen. Hij slaakte een piepende zucht en ik verwachtte half en half dat er een wolkje stof zou verschijnen tussen zijn schilferende lippen, maar het enige dat tegen mijn gezicht sloeg, was een verse walm zure sigarettenadem. Ten slotte zei hij: ‘Ja. Ja... ik heb inderdaad het idee dat ik jullie nooit weer zal zien.’

Terwijl Rya achteruit de oprit afreed, stond Slick Eddy Beckwurt ons na te kijken.

‘Waar doet hij jou aan denken?’ vroeg ze aan mij.

‘Aan een woestijnrat,’ zei ik.

‘Nee.’

‘Nee?’

‘Aan de dood,’ zei ze.

Ik staarde naar de kleiner wordende gestalte van Slick Eddy.

Plotseling begon hij te glimlachen en zwaaide naar ons, misschien omdat hij er spijt van had dat hij Rya tegen zich in het harnas had gejaagd en toch liever op een wat vriendschappelijker manier afscheid wilde nemen. Dat was het ergste dat hij had kunnen doen, want zijn magere, ascetische gezicht, kurkdroog en lijkbleek, was niet gemaakt om te lachen. In die knokige grijns kon ik geen spoor van vriendschap of warmte ontdekken en elke vorm van plezier ontbrak. Het enige dat eruit sprak, was de onzalige honger van Magere Hein.

Met dat macabere beeld als laatste herinnering aan Gibtown in onze hersens gegrift, kreeg de rit in noordoostelijke richting door Florida een somber tintje, bijna troosteloos. Zelfs de muziek van de Beach Boys, de Beatles, de Dixie Cups of de Four Seasons kon ons niet in een beter humeur brengen. De vlekkerige lucht boven ons leek op een dak van leisteen, een loden gewicht dat op de wereld scheen te drukken en ons dreigde te verpletteren. We reden van de ene bui in de andere. Af en toe werd de grauwe lucht opengereten maar niet opgeklaard door flarden zilverkleurige regen, die de weg in een spiegel veranderden maar het asfalt nog zwarter maakten. Het water sijpelde in trage beekjes over de rand van het wegdek of gutste en schuimde door de goten en de greppels. Als het niet regende, hing er vaak een fijne lichtgrijze nevel als baarden om de cipressen en de coniferen, waardoor het moerassige, met struikgewas bedekte landschap van Florida iets weg begon te krijgen van Britse heidevelden. Toen het donker was geworden, kwamen we in mist terecht, die op bepaalde plekken heel dicht was. We zeiden niet veel tijdens dat eerste stuk van de reis, alsof we bang waren dat alles waar we over zouden praten ons nog somberder zou maken. Hoe zwartgallig ons humeur was, mag blijken uit het feit dat de eerste hit van de Supremes, ‘When The Love Light Starts Shining Through His Eyes’, die een week of zes eerder in de hitlijsten was verschenen en die toch met recht ‘oppeppend’ mag worden genoemd, ons niet als een ode aan de vreugde maar als een klaagzang in de oren klonk – en de andere liedjes die op de radio te horen waren, kwamen al net zo onheilspellend op ons over.

We aten in een saai wegrestaurant, aan een tafeltje naast het met dode insecten en dikke regendruppels bespetterde raam. Alles op het menu was gebakken, gefrituurd, of gepaneerd en gefrituurd.

Een vrachtwagenchauffeur die op een kruk bij de bar zat, was een trol. Mijn zesde zintuig ving de spirituele beelden op die hij uitstraalde en met mijn Schemerogen zag ik dat hij zijn zware, op een tank lijkende vrachtwagen vaak had gebruikt om nietsvermoedende automobilisten op stille stukken van de snelwegen in Florida te rammen of van de weg te drukken, in een van de kanalen waar ze bekneld in hun auto’s verdronken, of in een moeras waar ze door de stinkende, kleffe modder ondergezogen werden. Het drong ook tot me door dat hij in de nachten die voor ons lagen nog veel meer onschuldigen zou vermoorden, misschien zelfs vannacht al, hoewel ik niet het gevoel had dat hij voor Rya en mij een bedreiging vormde. Eigenlijk wilde ik het mes uit mijn laars trekken, achter hem gaan staan en zijn keel afsnijden. Maar bij de gedachte aan de belangrijke opdracht die voor ons lag, kon ik mezelf beheersen.

Ergens in Georgia brachten we de nacht door in een houten motel langs de snelweg, niet omdat het een aantrekkelijke indruk maakte, maar omdat we plotseling door vermoeidheid overmand werden in een verlaten en troosteloze streek waar niets anders te vinden was. Het matras zat vol knobbels en het versleten spiraal gaf geen enkele steun. Een paar seconden nadat we het licht uit hadden gedaan, konden we griezelig grote insecten over de gebarsten linoleumvloer horen kruipen. We waren te moe – en te bang voor wat ons te wachten stond? – om ons er iets van aan te trekken. Binnen een paar minuten, na één warme kus, vielen we in slaap.

En weer droomde ik van een lange, schemerige tunnel die onvoldoende verlicht werd door zwakke en ver uit elkaar geplaatste amberkleurige lampen. Het plafond was laag. De muren waren vreemd ruw, hoewel ik niet kon onderscheiden uit welk materiaal ze waren opgetrokken. Opnieuw schrok ik bevend van angst wakker, met een kreet die me in de keel bleef steken. Maar al deed ik nog zo m’n best, ik kon me niets herinneren van wat zich in de nachtmerrie had afgespeeld, niets dat het zenuwachtige gebonk van mijn hart kon verklaren.

De verlichte wijzerplaat van mijn horloge gaf aan dat het tien over drie in de ochtend was. Ik had hooguit tweeënhalf uur geslapen, maar ik wist dat ik die nacht verder geen rust zou krijgen.

Naast me in de onverlichte kamer lag Rya, nog steeds diep in slaap, te kreunen, te hijgen en te huiveren.

Ik vroeg me af of zij nu door diezelfde duistere tunnel holde die in mijn nachtmerrie een hoofdrol had gespeeld.

Ik dacht terug aan die andere onheilspellende droom die we afgelopen zomer hadden gedeeld: de met zerken bezaaide begraafplaats op de heuvel. Die droom was een omen geweest. Als we nu weer dezelfde nachtmerrie hadden, konden we er zeker van zijn dat het ook nu een waarschuwing voor dreigend gevaar betrof.

Morgenvroeg zou ik haar vragen waarom ze vannacht zo had liggen kreunen en rillen. Met een beetje geluk zou de reden voor haar nare droom prozaïscher zijn dan de mijne: het vette eten in het wegrestaurant.

Ondertussen lag ik in het donker op mijn rug te luisteren naar mijn eigen zachte ademhaling, naar Rya’s dromerige gemompel en plotselinge gewoel en naar het onophoudelijke, nijvere gescharrel van de veelpotige insecten.

Woensdagmorgen 18 maart reden we door tot we bij een knooppunt een Stuckey’s restaurant vonden. Terwijl we ons tegoed zaten te doen aan een redelijk verzorgd ontbijt van eieren met spek, gruttenpap, warme broodjes en koffie vroeg ik aan Rya wat ze had gedroomd.

‘Vannacht?’ vroeg ze fronsend terwijl ze een restje eidooier opdepte met een stukje toast. ‘Ik heb als een blok geslapen en helemaal niet gedroomd.’

‘Je hebt wel gedroomd,’ verzekerde ik haar.

‘Echt waar?’

‘Aan één stuk door.’

‘Daar herinner ik me niets van.’

‘Je lag ontzettend te kreunen. En in de lakens te trappelen. Niet alleen vannacht, maar ook gisternacht.’

Ze knipperde met haar ogen terwijl het stukje toast halverwege haar mond bleef steken. ‘O. Ik snap ’t. Je bedoelt... dat jij wakker schrok uit je éígen nachtmerrie en toen tot de ontdekking kwam dat ik net zo naar lag te dromen?’

‘Dat klopt.’

‘En nu vraag je je af...’

‘Of we weer dezelfde droom hebben.’ Ik vertelde haar alles over de vreemde tunnel met de zwakke en flikkerende lampen. ‘Ik werd wakker met het gevoel dat er iets achter me aan had gezeten.’

‘Wat dan?’

‘Iets... iets... ik weet het niet.’

‘Nou,’ zei ze, ‘als ik ook zoiets heb gedroomd, dan weet ik daar niets meer van.’ Ze stopte het van ei doortrokken stukje brood in haar mond, kauwde en slikte. ‘Goed, we hebben dus allebei naar gedroomd. Maar dat hoeft niet per se... profetisch te zijn. God weet dat we meer dan genoeg reden hebben om niet rustig te slapen. Spanning. Angst. Als je nagaat waar we naartoe gaan, dan is het logisch dat we door nachtmerries worden gekweld. Dat zegt helemaal niets.’

Na het ontbijt bleven we de hele dag doorrijden. We stopten zelfs niet om te gaan lunchen, maar kochten wat crackers en repen bij een benzinestation van Mobil waar we stopten om te tanken.

Langzaam maar zeker lieten we de subtropische warmte achter ons, maar het weer klaarde wel op. Tegen de tijd dat we halverwege South Carolina waren, was de hemel strakblauw.

Vreemd genoeg – of misschien ook niet – maakte de zonovergoten dag, althans op mij, een even chagrijnige indruk als de verregende dag waarop we de Golf achter ons hadden gelaten. Er zat iets donkers verscholen in de naaldwouden die een groot stuk van de snelweg aan weerszijden omzoomden, een duisternis die de indruk wekte te leven en ons scherp in de gaten te houden, alsof het donker geduldig wachtte tot het de kans zou krijgen zich op en over ons te storten en zich te voeden met onze botten. Zelfs waar de felle, koperkleurige zon op volle kracht scheen, zag ik de schaduw van de toekomst en het onontkoombare aanbreken van de nacht. Ik was niet bepaald in een vrolijke bui.

Woensdagavond laat stopten we in Maryland bij een beter motel dan dat in Georgia: een goed bed, vaste vloerbedekking en geen wriemelende insecten.

We waren nog vermoeider dan de avond ervoor, maar toch vielen we niet meteen in slaap. In plaats daarvan begonnen we min of meer tot onze eigen verbazing te vrijen. En nog verrassender was dat we niet van ophouden wisten. We begonnen lekker langzaam en loom, met rustige, ingehouden stoten en spieren die zich haast lui spanden en ontspanden. Door de manier waarop we bijna in slowmotion op en neer deinden en elkaar streelden, leken we wel een beetje op een stel minnaars in een of andere kunstfilm. En alles gebeurde met een tederheid en een vreemd soort verlegenheid alsof het de eerste keer was. Maar na een poosje ging het gepaard met een onverwachte hartstocht en energie, wat nauwelijks te verklaren was, zeker als je de lange rit die we achter de rug hadden in aanmerking nam. Nog nooit had Rya’s prachtige lichaam zo elegant aangevoeld, met zulke sensuele welvingen, nog nooit was het warmer of leniger geweest, nog nooit zo zijdezacht – nog nooit dierbaarder. Het ritme van haar jagende ademhaling, haar kreetjes van verrukking, de manier waarop ze af en toe naar adem snakte en kreunde en de hongerige manier waarop haar handen over mijn lichaam dwaalden en me tegen haar aan trokken – uit al die dingen bleek haar groeiende opwinding die ervoor zorgde dat ik zelf ook steeds meer in vervoering raakte. Ik begon letterlijk te rillen van genot en elke rilling vloeide als een elektrische stroomstoot van mijn lichaam naar het hare. Via de ene na de andere climax klom ze naar adembenemende hoogten, en ondanks een krachtige eruptie, die niet alleen uit een zaadlozing bestond maar waarbij ik ook al mijn bloed en beenmerg scheen kwijt te raken, werd ik absoluut niet slapper maar kon gewoon door blijven gaan, op weg naar een hoogtepunt van erotische en emotionele verrukking dat ik nog nooit eerder had beleefd.

Zoals ons al eerder was overkomen – hoewel nog nooit met zo’n intensiteit en zo veel kracht als nu – hadden we ons overgeleverd aan een vurige vrijpartij om vergetelheid te vinden, om nergens meer aan te denken, om de onbetwistbare nabijheid van de in een zwart gewaad gehulde en met een zeis gewapende Dood van ons af te zetten. We deden ons best om een lange neus te trekken naar de gevaren die voor ons lagen en net te doen alsof de angst die ons al had overmeesterd helemaal niet bestond. We vonden niet alleen troost door ons over te geven aan het vlees maar ook tijdelijk rust en de eendracht gaf ons kracht. En misschien hoopten we ook wel dat we daardoor zo volslagen uitgeput zouden raken dat we geen van beiden zouden dromen.

Maar we droomden wel.

Ik kwam weer terecht in die slechtverlichte tunnel, waardoor ik in doodsangst wegvluchtte voor iets dat ik niet kon zien. De paniek werd verwoord door de harde, gelijkmatige echo van mijn voetstappen op een stenen vloer.

Rya droomde ook en tegen het aanbreken van de dag werd ze met een schreeuw wakker, toen ik al urenlang voor me uit had liggen staren. Ze begon weer te beven, maar dit keer niet van genot. Ze kon zich een paar dingen van de nachtmerrie herinneren: vage, flikkerende gele lampen; af en toe een roetzwarte duisternis; een tunnel...

Er zou ons iets heel naars overkomen in een tunnel. Wanneer, waar, hoe en waarom – dat waren dingen die we nog niet konden doorgronden.

Donderdag ging ik achter het stuur zitten en reed in noordelijke richting verder naar Pennsylvania, terwijl Rya zich met de radio bemoeide. De lucht slibde weer dicht met staalgrijze wolken die aan de randen zwart geschroeid waren en op de door oorlogsgeweld aangetaste deuren van een of ander hemels arsenaal leken.

We verlieten de snelweg en kwamen op een smallere autoweg terecht.

Officieel zou het over een paar dagen lente zijn, maar in dit noordoostelijke berggebied had Moeder Natuur weinig eerbied voor de kalender. Koning Winter regeerde nog steeds en zou zeker tot het eind van de maand en misschien nog wel langer op zijn troon blijven zitten.

Het met sneeuw bedekte landschap liep omhoog, in het begin nog vrij geleidelijk maar al gauw met meer onverbiddelijkheid, en aan weerszijden van de provinciale weg werden de sneeuwhopen steeds hoger. Met elke kilometer die we aflegden, werd de weg bochtiger en terwijl ik de kronkelige route volgde, dwaalden mijn gedachten terug naar de dag waarop Jelly Jordan, Luke Bendingo en ik naar Yontsdown waren gereden om vrijkaartjes en smeergeld te geven aan provinciale bestuurders, in de hoop op die manier de weg te effenen voor de kermis van de Sombra Brothers.

Het landschap deed nu al even onheilspellend aan als destijds. Het was onlogisch en onverklaarbaar, maar de bergen zelf leken iets kwaadaardigs te hebben, alsof aarde, steen en bossen op de een of andere manier in staat waren een slechte inborst en slechte bedoelingen te ontwikkelen, te koesteren en vast te houden. Verweerde rotsformaties die hier en daar omhoogstaken uit dikke lagen sneeuw en zand leken op de halfverrotte tanden van een of ander opduikend zeemonster dat door de aarde zwom in plaats van door de zee. Op andere plaatsen deden langere formaties me denken aan de geschulpte wervelkolommen van gigantische reptielen. Het sombere, grijze daglicht wierp weinig schaduwen af, maar het legde zo’n asgrauwe laag over elk voorwerp dat we langzaam maar zeker de indruk begonnen te krijgen dat we terecht waren gekomen in een alternatieve wereld zonder kleur – uitsluitend grijs, zwart en wit. De hoge dennenbomen staken omhoog als de stalen spijkers op de gepantserde vuist van een roofridder. De bladloze essen en berken vertoonden weinig gelijkenis met bomen en hadden net zo goed de gefossiliseerde geraamtes kunnen zijn van een ras dat aan de mens vooraf was gegaan. Een griezelig aantal van de winterkale eiken was knoestig en misvormd door zwammen.

‘We kunnen nog steeds terug,’ zei Rya rustig.

‘Wil je dat dan?’

Ze zuchtte. ‘Nee.’

‘En als we eerlijk zijn... kan dat nog?’

‘Nee.’

Zelfs de sneeuw vrolijkte die akelige bergen niet op. Het zag er ook heel anders uit dan de sneeuw in vriendelijker contreien. Het was geen kerstsneeuw – of sneeuw om te skiën, of sneeuwpoppen van te maken, of sneeuwballengevechten mee te voeren. Het zat vastgevroren aan de stammen en de takken van de kale bomen, maar die leken daardoor nog sterker op zwarte skeletten. Deze sneeuw deed me echter vooral denken aan de met witte tegels beklede snijkamers in een lijkenhuis, waar koude, dode lichamen werden ontleed om een doodsoorzaak op te sporen en de betekenis daarvan te achterhalen.

We kwamen langs herkenningspunten die we ons nog van afgelopen zomer herinnerden: de verlaten mijningang, de halfvergane kiepkar, de roestende karkassen van auto’s op betonnen blokken. De sneeuw verborg bepaalde onderdelen van al die voorwerpen, maar verzwakte in geen enkel opzicht de bijdrage die ze leverden aan de doordringende sfeer van wanhoop, ellende en vervallenheid.

De geasfalteerde provinciale driebaansweg lag vol sintels en zand en overal waren witte vlekken achtergebleven van het zout dat na de laatste zware sneeuwbui was gestrooid. Maar het wegdek was volkomen vrij van sneeuw en ijs en prima te berijden.

Terwijl we langs het bord reden dat aangaf dat we de stadsgrens van Yontsdown waren gepasseerd, zei Rya: ‘Ik zou maar iets minder hard rijden, Slim.’

Ik wierp een blik op de snelheidsmeter en kwam tot de ontdekking dat ik de maximumsnelheid met meer dan twintig kilometer overschreed, alsof ik onbewust van plan was om met een noodgang dwars door de stad te spuiten en er aan de andere kant weer even hard uit te rijden.

Ik nam gas terug, reed een bocht om en zag een politieauto langs de weg staan, precies aan het einde van de bocht. Het raampje naast de bestuurder stond op een kiertje open, net wijd genoeg om er een radarapparaat uit te laten steken.

Terwijl we langs hem heen stoven, nog steeds een paar kilometer te snel, zag ik dat de smeris achter het stuur een trol was.

21

Winter in de hel

Ik vloekte hardop, want hoewel ik hooguit een kilometer of vijf boven de maximumsnelheid zat, wist ik zeker dat het gezag in deze door demonen geregeerde stad zelfs de kleinste overtreding niet door de vingers zou zien. Ik wierp een bezorgde blik in mijn achteruitkijkspiegel. Op het dak van de zwart-witte patrouillewagen kwam het rode zwaailicht tot leven en bloederige strepen licht flitsten over de lijkwade van sneeuw; hij kwam achter ons aan en dat was bepaald geen veelbelovend begin van onze clandestiene onderneming.

‘Verdomme,’ zei Rya terwijl ze zich omdraaide en door de achterruit keek.

Maar nog voordat de politieauto de weg op was gereden, kwam er een andere auto de hoek om zeilen, een gele Buick vol modderspatten die nog harder reed dan ik, en de aandacht van de politietrol richtte zich meteen op die veel duidelijker overtreding. Wij konden zonder problemen doorrijden, terwijl de smeris achter ons de Buick aanhield.

Een plotselinge windvlaag joeg miljarden fijne sneeuwsliertjes op van de grond die zich achter ons onmiddellijk tot een zilvergrijs gordijn weefden, waardoor de Buick met de pechvogel die achter het stuur zat en de politietrol niet langer te zien waren.

‘Dat was op het nippertje,’ zei ik.

Rya zei niets. Recht voor ons en iets lager lag Yontsdown. Ze tuurde weer door de voorruit en zat op haar onderlip te bijten terwijl ze tijdens de afdaling strak naar de stad bleef kijken.

Afgelopen zomer had Yontsdown een grimmige en middeleeuwse indruk gemaakt. Nu, in de ijzige greep van de winter, zag de plaats er nog onaantrekkelijker uit dan op die augustusdag toen ik er voor het eerst kennis mee had gemaakt. Tegen de grauwe horizon waren de giftige rook en stoom die uit de gebouwen van de gore staalfabriek omhoog rezen nog donkerder en smeriger dan daarvoor, het leken net aspluimen die door smeulende vulkanen werden uitgestoten. Op een hoogte van een meter of tien werd de grauwe stoom dunner en door de winterwind aan flarden gerukt, maar de zwavelachtige rook dreef van bergtop naar bergtop. De combinatie van donkergekleurde wolken en zure gele dampen gaf de hemel een beurse aanblik. En als de lucht er gekneusd uitzag, dan was de stad eronder in elkaar geslagen, verscheurd en dodelijk gewond: het leek niet alleen een stervende gemeente maar een gemeente vól stervenden, een begraafplaats ter grootte van een stad. De rijtjeshuizen – voor het merendeel sjofel en stuk voor stuk overdekt met een grijze stoflaag – en de grotere, uit baksteen en graniet opgetrokken gebouwen hadden me de eerste keer aan middeleeuwse bouwsels doen denken. Dat anachronistische gevoel gaven ze me nog steeds, maar dit keer – met daken die deels onder een laag gore sneeuw schuilgingen, dakranden waar smerige ijspegels aan hingen en bevroren ramen die op gemarmerd glas leken – vertoonden ze op de een of andere manier ook gelijkenis met een onafgebroken reeks in strakke rijen opgestelde zerken op een reuzenkerkhof. En vanuit de verte leken de wagons op de rangeerterreinen op doodskisten.

Ik had het gevoel alsof ik verzoop in spirituele gewaarwordingen en elke stroming in die helse zee was duister, koud en angstaanjagend.

Toen we over de brug reden, bleek de rivier onder het metalen rooster van het wegdek dichtgevroren en ook verderop, achter de zware ijzeren balustrades, lag de bedding vol grote brokken ijs met scherpe randen. Dit keer leken de banden in plaats van te zingen een schrille, eentonige kreet te slaken. Aan de overkant van de brug zette ik de stationcar abrupt langs de kant van de weg.

‘Wat doe je nou?’ vroeg Rya met een blik op het gore eetcafé waarvoor ik was gestopt.

Het was een uit cementblokken opgetrokken gebouw dat gifgroen was geschilderd. Vaal geworden rode verf bladderde van de voordeur en de ramen waren weliswaar niet bevroren, maar ze zaten zo vol vette en vuile strepen dat je er toch niet doorheen kon kijken.

Ze zei: ‘Wat heb je hier te zoeken?’

‘Niets,’ zei ik. ‘Ik... ik wil alleen met je van plaats verwisselen. Die uitstraling... overal om me heen... overal vanaf... Waar ik ook kijk, zie ik... vreemde en afschuwelijke schaduwen... Geen echte, maar schaduwen van de dood en het verderf die ons nog te wachten staan... volgens mij kan ik nu maar beter niet rijden.’

‘Die uitwerking had de stad de vorige keer niet op je.’

‘Jawel. Nou en of. Toen ik hier voor het eerst was, samen met Luke en Jelly. Niet zo erg. En ik had mezelf al vrij snel weer in de hand. Over een poosje zal ik er wel weer aan gewend raken. Maar op dit moment... voel ik me... alsof ik een dreun heb gehad.’

Terwijl Rya over de voorbank schoof om achter het stuur te gaan zitten, stapte ik uit en liep onzeker om de auto naar de andere kant. Het was bitter koud en de walm die in de lucht hing, rook naar olie, steenkoolgruis, benzinedampen, frituurvet uit de keuken van het eettentje waar we naast stonden en (ik had erop durven zweren) zwavel. Ik ging op de passagiersstoel zitten en trok het portier met een klap dicht. Rya startte de auto en voegde moeiteloos weer in tussen het verkeer.

‘Waar gaan we naartoe?’ vroeg ze.

‘Rijd maar dwars door de stad naar de buitenwijken.’

‘En dan?’

‘Dan gaan we op zoek naar een rustig motel.’

Ik had geen verklaring voor het feit dat de stad nu een nog veel naardere uitwerking op me had, maar ik kon wel een paar oorzaken bedenken. Het zou kunnen dat mijn mediamieke vermogen om onbekende redenen sterker was geworden en dat ik nu nog gevoeliger was voor paranormale indrukken. Of misschien was de last van verdriet en angst die de stad moest torsen sinds mijn laatste bezoek nog onmetelijk veel zwaarder geworden. En het was ook best mogelijk dat de terugkeer naar deze demonische plaats me nog veel meer angst aanjoeg dan ik wel had beseft. In dat geval waren mijn zenuwen al tot het uiterste gespannen en daardoor nog gevoeliger voor de duistere krachten en de vormeloze maar afschuwelijke beelden die overal om me heen door gebouwen, auto’s, mensen en allerlei voorwerpen op me afgestuurd werden. En dan was er ook nog de mogelijkheid dat ik met behulp van mijn Schemerogen gewaarwerd dat ikzelf of Rya – of misschien wel wij allebei – hier door trollenhanden de dood zou vinden. Maar als mijn helderziendheid me die laatste boodschap probeerde door te geven, dan was ik kennelijk emotioneel niet in staat die te ontvangen en te accepteren. Ik kon me er wel iets bij voorstellen, maar ik kon mezelf er niet toe brengen om een dergelijk zinloos en afschrikwekkend lot ook echt tot in het kleinste detail te ‘zien’.

Toen we in de buurt kwamen van de twee verdiepingen hoge, uit baksteen opgetrokken lagere school waar zeven kinderen levend waren verbrand nadat de verwarmingsketel was ontploft, zag ik dat de door de vlammen zwaar beschadigde vleugel sinds de zomer weer was opgebouwd en dat het leistenen dak was gerepareerd. De school was op dit moment zelfs in gebruik: achter een paar ramen waren kinderen te zien.

Net als de eerste keer kwam een enorme golf spirituele indrukken uit de muren van het gebouw opwellen en met een verontrustende kracht en massa op me toe stormen – het was weliswaar een occulte, maar absoluut dodelijke massa en voor mij even levensgevaarlijk als een vloedgolf. Ik was nog nooit op een andere plek geweest waar de diepte van menselijk leed, verdriet en angst op dezelfde manier gepeild kon worden als de diepte van een oceaan: in tientallen, honderden en zelfs duizenden vademen. Een dunne, kille sproeiwolk stoof voor de vloedgolf uit: onsamenhangende toekomstbeelden die over de oppervlakte van mijn brein werden uitgestort. Ik zag muren en plafonds die plotseling in vlammen uitbarstten... ramen die in tienduizend dodelijke scherven uit elkaar spatten... striemende vuurtongen die aangewakkerd door de tocht door klaslokalen lekten... doodsbange kinderen met brandende kleren... een gillende onderwijzeres met brandende haren... het geblakerde en bladderende lichaam van een andere onderwijzer dat onderuitgezakt in een hoek zat terwijl zijn lichaamsvet spetterde en borrelde als spek op een bakplaat...

De laatste keer dat ik langs de school kwam, had ik zowel visioenen gehad van de brand die al voorbij was als van de nog veel ergere brand die nog moest plaatsvinden. Maar dit keer zag ik alleen de toekomstige brand die nog aangestoken moest worden, waarschijnlijk omdat de voor ons liggende ramp qua tijd dichterbij was dan de vuurzee die zijn onheil al had verricht.

De buitenzintuiglijke waarnemingen die over me heen spoelden, waren tot mijn ontzetting veel duidelijker en afschuwelijker dan alles wat ik tot dan toe had gezien. Stuk voor stuk voelden ze niet aan als waterdruppels maar als druppels zwavelzuur die zich pijnlijk een weg vraten door mijn geheugen en mijn ziel: kinderen in doodsnood, vlees dat schilferde, spetterde en smolt als kaarsenvet, grijnzende doodshoofden die in de rook opdoemden, de wegterende weefsels die ze ooit hadden bedekt, oogkassen die geblakerd en leeggevreten waren door hongerige vlammen.

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg Rya bezorgd.

Ik realiseerde me dat ik huiverend naar adem zat te snakken.

‘Slim?’

Ze had het gaspedaal losgelaten en de snelheid van de auto nam af.

‘Doorrijden,’ zei ik, en ik slaakte een kreet toen de pijn van de stervende kinderen tot op zekere hoogte een pijn werd die ik ook kon voelen.

‘Je hebt pijn,’ zei ze.

‘Visioenen.’

‘Waarvan?’

‘Rij nou... in godsnaam... door.’

‘Maar...’

‘Langs... die school!’

Om die woorden uit te brengen moest ik me door die zure mist van mediamieke indrukken omhoog worstelen en dat was bijna even moeilijk als me een weg te banen door een echte dikke wolk verstikkende dampen. Nu zakte ik weer terug in dat in schaduwen gehulde innerlijke domein van zwarte kunst waarin ik een ongewenste blik kreeg op de onvoorstelbaar vreselijke en tragische toekomst van de lagere school van Yontsdown, die zich onophoudelijk en in de meest gruwelijke en bloed overgoten details aan me opdrong.

Ik sloot mijn ogen, want als ik naar de school bleef kijken was dat min of meer een uitnodiging voor het oproepen van de beelden van de toekomstige ramp die in de muren opgesloten zaten, een oneindige voorraad occulte weergaven te vergelijken met een enorme lading potentiële energie die op het punt van uitbarsten stond. Door mijn ogen dicht te doen slaagde ik er weliswaar in om het aantal visioenen te verminderen, maar ik kon de kracht ervan niet terugdringen. De grote vloedgolf van mediamieke uitstraling torende nu boven me uit en begon omlaag te storten. Ik bevond me op de kust die door deze tsunami getroffen zou worden en als die uitgeraasd was en afnam, bestond de kans dat de kustlijn onherkenbaar en voorgoed veranderd zou zijn.

Ik was ontzettend bang dat een onderdompeling in die nachtmerrieachtige visioenen me in emotioneel en geestelijk opzicht zou breken, dat ik er misschien zelfs krankzinnig van zou worden, dus probeerde ik me op dezelfde manier te verzetten als ik de vorige zomer had gedaan. Ik balde mijn vuisten, klemde mijn kaken op elkaar, liet mijn hoofd hangen en bande die vlammende doodsbeelden met een gigantische wilskracht uit mijn gedachten om me te concentreren op fijne herinneringen aan Rya: de liefde voor mij die in haar heldere, oprechte ogen te lezen stond; de prachtige lijnen van haar gezicht; haar volmaakte lichaamsvormen; de manier waarop we met elkaar hadden gevrijd; het fijne gevoel dat ik kreeg door alleen maar haar hand vast te houden, of gezellig samen een lange avond voor de tv te hangen...

De vloedgolf begon omlaag te komen... steeds lager...

Ik klampte me vast aan de gedachten aan Rya.

De vloedgolf stortte neer...

Jézus!

... en denderde over me heen.

Ik schreeuwde het uit.

‘Slim!’ riep een dringende stem ergens in de verte.

Ik zat vastgenageld op mijn stoel. Ik werd gebeukt, geslagen, gehengst en gerámd.

‘Slim!’

Rya... Rya... mijn enige redding.

Ik zat midden in de vuurzee, samen met de stervende kinderen, overdonderd door visioenen van geschroeide en door vuur weggevreten gezichten, verschrompelde en geblakerde ledematen, zeker duizend doodsbange ogen waarin de weerspiegelde vlammen kronkelden en lekten... rook, verblindende rook die opsteeg uit de hete en krakende vloer... en ik rook hun brandende haren en hun kokende vlees, terwijl ik instortende plafonds en ander puin probeerde te ontwijken... ik hoorde de meelijwekkende jammerklachten en kreten die zo talrijk en zo hard waren dat ze zich samenvlochten tot een luguber geluidstapijt dat me, ondanks de vlammenzee om me heen, tot op het bot verkilde... en die arme verdoemde zielen strompelden langs me heen – wanhopige onderwijzers en kinderen – op zoek naar een uitweg waarbij ze alleen maar tot de ontdekking kwamen dat deuren om onverklaarbare redenen op slot zaten of geblokkeerd waren. En lieve god, nu barstte elk kind binnen mijn gezichtsveld – een ontelbaar aantal kinderen – plotseling létterlijk in vlammen uit. Ik rende naar het dichtstbijzijnde jongetje en probeerde hem uit te doven door me over hem heen te gooien, maar ik was daar op die plek niet meer dan een geest, het vuur had geen vat op me en ik kon niets aan de gebeurtenissen veranderen, dus mijn fantoomhanden gingen dwars door het brandende jongetje heen en dwars door het kleine meisje dat ik daarna probeerde te pakken. En terwijl hun kreten van angst en pijn steeds intenser werden, begon ik ook te schreeuwen, ik brulde en gilde van woede en frustratie, ik huilde en vloekte, en uiteindelijk zakte ik weg, weg uit dat inferno, omlaag in een duisternis, een stilte, een diepte, een roerloosheid als een marmeren lijkkleed.

Omhoog.

Langzaam weer naar boven.

Naar het licht.

Grauw, vaag.

Geheimzinnige vormen.

Toen klaarde alles op.

Ik zat onderuitgezakt in mijn stoel, klam en verkild van het zweet. De auto stond stil.

Rya zat over me heen gebogen, met een koele hand op mijn voorhoofd. Door haar stralende ogen flitsten emoties als een school vissen heen en weer: angst, nieuwsgierigheid, sympathie, medeleven, liefde.

Ik kwam iets overeind en ze schoof achteruit. Ik voelde me slap en nog steeds een beetje gedesoriënteerd.

We stonden op de parkeerplaats van een supermarkt. Rijen auto’s, bedekt met een modderig kleed van wintervuil, werden van elkaar gescheiden door lage, gore sneeuwmuurtjes die daar na de laatste zware sneeuwbui door sneeuwschuivers waren opgeworpen. Een paar klanten schuifelden of scharrelden over het kale plaveisel, met flapperende haren, sjaals en jaspanden in een wind die kennelijk was aangewakkerd in de tijd dat ik buiten bewustzijn was geweest. Sommige mensen duwden wiebelende winkelwagentjes voor zich uit, niet alleen om hun boodschappen te vervoeren maar ook om zich vast te kunnen klampen als ze uitgleden op het verraderlijke, met ijsplekken bedekte asfalt.

‘Vertel het maar,’ zei Rya.

Ik had een droge mond. Ik kon de bittere as van de dreigende – maar nog niet gebeurde – ramp proeven. Mijn tong kleefde tegen mijn verhemelte en voelde dik aan. Af en toe onduidelijk sprekend en met een stem die onder de druk van een enorme vermoeidheid toonloos klonk, vertelde ik haar desondanks alles over de holocaust waardoor op een dag een onmenselijk aantal lagereschoolkinderen uit Yontsdown weggevaagd zouden worden.

Rya was al bleek van bezorgdheid voor mij geweest, maar terwijl ik aan het woord was, werd ze nog bleker. Toen ik klaar was met mijn verhaal, was ze witter dan de gore sneeuw van Yontsdown en om haar ogen waren donkere kringen verschenen. Ze was zo vol afschuw dat ik me plotseling herinnerde dat ze, in de tijd dat ze zich wanhopig aan het leven had vastgeklampt in een door trollen geleid weeshuis, zelf had ervaren hoe kinderen door hen gemarteld konden worden.

‘Kunnen we iets doen?’ vroeg ze.

‘Dat weet ik niet.’

‘Kunnen we voorkomen dat het echt gebeurt?’

‘Volgens mij niet. De dodelijke energie die van dat gebouw afstraalt is zo sterk... overdonderend gewoon. De brand lijkt onvermijdelijk. Ik geloof niet dat we iets kunnen doen om te zorgen dat het niet doorgaat.’

‘Maar we kunnen het wel proberen,’ zei ze fel.

Ik knikte zonder enthousiasme.

‘We móéten het proberen,’ zei ze.

‘Ja, goed. Maar eerst... een motel, een plek waar we weg kunnen kruipen, de deur achter ons dicht kunnen trekken en het beeld van deze akelige stad even van ons af kunnen zetten.’

Ze vond een geschikte gelegenheid op hooguit drie kilometer van de supermarkt, op een hoek van een niet al te druk kruispunt. Het Traveler’s Rest Motel. Ze parkeerde de auto voor het kantoor. Een stuk of twintig appartementjes, een verdieping hoog. Gebouwd in de vorm van een U, met een parkeerplaats in het midden. Het was laat in de middag, maar zo donker dat de grote oranje met rode neonreclame al aan was; de laatste drie letters van MOTEL waren doorgebrand en in de neon omlijsting van een gapend hoofd dat zo uit een stripverhaal leek te komen ontbrak de neus. Traveler’s Rest was nog een beetje sjofeler dan het toch al zo sjofele Yontsdown, maar we waren ook niet op zoek naar een chic en luxueus onderkomen. Anonimiteit was voor ons het allerbelangrijkste, dat stond hoger op ons lijstje dan een betrouwbare verwarming en netheid, en het zag ernaar uit dat Traveler’s Rest ons precies kon bieden wat we zochten.

Omdat ik nog steeds slap was van de beproeving die ik had ondergaan door alleen maar langs de lagere school te rijden en het gevoel had dat ik door de afmattende hitte van die toekomstige vlammen helemaal uitgedroogd en verzwakt – ontzettend verzwakt – was, kostte het me moeite om uit de auto te stappen. De ijzige wind leek nog kouder dan in werkelijkheid het geval was, omdat het contrast zo groot was met de herinnering aan de brand die bij me vanbinnen nog steeds siste en flakkerde en blaren vormde op mijn hart en ziel. Ik leunde tegen het openstaande portier en zoog mijn longen vol vochtige maartse lucht. Daar had ik eigenlijk van moeten opknappen, maar dat was niet het geval. Toen ik het portier dichtsloeg, viel ik bijna achterover. Ik snakte naar adem, stond even angstig te wankelen, vond m’n evenwicht terug en zakte duizelig tegen de auto aan, terwijl een vreemde grauwsluier mijn gezichtsvermogen leek aan te tasten.

Rya liep om de auto heen om me te helpen. ‘Weer spirituele indrukken?’

‘Nee. Dit is gewoon de... uitwerking van de beelden waarover ik je al verteld heb.’

‘De uitwerking? Maar zo heb ik je nog nooit meegemaakt.’

‘Ik heb ook nog nooit zoiets gevoeld,’ zei ik.

‘Waren ze dan echt zó akelig?’

‘Ja. Ik voel me... gemangeld, helemaal verpletterd... alsof ik een stukje van mezelf in die brandende school heb achtergelaten.’

Ze sloeg haar arm om me heen om me te ondersteunen en hield met haar andere hand mijn arm vast. Zoals altijd straalde ze ontzettend veel kracht uit. Ik voelde me dwaas en een beetje melodramatisch, maar ik was echt doodmoe en zo slap als een vaatdoek.

Om te voorkomen dat ik mezelf stukje bij beetje in emotioneel en psychisch opzicht helemaal kapot zou maken, moest ik uit de buurt van die school blijven en me een weg door de stad zoeken waarbij die bakstenen muren uit het zicht bleven. Het was me nog nooit eerder overkomen, maar in dit geval was het visioen van mijn helderziendheid sterker dan mijn vermogen om het leed van derden dat ik daarbij waarnam te dragen. Als het ooit zover kwam dat we ons toegang moesten verschaffen tot dat gebouw om de toekomstige ramp waar ik een blik op had geworpen te verijdelen, dan zou Rya waarschijnlijk alleen naar binnen moeten.

Aan die mogelijkheid wilde ik niet eens denken.

Terwijl ik met haar hulp om de auto strompelde in de richting van de receptie van het motel, kwam ik bij elke stap weer steviger op mijn benen te staan. Langzaam maar zeker nam mijn kracht weer toe.

De neonreclame, aan metalen pinnen tussen twee palen bevestigd, hing te piepen in de ijskoude wind. In het korte moment van relatieve stilte dat over de straat viel, hoorde ik de kale takken van de beijzelde struiken tegen elkaar tikken en langs de muren van het gebouw schrapen.

Toen we nog ongeveer een meter van de deur naar de receptie af waren en ik weer net zover was dat ik op mijn eigen benen kon staan, hoorden we in de straat achter ons een soort drakengeloei. Een grote, krachtige vrachtwagen – een modderkleurige Peterbilt-cabine die een open aanhanger vol steenkool voorttrok – kwam vlak bij ons de hoek om. We stonden er allebei naar te kijken en hoewel Rya kennelijk niets ongewoons zag aan het voertuig, stond ik meteen als aan de grond genageld bij het zien van de op het portier geschilderde naam en het logo van de firma: een zwarte bliksemschicht in een witte cirkel op een zwarte ondergrond en de woorden LIGHTNING COAL COMPANY.

Met mijn Schemerogen ving ik uitstralingen van een bijzonder verontrustende aard op. Ze waren niet zo gedetailleerd en ook niet zo schokkend als de grimmige helderziende doodsbeelden die van het lagereschoolgebouw waren afgekomen, maar desondanks waren ze toch verontrustend. Ze bezorgden me zulke koude rillingen dat ik het gevoel had dat er zich ijspegeltjes in mijn bloed vormden die zich op de wanden van mijn aderen vastzetten. Dat logo en die firmanaam straalden een spirituele en profetische kilte uit, die veel erger was dan de ijskoude maartse lucht.

Ik begreep instinctief dat dit een sleutel moest zijn tot het mysterie van het trollennest waarin Yontsdown was veranderd.

‘Slim?’ zei Rya.

‘Wacht even...’

‘Wat is er aan de hand?’

‘Dat weet ik niet.’

‘Je trilt.’

‘Er is iets... iets...’

Terwijl ik naar de vrachtwagen stond te staren, begon het voertuig te glinsteren en langzaam maar zeker doorzichtig te worden. Erdoorheen zag ik in de verte een vreemde, enorme leegte, een onverlichte en vreselijke ruimte. Ik kon de vrachtwagen nog steeds heel goed zien, maar tegelijkertijd leek ik er dwars doorhéén te kijken naar een oneindige duisternis die zwarter was dan de nacht en leger dan de luchtledige afstand tussen twee verafgelegen sterren.

Ik kreeg het nog kouder.

Van het vuur in de school naar de plotselinge poolkou die van de vrachtwagen af sloeg... Yontsdown verwelkomde me met het psychische equivalent van een muziekkorps, maar dan wel een korps dat alleen sombere, decadente en verontrustende muziek ten gehore bracht.

Hoewel ik absoluut niet begreep waarom de Lightning Coal Company zo’n gigantische uitwerking op me had, was de afschuw die me vervulde zo intens en fel dat ik geen vin meer kon verroeren en nauwelijks in staat was om adem te halen. Het leek wel alsof iemand me volkomen uitgeschakeld had met een verlammende, maar nog net niet dodelijke dosis curare.

Er zaten twee als mannen vermomde trollen in de vrachtwagen. Een van hen kreeg me in de gaten en staarde mij op zijn beurt aan, alsof het tot hem doordrong dat er iets vreemds was aan de strakke blik waarmee ik hem en zijn truck opnam. Terwijl ze langs ons reden, draaide hij zich om zodat hij zijn akelige rode ogen op me gericht kon houden. Aan het eind van de straat reed de grote kolenwagen nog net door een verspringend stoplicht, maar daarna begon hij af te remmen en reed naar de kant van de weg.

Terwijl ik mezelf even door elkaar schudde om de verlammende angst die me plotseling had bekropen van me af te zetten, zei ik: ‘Vlug. We moeten hier weg.’

‘Waarom?’ zei Rya.

‘Die daar,’ zei ik, wijzend naar de vrachtwagen die nu voorbij het kruispunt halverwege de straat langs het trottoir stilstond. ‘Niet rennen... laat ze niet merken dat ze ons de stuipen op het lijf hebben gejaagd... maar háást je!’

Zonder nog iets te vragen liep ze samen met me terug naar de auto en glipte achter het stuur terwijl ik op de passagiersplaats ging zitten.

Verderop in de straat was de vrachtwagen moeizaam bezig met het uitvoeren van een verboden U-bocht, waarbij het verkeer in beide richtingen werd geblokkeerd.

‘Verdomme, ze komen zelfs terug om ons nog wat beter te bekijken,’ zei ik.

Rya startte de auto, schakelde en reed snel achteruit de parkeerplaats af.

Terwijl ik probeerde niet zo bang te klinken als ik in feite was, zei ik: ‘Niet te hard rijden zolang ze ons nog kunnen zien. Als het ook maar enigszins kan, moeten we voorkomen dat het lijkt alsof we ervandoor gaan.’

Ze reed om het Traveler’s Rest Motel heen naar een uitrit van het parkeerterrein die naar een zijstraat leidde.

Op het moment dat we de hoek om sloegen, zag ik dat de kolenwagen verderop in de hoofdstraat was gekeerd – en toen was het voertuig uit het zicht.

Zodra ik de vrachtwagen niet meer kon zien, nam de eigenaardige en verschrikkelijke kou af. Ik werd niet meer gekweld door het beeld van een oneindige ruimte.

Maar wat had dat allemaal te betekenen? Wat was die vormeloze, volmaakte duisternis die ik had gezien en die me had doen terugdeinzen terwijl ik naar de vrachtwagen had gekeken?

Wat voerden de trollen bij de Lightning Coal Company in vredesnaam in hun schild?

‘Oké,’ zei ik met een trillende stem. ‘Zorg dat je vaak afslaat en steeds de eerste zijstraat neemt, zodat ze ons niet nog een keer te zien krijgen. Het zit er dik in dat ze de auto nauwelijks opgemerkt hebben en ik weet bijna zeker dat ze het kenteken niet opgeschreven hebben.’

Ze deed precies wat ik tegen haar had gezegd en volgde een willekeurige, kronkelende route door de noordoostelijke buitenwijken van de stad, waarbij ze regelmatig een blik in de achteruitkijkspiegel wierp.

‘Slim, je denkt toch niet... dat ze beseften dat je dwars door hun menselijke maskerade heen kon kijken?’

‘Nee. Het was gewoon dat... nou ja, ik weet het eigenlijk niet... ik veronderstel dat ze zagen hoe strak ik naar hen stond te staren... hoe overstuur ik was. Daardoor werden ze argwanend en wilden me nog eens goed bekijken. Hun soort is van nature argwanend. Argwanend en paranoïde.’

Ik hoopte dat ik het bij het rechte eind had. Ik was nog nooit een trol tegengekomen die mijn mediamieke gaven kon onderscheiden. Als sommige van hen in staat waren om de mensen eruit te pikken die hen konden zien, dan zaten we nog veel dieper in de moeilijkheden dan ik steeds had gedacht, want dan zouden we ons enige, geheime voordeel kwijt zijn.

‘Wat heb je dit keer gezien?’ vroeg ze.

Ik vertelde haar van de ruimte, het beeld van een enorme en onverlichte leegte dat voor mijn geestesoog was verschenen toen ik naar de vrachtwagen keek.

‘Wat betekent dat, Slim?’

Ik was zo moe en bezorgd dat het even duurde voordat ik antwoord gaf. Ik gunde mezelf de tijd om na te denken, maar daar schoot ik niet veel mee op. Uiteindelijk slaakte ik een zucht en zei: ‘Geen idee. De uitstraling van die vrachtwagen... ik werd er niet echt door ondersteboven gekegeld, maar in zekere zin was het nog afschuwelijker dan de toekomstige brand die ik bij de school waarnam. Maar wat het te betekenen had, wat ik nou precies zag, dat weet ik niet zeker. Alleen maar dat we volgens mij op de een of andere manier... via de Lightning Coal Company kunnen uitvissen waarom er zo’n grote concentratie trollen in deze verdomde stad zit.’

‘Dus daar gaan we ons op concentreren?’

Ik knikte. ‘Ja.’

Natuurlijk zou ik niet voor morgenochtend in staat zijn aan het onderzoek naar de Lightning Coal Company te beginnen. Ik voelde me bijna even grauw als de winterhemel en even ijl als de rafelige mistbaarden aan de onheilspellende gezichten – krijgers, monsters – die in de donkere wolken te onderscheiden waren, als je maar genoeg fantasie had. Ik had tijd nodig om uit te rusten, weer op krachten te komen en te leren hoe ik me kon afsluiten voor op z’n minst een deel van de constante achtergrondruis van helderziende indrukken die spetterend en vonkend door de gebouwen, de straten en de inwoners van Yontsdown op me afgestuurd werden.

Twintig minuten later had het donker de dag volledig verdrongen. Eigenlijk zou je verwacht hebben dat het laag-bij-de-grondse karakter van die ellendige en lawaaierige stad wel bedekt zou worden door de mantel van de nacht en plaats zou maken voor iets dat op fatsoen leek, maar het tegendeel was waar. Yontsdown werd niet zoals de meeste andere plaatsen door de nacht in een soort toneeldecor veranderd. Op de een of andere manier vielen de morsige, smerige, rokerige, gore en overdadige details van de straten juist nog meer op en vestigden de aandacht op het grimmige, middeleeuwse karakter van de meeste bouwwerken.

We wisten zeker dat we de trollen in de Peterbilt hadden afgeschud, dus stopten we bij een ander motel – de Van Winkle’s Motor Inn, dat niet half zo leuk was als de naam beloofde. Het was bijna vier keer zo groot als de Traveler’s Rest en twee verdiepingen hoog. Sommige appartementen konden via de binnenplaats bereikt worden, andere kwamen uit op een wandelpad – ijzeren posten, zwartgeschilderd maar afbladderend en vol roestplekken, en een aluminium luifel – dat langs de achterkant van de vier vleugels van het gebouw liep. Onder het mom dat we bekaf waren na onze lange reis, vroegen we om rustige kamers aan de achterkant van het motel, zo ver mogelijk van alle verkeersherrie, en de receptionist voldeed aan ons verzoek. Op die manier hadden we niet alleen rust, maar konden we onze auto ook op een plek parkeren waar hij vanaf de straat niet te zien was. Zo hadden we de zekerheid dat het voertuig niet toevallig zou worden opgemerkt door een van de trollen van de Lightning Coal Company voor wie we op de vlucht waren geslagen, een onwaarschijnlijk maar zeker niet denkbeeldig gevaar.

Onze kamer was een vierkant hok met beige muren, goedkope maar stevige meubels en twee voor een appel en een ei op de kop getikte afbeeldingen van klippers die over een woelige zee scheerden met volle zeilen die bol stonden in een harde wind. De toilettafel en de nachtkastjes zaten vol schroeiplekken van sigaretten, de spiegel in de badkamer was verweerd en de douche was niet zo heet als we eigenlijk hadden gewild, maar we waren toch niet van plan om langer dan één nacht te blijven. In de ochtend zouden we proberen of we een klein huis konden huren, waar we ons beter konden afzonderen om te plannen hoe we de trollen aan zouden pakken.

Nadat ik gedoucht had, voelde ik me ontspannen genoeg om opnieuw de stad in te gaan – zolang Rya maar bij me bleef en niet verder dan de dichtstbijzijnde koffieshop, waar we een lekkere maar weinig spectaculaire maaltijd voorgeschoteld kregen. In de tijd dat we daar zaten, zagen we negen trollen onder de klanten. Ik moest me volledig op Rya concentreren, want anders zou de aanblik van hun varkenssnuiten, hun bloederige ogen en de flitsende slangentongen mijn eetlust compleet bedorven hebben.

Ook al keek ik niet naar ze, ik kon hun kwaadaardigheid gewoon vóélen, want die was voor mij even tastbaar als de koude walm die van blokken droog ijs af slaat. Terwijl ik die ijskoude uitstraling van onmenselijke haat en woede over me heen liet gaan, lukte het me langzaam maar zeker steeds beter om het geroezemoes van spirituele indrukken te negeren dat inmiddels helemaal bij Yontsdown leek te horen. Tegen de tijd dat we de koffieshop verlieten, voelde ik me beter dan het geval was geweest sinds we in deze stad der verdoemden waren aangekomen.

Terug bij de Van Winkle’s Motor Inn namen we de canvastassen met de geweren, de springstof en de andere verboden waar mee naar binnen, omdat we bang waren dat die spullen in de nacht uit de auto gestolen zouden worden.

In bed kropen we in het donker dicht tegen elkaar aan, zonder iets te zeggen en zonder te vrijen. We hielden elkaar alleen maar een hele tijd vast, stijf vast. Ons samenzijn was een tegengif tegen de angst, een medicijn tegen de wanhoop.

Uiteindelijk viel Rya in slaap.

Ik lag naar de nacht te luisteren.

In deze stad maakte de wind een geluid dat ik nog nergens anders had gehoord: roofzuchtig. Af en toe kon ik in de verte het gedreun horen van zware vrachtauto’s die moeizaam voort zwoegden met hun zware last en ik vroeg me af of de Lightning Coal Company vierentwintig uur per dag zijn product bij de mijnen in de omgeving afhaalde. En als dat zo was, waarom? Ik kreeg ook de indruk dat de nacht in Yontsdown vaker dan in andere steden waar ik ooit was geweest verstoord werd door de huilende sirenes van politieauto’s en ambulances.

Ten slotte viel ik toch in slaap en begon weer te dromen. Opnieuw die angstaanjagende tunnel. Flakkerende gele lichten. Vettige schaduwplekken tussen de lampen. Een lage, af en toe onregelmatige zoldering. Vreemde geuren. De echo van rennende voetstappen. Een schreeuw, een gepiep. Mysterieus gejammer. Plotseling het oorverdovende woe-woe-woeoeoe van een alarm. De ademloze, hartkloppingen veroorzakende zekerheid dat ik achtervolgd werd...

Toen ik wakker werd, met een slijmerig-natte schreeuw die in mijn keel stokte, werd Rya op hetzelfde moment wakker. Ze snakte naar adem en gooide de dekens van zich af alsof ze zichzelf losrukte uit de grijpende handen van haar vijanden.

‘Slim!’

‘Hier ben ik.’

‘O god.’

‘Het was maar een droom.’

We klemden elkaar weer vast.

‘De tunnel,’ zei ze.

‘Ik ook.’

‘En nu weet ik wat het was.’

‘Ik ook.’

‘Een mijn.’

‘Ja.’

‘Een kolenmijn.’

‘Ja.’

‘De Lightning Coal Company.’

‘Ja.’

‘Daar waren we.’

‘Diep onder de grond,’ zei ik.

‘En zij wísten dat we daar waren.’

‘Ze zaten achter ons aan.’

‘En we konden geen kant meer op,’ zei ze huiverend.

We waren allebei stil.

In de verte klonk het gejank van een hond. En af en toe vingen we vlagen op van een ander door de wind verscheurd geluid dat heel goed het angstige gehuil van een vrouw kon zijn geweest.

Na een poosje zei Rya: ‘Ik ben bang.’

‘Ik weet het,’ zei ik zacht terwijl ik haar nog steviger vasthield en tegen me aan trok. ‘Ik weet het. Ik weet het.’

22

Onderzoek naar het werk van de duivel

De volgende ochtend, vrijdag, huurden we een huis aan Apple Lane, in een landelijke wijk helemaal aan het randje van de stad, in de sombere uitlopers van de eeuwenoude bergen, niet ver van de belangrijkste steenkolenmijnen van het district. Het stond op ongeveer zestig meter van de laan aan het eind van een grindpad dat als oprit fungeerde en bedolven was met een dikke laag ijs en sneeuw. De makelaar gaf ons de raad om net als hij sneeuwkettingen te gebruiken. De steile hellingen boven ons waren dicht begroeid met bomen – voornamelijk naaldbomen, maar ook een behoorlijk aantal esdoorns, berken en laurierbomen met winterse, kale takken – die de met een wit hek afgezette tuin aan drie kanten insloten. Op die sombere, grauwe dag was er geen direct zonlicht dat doordrong in het bos, vandaar dat vlak achter de eerste rijen bomen al een verontrustend diepe duisternis heerste, waardoor het in mijn ogen leek alsof de nacht zich had samengebald en hier zijn toevlucht had gezocht toen de dageraad zich meldde. Het houten huis dat we gemeubileerd konden huren had drie kleine slaapkamers en een badkamer op de eerste etage onder het met asfaltplaten gedekte dak, een woonkamer, een eetkamer en een keuken op de begane grond, en daaronder een schemerige, vochtige kelder met een laag plafond waar de ketel van de op olie gestookte centrale verwarming stond.

Onvoorstelbare gruwelen hadden zich in dat onderaardse vertrek afgespeeld. Op hetzelfde moment dat de makelaar, Jim Garwood, de deur boven aan de keldertrap opendeed, nam mijn zesde zintuig de spirituele restanten waar van martelingen, pijn, moord, waanzin en wreedheden. Als bloed uit een wond welde de kwaadaardigheid bonzend en donker op. Ik had helemaal geen zin om in die walgelijke ruimte af te dalen.

Maar Jim Garwood, een vriendelijke en ernstige man van middelbare leeftijd met een vaal gezicht, wilde dat we even goed naar de ketel zouden kijken zodat hij ons kon vertellen hoe die werkte en ik wist niet hoe ik dat kon weigeren zonder zijn argwaan te wekken. Met tegenzin liep ik achter hem en Rya naar beneden, die put van menselijke ellende in, terwijl ik me vasthield aan de krakkemikkige trapleuning en mijn best deed om niet te kokhalzen van de stank van bloed, braaksel en brandend vlees die alleen ik kon ruiken, een kolkende walm uit vervlogen tijden. Onder aan de trap zette ik heel bewust mijn ene voet voor de andere, om te voorkomen dat ik vol ontzetting achteruit zou wankelen bij het zien van gebeurtenissen die zich, althans in mijn ogen, op ditzelfde moment leken af te spelen.

Met een gebaar naar de kasten en de planken die langs een van de muren waren aangebracht, zonder zich bewust te zijn van de stank van de dood die ik wel kon ruiken, en zonder ook maar een woord vuil te maken aan de nare, schimmelige lucht die nu in de kelder hing, zei Garwood: ‘Er is hier beneden ook meer dan genoeg opslagruimte.’

‘Dat zie ik,’ zei Rya.

Wat ík zag was een bloedende en doodsbange vrouw die naakt vastgeketend was aan een op kolen gestookte moederhaard die op hetzelfde betonnen vloertje had gestaan waar nu de nieuwe olieketel stond. Haar lichaam zat vol schrammen en beurse plekken. Ze had een blauw oog dat zo was opgezwollen dat het dichtzat. Ik begreep dat ze Dora Penfield heette en dat ze bang was dat de man van haar schoonzuster, Klaus Orkenwold, haar aan stukken zou hakken en haar lichaam stukje bij beetje in de vlammen van de ketel zou gooien terwijl haar kinderen in doodsangst toekeken. En dat was ook inderdaad gebeurd, hoewel ik er na een wanhopige inspanning in slaagde om me af te sluiten voor de spirituele beelden van haar werkelijke dood.

‘De Thompson Oil Company komt tijdens de winter eens in de drie weken de olietank bijvullen,’ legde Farwood uit. ‘In de herfst komen ze wat minder vaak.’

‘Hoeveel kost het om de tank te laten vullen?’ vroeg Rya die met veel overtuiging de rol van prijsbewuste jonge huisvrouw speelde.

Ik zag een zesjarig jongetje en een meisje van zeven in diverse stadia van ernstige mishandeling – in elkaar geslagen en zwaargewond. Hoewel die hartverscheurend weerloze slachtoffertjes allang dood waren, galmden hun gejammer, hun pijnkreten en zielig gesmeek om genade door de lange gangen van de tijd op me af, doordringend droevige flarden van geluid. Ik moest me inhouden om niet in tranen uit te barsten.

Ik zag ook een bijzonder vals uitziende trol – Klaus Orkenwold zelf – die in de weer was met een leren riem, een porstok en andere gemene martelwerktuigen. Alsof hij een kruising was tussen een duivel en een Gestapo-beul beende hij op en neer in zijn imitatiebunker, eerst in zijn menselijke vermomming en vervolgens volkomen getransformeerd om zijn slachtoffers nog meer angst aan te jagen, terwijl zijn gelaatstrekken duidelijk te zien waren in het flikkerende oranje licht van het vuur achter de openstaande deur van de haard.

Op de een of andere manier bleef ik glimlachen en knikken naar Jim Garwood. Op de een of andere manier slaagde ik er zelfs in om een stuk of wat vragen te stellen. Op de een of andere manier kwam ik die kelder weer uit zonder te verraden hoe ontzet ik was, hoewel ik nooit zal weten hoe het me lukte om zo onverstoorbaar over te komen terwijl ik door die duistere beelden werd bestormd.

Toen we weer boven waren, met de kelderdeur stijf dicht, drong er niets meer tot me door van de moorddadige voorgeschiedenis van die ondergrondse ruimte. Door diep adem te halen zuiverde ik mijn longen van de naar bloed en braaksel ruikende walm van die lang vervlogen gruwelen. Omdat het huis qua ligging precies was wat we zochten en ons ook genoeg comfort en anonimiteit zou bieden, besloot ik dat we het zouden huren en dat ik gewoon nooit meer die keldertrap af zou lopen.

We hadden Garwood valse namen opgegeven – Bob en Helen Barnwell uit Philadelphia. Als verklaring voor het feit dat we niet in de stad werkten, kwamen we met een verhaal dat we van tevoren met grote zorg in elkaar hadden gezet. We zeiden dat we geologiestudenten waren en dat we, nu we allebei een universitaire graad hadden behaald, van plan waren om voor onze doctoraalstudie zes maanden lang praktijkonderzoek te doen naar bepaalde bijzondere steenformaties in de Appalachen. Het was een dekmantel voor eventuele lange speurtochten in de bergen om de ingangen van de mijnen en de werkterreinen van de Lightning Coal Company te verkennen.

Ik was bijna achttien en ik had veel meer ervaring dan de meeste mannen die tweemaal zo oud waren als ik, maar natuurlijk was ik nog lang niet oud genoeg om al afgestudeerd en halverwege mijn doctoraal te zijn. Maar ik zag er toch jaren ouder uit dan ik was: waarom weten jullie inmiddels wel. Omdat ze ouder was dan ik, leek Rya wel volwassen genoeg voor wat ze beweerde te zijn. Door de lichte plastische ingrepen aan haar gezicht en het feit dat haar haar van blond in ravenzwart was veranderd, leek ze ouder dan ze was, maar ze was nog steeds ongelooflijk mooi en seksueel erg aantrekkelijk. Bovendien had ze aan het moeilijke en tragische leven dat ze achter de rug had de vermoeide wereldwijsheid en levenservaring van een veel ouder iemand overgehouden.

We wekten bij Jim Garwood dan ook geen argwaan op.

Afgelopen dinsdag had Slick Eddy ons in Gibtown de vervalste rijbewijzen gegeven plus de andere documenten waarmee we ons als het echtpaar Barnwell konden identificeren, al konden we de connectie met de Temple-universiteit in Philadelphia niet onderbouwen. Maar we gingen ervan uit dat Garwood nauwelijks inlichtingen over ons zou inwinnen – als hij dat al zou doen – omdat we het huis aan Apple Lane maar voor zes maanden huurden. Bovendien betaalden we de hele huur, verhoogd met een forse borgsom, vooruit – en nog contant ook, wat ons tot aantrekkelijke en relatief veilige huurders maakte.

Tegenwoordig, nu elk kantoor is uitgerust met computers, kredietwaardigheidsgegevens binnen een paar uur opgevraagd kunnen worden, gecombineerd met zo’n beetje alle gegevens van je arbeidsverleden tot en met je stoelgang, zou ons verhaal min of meer automatisch nagetrokken worden. Maar destijds, in 1964, moest de microchip nog uitgevonden worden, stond de informatietechnologie nog in de kinderschoenen en werden mensen vaker op hun eerlijke gezicht en hun woord geloofd.

Goddank wist Garwood niets van geologie af en kon dus ook geen moeilijke vragen stellen.

Toen we weer in zijn kantoor waren, tekenden we de huurovereenkomst, gaven hem het geld en pakten de sleutels aan.

Nu hadden we een uitvalsbasis.

We haalden onze spullen op en brachten ze naar Apple Lane. Hoewel het huis vlak daarvoor nog heel geschikt had geleken, maakte het me bij onze terugkomst als rechtmatige bewoners toch een beetje onrustig. Ik had het gevoel dat het ons op de een of andere manier doorhad, dat er een bijzonder vijandig brein tussen die vier muren huisde, dat de lampen allesziende ogen waren en dat het ons welkom heette... maar dan wel met een verschrikkelijke honger in plaats van met welwillendheid.

Daarna reden we terug naar de stad om een aantal dingen uit te zoeken.

De provinciale bibliotheek was een indrukwekkend gotisch bouwwerk naast het gerechtsgebouw. De granieten muren waren verkleurd, aangetast en zelfs een beetje verweerd door de jarenlange uitstoot van de staalfabriek, het stof van de rangeerterreinen en de smerige stank van de kolenmijnen. Een gekartelde dakrand, smalle, getraliede ramen, een ingang met een diep portiek en een zware houten deur gaven het gebouw het aanzien van een soort kluis waar dingen lagen opgeslagen die veel meer waard waren dan boeken.

Binnen stonden eenvoudige, solide eiken tafels en stoelen waar bezoekers konden gaan zitten lezen – maar dan niet echt lekker op hun gemak. Achter de tafels stond de boekenvoorraad: smalle gangen met aan weerszijden tweeënhalve meter hoge eiken boekenkasten die verlicht werden door bungelende gele gloeilampen voorzien van blauw geëmailleerde, taps toelopende metalen kapjes. De gangen waren nauw en vrij lang en stonden haaks op elkaar, waardoor ze een soort doolhof vormden. Om de een of andere reden moest ik aan oude Egyptische graftombes denken, diep onder de steenklompen van de piramides, ruimtes die tot de twintigste-eeuwse mens zich met zijn elektrische lampen toegang had verschaft alleen met behulp van olielampen en waskaarsen verlicht waren geweest.

Rya en ik zwierven rond door die met boeken omzoomde gangen, waar de lucht bezwangerd was van de geur van vergeeld papier en stoffige omslagen. Ik had het gevoel alsof het Londen van Dickens, de Arabische wereld van Burton en nog wel duizend andere werelden hier ingeademd en ondergaan konden worden zonder dat je er ook maar één woord over hoefde te lezen, alsof het paddenstoelen waren die doordringende wolken stuifmeel hadden afgescheiden die bij inademing een vruchtbare uitwerking hadden op zowel de geest als de verbeeldingskracht. Het liefst had ik een van die boeken van de plank gepakt en daar mijn toevlucht in gezocht, want zelfs de nachtmerrieachtige werelden van Lovercraft, Poe of Bram Stoker zouden een stuk aantrekkelijker zijn geweest dan de echte wereld waarin wij moesten leven.

Maar we waren hier in de eerste plaats naartoe gekomen om de Yontsdown Register door te kijken, waarvan de nummers aan de andere kant van de gigantische hoofdbibliotheek, achter de rijen boekenkasten, waren opgeslagen. Recente nummers van de krant werden op datum van uitgifte in grote archiefladen bewaard, terwijl oudere nummers op microfilm stonden. We namen een paar uur de tijd om ons op de hoogte te stellen van wat zich de laatste zeven maanden allemaal had afgespeeld en we kwamen heel wat te weten.

De onthoofde lichamen van commissaris Lisle Kelsko en zijn assistent waren aangetroffen in de patrouillewagen, op de plek waar Joel Tuck en Luke Bendingo de auto afgelopen zomer in die gewelddadige nacht hadden achtergelaten. Ik had verwacht dat de politie de moord in de schoenen zou hebben geschoven van een passant en dat was ook inderdaad gebeurd. Maar tot mijn grote schrik en ontzetting kwam ik tot de ontdekking dat er ook iemand was gearresteerd: een jonge zwerver genaamd Walter Dembrow, die twee dagen nadat hij had bekend en in staat van beschuldiging was gesteld met betrekking tot de twee moorden, zogenaamd zelfmoord had gepleegd in zijn cel. Hij had zich opgehangen. Met een touw dat hij van zijn eigen in stukken gescheurde overhemd had gemaakt.

Schuldgevoelens kriebelden als spinnen over mijn ruggengraat en nestelden zich in mijn hart om aan me te vreten.

Rya en ik wendden tegelijkertijd onze ogen af van het scherm van de microfilmprojector en keken elkaar aan.

Heel even konden, wilden en durfden we geen van beiden een woord uit te brengen. Toen: ‘Lieve god,’ fluisterden we, hoewel er niemand in de buurt was die ons kon afluisteren.

Ik had een misselijk gevoel. Ik was blij dat ik zat, want mijn knieën begonnen ineens te knikken. ‘Hij heeft zich niet opgehangen,’ zei ik.

‘Nee. Die moeite hebben ze hem bespaard door hem een handje te helpen.’

‘Na god mag weten welke martelingen.’

Ze beet op haar lip en zei niets.

Een eind verderop stonden mensen tussen de boekenplanken mompelend te praten. Zachte voetstappen stierven weg in het naar oud papier ruikende labyrint.

Ik huiverde. ‘In zekere zin... heb ik Dembrow vermoord. Hij is voor mij gestorven.’

Ze schudde haar hoofd. ‘Nee.’

‘Jawel. Door Kelsko en zijn assistent te vermoorden, door de trollen een excuus te geven om Dembrow te vervolgen...’

‘Hij was een zwerver, Slim,’ zei ze scherp. Ze pakte mijn hand. ‘Hoeveel zwervers spelen het volgens jou klaar om weer levend uit deze stad weg te komen? Deze schepsels kennen geen groter genot dan ons pijn en verdriet te doen. Ze zijn constant op zoek naar slachtoffers. En er zijn geen gemakkelijkere slachtoffers dan zwervers... landlopers, beatniks op zoek naar kennis, of waar beatniks tegenwoordig in vredesnaam ook naar op zoek zijn, jonge kinderen die op pad gaan om zichzelf te ontdekken. Als je zo iemand van de snelweg plukt, hem in elkaar slaat, martelt en vermoordt en het lichaam op een stille plek begraaft, dan zal geen mens weten wat er met hem is gebeurd – en geen hond zal zich daar druk over maken. Als jij Kelsko en zijn assistent niet had vermoord, dan zou die Dembrow waarschijnlijk op zijn doortocht in Yontsdown verdwenen zijn en dan zou hem ongeveer hetzelfde lot te wachten hebben gestaan. Het enige verschil is dat ze hem als zondebok hebben gebruikt, een lijk dat de politie een mooie gelegenheid bood om een zaak af te sluiten waar ze geen gat in zagen.’

‘Als ik niet verantwoordelijk ben, wie dan wel?’ vroeg ik verdrietig.

‘De trollen,’ zei ze. ‘Het demonenras. En, bij god, we zullen hen ervoor laten boeten, zowel voor Dembrow als voor al die andere dingen.’

Wat ze zei, klonk zo overtuigend dat ik me een beetje beter begon te voelen – maar niet veel.

De droogheid van de boeken – waaraan ik plotseling werd herinnerd door het knisperende geluid van iemand die ergens verborgen in een van de gangen in een boek zat te bladeren – sloeg op mij over. Terwijl ik dacht aan Walter Dembrow die voor mijn zonden was gestorven, leek mijn hart te verschrompelen. Ik voelde me koortsig en uitgedroogd, en toen ik mijn keel schraapte, maakte dat een krassend geluid.

Toen we verder lazen, kwamen we tot de ontdekking dat Kelsko was vervangen door een nieuwe commissaris van politie wiens naam ons angstig bekend voorkwam: Orkenwold, Klaus Orkenwold. Hij was de trol die ooit op bezoek was gekomen bij zijn schoonzus in hetzelfde huis dat wij nu in Apple Lane hadden gehuurd. Hij had haar puur voor de lol gemarteld en aan stukken gehakt, haar in de moederhaard gestopt en vervolgens haar twee kinderen hetzelfde lot laten ondergaan. Ik had die halsmisdaden met mijn zesde zintuig waargenomen toen Jim Garwood erop had gestaan om ons mee te nemen naar de schimmelige kelder en later, toen we weer in de auto zaten, had ik Rya alles over die onrustbarende visioenen verteld. Nu zaten we elkaar verbijsterd en bezorgd aan te kijken en vroegen ons af wat dit toeval te betekenen had.

Zoals ik al eerder heb verteld, heb ik af en toe last van sombere buien waarin ik ervan overtuigd ben dat de wereld een zinloze plek moet zijn waar actie en reactie elkaar lukraak opvolgen, waar het leven geen zinnig doel heeft, een lege, verschroeide planeet vol onnodige wreedheid. In een dergelijke stemming sta ik in intellectueel opzicht hand in hand met de grimmig gestemde schrijver van het boek Prediker.

Maar dat was nu niet het geval.

Er zijn ook momenten dat ik in een meer spirituele – maar nauwelijks betere – stemming ben en in een soort trance raak waarin ik vreemde patronen in ons bestaan zie die mijn begrip te boven gaan, een bemoedigende blik op een zorgvuldig geordend universum waarin totaal niets aan het toeval wordt overgelaten. Met mijn Schemerogen kan ik vaag een sturende macht onderscheiden, een hogere vorm van intelligentie die iets zinnigs met ons voorheeft – misschien wel iets heel belangrijks. Dan ben ik me instinctief bewust van een ópzet, hoewel de aard en de betekenis daarvan me een volslagen raadsel zijn.

En zo was het nu ook.

We waren niet alleen op eigen initiatief naar Yontsdown teruggegaan. We waren voorbestemd om terug te gaan en met Orkenwold af te rekenen – of met het systeem dat hij vertegenwoordigde.

In een lovend artikel over Orkenwold schreef een verslaggever van de Register over de moed die de politieman had betoond bij het verwerken van de drama’s die hem in zijn privéleven waren overkomen. Hij was getrouwd geweest met een weduwe met drie kinderen – Maggie Walsh, meisjesnaam Penfield – en na een huwelijk van twee jaar dat door iedereen in zijn omgeving als bijzonder gelukkig werd ervaren, had hij zijn vrouw en zijn geadopteerde kinderen verloren bij een zware brand die zijn huis in de as had gelegd op een avond dat hij dienst had. Het was zo’n vlammenzee geweest dat er alleen botten waren overgebleven.

Rya en ik namen geen van beiden de moeite om hardop te zeggen dat de brand vast geen ongeluk was geweest en dat, als de lichamen niet door het vuur waren verteerd, een eerlijke lijkschouwer ongetwijfeld bewijzen zou hebben gevonden van wrede verwondingen die niets met de brand uitstaande hadden.

Een maand na dat drama sloeg het noodlot opnieuw toe. Bij een inbraak in een pakhuis werd Orkenwolds zwager en collega Tim Penfield, met wie hij samen in een patrouillewagen reed, neergeschoten en gedood, waarna de dader gelukkig door Klaus onmiddellijk was doodgeschoten.

Rya en ik namen geen van beiden de moeite om hardop de voor de hand liggende conclusie te trekken: dat de zwager van Klaus Orkenwold geen trol was geweest en om de een of andere reden het vermoeden had gekregen dat Orkenwold verantwoordelijk was voor de moord op Maggie en haar drie kinderen, waarna Orkenwold een soort samenzwering op touw had gezet om hem om het leven te brengen.

Volgens de Register had Orkenwold bij die gelegenheid gezegd: ‘Ik weet echt niet of ik wel bij de politie kan blijven. Hij was niet alleen mijn zwager. Hij was mijn partner en mijn beste vriend, de beste vriend die ik ooit heb gehad. Ik had liever gewild dat ze mij neergeschoten en gedood hadden.’ Dat was een fraai staaltje van toneelspel geweest, als je naging dat Orkenwold ongetwijfeld zowel zijn partner als een onschuldige persoon, op wie hij heel slim de schuld had afgewenteld, naar de andere wereld had geholpen. Het feit dat hij heel voorspelbaar al weer snel aan het werk was gegaan, werd gezien als het zoveelste teken van zijn moed en verantwoordelijkheidsbesef.

Rya, die ineengedoken voor de microfilmprojector zat, sloeg haar armen om haar lichaam en huiverde.

Ik hoefde niet te vragen waarom ze ineens rilde.

Ik wreef mijn plotseling ijskoude handen over elkaar.

Een winterse wind brulde als een leeuw en krijste als een kat langs de hoge, smalle matglazen ramen van de bibliotheek, maar dat geluid kon ons niet kouder maken dan we ons al voelden.

Ik had het idee dat we in plaats van in een gewone krant verdiept waren in het verboden Boek der Verdoemden, waarin de wrede bezigheden van het demonenras door een of andere uit de hel afkomstige scribent punctueel waren vastgelegd.

Zestien maanden lang had Klaus Orkenwold zijn als weduwe achtergebleven schoonzuster, Dora Penfield, en haar twee kinderen financieel ondersteund. Maar hij werd opnieuw door het noodlot getroffen toen het drietal verdween zonder een spoor achter te laten.

Ik wist wat er met hen was gebeurd. Ik had niet alleen gezien maar ook gevoeld en gehoord hoe verschrikkelijk ze hadden geleden in die van geesten vergeven kelder van het houten huis aan Apple Lane.

Nadat hij met de zuster van Tim Penfield was getrouwd om haar en haar kinderen vervolgens te martelen en te vermoorden, nadat hij Tim Penfield had gedood en de schuld daarvan op een inbreker had afgewenteld, had Orkenwold tot slot de laatst overgebleven leden van de familie Penfield ook uit de weg geruimd.

De trollen zijn de jagers.

Wij zijn hun prooi.

Ze achtervolgen ons meedogenloos in een wereld die in hun ogen niets anders is dan een gigantisch jachtterrein.

Ik hoefde niet verder te lezen. Maar ik ging toch door – alsof ik door het lezen van de leugens in de Register in stilte getuigenis aflegde van de waarheid omtrent de dood van de Penfields en op de een of andere manier die ik niet echt begreep of kon verklaren de heilige taak op me nam om hen te wreken.

Na de verdwijning van Dora en haar kinderen werd er een onderzoek ingesteld dat twee maanden zou duren en uiteindelijk zou uitlopen op het (ten onrechte) in staat van beschuldiging stellen van Winston Yarbridge, een ongetrouwde mijnopzichter die alleen woonde in een huis dat ongeveer zevenhonderd meter verder in Apple Lane stond dan de woning van Dora.

Yarbridge had luidkeels volgehouden dat hij onschuldig was en zijn reputatie als een rustige man die regelmatig naar de kerk ging, leek hem in het gelijk te stellen. Maar uiteindelijk was de arme man toch veroordeeld, op grond van de vele bewijzen die zich tegen hem hadden opgestapeld. Uit het bewijsmateriaal kwam zogenaamd naar voren dat hij in een vlaag van seksuele waanzin het huis van de Penfields was binnengedrongen, de vrouw en beide kinderen had misbruikt en in koelen bloede aan stukken had gehakt om zich vervolgens van hun overblijfselen te ontdoen in een heet gestookte kachel vol in olie gedrenkte kolen. Met bloed bevlekt ondergoed van de kinderen en van mevrouw Penfield werd in Winston Yarbridges huis aangetroffen, verstopt in een hutkoffer ergens achter in een kast. Zoals van een moordlustige maniak verwacht kon worden, bleek dat hij van al zijn slachtoffers een afgehakte vinger had achtergehouden en dat hij dat griezelige aandenken bewaarde in glazen potjes vol alcohol waarop etiketjes met de naam van het slachtoffer waren geplakt.

Hij was ook in het bezit van de moordwapens en had een hele collectie pornobladen, speciaal bestemd voor SM-fanaten. Hij beweerde dat iemand al die belastende dingen in zijn huis had verstopt – en dat was natuurlijk ook zo.

Toen er op de kachel in de kelder van het huis van de Penfields twee vingerafdrukken van hem werden gevonden, zei hij dat de politie had gelogen over de plaats waar ze die afdrukken vandaan hadden – en dat was natuurlijk ook zo. De politie beweerde dat hun zaak waterdicht was en dat de schurkachtige Yarbridge, destijds toen executies nog aan de orde van de dag waren, vast en zeker op de elektrische stoel zou eindigen – en dat was natuurlijk ook zo.

Orkenwold had zelf geholpen bij het oplossen van de beruchte Yarbridge-zaak en volgens de Register had hij in het kielzog daarvan een schitterende carrière bij de politie opgebouwd aan de hand van een ongeëvenaard aantal arrestaties en veroordelingen. De algemene opinie was dat Orkenwold zijn promotie tot hoofd van het politieapparaat volkomen verdiende. Dat hij geknipt was voor die functie werd nog eens bevestigd door de snelheid waarmee hij de zwerver, Walter Dembrow, had opgepakt voor de moord op zijn voorganger.

Hoewel ik commissaris Lisle Kelsko had vermoord, had ik met die daad de lankmoedige bevolking van Yontsdown geen enkele verlichting geschonken. Het nachtmerrieachtige politieke machtsapparaat van de trollen had zelfs zonder mankeren een nieuwe beul uit hun gelederen naar voren geschoven om de overleden commissaris te vervangen.

Rya keerde zich even af van de microfilmprojector en keek op naar een van de hoge ramen van de bibliotheek. Door het matglas viel alleen wat bleek licht, zwakker dan maneschijn, en haar bezorgde gezicht werd beter verlicht door het schijnsel van het projectieapparaat. Uiteindelijk zei ze: ‘Je zou toch denken dat er op een gegeven moment wel iemand op het idee zou komen dat Orkenwold zelf de hand had gehad in die stortvloed van zogenaamde drama’s die zich in zijn omgeving afspeelden.’

‘Misschien wel,’ zei ik. ‘En in een gewone stad zou waarschijnlijk een van zijn collega-smerissen, een journalist of een andere gezagsdrager hebben besloten om hem aan een nader onderzoek te onderwerpen. Maar hier is zijn soort aan de macht. Zij zíjn de politie. Zij hebben het voor het zeggen bij de rechtbank, in de gemeenteraad en bij het stadsbestuur. Het zit er dik in dat de krant ook van hen is. Ze hebben elke instelling die gebruikt zou kunnen worden als middel om achter de waarheid te komen vast in hun greep, dus komt de waarheid nooit aan het licht.’

Met behulp van de microfilms en de gewone krantenexemplaren van de Register zetten we ons onderzoek voort. We kwamen er onder andere achter dat de broer van Klaus Orkenwold, Jensen Orkenwold, voor eenderde eigenaar was van de Lightning Coal Company. De andere aandeelhouders, die ook elk een derde van het bedrijf bezaten, waren een zekere Anson Corday, tevens uitgever en hoofdredacteur van de enige krant in de stad, en burgemeester Albert Spectorsky, de politicus met het vollemaansgezicht die ik vorige zomer had ontmoet toen ik samen met Jelly Jordan in zijn functie als smeerder voor de kermis in de stad was geweest. Het netwerk van trollenmacht was zonneklaar en zoals ik had vermoed, scheen de Lightning Coal Company als een spin midden in het web te zitten.

Toen we eindelijk klaar waren met onze naspeuringen in de bibliotheek, riskeerden we een bezoek aan het kadaster in het souterrain van het gerechtsgebouw ernaast. Het wemelde er van de trollen, hoewel het kantoorpersoneel van het kadaster dat geen machtsposities bekleedde uit gewone mensen bestond. Daar doken we in de dikke boeken met gegevens over alle onroerend goed en bevestigden meer uit nieuwsgierigheid dan om een andere reden het vermoeden dat we al koesterden: het huis in Apple Lane waarin het gezin Penfield was gestorven en waarin wij ons nu hadden verschanst, was eigendom van Klaus Orkenwold, de nieuwe commissaris van politie in Yontsdown. Hij had het pand geërfd van Dora Penfield... nadat hij haar en haar kinderen had vermoord.

Onze huisbaas, in wiens huis we plannen maakten voor een revolutie tegen het demonenras, was een van hén.

Hier was weer zo’n glimpje van een mysterieus patroon – alsof er echt zoiets bestond als het noodlot en alsof ons onontkoombare lot inhield dat we sterk en misschien dodelijk betrokken zouden raken bij Yontsdown en de stedelijke trollenelite.

We aten vroeg in de stad, sloegen wat boodschappen in en gingen kort nadat het donker was geworden op weg naar Apple Lane, met Rya aan het stuur.

Tijdens het eten hadden we erover zitten praten of het misschien verstandiger zou zijn om een ander onderkomen te zoeken waarvan de eigenaar geen trol was. Maar we waren tot de conclusie gekomen dat we meer aandacht zouden trekken door af te zien van het huis, nadat we de huur al vooruitbetaald hadden, dan door er te blijven zitten. In een huis met zo’n akelige voorgeschiedenis moesten we misschien wat beter opletten en voorzichtiger zijn, maar we hadden toch het idee dat het een vrij veilige plek was – zo veilig als we ons in deze stad konden wensen.

Ik moest nog steeds denken aan het onbehaaglijke gevoel dat me had bekropen toen we er de laatste keer naartoe gingen, maar ik schreef mijn onrust toe aan zenuwen en een gebrek aan adrenaline. Hoewel het huis me onrustig maakte, had ik niet het voorgevoel dat we onszelf in gevaar brachten door daar te gaan wonen.

We waren op East Duncannon Road, drie kilometer van de afslag naar Apple Lane, toen we door een groen stoplicht reden en een patrouillewagen van de gemeentepolitie van Yontsdown zagen die rechts van ons voor het rode licht stond te wachten. Een straatlantaarn wierp een soort purperen schijnsel door de smerige voorruit van de auto en zorgde voor net genoeg licht om te zien dat de smeris achter het stuur een trol was. Het akelige, demonische smoel was vaag zichtbaar onder de menselijke vermomming.

Maar met mijn tweede gezicht zag ik ook nog iets anders en heel even zat ik naar adem te snakken. Rya was al halverwege het volgende kruispunt voor ik in staat was om iets uit te brengen. ‘Stop!’

‘Wat?’

‘Gauw. Ga langs de kant van de weg staan. Stop. Doe de lichten uit.’

Ze deed wat ik had gezegd. ‘Wat is er aan de hand?’

‘Die smeris bij het kruispunt,’ zei ik.

‘Die was me al opgevallen,’ zei Rya. ‘Een trol.’

Ik draaide de achteruitkijkspiegel zo dat ik erin kon kijken en zag dat het stoplicht achter ons nog niet was versprongen. De politieauto stond nog steeds op de hoek te wachten.

‘We moeten hem tegenhouden,’ zei ik.

‘Die smeris?’

‘Ja.’

‘Hem tegenhouden... hoezo?’

‘Moord,’ zei ik. ‘Hij gaat iemand vermoorden.’

‘Ze gaan allemaal iemand vermoorden,’ zei ze. ‘Ze doen niet anders.’

‘Nee, ik bedoel... vanávond. Hij gaat vanavond iemand vermoorden.’

‘Weet je dat zeker?’

‘Gauw. Al heel gauw.’

‘Wie?’

‘Dat weet ik niet. Volgens mij weet hij het zelf nog niet eens. Maar over een poosje, binnen een uur of zo, zal hij... in de gelegenheid komen. En die zal hij met twee handen aangrijpen.’

Achter ons sprong het stoplicht op oranje en vervolgens op rood. Tegelijkertijd werd het licht aan de andere kant groen en de politieauto sloeg de hoek om en kwam naar ons toe rijden.

‘Volg hem,’ zei ik tegen Rya. ‘Maar kom in godsnaam niet te dichtbij. We moeten hem niet laten merken dat hij achtervolgd wordt.’

‘Slim, we hebben hier belangrijker werk te doen dan één mensenleven te redden. We kunnen dat niet allemaal op het spel zetten alleen maar om...’

‘We zullen wel moeten. Als we hem laten wegrijden, terwijl we weten dat hij vanavond een onschuldig mens gaat vermoorden...’

De patrouillewagen passeerde ons en reed in oostelijke richting verder over Duncannon.

Rya weigerde om de auto te volgen en zei: ‘Luister, het voorkomen van één moord is net zoiets als proberen een gat in een dijk te dichten met een stukje kauwgom. Het is veel verstandiger om ons gedeisd te houden en verder te gaan met ons onderzoek om erachter te komen hoe we het compléte trollennetwerk hier aan kunnen pakken en...’

‘Kitty Genovese,’ zei ik.

Rya staarde me aan.

‘Denk aan Kitty Genovese,’ zei ik.

Ze knipperde met haar ogen. Ze zuchtte. Ze schakelde en reed met tegenzin achter de smeris aan.

23

Abattoir

Hij reed door een buitenwijk vol vervallen huizen: opgebroken tegelpaden, ontbrekende traptreden, kapotte verandahekken en oude en verweerde muren. Als deze bouwsels stemmen hadden gehad, hadden ze gekreund, bittere zuchten geslaakt, gepiept, gekucht en hulpeloos hebben geklaagd over de onrechtvaardigheid van de tijd.

We volgden op een discrete afstand.

Eerder op de dag hadden we na het tekenen van het huurcontract sneeuwkettingen gekocht bij een Gulf-benzinestation. De stalen schakels rammelden en kletterden en bij een hogere snelheid begonnen ze schril te janken. Af en toe hoorden we de laatste overblijfselen van de winter onder onze wielen kraken.

De smeris reed langzaam langs een aantal gesloten bedrijven – een uitlaatservice, een bandenfirma, een verlaten pompstation, een winkel in tweedehands boeken – en liet het krachtige zoeklicht van de patrouillewagen over de donkere zijmuren van de gebouwen glijden, ongetwijfeld op zoek naar aspirant-inbrekers, maar hij liet niets anders opschrikken dan derwisjachtige schaduwen die dwarrelden, opsprongen en uitdoofden in het verblindende licht.

We bleven een blok achter hem rijden en lieten hem steeds opnieuw een hoek omslaan en secondenlang uit het zicht verdwijnen om ervoor te zorgen dat hij niet door zou krijgen dat het telkens dezelfde auto was die achter hem reed.

Na een poosje kruiste zijn pad dat van een gestrande automobilist die vlak bij het kruispunt van East Duncannon Road en Apple Lane in de berm geparkeerd stond, tegen een sneeuwhoop aan. De kapotte auto was een vier jaar oude groene Pontiac met rondom een dikke laag vuil en korte, stompe, modderige ijspegels die aan de achterbumper hingen. Het kenteken was uit de staat New York, een bijzonderheid die mijn voorgevoel leek te bevestigen dat de smeris op déze plek zijn slachtoffer zou vinden. Per slot van rekening zou een reiziger die van ver kwam en op doortocht was door Yontsdown een veilige en gemakkelijke prooi zijn, omdat niemand zou kunnen bewijzen dat hij in de stad was verdwenen en niet ergens onderweg.

De patrouilleauto reed de berm in en stopte achter de gestrande Pontiac.

‘Rijd er maar langs,’ zei ik tegen Rya.

Een aantrekkelijke roodharige vrouw van een jaar of dertig met laarzen tot de knie en gekleed in een spijkerbroek en een halflange grijsgeruite jas stond voor de Pontiac; haar adem maakte wolkjes in de vrieslucht. Ze had de motorkap opengemaakt en stond nu peinzend in de ingewanden van de auto te turen. Ze had weliswaar een van haar handschoenen uitgetrokken, maar ze leek niet te weten wat ze moest doen met die ene bleke hand, die ze aarzelend naar iets onder de kap uitstak en meteen verward weer terugtrok.

Kennelijk hopend op hulp keek ze ons even aan toen we afremden voor de kruising.

Gedurende een fractie van een seconde zag ik een doodshoofd zonder ogen op de plaats waar haar gezicht had moeten zitten. De lege oogkassen leken oneindig diep, bodemloos.

Ik knipperde.

Mijn Schemerogen gaven me de indruk dat haar mond en neusgaten wemelden van de maden.

Ik knipperde opnieuw. Het visioen was voorbij en dat gold ook voor ons.

Ze zou die avond sterven – tenzij wij haar te hulp kwamen.

Op de volgende hoek stond een restaurant annex bar en dat was het laatste verlichte gebouw voor Duncannon Road omhoogliep naar de inktzwarte, met bomen bezaaide uitlopers van de bergen waardoor Yontsdown aan drie zijden werd ingesloten. Rya draaide de parkeerplaats op, zette onze stationcar naast een pick-up met een dekzeil en deed de lichten uit. Vanaf die plek konden we, als we onder de laagste, prikkelige takken van een grote den door keken die op de hoek van het restaurantterrein stond, het achter ons liggende kruispunt van Duncannon en Apple Lane zien. Daar stond de politietrol voor de Pontiac, naast de roodharige vrouw in de grijsgeruite jas, en leek op het eerste gezicht een ware redder in de nood.

‘We hebben alle vuurwapens thuisgelaten,’ zei Rya.

‘We wisten ook niet dat de strijdbijl al was opgegraven. Van nu af aan gaan we geen van beiden meer zonder pistool de deur uit,’ zei ik met trillende stem, nog steeds van m’n stuk gebracht door het beeld van dat doodshoofd vol krioelende maden.

‘Maar nú zijn we ongewapend,’ zei ze.

‘Ik heb mijn mes,’ antwoordde ik met een klopje op de laars waarin het mes verstopt zat.

‘Dat is niet veel.’

‘Maar wel genoeg.’

‘Misschien.’

Op de kruising stapte de roodharige vrouw in de patrouillewagen, ongetwijfeld opgelucht dat ze hulp had gekregen van die glimlachende en beleefde politieagent.

Er waren nog een paar auto’s voorbijgekomen, met koplampen die weerkaatsten op plekjes sneeuw, stukjes ijs en strooizoutkristallen die op het wegdek waren achtergebleven. Maar over het algemeen was er in deze landelijke buitenwijk van de stad weinig verkeer op Duncannon, want er reden op dit uur geen auto’s meer af en aan naar de mijn. En nu was de weg helemaal verlaten, met uitzondering van de patrouillewagen die uit de berm wegreed en onze kant op kwam.

‘Zorg dat je meteen weer achter hem aan kunt rijden,’ zei ik tegen Rya.

Ze zette de auto in de versnelling, maar deed de lichten nog niet aan.

We zakten onderuit in onze stoelen, zodat onze hoofden nauwelijks boven het dashboard uitkwamen, en gluurden naar de smeris als een stel angstige zandkrabben met ogen op steeltjes die net boven het strand van Florida uitstaken.

Toen de patrouillewagen langs ons heen reed, begeleid door het gejank en het geklik van zijn eigen sneeuwkettingen, zagen we de geüniformeerde trol achter het stuur zitten. Van de roodharige vrouw ontbrak elk spoor. Ze was voorin gestapt, dat hadden we zelf gezien. Maar nu was ze nergens te bekennen.

‘Waar is ze gebleven?’ vroeg Rya zich af.

‘Vlak nadat ze in de auto stapte, kwamen de laatste paar auto’s op Duncannon langsrijden. Niemand kon hen zien, dus ik durf te wedden dat die smeerlap de gelegenheid te baat heeft genomen. Waarschijnlijk heeft hij haar een stel handboeien omgedaan en haar gedwongen om plat op de stoel te gaan liggen. Hij kan haar zelfs wel met zijn knuppel buiten westen hebben geslagen.’

‘Misschien is ze al dood,’ zei Rya.

‘Nee,’ zei ik. ‘Schiet op, rij maar achter hen aan. Hij zou haar nooit zo simpel vermoorden, niet als hij de kans heeft om haar ergens stiekem mee naartoe te nemen en haar langzaam om het leven te brengen. Dat vinden ze juist zo leuk als ze het voor elkaar kunnen krijgen – om iemand op hun gemak te vermoorden in plaats van snel.’

De patrouillewagen op Duncannon was al bijna uit het zicht toen Rya het parkeerterrein van het restaurant afreed. Ver voor ons uit bleven de rode achterlichten steeds verder stijgen tot ze een moment in de donkere lucht boven ons leken te blijven hangen – en vervolgens over de top van een heuvel verdwenen. Achter ons was geen verkeer te bekennen. Met een kort, hard geratel van de sneeuwkettingen die in het asfalt beten, gaf Rya gas, en we reden zo hard mogelijk achter de politieauto aan terwijl Duncannon van een driebaansweg veranderde in een provinciale tweebaansweg.

Terwijl we verder reden door het omhooglopende landschap zagen we vaag de naaldbomen – spookverschijningen, gehuld in mantels en pijen van altijdgroene naalden, waar om de een of andere reden iets dreigends van uitging – die de weg aan weerszijden omsloten.

Hoewel we al snel op minder dan vierhonderd meter achter de patrouillewagen zaten, waren we niet bang dat de trollensmeris ons in de gaten zou krijgen. De provinciale weg kronkelde als een lint door de uitlopers van de bergen, dus we hadden hem zelden langer dan een paar seconden in zicht, wat inhield dat we voor hem niets anders waren dan een paar koplampen in de verte waar hij zich vermoedelijk totaal niet druk over maakte. Per kilometer passeerden we een stuk of zes opritten – meestal zandweggetjes, een paar grindpaden en slechts zelden een verharde weg – die tussen de met ijs bedekte bomen door liepen, waarschijnlijk naar huizen die we niet konden zien, want op de hoek van de meeste stond een brievenbus op een paal. Toen we een kilometer of acht onderweg waren, reden we over de top van een steile heuvel en zagen onder ons de patrouillewagen die bijna stilstond terwijl hij zo’n oprit in draaide. Zonder af te remmen reden we langs de oprit en terwijl we net deden alsof we volslagen ongeïnteresseerd waren, zagen we in blokletters de naam HAVENDAHL op de grijze brievenbus staan. Toen ik langs de bus naar de tunnel van naaldbomen tuurde, zag ik de achterlichten snel verdwijnen in een beschutte duisternis die zo intens en ondoordringbaar was dat mijn gevoel voor afstand en ruimte (plus mijn evenwichtsgevoel) even verstoord en in de war raakte: het leek net alsof ik in de lucht hing, terwijl de wagen van de politieman niet over het aardoppervlak reed maar zich recht onder me in de grond leek te boren, op weg naar het middelpunt van de aarde.

Rya zette de auto ongeveer honderdvijftig meter voorbij de oprit langs de weg, op een plek waar de sneeuwploegen van de wegenonderhoudsdienst de hoge sneeuwstapels helemaal achter de berm hadden geschoven om een vluchthaven te maken.

Toen we uit de auto stapten, kwamen we tot de ontdekking dat het een stuk kouder was geworden sinds we in de stad bij de supermarkt waren geweest. Vanuit de hogere regionen van de Appalachen sloeg een vochtige wind omlaag, maar die voelde aan alsof hij afkomstig was uit veel noordelijker streken, van de sombere Canadese toendra’s of van de ijsvelden in het hoge noorden: hij voerde een soort bijtende, frisse, naar ozon ruikende poollucht aan. We droegen allebei een met imitatiebont gevoerde suède jas, handschoenen en waterdichte laarzen, maar we hadden het nog steeds koud.

Rya deed de achterklep van de stationcar open. Ze pakte het deksel van de ruimte voor de reserveband weg en haalde daar een soort ijzeren pook uit, met aan de ene kant een koevoet en aan de andere kant een moersleutel. Ze tilde het stuk gereedschap op en probeerde het gewicht en de balans ervan uit. Toen ze zag dat ik haar met grote ogen aankeek, zei ze: ‘Nou, jij hebt je mes en nu heb ik dít.’

We liepen naar de oprit waarin de patrouillewagen was verdwenen. De tunnel die gevormd werd door de overhangende bomen was even donker en dreigend als die in een spookhuis op de kermis. In de hoop dat mijn ogen zich snel zouden aanpassen aan de inktzwarte duisternis onder de bomen en bijzonder op mijn hoede omdat er legio mogelijkheden waren om in een hinderlaag te lopen, volgde ik de smalle zandweg met Rya dicht tegen me aangedrukt.

Klompen bevroren aarde en kleine brokjes smeltend ijs kraakten onder onze laarzen.

De wind huilde door de bovenste takken van de bomen. De lagere takken ruisten, schraapten en kraakten zacht. Het was net alsof het dode bos iets levends na probeerde te doen.

Ik kon de motor van de zwart-witte wagen niet meer horen. Kennelijk was hij ergens voor ons gestopt.

Toen we ongeveer een meter of vierhonderd hadden afgelegd, begon ik sneller te lopen en daarna zelfs te hollen. Niet omdat ik inmiddels iets meer kon zien – dat was ook zo – maar omdat ik plotseling het gevoel had dat de tijd voor de jonge roodharige vrouw begon te dringen. Rya vroeg niets, maar voerde haar snelheid ook op en holde naast me voort.

De oprit zal ongeveer achthonderd meter lang zijn geweest en toen we onder de allesverhullende bomen uit kwamen en een met sneeuw bedekte open plek opliepen, waar het net iets lichter was, waren we nog een meter of veertig van een twee verdiepingen hoog wit vakwerkhuis af. Achter vrijwel alle ramen op de begane grond brandde licht. In het donker maakte het in ieder geval een goed onderhouden indruk. Het licht op de veranda was ook aan en bescheen een rijkversierde – bijna rococoachtige – balustrade. Keurige donkere luiken hingen aan weerszijden van de ramen. Uit de bakstenen schoorsteen kwam een pluimpje rook dat door de wind in westelijke richting werd gejaagd.

De patrouillewagen stond voor het huis.

De smeris en de roodharige vrouw waren in geen velden of wegen te zien.

Hijgend bleven we aan het uiterste randje van de open plek staan, waar de zwarte achtergrond van het onverlichte bos ons nog steeds beschutting bood. Voor iemand die toevallig uit een raam keek, zouden we volslagen onzichtbaar zijn.

Vijftig of zestig meter rechts van het huis stond een grote schuur met langs de onderkant van het spitse dak een omkrullende rand sneeuw waarin het licht weerkaatst werd. De schuur leek helemaal niet op z’n plaats hier in de uitlopers van de bergen, want het land zou veel te steil en te rotsachtig zijn om voor akkerbouw te dienen. Daarna zag ik in het vage licht dat er iets boven de grote dubbele deuren geschilderd stond: KELLY’S CIDERPERSERIJ. En op het omhooglopende land achter het huis stonden alle bomen als soldaten in marsorde opgesteld voor exercities die op de met sneeuw bedekte helling nauwelijks zichtbaar waren: een boomgaard.

Ik bukte en trok het mes uit mijn laars.

‘Misschien kun jij maar beter hier wachten,’ zei ik tegen Rya.

‘Gelul.’

Ik had geweten dat ze zo zou reageren en haar voorspelbare moed en haar wens om zelfs in ogenblikken van gevaar niet van mijn zij te wijken, staken me een hart onder de riem.

Muisstil slopen we haastig langs de rand van de schoongeveegde oprit en bukten ons om beschutting te zoeken achter de opgeworpen hopen vuile, oude sneeuw. Binnen enkele seconden waren we bij het huis. Toen we op het grasveld stapten, werden we gedwongen om het iets rustiger aan te doen. De bovenlaag van de sneeuw was zo hard bevroren dat er een verontrustend gekraak klonk als we eroverheen liepen. Maar als we onze voeten wat voorzichtiger en langzamer neerzetten, konden we het lawaai beperken tot een gedempt knap-knisper-gekraak dat voor iemand binnen waarschijnlijk toch niet te horen was. Nu was de bitterkoude wind – die om de dakspanten loeide, brabbelde en snuffelde – eerder een bondgenoot dan een tegenstander.

We schoven voorzichtig langs de muur.

Bij het eerste raam keek ik door de vitrage in de ruimte tussen de overgordijnen in een woonkamer: een open haard van oude baksteentjes, een schoorsteenmantel met een pendule, meubels in koloniale stijl, een glimmende houten vloer met katoenen kleden en reproducties van Grandma Moses op het lichte, gestreepte behang.

Het volgende raam was ook van de woonkamer.

Ik zag niemand.

Er was niets te horen. Alleen de veelstemmige wind.

Het derde raam was van de eetkamer. Leeg.

We schoven zijdelings over de bevroren sneeuw.

Binnen in het huis gilde een vrouw.

Er viel iets met een klap en een bons.

Uit mijn ooghoeken zag ik dat Rya haar ijzeren wapen ophief.

Door het vierde en laatste raam aan die kant van het huis konden we in een vreemd kale kamer kijken van ongeveer vier bij vier meter: er stond slechts één meubelstuk, verder was er niets, zelfs geen schilderijen. De beige muren en het beige plafond zaten vol roestbruine strepen en plekken en op de met gespikkeld linoleum bedekte vloer zaten zelfs nog meer vlekken dan op de muren. De ruimte leek totaal niet te passen bij de schone en keurige woon- en eetkamers in hetzelfde huis.

Dit raam, dat rondom langs de rand bevroren was, werd bijna helemaal bedekt door gordijnen, in tegenstelling tot de andere ramen, dus moest ik genoegen nemen met een smalle spleet om de kamer erachter goed te bekijken. Maar als ik mijn gezicht tegen de ruit drukte en de kier tussen de brokaten gordijnen volledig benutte, kon ik toch ongeveer driekwart van de kamer zien – met inbegrip van de roodharige vrouw. Nadat ze uit haar gestrande auto was gered, was ze spiernaakt uitgekleed en nu zat ze op een kale houten spijltjesstoel met haar handen achter de rugleuning geboeid. Ze was zo dichtbij dat ik het netwerk van blauwe aderen in haar bleke huid kon zien – en de pukkeltjes van kippenvel. Haar ogen, strak gevestigd op iets dat zich buiten mijn gezichtsveld bevond, waren opengesperd, verwilderd en doodsbang.

Weer een bons. De muur van het huis trilde, alsof er aan de binnenkant iets zwaars tegenaan gesmeten werd.

Een griezelige kreet. En dit keer was het niet de wind. Ik wist meteen wat het was – de schrille kreet van een razende trol.

Rya had het kennelijk ook meteen herkend, want ze liet een zacht gesnuif van walging horen.

In de ongemeubileerde kamer kwam een van de demonen plotseling uit een verborgen hoek tevoorschijn schieten. Hij had de metamorfose ondergaan en verschool zich niet langer onder zijn menselijke kostuum, maar ik wist dat het de politieagent was die wij hadden gevolgd. Op handen en voeten bewoog hij zich voort met die typische, onthutsende gratie waarvan je nooit zou verwachten dat een trol – die immers krom stond van de misvormde botten – die met zijn ruwe armen, schouders en heupen op zou kunnen brengen.

De kwaadaardige hondenkop hing laag boven de grond en de vlijmscherpe slangachtige slagtanden waren ontbloot. Zijn gespleten en pokdalige tong flitste obsceen over wrattige zwarte lippen naar binnen en naar buiten. De varkensoogjes, rood, lichtgevend en afstotend, bleven constant gefixeerd op de hulpeloze vrouw, die zo te zien op de rand van de waanzin balanceerde.

Plotseling draaide de trol zich met een ruk van haar af en rende dwars door de kamer, nog steeds op handen en voeten, alsof hij van plan was om met zijn kop tegen de muur te lopen. Maar in plaats daarvan klóm hij tot mijn verbijstering tegen de muur op, rende rap als een kakkerlak vlak onder het plafond over de volle lengte van de kamer, kwam via de hoek op de andere muur terecht die hij ook half afliep, daalde toen weer af naar de linoleum vloer, kwam vlak voor de vastgebonden vrouw tot stilstand en richtte zich op zijn achterpoten op.

De winter maakte zich van me meester en zoog alle warmte uit mijn bloed. Ik wist dat trollen sneller en leniger waren dan de meeste mensen – althans mensen die het zonder mijn paranormale gaven moesten doen – maar een dergelijke demonstratie had ik nog nooit gezien. Dat kon best komen omdat ik de beesten vrijwel nooit in de beslotenheid van hun eigen huis had gezien, waar ze voor zover ik wist misschien wel met de regelmaat van de klok tegen de muren op klommen. En bij de gelegenheden dat ik een van hen had vermoord, ging ik meestal zo snel te werk dat ze niet de kans kregen om zich via muren en plafonds in veiligheid te brengen.

Ik had eigenlijk gedacht dat ik alles van hen wist, maar nu hadden ze me weer verrast. Daarvan raakte ik zenuwachtig en gedeprimeerd, want onwillekeurig begon ik me af te vragen of ze over nog meer verborgen talenten beschikten. Als ik weer voor zo’n verrassing kwam te staan, op het verkeerde moment, zou dat mijn dood kunnen betekenen.

Ik was me echt een ongeluk geschrokken.

Maar niet alleen vanwege het verrassende feit dat de trol in staat was om als een hagedis over muren te lopen: ik was ook bang voor de vrouw die op die houten stoel vastzat. Op het moment dat hij van de muur was gesprongen en op zijn achterpoten ging staan, toonde de trol opnieuw iets dat ik nog nooit eerder had gezien: een afschuwelijke penis van een centimeter of dertig lang, die omhoogstak uit een schubbige, bungelende zak waar hij in slappe toestand normaal gesproken in verborgen zat, krom als een sabel, dik en gemeen getand.

Het beest was van plan om haar te verkrachten voor hij haar met zijn klauwen en tanden aan stukken zou scheuren. Hij gaf er kennelijk de voorkeur aan om zich in zijn monsterlijke staat aan haar op te dringen in plaats van in zijn menselijke vermomming, omdat haar angst dan nog veel groter zou zijn en hij nog veel meer zou kunnen genieten van haar volslagen hulpeloosheid. Het kon niet zijn bedoeling zijn om haar zwanger te maken, want dat vreemde zaad zou in een menselijke baarmoeder nooit tot leven kunnen komen.

Daar kwam nog bij dat een wrede moordpartij kennelijk het uiteindelijke doel was. Terwijl de moed me in de schoenen zonk, begreep ik plotseling waarom er geen meubels in de kamer stonden, waarom die zo verschilde van de rest van het huis en waarom de muren en de vloer wemelden van die roestbruine vlekken. Dit was een abattoir, een slachthuis. Hij had nog veel meer vrouwen meegenomen naar deze kamer, getreiterd, doodsbang gemaakt en vernederd, voordat hij ze ten slotte puur voor de lol aan stukken had gescheurd.

En niet alleen vrouwen. Ook mannen. En kinderen.

Ineens drongen zich stuitende spirituele indrukken van het bloedvergieten dat hier eerder had plaatsgevonden aan me op. Mijn helderziendheid ving de beelden op die van de besmeurde muren af straalden en leek ze op het glas voor me te projecteren, alsof het raam een bioscoopscherm was.

Met bovenmenselijke kracht zette ik die beelden uit mijn hoofd en dwong ze van het glas terug in de muren. Ik mocht me er niet door laten overdonderen. Als ik die visioenen op me liet inwerken, zou ik veel te zwak zijn om de vrouw daar binnen te kunnen helpen.

Ik draaide het raam de rug toe en schuifelde zonder geluid te maken naar de hoek van het huis, ervan overtuigd dat Rya achter me aan zou komen. Ondertussen trok ik mijn handschoenen uit en stopte ze in mijn jaszakken, zodat ik het mes even moeiteloos als altijd zou kunnen hanteren.

Achter het huis kwamen we vol in de wind terecht, want die sloeg als een lawine recht van de bergen boven ons naar beneden, snijdend en doordringend. Binnen een paar seconden voelde ik mijn handen al koud worden en ik wist dat ik snel moest maken dat ik in het warme huis kwam, omdat ik anders iets van de vingervlugheid zou verliezen die nodig was om het mes trefzeker te gooien.

De treden van de trap naar de veranda aan de achterkant waren bevroren; de naden en voegen waren met ijs dichtgemetseld. Ze kraakten en piepten terwijl we naar boven liepen.

IJspegels aan de balustrade.

De vloer van de veranda protesteerde ook onder onze voeten.

De achteringang was aan de linkerkant van het huis. Voorzichtig trok ik de in aluminium gevatte glazen stormdeur open. De drangers aan de scharnieren maakten een kort tjingelend geluid.

Achter de stormdeur bleek de achterdeur van het huis evenmin op slot. Trollen bekommeren zich zelden om sloten omdat ze genetisch zo gemanipuleerd zijn dat ze nauwelijks angst kennen en eigenlijk helemaal niet bang zijn voor óns. De jager vreest de haas niet.

Samen met Rya stapte ik een volkomen normale keuken binnen, die rechtstreeks uit Good Housekeeping leek te komen. Het rook er sterk naar chocola, gepofte appels en kaneel. Op de een of andere manier maakte het feit dat het zo’n gewóne keuken was alles nog veel angstaanjagender.

Op een formica aanrecht rechts van de ingang stond een zelfgebakken taart op een stalen rooster en ernaast stond een blad vol koekjes. De keren dat ik trollen – in menselijke vermomming – in restaurants had zien eten waren niet te tellen. Ik wist dat ze net als andere levende wezens voedsel nodig hadden, maar ik had er nooit bij stilgestaan dat ze ook zulke normale huishoudelijke karweitjes zouden opknappen als het bakken van taarten en koekjes. Per slot van rekening waren het spirituele vampieren die zich tegoed deden aan onze fysieke, mentale en emotionele pijn en gezien de gore overdaad van het dieet van menselijk leed waaraan ze zich regelmatig bezondigden, leek ander voedsel eigenlijk overbodig. Het was in ieder geval nog nooit bij me opgekomen dat ze thuis gezellig konden gaan zitten eten, lekker ontspannen na een dag vol bloed, martelingen en verholen terrorisme; bij het idee draaide mijn maag zich om.

Vanuit de ongemeubileerde kamer die aan de keuken grensde, klonk een aaneenschakeling van gebonk, gedreun en schrapende geluiden.

De ongelukkige vrouw kon kennelijk geen kreet meer uitbrengen, want nu hoorde ik haar met een bevende en dringende stem hardop bidden.

Ik ritste mijn jas open, trok mijn armen snel uit de mouwen en liet het kledingstuk geruisloos op de grond vallen. De zware stof zou mijn werparm belemmerd hebben.

Naast een open toog en de deur naar de veranda waren er nog drie andere gesloten deuren in de grote keuken. Door de toog kon ik in de hal kijken waarop alle vertrekken van de benedenverdieping uitkwamen. Twee van de gesloten deuren leidden waarschijnlijk naar de kelder en naar een voorraadkast, terwijl de derde mogelijk toegang gaf tot de kamer waarin we de demon en de geboeide vrouw hadden gezien. Ik had echter geen zin om deuren open te gaan trekken en veel lawaai te maken als ik niet zeker wist dat ik meteen in de juiste kamer terecht zou komen. Daarom slopen we door de keuken via de toog naar de hal. De eerste deur links stond half open en bleek van het abattoir te zijn.

Ik was bang dat de vrouw me zou zien als ik voorzichtig om het hoekje zou kijken om poolshoogte te nemen en dat haar reactie de trol zou alarmeren, vandaar dat ik de kamer binnenstormde zonder te weten waar mijn doelwit zich bevond. De deur kwam met een klap tegen de muur terecht toen ik hem opensmeet.

De trol die hoog boven de vrouw uittorende, draaide zich met een ruk naar me om en slaakte een stinkend gesis van verbazing.

Met een verrassende snelheid klapte zijn stijve penis in elkaar en zonk weg in de schubbige zak, die zelf kennelijk in een beschermende lichaamsholte teruggetrokken werd.

Ik pakte het mes bij de punt van het verzwaarde lemmet en bracht het omhoog tot achter mijn hoofd.

Nog steeds sissend sprong de trol op me af.

Op hetzelfde moment schoot mijn arm naar voren. Het mes vloog weg.

Midden in de sprong werd de trol in zijn keel getroffen. Het mes boorde zich diep naar binnen, hoewel het niet zo perfect geplaatst was als ik eigenlijk had gewild. De glimmende, lillende, varkensachtige neusvleugels trilden in een gesnuif van schrik en woede en het warme bloed stroomde uit zijn snuit.

Hij bleef op me afkomen. Hij knalde tegen me op. Hard.

We wankelden en kwamen met een enorme dreun tegen de muur terecht. Mijn rug werd tegen het opgedroogde bloed van god mag weten hoeveel onschuldige mensen geperst en heel even (voordat ik alles vastbesloten uit mijn hoofd zette) kon ik de pijn en de afschuw voelen die de slachtoffers in hun doodsnood uitgestraald hadden en die zich in de verf en de pleisterkalk van deze ruimte hadden vastgezet.

We stonden bijna neus aan neus. De adem van het schepsel stonk naar bloed, dood vlees, rottend vlees – alsof het door zich tegoed te doen aan de angst van de vrouw de slechte adem van een vleeseter had gekregen.

Tanden, enorme tanden, krom en knarsend, druipend van speeksel flitsten centimeters voor mijn ogen langs, een in glazuur verpakte bedreiging met pijn en dood.

De donkere, olieachtige, demonische tong krulde als een soort onderzoekende slang naar me toe.

Ik voelde hoe de knobbelige armen van de trol om me heen gleden, alsof hij van plan was om me tegen zijn borst dood te drukken. Of misschien zou hij als voltooiing van de omhelzing zijn vreselijke klauwen diep in mijn zijden priemen.

Mijn bonzende hart trok de grendel weg van een voorraadkluis vol adrenaline die ergens diep in me zat weggestopt en ik werd plotseling omhooggestuwd door een chemische vloedgolf die me het gevoel gaf dat ik een god was – al was het eerlijk gezegd wel een bange god.

Mijn armen zaten min of meer voor mijn borst vastgepind, vandaar dat ik mijn handen tot vuisten balde en mijn ellebogen zo hard als ik kon opzij stootte, tegen de armen van de trol die daardoor zijn greep op me verloor.

Ik voelde hoe zijn klauwen heel even in mijn overhemd bleven haken toen hij zijn houvast kwijtraakte en daarna hoorde ik zijn knokige knokkels over de muur achter me hobbelen toen een van zijn armen omhoogvloog.

Hij krijste van woede, een vreemde kreet die nog raarder klonk doordat de geluidsgolven die vanaf zijn strottenhoofd naar zijn lippen rezen tegen het lemmet van het mes dat zijn keel had doorboord vibreerden, waardoor ze een metalige bijklank kregen. De gil van de trol ging gepaard met een sproeiwolk bloed die over mijn gezicht spetterde. Er kwamen zelfs een paar druppeltjes in mijn mond terecht.

Inmiddels werd ik zowel door kracht en woede als door walging aangedreven en zette me af tegen de muur, waardoor ik het beest achteruit dreef. We struikelden en vielen. Ik belandde boven op hem, greep meteen het heft van het mes dat nog steeds uit zijn keel stak, draaide het wreed om, trok het los en stak meteen opnieuw toe, keer op keer. Ik had mezelf niet meer in de hand en wist van geen ophouden, hoewel de felrode gloed van zijn ogen snel veranderde in een dof donkerrood. Zijn hielen trommelden zwak tegen de vloer en veroorzaakten een kil klak-klak-klak op het linoleum. Zijn armen zwabberden nutteloos heen en weer en zijn lange, spitse klauwen tikten zinloze codes op de vloer van het slachthuis. Ten slotte haalde ik de vlijmscherpe rand van links naar rechts over zijn keel, waarbij spieren, pezen en aderen doorgesneden werden. Toen was ik klaar – en hij was er geweest.

Hijgend, kokhalzend en fanatiek spugend om ook het laatste druppeltje demonenbloed uit mijn mond te krijgen, hees ik mezelf overeind tot ik schrijlings over de stervende trol knielde.

Onder me onderging hij met veel kwikzilverachtig gerimpel en geglinster een laatste, stuiptrekkende metamorfose terwijl hij de levenskracht die hem restte, spendeerde aan de terugkeer naar de menselijke vorm, omdat zijn soort in het verloren gegane tijdperk van zijn schepping genetisch geprogrammeerd was om dat te doen. Botten kraakten, botten ploften, botten knapten, botten smolten, borrelden en namen in sneltreinvaart nieuwe vormen aan voor ze weer verhardden; pezen en kraakbeen scheurden, maar hechtten zich onmiddellijk weer vast in nieuwe patronen van schering en inslag; de zachtere weefsels maakten een vochtig zuigend-slobberend-sijpelend geluid terwijl ze fanatiek nieuwe samenstellingen zochten en vonden.

Samen met de vastgebonden vrouw zaten Rya en ik zo geboeid naar de weerwolfachtige metamorfose te kijken dat we ons pas bewust werden van de tweede trol toen het beest de kamer binnen kwam stormen en ons op dezelfde manier overviel als wij bij het andere schepsel hadden gedaan.

Misschien werkten op dat moment Rya’s eigen – wat mindere – mediamieke gaven beter dan de mijne, want toen ik mijn hoofd met een ruk ophief en de trol op ons af zag komen, haalde Rya al uit met de ijzeren moersleutel die ze had meegebracht. De klap ging gepaard met zo veel woeste kracht en kwam zo hard aan dat ik meteen zag dat Rya moeite had om het wapen met haar halfverdoofde vingers vast te houden; door de schok werd de ijzeren staaf bijna uit haar handen geslagen. De aanvaller met de lichtgevende ogen sloeg met een kreet van pijn achterover, ongetwijfeld aangeslagen maar niet zo zwaar gewond dat hij uitgeschakeld was.

Hij krijste en spuugde alsof zijn speeksel regelrecht vergif voor ons was. Hij was al weer hersteld van de klap toen Rya nog steeds worstelde om weer grip te krijgen op de bandenlichter en wierp zich met een angstaanjagende snelheid en lenigheid op haar. Hij greep haar met zijn beide enorme handen vast. Met alle tien klauwen. Maar hij had voornamelijk haar dikke winterjas te pakken. Goddank. Voornamelijk de jas.

Voordat het beest een van zijn handen vrij kon maken om haar gezicht aan flarden te scheuren, was ik al opgesprongen en in beweging. Met twee stappen en een sprong zat ik op zijn geschubde rug, waardoor het beest klem kwam te zitten tussen Rya en mij. Ik stootte het mes omlaag. Hard. Ik rámde het in hem. Tussen de knokige en misvormde schouders. Tot aan het heft. Diep in een stuk kraakbeen. Ik kon het niet meer loswringen.

Plotseling bokte het beest met onmenselijke kracht. Het leek wel een rodeopaard. En het wierp me af. Ik kwam met een dreun op de grond terecht. Een scheut van pijn sidderde door mijn ruggengraat. Mijn hoofd knalde tegen de muur.

Alles werd wazig. En weer helder.

Maar heel even was ik te verdoofd om op te staan.

Ik zag mijn mes nog steeds uit de rug van de trol steken.

Het monster had Rya ook van zich af gegooid, maar nu ging hij weer op haar af. Maar zij had gebruik gemaakt van dat ene ogenblik om alles weer op een rijtje te zetten en ze wist precies wat ze moest doen. Ze ging op haar overvaller af in plaats van achteruit te stappen en maakte opnieuw gebruik van de bandenlichter. Maar dit keer hield ze de kant met de koevoet op hem gericht. Alsof het een speer was, stak ze toe met het ijzeren gereedschap en dreef het in de buik van de trol, die dit keer geen kreet slaakte maar een afschuwelijk ratelend gepiep van schrik en pijn liet horen.

Het beest klemde de speer die zich midden in zijn lijf had geboord met zijn beide, vierknokkelige knuisten vast en Rya liet los. Toen de trol achteruit wankelde en tegen de muur botste bij zijn pogingen om de staaf uit zijn buik te trekken, was ik voldoende bij mijn positieven gekomen om op te staan. Ik stortte me op het kreng.

Ik greep de glibberige staaf met twee handen vast. Zijn leeftijd was mijn eeuwenoude tegenstander aan te zien terwijl het bloed uit zijn lijf stroomde. Hij hief zijn moordlustige maar brekende ogen naar me op en probeerde met zijn scherpgeslepen klauwen naar mijn handen te slaan. Ik rukte het uiteinde los voor hij me kon raken, stapte achteruit en begon weloverwogen op het schepsel in te slaan om het tot overgave te dwingen. Ik roste hem af tot hij op zijn knieën zakte en bleef doorrammen tot hij op zijn buik op de grond viel. Zelfs toen hield ik niet op, maar verkocht hem de ene klap na de andere tot zijn schedel verpletterd was, tot zijn schouders tot moes geslagen waren, tot zijn ellebogen aan barrels lagen, tot zijn heupen en knieën gebroken waren, tot ik zo nat was van het zweet dat al het bloed van mijn gezicht en mijn handen afgespoeld werd en ik niet meer in staat was om de bandenlichter op te tillen voor een laatste klap.

Mijn zware ademhaling kaatste van de muren terug.

Rya probeerde met een paar papieren zakdoekjes het trollenbloed van haar handen te poetsen.

Het eerste beest – dat inmiddels dood was – had zijn naakte, zwaargewonde menselijke vorm al weer aangenomen op het moment dat ons gevecht met de tweede trol was begonnen. Nu zag ik dat het inderdaad de smeris was die we eerder op de avond hadden gezien.

De tweede trol bleek na de metamorfose een vrouw te zijn, van ongeveer dezelfde leeftijd als de smeris.

Misschien was het zijn vrouw. Of zijn vriendin.

Zouden ze werkelijk in termen van man en vrouw denken – of zelfs maar vrienden? Hoe dachten ze over elkaar als ze ’s nachts in bed met de kille hartstocht van een stel reptielen lagen te bonken? Zou het hun gewoonte zijn om twee aan twee door het leven te gaan – en hadden ze daar dan uit vrije wil voor gekozen, net als de meesten van ons doen? Of was een samenlevingsverbond alleen maar een praktische dekmantel bij hun pogingen om voor gewone mannen en vrouwen door te gaan?

Rya kokhalsde. Ze leek op het punt te staan over te geven, maar ze kon de neiging nog net onderdrukken en gooide de met bloed doorweekte zakdoekjes aan de kant.

Ik ging met twee voeten op de rug van het dode beest staan, greep mijn mes met beide handen vast en wrikte het los uit het kraakbeen in de schouders van het schepsel.

Ik wreef het mes aan mijn spijkerbroek af.

De naakte vrouw op de stoel zat heftig te trillen. Haar ogen stonden vol afschuw, verwarring en angst – niet alleen angst voor de dode trollen, maar ook voor Rya en mij. Begrijpelijk.

‘Wij zijn vrienden,’ zei ik schor. ‘We zijn niet... zoals zij.’

Ze keek me met grote ogen aan, maar kon geen woord uitbrengen.

‘Zorg jij... maar voor haar,’ zei ik tegen Rya.

Ik liep naar de deur.

‘Waar...’ zei Rya.

‘Kijken of er nog meer zijn.’

‘Dat is niet zo. Dan waren ze allang hier geweest.’

‘Ik ga toch even kijken.’

Ik liep de deur uit, in de hoop dat Rya zou begrijpen dat ik wilde dat zij de roodharige vrouw tijdens mijn afwezigheid tot rust zou brengen en haar weer aan zou kleden. Ik wilde dat de vrouw tot op zekere hoogte haar verstand, haar kracht, haar waardigheid en haar zelfrespect hervonden zou hebben voor ik terugkwam om haar de toestand met de trollen uit te leggen.

In de eetkamer rammelde de wind nu eens stiekem fluisterend en dan weer droevig jammerend aan het raam.

In de woonkamer stond de pendule hol te tikken.

Boven trof ik drie slaapkamers en een badkamer aan. In ieder vertrek kon ik het reumatische kraken horen van de dakspanten terwijl de wind tegen de gevels sloeg, het dak beukte en langs de dakranden gierde.

Geen andere trollen.

In de koude badkamer trok ik mijn bloeddoorweekte kleren uit en waste me snel aan de wastafel. Ik keek niet naar de spiegel boven de wasbak; dat durfde ik niet. Het doden van trollen was gerechtvaardigd. Ik twijfelde geen moment aan de juistheid ervan en ik meed mijn spiegelbeeld niet omdat ik bang was dat er schuld in mijn ogen te lezen zou zijn. Maar iedere keer als ik een van die demonen afslachtte, leken ze moeilijker te doden; er werd steeds meer van me geëist, meer geweld, meer wreedheid. Dus na elk bloedvergieten leek er weer een nieuwe kilte in mijn blik geslopen te zijn, een hardheid die me verontrustte en ontmoedigde.

De smeris was ongeveer even groot geweest als ik en ik pakte een van zijn overhemden en een spijkerbroek uit de kast in de grootste slaapkamer. Ze zaten me als gegoten.

Ik ging weer naar beneden en zag dat Rya en de roodharige vrouw in de woonkamer op me zaten te wachten. Ze zaten bij de ramen aan de voorkant in behaaglijke stoelen op me te wachten en zagen er ronduit ónbehaaglijk uit. Vanaf de plek waar ze zaten, konden ze de oprit in de gaten houden en onmiddellijk alarm slaan als er een auto aankwam.

Buiten dwarrelden door de wind opgejaagde sneeuwspoken van de grond omhoog en verdwenen haastig in het donker, vage fosforescerende vormen die de indruk wekten dat ze met mysterieuze opdrachten op pad waren gestuurd.

De vrouw was weer aangekleed. Ze was niet waanzinnig geworden van alles wat ze had meegemaakt, ook al zat ze in elkaar gedoken en wriemelden haar bleke handen nerveus in haar schoot.

Ik pakte een kleinere stoel met een geborduurde bekleding, ging naast Rya zitten en pakte haar hand vast. Ze trilde.

‘Wat heb je haar verteld?’ vroeg ik aan Rya.

‘Een beetje... over de trollen... wat ze zijn en waar ze vandaan komen. Maar ze weet niet wie wij zijn en waarom wij hen wel kunnen zien en zij niet. Dat laat ik liever aan jou over.’

De roodharige vrouw heette Cathy Osborn. Ze was eenendertig en lector aan de letterenfaculteit van de Barnard-universiteit in New York City. Ze was opgegroeid in een stadje in Pennsylvania, honderdtwintig kilometer ten westen van Yontsdown. Een tijdje geleden was haar vader na een lichte hartaanval in een ziekenhuis opgenomen en Cathy had een paar dagen vrij genomen om bij hem te kunnen zijn. Inmiddels begon hij weer aardig op te knappen en daarom was ze nu weer op de terugweg naar New York. Als je naging hoe slecht een deel van de bergwegen er in de winter bij lagen, was ze prima opgeschoten – tot ze de oostkant van Yontsdown bereikte. Als student en als docent en liefhebber van literatuur was ze (zei ze zelf) niet alleen iemand met verbeeldingskracht, maar ook onbevooroordeeld. Ze had zelfs een lichte voorkeur voor ongebruikelijke lectuur en ze zei dat ze genoeg fantasy en horror had gelezen – ‘Dracula, Frankenstein, iets van Algernon Blackwood, een paar dingen van H.P. Lovecraft, een verhaal van een zekere Sturgeon over een bloedzuigende teddybeer’ – om niet volkomen overdonderd te worden door fantastische of griezelige gebeurtenissen. Maar toch, ondanks haar voorkeur voor fantasy en in weerwil van de nachtmerrieachtige schepsels die ze zelf had gezien, moest ze ontzettend haar best doen om te verwerken wat Rya haar allemaal had verteld over die genetisch geproduceerde soldaten uit een tijd van ver voor onze geschiedschrijving. Ze zei: ‘Ik weet dat ik niet gek ben, maar toch blijf ik me maar afvragen of dat misschien wél zo is. Ik weet ook dat ik zelf heb gezien dat die afgrijselijke dingen hun menselijke vorm aflegden en vervolgens weer aannamen, maar toch blijf ik me afvragen of ik me die hele toestand niet heb verbeeld of dat alles een hallucinatie is geweest, ook al weet ik zeker dat dat níét zo was. En dan al die verhalen over een vroegere beschaving die door een grote oorlog is vernietigd... het is te veel van het goeie, het is gewoon te veel van het goeie, en nu begin ik wartaal uit te slaan – ja toch? – dat weet ik best, maar ik heb het gevoel alsof mijn hersens ieder moment helemaal gaar zullen zijn, snap je wat ik bedoel?’

Ik maakte het haar niet gemakkelijker. Ik vertelde haar over mijn Schemerogen, over Rya’s wat mindere paranormale gaven en een paar dingen over de stille (dat wil zeggen, tot nu toe) oorlog die wij voerden.

Haar groene ogen werden glazig, maar niet omdat ze mij niet meer kon volgen of omdat haar hersenen weigerden nog meer informatie op te nemen. In plaats daarvan had ze het stadium bereikt waarin haar ongecompliceerde, rationele kijk op de wereld zo volkomen – en zo hardhandig – op z’n kop was gezet en binnenstebuiten was gekeerd dat haar weerstand om geloof te hechten aan ‘onmogelijke’ dingen helemaal was verdwenen. Ze was min of meer gedwongen om alles te accepteren. In feite gaf die glazige blik van haar aan hoe fanatiek haar goedgeschoolde brein aan het werk was om al die nieuwe gegevens in te passen in haar volslagen veranderde beeld van de realiteit.

Toen ik klaar was, knipperde ze met haar ogen, schudde verbijsterd haar hoofd en zei: ‘Maar nu...’

‘Wat is er?’ vroeg ik.

‘Hoe kan ik nu gewoon weer literatuur gaan doceren? Hoe kan ik in vredesnaam een normaal leven leiden, nu ik al die dingen weet?’

Ik keek naar Rya en vroeg me af of zij daar misschien een antwoord op had, maar ze zei: ‘Dat zal je waarschijnlijk ook niet lukken.’

Cathy fronste en begon iets te zeggen, maar ze werd onderbroken door een vreemd geluid. Een plotselinge, schrille kreet – die wel iets weg had van het gehuil van een kind, maar ook van het gekrijs van een biggetje of van het gezoem van een insect – verstoorde de rust in die gekunstelde koloniale woonkamer. Het was geen geluid dat ik met trollen associeerde, maar het had zeker niets menselijks en ik kende geen enkel dier dat zo klonk.

Ik wist dat het gejammer niet afkomstig was van het stel trollen dat we net hadden vermoord. Die waren ontegenzeggelijk dood, althans voorlopig. Misschien dat ze, als hun hoofd op hun schouders bleef staan, in staat zouden zijn om zich weer toegang te verschaffen tot het land der levenden, maar daar zouden dagen, weken of zelfs maanden mee gemoeid zijn.

Rya schoot in een oogwenk uit haar stoel en tastte naar iets dat ze niet binnen handbereik had – de moersleutel, vermoed ik. ‘Wat is dat voor geluid?’

Ik was ook opgesprongen, mijn mes in m’n hand.

De griezelige jammerkreet, die uit meerdere kelen leek te komen, had het alchemistische vermogen om bloed in ijswater te veranderen. Als de verpersoonlijking van het kwaad op aarde rondwandelde, in de vorm van Satan of een andere regelrechte duivel, dan moest dit zijn stem zijn: woordeloos maar kwaadaardig, de stem van alles wat niet goed was en niet deugde. Het kwam uit een van de andere vertrekken, al wist ik niet direct of het van boven kwam of van de begane grond waar wij ons bevonden.

Cathy Osborn stond iets langzamer op, alsof ze het niet kon opbrengen om alweer een verschrikking onder ogen te zien. Ze zei: ‘Ik... ik heb datzelfde geluid al eerder gehoord, toen ik geboeid in die kamer zat en ze net waren begonnen me de stuipen op het lijf te jagen. Maar in korte tijd is er zo veel gebeurd dat... dat ik het vergeten was.’

Rya keek naar de vloer voor haar voeten.

Ik keek ook omlaag, want het was inmiddels tot me doorgedrongen dat het schrille geluid – het leek wel iets op een oscillerend elektronisch gejank, maar het klonk nog veel raarder – uit de kelder kwam.

24

De kooi en het altaar

De smeris die nu dood in zijn eigen met bloed bevlekte abattoir lag, had de standaard dienstrevolver bij zich gehad – een Smith & Wesson .357 Magnum. Daar wapende ik mezelf mee voordat ik de keuken in ging en de deur boven aan de keldertrap opende.

Het griezelige, zangerige gedrein galmde omhoog vanuit dat gat vol schaduwen en op een rauwe manier bracht het iets over: ongeduld, boosheid – hónger. Het geluid klonk zo verdorven dat het bijna tastbaar leek: in mijn verbeelding kon ik die kreet als een soort vochtige spookhanden over mijn gezicht en lichaam voelen strijken, een kille en klamme gewaarwording.

Het ondergrondse vertrek was niet helemaal donker. Uit een hoek die buiten ons gezichtsveld lag, kwam zacht, speels licht, alsof er een paar kaarsen stonden.

Cathy Osborn en Rya wilden absoluut mee naar beneden. Uiteraard wilde Rya niet dat ik in m’n eentje een onbekend gevaar zou moeten trotseren en Cathy was veel te bang om alleen in de woonkamer achter te blijven.

De schakelaar van het licht zat vlak achter de deur. Ik knipte het aan. Beneden verscheen een goudkleurig schijnsel, feller en minder onrustig dan het kaarslicht.

Het gejammer hield op.

Terugdenkend aan de spirituele dampen van menselijk leed uit een ver verleden die in het huis dat we aan Apple Lane hadden gehuurd nog steeds van de keldermuren af sloegen, tastte ik deze ruimte zo goed als ik kon af met mijn zesde zintuig, op zoek naar soortgelijke smerige uitstralingen. Hoewel ik inderdaad beelden en gevoelens van helderziende aard opving, waren ze niet wat ik had verwacht – en heel anders dan ik ooit eerder had opgevangen. Ik kon er geen touw aan vastknopen: half zichtbare, bizarre, schaduwachtige vormen die ik niet thuis kon brengen, alleen maar in zwart-wit en in grijstinten, het ene moment rondspringend in een felle, nerveuze ritmiek en dan weer golvend met langzame, misselijkmakende, kronkelende bewegingen; en dan ineens uitbarstingen van gekleurd licht in dreigende tinten, waarvan de bedoeling en de bron me volkomen ontgingen.

Ik was me bewust van ongewoon sterke emoties die als rioolwater uit een gebroken leiding uit een zwaar getroebleerd brein spoten. Het waren geen menselijke emoties, ze waren veel verwrongener en geheimzinniger dan de abnormale dromen en verlangens van de allerslechtste mensen. Toch leek het ook niet echt op de aura van een trol. Dit was het emotionele equivalent van etterend, ontbindend vlees en ik besefte ineens dat ik ronddwaalde in de beerput van het chaotische innerlijke leven van een moordlustige gek. De waanzin – en de bloeddorstigheid die eraan ten grondslag lag – was zo weerzinwekkend dat ik me er snel voor moest afsluiten, dat ik onmiddellijk moest proberen om mijn zesde zintuig te blokkeren zodat ik mezelf tegen die onwelkome uitstraling in bescherming kon nemen.

Ik zal daar boven aan de trap wel even gewankeld hebben, want Rya die achter me stond, legde een hand op m’n schouder en fluisterde: ‘Is alles in orde?’

‘Ja.’

De smalle trap was behoorlijk steil. Het grootste gedeelte van de kelder lag aan de linkerkant, buiten ons gezichtsveld, en het enige dat ik kon zien was een kaal stukje van de grijze betonvloer.

Voorzichtig liep ik naar beneden.

Rya en Cathy kwamen achter me aan en onze laarzen veroorzaakten een hol plok-plok-plok op de houten treden.

Een lichte, maar ongezonde geur werd sterker naarmate we verder naar beneden kwamen. Urine, ontlasting, verschaald zweet.

Onder aan de trap kwamen we terecht in een grote kelder waarin alles wat je normaal gesproken in een dergelijke ruimte verwacht aan te treffen ontbrak – geen gereedschap, geen stukken hout voor het timmerwerk waar de man des huizes op dit moment mee bezig was, geen blikken verf, lak of beits en geen zelf ingemaakte groente of fruit. In plaats daarvan was een gedeelte van de ruimte gebruikt voor een altaar en een ander deel werd ingenomen door een grote, stevige kooi gemaakt van ijzeren staven die tussen de vloer en het plafond waren aangebracht.

Hoewel ze inmiddels stil waren en ons strak aankeken, was het gejank dat ons naar dit godvergeven hol had gelokt ongetwijfeld voortgebracht door de afschuwelijke wezens die in de kooi zaten. Drie stuks. Allemaal iets langer dan een meter twintig. Jonge trollen. Prepuberaal. Ze behoorden duidelijk tot het demonische ras, maar toch waren ze anders. Met schaduwstrepen op hun ongeklede lijven tuurden ze tussen de tralies door en terwijl ze ons aanstaarden, bleven hun lichamen en gezichten constant veranderen. Aanvankelijk was ik me alleen instinctief bewust van het feit dat ze anders waren, zonder te begrijpen waarom, maar toen besefte ik plotseling dat hun vermogen om te metamorfoseren ondeugdelijk was. Ze leken voorgoed veroordeeld te zijn tot een schemertoestand van onafgebroken verandering, met lichamen die half trol en half mens waren, botten en vlees die telkens opnieuw en zonder ophouden van vorm veranderden in ogenschijnlijk lukrake patronen. Ze waren niet in staat om een van beide vormen vast te houden. Een van hen had een menselijke voet aan een voornamelijk trolachtig been en handen waarvan sommige vingers aan een trol toebehoorden en de rest aan kindervingers deed denken. Terwijl ik ernaar stond te kijken begonnen een paar van de homosapiensvingers te veranderen in van klauwen voorziene vingers met vier kootjes, terwijl een paar van de trollenvingers versmolten tot een wat menselijker vorm. Een van de beide andere schepsels stond ons knipperend aan te kijken met harde, gemene, maar volkomen menselijke ogen in een gezicht dat verder totaal monsterlijk was, maar terwijl ik vol walging naar die angstaanjagende combinatie staarde, begon het gezicht een andere vorm aan te nemen waarin menselijke en trolachtige trekken op een nieuwe – en nog afschuwelijker – manier met elkaar versmolten.

‘Wat zíjn dat?’ vroeg Rya huiverend.

‘Volgens mij zijn het... misvormde nakomelingen,’ zei ik terwijl ik iets dichter naar de kooi toe liep, maar er wel voor zorgde dat ik buiten bereik bleef van de schepsels die erin zaten.

Ze bleven stil, gespannen en op hun hoede.

‘Gedrochten. Genetische misbaksels,’ zei ik. ‘Alle trollen beschikken over een metamorf gen dat hen in staat stelt om naar believen van mens in trol te veranderen en omgekeerd. Maar deze ellendige wezens... Waarschijnlijk zijn ze geboren met ondeugdelijke metamorfe genen, een compleet nest gedrochten. Ze hebben hun vorm niet onder controle. Hun weefsels verkeren in een constante staat van verandering. Vandaar dat hun ouders hen hier opgesloten hebben, precies zoals mensen in vorige eeuwen hun idiote kinderen in kelders en op zolders verborgen hielden.’

Achter de tralies begon een van de knoestige misbaksels naar me te blazen en de andere twee sloten zich daar onmiddellijk vol enthousiasme bij aan – een zacht, sissend en dreigend geluid.

‘Lieve god,’ zei Cathy Osborn.

‘Het is niet alleen een lichamelijke afwijking,’ zei ik. ‘Ze zijn ook volslagen krankzinnig – zowel volgens menselijke normen als in de opvatting van trollen. Krankzinnig en echt ontzettend gevaarlijk.’

‘Voel je dat... met je zesde zintuig aan?’ vroeg Rya.

Ik knikte.

Door alleen maar over hun waanzin te praten, had ik mezelf weer opengesteld voor de spirituele uitstraling van hun gestoorde brein die ik ook al had opgevangen toen ik nog boven bij de geopende kelderdeur stond. Ik voelde instinctief aan dat ze verlangens en behoeften hadden die weliswaar zo vreemd waren dat ze mijn bevattingsvermogen te boven gingen, maar waarvan ik wel begreep dat ze pervers, bloeddorstig en stuitend waren. Verwrongen lusten, duistere en waanzinnige behoeften, walgelijke en angstaanjagende verlangens... Opnieuw deed ik mijn uiterste best om mijn zesde zintuig af te sluiten, ongeveer op dezelfde manier waarop ik de trek in een kachel of een open haard zou hebben verminderd, en het verzengde vuur van spirituele uitstralingen nam langzaam af tot een gloed die nog net uit te houden was.

Ze hielden op met blazen.

Met een scherp, knisperend geluid begonnen hun menselijke ogen te bladderen, vlamden roodgloeiend op en veranderden in lichtgevende trollenogen.

Een varkensachtige snuit begon op te zwellen uit een verder volkomen menselijk gezicht, vergezeld van de pletsend-krakende geluiden van de transformatie – maar het proces hield halverwege op en het gezicht kromp weer tot menselijke afmetingen in.

Een van de drie maakte een vet, slijmerig en kakelend geluid diep in zijn keel waarvan ik vermoedde dat het een soort lachen was, vals en ijzingwekkend maar desondanks lachen.

Hier schoot ineens een stel slagtanden uit een mond tevoorschijn.

Daar begon zich een hondse kaaklijn te vormen, woest en wild.

En hier ontsproot plotseling een stiletto aan vier kootjes uit een volmaakt menselijke duim.

Onafgebroken weerwolfachtige bedrijvigheid. Het doel van de veranderingen werd nooit bereikt, dus de transformatie op zich werd het uiteindelijke streven. Genetische waanzin.

Een van de nachtmerrieachtige drieling wrong zijn grotesk vergroeide arm tussen de tralies door en strekte die zo ver mogelijk uit. In de hand werd een gesloten nest vingers – gedeeltelijk menselijk, gedeeltelijk niet – ontvouwd. Ze begonnen de stinkende lucht te aaien, een gebaar dat wel iets weg had van een liefkozing, maar toch leek het er meer op dat het beest iets uit de ether probeerde los te trekken. Beurtelings krulden de vliegensvlugge vingers om, prikten en wriemelden: vreemde, betekenisloze gebaren.

De andere twee demonische spruiten begonnen door hun grote kooi te rennen, van links naar rechts, omhoog langs de tralies en weer terug naar de smerige grond. Het leek wel een stel zenuwachtige apen dat zonder enige zin ronddolde, hoewel er geen spoortje te bekennen was van het plezier waarmee apen hun acrobatische toeren uithalen.

‘Ik krijg er de kriebels van,’ zei Rya. ‘Denk je dat dit vaak voorkomt... zo’n nest gedrochten? Zou dat een probleem van de trollen zijn?’

‘Dat kan best. Ik zou het niet weten.’

‘Ik bedoel maar, het is best mogelijk dat hun genetische gesteldheid per generatie achteruitgaat. Misschien komen er per generatie wel meer van dit soort geboorten voor. Per slot van rekening was het oorspronkelijk niet de bedoeling dat ze zich zouden voortplanten; als alles wat wij van hun oorsprong weten waar is, dan was vruchtbaarheid het gevolg van een puur toevallige mutatie. Dus misschien raken ze het vermogen om zich voort te planten langzaam maar zeker kwijt... als gevolg van een mutatie, precies zoals ze het aanvankelijk ook gekregen hebben. Zou dat kunnen? Of is wat we hier zien een zeldzaamheid?’

‘Dat zou ik niet weten,’ zei ik opnieuw. ‘Je kunt best gelijk hebben. Het is in ieder geval wel een prettig idee dat ze aan het uitsterven zijn en dat er na verloop van tijd, misschien over een paar honderd jaar, nog hooguit een handjevol over zal zijn.’

‘Maar als het nog een paar honderd jaar duurt, schieten wij er niet veel mee op, hè?’ vroeg Cathy Osborn verdrietig.

‘Dat is inderdaad het probleem,’ beaamde ik. ‘Het zou nog honderden jaren duren voordat ze echt uitgestorven zijn. En ik geloof niet dat ze zich er zomaar bij neer zouden leggen dat ze langzaam maar zeker van de aardbodem verdwijnen. Als ze nog zo veel tijd hebben om plannen te maken, vinden ze vast wel een manier om de hele mensheid mee het graf in te sleuren.’

Plotseling trok de brutaalste van de gedrochten zijn arm met een ruk terug in de kooi en begon samen met zijn wanstaltige metgezellen weer op dezelfde manier te janken als we boven hadden gehoord. Het schrille gejammer weerkaatste van de uit betonblokken opgetrokken muren, tweetonige muziek rijp voor nachtmerries, een dreinend liedje van verlangen waarvan je eigenlijk zou verwachten dat het door de lange gangen van een krankzinnigengesticht zou galmen.

De herrie, in combinatie met de stank van urine en ontlasting, maakte dat het in de kelder bijna niet meer uit te houden was. Maar ik was niet van plan om weg te gaan voor ik ook het andere ding dat mijn belangstelling wekte, had bekeken: het altaar.

Ik wist natuurlijk niet of ik het inderdaad bij het rechte eind had en dat het ook werkelijk een altaar was, maar daar leek het in ieder geval sprekend op.

In de hoek van de kelder die het verst van de trap en de kooi met misbaksels af lag, stond een stevige tafel waarover een blauw fluwelen kleed was gedrapeerd. Twee nogal ongebruikelijke olielampen – koperkleurige glazen bollen gevuld met vloeibare brandstof waar een pit in dreef – stonden aan weerszijden van iets dat kennelijk een te aanbidden icoon was. Het stond midden op de tafel op een gepolijst, ongeveer zeven centimeter hoog stenen voetstuk van dertig bij dertig. De icoon was van porselein en zo zwart als de nacht – een rechthoek van ongeveer twintig bij vijftien bij tien centimeter, een soort baksteen met vreemde afmetingen – voorzien van een glanzende glazuurlaag die het een aanzienlijke diepte (en een eigenaardige kracht) scheen te geven. In het midden van de zwarte rechthoek bevond zich een witte keramische cirkel van ongeveer tien centimeter doorsnee en die cirkel werd in tweeën gedeeld door een strak gestileerde, zwarte bliksemschicht.

Het was het beeldmerk van de Lightning Coal Company dat we gisteren op de vrachtwagen hadden zien staan. Maar zoals het hier stond, op een verhoging alsof het aanbeden moest worden, verlicht door een soort offerlampen, kortom met alle vertoon van een heiligenbeeld, wekte het de indruk dat het veel meer betekende en veel belangrijker was dan een gewoon bedrijfslogo.

Een witte lucht, een zwarte bliksemschicht.

Waar stond dat voor?

Een witte lucht, een zwarte bliksemschicht.

Het geblèr van de mutanten in hun kooi was nog steeds even luid, maar mijn aandacht werd volledig in beslag genomen door het altaar en het voorwerp dat er middenop stond, en gedurende een moment liet hun doordringende gekrijs me koud.

Ik snapte absoluut niet hoe een ras als de trollen – dat in plaats van door God door mensenhanden was geschapen en dat haar scheppers ronduit háátte en er ook geen enkel respect voor had – er een religie op na kon houden. Als dit inderdaad een altaar was, wat aanbaden ze hier dan? Welke vreemde goden eerden ze hier? En hoe? En waarom?

Langs me heen stak Rya haar hand uit naar de icoon.

Ik hield haar tegen voor ze de porseleinen rechthoek aan kon raken.

‘Niet doen,’ zei ik.

‘Waarom niet?’

‘Dat weet ik niet. Gewoon... niet doen.’

Een witte lucht, een zwarte bliksemschicht.

Vreemd genoeg was het in zekere zin verrassend meelijwekkend en zelfs ontroerend dat de trollen behoefte hadden aan goden en aan altaren en iconen die hun spirituele overtuiging tastbaar maakten. Alleen al het bestaan van een religie duidde op twijfel, nederigheid, een besef van goed en kwaad, een behoefte aan normen en een bewonderenswaardig verlangen naar strekking en doel. Dit was voor het eerst dat ik iets zag waaruit opgemaakt kon worden dat de mensheid en de trollen iets gemeen hadden, een gedeelde emotie, een gezamenlijke behoefte.

Maar verdomme nog aan toe, ik was zelf met harde hand op het feit gedrukt dat het demonenras geen twijfel en geen nederigheid kende. Hun besef van goed en kwaad was zo simpel dat het filosofisch niet onderbouwd hoefde te worden: ‘goed’ was alles waar zij baat bij hadden of dat ons benadeelde; ‘slecht’ was alles waar zij nadeel van ondervonden of dat ons hielp. Hun normen waren gelijk aan die van een haai. Hun strekking en doel was onze vernietiging en daar hadden ze geen complexe theologische doctrine of goddelijke rechtvaardiging voor nodig.

Een witte lucht, een zwarte bliksemschicht.

Terwijl ik naar dat symbool stond te staren raakte ik er langzaam maar zeker van overtuigd dat hun godsdienst – als het dat inderdaad was – hen eigenlijk helemaal niet sympathieker of minder vreemd maakte dan ik hen altijd had gevonden. Want ik besefte instinctief dat hun onbekende geloof in zekere zin monsterlijk kwaadaardig was en de god die ze aanbaden zo onuitsprekelijk verdorven, dat het satanisme – met zijn mensenoffers en het openrijten van baby’s – vergeleken bij hun godsdienst even heilzaam was als de heilige rooms-katholieke kerk.

Met mijn Schemerogen zag ik de zwarte porseleinen bliksemschicht duister flikkeren tegen de witte porseleinen cirkel en ik kon de golven van dodelijke energie voelen die dat onheilspellende symbool uitstraalde. Wat de trollen verder ook vereerden, het was duidelijk dat ze vernietiging, pijn en dood aanbaden.

Ik moest ineens weer denken aan de enorme, kille, onverlichte lege ruimte die ik had waargenomen toen ik de vrachtwagen van de Lightning Coal Company voor het eerst in het oog kreeg en nu zag ik datzelfde weer terwijl ik naar die icoon op het altaar in de kelder stond te staren. Oneindige duisternis. Oneindige stilte. Onmeetbare kilte. Eindeloze leegte. Het absolute niets. Wat was die ruimte? Wat betekende het allemaal?

De vlammetjes in de olielampen flakkerden.

In de kooi krijsten de waanzinnige wangedrochten een woest en woordeloos lied waar niets uit op te maken viel.

De stank werd met de seconde erger.

De porseleinen icoon, die aanvankelijk alleen mijn nieuwsgierigheid had gewekt, vervolgens mijn verbazing had opgeroepen en me daarna tot allerlei bespiegelingen had aangezet, werd plotseling een voorwerp van pure angst. Terwijl ik er haast gebiologeerd naar bleef staren, voelde ik instinctief dat hierin het geheim school van de sterke trollengemeenschap in Yontsdown. Maar ik raakte er ook van doordrongen dat het lot van de mensheid volledig afhing van de denkbeelden, de krachten en de stelsels die de icoon vertegenwoordigde.

‘Laten we hier maar weggaan,’ zei Cathy Osborn.

‘Ja,’ zei Rya. ‘Kom op, Slim. We gaan.’

Een witte lucht.

Een zwarte bliksemschicht.

Rya en Cathy gingen naar de schuur naast het huis om een paar emmers te zoeken en een stuk rubber slang – spullen die in een ciderperserij voor de hand moesten liggen, zelfs nu het ciderseizoen er allang op zat. Als ze vonden wat ze zochten, zouden ze twee emmers benzine aftappen uit de patrouillewagen en mee naar binnen brengen.

Cathy Osborn liep te trillen en ze zag eruit alsof ze elk moment kotsmisselijk kon worden, maar ze beet haar tanden op elkaar (haar kaakspieren zwollen als koordjes op door de inspanning die het haar kostte om niet over te geven) en deed wat haar werd gevraagd. Ze toonde heel wat meer lef, veel meer aanpassingsvermogen en hardnekkigheid dan ik eigenlijk had verwacht van iemand die haar hele leven ver van de realiteit en binnen de beschermende muren van de academische wereld had doorgebracht.

Ondertussen mocht ik weer een stukje Grand Guignol gaan opvoeren.

Ik deed mijn best om de aanblik van mijn toegetakelde slachtoffers zo veel mogelijk te vermijden en ook niet te letten op de vreemde en verontrustende schaduw die ik afwierp terwijl ik mij als een soort Quasimodo kweet van de afschuwelijke taak om de twee dode trollen een voor een weg te slepen uit het abattoir op de begane grond. Ik sleurde ze door de keuken die nog steeds rook naar vers gebakken taart en smeet ze de keldertrap af. Daarna liep ik zelf naar beneden en trok de beide naakte lijken naar het midden van de keldervloer.

In de kooi werd de gruwelijke drieling weer stil. Zes krankzinnige ogen, één paar menselijke en voor de rest met een demonische rode gloed, keken belangstellend toe. Ze toonden geen enkel verdriet bij de aanblik van hun vermoorde ouders; ze waren kennelijk niet in staat om verdriet te voelen of te begrijpen wat die dood voor hen betekende. Ze waren evenmin boos en ook nog niet bang, maar gewoon nieuwsgierig als een stel apen.

Zo meteen zou ik met hen moeten afrekenen.

Maar nu nog niet. Daar moest ik eerst moed voor verzamelen. Ik moest mijn zesde zintuig voor zover mogelijk uitschakelen en mezelf wapenen voor de akelige taak van een genadeloze executie.

Ik boog me over de open bovenkant van een van de glazen bollampen op het altaar en blies de vlam van de drijvende pit uit. Toen nam ik de lamp mee naar de dode trollen en goot de brandbare inhoud over de lijken uit.

De heldere olie deed hun bleke huid glinsteren.

Hun haar werd donkerder toen de brandstof erdoor opgezogen werd.

Druppeltjes olie hingen trillend aan hun wimpers.

De misselijkmakende stank van urine en ontlasting werd teruggedrongen door de scherpere lucht van de brandbare vloeistof.

De gekooide toeschouwers hielden zich nog steeds stil en keken haast ademloos toe.

Ik kon het niet langer uitstellen. Ik had de .357 Magnum onder mijn riem gestoken. Nu trok ik het pistool.

Toen ik me naar hen omdraaide en op de kooi toeliep, dwaalden hun blikken van de lichamen op de grond naar het pistool. Ze werden er op dezelfde manier door geboeid als door de roerloze toestand van hun ouders – ze waren misschien een tikje op hun hoede, maar niet bang.

Ik schoot de eerste een kogel door zijn hoofd.

De twee overgebleven gedrochten sprongen met een ruk weg van de tralies en begonnen in paniek heen en weer te rennen in een poging zich het vege lijf te redden, terwijl ze aanzienlijk harder en met veel meer emotie krijsten dan ze daarvoor hadden gedaan. Ze mochten dan debiele kinderen zijn – of zelfs nog erger dan debiel: idioten die in een schemerwereld leefden waar geen sprake was van oorzaak en gevolg – maar ze waren slim genoeg om te begrijpen wat de dood was.

Ik had nog vier kogels nodig om ze af te maken, hoewel het eigenlijk heel gemakkelijk ging. Veel te gemakkelijk. Meestal vond ik het prettig om trollen te doden, maar een dergelijke slachtpartij beviel me totaal niet. Het waren zielige wezens – ongetwijfeld dodelijk, maar stom en geen partij voor mij. En trouwens, het doodschieten van gekooide tegenstanders die niets terug konden doen... nou ja, dat leek op iets dat een trol zou doen en gedrag dat een man onwaardig was.

Dik ingepakt in hun jassen, sjaals en laarzen kwamen Rya en Cathy Osborn terug. Ze droegen allebei een zinken emmer die voor driekwart met benzine was gevuld en ze liepen overdreven voorzichtig de keldertrap af terwijl ze hun best deden om niets van de inhoud op zichzelf te morsen.

Ze wierpen een blik op de drie dode gedrochten in de kooi... en wendden haastig hun ogen af.

Plotseling werd ik bekropen door het dringende gevoel dat we al te lang in het huis waren gebleven en dat de kans dat we door andere trollen betrapt zouden worden met de minuut groter werd.

‘Laten we maar opschieten,’ fluisterde Rya en met dat gefluister – waarvoor geen enkele aanwijsbare reden was – gaf ze aan dat zij ook steeds ongeruster begon te worden.

Ik pakte de emmer van Cathy en gooide de inhoud in de cel, waarbij ik ervoor zorgde dat het grootste gedeelte op de lichamen terechtkwam.

Terwijl Rya en Cathy weer naar boven liepen en de overgebleven, nog steeds brandende olielamp van het altaar meenamen, goot ik de tweede emmer vol benzine over de keldervloer uit. Snakkend naar adem, maar alleen benzinedampen inademend, liep ik de trap op en de keuken in, waar de beide vrouwen op me stonden te wachten.

Rya stak me de olielamp toe.

‘Mijn handen zitten vol benzine,’ zei ik en liep haastig naar de gootsteen om ze te wassen.

Nog geen minuut later had ik het gevaar van zelfverbranding weggeboend, maar ik was me er nog steeds scherp van bewust dat we letterlijk boven op een bom stonden toen ik de lamp aanpakte en terugliep naar de keldertrap. Verstikkende dampen rezen omhoog. Uit vrees dat de benzinedampen al bijna dicht genoeg waren om te ontploffen als ze in aanraking kwamen met de vlam, aarzelde ik geen moment maar smeet de glazen lamp de trap af.

De koperkleurige bol kwam met een klap op het beton terecht en viel in stukken. De brandende pit zette de gemorste en zich snel verspreidende olie in brand, wat een pauwblauwe vlam veroorzaakte, en door de brandende olie werd de benzine ontstoken. Beneden kwam een verschrikkelijke vuurzee letterlijk brullend tot leven. Langs de trap sloeg een hittegolf omhoog die zo verzengend was dat ik heel even dacht dat mijn haar erdoor in brand was gevlogen toen ik achteruit de keuken in wankelde.

Rya en Cathy waren al weggevlucht naar de achterveranda en ik volgde haastig in hun voetspoor. We holden om het huis, langs de patrouillewagen die vlak naast de veranda aan de voorkant stond, en renden de achthonderd meter lange oprijlaan af.

Nog voor we bij de rand waren van het bos dat rondom het huis lag, zagen we de brand weerkaatst in de sneeuw om ons heen. Toen we omkeken, hadden de vlammen zich al vanuit de kelder dwars door de vloer naar de begane grond verspreid. De ramen glommen als de oranje ogen van een dwaallichtje. Meteen daarna sprongen de ruiten met een scherp geluid dat ver droeg in de koude nachtlucht.

Nu zou de wind de vlammen snel doen oplaaien tot onder de nok van het dak. De vuurzee zou zo intens zijn dat van de lichamen in de kelder niets anders dan as en botten overbleef. Met een beetje geluk zouden de autoriteiten – stuk voor stuk trollen – denken dat de brand per ongeluk was ontstaan. Misschien zouden ze nalaten om een diepgaand onderzoek in te stellen dat door kogels verbrijzelde botten en andere bewijzen van opzet zou opleveren. Zelfs als ze wel argwaan koesterden en zouden vinden wat ze zochten, zouden we nog een dag of twee hebben voor de speurtocht naar de moordenaars van de trollen begon.

De glinsterende sneeuw in de buurt van het huis leek inmiddels vol bloedvlekken te zitten. Wat verder weg wriemelden, kronkelden, huppelden, dansten en schitterden geel-oranje lichtflarden en rare reuzenschaduwen over de witte wade van de winter.

De eerste veldslag van de nieuwe oorlog. En die hadden wij gewonnen.

We draaiden het huis de rug toe en liepen haastig over de oprit de tunnel in die werd gevormd door overhangende dennentakken. Het licht van de brand reikte niet zo ver, maar hoewel we plotseling besprongen werden door de duisternis die het zicht bijna tot nul reduceerde, hielden we nauwelijks in.

Van de heenweg konden we ons nog herinneren dat we onderweg nauwelijks op hindernissen zouden stuiten. Hoewel we vrijwel zonder iets te zien verder renden, putten we toch nog een beetje moed uit het feit dat we geen benen zouden breken in onverwachte kuilen of op ons gezicht zouden vallen door kettingen die over de weg waren gespannen om indringers te weren.

We waren al vrij snel bij de hoofdweg en na een klein stukje in noordelijke richting bereikten we onze stationcar. Rya reed. Cathy ging naast haar zitten. Ik zat op de achterbank met de politierevolver op schoot, half en half verwachtend dat er trollen op zouden duiken die ons tot stoppen zouden dwingen en volkomen bereid om ze aan flarden te schieten als dat het geval was.

Kilometers verder kon ik nog steeds (in gedachten) de griezelige, jengelende jammerkreten van de drie trollenbastaards horen.

We brachten Cathy naar een benzinestation en gingen samen met haar en een monteur terug naar haar auto. Hij stelde meteen vast dat haar accu leeg was, maar daar had hij rekening mee gehouden. Voordat we wegreden bij het pompstation had hij dan ook een passende nieuwe accu in zijn Dodge-pick-up gezet. Een krachtige werklamp, aangesloten op de sigarettenaansteker in zijn auto, gaf hem meer dan voldoende licht om de accu langs de kant van de weg te vervangen.

Toen Cathy’s Pontiac weer liep en de monteur na betaling was vertrokken, keek ze Rya en mij even aan en richtte toen haar rusteloze blik op de bevroren grond voor haar voeten. Opgejaagd door de wind golfden witte wolken uitlaatgas naar de voorkant van de auto. ‘Wat moet ik nu in vredesnaam doen?’ vroeg ze onzeker.

‘Je was op weg naar New York,’ zei ik.

Ze lachte zonder humor. ‘Ik had net zo goed onderweg naar de maan kunnen zijn.’

Een pick-up en een glanzende nieuwe Cadillac reden voorbij. De chauffeurs keken naar ons.

‘Laten we maar in de auto stappen,’ zei Rya huiverend. ‘Daar zitten we in ieder geval warm.’

En op die manier zouden we ook niet zo opvallen.

Cathy ging achter het stuur zitten en draaide zich half om zodat ik vanaf de achterbank haar profiel kon zien. Rya zat voorin naast haar.

‘Ik kan niet zomaar weer de draad oppakken alsof er niets is gebeurd,’ zei Cathy.

‘Maar dat moet je wel,’ zei Rya vriendelijk maar beslist. ‘Zo zit het leven nu eenmaal in elkaar – doorgaan alsof er niets is gebeurd. En wat je zeker niet mag doen, is het lot van de hele wereld op je schouders nemen, want je kunt niet met een megafoon rond gaan lopen en uitschreeuwen dat er demonen in ons midden zijn die zich voordoen als gewone mensen. Dan zou iedereen je voor gek verklaren. Iedereen behalve de trollen.’

‘En die zouden verdomd snel met je afrekenen,’ zei ik.

Cathy knikte. ‘Dat weet ik... dat weet ik heus wel.’ Ze was even stil en zei toen klagend: ‘Maar... hoe kan ik nu teruggaan naar New York, terug naar Barnard, zonder te weten wie trollen zijn? Hoe kan ik ooit nog iemand vertrouwen? Hoe zou ik ooit met iemand durven te trouwen, zonder te weten wat hij wérkelijk is? Misschien wil hij wel alleen met me trouwen om me te martelen, om stiekem met me te spelen. Je weet wel wat ik bedoel, Slim... precies zoals je oom met je tante is getrouwd en vervolgens je hele familie in rouw heeft gedompeld. Hoe kan ik nog vrienden hebben, echte vrienden, tegenover wie ik me niet hoef in te houden en met wie ik eerlijk en oprecht kan omgaan? Snap je? Het is voor mij nog veel erger dan voor jullie, want ik heb niet die gave van jullie om de trollen te zíén. Ik kan het verschil tussen hen en ons niet onderscheiden, dus moet ik ervan uitgaan dat iederéén een trol is; alleen op die manier zal ik veilig zijn. Jullie kunnen hen zien, jullie weten wie echte mensen zijn en wie niet, dus jullie zijn niet alleen. Maar dat zal ik wel zijn, altijd alleen, volkomen alleen, voor altijd en eeuwig helemaal alleen, want als ik iemand zou vertrouwen, kan dat mijn einde betekenen. Alleen... wat voor leven zal dat worden?’

Toen ze ons had uitgelegd hoe hopeloos haar toestand was, leek dat allemaal erg voor de hand te liggen en toch had ik me tot op dat moment absoluut niet gerealiseerd dat ze eigenlijk geen kant meer op kon. Ik zag tenminste geen enkele uitweg.

Rya keek me vanaf de voorstoel aan.

Ik haalde m’n schouders op, niet achteloos, maar vol frustratie en tot op zekere hoogte verdrietig.

Cathy Osborn zuchtte en huiverde, verscheurd door wanhoop en paniek – twee emoties die je eigenlijk niet tegelijk kunt ondergaan, omdat de laatste ervan uitgaat dat er nog hoop is terwijl de eerste dat ontkent.

Nadat ze even stil was geweest, zei Cathy: ‘Ik kan net zo goed het lot van de hele wereld op m’n schouders nemen en op zoek gaan naar een megafoon, want ook al stoppen ze me dan in gekkenhuis, daar zou ik uiteindelijk toch belanden. Ik bedoel... als je je dag in dag uit moet afvragen wie van de mensen in mijn omgeving een van hén is, als ik constant argwanend moet zijn – dat zou na verloop van tijd z’n tol eisen. Ik zou al heel gauw door m’n knieën gaan, want ik ben van nature extrovert. Ik heb behoefte aan menselijk contact. Dus binnen de kortste keren ben ik stapelgek en rijp voor het gekkenhuis. Dan zullen ze me opsluiten. En hebben jullie ook niet het idee dat in dat soort inrichtingen, waar mensen opgesloten zitten, hulpeloos zijn en een gemakkelijke prooi vormen, een groot gedeelte van het personeel uit trollen zal bestaan?’

‘Ja,’ zei Rya, die kennelijk meteen terugdacht aan het weeshuis waar zij zo veel te verduren had gehad. ‘Ja.’

‘Ik kan niet terug naar huis. Ik kan m’n oude leven niet meer oppakken.’

‘Er is wel een oplossing,’ zei ik.

Cathy draaide haar hoofd om en keek me aan, met een blik die eerder ongelovig dan hoopvol was.

‘Ik weet wel een plaats waar je naartoe kunt,’ zei ik.

‘Natuurlijk,’ zei Rya.

‘Sombra Brothers,’ zei ik.

En Rya verduidelijkte: ‘De kermis.’

‘Moet ik een kermisgast worden?’ vroeg Cathy verbijsterd.

In haar stem klonk een lichte afkeer waardoor ik me niet in het minst beledigd voelde... en ik wist dat Rya het ook heel goed zou begrijpen. Fatsoenlijke burgers willen graag de illusie handhaven dat hun samenleving de enig juiste is en daarom doen ze de mensen die bij de kermis werken altijd af als zwervers, paria’s en maatschappelijke mislukkelingen. En waarschijnlijk zijn het nog dieven ook, stuk voor stuk. Iedereen kijkt op ons neer, net als op echte zigeuners. Het kan gewoon niet dat je eerst een stuk of wat prestigieuze universitaire titels haalt en een grondige kennis van kunst opdoet, om vervolgens een succesvolle academische carrière op te geven en je bij de kermis aan te sluiten.

Ik nam niet de moeite om de bittere pil te vergulden die een dergelijke beslissing ongetwijfeld voor Cathy Osborn zou blijken te zijn. Ik zei precies waarop het stond, omdat ik wilde dat ze heel goed zou weten waar ze aan begon, voor ze een beslissing nam. ‘Maar dan zou je je baan als docent waar je zo van houdt moeten opgeven, net als het academische leven en de carrière waar je zo hard voor hebt gewerkt. Je zou deel moeten gaan uitmaken van een wereld die voor jou net zo vreemd zal zijn als het oude China. Je zult telkens weer tot de ontdekking komen dat je je gedraagt en praat als een fatsoenlijk burger, waardoor de andere kermisgasten argwaan tegen je zullen koesteren en het zal je minstens een jaar kosten voor je hun vertrouwen echt hebt gewonnen. Je vrienden en familie zullen het nooit begrijpen, van z’n levensdagen niet. Je wordt het zwarte schaap, iemand om medelijden mee te hebben en minachtend op neer te kijken. En ze zullen nooit snappen waarom je het hebt gedaan. Je zou zelfs het hart van je ouders kunnen breken.’

‘Ja,’ zei Rya, ‘maar als je bij Sombra Brothers komt, kun je er in ieder geval zeker van zijn dat er geen trollen tussen je buren en je vrienden zitten. Onder ons kermisgasten zijn veel mensen die juist paria’s zijn geworden omdat ze de trollen kunnen zien en dus een veilige haven nodig hebben. Als een van hen bij ons in de buurt komt, en dan bedoel ik niet als toeschouwer op de kermis, rekenen we snel en geruisloos met hem af. Dus daar zou je veilig zijn.’

‘Althans even veilig als ieder ander in dit leven,’ zei ik.

‘En je kunt om te beginnen je brood verdienen door voor Slim en mij te werken.’

‘Uiteindelijk zul je genoeg geld opzij kunnen leggen om zelf een paar attracties te kopen,’ zei ik.

‘Ja,’ zei Rya. ‘Je zou heel wat meer poen verdienen dan als docent, dat staat vast. En na verloop van tijd... goh, dan ben je de keurige burgermaatschappij waar je vandaan komt haast vergeten. Dan zul je het gevoel krijgen dat die heel ver weg is, of zelfs een droom... om niet te zeggen een nachtmerrie.’ Ze legde haar hand op Cathy’s arm, een geruststellend gebaartje van vrouw tot vrouw. ‘Je mag gerust van me aannemen dat, als je een echte kermisgast bent geworden, die buitenwereld ongelooflijk saai op je over zal komen en dat je je zult afvragen hoe je het daar ooit hebt kunnen rooien en waarom je vroeger dacht dat je daar beter af was dan in de wereld van de rondreizende kermissen.’

Cathy beet op haar onderlip. ‘O god,’ zei ze.

We konden haar niet haar oude leven teruggeven, dus gaven we haar het enige dat we haar te bieden hadden: tijd. Tijd om na te denken. Tijd om zich in het onvermijdelijke te schikken.

Er kwamen een paar auto’s voorbij. Niet veel. Het was al laat. Het was een donkere nacht – en koud. De meeste mensen zaten thuis bij de open haard of lagen in bed.

‘God, ik weet het gewoon niet,’ zei Cathy vermoeid en onzeker met een trillende stem.

De gekristalliseerde uitlaatgassen wolkten langs het raam. Toen ik naar buiten keek, zag ik heel even niets anders dan die snel voorbij dwarrelende zilverkleurige nevels waarin zich continu spookgezichten leken te vormen die zich meteen weer oplosten en nieuwe gedaanten aannamen terwijl ze me hongerig aanstaarden.

Op dat moment leek Gibtown met Joel en Laura Tuck en al mijn andere kermisvrienden heel ver weg, nog verder dan Florida, nog verder dan de achterkant van de maan.

‘Ik ben helemaal van slag, ik ben in de war en ik ben bang,’ zei Cathy. ‘Ik weet niet wat ik moet doen, ik weet het gewoon niet.’

Ik was van mening dat iemand zoals zij zich echt bij ons moest aansluiten. Als je naging wat ze die avond allemaal had meegemaakt en dat ze niet, zoals de meeste mensen, volkomen in elkaar was geklapt maar zich eigenlijk heel snel weer over de schok heen had gezet zodra Rya en ik met de trollen die haar kwelden afgerekend hadden, hoorde ze gewoon bij de kermis thuis. Ze was geen sullige professor, ze was bijzonder sterk en ongelooflijk moedig, en mensen met zo veel geestkracht en inzet konden we maar al te goed gebruiken – vooral als we straks de strijd tegen de trollen weer oppakten en de oorlog lieten escaleren. Ik voelde instinctief dat Rya er precies zo over dacht als ik en dat ze een schietgebedje afstak dat Cathy Osborn zich bij ons zou aansluiten.

‘Ik... weet het gewoon niet.’

Twee van de drie slaapkamers in het huis dat we hadden gehuurd waren gemeubileerd en in een daarvan bracht Cathy de nacht door. Ze kon het niet opbrengen om door te rijden naar New York City, maar om al zo snel te besluiten haar carrière en het leven dat ze nu leidde op te geven was te veel gevraagd, ook al was er alle aanleiding toe. ‘Morgenochtend ben ik er wel uit,’ beloofde ze.

Haar kamer boven kwam op dezelfde gang uit als die van ons. Ze stond erop dat we de deuren van beide kamers open lieten staan, zodat we elkaar zouden kunnen horen als een van ons om hulp riep.

Ik verzekerde haar dat de trollen niet op de hoogte waren van onze aanwezigheid.

‘Ze hebben geen enkele reden om hier vannacht naartoe te komen,’ zei Rya geruststellend.

We vertelden haar niet dat de eigenaar van het huis Klaus Orkenwold was, noch dat hij de nieuwe commissaris van politie in Yontsdown was en evenmin dat hij een trol was die hier in de kelder drie mensen gemarteld en afgeslacht had.

Maar ondanks alles wat we tegen haar zeiden en wat we haar niet hadden verteld, bleef Cathy ongerust en niet op haar gemak. Ze wilde absoluut een nachtlampje in haar kamer en dat improviseerden we voor haar door een van haar donkere blouses over de kap van de lamp op het nachtkastje te hangen.

Toen we haar alleen lieten, bezorgde dat me een echt vervelend gevoel, alsof ik niet genoeg voor haar had gedaan... alsof we een kind ten prooi lieten aan het enge ding onder het bed of aan het monster dat zich in de kast had verstopt.

Rya viel na een poosje in slaap.

Mij lukte dat niet. Ik bleef nog een hele tijd wakker liggen.

Een zwarte bliksemschicht.

Ik kon aan niets anders denken en probeerde erachter te komen wat de betekenis daarvan zou kunnen zijn.

En af en toe steeg uit de kelder waar Orkenwold een vrouw en twee kinderen had vermoord een zwakke golf spirituele indrukken op, alsof het de stank was van dode mensen die onder het huis begraven lagen.

Opnieuw was ik ervan overtuigd dat ik ons onbewust naar dit huis had geleid, dat mijn helderziendheid op de een of andere manier uit alle beschikbare woonruimte dit huis had geselecteerd, omdat ik wilde – of omdat het lot had bepaald dat ik moest – afrekenen met Klaus Orkenwold, precies zoals ik eerder met zijn voorganger Lisle Kelsko had afgerekend.

In het onophoudelijke geloei van de wind hoorde ik iets terug van het schrille gekrijs van de mismaakte trollen in de kooi voordat ik ze had doodgeschoten en in brand gestoken. Ik begon bijna te geloven dat ze hun met kogels doorboorde lichamen, hun door het vuur verzengde botten, uit de rokende puinhopen van dat huis weggesleept hadden en nu tegen me schreeuwden terwijl ze kruipend en scharrelend door de nacht op weg waren naar mij, even onweerstaanbaar als hellehonden die de geur hadden opgepikt van de verdoemde en rottende zielen van hun prooi.

Van tijd tot tijd gaf het gekraak en het gebons van het huis (dat niets anders was dan een normale reactie op de felle kou en de aanhoudende wind) me het idee dat ik onder ons vlammen hoorde oplaaien die alles op de begane grond verzwolgen, een vuurzee die best aangestoken kon zijn door de dingen die ik in die ijzeren kooi had verbrand. Iedere keer als de ketel van de verwarming met een zacht geronk aansloeg, ging er een schok van verbazing en schrik door me heen.

Naast me kreunde Rya in haar droom. Vast en zeker weer díé droom.

Gibtown, Joel en Laura Tuck en mijn andere vrienden van de kermis leken op dat moment heel ver weg – en ik verlangde naar hen. Ik lag aan hen te denken en haalde me een voor een de gezichten van al mijn vrienden voor de geest. Ik bleef telkens een tijdje naar zo’n gezicht kijken voor ik het plaats liet maken voor een ander en door alleen maar aan hen te denken, begon ik me weer iets beter te voelen.

Daarna drong het tot me door dat ik naar hen verlangde en moed schepte uit hun liefde, zoals ik vroeger aan de andere kant van het continent naar de liefde van mijn moeder en mijn zusjes had verlangd en daar moed uit had geschept. Dat hield waarschijnlijk in dat mijn oude wereld, de wereld van de familie Stanfeuss, voorgoed verdwenen en voor altijd buiten mijn bereik was. Onbewust had ik me kennelijk al neergelegd bij dat vreselijke feit, maar tot op dit moment was ik me daar nog niet echt bewust van geweest. De kermis was mijn familie geworden, en het was een fijne familie, een betere kon ik me niet wensen, maar het was toch een heel verdrietige wetenschap dat ik waarschijnlijk nooit meer terug naar huis zou kunnen en dat de zusjes en de moeder van wie ik in mijn jeugd zo veel had gehouden wat mij betreft dood waren, ook al leefden ze nog steeds.

25

Voor de storm

Op zaterdagochtend was het grijs van de wolken nog onheilspellender dan op vrijdag. Die donkerder tint scheen ook in te houden dat ze zwaarder waren, want het was net alsof de lucht dichter bij de aarde hing en zich niet meer omhoog kon werken.

De hijgend-puffend-piepende wind van de vorige avond had geen adem meer over, maar de stilte die daarvan het gevolg was, deed niet prettig aan. Er hing een vreemd, verwachtingsvol gevoel over het besneeuwde landschap, een griezelige spanning. De naaldbomen die tegen de leikleurige lucht afgetekend stonden, hadden wachtposten kunnen zijn die met grote vrees op de uitkijk stonden en de opmars van grote legermachten gadesloegen. De andere bomen, ontdaan van hun bladeren, hadden iets profetisch, alsof ze hun zwarte, kale armen omhoogstaken als waarschuwing voor een naderend gevaar.

Na het ontbijt had Cathy Osborn haar bagage weer in haar auto gezet met de bedoeling door te rijden naar New York. Daar zou ze maar drie dagen blijven, net lang genoeg om de huur van haar appartement op te zeggen, haar ontslag in te dienen bij Barnard (om gezondheidsredenen, ook al was dat nog zo’n slap excuus), haar boeken en andere spullen in te pakken en afscheid te nemen van een paar vrienden. Dat laatste zou niet gemakkelijk zijn, omdat ze de mensen om wie ze gaf echt zou missen en omdat die vast zouden denken dat ze haar verstand had verloren en goed bedoelde maar irritante pogingen zouden doen om haar op andere gedachten te brengen. Daar kwam nog bij dat ze eigenlijk niet zeker zou weten of ze ook echt de gewone mannen en vrouwen waren die ze leken te zijn.

In de stille maar bijtend koude ochtendlucht stond ik samen met Rya naast haar auto om haar uit te zwaaien. We waren ongerust maar deden ons best om niet te laten merken hoe bezorgd we voor haar waren. Om de beurt omhelsden we haar stevig en plotseling stonden we alle drie met de armen om elkaar heen, want inmiddels waren we geen vreemden meer voor elkaar. Door de bizarre en bloedige gebeurtenissen van de avond ervoor was er een onverbrekelijke band tussen ons ontstaan. De verschrikkelijke waarheid hield ons gekluisterd.

Voor degenen onder ons die van hun bestaan op de hoogte zijn, vormen de trollen niet alleen een bedreiging maar ze brengen ons ook nader tot elkaar. Vreemd genoeg roepen ze een gevoel van broederschap op, een doelbewustheid, een verantwoordelijkheidsbesef en een lotsverbondenheid die er zonder hen waarschijnlijk niet zouden zijn geweest. En als we er ooit in slagen om hen van het aardoppervlak te verdrijven, dan zal dat zijn omdat ze ons door hun aanwezigheid in elkaars armen hebben gedreven.

‘Op z’n laatst zondagochtend,’ zei ik tegen Cathy, ‘heb ik wel met Joel Tuck in Gibtown gebeld. Dan is hij voorbereid op je komst en zal hij er samen met Laura voor zorgen dat je een dak boven je hoofd krijgt.’

We hadden haar al een beschrijving van Joel gegeven, zodat ze hooguit zou schrikken van zijn uiterlijk en niet over haar toeren zou raken.

‘Joel is dol op boeken,’ zei Rya. ‘Hij leest alles wat los- en vastzit, dus misschien heb je wel meer met hem gemeen dan je denkt. En Laura is een lieverd, echt waar.’

Terwijl we stonden te praten klonken onze stemmen mat maar staalhard in de doodstille, ijzig koude ochtendlucht. Elk woord dat we uitbrachten, ging vergezeld van een wit wolkje bevroren adem, dat van een blok droog ijs leek te zijn afgekapt en losgelaten om de betekenis ervan niet alleen in geluid maar ook in nevelige patronen over te brengen.

Cathy’s angst was bijna even goed te zien als haar gekristalliseerde adem. En het was niet alleen angst voor trollen, maar ook voor het nieuwe leven dat ze op het punt stond te beginnen. En de vrees dat ze haar oude en prettige leven helemaal kwijt zou raken.

‘Ik zie jullie gauw,’ zei ze onvast.

‘In Florida,’ zei Rya. ‘In de zon.’

Ten slotte stapte Cathy Osborn in haar auto en reed weg. We keken haar na tot ze het eind van de oprit had bereikt, Apple Lane in was gereden en om een bocht in de weg was verdwenen.

Zo verandert een lector in de literatuur in een kermisgast en maakt het geloof in een mild universum plaats voor een somberder werkelijkheidsbesef.

Hij heette Horton Bluett en hij beschreef zichzelf als een ouwe bok. Hij was een grote, knokige man die zelfs in de zware, gewatteerde houthakkersjekker die hij aanhad toen we hem voor het eerst zagen nog hoekig overkwam. Hij leek sterk en hij was nog behoorlijk kwiek. Als hij zich bewoog, waren zijn licht gebogen schouders het enige waaraan je zijn leeftijd kon aflezen, want het leek alsof ze gebukt gingen onder de last van vele jaren. Zijn brede gezicht was meer verweerd door een leven dat grotendeels in de buitenlucht was doorgebracht dan door de tijd zelf: op bepaalde plekken diep gegroefd en met een fijn netwerk van rimpeltjes om de ogen. Hij had een grote, een beetje rode neus, een sterke kin en een brede mond die geschapen was om te lachen. Hij droeg een rode jagersmuts waarvan de oorkleppen omlaag geslagen en met een bandje onder zijn kin vastgeknoopt waren, maar een paar weerbarstige staalgrijze plukken haar hadden zich toch van dat keurslijf weten te ontdoen en zaten hier en daar op zijn voorhoofd vastgeplakt.

We reden door Apple Lane toen we hem zagen. De harde wind van de afgelopen nacht had een paar centimeter poedersneeuw over zijn oprit geblazen en hij was met een schop in de weer zonder zich iets aan te trekken van de meest recente statistieken met betrekking tot hartaanvallen. Zijn huis stond niet zo ver van de weg af als het onze en zijn oprit was dan ook een stuk korter, maar de taak die hij op zich had genomen was desondanks gigantisch.

We waren van plan om iets meer te weten te komen over de Lightning Coal Company, niet alleen uit kranten en andere officiële bronnen, maar ook van de plaatselijke bevolking die ons misschien wel betrouwbaardere en interessantere bijzonderheden zou kunnen vertellen dan de door de trollen gestuurde media. Roddel en achterklap mogen voor een journalist een gruwel zijn, maar soms bevatten die meer waarheid dan de officiële versie. Daarom reden we zijn oprit op, stopten, stapten uit en stelden ons voor als de nieuwe buren die het huis van Orkenwold hadden gehuurd.

In het begin was hij vriendelijk maar niet bepaald toeschietelijk, op z’n hoede en een tikje argwanend, zoals dat vaak het geval is met mensen van het platteland die met nieuwkomers te maken krijgen. Op zoek naar een manier om het ijs te breken volgde ik mijn instinct en deed precies wat een man in Oregon zou hebben gedaan als hij zou zien dat een van zijn buren bezig was met een zware klus: ik bood aan om hem te helpen. Hij sloeg mijn aanbod beleefd af, maar ik bleef op mijn stuk staan.

‘Ach verdorie,’ zei ik, ‘als een mens het niet eens meer kan opbrengen om iemand een handje te helpen, waar moet hij dan de energie vandaan halen om op de dag des oordeels naar de hemel op te stijgen?’

Dat sprak Horton Bluett wel aan en hij gaf toe dat hij wel een extra schop had. Die haalde ik op uit de garage en we begonnen ijverig de oprit schoon te maken, waarbij Rya het eerst af en toe even van mij overnam en daarna meneer Bluett een paar keer rust gunde.

We praatten over het weer en we praatten over winterkleren. Horton Bluett was van mening dat de ouderwetse, met wol gevoerde jassen zoals hij nu aanhad honderd procent warmer waren dan de hypermoderne, gewatteerde en winddichte jacks die de afgelopen tien jaar op de markt waren gekomen. Als je misschien mocht denken dat het ons moeite kostte om bijna een minuut of tien over de voordelen van wol te praten, dan snap je niets van het tempo waarin het leven op het platteland zich afspeelt en dan zul je ook niet begrijpen hoe prettig het kan zijn om over zulke gewone dingen te praten.

Al tijdens de eerste minuten van ons bezoek viel me op dat Horton Bluett nogal stevig en vaak liep te snuiven en dan zijn behoorlijk grote neus met de rug van zijn handschoen afveegde. Hoewel hij niet één keer zijn neus snoot, nam ik aan dat hij een beetje verkouden was of dat de kou hem op zijn luchtwegen was geslagen. Daarna hield hij ermee op en pas veel later ontdekte ik dat er een geheime bedoeling school in al dat gesnuf en gesnuif.

We waren al gauw klaar met sneeuwruimen. Rya en ik zeiden dat we hem verder niet lastig zouden vallen, maar hij stond erop dat we mee naar binnen gingen voor een kop warme koffie en een stukje eigengemaakte notencake.

Zijn huis had maar één verdieping en was kleiner dan dat wat wij hadden gehuurd, maar het was veel beter onderhouden, op het maniakale af. Waar je blik ook op viel, je kreeg meteen het gevoel dat het hooguit een uur geleden opnieuw was geverfd of gelakt of in de was was gezet. Horton had zich stevig gewapend tegen de winter, want de ramen en de deuren waren voorzien van goed passende luiken en er lag een grote voorraad hout voor de stenen open haard die naast een kolenfornuis voor bijverwarming moest zorgen.

We kregen te horen dat hij al bijna dertig jaar weduwnaar was en dat hij zijn hand niet omdraaide voor huishoudelijke karweitjes. Hij scheen vooral trots te zijn op zijn kookkunst en zowel zijn geurige koffie als zijn heerlijke cake – knapperige, dikke, donkere stukken walnoot met gulle hand door een met boter aangemaakt beslag gestrooid en een licht gezoet glazuurlaagje van chocola – toonde aan dat hij een meester was op het gebied van de stevige, ongecompliceerde, gewone plattelandskeuken.

Hij zei dat hij negen jaar geleden met pensioen was gegaan en dat hij daarvoor bij de spoorwegen had gewerkt. En hoewel hij Etta, zijn overleden vrouw, na haar dood in 1934 verschrikkelijk had gemist, had de leegte die ze in zijn leven had achtergelaten veel groter geleken sinds hij in ’55 met pensioen ging, want toen begon hij veel meer tijd door te brengen in het huis dat ze ver voor de Eerste Wereldoorlog samen hadden gebouwd. Hij was vierenzeventig, maar hij kon gemakkelijk doorgaan voor een rijpe vent van vierenvijftig. Het enige waaraan je kon merken dat hij een gepensioneerde man op leeftijd was, waren zijn leerachtige, licht reumatische knoestige werkhanden die op de een of andere manier ontzettend oud leken... en dat onuitsprekelijke gevoel van eenzaamheid dat altijd om een man hangt die zijn vrienden voornamelijk dankte aan werk dat hij niet langer deed.

Toen ik mijn stuk cake half op had, zei ik achteloos, alsof ik gewoon een praatje wilde maken: ‘Ik sta ervan te kijken dat hier in de bergen nog zo veel mijnindustrie is.’

Hij zei: ‘Zo is ’t meneer, het wordt hier nog steeds uit de grond gehaald omdat er volgens mij nog steeds flink wat mensen zijn die het zich niet kunnen veroorloven om over te schakelen op olie.’

‘Ik zou het niet weten... Ik dacht eigenlijk dat de kolenvoorraad in dit gedeelte van de staat bijna uitgeput was. Trouwens, tegenwoordig wordt de meeste steenkool gewonnen in vlakker gebied, vooral in het westen, waar ze het kunnen afgraven in plaats van tunnels te boren. Dat is veel goedkoper.’

‘Hier wordt nog steeds geboord,’ zei Horton.

‘Het moet wel een goed geleid bedrijf zijn,’ zei Rya. ‘Op de een of andere manier schijnen ze de kosten te kunnen drukken. Ik bedoel, het viel ons op hoe nieuw die vrachtwagens van de kolenmaatschappij zijn.’

‘Die van de Lightning Coal Company,’ zei ik. ‘Peterbilts. Prachtwagens en spiksplinternieuw.’

‘Zo is ’t meneer, dat is hier in de omgeving tegenwoordig de énige mijn, dus ze zullen wel goed draaien omdat ze hier geen concurrentie meer hebben.’

Het praten over de steenkolenmaatschappij leek hem zenuwachtig te maken. Of misschien verbeeldde ik me alleen dat hij zich niet op zijn gemak voelde en projecteerde ik mijn eigen angst op hem.

Ik was eigenlijk van plan om verder op dat onderwerp door te gaan, maar Horton riep zijn hond – die Growler heette – om hem een stuk notencake te geven en we raakten aan de praat over de voordelen van een vuilnisbakkenras boven echte rashonden. Growler was een vuilnisbakkenras, een middelgrote zwarte hond met bruine plekken op zijn flanken en om zijn beide ogen, en waar hij van afstamde, was met geen mogelijkheid na te gaan. Hij was Growler genoemd omdat hij een bijzonder brave en rustige hond was die vrijwel nooit blafte; als hij boos of op zijn hoede was, gaf hij dat aan met een laag en dreigend gegrom en blijdschap ging gepaard met een veel zachter gegrom en uitbundig gekwispel.

Growler had Rya en mij bij onze binnenkomst aan een aandachtig en uitgebreid onderzoek onderworpen en was ten slotte tot de conclusie gekomen dat we goed volk waren. Dat was vrij normaal gedrag voor een hond. Maar de manier waarop Horton Bluett tersluiks naar de hond had staan kijken toen het dier ons besnuffelde, was heel ongewoon; hij scheen bijzonder veel waarde te hechten aan Growlers oordeel, alsof we pas volkomen vertrouwd konden worden en welkom waren als de bastaard met de clownskop ons had goedgekeurd.

Nu had Growler zijn stuk cake op en terwijl hij zijn bek aflikte, liep hij eerst naar Rya om aangehaald te worden en kwam toen naar mij toe. Hij scheen te weten dat het gesprek over hem ging en dat iedereen van mening was dat al die veel chiquere rassen met hun papieren van de American Kennel Club niet bij hem in de schaduw konden staan.

Later kreeg ik nog een kans om het gesprek weer op de Lightning Coal Company te brengen en ik maakte een opmerking over die vreemde firmanaam en het bijpassende logo.

‘Vreemd?’ zei Horton fronsend. ‘Zo raar vind ik dat niet. Steenkool en bliksem zijn allebei een vorm van energie, zie je. En steenkool is zwart – een soort zwarte bliksem. Dat klinkt logisch, vind je niet?’

Zo had ik het nog niet bekeken en het klonk inderdaad logisch. Ik wist echter dat er een diepere betekenis achter school – een witte lucht, een zwarte bliksemschicht – want ik had dat symbool zelf als middelpunt op een altaar zien staan. Het was voor het demonenras een voorwerp van verering en een uiterst belangrijk teken, mystiek en vol macht, hoewel ik natuurlijk niet mocht verwachten dat Horton zou weten dat het meer was dan een firmalogo.

Het viel me opnieuw op dat praten over de Lightning Coal Company hem zenuwachtig maakte. Hij gaf het gesprek haastig een andere wending, alsof hij wilde voorkomen dat er meer vragen over dat gevoelige onderwerp zouden worden gesteld. Terwijl hij zijn kopje naar zijn lippen bracht, trilden zijn handen heel even en hij morste een beetje koffie over de rand. Misschien was het alleen maar een korte stuiptrekking of het gevolg van een ander ouderdomskwaaltje. Misschien had dat beven niets te betekenen. Dat zou kunnen.

Een halfuur later, toen Rya en ik wegreden bij het huis van Bluett en Horton en Growler ons vanaf de veranda nakeken, zei ze: ‘Dat is een aardige man.’

‘Ja.’

‘Een góéie man.’

‘Ja.’

‘Maar...’

‘Maar wat?’

‘Hij heeft wel geheimen.’

‘Wat voor soort geheimen?’ vroeg ik.

‘Dat weet ik niet.’

‘Maar zelfs als hij zich voordoet als een gewone, ongecompliceerde, gastvrije oude man van het platteland, verbergt hij iets. En... nou ja, volgens mij jaagt de Lightning Coal Company hem angst aan.’

Spoken.

We leken wel een stel spoken zoals we rondslopen over de berghelling en ons best deden om even weinig lawaai te maken als geesten. Onze spookuitrusting bestond onder meer uit waterdichte witte skibroeken, witte ski-jacks met capuchons en witte handschoenen. We ploeterden door sneeuw die ons tot de knieën reikte over open hellingen alsof we ons met veel moeite een weg baanden uit het rijk der doden, liepen als schimmen langs een smal ravijn dat de loop van een bevroren riviertje markeerde en gleden heimelijk door de kille schaduwen van het bos. Terwijl we onszelf probeerden te dwingen om ons stoffelijke lichaam te negeren, lieten we toch voetafdrukken in de sneeuw achter en streken af en toe langs de takken van de dennenbomen waardoor we een broos, stekelig geluid veroorzaakten dat door de eindeloze gangen tussen de bomen galmde.

We hadden de auto langs de provinciale weg in de berm gezet en waren eerst bijna vijf kilometer over het land gelopen voor we via een omweg bij het indrukwekkende hek kwamen dat om het gebied van de Lightning Coal Company stond. Het was onze bedoeling die middag alleen maar terrein te verkennen – om de kantoorgebouwen te bestuderen, een idee te krijgen van de verkeersstroom van en naar de mijn en een zwakke plek in de omheining te vinden waardoor we ons de volgende dag gemakkelijk toegang konden verschaffen.

Maar toen we boven op het plateau dat Old Broadtop werd genoemd bij het hek kwamen, vroeg ik me af of daar wel ergens een zwakke plek in zou zitten, laat staan dat we gemakkelijk binnen zouden kunnen komen. Het was een tweeënhalve meter hoge versperring, gemaakt van drie meter lange stukken stevig gaas bevestigd aan ijzeren posten die in onwrikbaar beton verankerd waren. Bovenop waren spiraalvormige rollen van het gemeenste prikkeldraad aangebracht dat ik ooit had gezien; hoewel een deel van de stekels met een laagje ijs was bedekt, zou iemand die probeerde eroverheen te klimmen op zeker honderd plaatsen vast komen te zitten en bij het losrukken zou hij stukjes van zichzelf achterlaten. Boomtakken waren afgezaagd om te voorkomen dat ze over het hek zouden uitsteken. In deze tijd van het jaar kon je ook geen gat onder het hek graven, omdat de grond keihard bevroren was. En ik had het vermoeden dat je zelfs in warmere maanden met graven niets zou opschieten vanwege een onzichtbare barricade die op z’n minst tot een meter diep in de grond was aangebracht.

‘Dit is geen gewone afzetting,’ fluisterde Rya. ‘Dit is een complete verdedigingslinie, een verdomd bolwerk.’

‘Ja.’ Mijn stem klonk even zacht als de hare. ‘Als het echt om al die duizenden hectaren land staat dat eigendom is van de maatschappij, moet dat hek zeker kilometers lang zijn. En zo’n gevaarte... stik, dat moet een fortuin hebben gekost.’

‘Het heeft geen zin zoiets neer te zetten als je alleen maar toevallige passanten van je grondgebied wilt weren.’

‘Nee. Ze hebben daar iets anders, iets dat ze met alle geweld willen beschermen.’

We waren vanuit het bos naar het hek toegelopen, maar aan de andere kant ervan lag een open plek. In de sneeuw die als een deken over dat glooiende, open veld lag, zagen we een heleboel voetsporen die evenwijdig aan het hek liepen.

Terwijl ik naar die sporen wees en mijn stem nog meer dempte, zei ik: ‘Het lijkt er zelfs op dat ze regelmatig langs de afzetting patrouilleren. En ik twijfel er geen moment aan dat de bewakers gewapend zijn. We moeten heel voorzichtig zijn en onze oren en ogen goed openhouden.’

We sloegen onze spookmantels weer om en slopen verder in zuidelijke richting om andere delen van het bos te onderzoeken, waarbij we het hek in het oog hielden en er toch ver genoeg vandaan bleven om te voorkomen dat bewakers ons zouden zien voor we hen in de gaten kregen. We waren op weg naar het zuidelijkste gedeelte van Old Broadtop omdat we daarvandaan uitzicht zouden hebben op het hoofdkantoor van de mijnbouwmaatschappij. Met behulp van een gedetailleerde wandelkaart van de omgeving die we bij een zaak in kampeerartikelen hadden gekocht, hadden we van tevoren de juiste route uitgestippeld.

Toen we eerder over de provinciale weg langs de vreemd afgezonderde ingang van het Lightning Coal-terrein waren gereden, hadden we geen glimp van de kantoorgebouwen kunnen opvangen. Die lagen te ver weg, verscholen achter heuvels en bomen. Vanaf de weg was niets anders te zien dan een hek en een kleine bewakingspost waar alle auto’s die ernaartoe wilden, moesten stoppen en onderzocht werden voor ze verder mochten rijden. De beveiliging leek belachelijk streng voor een kolenmijn en ik vroeg me af welke verklaring ze zouden geven voor het feit dat ze zich zo voor de buitenwereld afschermden.

We hadden twee auto’s bij de ingang gezien en in allebei hadden trollen gezeten. De bewaker was eveneens een trol.

Nu, terwijl we over de zuidelijke rand van het plateau wandelden, kostte het ons meer moeite om in het bos door te dringen dan in het begin. Op deze hoogte hadden alle loofbomen – zoals eiken en essen – plaats gemaakt voor naaldbomen. Naarmate we verder doorliepen, zagen we steeds meer sparren en dennen in allerlei soorten. Ze stonden ook dichter op elkaar, waardoor het net leek alsof het bos onder onze ogen weer overging in een oervorm. De takken waren vaak verstrengeld en groeiden soms zo laag boven de grond dat we ons moesten bukken en zelfs op een paar plekken op handen en voeten onder levende met dennennaalden bezette poorten door moesten kruipen die bijna tot op de grond reikten. Op de grond staken dode en gebroken takken als speerpunten omhoog, zodat we goed moesten oppassen dat we onszelf niet vast spietsten. Op veel plaatsen was het zo donker dat er vrijwel niets kon groeien, maar als er genoeg licht door de eeuwig groene naaldenkoepel viel, leek het struikgewas voor de helft te bestaan uit braam- en doornstruiken met vlijmscherpe stekels zo dik als het puntje van een stiletto.

Na verloop van tijd, op de plaats waar het plateau plotseling scherp toeliep naar de zuidelijkste punt, kwamen we weer in de buurt van het hek. Toen we opnieuw op onze hurken achter het gaas gingen zitten, konden we neerkijken in een kleine vallei die ongeveer driehonderdvijftig meter breed en – zoals we op de kaart hadden gezien – bijna vier kilometer lang was. Beneden was geen spoor te bekennen van de naaldbomen die het hoger gelegen terrein beheersten. In plaats daarvan reikten kale loofbomen met een overdaad van spitse, zwarte uitsteeksels naar de hemel, waardoor het leek alsof duizenden fossielen van gigantische spinnen op hun rug lagen met versteende poten die alle kanten op wezen. Vanaf de provinciale weg en de hoofdingang, die zevenhonderd meter verder naar het zuiden lag, leidde een tweebaans eigen weg door het bos naar een grote open plek waar de bomen weggekapt waren om plaats te maken voor de kantoorgebouwen, de hangars en de werkplaatsen van de Lightning Coal Company. De weg liep aan de andere kant van de open plek door en verdween weer onder de bomen in de richting van de ingang van de mijn, die anderhalve kilometer verderop aan de noordpunt van de vallei lag.

De een en twee verdiepingen hoge gebouwen stamden uit de negentiende eeuw en waren allemaal opgetrokken uit stenen die in de loop der jaren donker verkleurd waren door het kolenstof dat vanaf langsrijdende vrachtwagens werd geblazen, en de uitlaatgassen van het materieel. Nu zagen ze er op het eerste gezicht uit alsof ze van steenkool waren gebouwd. De ramen waren smal en gedeeltelijk voorzien van tralies en het schijnsel van tl-lampen achter de smerige vensters wierp geen warme gloed op die schamele ruitjes. Door het leien dak en de overdreven zware lateien boven de vensters en de deuren – zelfs boven de veel bredere deuren van de hangars – kregen de bouwsels een fronsend en nijdig uiterlijk.

Naast elkaar, terwijl onze dampende adem zich in de onnatuurlijk stille lucht verstrengelde, staarden Rya en ik met groeiend onbehagen omlaag naar de werknemers van de kolenmaatschappij. Mannen en vrouwen liepen in en uit bij de hangars en de werkplaatsen vanwaaruit het onafgebroken kletterend-rammelend-schurende lawaai van werkende monteurs en vaklieden opklonk. Ze bewogen zich allemaal op een energieke, doelbewuste manier voort, alsof ze stuk voor stuk het vaste voornemen koesterden om hun werkgever op z’n minst honderdtien procent inzet terug te geven voor hun salaris. Je zag niemand rondlummelen, niemand die er z’n gemak van nam, niemand die even in de frisse lucht bleef staan om een sigaretje te roken voor hij weer naar binnen ging om aan de slag te gaan. Zelfs de mannen in pak met een stropdas om – waarschijnlijk leidinggevend personeel en andere kantoorbedienden van wie je normaal zou mogen verwachten dat ze het iets rustiger aan zouden doen met de ruggensteun van hun hogere functies – liepen zonder omhaal heen en weer tussen hun auto’s en de sombere kantoorgebouwen, kennelijk popelend van verlangen om hun bezigheden weer op te pakken.

Het waren zonder uitzondering trollen. Zelfs van die afstand hoefde ik geen moment te twijfelen dat ze allemaal tot het demonenras behoorden.

Hun ware aard ontging Rya evenmin. Zacht: ‘Als Yontsdown een broedplaats voor ze is, dan is dit het nest ín het nest.’

‘Het lijkt verdomme wel een bijenkorf,’ zei ik. ‘Het hele stel zoemt rond als een zooi nijvere bijtjes.’

Van tijd tot tijd kwam tussen de kale bomen een met kolen volgeladen vrachtwagen uit het noorden aan ronken en reed over de weg die dwars door de open plek sneed naar de andere kant van het bos, op weg naar de hoofdingang. In tegenovergestelde richting reden lege vrachtwagens naar de mijn om hun lading op te halen. De chauffeurs en hun bijrijders waren allemaal trollen.

‘Wat zouden ze hier doen?’ vroeg Rya zich af.

‘Iets belangrijks.’

‘Maar wat dan?’

‘Iets dat niet veel goeds betekent voor ons en onze soortgenoten. En ik geloof niet dat het brandpunt zich in die kantoorgebouwen bevindt.’

‘Waar dan? In de mijn zelf?’

‘Ja.’

Het sombere, door het wolkendek gefilterde licht begon snel af te nemen en veranderde in een vroege, winterse schemering.

De wind die zich de hele dag rustig had gehouden begon, kennelijk opgefrist door die korte vakantie, weer met fikse kracht door het gaas te fluiten en door de naaldbomen te ruisen.

‘We zullen morgenvroeg terug moeten komen,’ zei ik, ‘en dan in noordelijke richting verder langs het hek lopen tot we de ingang van de mijn kunnen zien.’

‘En je weet wat er dan gaat gebeuren,’ zei Rya somber.

‘Ja.’

‘Dan zullen we niet genoeg kunnen zien en besluiten dat we naar binnen moeten.’

‘Dat zit er wel in.’

‘Onder de grond.’

‘Dat denk ik wel.’

‘De mijngangen in.’

‘Tja...’

‘Net als in die droom.’

Ik zei niets.

‘En,’ zei ze, ‘net als in die droom zullen ze ontdekken dat we binnen zijn en achter ons aan komen.’

Voordat we door de invallende avond op het plateau vast zouden komen te zitten, draaiden we het hek de rug toe en liepen weer naar beneden, terug naar de weg waar we de auto hadden geparkeerd. Het duister leek op te wellen uit de bosgrond, als sap uit de zware takken van de dennen en de sparren te druppelen en van elk warrig bosje struiken te sijpelen. Tegen de tijd dat we op het open veld en bij de helling waren, was het glanzende sneeuwdek lichter dan de hemel. We konden onze eigen voetstappen zien, als littekens op die albasten huid.

Toen we bij de auto waren, begon het te sneeuwen. Op dit moment waren het nog lichte vlagen die uit de steeds donker wordende lucht omlaag dwarrelden als asvlokken van verkoolde dakbalken die in vlammen waren opgegaan bij een allang vergeten en allang afgekoelde brand. De lucht was echter zo ontzettend zwaar en zo bijtend koud dat je onmiskenbaar het gevoel kreeg dat er een zware bui op komst was.

Terwijl we terugreden naar het huis in Apple Lane bleef het onafgebroken sneeuwen. Het waren grote vlokken die meedreven op de wispelturige vlagen van de wind die nog niet tot volle kracht was aangewakkerd. Ze vormden ondoorzichtige sluiers op het wegdek en ik kreeg bijna de indruk dat het zwarte asfalt in werkelijkheid een dikke glasplaat was, dat de sneeuwsluiers vitrages waren en dat we over een gigantische ruit reden, waarbij de vitrages door onze banden verkreukeld raakten en de glasplaat kreunde ook al was die nog zo dik. Misschien was het wel de ruit die deze wereld van de volgende scheidde. En die kon ieder moment breken, waardoor we regelrecht in het hiernamaals zouden belanden.

We zetten de auto in de garage en liepen via de keukendeur naar binnen. Het hele huis was donker en stil. We knipten overal het licht aan terwijl we op weg waren naar boven om andere kleren aan te trekken. We waren van plan om meteen daarna te gaan eten.

Maar in de grootste slaapkamer zat Horton Bluett in een stoel die hij in het donkerste hoekje had gezet op ons te wachten.

Growler was bij hem. Een fractie van een seconde voor ik het licht aandeed, zag ik de glanzende ogen van de hond, maar het was net te laat om te voorkomen dat mijn hand de schakelaar omdraaide.

Rya snakte naar adem.

We hadden allebei een van een geluiddemper voorzien pistool onder onze winddichte jacks en ik had bovendien mijn mes nog, maar elke poging om een van die wapens te gebruiken zou onmiddellijk de dood ten gevolge hebben gehad.

Horton hield het jachtgeweer vast dat ik een paar dagen geleden in Gibtown van Slick Eddy had gekocht. Het was op ons gericht en het geweer had zo’n wijd bereik dat we allebei met één schot, hooguit twee, uitgeschakeld konden worden.

Horton had de meeste dingen die we zo zorgvuldig hadden verstopt gevonden, wat betekende dat hij vrijwel de hele middag, terwijl wij op Old Broadtop waren, bezig was geweest met het doorzoeken van het huis. Op de vloer om hem heen lagen allerlei dingen die Slick Eddy voor mij op de kop had getikt: het automatische geweer, dozen vol munitie, tachtig kilo in papier verpakte springstof, ontstekingsmechanismen, buisjes met Pentothal en de injectienaalden.

Hortons gezicht zag er ouder uit dan toen we hem eerder op de dag voor het eerst hadden gezien, dichter bij zijn werkelijke leeftijd. Hij zei: ‘Wie zíjn jullie in vredesnaam?’

26

Een leven lang verstoppertje spelen

Horton Bluett mocht dan vierenzeventig zijn, maar zijn ouderdom was allerminst met gebreken gekomen en hij trok er zich niets van aan dat hij misschien al met een been in het graf stond. Vandaar dat hij imponerend overkwam zoals hij daar in die hoek zat met zijn trouwe hond naast hem. Hij was taai en veerkrachtig, een man die elke tegenslag zonder morren het hoofd had geboden, die alles had geaccepteerd wat het leven voor hem in petto had gehad, die afdankte wat hem niet zinde en de rest had gebruikt om sterker te worden. Zijn stem klonk vast, zijn vinger aan de trekker en de hand op de kolf van het geweer trilden niet en zijn ogen bleven strak op ons gevestigd. Ik had liever te maken gehad met vrijwel elke man die vijftig jaar jonger was dan Horton.

‘Wie?’ herhaalde hij. ‘Wie zijn jullie? Geen stel geologiestudenten dat bezig is met hun doctoraalstudie. Dat is gewoon geleuter. Wie zijn jullie in werkelijkheid en wat hebben jullie hier te zoeken? Ga allebei maar op de rand van het bed zitten, met jullie gezicht naar me toe en leg je handen op je schoot, netjes gevouwen. Goed zo. Dat is keurig. En denk erom dat je geen onverwachte beweging maakt, begrepen? En dan mag je me nu het hele verhaal vertellen.’

Ondanks de kennelijk diepe argwaan die hem ertoe had gedreven om zich volkomen tegen zijn natuur in met geweld toegang tot ons huis te verschaffen en ondanks alles wat hij daar had aangetroffen, vond Horton ons nog steeds aardig. Hij was bijzonder op zijn hoede en ontzettend nieuwsgierig naar onze beweegredenen, maar hij had nog niet het gevoel dat alles wat hij had ontdekt een vriendschappelijke verstandhouding onmogelijk maakte. Dat voelde ik instinctief aan en gezien de omstandigheden was ik verbaasd door de relatief rustige geestesgesteldheid die ik bij hem bespeurde. Die indruk leek bevestigd te worden door de houding van de hond, Growler, die waaks maar zonder te grommen toe zat te kijken, alert maar niet overdreven vijandig. Horton zou ons bij het eerste teken van verzet neerschieten, dat stond vast. Maar eigenlijk wilde hij dat helemaal niet.

Samen met Rya vertelde ik hem vrijwel alles over onszelf en de reden waarom we naar Yontsdown waren gekomen. Toen we over de trollen begonnen die zich achter menselijke maskers verscholen, genetisch geproduceerde soldaten uit een lang vervlogen tijd, knipperde Horton Bluett met zijn ogen en zei keer op keer: ‘Mijn god.’ Bijna even vaak zei hij: ‘Ik mag een boon zijn.’

Hij stelde gerichte vragen over een paar van de allervreemdste gedeelten van ons verhaal – maar hij scheen geen moment te denken dat we het uit onze duim zogen en ook niet dat we stapelgek waren.

In het licht van ons idiote verhaal kwam zijn onverstoorbaarheid nogal verontrustend over. Heel anders dan stadsmensen gaan mensen van het platteland vaak prat op hun kalme en rustige manier van doen. Maar hier werd de flegmatieke plattelandshouding wel erg ver doorgedreven.

Een uur later, toen we niets meer te vertellen hadden, slaakte Horton een zucht en legde het geweer naast zich op de grond.

In navolging van zijn baas liet Growler zijn waakse houding ook varen.

Rya en ik ontspanden eveneens. De spanning was voor haar groter geweest dan voor mij, waarschijnlijk omdat de aura van goede bedoelingen en welwillendheid die om Horton Bluett hing haar was ontgaan. Beheerste en voorzichtige welwillendheid, maar het gevoel was onmiskenbaar.

Horton zei: ‘Ik wist al dat jullie anders waren vanaf het moment dat jullie mijn oprit op kwamen en aanboden om me te helpen met sneeuwruimen.’

‘Hoe dan?’ vroeg Rya.

‘Dat rook ik,’ zei hij.

Ik wist meteen dat hij dat niet figuurlijk bedoelde, maar dat hij inderdáád had geroken dat wij anders dan anderen waren. Ineens schoot me weer te binnen dat hij, toen we kennis met hem maakten, voortdurend had lopen snuffelen en snuiven alsof hij zwaar verkouden was, maar niet één keer zijn neus had gesnoten.

‘Ik kan ze niet zo duidelijk en gemakkelijk herkennen als bij jullie het geval is,’ zei Horton, ‘maar vanaf de tijd dat ik drie turven hoog was, zijn er altijd mensen geweest die naar mijn idee helemaal verkeerd roken. Ik kan het niet precies verklaren. Het lijkt een beetje op de lucht van echt ontzettend oude dingen, eeuwenoude dingen: je weet wel... zoiets als stof dat zich honderden jaren achtereen opgehoopt heeft en ergens in een diepe tombe onaangeraakt is blijven liggen... maar het is ook weer niet echt stof. Een soort mufheid... maar toch anders.’ Hij fronste terwijl hij moeizaam zocht naar woorden die het voor ons begrijpelijk zou maken. ‘En er is ook iets bitters aan die geur van hen die helemaal niet lijkt op de zurige lucht van zweet of andere lichaamsluchtjes die je ooit hebt geroken. Het lijkt een beetje op azijn, maar toch ook weer niet. Of een vleugje ammonia... hoewel... nee, dat is het ook niet. Sommige van hen hebben een subtiel geurtje, iets irritants dat een beetje in je neus kriebelt – maar anderen stinken. En wat die lucht tegen me zegt – al vanaf de tijd dat ik zo’n jochie was – is zoiets als: “Blijf bij hem uit de buurt, Horton, hij deugt niet, hij deugt voor geen meter, hou hem in de gaten, pas goed op je tellen, let op, let op.”’

‘Ongelooflijk,’ zei Rya.

‘Het is echt waar,’ zei Horton.

‘Ik geloof het onmiddellijk,’ zei ze.

Nu wist ik waarom hij niet had gedacht dat we gek waren en waarom hij ons verhaal zo gemakkelijk had kunnen accepteren. Zijn neus vertelde hem precies dezelfde dingen die wij met onze ogen waarnamen, vandaar dat ons verhaal hem in principe waarheidsgetrouw in de oren had geklonken.

Ik zei: ‘Dat klinkt alsof jij een of andere mediamieke gave hebt die aan de reukzin is gekoppeld.’

Growler zei: ‘Woeff’, alsof hij het roerend met me eens was en ging toen met zijn kop op zijn voorpoten liggen.

‘Ik weet niet hoe je het zou moeten noemen,’ zei Horton. ‘Ik weet alleen dat ik het mijn hele leven heb gehad. En ik wist al heel gauw dat ik me maar het best op m’n gok kon verlaten als die tegen me zei dat iemand een verdomde rotzak was. Want ze konden er dan nog zo aardig uitzien en zich ook zo gedragen, ik zag toch wel dat de meeste mensen in hun omgeving – buren, mannen, vrouwen, kinderen, vrienden – het altijd veel moeilijker in het leven hadden dan je zou mogen verwachten. Ik bedoel maar, die lui die zo fout ruiken... verrek, die brengen op de een of andere manier ellende mee. Niet dat ze daar zelf last van hebben, maar ellende voor andere mensen. En een fiks aantal van hun vrienden en familieleden stierven veel te jong en op een gewelddadige manier. Hoewel je hun natuurlijk nooit iets kon aansmeren. Je kon nooit zeggen dat het hun schuld was.’

Rya die er blindelings van uitging dat ze zich nu wel weer mocht bewegen, ritste haar jack open en trok het uit.

‘Maar je hebt ook gezegd dat je bij ons een vleugje van iets anders rook,’ zei ze, ‘dus je kunt meer ruiken dan trollen.’

Horton schudde zijn verweerde kop. ‘Dat is me nog nooit overkomen voor ik jullie tweeën leerde kennen. Bij jullie kreeg ik meteen een bijzondere lucht in de neus, iets dat ik nog nooit eerder had geroken, iets dat bijna even raar was als wanneer ik in de buurt kom van wat jullie trollen noemen... maar heel anders. Het is moeilijk uit te leggen. Het lijkt een beetje op de scherpe, frisse lucht van ozon. Je weet wel wat ik bedoel... ozon, zoals na een stevige onweersbui, na alle donder en bliksem, zo’n scherpe lucht die helemaal niet akelig is. Fris. Een frisse geur die je het gevoel geeft dat er nog steeds onzichtbare elektriciteit in de lucht hangt en dat die dwars door je heen tintelt, waardoor je er weer helemaal tegenaan kunt en alle vermoeidheid en rotzooi uit je weg is gestroomd.’

Terwijl ik mijn eigen jack openritste, zei ik: ‘Ruik je nu diezelfde geur als toen je ons voor het eerst zag?’

‘Zeker weten.’ Hij wreef langzaam met zijn duim en wijsvinger over zijn wat rode neus. ‘Het is zelfs zo dat ik het meteen rook toen jullie beneden de deur opendeden en naar binnen liepen.’ Hij grinnikte plotseling, trots op zijn vreemde gave. ‘En meteen toen ik jullie rook, zei ik tegen mezelf: “Horton, die kinderen zijn anders dan gewone mensen, maar ze zijn niet slecht.” Die neus bedriegt me nooit.’

Op de vloer naast Hortons stoel maakte Growler diep in zijn keel een grommend geluid en zijn staart zwiepte heen en weer over het vloerkleed.

Ik besefte dat de ongewone band tussen deze man en zijn hond best iets te maken kon hebben met het feit dat ze allebei voornamelijk afgingen en vertrouwden op hun neus. Vreemd. Toen die gedachte door mijn hoofd schoot, zag ik dat de man zijn hand van de stoelleuning nam om hem te laten zakken en de hond te aaien, en dat de hond gelijktijdig zijn zware kop optilde om gestreeld te worden, precies op hetzelfde moment dat de hand begon te bewegen. Het was alsof de behoefte aan genegenheid van de hond en de bedoeling van de man om hem die te geven op de een of andere manier een vage geur verspreidden die ze allebei konden ruiken en waar ze allebei op reageerden. Tussen hen bestond een geavanceerde vorm van telepathie, die niet was gebaseerd op het overbrengen van gedachten maar op de productie en het snel herkennen van ingewikkelde geuren.

‘Jullie geur,’ zei Horton tegen ons, ‘leek helemaal niet kwaadaardig te zijn, zoals wel het geval is met de stank van die... trollen. Maar het zat me toch niet lekker want ik had nog nooit zoiets geroken. Daarna begonnen jullie allerlei vragen te stellen, terwijl jullie net deden of het helemaal niet belangrijk was, en mij uit te horen over de Lightning Coal Company. En daar kreeg ik het knap benauwd van.’

‘Waarom?’ vroeg Rya.

‘Nou,’ zei Horton, ‘omdat vanaf het midden van de jaren vijftig, toen de oude eigenaars van de mijn uitgekocht werden en de naam werd veranderd, alle nieuwe werknemers van Lightning die ik ooit heb ontmoet – echt allemaal – stinken als de pest! Ik heb al zeker een jaar of acht het idee dat er iets niet pluis is – met dat bedrijf en die mijnen – en ik heb me vaak afgevraagd wat daar verdorie aan de hand is.’

‘Dat vragen wij ons ook af,’ zei Rya.

‘En we gaan het uitzoeken ook,’ zei ik.

‘Maar goed,’ zei hij, ‘ik was een beetje bang dat jullie misschien een bedreiging voor me zouden vormen, dat jullie iets naars met me van plan waren, dus dat ik hiernaartoe ben gekomen om mijn neus in júllie zaken te steken was puur een kwestie van zelfverdediging.’

Beneden maakten we samen het eten klaar met behulp van de paar boodschappen die we hadden ingeslagen: roereieren, worstjes, gebakken aardappelen en geroosterde bruine boterhammen.

Rya was bang dat we niets te eten hadden voor Growler, die zijn bek zat af te likken terwijl de keuken zich vulde met lekkere geurtjes.

Maar Horton zei: ‘O, we maken gewoon een bord voor hem klaar met hetzelfde dat wij eten. Ze zeggen altijd dat het niet goed is als je een hond hetzelfde te eten geeft als mensen. Maar dat heeft hij van mij altijd wel gehad en het schijnt hem geen kwaad te hebben gedaan. Moet je hem zien – hij kan het tegen een lynx opnemen en nog winnen ook. Geef hem maar een paar eieren, worstjes en gebakken aardappelen – maar geen toast. Dat is te droog voor hem. Maar hij houdt wel van muffins. Met bramen, met appels, maar vooral met bosbessen, als er lekker veel fruit in zit en ze lekker nat zijn.’

‘Het spijt me,’ zei Rya, duidelijk geamuseerd. ‘We hebben geen muffins in huis.’

‘Dan heeft hij genoeg aan die andere dingen en dan zal ik hem wel op een tarwebiscuitje of iets anders trakteren als we weer thuis zijn.’

We zetten het bord van Growler in de hoek bij de achterdeur en gingen zelf aan tafel zitten.

Sneeuw – nog steeds neerdwarrelend in donzige vlokken die per uur een laagje van nog geen centimeter dik vormden – kwam uit de duisternis tevoorschijn slingeren en gleed over de ramen. Hoewel het nauwelijks sneeuwde, stond er een sterke wind die in het donker wolven, treinen en kanonnen nabootste.

Tijdens het eten kwamen we wat meer over Horton Bluett te weten. Vanwege zijn bizarre talent om de trollen te kunnen ruiken – laten we het maar ‘olfactopathie’ noemen – had hij een redelijk veilig leven geleid door het demonenras zo veel mogelijk te mijden en ze met de grootst mogelijke omzichtigheid te behandelen als hij niet om hen heen kon. Zijn vrouw, Etta, was in 1934 overleden, niet door toedoen van de trollen maar aan kanker. Hoewel ze bij haar dood veertig was geweest en Horton vierenveertig, was hun huwelijk kinderloos gebleven. Dat was zijn schuld, zei hij, want hij was onvruchtbaar. Hij had samen met zijn vrouw zulke fijne jaren gehad en ze waren zo perfect op elkaar afgestemd geweest dat hij nooit een andere vrouw had gevonden die hem beviel of voor wie hij de stralende herinnering aan Etta met de mantel der liefde had willen bedekken. In de daaropvolgende dertig jaar had hij zijn leven voornamelijk met drie honden gedeeld, en daar was Growler de laatste van.

Met een liefdevolle blik op de bastaard die zijn bord stond schoon te likken, zei Horton: ‘Aan de ene kant hoop ik dat mijn ouwe botten het eerder begeven dan de zijne, want het zal me ontzettend hard vallen om hem te begraven als het zover is. Het was al erg moeilijk bij die andere twee – Jeepers en Romper – maar bij Growler zal het nog veel erger zijn, want hij is echt de braafste hond die er ooit heeft bestaan.’ Growler hield op met likken en keek zijn baas met de kop schuin aan, alsof hij wist dat hij net een compliment had gehad. ‘Aan de andere kant zou ik het vreselijk vinden om voor hem dood te gaan en hem aan de genade van andere mensen over te leveren. Hij verdient het om de rest van zijn leven goed verzorgd te worden.’

Terwijl Horton een blik vol genegenheid op zijn hond wierp, keken Rya en ik elkaar aan en ik wist dat ze ongeveer hetzelfde dacht als ik: dat Horton Bluett niet alleen een lieve man was, maar ook ongelooflijk veerkrachtig en onafhankelijk. Gedurende zijn hele lange leven was hij ervan doordrongen geweest dat de wereld vol zat met mensen die erop uit waren om anderen ellende te bezorgen en dat het Kwaad met een hoofdletter K letterlijk in vleesgeworden gedaantes op de wereld rondliep, maar toch was hij niet paranoïde geworden en hij was ook niet in een chagrijnige kluizenaar veranderd. Moeder Natuur had een van haar smerigste streken met hem uitgehaald en hem van zijn geliefde vrouw beroofd, maar toch was hij niet bitter geworden. De afgelopen dertig jaar had hij alleen met zijn honden door moeten brengen, maar toch was hij geen zonderling geworden, zoals de meeste mensen die eigenlijk niets anders hebben dan hun huisdieren.

Hij was een hartverwarmend voorbeeld van de kracht, de vastbeslotenheid en de onwrikbare duurzaamheid van de mens. Zelfs nadat het duizenden jaren gebukt was gegaan onder het leed dat de trollen het hadden aangedaan, was ons ras nog steeds in staat zulke bewonderenswaardige individuen voort te brengen als meneer Horton Bluett. Dat soort mensen onderstreepten de waarde van onze soortgenoten.

‘Goed,’ zei hij, terwijl hij zijn aandacht weer van Growler naar ons verplaatste, ‘wat zijn jullie nu van plan?’

‘Morgen,’ zei Rya, ‘gaan we opnieuw de heuvels in en dan lopen we langs het hek van de Lightning Coal Company tot we een plek vinden vanwaaruit we de ingang van de mijn kunnen zien om eens te kijken wat zich daar allemaal afspeelt.’

‘Het spijt me, maar zo’n gunstige plek bestaat niet,’ zei Horton terwijl hij het laatste restje van een eidooier met zijn laatste stukje toast opveegde. ‘In ieder geval niet langs de afzetting. En volgens mij is dat geen toeval ook. Volgens mij hebben ze er waarschijnlijk heel goed voor gezorgd dat niemand van buiten hun terrein de ingangen van de mijn kan zien.’

‘Je klinkt alsof je daar zelf ook naar op zoek bent geweest,’ zei ik.

‘Dat is ook zo,’ zei hij.

‘Wanneer was dat?’

‘O dat was, geloof ik, zo’n anderhalf jaar nadat de nieuwe eigenaars – de trollen, zoals jullie ze noemen – het bedrijf overgenomen hadden, de naam hadden veranderd en vervolgens dat idiote, verdomde hek neer lieten zetten. Toen begon het mij op te vallen dat veel brave mensen die daar hun hele leven hadden gewerkt langzaam maar zeker voor hun tijd de wei in werden gestuurd en vervroegd met pensioen moesten. En om de vakbonden koest te houden waren het geen kinderachtige pensioentjes ook. Iedereen die daarna in dienst werd genomen, tot de laagste arbeider aan toe, leek van het soort waar die walm omheen hangt. Daar keek ik echt van op, want uiteraard zou je daaruit kunnen opmaken dat hun soort elkaar herkende, dat ze wisten dat ze anders waren dan mijn soort mensen en dat ze af en toe groepen vormden om hun duivelse plannen uit te broeden. Omdat ik hier woonde, wilde ik natuurlijk weten wat die duivelse plannen van de Lightning Coal Company inhielden. Vandaar dat ik naar boven ben gegaan om een kijkje te nemen en ik ben langs dat hele verdomde hek gelopen. Uiteindelijk heb ik geen barst kunnen zien en het was me te riskant om over het hek te klimmen en aan de andere kant rond te gaan neuzen. Ik heb jullie al verteld dat ik altijd op mijn hoede ben geweest voor die lui en liever niet bij ze in de buurt kom. Het leek me verstandiger om ervoor te zorgen dat ik niks met ze te maken kreeg, dus het zou verduveld stom zijn geweest om over dat hek van hun te klimmen.’

Rya leek stomverbaasd. Ze legde haar vork neer en zei: ‘Maar wat heb je dan gedaan? Gewoon je nieuwsgierigheid van je afgezet?’

‘Jawel.’

‘Zomaar?’

‘Het ging niet zomaar,’ zei Horton. ‘Maar we weten allemaal wat er met nieuwsgierige aagjes gebeurt, hè?’

‘Om zo’n mysterie gewoon op z’n beloop te laten... dat moet heel wat wilskracht hebben gekost,’ zei ik.

‘Niks daarvan,’ zei hij. ‘Het was puur angst. Ik was een bangschijter. Niks meer en niks minder.’

‘Je bent anders geen man die gauw bang is,’ zei ik.

‘Je hoeft me niet mooier te maken dan ik ben, jongeman. Ik ben geen romantische ouwe bergheld. Wat ik jullie heb verteld, was waar... ik ben mijn hele leven voor ze op mijn hoede geweest, ik was doodsbang voor ze. Vandaar dat ik ze altijd uit de weg ben gegaan en mijn best heb gedaan om niet op te vallen. Je zou kunnen zeggen dat ik een leven lang verstoppertje heb gespeeld en heb geprobeerd onzichtbaar te blijven, dus ik ben niet van plan om nu ineens een feestmuts op te zetten en de hele boel te gaan opjutten. Ik ben heel voorzichtig, daarom ben ik ook zo’n ouwe bok geworden die nog steeds z’n eigen tanden heeft en zich niet in de luren laat leggen.’

Growler had zich in de hoek opgerold nadat hij zijn bord had schoongelikt en het had ernaar uitgezien dat hij van plan was om een lekker dutje te gaan doen. Maar plotseling stond hij op en trippelde naar een raam. Hij zette zijn voorpoten op de vensterbank en drukte zijn zwarte neus tegen de koude ruit terwijl hij naar buiten staarde. Misschien stond hij alleen te wikken en te wegen of hij in die bitterkoude duisternis naar buiten zou gaan om zijn poot op te tillen. Maar het was ook best mogelijk dat er buiten iets was dat zijn aandacht had getrokken.

Hoewel ik niet het gevoel had dat er onmiddellijk gevaar dreigde, besloot ik dat het verstandig zou zijn om goed op te letten of ik nog iets anders hoorde dan het geluid van de wind – en erop voorbereid te zijn dat ik plotseling in actie zou moeten komen.

Rya duwde haar bord opzij, pakte haar flesje bier op, nam een slok en zei: ‘Horton, welke verklaring hebben die nieuwe eigenaars van de mijn in vredesnaam gegeven voor dat hek en al die andere veiligheidsmaatregelen die ze hebben genomen?’

Hij vouwde zijn knoestige, door hard werken getekende handen om zijn eigen bierflesje. ‘Nou, voordat de oorspronkelijke eigenaars het bedrijf te koop aanboden, hadden in een jaar tijds drie mensen op dat land de dood gevonden. Het bedrijf bezit duizenden hectares grond en een gedeelte daarvan is overgeëxploiteerd tot vlak onder de oppervlakte. En dat veroorzaakt bepaalde problemen. Zoals putten op punten waar de bovenste lagen van de aarde langzaam – of soms heel snel – wegzakken in de holte die de mijnen in de diepte hebben achtergelaten. En er zijn ook een paar oude, verrotte schachten die ineens onder je voeten kunnen instorten, waardoor je gewoon verzwolgen wordt. De grond barst open en – háp – zoals een forel een vlieg grijpt.’

Growler had eindelijk het raam in de steek gelaten en liep terug naar de hoek waar hij zich weer opkrulde.

De wind zong een lied langs de ramen, floot door de dakgoten en maakte een dansje op het dak. Daar klonk niets dreigends in door.

Toch bleef ik goed opletten of ik iets vreemds hoorde.

Horton schoof met zijn grote, knokige lijf even heen en weer op de keukenstoel en zei: ‘Maar goed, een vent die op het land van de mijn op hertenjacht ging, had de pech om door het dak van een oude, verlaten mijngang te zakken. Later werd verteld dat hij zijn beide benen had gebroken. Hij heeft om hulp geroepen, hij moet zich zijn keel schor hebben geschreeuwd, maar niemand heeft hem gehoord. Ze zijn naar hem op zoek gegaan en tegen de tijd dat ze hem vonden, was hij al een dag of twee, drie dood. Een paar maanden daarvoor waren twee jongens uit de buurt, allebei een jaar of veertien, de bergen in getrokken om op onderzoek te gaan, zoals jongetjes zo vaak doen, en zij hadden dezelfde verdomde pech. Een brak een arm en een ander zijn enkel en hoewel ze kennelijk hun uiterste best hebben gedaan om weer naar boven te kruipen, is hun dat nooit gelukt, bij lange na niet. Ze werden na een zoekactie dood aangetroffen. Daarna hebben de vrouw van de jager en de ouders van die jongens een proces tegen de mijnbouwmaatschappij aangespannen en het stond wel vast dat ze dat zouden winnen en niet zo’n beetje ook. De eigenaars besloten om tot een minnelijke schikking over te gaan, en dat gebeurde ook, maar om aan het geld te komen moesten ze hun aandelen verkopen.’

Rya zei: ‘En die verkochten ze aan een vennootschap bestaande uit Jensen Orkenwold, Anson Corday – de eigenaar van de krant – en burgemeester Spectorsky.’

‘Nou, hij was toen nog geen burgemeester, maar dat is hij later inderdaad geworden,’ zei Horton. ‘En die drie lui die je net hebt opgenoemd stinken stuk voor stuk naar trollen.’

‘En dat was niet het geval met de oorspronkelijke eigenaars,’ gokte ik.

‘Zo is het maar net,’ zei Horton. ‘De oorspronkelijke eigenaars – tja, dat waren niks anders dan mensen, niet slechter of beter dan de rest, en ze hoorden zeker niet bij de stinkerds. Maar wat ik maar wou zeggen – daarom is dat hek daar neergezet. En hoewel sommigen vinden dat ze daarmee veel te ver zijn gegaan, beschouwen de meeste mensen het als een mooi voorbeeld van maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel.’

Rya keek me aan en haar blauwe ogen werden door zowel boosheid als medelijden vertroebeld. ‘De jager... die twee jongens... dat waren geen ongelukken.’

‘Dat zit er niet in,’ zei ik.

‘Vermoord,’ ging ze verder. ‘Als onderdeel van een plan om de eigenaars van de mijn voor het blok te zetten en hen tot verkoop te dwingen, zodat de trollen het bedrijf in handen zouden krijgen om... om wat ze ook van plan zijn uit te kunnen voeren.’

‘Dat zit er wel in,’ zei ik.

Horton Bluett keek met knipperende ogen naar Rya, naar mij, naar Growler en naar het bierflesje in zijn handen. Vervolgens ging er een huivering door hem heen, alsof al dat geknipper een soortgelijke reactie in zijn spieren en botten had veroorzaakt. ‘Ik heb nooit gedacht dat die jongens en die jager... Ach, verdorie, die jager was Frank Tyner en die kende ik goed, maar het is geen moment bij me opgekomen dat hij weleens vermóórd zou kunnen zijn. Zelfs later niet, na de minnelijke schikking, toen me opviel dat de mensen die de mijn overnamen allemaal van het verkeerde soort waren. Maar nu jullie alles op een rijtje hebben gezet, lijkt het volkomen logisch. Waarom ben ik nooit op dat idee gekomen? Begin ik op mijn ouwe dag een sufferd te worden?’

‘Nee,’ verzekerde Rya hem. ‘Je bent helemaal geen sufferd. Je bent gewoon niet op het idee gekomen omdat je er niet alleen voor hebt gezorgd dat je een bijzonder voorzichtig man bent geworden, maar ook een fatsóénlijke man, dus als je had vermoed dat het om moord ging, zou je het als je plicht hebben beschouwd om er iets aan te doen. Waarschijnlijk heb je in werkelijkheid wel degelijk een vermoeden van de waarheid gehad, maar alleen ergens diep in je onderbewustzijn. En je hebt dat idee nooit de kans gegeven om aan de oppervlakte te komen, want dan had je iets moeten ondernemen. En daar zouden de doden niets mee zijn opgeschoten – maar ondertussen hadden ze jou vast ook vermoord.’

‘Of misschien koesterde je ook helemaal geen argwaan,’ zei ik. ‘Want per slot van rekening kun jij de kwaadaardigheid van die wezens niet zíén, Horton, en dat kunnen wij wel. Het valt je wel op dat ze anders zijn, maar het is voor jou niet zo duidelijk als voor ons. En zonder dat speciale vermogen van ons kon het ook niet tot je doordringen hoe goed ze zich hebben georganiseerd en hoe doelbewust en meedogenloos ze zijn.’

‘Dat kan best,’ zei hij, ‘maar toch had ik iets moeten vermoeden. Ik krijg de kriebels bij het idee dat dat niet het geval was.’

Ik pakte nog een paar verse biertjes uit de koelkast, wipte de doppen eraf en zette de flesjes op tafel. Hoewel de sneeuwvlagen zacht langs de ruiten streken en de wind een kille potpourri bleef spelen, waren we dankbaar dat we iets koels te drinken hadden.

Het bleef een tijdje stil.

We waren allemaal diep in gedachten verzonken.

Growler niesde en schudde zich, waardoor de penningen aan zijn halsband begonnen te rinkelen. Daarna legde hij zijn kop weer neer.

Ik dacht dat de hond had liggen slapen, maar hoewel hij zich rustig hield, was hij nog steeds waakzaam.

Na een poosje zei Horton: ‘Jullie weten zeker dat jullie die mijn aan een onderzoek willen onderwerpen?’

‘Ja,’ zei ik en Rya zei: ‘Ja.’

‘En dat kan ik jullie niet uit je hoofd praten?’ vroeg Horton.

‘Nee,’ zei Rya en ik zei: ‘Nee.’

‘Op jullie leeftijd luisteren jullie toch niet als ik voorzichtigheid predik,’ zei hij.

We beaamden dat we ernstig besmet waren met jeugdige dwaasheid.

‘Goed dan,’ zei Horton. ‘Ik denk dat ik jullie toch wel een beetje kan helpen. Dat lijkt me maar beter ook, want als jullie binnen dat hek lopen rond te dazen hebben ze jullie zo te pakken en dan nemen ze jullie flink te grazen.’

‘Helpen?’ zei ik. ‘Hoe dan?’

Hij haalde even diep adem en de vastberadenheid leek uit zijn heldere donkere ogen te stralen. ‘Je hoeft geen moeite te doen om te proberen of je een blik op de ingang van de mijn of op hun apparatuur kunt werpen – vergeet die onzin maar. Waarschijnlijk krijg je toch niets te zien waar je iets aan hebt. Ik heb ’t idee dat de belangrijke zaken – de dingen die ze daar verbergen – zich diep in de mijnen bevinden, onder de grond.’

‘Dat idee heb ik ook,’ zei ik, ‘maar...’

Hij onderbrak me met een handgebaar en zei: ‘Ik kan jullie wel een manier laten zien om stiekem naar binnen te komen, langs alle bewaking die ze daar hebben, regelrecht naar het hart van de mijnen die Lightning nog in productie heeft. Dan kunnen jullie met eigen ogen van heel dichtbij zien wat ze daar uitspoken. Ik zou het jullie niet aanraden, net zomin als ik je zou aanraden om met je blote hand het blad van een kettingzaag vast te pakken. Ik mag barsten als ik niet denk dat jullie meer lef hebben dan goed voor je is, dat jullie veel te verblind zijn door de romantiek van het vechten voor wat volgens jullie een goeie zaak is, dat jullie veel te snel tot de slotsom zijn gekomen dat het leven geen knip voor de neus meer waard is als jullie op je besluit terugkomen en dat jullie zo krankzinnig opgefokt zijn dat jullie niet meer tegen te houden zijn door dat inwendige motortje van zelfbehoud.’

Rya en ik begonnen tegelijk te praten.

Hij bracht ons opnieuw tot zwijgen door een van zijn grote, gelooide handen op te steken. ‘Begrijp me niet verkeerd. Daar heb ik bewondering voor. Ongeveer op dezelfde manier dat je bewondering koestert voor een of andere verrekte idioot die in een ton de Niagara Falls af gaat. Je weet dat het geen enkele uitwerking zal hebben op die watervallen, terwijl het er dik in zit dat het een drastische uitwerking op hem zal hebben, maar hij doet het omdat hij het als een uitdaging beschouwt. En dat is een van de dingen die ons onderscheidt van lagere diersoorten: het feit dat we het leuk vinden om uitdagingen het hoofd te bieden, dat we onze nek uitsteken ook al is de kans op succes nog zo klein, ook al hebben we geen schijn van kans en schieten we er geen meter mee op als het ons wél lukt. Het is net zoiets als je gebalde vuist naar de hemel opsteken en God te dreigen dat er iets gaat gebeuren als Hij niet heel gauw iets aan de schepping verandert en ons wat eerlijker behandelt. Het mag dan stom zijn en volslagen nutteloos – maar het is ook moedig en het lucht wel op.’

Terwijl we ons tweede biertje opdronken, wilde Horton ons nog niet vertellen hoe hij ons bij de Lightning Coal Company naar binnen wilde krijgen. Hij zei dat we er niets mee opschoten als hij het ons nu uitlegde, omdat hij het ons morgenvroeg toch zou moeten laten zien. Het enige dat hij kwijt wilde, was dat we bij het aanbreken van de dag klaar moesten zijn, want dan zou hij ons ophalen.

‘Hoor eens,’ zei ik, ‘we willen niet dat je er zo diep bij betrokken raakt dat je tegelijk met ons kopje-onder gaat.’

‘Dat klinkt alsof je ervan overtuigd bent dat je kopje-onder zult gaan.’

‘Nou ja, maar als dat het geval is, wil ik het niet op mijn geweten hebben dat jij ook in de klem komt te zitten.’

‘Wees maar niet bang, Slim,’ zei hij. ‘Hoe vaak zal ik dit nog tegen je moeten zeggen? Voorzichtigheid staat me op het lijf geschreven.’

Hij ging om tien over halftien weg, nadat hij ons aanbod om hem naar huis te rijden herhaaldelijk had afgeslagen. Hij was te voet naar ons huis toe gegaan, zodat hij bij aankomst zijn auto niet zou hoeven te verstoppen. Nu ging hij ook weer te voet terug. En hij hield hardnekkig vol dat hij zich verheugde op dat ‘loopje’.

‘Het is meer dan een loopje,’ zei ik. ‘Het is een behoorlijk eind en dan nog ’s nachts, in deze kou...’

‘Maar Growler heeft er ook echt zin in,’ zei Horton. ‘En ik wil hem gewoon niet teleurstellen.’

De hond leek inderdaad te popelen om de kou in te gaan. Hij was opgestaan en meteen naar de deur gelopen toen Horton van zijn stoel opstond. Hij stond te kwispelen en te grommen van plezier. Misschien was het helemaal niet de frisse nachtlucht of de stevige wandeling waar hij zo gretig naar uitkeek. Het zou best kunnen dat hij, nadat hij zijn geliefde baasje een hele avond met ons had moeten delen, gewoon blij was met het vooruitzicht dat hij Horton weer helemaal voor zichzelf zou hebben.

Terwijl hij in de deuropening zijn handschoenen stond aan te trekken en Rya en ik tegen elkaar aan kropen in de vlaag van kou die langs hem heen naar binnen sloeg, tuurde Horton naar de loom dwarrelende sneeuwvlokken en zei: ‘De lucht lijkt op een puist die op springen staat. Je kunt de druk voelen. Als hij openbarst, dan krijgen we een stevige sneeuwstorm, reken maar. Laat in het jaar, de laatste sneeuw van het seizoen... maar we kunnen onze borst natmaken.’

‘Wanneer?’ vroeg ik.

Hij aarzelde, alsof hij de meteorologische mening van zijn bejaarde gewrichten opvroeg. ‘Gauw, maar nog niet heel gauw. Het zal vannacht nog af en toe licht sneeuwen, maar als het licht wordt, zal er hooguit een centimeter zijn gevallen. Dan... is ’t zover, een zware sneeuwstorm nog voor het middaguur.’

Hij bedankte ons voor het eten en voor het bier, alsof we gezellig hadden zitten buurten. Daarna liep hij samen met Growler de van sneeuw bezwangerde duisternis in. Binnen een paar seconden hadden we hem uit het oog verloren.

Terwijl ik de deur dichtdeed, zei Rya: ‘Hij is wel een type, hè?’

‘Zeker weten,’ beaamde ik.

Later in bed, toen het licht al uit was, zei ze: ‘Hij komt echt uit, weet je. De droom.’

‘Ja.’

‘Morgen gaan we de mijnen in.’

‘Wil je het liever opgeven?’ vroeg ik. ‘We kunnen ook gewoon teruggaan naar Gibtown.’

‘Wil jij dat dan?’ vroeg ze.

Ik aarzelde. Toen: ‘Nee.’

‘Ik ook niet.’

‘Weet je dat zeker?’

‘Heel zeker. Sla nou maar... gewoon je armen om me heen,’ zei ze.

Ik sloeg mijn armen om haar heen.

Zij sloeg haar armen om mij heen.

Het lot had ons allebei in de greep. Het was een stevige omhelzing.

27

Het voorportaal van de hel

In de ochtend, vlak voor het aanbreken van de dag, bleef de sneeuw nog steeds bij vlagen omlaag dwarrelen en de dreigende sneeuwstorm leek vastgeklonterd te zitten in de laaghangende wolken.

De dageraad meldde zich ook schoorvoetend. Langs de onregelmatige kartelrand van de bergen die in het oosten een hoog bolwerk vormden, verscheen een ijl draadje flets grijs licht. Langzaam voegde het weefgetouw van de dag daar nieuwe doffe draadjes aan toe, die nauwelijks lichter waren dan de duisternis waar ze overheen werden gelegd. Tegen de tijd dat Horton Bluett in zijn op vier wielen aangedreven Dodge pick-up voorreed, was het tere weefsel van de dag nog zo dun dat het leek alsof het in de wind losgerukt en weggeblazen zou worden, de wereld in eeuwige duisternis achterlatend.

Hij had Growler niet meegebracht. Ik miste de hond. Dat gold ook voor Horton. Zonder Growler leek de oude man op de een of andere manier... incompleet.

We pasten gemakkelijk met ons drieën in de cabine van de truck, met Rya in het midden. Voor onze voeten was meer dan genoeg ruimte voor de twee rugzakken die volgepropt waren met allerlei spullen, onder andere veertig van de tachtig kilo semtex. En onze geweren konden er ook gemakkelijk bij.

Ik wist niet of we ons inderdaad toegang zouden kunnen verschaffen tot de mijn, zoals Horton ons had verzekerd. En als we wel binnen konden komen, zouden we daar hoogstwaarschijnlijk dingen aantreffen die het noodzakelijk maakten dat we ons ook weer heimelijk uit de voeten moesten maken, een stille aftocht die ons de tijd zou geven om alles wat we ontdekt hadden in ons op te nemen en te overwegen wat onze volgende stap zou zijn. De kans dat we de explosieven vandaag nodig zouden hebben leek niet erg groot. Maar gezien mijn eerdere ervaringen met trollen wilde ik op het ergste voorbereid zijn.

De koplampen van de pick-up boorden zich door het koolzwarte vlees van de weerspannige nacht. We reden een stuk over een B-weg en namen vervolgens een andere die ons omhoogvoerde naar smalle bergvalleien, die door de op twee gedachten hinkende dageraad nog met geen vage, glanzende vinger was aangeraakt.

Sneeuwvlokken zo groot als kwartjes tolden door de lichtbundels. Nog niets anders dan vlagen. Als munten die op een tafel worden gegooid stuiterden ze in een bescheiden bedragje over het wegdek.

‘Van baby tot jongen tot man,’ zei Horton onder het rijden door, ‘ik heb hier mijn leven lang gewoond. Een vroedvrouw heeft me gehaald in het huisje van mijn ouders, hier ergens boven in de heuvels. Dat was in 1890, en dat zal voor jullie wel zo lang geleden lijken dat je misschien denkt dat er toen nog dinosaurussen rondliepen. Maar goed, ik ben hier opgegroeid, ik heb dit land leren kennen als mijn broekzak, alle heuvels, velden, bossen, bergplateaus en ravijnen. Ze zijn in deze bergen al rond 1830 met mijnbouw begonnen en het zit hier vol verlaten schachten, waarvan sommige afgedicht zijn en andere niet. Waar het op neerkomt, is dat sommige mijnen in verband staan met andere en dat het hier ondergronds een soort doolhof is. Als jongen zat ik altijd onder de grond. Ik was dol op grotten en oude mijnen. Ik was nergens bang voor. Misschien hield ik me wel zo fanatiek bezig met het onderzoeken van grotten omdat ik dankzij mijn neus alle slechte mensen – de trollen – in de buurt had leren kennen en inmiddels ook al wist dat ik bovengronds heel erg op mijn tellen moest passen, dat ik mijn leven lang op mijn hoede moest zijn. Vandaar dat ik min of meer gedwongen werd om mijn normale jongensachtige avontuurlijkheid in m’n eentje uit te leven, zodat ik niet op iemand anders hoefde te vertrouwen. Natuurlijk is het verdomd stom om helemaal alleen door grotten rond te gaan spoken. Er kan veel te veel misgaan. Als er ooit een teamsport is geweest, dan is het dat wel. Maar ik ben nooit een genie geweest en als jonge knul kon je me nog niet eens van gezond verstand beschuldigen, dus zat ik vrijwel altijd onder de grond en werd een regelrechte mijnrat. Maar misschien komt dat nu wel goed uit, want ik kan jullie laten zien hoe je onder de berg kunt komen via verlaten mijnen die rond 1840 zijn gegraven en die in verbinding staan met mijnen uit het begin van deze eeuw. En van daaruit kun je uiteindelijk weer een paar van de smallere zijtunnels van de Lightning-mijn bereiken. Begrijp me goed, het is zo gevaarlijk als de pest. Ronduit roekeloos. Ik zou het geen verstandig mens aanraden, maar goed, jullie zijn toch stapelgek. Gek genoeg om op wraak te azen en op gerechtigheid. Gek genoeg om iets te willen dóén.’

Horton sloeg vanaf de B-weg een onverharde landweg in die wel sneeuwvrij was gemaakt, maar waar af en toe verse sneeuwhopen toch nog een obstakel vormden. Vervolgens draaiden we een minder goed berijdbaar gemaakt weggetje in en reden verder via een hellend veld waar we nooit overheen zouden zijn gekomen als de wind ons niet een handje had geholpen door de meeste sneeuw weg te blazen en op te hopen tegen de rand van het bos.

Hij parkeerde de auto boven op de heuvel, zo dicht mogelijk bij de bomen. ‘Van hieruit zullen we moeten lopen.’

Ik pakte de zwaarste rugzak en Rya nam de andere die ook niet bepaald licht was. We waren allebei gewapend met een revolver en met een pistool met geluiddemper; de revolvers zaten in schouderholsters onder onze ski-jacks en de pistolen los in de diepe, open zakken van onze witte gewatteerde en winddichte skibroeken. Verder had ik ook nog het jachtgeweer bij me, en Rya het automatische geweer.

Maar ook al waren we bijzonder goed bewapend, ik voelde me nog steeds een soort David die met niets anders dan zijn zielige slingertje zenuwachtig doorliep tot de schaduw van Goliath over hem heen viel.

De nacht had de strijd eindelijk opgegeven en de dageraad had genoeg moed geschept voor een uiterste inspanning. Maar overal hingen nog steeds inktzwarte schaduwen en hoewel het door dreigende donkere wolken versmoorde daglicht niet zo gek veel verschil maakte met het duister van de nacht was het inmiddels duidelijk zondag geworden.

Plotseling schoot me te binnen dat ik Joel Tuck nog niet had opgebeld om hem te vertellen dat Cathy Osborn, voormalig docent literatuur aan Barnard, binnenkort – misschien dinsdag of woensdag al – bij hem op de stoep zou staan, op zoek naar geborgenheid, vriendschap en goede raad. Het ergerde me even dat ik zo stom was geweest, maar dat duurde niet lang. Ik zou nog meer dan genoeg tijd hebben om Joel te bellen voor Cathy bij hem aan de bel hing – tenminste, als ons in de mijn niets zou overkomen.

Horton Bluett had ook een canvastas meegebracht die aan de bovenkant met een koord dichtzat. Hij pakte de tas uit de laadbak van de pick-up en trok hem achter zich aan terwijl hij zich een weg baande door de sneeuwhopen aan de rand van het bos. Er zat iets in dat een zacht kletterend geluid maakte. We waren nog maar net in het bos toen hij bleef staan en zijn hand in de tas stak. Hij haalde een rol rood lint tevoorschijn, sneed er met een scherp zakmes een stuk af en bond dat op ooghoogte om een boom. ‘Zo kunnen jullie op eigen houtje de weg terugvinden,’ zei hij. Hij liep snel voor ons uit een wildpad op, waar we nauwelijks hinder ondervonden van struiken of afgevallen takken. Om de vijfentwintig à dertig meter bleef hij even staan om weer zo’n stuk lint om een boom te binden en het viel me op dat je, als je bij een van die merktekens stond, altijd het vorige lint kon zien dat hij had aangebracht.

We liepen via het wildpad omlaag naar een allang in onbruik geraakte zandweg dwars door het laag gelegen gedeelte van het bos en volgden dat een poosje. Veertig minuten nadat we op pad waren gegaan ging Horton ons op de bodem van een breed ravijn voor naar een lang, kaal gehakt terrein waar de weg kennelijk oorspronkelijk voor aangelegd was. Daar was het landschap ernstig aangetast. Een gedeelte van de zijwand van het ravijn was recht afgehakt en andere stukken zagen eruit alsof er grote happen uit waren genomen. Een grote, horizontale mijngang boorde zich recht naar het hart van de hoog boven ons uittorenende rotswand. De ingang lag half verborgen achter een steenval, die al zo lang geleden omlaag was gekomen dat de ruimtes tussen de stenen met grond waren opgevuld; er stonden inmiddels een paar fikse bomen op, waarvan de wortels tussen de steenhopen door waren gegroeid.

Toen we om de vreemd kromgegroeide, knoestige bomen en de buitenrand van de steenval heen waren gelopen, bleef Horton staan en pakte drie krachtige zaklantaarns uit zijn tas. Hij hield er zelf een en gaf de andere aan Rya en mij. Toen we in de tunnel stonden, liet hij de lichtbundel uit zijn lantaarn over het plafond, de wanden en de vloer glijden.

Het plafond bevond zich maar dertig centimeter boven mijn hoofd en ik had het idiote gevoel dat de oneffen stenen wanden – die in een vorige eeuw met behulp van houwelen, beitels, spaden, dynamiet en enorme plassen zweet moeizaam uitgehakt waren – langzaam maar zeker op me af kwamen. Ze waren licht dooraderd met steenkool en met iets dat eruitzag als melkwit kwarts. Massieve, met teer bestreken steunbalken waren op regelmatige afstand langs de wanden en het plafond aangebracht, alsof het de ribben binnen in het karkas van een walvis waren. Maar het mochten dan nog zulke zware balken zijn, ze waren in slechte staat, gebroken en doorgezakt, op sommige plekken zwaar beschimmeld en waarschijnlijk half uitgehold door verrotting. Bovendien ontbraken hier en daar de hoeksteunen. Ik had het gevoel dat het hele dak binnen de kortste keren naar beneden zou komen als ik me aan de verkeerde balk zou vasthouden.

‘Dit is waarschijnlijk een van de eerste mijnen in deze streek geweest,’ zei Horton. ‘Het werk hier vond voornamelijk met de hand plaats en de steenkool werd met behulp van muilezels naar buiten gebracht. Toen deze schacht uitgeput was, hebben ze de ijzeren rails naar een andere overgebracht, maar af en toe kun je je nek nog breken over restanten van de verankering die half boven de grond uitsteken.’

Terwijl ze omhoogkeek naar het halfvergane hout, zei Rya: ‘Is dit wel veilig?’

‘Zijn we ooit ergens veilig?’ vroeg Horton. Hij tuurde naar het hout en naar de vochtige, lekkende wanden en zei: ‘Eigenlijk is dit wel zo’n beetje het ergste dat je tegen zult komen, want onderweg zullen jullie via de oudere in nieuwere mijnen terechtkomen. Maar het zou het verstandigst zijn om onderweg steeds goed op te letten waar je loopt en geen druk uit te oefenen op de steunbalken. Zelfs in de nieuwere schachten – die, zeg maar, een jaar of twee oud zijn... nou ja, een mijn is eigenlijk niets anders dan een lege ruimte en je kent dat gezegde wel over de natuur die geneigd is om alle holtes op te vullen.’

Hij haalde twee veiligheidshelmen uit zijn tas tevoorschijn en gaf die aan ons met de mededeling dat we die constant op moesten houden.

‘En jij dan?’ vroeg ik terwijl ik mijn capuchon afdeed en de metalen helm opzette.

‘Ik kon er maar twee te pakken krijgen,’ zei hij. ‘En aangezien ik maar een klein eindje met jullie meega, red ik me wel zonder. Ga maar mee.’

Achter hem aan liepen we verder naar binnen.

In de eerste meters van de schacht hadden bladeren die op droge herfstdagen naar binnen waren geblazen zich opgehoopt tegen de muren, waar ze langzaam maar zeker doordrenkt waren geraakt van het vocht dat van de muren droop en onder de druk van hun eigen natte gewicht veranderd waren in een dikke, massieve massa. In de buurt van de ingang, waar de winterkou nog kon doordringen, waren de rottende bladeren en de schimmels op de oude balken hard bevroren en geurloos. Maar verder naar binnen liep de temperatuur op tot ruim boven het vriespunt en daar kwam af en toe een stinkende walm op ons af.

Horton liep voor ons uit een hoek om, een tunnel in die haaks op de eerste stond en veel breder was, wat erop wees dat hier een rijke steenkoolader had gelopen. Hij bleef meteen staan en pakte een spuitbus met verf uit zijn tas, die hij even stevig schudde. Het geratel van het balletje waarmee de verf gemengd werd, weerkaatste tegen de muren. Hij spoot een witte pijl op de rotswand, met de punt in de richting waaruit we waren gekomen, hoewel we alleen maar de hoek om hoefden te slaan om de ingang te bereiken en hier onmogelijk konden verdwalen.

Hij was een man die niets aan het toeval overliet.

Onder de indruk van zijn voorzichtigheid spiegelden Rya en ik ons daaraan terwijl we achter hem aan de tunnel nog honderd meter verder volgden (nog twee witte pijlen), voor we een korte maar zelfs nog bredere gang in sloegen (vierde pijl) en nog vijftig meter doorliepen, waar we uiteindelijk bleven staan bij een verticale schacht (vijfde pijl) die omlaag voerde naar de ingewanden van de berg. De ingang was een zwart vierkant gat dat in kleur nauwelijks verschilde van de zwarte vloer van de tunnel en vrijwel onzichtbaar was tot Horton aan de rand bleef staan en er het licht van zijn zaklantaarn in liet vallen. Zonder hem was ik misschien recht in dat gat gelopen en had mijn nek wel kunnen breken bij de val in de ruimte eronder.

Terwijl hij de zaklantaarn weer optilde, richtte hij de lichtbundel in plaats van op de verticale schacht op het uiteinde van de tunnel waarin wij stonden. De gang leek uit te komen op een behoorlijk grote, door mensenhanden vervaardigde ruimte. ‘Op die plek hield de steenkoolader op, maar ik denk dat ze om de een of andere reden vermoedden dat hij naar beneden liep en dat er op een lager niveau nog een behoorlijke laag van ontgonnen kon worden. In ieder geval hebben ze hier een verticale schacht van een meter of twaalf gemaakt en zijn toen weer in horizontale richting verder gegaan. Veel verder ga ik niet mee, daarna zullen jullie je zelf moeten zien te redden.’

Nadat hij ons gewaarschuwd had dat de in de muur van de schacht verankerde ijzeren sporten oud en onbetrouwbaar waren, deed hij zijn zaklantaarn uit en daalde in het duister af. Rya hing het geweer over haar schouder en volgde Horton. Ik sloot de rij.

Op weg naar beneden, terwijl de eeuwenoude sporten wiebelden in hun ankers als ik mijn gewicht erop plaatste, begon ik helderziende indrukken op te vangen uit de allang verlaten mijn. Twee of misschien wel drie mannen waren hier voor het midden van de vorige eeuw gestorven en dat was geen pijnloze dood geweest. Maar wat er tot me doordrong, waren alleen normale mijnongelukken, niets lugubers. Dit was geen onheilsplek geweest van door trollen veroorzaakte ellende.

Twaalf meter onder het eerste niveau kwam ik weer bij een horizontale tunnel. Daar stonden Horton en Rya op me te wachten, griezelig verlicht door het schijnsel uit hun zaklantaarns die op de grond lagen.

In deze lagere regionen van de mijn waren de zware, met teer bestreken steunbalken even oud als die op het vorige niveau, maar ze waren in iets betere staat. Niet goed. Niet echt geruststellend. Maar in ieder geval waren de wanden niet zo vochtig als die in de hoger gelegen tunnels en het hout was niet beschimmeld.

Plotseling drong het tot me door hoe rustig het hier in die diepe ruimte was. De stilte was letterlijk drukkend, ik kon het gewicht ervan voortdurend en kil op mijn gezicht en op mijn blote handen voelen. De stilte van een kerk. De stilte van een kerkhof. De stilte van een graftombe.

Horton verbrak de stilte en gaf ons de tas terwijl hij ons liet zien wat er verder nog in zat. Behalve het rode lint dat we niet meer nodig zouden hebben, zaten er nog twee spuitbussen witte verf in, een vierde zaklantaarn, in plastic gewikkelde reservebatterijen, een paar kaarsen en twee doosjes vochtbestendige lucifers.

‘Als jullie ooit weer uit dit ellendige gat tevoorschijn willen komen,’ zei hij, ‘dan moet je de verf op precies dezelfde manier gebruiken als ik jullie heb laten zien.’ Hij gebruikte een van de bussen om een pijl op de muur te spuiten waarvan de punt omhoogwees naar de verticale schacht boven ons hoofd.

Rya pakte de bus verf uit zijn uitgestoken hand. ‘Dat is van nu af aan mijn werk.’

Horton zei: ‘Jullie denken misschien dat ik die kaarsen heb meegebracht voor het geval de zaklantaarns leeg raken, maar dat is niet zo. Jullie hebben genoeg nieuwe batterijen bij je. De kaarsen zijn voor het geval jullie verdwalen of als – God verhoede – de tunnel achter jullie instort en de weg terug afgesloten is. In dat geval moeten jullie een kaars aansteken en heel goed naar het vlammetje kijken, goed opletten waar de rook naartoe drijft. Als er een luchtstroom is, zal dat zowel aan de vlam als aan de rook te zien zijn. Elke luchtstroom betekent dat er ergens een uitweg is naar de oppervlakte en die zou weleens net groot genoeg kunnen zijn om je erdoorheen te wurmen. Heb je dat begrepen?’

‘Ik snap het,’ zei ik.

Hij had ook eten en drinken voor ons meegebracht: twee thermosflessen sinaasappelsap, een stel boterhammen en een stuk of zes repen chocola.

‘Jullie zullen de hele dag onder de grond zitten, zelfs als jullie niet verder gaan dan de schachten van de Lightning Coal Company, daar even rondkijken en dan meteen weer rechtsomkeert maken. Uiteraard heb ik het vermoeden dat jullie het daar niet bij zullen laten. Dus zelfs als alles goed gaat, zit het er dik in dat jullie pas in de loop van morgen weer opduiken. Dan moeten jullie wel iets te eten bij je hebben.’

‘Je bent een schat,’ zei Rya uit het diepst van haar hart. ‘Je hebt die tas gisteravond nog ingepakt... en ik durf te wedden dat er daarna niet veel tijd over was om te slapen.’

‘Als je vierenzeventig bent,’ zei hij, ‘heb je toch niet veel zin meer om te slapen, want dat lijkt zo’n verspilling van de tijd die je nog rest.’ Hij wist niet goed wat hij aan moest met de genegenheid die in Rya’s stem doorklonk. ‘Verrek, ik sta zo weer buiten en binnen een uurtje kan ik thuis zijn, dus als ik dat zou willen kan ik dan ook nog een dutje gaan doen.’

‘Je hebt tegen ons gezegd dat we de kaarsen moeten gebruiken in het geval van een instorting of als we verdwaald raken,’ zei ik. ‘Maar als jij er niet bent om ons de weg te wijzen, zijn we al binnen een minuut verdwaald.’

‘Niet als je dit bij je hebt,’ zei hij en haalde een kaart uit een van zijn jaszakken. ‘Die heb ik uit mijn geheugen getekend, maar ik heb een geheugen als een ijzeren pot, dus ik denk dat-ie wel zal kloppen.’

Hij ging op zijn hurken zitten. We volgden zijn voorbeeld terwijl hij de kaart op de grond tussen ons uitspreidde, een zaklantaarn pakte en het licht op zijn huisvlijt liet vallen. Het leek op een van die doolhofpuzzels in de zaterdagbijlage van de krant. Maar het was nog veel erger, want de kaart liep op de achterkant van het papier door en daar was het helemaal een ingewikkelde wirwar.

‘Tot zeker halverwege,’ zei Horton, ‘kunnen jullie net zo tegen elkaar praten als we nu doen, zonder bang te zijn dat het geluid verder gedragen wordt naar ruimtes waar misschien trollen aan het werk zijn. Maar hier bij dit rode tekentje... vanaf deze plek kunnen jullie je volgens mij beter rustig houden en alleen nog maar fluisteren als je elkaar iets te vertellen hebt. Geluid draagt in deze tunnels heel ver.’

Terwijl ik naar alle kronkels op de kaart keek, zei ik: ‘Eén ding staat vast. Die twee bussen verf zullen we hard nodig hebben.’

‘Horton,’ zei Rya, ‘weet je zeker dat alles wat je hier hebt getekend tot in de kleinste bijzonderheden klopt?’

‘Ja hoor.’

‘Ik bedoel maar, je hebt dan misschien het grootste deel van je jeugd hier rondgezworven, maar dat is toch al een hele tijd geleden? Misschien wel een jaar of zestig.’

Hij schraapte zijn keel en leek opnieuw een beetje van zijn stuk gebracht. ‘O nou, zo lang geleden is het ook weer niet.’ Hij bleef strak naar de kaart kijken. ‘Toen mijn Etta aan kanker stierf, was ik mijn houvast kwijt en ik raakte op drift. Ik was ontzettend gespannen omdat ik me zo eenzaam voelde en niet wist hoe het nu verder moest met mijn leven. Ik leek maar niet van die spanning af te kunnen komen, ik kon geestelijk en lichamelijk maar geen rust vinden, en het werd alleen maar erger. Toen zei ik tegen mezelf: “Bij god, Horton, als je niet snel een manier vindt om de tijd door te komen, beland je straks nog in het gekkenhuis,” en op dat moment moest ik ineens weer denken aan de rust en de troost die het me als kind had gegeven om in grotten en holen op onderzoek uit te gaan. Daarom heb ik het toen weer opgepakt. Dat was in ’34 en ik heb zeker anderhalf jaar lang ieder weekend door deze mijnen en een heleboel natuurlijke grotten rondgezworven. En nog geen negen jaar geleden, toen ik verplicht met pensioen moest, was het eigenlijk weer van hetzelfde laken een pak, dus toen ben ik opnieuw de grotten in gedoken. Bespottelijk voor een man van mijn leeftijd, maar ik heb het weer bijna anderhalf jaar volgehouden, tot ik ten slotte tot de conclusie kwam dat ik er geen behoefte meer aan had. Maar goed, wat ik dus maar wil zeggen, is dat deze kaart is gebaseerd op herinneringen van hooguit een jaar of zeven geleden.’

Rya legde haar hand op zijn arm.

Het duurde even voor hij haar aankeek.

Ze glimlachte en hij glimlachte terug, legde zijn hand over de hare en drukte die even.

Zelfs voor degenen onder ons die erin slagen om de trollen te ontlopen, is het leven niet een en al rozengeur en maneschijn. Maar de ontelbare manieren die wij weten te vinden om onszelf door de moeilijkheden te slaan zijn stuk voor stuk tekens van onze vaste wil om te overleven en de draad weer op te pakken.

‘Goed,’ zei Horton, ‘als jullie nu niet gauw de kuierlatten nemen en ervandoor gaan, zijn jullie straks net zulke ouwe bokken als ik voor jullie hier weer uit zijn.’

Hij had gelijk, maar ik wilde niet dat hij wegging. De kans bestond dat we hem nooit weer zouden zien. We kenden hem nog geen dag en onze vriendschap was nog lang niet tot ontplooiing gekomen.

Misschien heb ik het al eens gezegd, maar het leven is een lange treinreis waarbij vrienden en beminden onderweg onverwachts uitstappen, waardoor we steeds eenzamer worden naarmate de reis vordert. En nu waren we weer bij zo’n tussenstation aangekomen.

Horton liet de canvastas met inhoud achter en nam alleen een zaklantaarn mee. Hij klom omhoog door de verticale schacht waarin hij ons net had laten afdalen en de roestige ijzeren treden rammelden en kraakten. Bovenaan kreunde hij van inspanning terwijl hij zich over de rand hees. Toen hij weer overeind was gekrabbeld, bleef hij even op ons neerkijken. Hij leek nog een heleboel te willen zeggen, maar uiteindelijk riep hij ons alleen zacht toe: ‘God zij met jullie.’

We stonden op de bodem van de donkere schacht omhoog te staren.

Het licht van Hortons zaklantaarn werd zwakker toen hij wegliep.

Daarna heerste boven alleen duisternis.

Zijn voetstappen klonken steeds zachter.

Toen was hij verdwenen.

Zonder iets te zeggen pakten we nadenkend de zaklantaarns, de batterijen, de kaarsen, het eten en de andere spullen op en stopten ze zorgvuldig terug in de canvastas.

Met onze rugzakken om, de grotere wapens aan een draagband om de schouder, de canvastas achter ons aan slepend en de duisternis doorborend met onze zaklantaarns, liepen we nadat we een blik op de kaart hadden geworpen dieper de aarde in.

Ik was me niet bewust van onmiddellijk gevaar, maar toch bonsde mijn hart toen we door de tunnel naar de eerste van vele bochten liepen. Hoewel ik vastbesloten was om niet op te geven, had ik het gevoel alsof we ons in het voorportaal van de hel bevonden.

28

Op weg naar Abaddon

Steeds verder omlaag...

Ergens ver boven ons werd de wereld door een sombere hemel overkoepeld en schoten merels door een zee van lucht. Ergens ruisten bomen in de wind, was de grond bedekt met een deken van sneeuw en vielen verse vlokken omlaag. Maar dat leven vol kleur en beweging speelde zich boven ons hoofd af, boven zoveel meter keiharde rotsen dat we steeds sterker de indruk kregen dat het geen echt leven was, maar een sprookje, een denkbeeldig koninkrijk. Het enige dat wél echt leek, waren rotsen – een berg van steen – stof, af een toe een ondiep plasje water, rottende houten balken met verroeste ijzeren steunen, steenkool en duisternis.

Het kolenstof dat we opwierpen, was zo fijn als talkpoeder. Op de grond langs de wanden lagen stukjes steenkool zo nu en dan afgewisseld met een paar flinke brokken, in met goor schuim bedekte plassen lagen eilandjes van steenkool en in de wanden werd het felwitte licht van de zaklantaarns weerkaatst door de bikranden van vrijwel uitgeputte kolenaders, die glommen als zwarte edelstenen.

Sommige ondergrondse gangen waren bijna zo breed als snelwegen, maar andere waren nauwer dan een gang in een normaal huis, want we liepen afwisselend door echte mijnschachten en proeftunnels. Af en toe rees het plafond tot een hoogte van twee of drie keer onze lichaamslengte, dan zonk het weer zo ver omlaag dat we ons moesten bukken om verder te kunnen lopen. Op bepaalde plaatsen waren de wanden zo zorgvuldig uitgehakt dat ze bijna uit beton leken te zijn gegoten, maar op andere plekken vertoonden ze diepe voren en uitsteeksels. Een paar keer kwamen we tot de ontdekking dat de schacht gedeeltelijk was ingestort en dat een van de wanden of een gedeelte van het plafond het had begeven, waardoor de helft van de tunnel onbegaanbaar was geworden en we ons soms zelfs door de resterende ruimte moesten wringen.

Op het moment dat we de mijnen binnengingen, was ik bekropen door een lichte aanval van claustrofobie en naarmate we verder doordrongen in het labyrint kreeg de angst me steviger in de greep. Maar ik kon me ertegen verzetten door te denken aan die wereld vol rondvliegende vogels en ruisende bomen ver boven mijn hoofd – en door mezelf constant voor te houden dat Rya bij me was, want in haar gezelschap voelde ik me altijd sterker.

We zagen vreemde dingen in die stille boezem van de aarde, zelfs nog voor we in de buurt kwamen van het trollengebied dat onze eindbestemming was. Drie keer kwamen we langs grote stapels kapot en afgedankt gereedschap, lukrake maar toch vreemd kunstzinnige opeenhopingen van metalen gereedschap en andere spullen bestemd voor specifieke mijnbouwkundige werkzaamheden die ons even vreemd voorkwamen als de apparaten in het laboratorium van een alchemist. Al die voorwerpen rezen samengeklonterd door roest en corrosie omhoog in hoekige agglomeraties die niet zonder meer onsamenhangend waren, alsof de berg een kunstenaar was die de rommel van de indringers als materiaal gebruikte om van hun afval beeldhouwwerken te scheppen die hun kortstondige natuur bespotten en als monument moesten dienen voor zijn eigen duurzaamheid. Een van de beelden leek op een grote gestalte, die weinig menselijks had en duivels overkwam, een wezen dat getooid was met sporen, vlijmscherpe stekels en een puntige ruggengraat. Volkomen onlogisch werd ik er steeds zekerder van dat het zich ieder moment kon gaan bewegen met een geratel en gekletter van metalen botten, een tot dusver verborgen oog open zou doen dat gevormd werd door het gebroken ruitje van een ouderwetse olielamp die in de vorige eeuw door mijnwerkers werd gebruikt, en een ijzeren bek zou opensperren waaruit verbogen spijkers als rotte tanden omhoog zouden steken. We zagen ook zwammen in allerlei schitterende kleuren – geel, gifgroen, felrood, bruin en zwart – ook al was het merendeel vuilwit. Sommige waren bijzonder droog en spatten bij aanraking meteen uit elkaar, waarbij wolken stof – misschien wel sporen – vrijkwamen. Andere waren vochtig. De smerigste glommen walgelijk en zagen eruit als de dingen die een chirurg, tijdens een ontdekkingsreis op een andere planeet, misschien aan zou treffen in de lijken van buitenaardse levensvormen. Sommige wanden waren bedekt met gekristalliseerde korsten van onbekende substanties die door de rotsen afgescheiden waren en op een gegeven moment zagen we onszelf weerspiegeld en vervormd door die miljoenen donkere, gepolijste facetten.

Diep in de afgrond, meer dan halverwege op weg naar Hades, vonden we in een begrafenisachtige stilte het glimmend witte geraamte van wat mogelijk ooit een grote hond was geweest. De schedel lag in een centimeter diepe plas zwart water, met opengesperde kaken. Terwijl we erop neer stonden te kijken werd het licht uit onze zaklantaarns weerspiegeld door de plas eronder, waardoor een griezelige reflectie door een van de lege oogkassen scheen. Hoe een hond hier op deze diepte terecht was gekomen, waar het beest naar op zoek was geweest, waarom het tot die vreemde onderneming was gekomen en hoe het was gestorven – dat waren allemaal mysteries die nooit opgelost zouden worden. Maar dat het geraamte hier op deze plek lag, leek zo ongerijmd dat we onwillekeurig het gevoel kregen dat het een voorteken was, hoewel we liever niet stil wilden staan bij de betekenis ervan.

Om twaalf uur ’s middags, bijna zes uur nadat we samen met Horton Bluett de eerste mijn binnengingen, lasten we een rustpauze in om samen een van de boterhammen op te eten die hij ons had meegegeven en wat sinaasappelsap te drinken uit een van de thermosflessen. We zeiden niets tijdens die karige en onbehaaglijke lunch, want inmiddels waren we al zo dicht bij het werkterrein van de Lightning Coal Company dat onze stemmen misschien zouden doordringen tot de trollen die in die schachten werkten – hoewel we hen zelf niet konden horen.

Na de lunch legden we nog een behoorlijke afstand af voordat we, om tien voor halftwee, een hoek omsloegen en in de verte voor ons licht zagen. Mosterdgeel licht. Een sombere tint. Dreigend. Precies zoals het licht in onze gezamenlijke nachtmerrie.

We slopen verder door de nauwe, vochtige, op instorten staande, onverlichte tunnel die op de verlichte schacht uitkwam. Hoewel we overdreven voorzichtig waren, leek iedere voetstap op een donderslag en iedere ademhaling op de zucht van een gigantische blaasbalg.

Op het punt waar de tunnels elkaar kruisten, bleef ik staan en drukte mijn rug tegen de wand.

Ik luisterde.

Ik wachtte.

Als er een minotaurus in dit labyrint huisde, droeg hij kennelijk schoenen met spekzolen terwijl hij door de gangen zwierf, want de stilte was even diep als de plek waar we ons bevonden. Met uitzondering van het licht leken we nog net zo alleen te zijn als de afgelopen zeven uur.

Ik boog me voorover en wierp een blik in de verlichte tunnel, eerst naar links, toen naar rechts. Er was geen trol te bekennen.

We kwamen uit onze schuilplaats tevoorschijn en stapten in een geel schijnsel waarin onze strakke gezichten en ogen eruitzagen alsof we aan geelzucht leden.

Rechts werd de tunnel snel smaller en liep nog maar drie meter verder, om uit te komen op een blinde rotsmuur. Links van ons was hij meer dan zes meter breed en strekte zich over een lengte van ongeveer vijfenveertig meter uit, waarbij hij zich geleidelijk aan tot een meter of achttien verbreedde. Op het breedste punt kruiste hij kennelijk een andere horizontale schacht. De onderlinge afstand tussen de elektrische lampen, bevestigd aan een kabel die midden over het plafond liep, was ongeveer negen meter; het waren schuine metalen kapjes met daarin een gloeilamp van gemiddelde sterkte, zodat er aan weerszijden van elke verlichte plek steeds een stuk van ongeveer drie of drieënhalve meter in diepe schaduwen was gehuld.

Precies zoals in de droom.

Het enige merkbare verschil tussen de werkelijkheid en de nachtmerrie was dat de lampen niet flikkerden en dat we nog niet achtervolgd werden.

Op dit punt eindigde de kaart van Horton Bluett. We waren volkomen aan onszelf overgeleverd.

Ik keek naar Rya. Plotseling wenste ik dat ik haar niet mee had genomen naar deze plek. Maar dat kon nu niet meer teruggedraaid worden.

Ik maakte een gebaar naar het uiteinde van de tunnel.

Ze knikte.

We trokken onze van geluiddempers voorziene pistolen uit de diepe zakken van onze winddichte skibroeken en zetten de veiligheidspal om. We klikten de kogels in de cilinder en het gedempte tik-tik van goed geolied metaal tegen metaal fluisterde langs de met steenkool dooraderde rotswanden.

Naast elkaar liepen we zo stil mogelijk naar het brede uiteinde van de schacht, waarbij we voortdurend van licht in schaduw, van licht in schaduw terechtkwamen.

Bij het kruispunt van de horizontale schachten drukte ik opnieuw mijn rug tegen de wand en schoof naar voren om voorzichtig een blik in de volgende tunnel te werpen voor we weer verder gingen. Die mijngang was ook ongeveer achttien meter breed, maar hij was zeker zestig meter lang en driekwart van de lengte lag rechts van ons. De steunbalken waren ook oud, maar toch van recentere datum dan we tot op dat punt hadden gezien. Als je naging hoe breed het hier was, dan leek het eerder op een gigantische kamer dan op de zoveelste tunnel. In plaats van een hingen er twee rijen gele gloeilampen met metalen kapjes naast elkaar, waardoor er op de vloer een soort schaakbord van licht en donker ontstond.

Ik dacht dat de ruimte verlaten was en ik stond net op het punt om door te lopen toen ik geschraap, geklik en opnieuw geschraap hoorde. Ik bestudeerde het schaakbord van licht nog aandachtiger.

Rechts van me, op ongeveer vijfentwintig meter bij me vandaan, dook een trol uit een van de schaduwblokken op. Hij was in elk opzicht naakt: hij droeg geen kleren en had ook zijn menselijke vermomming afgelegd. Hij had twee instrumenten bij zich die me niet bekend voorkwamen en hield voortdurend eerst het ene en dan het andere voor zijn ogen om eerst het plafond en de vloer te bestuderen en vervolgens de wanden. Het leek alsof hij alles aan het opmeten was, maar het was ook best mogelijk dat hij de samenstelling van de muren bestudeerde.

Terwijl ik me omdraaide en Rya aankeek die achter me stijf tegen de muur van de zijtunnel aan stond, legde ik mijn vinger op mijn lippen.

Haar blauwe ogen waren opengesperd en het wit had dezelfde vuilgele kleur als haar huid. Het rare licht in de tunnel verkleurde ook haar witte skipak en liet haar helm glanzen, waardoor ze eruitzag als een in goudkleurige was uitgevoerd afgodsbeeld van een gehelmde en adembenemend mooie oorlogsgodin met heilige, kostbare saffieren als ogen.

Met behulp van mijn duim, wijsvinger en middelvinger maakte ik een paar keer het gebaar alsof ik een injectienaald indrukte.

Ze knikte, deed heel langzaam haar ski-jack open zodat de rits geen geluid zou maken en stak haar hand in een binnenzak waarin ze een in plastic gewikkelde injectienaald en één van de buisjes met Pentothal had zitten.

Toen ik opnieuw stiekem om de hoek gluurde, kwam ik tot de ontdekking dat de trol met zijn vreemde meetinstrumenten me de rug had toegekeerd. Hij stond iets voorovergebogen door een lens naar de vloer vlak bij zijn voeten te staren. Het leek net alsof hij ritmisch voor zich uit stond te mompelen, of misschien neuriede hij wel een of ander eigenaardig melodietje, maar in ieder geval maakte hij genoeg lawaai om mij in staat te stellen hem onopgemerkt te benaderen.

Terwijl Rya bleef staan, glipte ik uit de zijtunnel en sloop naar mijn prooi toe, waarbij ik mijn best deed om zowel snel als geruisloos te werk te gaan. Als het beest me in de gaten kreeg, zou hij vast en zeker een kreet slaken om zijn soortgenoten te waarschuwen. Ik had geen zin om terug te moeten vluchten door die ondergrondse doolhof met een hele kudde van die demonen letterlijk op onze hielen en zonder dat onze riskante tocht naar het hart van de berg iets had opgeleverd.

Ik gleed van schaduw naar licht naar schaduw.

De trol bleef in zichzelf staan praten.

Nog dertig meter.

Nog vijfentwintig.

Mijn bonzende hart klonk me zelf even luid in de oren als de boren en de pneumatische hamers die ooit waren gebruikt bij het ontginnen van deze mijn.

Nog twintig meter.

Schaduw, licht, schaduw...

Hoewel ik het pistool in de aanslag had, was ik niet van plan mijn vijand neer te schieten, maar hem bij verrassing te bespringen, bij de keel te grijpen en hem tien of twintig seconden lang vast te houden tot Rya met de Pentothal kwam aanrennen. Daarna konden we hem ondervragen en hem net zo veel van het middel toedienen als nodig was, want hoewel Pentothal in eerste instantie een kalmeringsmiddel was, werd het ook wel een ‘waarheidsserum’ genoemd, omdat je onder invloed daarvan nauwelijks in staat was om te liegen.

Nog vijftien meter.

Ik wist niet zeker of Pentothal dezelfde uitwerking op trollen zou hebben als op mensen. Maar de kans daarop leek vrij groot te zijn, want afgezien van hun metamorfe vermogen was hun stofwisseling kennelijk gelijk aan die van de mens.

Nog tien meter.

Ik geloof niet dat het beest me gehoord heeft. Ik geloof ook niet dat hij me rook of zich op een andere manier bewust werd van mijn aanwezigheid. Maar hij hield op met dat vreemde gemurmel en draaide zich om, waarbij hij de onbekende instrumenten van zijn ogen wegnam en zijn walgelijke kop ophief. Hij zag me meteen, want op dat moment liep ik net door een van de lichte blokken van het schaakbord.

Zijn lichtgevende felrode ogen begonnen te gloeien toen hij me in de gaten kreeg.

Hoewel ik iets meer dan zeven meter van het beest af was, kon ik de resterende afstand niet in één sprong overbruggen en hem vastgrijpen voordat hij alarm sloeg. Ik deed het enige dat me overbleef en vuurde twee schoten af met het van een geluiddemper voorziene pistool. De kogels vlogen uit de loop met een geluid dat leek op het geblaas van een boze kat. De trol sloeg achterover en viel dood neer in een van de schaduwblokken, met een kogel in zijn keel en een tweede tussen zijn ogen.

De uitgeworpen koperen hulzen stuiterden rinkelend over de rotsvloer en lieten me schrikken. Omdat ze onze aanwezigheid zouden verraden, ging ik erachteraan en griste eerst de ene en toen de andere op voordat ze ergens in de schaduwen konden verdwijnen.

Rya zat al op haar knieën bij de dode trol toen ik naar hem toe liep. Ze probeerde of ze een polsslag kon voelen, maar die was er niet meer. Het veranderbare wezen had zijn ommekeer naar de menselijke vorm bijna voltooid. Toen de laatste demonische trekken langzaam verdwenen, zag ik dat hij zich had vermomd als een jonge man van achter in de twintig.

Omdat hij op slag dood was geweest, was het hart al een seconde of twee nadat hij gewond was geraakt opgehouden met kloppen, zodat er hooguit een paar theelepeltjes bloed op de vloer van de tunnel waren gedrupt. Ik veegde die sporen haastig weg met een zakdoek.

Rya pakte de trol bij de voeten, ik greep zijn armen vast en zo droegen we hem naar het uiteinde van de ruimte. Tussen de laatste lampen en de achterwand lag een stuk van een meter of zes waar volslagen duisternis heerste. We verborgen het lijk, de vreemde instrumenten die hij had gebruikt en de met bloed bevlekte zakdoek op het verste punt van dat zwarte doodlopende stuk.

Zou de demon door zijn soortgenoten gemist worden? En zo ja, wanneer dan?

En als ze beseften dat hij was verdwenen, wat zouden ze dan doen? De mijnen doorzoeken? Hoe grondig? Hoe snel?

Terwijl we op de grens van een blok licht en een blok schaduw stonden, bogen Rya en ik ons naar elkaar over en praatten zo zacht dat liplezen belangrijker werd dan ons gehoor.

‘En nu?’ vroeg ze.

‘We hebben een tijdbom in werking gezet.’

‘Ja, ik kan ’m horen tikken.’

‘Als ze hem missen...’

‘Dat zal nog wel een uur of twee duren.’

‘Dat zal wel,’ beaamde ik.

‘Misschien nog wel langer.’

‘Als ze hem vinden...’

‘Dat zal nog langer duren.’

‘Dan gaan we dus verder.’

‘In ieder geval een klein stukje.’

We liepen weer terug, langs de plek waar de trol was gestorven, en bereikten het andere eind van die brede gang. Die kwam uit op een gigantisch ondergronds vertrek, een rond gewelf van zeker zestig meter doorsnede, met een koepel die in het midden een meter of negen hoog was. Bakken met tl-lampen waren met stalen buizen aan het plafond bevestigd en verspreidden een kil licht over alles wat eronder stond. Op een oppervlakte die groter was dan een voetbalveld hadden de trollen een verbijsterende hoeveelheid apparatuur opgeslagen: machines zo groot als bulldozers met stalen grijpers die kennelijk bedoeld waren om rotsblokken te vermalen en als kiezelsteentjes weer uit te spugen; enorme en wat kleinere boren; stukken van een elektrisch aangedreven lopende band die als ze aan elkaar gekoppeld werden de uitwerpselen van de steenhappers af konden voeren; een stuk of tien vorkheftrucks en een stuk of zes graafmachines. In de andere helft van het vertrek stonden voorraden opgehoopt: stapels planken; zorgvuldig opgebouwde piramides van korte stalen balken; honderden stekelige bundels stalen betonvlechtwerk; honderden – misschien wel duizenden – zakken cement; een paar grote hopen zand en grind; spoelen zo groot als een auto met dikke elektriciteitskabels en kleinere spoelen met koperdraad; zeker anderhalve kilometer aluminium ventilatiebuis; en nog meer, nog veel meer.

De apparatuur en de voorraden waren opgesteld in evenwijdige rijen met voldoende loopruimte ertussen. Terwijl we langzaam een meter of zes voortschoven langs de rondlopende wand om in drie van die gangen te kunnen kijken, kwamen we tot de conclusie dat het vertrek verlaten was. We zagen geen trollen en we hoorden niets bewegen, uitgezonderd het spookachtige geritsel dat we zelf bij onze voorzichtige verkenningstocht veroorzaakten.

Niet alleen de glanzende staat waarin de apparatuur verkeerde, maar ook de geur van verse olie en smeer rechtvaardigde de conclusie dat deze apparaten pasgeleden waren gewassen en een onderhoudsbeurt hadden gehad. Vervolgens waren ze omlaaggebracht naar deze ruimte ten behoeve van een nieuw project waaraan nog niet was begonnen maar dat in de nabije toekomst van start zou gaan. Kennelijk was de trol die ik net dood had geschoten bezig geweest met een of andere laatste berekening die nog nodig was voor ze met het zware werk konden beginnen.

Ik legde mijn hand op Rya’s schouder, trok haar zo dicht naar me toe dat ik mijn mond tegen haar oor kon drukken en siste: ‘Wacht even. We gaan weer naar de plek waar we binnen zijn gekomen.’

Terug bij de ingang van de brede gang waar ik de trol had doodgeschoten, liet ik mijn zware rugzak van mijn schouders glijden, gespte de canvas flap open en pakte er twee kilo semtex en een stel ontstekingen uit. Ik haalde de springstof uit de verpakking en stopte een blok in een nis hoog in de wand, op een paar meter van het punt waarop die schacht uitkwam in de ruimte met het koepeldak. Ik plaatste de lading boven hoofdhoogte, in de schaduw, waar het materiaal hoogstwaarschijnlijk niet gezien zou worden, zelfs niet als er een ploeg op pad werd gestuurd om op zoek te gaan naar de vermiste demon. Ik propte de tweede kilo in een andere donkere nis hoog in de tegenovergelegen wand, zodat bij de beide ontploffingen mogelijk genoeg van de wanden en het plafond omlaag zou komen om de toegang te versperren. De ontstekingen werkten op batterijen en ze waren allebei voorzien van een tijdschakelaar van een uur. Ik drukte er een in beide blokken springstof, maar ik schakelde de timers nog niet in. Dat zou ik pas doen als we hier terugkwamen, met onze vijanden op onze hielen.

We gingen terug naar de koepel en liepen rustig naar de overkant om de apparatuur en de voorraden wat beter te bekijken en te proberen of we er aan de hand van wat de trollen hier bij elkaar hadden gebracht achter konden komen wat het op stapel staande project inhield. We waren nauwelijks wijzer geworden, toen we aan de overkant van het enorme vertrek uitkwamen bij drie liften. Twee daarvan waren kooiconstructies, bedoeld om kleine groepen trollen door een ruime schacht in de rotsen omhoog te brengen. De derde was een groot stalen platform dat aan vier kabels hing die stuk voor stuk zo dik waren als mijn pols; het was groot genoeg om de grootste machines die we hadden gezien omhoog of omlaag te takelen.

Ik stond even na te denken. Daarna sleepte ik met Rya’s hulp een paar balken van de dichtstbijzijnde voorraadstapel naar de liftwand en bouwde er op de grond een soort opstapje van door ze steeds dwars over elkaar te leggen. Vervolgens pakte ik de twee kilo springstof uit Rya’s rugzak en maakte daar drie ladingen van. Terwijl ik op de geïmproviseerde steiger stapte, drukte ik het plastic in inkepingen in de grof uitgehakte wand vlak boven elk van de liftingangen. Daar was niet zo veel schaduw en hoewel het plastic nauwelijks afstak tegen de rotswand, waren de ontstekingsmechanismen nog wel te zien. Ik ging er echter van uit dat er momenteel weinig drukte zou zijn op dit niveau. En zelfs als er wel trollen deze kant op kwamen, zouden ze waarschijnlijk toch niet omhoogkijken om de wand boven de liftingangen nauwkeurig te bestuderen.

Ik schakelde die ontstekingen ook nog niet in.

Samen met Rya bracht ik de balken weer terug naar de stapel waar we ze vandaan gehaald hadden.

‘En nu?’ wilde ze weten. Hoewel we zeker wisten dat er op dit niveau niemand in de buurt was, fluisterde ze toch, want we wisten niet zeker hoe ver onze stemmen via de liftschachten door zouden klinken. ‘Naar boven? Ben je dat soms van plan?’

‘Ja,’ zei ik.

‘Zullen ze dan het geluid van de lift niet horen?’

‘Ja. Maar dan denken ze waarschijnlijk dat hij het is, de trol die we vermoord hebben.’

‘En als we ze recht in de armen lopen als we boven uit de lift stappen?’

‘We stoppen deze pistolen weer weg en gaan gewapend met het jachtgeweer en het automatische geweer naar boven,’ zei ik. ‘Dan hebben we genoeg vuurkracht om iedereen uit te schakelen, voor het geval er een heel stel bij die verdomde lift staat. Daarna stappen we meteen weer in de kooi, zakken naar beneden en gaan dezelfde weg terug als we gekomen zijn, terwijl we onderweg de ontstekingsmechanismen inschakelen. Maar als we daarboven niemand tegenkomen, glippen we nog verder de mijn in om te kijken wat we kunnen zien.’

‘Heb je al een idee?’

‘Ik zou het niet weten,’ zei ik ongerust. ‘Behalve... Nou, het staat als een paal boven water dat ze hier niet alleen steenkool winnen. De apparatuur op dit niveau is hier niet naartoe gebracht alleen voor de steenkool.’

‘Het lijkt alsof ze een fort willen bouwen,’ zei ze.

‘Daar lijkt het inderdaad op,’ beaamde ik.

We hadden Abaddon bereikt, het diepst van de hel. Nu zagen we ons gedwongen nog een paar verdiepingen omhoog te gaan in het Inferno, met de innige hoop dat we Lucifer noch een van zijn demonische vazallen tegen het lijf zouden lopen.

29

De dag des oordeels

De motor van de lift produceerde een luid gezoem. Met een zenuwslopend gekraak en geratel ging de aan de voorkant niet-afgesloten kooi naar boven. Hoewel het moeilijk was om de afstand te schatten, berekende ik dat we ongeveer twintig tot dertig meter stegen voordat we het volgende niveau bereikten van deze... installatie.

Volgens mij had het geen zin meer om dit enorme ondergrondse complex als een mijn te betitelen. De Lightning Coal Company haalde kennelijk grote hoeveelheden steenkool uit andere delen van de berg, maar daar was hier geen sprake van. Hier hielden ze zich met totaal andere dingen bezig, waarvoor hun mijnbouwkundige werkzaamheden als camouflage dienden.

Toen Rya en ik uit de lift stapten, bevonden we ons aan het eind van een verlaten, zestig meter lange tunnel met gladde betonnen wanden. De onderaardse gang was zes meter breed en in het midden tweeënhalve meter hoog. In het rondlopende plafond waren verzonken tl-buizen aangebracht. Warme, droge lucht blies uit ventilatieroosters hoog in de gebogen wanden, terwijl de koelere lucht vlak boven de grond rustig werd afgevoerd door afzuiggaten van ongeveer een meter in het vierkant. Grote rode brandblusapparaten hingen naast dubbele deuren van gepolijst staal die met een tussenruimte van vijftien meter aan weerszijden van de gang waren aangebracht. Dingen die op intercomluidsprekers leken, hingen naast de brandblusapparaten. Het geheel werd gekenmerkt door een ongeëvenaarde efficiëntie – en een dreigende, raadselachtige doelbewustheid.

Ik voelde een ritmisch gestamp in de stenen vloer, alsof ergens in verafgelegen gewelven enorme machines stonden te zwoegen om een gigantische taak te vervullen.

Recht tegenover de liften hing dat bekende maar desondanks mysterieuze symbool aan de muur: een zwarte porseleinen rechthoek van een meter twintig hoog en negentig centimeter breed was tegen het beton gemetseld, met precies in het midden een witte porseleinen cirkel van zestig centimeter doorsnee die in tweeën gedeeld werd door de zigzag van een zwarte bliksemschicht.

Plotseling zag ik dwars dóór dat symbool die vreemde, immense, kille, angstaanjagende leegte die ook tot me was doorgedrongen toen ik een paar dagen geleden voor het eerst een van de vrachtwagens van Lightning Coal had gezien. Een eeuwig stil niets – woorden schieten tekort om de diepte en de kracht ervan te omschrijven. Ik werd erdoor aangetrokken alsof het een magneet en ik ijzervijlsel was. Ik had het gevoel dat ik in dat afschuwelijke vacuüm zou vallen, dat het een soort draaikolk was die me op zou zuigen en weg zou spoelen, en ik voelde me gedwongen mijn ogen af te wenden en de zwarte bliksemschicht de rug toe te keren.

In plaats van de tunnel uit te lopen en de volgende horizontale schacht te bekijken, die misschien weinig meer te bieden had dan deze, liep ik naar de eerste stalen deuren aan mijn linkerhand. Geen knop, geen kruk. Ik drukte op het witte knopje dat in de deurpost zat en de twee delen van de zware deur gleden onmiddellijk open met een zoefff van samengeperste lucht.

Rya en ik liepen snel naar binnen met de geweren in de aanslag, maar het vertrek was donker en er was kennelijk niemand aanwezig. Ik tastte binnen langs de deurpost, op zoek naar een schakelaar, vond er een en een paar lichtbakken met tl-buizen kwamen knipperend tot leven. Het was een grote opslagruimte vol houten kratten die in keurige rijen netjes tot aan het plafond opgestapeld stonden. Overal zat een pakbon van de leverancier op zodat we al binnen een paar minuten, nadat we even rustig langs de kratten waren gelopen, hadden vastgesteld dat deze ruimte vol lag met reserveonderdelen voor van alles en nog wat, van draai- en freesbanken tot vorkheftrucks en transistorradio’s.

Goed oplettend dat we het licht weer uitknipten en de deuren achter ons dichtdeden, liepen we geruisloos van het ene naar het andere vertrek in de tunnel.

In elke ruimte vonden we meer voorraden: duizenden gloeilampen en tl-buizen opgestapeld in stevige kartonnen dozen; honderden kratten met duizenden doosjes waar miljoenen schroeven en spijkers van allerlei afmetingen in zaten; honderden hamers in allerlei modellen; moersleutels, dopsleutel, schroevendraaiers, tangen, elektrische boren, zagen en ander gereedschap. Een vertrek ter grootte van een kathedraal en betimmerd met mottenwerend cederhout dat ons naar adem deed snakken, stond boordevol rekken met grote rollen stof – zijde, katoen, wol, linnen – op planken die tot vierenhalve meter boven ons hoofd reikten. Een ander gewelf bevatte medische voorraden: röntgenapparaten onder goed sluitende plastic stofkappen; de ene na de andere rij met eeg- en ecg-monitoren, ook stofvrij ingepakt; dozen vol injectiespuiten, verband, ontsmettingsmiddelen, antibiotica, verdovingsmiddelen en nog veel meer. Vanuit die tunnel kwamen we in een andere die er sprekend op leek, even verlaten en goed onderhouden met nog meer opslagruimtes vol voorraden. Er stonden vaten vol diverse soorten granen – tarwe, rijst, haver en rogge. Volgens de etiketten was de inhoud gevriesdroogd en vervolgens met behulp van stikstof vacuüm verpakt zodat alles minstens dertig jaar lang vers zou blijven. Honderden – nee duizenden – soortgelijk verpakte vaten meel, suiker, eipoeder, melkpoeder, vitamine- en ijzertabletten, plus kleinere vaten met specerijen als kaneel, nootmuskaat, oregano en laurierblad waren eveneens opgeslagen.

De enorme opslagplaats leek op de graftombe van een farao, de allergrootste graftombe ter wereld die tot de nok volgeladen was met alles wat de koning en zijn bedienden nodig zouden hebben om er zeker van te zijn dat het hem in het leven na de dood aan niets zou ontbreken. Ergens in een stille ruimte die we nog niet ontdekt hadden, zouden zich vast de tempelhonden en de heilige koeien bevinden die een genadige dood waren gestorven en liefdevol omwikkeld waren met in looizuur gedrenkte lappen om hun koninklijke meester te vergezellen op zijn reis in de dood, en ergens anders een fortuin in goud en juwelen, en weer ergens anders een stuk of twee dienaressen die gebalsemd waren ten behoeve van seksuele geneugten in het hiernamaals – en natuurlijk zou de farao zelf ook ergens te vinden zijn, gemummificeerd en rustend op een katafalk van zuiver goud.

We liepen een enorm arsenaal binnen waar allemaal vuurwapens waren opgeslagen: verzegelde kratten vol pistolen, revolvers, geweren, jachtgeweren en machinegeweren in het vet, genoeg wapens om een paar pelotons mee uit te rusten. Ik zag geen munitie, maar ik was ervan overtuigd dat zich op een andere plek miljoenen patronen bevonden. En ik durfde ook te wedden dat er vertrekken waren die als opslagplaats dienden van nog veel dodelijker oorlogsmateriaal.

Een bibliotheek met zeker vijftigduizend boeken was ondergebracht in het laatste vertrek van die tweede tunnel, vlak voor de tweede kruising op dit niveau. Hier was ook geen levende ziel te bekennen. Terwijl we langs de boekenkasten liepen moest ik weer denken aan de provinciale bibliotheek in Yontsdown, want beide plaatsen leken eilandjes van normaliteit in een zee van oneindige vreemdheid. In beide heerste een sfeer van vrede en rust – zij het een onbehaaglijke vrede en een broze rust – en er hing een niet-onaangename geur van papier en het linnen van boekomslagen.

Maar de collectie boeken in deze bibliotheek was wel anders dan die in de stad. Het viel Rya op dat er hier helemaal geen romans waren: geen spoor van Dickens, Dostojewski, Stevenson en Poe. Ik kon ook geen geschiedkundige afdeling vinden: Gibbon, Herodotus en Plutarchus waren in de ban gedaan. We slaagden er evenmin in om ook maar één biografie van een beroemde man of vrouw te vinden en we zochten ook tevergeefs naar poëzie, humor, reisbeschrijvingen, theologie en filosofie. De ene na de andere plank kreunde onder het gewicht van saaie geschriften die uitsluitend gewijd waren aan algebra, geometrie, trigonometrie, natuurkunde, geologie, biologie, fysiologie, astronomie, genetica, scheikunde, biochemie, elektronica, landbouw, veeteelt, bodemonderhoud, machinebouwkunde, metallurgie, de grondbeginselen van de architectuur...

Met niet meer dan deze bibliotheek, een snel verstand en de incidentele hulp van een ervaren instructeur kon je leren een welvarend landbouwbedrijf op te zetten en te beheren, een auto te repareren of zelfs van de grond af op te bouwen (maar ook een straalvliegtuig of een televisietoestel), een brug of een hydro-elektrische krachtcentrale te ontwerpen en te bouwen, hoogovens, een metaalgieterij en een fabriek voor de productie van hoogwaardige stalen balken en staven op te zetten, de machines en de fabrieken voor de productie van transistoren te ontwerpen... Dit was een bibliotheek die uitsluitend was samengesteld om alle kennis over te dragen die benodigd was voor een succesvol handhaven van alle tástbare aspecten van de moderne samenleving, maar die je niets kon leren over de belangrijke emotionele en spirituele waarden die de grondslag van die samenleving vormden: hier was niets te vinden over liefde, geloof, moed, hoop, broederschap, waarheid, of de betekenis van het leven.

Halverwege de stapels boeken fluisterde Rya: ‘Een degelijke collectie.’ Wat ze eigenlijk bedoelde, was ‘eng’.

‘Heel degelijk,’ beaamde ik, maar wat ik eigenlijk bedoelde, was ‘angstaanjagend’.

Hoewel het al snel tot ons door begon te dringen met welke duistere bedoelingen deze hele ondergrondse installatie was opgezet, waren we geen van beiden bereid om dat begrip onder woorden te brengen. Er zijn primitieve stammen die weliswaar een naam hebben voor de duivel maar toch weigeren die uit te spreken, omdat ze ervan overtuigd zijn dat elke gesproken verwijzing het beest onmiddellijk oproept. Op dezelfde manier stuitte het Rya en mij tegen de borst om een gesprek aan te knopen over het waarom van deze uitgebreide onderwereld voor de trollen, uit angst dat daardoor op de een of andere manier hun akelige bedoelingen zouden veranderen in een onafwendbaar lot.

Vanuit de tweede tunnel liepen we heel voorzichtig een derde in, waar de inhoud van nog meer vertrekken onze ergste vermoedens bevestigde. In drie gigantische ruimtes onder lichtbakken die ongetwijfeld speciaal ontworpen waren om fotosynthese en snelle groei te bevorderen, ontdekten we grote voorraden fruit- en groentezaden. Er stonden enorme stalen tanks met vloeibare meststoffen. Vaten met keurige etiketjes waren gevuld met alle chemicaliën en mineralen die nodig waren voor hydrocultuur. Rijen grote, ondiepe bakken stonden, nu nog leeg, te wachten om met water, voedingsstoffen en zaailingen gevuld te worden, waarna ze het equivalent zouden worden van vruchtbare akkers. Als je hun enorme voorraden aan gevriesdroogde en vacuüm verpakte voedingsmiddelen in aanmerking nam, plus hun voornemen tot chemische akkerbouw en het feit dat we hoogstwaarschijnlijk nog maar een fractie van hun landbouwkundige voorbereidselen hadden gezien, dacht ik veilig te kunnen aannemen dat ze erop voorbereid waren om duizenden van hun soortgenoten tientallen jaren lang te kunnen voeden als ze, wanneer de dag des oordeels kwam, gedwongen zouden zijn om zich hier gedurende een lange, lange tijd schuil te houden.

Terwijl we van opslagruimte naar opslagruimte en van tunnel naar tunnel liepen, zagen we met de regelmaat van de klok hun heilige symbool: een witte lucht, een zwarte bliksemschicht. Ik kon er niet naar kijken, want iedere keer als we het weer tegenkwamen, werd ik heviger overvallen door helderziende indrukken van de kille, stille en eeuwige nacht die het representeerde. Ik voelde de neiging om een lading semtex aan te brengen op elk van die porseleinen beelden en ze – samen met alles waar ze voor stonden – op te blazen, te verpulveren; maar daar verspilde ik toch maar geen springstof aan.

Van tijd tot tijd zagen we ook buizen die via gaten in de betonnen muren over een gedeelte van een opslagplaats of een tunnel liepen en op dezelfde manier weer in andere muren verdwenen. Soms ging het om een enkele pijp, dan weer liepen er wel zes naast elkaar, stuk voor stuk met een verschillende diameter. Ze waren allemaal wit, maar er stonden symbolen op gestempeld ten behoeve van de onderhoudsdiensten en die symbolen waren gemakkelijk te begrijpen: water, elektriciteitskabels, communicatiesystemen, stoom en gas. Dat waren de kwetsbare punten in het hart van dit fort. Vier keer tilde ik Rya op om haastig een lading springstof tussen de buizen te proppen en er een ontsteking in te steken. Net als bij de vorige ladingen die we hadden aangebracht, schakelden we de ontstekingsmechanismen nog niet in. De bedoeling was om ze op de terugweg aan het tikken te brengen.

We sloegen een hoek om en liepen de vierde tunnel op dat niveau in, maar we hadden nog maar drie of vier meter afgelegd toen vlak voor ons een stel dubbele deuren met een gesis van samengeperste lucht open zoefde en een trol nog geen twee meter voor ons naar buiten kwam. Op hetzelfde moment dat zijn varkensoogjes zich opensperden en zijn vochtige, vlezige neusvleugels trilden toen hij van verbazing naar adem snakte, sprong ik op hem af, haalde uit met het automatische geweer en liet de loop met een dreun tegen de zijkant van zijn hoofd terechtkomen. Hij viel met een klap op de grond. Nog in de val van het beest greep ik het geweer achterstevoren vast en ramde de zware kolf recht omlaag tegen het demonische voorhoofd. Het had eigenlijk moeten splijten, maar dat gebeurde niet. Ik was net van plan om opnieuw toe te slaan en de kop tot moes te rammen, toen Rya mijn arm greep om me tegen te houden. De lichtgevende ogen van de trol waren dof geworden en draaiden weg in hun kassen en met het bekende misselijkmakende knap-knisper-gekraak van botten en het vochtig-slijmerig geborrel van zachte weefsels begon hij menselijke vormen aan te nemen, wat inhield dat hij dood of bewusteloos was.

Rya stapte naar voren en drukte op de knop in de deurpost. De stalen deuren gleden sissend dicht achter de in elkaar gezakte gestalte van onze tegenstander.

Als er zich nog andere trollen in het vertrek erachter bevonden, hadden ze kennelijk niet gezien wat het exemplaar op de grond voor me was overkomen, want ze kwamen niet naar buiten rennen om hem te helpen en er werd ook geen alarm geslagen.

‘Snel,’ zei Rya.

Ik wist wat ze bedoelde. Dit zou weleens de gelegenheid kunnen zijn waarop we hadden gehoopt en een tweede kans kregen we misschien niet.

Ik hing het automatische geweer over mijn schouder, greep de trol bij zijn voeten en sleurde hem achteruit de tunnel in waar we net uit gekomen waren. Rya deed een deur open en ik sleepte ons slachtoffer een van de opslagruimtes met materiaal voor hydrocultuur binnen.

Ik voelde zijn pols. ‘Hij leeft nog,’ fluisterde ik.

Het wezen was geheel gehuld in het gezette lichaam van een man van middelbare leeftijd met een bolle neus, dicht bij elkaar staande ogen en een flodderige snor, maar natuurlijk keek ik dwars door die vermomming heen. Hij was naakt, maar dat scheen hier in Hades de mode te zijn.

Zijn oogleden trilden. Hij schokte.

Rya haalde de injectiespuit vol Pentothal tevoorschijn die ze eerder had klaargemaakt. Met behulp van zo’n elastisch slangetje dat verpleegsters in ziekenhuizen soms ook voor hetzelfde doel gebruiken, bond Rya de arm van onze gevangene af, waardoor er vlak boven de elleboogholte een ader opzwol.

In het koperkleurige imitatiezonlicht van de lampen boven de lege hydrocultuurbakken gingen de ogen van onze gevangene open, en hoewel ze nog steeds dof en niets ziend waren, begon het beest snel bij te komen.

‘Schiet op,’ zei ik.

Rya spoot een paar druppeltjes van het verdovende middel op de grond om er zeker van te zijn dat er geen luchtbelletjes in de spuit zaten. (We konden het wezen niet ondervragen als het binnen een paar seconden na de injectie aan een embolie stierf.) Ze diende hem de rest van de dosis toe.

Een paar seconden nadat het middel was ingespoten, verstijfde onze gevangene. Elk gewricht werd vastgezet, elke spier gespannen. Hij trok in een grimas zijn lippen op en ontblootte zijn tanden. Het was een ontmoedigend gezicht en een bevestiging van de twijfel die ik had gevoeld over de uitwerking van Pentothal op trollen.

Desondanks leunde ik voorover, keek de vijand recht in de ogen – die dwars door me heen leken te kijken – en deed een poging hem te ondervragen.

‘Kun je me verstaan?’

Een gesis dat mogelijk ‘ja’ betekende.

‘Hoe heet je?’

Dit keer kwam zijn tong uit de knoop, zijn mond ging open en er rolde een zinloze kluwen verwarde geluiden uit.

‘Hoe heet je?’ vroeg ik opnieuw.

Weer zo’n onbegrijpelijke wirwar van klanken.

‘Hoe heet je?’

Opnieuw bracht hij alleen een vreemd geluid uit, maar dit keer drong het tot me door dat het precies hetzelfde antwoord was dat hij eerder had gegeven: geen willekeurige klanken, maar een woord van een paar lettergrepen. Ik begreep dat het zijn naam was, niet de naam die hij in de gewone mensenwereld gebruikte, maar de naam waaronder hij in de geheime gemeenschap van zijn soortgenoten bekendstond.

‘Wat is je mensennaam?’ vroeg ik.

‘Tom Tarkenson,’ zei hij.

‘Waar woon je?’

‘Op Eight Avenue.’

‘In Yontsdown?’

‘Ja.’

Het verdovingsmiddel had op hem niet dezelfde versuffende uitwerking als op ons. De Pentothal had hem echter in die starre, hypnotische toestand gebracht en scheen hem op een veel effectievere manier aan te zetten tot waarheidsgetrouwe antwoorden dan bij een menselijk wezen het geval zou zijn geweest. Terwijl de trol een gehypnotiseerde blik in de ogen kreeg, zou een mens de neiging hebben vertoond om in slaap te sukkelen en met dikke tong verward te reageren op de vragen die hem werden gesteld – als hij al zou reageren.

‘Waar werk je, Tom Tarkenson?’

‘Bij de Lightning Coal Company.’

‘Wat doe je daar voor werk?’

‘Mijningenieur.’

‘Maar dat is niet je echte functie.’

‘Nee.’

‘Wat houdt je echte werk in?’

Een korte aarzeling. Vervolgens: ‘Planning...’

‘Planning voor wat?’

‘Planning... voor jullie dood,’ zei hij en heel even klaarden zijn ogen op en keken strak in de mijne, maar meteen daarna verviel hij weer in zijn roes.

Ik huiverde. ‘Wat is de bedoeling van deze installatie?’

Hij gaf geen antwoord.

‘Wat is de bedoeling van deze installatie?’ vroeg ik opnieuw.

Hij produceerde opnieuw een reeks vreemde klanken, ditmaal wat langer, die mij helemaal niets zeiden. Maar uit de ingewikkelde patronen die ik erin herkende, viel op te maken dat ze wel degelijk betekenis hadden.

Ik had er nog nooit bij stilgestaan dat trollen misschien een eigen taal hadden waar ze gebruik van maakten als er geen gevaar bestond dat ze door een van ons afgeluisterd konden worden. Maar ik keek niet echt op van die ontdekking. Je kon er wel min of meer van uitgaan dat het een menselijke taal was, die werd gesproken in die verdwenen wereld uit lang vervlogen tijden, voor de beschaving ten onder was gegaan in een apocalyptische oorlog. De weinige mensen die dat armageddon van eeuwen geleden hadden overleefd, waren weer wilden geworden en hadden tegelijk met zo veel andere dingen hun taal vergeten. Maar het wat grotere groepje trollen dat was blijven leven kon zich die eeuwenoude taal kennelijk wel herinneren en was er onderling gebruik van blijven maken.

Als je uitging van hun instinct om ons uit te roeien, was het nogal ironisch dat ze – behalve hun eigen soort – nog iets anders hadden weten te redden dat door mensen was bedacht.

‘Wat is de bedoeling van deze installatie?’ drong ik aan.

‘... beschutting...’

‘Beschutting voor wat?’

‘... zwart...’

‘Beschutting voor iets zwarts?’

‘... voor de zwarte bliksem...’

Voordat ik de volgende – voor de hand liggende – vraag kon stellen, roffelde de trol plotseling met zijn hakken tegen de stenen vloer, kronkelde, knipperde met zijn ogen en siste. Hij probeerde me met één hand vast te pakken. Maar hoewel zijn gewrichten niet langer op slot zaten, functioneerden ze nog niet naar behoren. Zijn arm viel weer op de grond, met spastisch trillende vingers alsof er een elektrische stroomstoot doorheen werd gejaagd. De Pentothal raakte snel uitgewerkt.

Rya had al een nieuwe injectie klaargemaakt terwijl ik onze gevangene ondervroeg. Nu prikte ze de naald weer in dezelfde ader en spoot een nieuwe dosis van het verdovingsmiddel in het beest. In het menselijk lichaam wordt Pentothal vrij snel opgenomen en daarom heb je eigenlijk een gestadig doordruppelend infuus nodig om iemand onder verdoving te houden. Ondanks het feit dat een trol er iets anders op reageert dan een mens, is er kennelijk weinig verschil in de tijd dat het middel effectief blijft. De tweede dosis werkte vrijwel meteen op het schepsel; zijn ogen werden weer troebel en zijn lichaam verstijfde.

‘Volgens jou is dit dus een toevluchtsoord?’ wilde ik weten.

‘Ja.’

‘Om beschutting te zoeken tegen de zwarte bliksem?’

‘Ja.’

‘Wat ís de zwarte bliksem?’

Hij slaakte een griezelige kreet en er ging een rilling door hem heen.

Op de een of andere manier klonk er iets van genot door in dat verontrustende geluid, alsof alleen al de gedachte aan de zwarte bliksem verrukte gevoelens opriep bij onze gevangene.

Ik rilde ook, maar dan van angst.

‘Wat is de zwarte bliksem?’ herhaalde ik.

Terwijl hij dwars door me heen naar een visioen van onvoorstelbare vernietiging keek, zei de trol met een stem die droop van kwaadaardigheid en schor klonk van ontzag: ‘De inwitte hemel is een hemel verbleekt door tienduizend gigantische explosies, één enkele verblindende flits van horizon tot horizon. De zwarte bliksem is de duistere kracht van de dood, de nucleaire dood die vanuit de hemel neerslaat om de mensheid uit te roeien.’

Ik keek Rya aan.

Zij keek mij aan.

Wat wij hadden vermoed – en wat we niet onder woorden hadden durven te brengen – bleek dus waar. De Lightning Coal Company trof voorbereidingen voor een toevluchtsoord waar het trollenras zich schuil kon houden in de hoop dat ze opnieuw zo’n allesvernietigende wereldoorlog zouden overleven die ze ook in lang vervlogen tijden hadden veroorzaakt.

‘En wanneer moet die oorlog plaatsvinden?’ vroeg ik aan onze gevangene.

‘Misschien... tien jaar...’

‘Over tien jaar?’

‘... misschien...’

‘Misschien? Dus volgens jou in 1973?’

‘... of twintig jaar...’

‘Twintig?’

‘... of dertig...’

‘Wanneer, verdomme nog aan toe? Wannéér?’

Achter de menselijke ogen begonnen de trollenogen iets feller te glanzen en in die glans school een waanzinnige haat en een nog waanzinniger verlangen. ‘De datum staat niet vast,’ zei hij. ‘Tijd... er is tijd nodig... tijd om de wapenvoorraden aan te leggen... tijd om de raketten te perfectioneren... trefzekerder te maken... De destructieve kracht moet zo enorm zijn dat als hij vrijkomt er geen sprankje menselijk leven overblijft. Geen enkel zaadje mag dit keer aan het vuur ontsnappen. Ze moeten uitgeroeid worden... van het aardoppervlak weggevaagd worden, samen met alles wat ze opgebouwd hebben... er mag niets van hen en hun uitwassen overblijven...’

Hij lachte diep in zijn keel, een ijzingwekkend gekakel van intens, duister genot, en zijn blijdschap over het beloofde armageddon was zo groot dat de verlammende greep van het verdovingsmiddel even verslapte. Hij begon bijna sensueel te kronkelen, spande zijn spieren en kromde zijn rug tot alleen zijn hakken en hoofd nog op de grond rustten. Een stroom van woorden in zijn oude taal vloeide over zijn lippen.

Er gleed een rilling door me heen die zo lang aanhield dat het leek alsof elke vezel van mijn botten en spieren eraan meedeed. Mijn tanden klapperden. Het leek alsof de trol in toenemende mate genoot van zijn visioen van de dag des oordeels, maar toch weerhield het verdovingsmiddel hem ervan zich volledig over te geven aan de gevoelens die hij tot uiting wilde brengen. Plotseling slaakte het wezen een sidderende zucht: ‘Ahhhhhhhhh,’ en zijn blaas liep leeg alsof er binnen in hem een dijkbreuk had plaatsgevonden. De stinkende stroom urine leek niet alleen iets van de vernietigingsdrang van het beest weg te spoelen maar ook de uitwerking van de Pentothal te verzwakken.

Rya had al een nieuwe injectiespuit klaargemaakt. Twee lege buisjes, twee wegwerpnaalden en wat plastic verpakkingsmateriaal lagen naast haar op de grond.

Ik hield het schepsel in bedwang.

Zij stak de naald in dezelfde ader waar hij al twee injecties in had gekregen en begon de zuiger van de spuit in te drukken.

‘Niet alles tegelijk!’ zei ik en probeerde ondertussen niet te kokhalzen van de scherpe stank van de urine.

‘Waarom niet?’

‘Hij mag geen overdosis krijgen en de pijp uit gaan. Ik wil hem nog meer dingen vragen.’

‘Dan spuit ik het hem wel geleidelijk in,’ zei ze.

Ze spoot ongeveer een kwart van de dosis in onze gevangene, genoeg om ervoor te zorgen dat hij weer verstijfde. Ze liet de naald in de ader zitten, zodat ze de trol meteen een nieuwe dosis kon geven als hij tekenen begon te vertonen dat hij uit zijn hypnotische toestand ontwaakte.

Ik zei tegen de gevangene: ‘Lang geleden, in het tijdperk dat de mensheid zich niet meer herinnert, het tijdperk waarin jouw ras werd geschapen, was er ook een oorlog...’

‘De Oorlog,’ zei hij zacht en eerbiedig, alsof het een bijzonder heilige gebeurtenis betrof. ‘De Oorlog... de Oorlog...’

‘Heeft jouw ras,’ zei ik, ‘in die oorlog ook zulke diepe schuilkelders gebouwd als deze?’

‘Nee. We stierven... we stierven tegelijk met de mensen, omdat we door mensenhanden waren gemaakt en dus verdienden om te sterven.’

‘Waarom bouwen jullie nu dan wel schuilkelders?’

‘Omdat... we hebben gefaald... gefaald... we hebben gefaald...’ Hij knipperde met zijn ogen en probeerde rechtop te gaan zitten.

Ik gaf Rya een knikje.

Ze diende het beest weer iets van het verdovingsmiddel toe.

‘In welk opzicht hebben jullie gefaald?’ vroeg ik.

‘... gefaald om het menselijk ras uit te roeien... en daarna... na de Oorlog... waren er gewoon te weinig van ons over om alle menselijke overlevenden op te sporen. Maar dit keer... o, dit keer, als de oorlog voorbij is, als alle branden uit gezied zijn, als alle kille asresten uit de lucht verdwenen zijn, als de zure regenbuien en de vernietigende sneeuwstormen uitgeraasd zijn, als het stralingsgevaar enigszins draaglijk is geworden...’

‘Ja?’ drong ik aan.

‘Dan,’ ging hij fluisterend verder op de verheerlijkte toon van een religieuze maniak die een wonderbaarlijke profetie uitspreekt, ‘zullen zich vanuit onze veilige schuilplaatsen af en toe groepen boven de grond wagen en op jacht gaan... om iedere man, iedere vrouw en elk kind op te sporen dat nog is overgebleven... om elk menselijk wezen uit te roeien. Onze jagers zullen blijven zoeken en moorden... moorden tot hun voedsel en water is uitgeput, of tot ze zelf door de resterende straling de dood vinden. Dit keer zullen we niet falen. Er zullen genoeg van ons ras overleven om honderd jaar, tweehonderd jaar lang doodseskaders op pad te sturen en als het geen twijfel meer lijdt dat de aarde braak ligt, als er van pool tot pool alleen nog maar volmaakte stilte heerst en er geen schijn van kans meer is dat de mens herboren wordt, dan zullen we ook het laatste vernietigen dat door mensenhanden is ontstaan – onszelf. Daarna zal alles donker zijn, heel donker, koud en stil. En de volmaakte zuiverheid van het Niets zal tot in lengte der dagen heersen.’

Ik slaagde er niet meer in om net te doen alsof de meedogenloze leegte die ik bij het zien van de symbolische zwarte bliksemschicht met mijn helderziendheid waarnam me voor raadsels stelde. Ik begreep inderdaad precies wat het betekende. In dat symbool zag ik het wrede einde van alle menselijk leven, de dood van een wereld, de hopeloosheid, het uitsterven.

Ik zei tegen de gevangene: ‘Maar besef je wel wat je zegt? Je vertelt me dus dat zelfvernietiging het ultieme doel van jullie ras is.’

‘Ja. Nádat we jullie hebben uitgeroeid.’

‘Maar dat slaat nergens op.’

‘Dat is het noodlot.’

‘Haat die tot zulke proporties wordt opgeblazen heeft geen enkele zin. Dat is waanzin, chaos.’

‘Jullie eigen waanzin,’ zei hij tegen me en begon plotseling te grijnzen. ‘Dat hebben jullie toch zelf in ons ingebouwd? Jullie eigen chaos: die jullie eigenhandig hebben gecreëerd.’

Rya spoot hem weer wat van het verdovingsmiddel in.

De grijns ebde langzaam weg van zijn gezicht, zowel van het menselijke als van het trollengelaat, maar hij zei: ‘Jij... en jouw soortgenoten... jullie zijn de ongeëvenaarde meesters van de haat, de grote kenners van destructie... keizers van de chaos. Wij zijn wat jullie van ons hebben gemaakt. Wij beschikken niet over mogelijkheden die jouw soortgenoten niet hebben kunnen voorzien. In feite... hebben we niets waar jouw soortgenoten hun goedkeuring niet aan hebben gehecht.’

Alsof ik me werkelijk diep in de krochten van de hel bevond, waar ik het hoofd moest bieden aan een duivel die de toekomst van de mensheid in zijn klauwen hield en alleen bereid was om mededogen te tonen als ik maar de juiste argumenten kon aanvoeren, voelde ik me gedwongen om zijn waardeoordeel over het menselijk ras aan te vechten. ‘We zijn niet allemaal meesters van de haat.’

‘Allemaal,’ hield hij vol.

‘Er zijn ook goede mensen onder ons.’

‘Niet één.’

‘De mééste mensen zijn goed.’

‘Uiterlijk vertoon,’ zei de demon met die onwrikbare overtuiging die (zoals de bijbel ons voorhoudt) kenmerkend is voor de dienaars van het Kwaad en een hulpmiddel waarmee twijfel kan worden gezaaid in het brein van stervelingen.

‘Sommige van ons dragen liefde uit,’ zei ik.

‘Liefde bestaat niet,’ zei de demon.

‘Je vergist je. Liefde bestaat wel.’

‘Gewoon een illusie.’

‘Er zijn mensen die van elkaar houden,’ zei ik.

‘Je liegt.’

‘En mensen die zich het lot van anderen aantrekken.’

‘Allemaal leugens.’

‘We beschikken over moed en we zijn in staat om ons zelfopofferingen te getroosten ten bate van anderen. We houden van vrede en we haten oorlog. We genezen zieken en rouwen om doden. We zijn geen monsters, verdomme nog aan toe. We koesteren onze kinderen en doen ons best om hun een betere wereld te geven.’

‘Jullie zijn een verachtelijk ras.’

‘Nee, wij...’

‘Leugens.’ Hij siste, een geluid dat de onmenselijke realiteit verraadde die onder de menselijke vermomming schuilging. ‘Leugens en eigenwaan.’

‘Slim, alsjeblieft,’ zei Rya, ‘dit heeft echt geen zin. Je kunt hen toch niet overtuigen. Hén niet. Hoe zij over ons denken, is niet zomaar een oordeel. Hoe zij over ons denken, is in hun genen ingeprogrammeerd. Daar kun jij geen verandering in brengen. Dat kan niemand veranderen.’

Ze had natuurlijk gelijk.

Ik zuchtte. En knikte.

‘We dragen wel liefde uit,’ zei ik koppig, hoewel ik wist dat het geen zin had om met hem te redetwisten.

Terwijl Rya hem langzaam nog een beetje Pentothal toediende, ging ik verder met de ondervraging. Ik kreeg te horen dat deze ondergrondse schuilplaats, waarin de trollen de dag des oordeels hoopten te overleven, vijf verdiepingen telde, die slechts voor de helft boven de etage eronder lagen en op die manier een soort trap door het hart van de berg vormden. Er waren inmiddels vierenzestig opslagruimtes klaar en bevoorraad, zei de demon, een aantal waarvan ik stond te kijken maar dat niet ongeloofwaardig was. Ze waren bereid om hard te werken, een gemeenschap van nijvere bijen die niet gehinderd werd door de vastberaden individualiteit die juist zo’n heerlijk – maar af en toe uiterst irritant – aspect was van het menselijk ras. Eén streven, één methode, één allesbeheersend doel. Nooit onenigheid. Geen ketters of splintergroeperingen. Geen discussies. Ze streefden onstuitbaar en in marstempo hun droom na van een eeuwig stille, onvruchtbare en verduisterde aarde. Volgens onze gevangene zouden ze nog op z’n minst honderd opslagruimtes aan deze schuilkelder toevoegen voor de dag aanbrak dat de raketten bovengronds gelanceerd werden, en in de maanden voor het uitbreken van de oorlog zouden duizenden van hun soortgenoten binnen komen sijpelen, niet alleen uit Pennsylvania maar ook uit een paar andere staten aan de oostkust.

‘En er zijn nog meer van die broeinesten als Yontsdown,’ zei de demon vol genoegen. ‘En daar wordt ook in het geheim aan dit soort schuilkelders gebouwd.’

Vol afschuw legde ik hem het vuur na aan de schenen om erachter te komen waar die schuilplaatsen zich bevonden, maar onze gevangene was niet op de hoogte van de juiste locaties.

Het was hun bedoeling om op elk continent kant-en-klare schuilkelders te hebben op het moment dat de middelen voor nucleaire destructie eenzelfde graad van perfectie hadden bereikt als die in het vervlogen tijdperk dat was uitgelopen op de Oorlog. Op dat moment zouden de trollen in actie komen en op de catastrofale knoppen drukken.

Terwijl ik al die waanzin aanhoorde, was het koude zweet me uitgebroken. Ik ritste mijn ski-jack open om wat frisse lucht te krijgen en de stank van angst en wanhoop die mijn lichaam uitwasemde, sloeg me tegemoet.

Toen de mismaakte trollenkinderen in hun kooien in de kelder van het huis van de Havendahls me te binnen schoten, wilde ik weten hoe vaak dat soort aangeboren afwijkingen bij hun gebroed voorkwam en ik ontdekte dat mijn vermoedens klopten. De trollen, die als steriele wezens waren geproduceerd, hadden dankzij een toevallige mutatie het vermogen tot voortplanten gekregen, maar dat mutagene proces bleef zich verder doorzetten en in de afgelopen decennia kennelijk zelfs in een versneld tempo. Het gevolg was dat er steeds meer trollen werden geboren die in dezelfde staat verkeerden als de meelijwekkende beesten in die kooi en het grillige toeval begon hun stukje bij beetje de gave tot levensvatbare voortplanting weer te ontnemen. Het was zelfs zo dat overal ter wereld de trollenbevolking al heel lang in aantal afnam. Het geboortecijfer van gezonde nakomelingen was te laag om compensatie te bieden voor de ouderen aan wier ongelooflijk lange leven ten slotte toch een eind was gekomen en voor degenen die als gevolg van ongelukken het leven lieten of door mannen zoals ik aan hun eind kwamen. Vandaar hun vaste voornemen, nu ze zich bewust waren geworden van hun eigen onvermijdelijke – weliswaar geleidelijke – uitsterven, om een nieuwe oorlog voor te bereiden en die nog voor de eeuwwisseling uit te laten breken. Daarna zouden hun afnemende aantallen het steeds moeilijker maken om patrouilles uit te zenden over de puinhopen van de wereld na de holocaust en de schaarse menselijke overlevenden uit te roeien.

Rya had nog een buisje Pentothal. Ze hield het omhoog en trok haar wenkbrauwen vragend op.

Ik schudde mijn hoofd. Ik hoefde niets meer te horen. We waren al veel te veel aan de weet gekomen.

Ze stopte het buisje weer weg. Haar handen trilden.

Wanhoop omhulde me als een lijkwade.

Rya’s bleke gezicht weerspiegelde mijn gevoelens.

‘We kunnen wel liefde geven,’ zei ik tegen de demon die op de grond weer flauw begon te schokken en te kronkelen. ‘We zijn wel tot liefde in staat, verdomme, we houden wel van elkaar.’

Daarna trok ik mijn mes en sneed hem de keel af.

Er vloeide bloed.

Maar die aanblik schonk me geen genoegen. Een grimmige bevrediging misschien, maar geen echt genoegen.

Aangezien de trol zijn menselijke vorm al had aangenomen, was een metamorfose overbodig. De menselijke ogen werden bedekt met het glazuur van de dood en onder het kostuum van plooibaar vlees werden de ogen van de verborgen trol eerst dof en doofden vervolgens uit.

Toen ik me van het lijk oprichtte, ging er een alarm af dat van de kille betonnen muren terug leek te kaatsen: woe-woe-woeoeoe!

Net als in de nachtmerrie.

‘Slim!’

‘O shit,’ zei ik en mijn hart sloeg over.

Hadden ze op het laagste niveau van de schuilkelder de dode trol in zijn ontoereikende graf van schaduwen ontdekt? Of hadden ze degene gemist bij wie ik net de keel had doorgesneden en waren ze daardoor argwanend geworden?

We liepen haastig naar de deur. Maar toen we daar aankwamen, hoorden we trollen in die antieke taal schreeuwen en door de tunnel erachter rennen. We wisten nu dat de schuilplaats uit vierenzestig vertrekken op vijf verschillende niveaus bestond. De vijand kon onmogelijk weten hoe diep we waren doorgedrongen, of waar we ons bevonden, dus de kans leek klein dat ze deze ruimte als eerste zouden controleren. We hadden nog een paar minuten om ons uit de voeten te maken. Niet veel tijd, maar toch vast en zeker wel een paar kostbare minuten.

De sirene jankte en het harde geluid sloeg over Rya en mij heen alsof het uit krachtige golven water bestond.

We holden langs de buitenste wanden van het vertrek, op zoek naar een plek waar we ons konden verbergen zonder te weten wat we eigenlijk zochten en we vonden niets – tot mijn oog op een van de grote afzuigroosters van het ventilatiesysteem viel, dat vlak boven de grond in de wand was aangebracht. Het rooster was meer dan een meter breed en hoog en het was niet vastgeschroefd, zoals ik vreesde, maar werd met een simpele klem op de plaats gehouden. Toen ik aan de klem trok, scharnierde het naar buiten open. De met metaal beklede doorgang erachter was één bij één meter en de naar binnen gezogen lucht verplaatste zich met een zacht, hol gesis en een nog zachter gerommel.

Terwijl ik mijn lippen tegen Rya’s oor drukte om me boven de sirene uit verstaanbaar te maken, zei ik: ‘Doe je rugzak af en duw die voor je uit naar binnen. Idem dito met het geweer. Tot de sirene uitgaat, hoef je je niets aan te trekken van het lawaai dat je maakt. Maar als we die dekmantel niet meer hebben, zullen we het heel wat rustiger aan moeten doen.’

‘Het is donker daarbinnen. Kunnen we de zaklantaarns gebruiken?’

‘Ja hoor. Maar als je voor je licht ziet dat door een ander rooster naar binnen valt, dan moet je de zaklantaarn uitdoen. We kunnen niet het risico nemen dat het licht door een van de roosters in de gang te zien is.’

Ze kroop voor me uit de afvoerbuis in, kronkelend op haar buik terwijl ze het geweer en de rugzak voor zich uit duwde. Omdat ze meer dan de helft van de ruimte in beslag nam, viel er nauwelijks licht van haar zaklantaarn langs haar heen en ze verdween langzaam maar zeker in het duister.

Ik propte mijn rugzak in de buis, duwde hem verder met de loop van het geweer en schoof op mijn buik naar binnen. Ik moest mezelf in een pijnlijke bocht wringen om mijn hand in die nauwe ruimte naar achteren te steken en het rooster zo hard dicht te trekken dat de klem weer op z’n plaats schoot. Het gewoe-woe-woeoeoe van de sirene loeide door ieder afzuigrooster van het ventilatiesysteem en werd nog schriller weerkaatst door de metalen wanden van de afvoerbuis dan door het beton in de ruimte die we net hadden verlaten.

De claustrofobie die me had bevangen toen we samen met Horton Bluett de negentiende-eeuwse mijnschacht in waren gelopen kwam weer op dubbele kracht terug. Ik wist bijna zeker dat ik hier vast zou komen te zitten en zou stikken. Mijn borstkas zat ingeklemd tussen mijn fel bonzende hart en de koude metalen vloer van de buis. Ik voelde een schreeuw in mijn keel opwellen, maar die kon ik nog net inhouden. Ik wilde eigenlijk omdraaien, maar ik ging toch verder. Er bleef niets anders over dan verder te gaan. Achter ons wachtte een zekere dood en hoewel het risico dat we verderop de dood zouden vinden vrijwel even groot was, moest ik toch de kant op waar we iets meer kans hadden.

In tegenstelling tot de demonen kregen wij de hel op een heel bijzondere manier te zien: als ratten in de wand.

30

Ver van de kermis

Het onophoudelijke gejank van de sirene deed me denken aan het geluid waarmee op de kermis een nieuwe voorstelling van de Steile Wand werd aangekondigd. En de donkere doolhof van het ventilatiesysteem leek wel een beetje op het spookhuis. In feite was de hele geheime samenleving van de trollen in zekere zin een duistere versie van het gesloten kermiswereldje. Terwijl Rya en ik door de buizen kropen, had ik ongeveer hetzelfde gevoel als een jeugdige kermisbezoeker die door zijn vrienden was uitgedaagd om zich na sluitingstijd op het kermisterrein te wagen en van plan was te bewijzen hoe moedig hij wel was door het rariteitenkabinet binnen te sluipen als alle lichten uit waren en er toch niemand in de buurt was die hem kon horen schreeuwen.

Rya kwam bij een buis die recht omhoog liep vanuit het plafond van onze buis en ze liet het licht van haar zaklantaarn erin schijnen. Ik was verbaasd toen ze die kant op ging en haar rugzak aan de hengsels achter zich aan sleepte. Maar toen ik haar achternaging, kwam ik tot de ontdekking dat een van de wanden van de schacht voorzien was van smalle sporten die het onderhoud van het systeem wat gemakkelijker moesten maken; ze boden net genoeg ruimte voor tenen en vingers, maar daardoor kon je wel zonder moeite naar boven klimmen. Zelfs de trollen, die over muren en plafonds konden lopen, zouden zonder dergelijke hulpmiddelen problemen hebben om over de gladde metalen wanden van dit soort verticale buizen naar boven te klauteren.

Tijdens het klimmen vond ik het inderdaad een goed idee om het niveau van de installatie waar we de tweede dode trol hadden achtergelaten te ontvluchten, want als het lijk werd ontdekt, zouden ze zich bij het zoeken naar ons waarschijnlijk op die omgeving concentreren. Vijftien of twintig meter boven ons beginpunt kwamen we weer uit in een horizontale buis op de volgende verdieping en daar voerde Rya ons opnieuw door een reeks met elkaar in verbinding staande doorgangen.

De sirene werd eindelijk tot zwijgen gebracht, maar nog lang nadat het lawaai afgelopen was, bleven mijn oren tuiten.

Rya stopte bij elk afzuiggat om door het rooster naar het vertrek dat erachter lag te gluren. Als ze weer verder kroop, volgde ik haar voorbeeld en tuurde op mijn beurt door de gaatjes. Sommige ruimtes waren verlaten, donker en stil. Maar in de meeste vertrekken waren gewapende trollen op jacht naar ons. Af en toe kon ik niet veel meer zien dan hun voeten en benen omdat de roosters zo vlak boven de grond zaten, maar desondanks concludeerde ik uit de dringende klank van hun schrille stemmen en de voorzichtige, maar toch haastige manier waarop ze zich voortbewogen dat ze ergens naar op zoek waren.

Vanaf het moment dat we met de lift van het in aanbouw zijnde gedeelte van het complex naar de vijfde verdieping gingen, waren we ons bewust geweest van trillingen in de vloeren en de wanden van de tunnels en de vertrekken waar we ons in bevonden. Het klonk alsof er heel ver weg gigantische machines rotsblokken tot kiezelstenen stonden te vermalen en we hadden dat geluid afgedaan als het lawaai van zware mijnbouwmachines in de afgelegen schachten waar werkelijk steenkool werd gedelfd. Toen de sirene tot zwijgen was gebracht en mijn oren niet langer suisden, besefte ik dat het gerommel ook in het ventilatiesysteem te horen was. Het lawaai werd zelfs nog harder toen we verder op de vierde etage doordrongen en veranderde van een gerommel in een dof gedreun. Het getril werd ook sterker en was via de wanden van de buis zelfs tot in mijn botten te voelen.

Toen we bijna bij het eind van het buizensysteem op de vierde verdieping waren, kwamen we bij een afzuigvenster waardoor Rya iets zag dat haar belangstelling wekte. Omdat ze leniger was dan ik, slaagde ze erin zich zonder al te veel gebons of gekletter in die nauwe ruimte om te draaien, zodat we tegenover elkaar achter het rooster kwamen te zitten. Ik hoefde niet naar buiten te kijken om te weten dat de oorzaak van dat diepe en aanhoudende gedreun zich in het aangrenzende vertrek bevond, want zowel de herrie als het getril bereikte hier een hoogtepunt. Toen ik ten slotte door de nauwe gaten van het rooster tuurde, zag ik de gietijzeren onderstellen van wat kennelijk enorme machinebehuizingen waren, hoewel ik niet genoeg kon zien om erachter te komen om welke apparaten het precies ging.

Ik kreeg ook de kans om de van ferme klauwen voorziene voeten van een groot aantal trollen van dichtbij te bekijken. Van veel te dichtbij. Anderen stonden zo ver weg dat ik kon zien dat ze wapens droegen en tussen de enorme machines liepen te speuren.

Wat die herrie en dat getril ook veroorzaakte, met het delven van steenkool, zoals we aanvankelijk vermoedden, had het niets te maken want daar rook het hier niet naar en er was ook geen stof. Bovendien hoorden we geen geluid dat op slijpen of boren leek. Van dichtbij klonk het gedreun eigenlijk hetzelfde als het op afstand had geklonken, het was alleen veel harder.

Ik wist niet waarom Rya hier was gestopt. Maar ze was heel slim en intelligent en ik kende haar goed genoeg om te weten dat ze niet uit pure nieuwsgierigheid was blijven zitten. Ze had een idee, misschien zelfs wel een plan. Ik was best bereid om haar aanwijzingen op te volgen, want haar plan was in ieder geval beter dan het mijne. Dat moest ook wel. Ik hád helemaal geen plan.

Het duurde een paar minuten tot de zoekende trollen elke voor de hand liggende schuilplaats in de ruimte achter het rooster gecontroleerd hadden. Ze liepen weer verder en hun akelige stemmen ebden weg.

Ze hadden er niet aan gedacht om in de ventilatiebuizen te kijken. Maar het zou niet lang duren tot ze die nalatigheid herstelden.

Het was zelfs best mogelijk dat de trollen al doorgedrongen waren in het afvoergedeelte van het systeem en dat ze op zoek naar ons al van schacht naar schacht glibberden – ergens heel dichtbij.

Rya scheen op hetzelfde idee te zijn gekomen, want ze had kennelijk besloten dat het hoog tijd werd om het ventilatiesysteem te verlaten. Ze zette haar schouder tegen het rooster en duwde het naar buiten. De klem schoot los en het rooster scharnierde open.

Het was een riskante onderneming. Als er ook maar één van de zoekende trollen achter was gebleven, of als er in deze ruimte trollen aan het werk waren, dan kon er best een vijand in de buurt zijn die ons uit de wand zag kruipen.

We hadden geluk. Terwijl we onze rugzakken, de geweren en de canvastas achter ons aan sleepten, kwamen we ongezien uit de buis tevoorschijn.

Omdat we hadden moeten schreeuwen om boven de herrie van de zwoegende machines uit te komen, was er geen discussie geweest over Rya’s besluit het ventilatiesysteem de rug toe te keren. Ook nu bleven we gewoon doorgaan zonder overleg te plegen. Ondanks dat gebrek aan communicatie haastten we ons eensgezind naar een van de gigantische machines die ons dekking zou bieden.

We waren nog maar net onderweg toen ik besefte waar we ons bevonden. Dit was de krachtcentrale van het complex, waar de elektriciteit werd opgewekt. Het gedreun werd gedeeltelijk veroorzaakt door een groot aantal gigantische turbines die met behulp van waterkracht of wellicht door stoom werden aangedreven.

Het enorme gewelf was indrukwekkend, meer dan honderdvijftig meter lang en op z’n minst zestig meter breed, met een plafond dat zeker zes tot acht verdiepingen boven ons uittorende. Vijf generatoren, zo groot als een normaal woonhuis en in gietijzeren behuizingen die in de grijze kleur van oorlogsschepen geschilderd waren, stonden midden in de ruimte op een rij. Rondom de generatoren stonden hele verzamelingen randapparatuur, voor het merendeel al even gigantisch van formaat.

Terwijl we de hal overstaken, probeerden we zo veel mogelijk in de schaduw te blijven door van het ene grote apparaat naar het andere te sprinten en van kratten vol reserveonderdelen naar een rij elektrische karretjes die de arbeiders kennelijk gebruikten voor vervoer binnen de installatie.

Hoog langs de beide wanden en recht boven ons hoofd liepen metalen loopbruggen die voor onderhoudswerkzaamheden en inspecties werden gebruikt. Eveneens boven ons hoofd hing een monumentale rode kraan aan in het plafond aangebrachte rails; het apparaat kon kennelijk van het ene uiteinde van de hal naar het andere verreden worden om zwaar onderhoudswerk aan elk van de vijf generatoren mogelijk te maken. Momenteel was het niet in gebruik.

Terwijl Rya en ik van de ene schuilplaats naar de andere holden, letten we niet alleen op de vloer van de krachtcentrale maar hielden ook de loopbruggen scherp in de gaten. Beneden zagen we eerst een trol die aan het werk was, en vervolgens nog een stel. Beide keren waren ze minstens vijftig meter van ons verwijderd en hielden zich, volkomen verdiept in hun werk, met de centrale bezig. Ze zagen ons niet eens toen we snel als een stel ratten van de ene schaduwplek naar de andere schoten. Gelukkig zagen we niemand van onze vijanden op de loopbruggen boven ons hoofd; daarboven zouden ze ons veel sneller opgemerkt hebben dan op de vloer, want hier beneden was er dankzij de grote hoeveelheid apparatuur en voorraden nauwelijks overzicht.

Ongeveer in het midden van de ruimte kwamen we bij een negen meter diepe en negen meter brede geul die over de gehele lengte van de hal langs de generatoren liep. Aan weerszijden stonden veiligheidshekken. Midden in de geul lag een pijpleiding met een diameter van ongeveer zevenenhalve meter, groot genoeg om er met een vrachtwagen doorheen te rijden. De pijpleiding maakte zelfs zo veel lawaai dat je de indruk kreeg dat er op ditzelfde moment hele colonnes zware vrachtwagens met opleggers doorheen raasden.

Ik stond heel even voor een raadsel, maar toen drong het tot me door dat de elektriciteit voor het hele complex opgewekt werd met behulp van een ondergrondse rivier die door deze pijp werd geleid om een reeks zware turbines in werking te stellen. Wat we hoorden, waren miljoenen liters water die stroomafwaarts gutsten in een richting die kennelijk nog dieper de berg in voerde. Terwijl ik met plotseling respect naar de rij enorme generatoren stond te kijken, vroeg ik me ineens af waarom de trollen zó veel energie nodig hadden. Ze produceerden genoeg elektriciteit om een stad te kunnen bedienen die wel honderd keer groter was dan het complex dat ze hier bouwden.

Een paar bruggen overspanden de geul. Een daarvan was maar een meter of tien van ons af. Maar het leek mij dat we wel heel erg onbeschut en kwetsbaar zouden zijn als we naar de overkant zouden lopen. Rya was dat kennelijk met me eens, want we draaiden de geul op hetzelfde moment de rug toe en zochten ons voorzichtig een weg midden door de krachtcentrale, op onze hoede voor trollen en goed oplettend of we iets zagen waar we ons voordeel mee konden doen.

Uiteindelijk vonden we een redelijk geschikte schuilplaats.

De enige manier waarop we uit dit zogenaamde toevluchtsoord weg konden komen, was door zo lang te wachten dat de vijand het idee zou krijgen dat we al ontsnapt waren. Dan zouden ze niet langer hier naar ons zoeken maar hun aandacht richten op de bovengrondse wereld en zich concentreren op preventieve maatregelen die ervoor moesten zorgen dat niemand op dezelfde manier in deze burcht kon doordringen.

Die schuilplaats. De betonnen vloer liep heel flauw af in de richting van afvoerputten met een diameter van negentig centimeter, die op grote afstand van elkaar in de ruimte waren aangebracht. Waarschijnlijk maakten ze de vloer schoon door hem van tijd tot tijd af te spuiten en dan liep het smerige water door die putten automatisch weg. Het putdeksel dat wij vonden, was een glanzend metalen rooster dat ergens verdekt tussen een aantal machines lag. Er was niet genoeg licht in de buurt om te zien wat eronder lag, daarom knipte ik mijn zaklantaarn aan en liet de straal door het rooster vallen. Doordat het kruispatroon van de schaduw van het rooster iedere keer versprong als ik het licht op een andere plek richtte, kon ik de put niet echt grondig inspecteren, maar ik zag wel dat de afvoer ongeveer twee meter diep was en zich op die hoogte splitste in twee tegenover elkaar liggende pijpen die maar een fractie smaller waren dan de put zelf.

Goed genoeg.

Ik had het gevoel dat we niet veel tijd meer hadden. Deze ruimte was nog niet zo lang geleden doorzocht, maar dat was geen garantie dat ze niet terug zouden komen om opnieuw rond te kijken – vooral als we zonder het te merken sporen hadden achtergelaten in het ventilatiesysteem waaruit opgemaakt kon worden dat we hier terecht waren gekomen. En als de zoekploeg niet terugkwam, dan zat het er dik in dat een van de arbeiders in de krachtcentrale ons puur toevallig in de gaten zou krijgen, ook al waren we nog zo voorzichtig.

Samen tilden we het metalen rooster van de put en legden het voorzichtig aan de kant. Dat veroorzaakte alleen maar een kort rinkelend geluid, dat gezien het gebulder van de rivier vlakbij en de herrie van de zwoegende machines van veraf nauwelijks te horen was. We lieten ongeveer een derde van deksel over de rand van de put uitsteken, zodat we er van onderaf bij zouden kunnen.

We lieten onze spullen in de put zakken.

Rya sprong erin en schoof snel een rugzak in elk van de tegenover elkaar liggende afvoerbuizen. Ze legde het jachtgeweer aan de ene kant en het automatische geweer aan de andere. Ten slotte schoof ze achteruit in de pijp aan de rechterkant en trok de canvastas mee naar binnen.

Ik sprong in de inmiddels lege put, stak mijn armen omhoog, greep de rand van het rooster en deed mijn best om het zonder lawaai te maken weer op de plaats te leggen. Dat lukte me niet. Op het laatste moment gleed het uit mijn handen en kletterde op de plaats met een hard rinkelend geluid dat vast en zeker overal in de ruimte boven ons te horen was geweest. Ik hoopte alleen maar dat de trollenarbeiders dachten dat de herrie veroorzaakt was door een van hun collega’s.

Ik gleed achteruit de linkerafvoerpijp in en ontdekte dat die een tikje schuin afliep, zodat het water sneller afgevoerd zou worden. Hij was nu droog. Ze hadden de vloer van de krachtcentrale al een tijdje niet meer schoongespoten.

Ik lag met mijn gezicht naar Rya toe die aan de andere kant van de negentig centimeter brede put lag, maar het was zo donker dat ik haar niet kon zien. De wetenschap dat ze bij me was, stelde me gerust.

Een paar minuten gingen voorbij zonder dat er iets gebeurde. Als iemand het gekletter van het putdeksel al had gehoord, dan maakten ze zich er kennelijk niet echt druk over.

De herrie van de generatoren boven ons hoofd en het onophoudelijk gebulder van de ondergrondse rivier ergens achter Rya drong door de vloer waaronder de afvoer lag en dus ook tot in de afvoer zelf, waardoor praten onmogelijk was. We hadden moeten schreeuwen om elkaar te kunnen verstaan en dat risico konden we natuurlijk niet nemen.

Ineens had ik het gevoel dat ik mijn hand naar Rya moest uitsteken. Toen ik toegaf aan die drang, kwam ik tot de ontdekking dat zij haar hand ook naar mij had uitgestoken om me een in vetvrij papier gewikkelde boterham en een thermosfles met sinaasappelsap te geven. Ze leek niet in het minst verbaasd toen mijn zoekende hand in het donker de hare vond. Hoewel we letterlijk blind, doof en stom waren, slaagden we er toch in met elkaar te communiceren dankzij het feit dat we door onze liefde zo naar elkaar waren toe gegroeid; er bestond bijna een telepathisch contact tussen ons en dat stelde ons niet alleen gerust maar het gaf ons ook troost.

De verlichte wijzerplaat van mijn horloge gaf aan dat het inmiddels zondagmiddag was, een paar minuten over vijf.

Duisternis en afwachten.

Ik liet mijn gedachten afdwalen naar Oregon. Maar het verlies van mijn familie was te deprimerend.

Dus ging ik aan Rya denken. Over hoe ik in betere tijden samen met haar had gelachen, hoe ik met haar had gevrijd, hoezeer ik haar nodig had en hoeveel ik naar haar verlangde. Maar al gauw veroorzaakten de gedachten aan Rya een zwelling die in mijn huidige benarde positie niet bepaald prettig was. Vandaar dat ik toen maar herinneringen begon op te halen aan de kermis en aan de vele vrienden die ik daar had. De organisatie van de Sombra Brothers was mijn toevluchtsoord, mijn familie, mijn thuis. Maar verdomme nog aan toe, we waren ver weg van de kermis, zonder veel hoop dat we er ooit weer naar terug zouden keren, en dat vond ik nog veel deprimerender dan de gedachten aan wat ik in Oregon achter had moeten laten.

Dus ging ik maar slapen.

Omdat ik de afgelopen paar nachten nauwelijks een oog dicht had gedaan en bekaf was van alles wat we die dag hadden ondernomen, werd ik pas na negen uur wakker. Om twee uur ’s ochtends rukte ik mezelf met geweld los uit een droom en was meteen klaarwakker.

Heel even had ik het idee dat de nachtmerrie me wakker had gemaakt. Toen besefte ik dat ik door het rooster dat als putdeksel diende stemmen kon horen: trollenstemmen die druk overleg pleegden in die antieke taal.

Ik stak mijn hand uit mijn hol en vond in de duisternis Rya’s hand die ze tegelijkertijd naar mij had uitgestoken. We hielden elkaar stijf vast en luisterden.

De stemmen boven ons hoofd verwijderden zich.

Verderop in de krachtcentrale klonken geluiden die ik nog niet eerder had gehoord: gerinkel van metaal en gebons.

Ik had mijn helderziendheid niet nodig om te begrijpen dat de krachtcentrale opnieuw aan een onderzoek werd onderworpen. Gedurende de afgelopen negen uur hadden ze het hele complex van onder tot boven doorzocht en geen enkele uitweg ongemoeid gelaten. Ze hadden de dode trol die we hadden ondervraagd gevonden. Naast het lijk hadden ze de lege buisjes Pentothal en de gebruikte naalden aangetroffen. Misschien hadden ze zelfs wel sporen gevonden van onze tocht door de ventilatiebuizen en wisten ze dat we daar in de krachtcentrale weer uit tevoorschijn waren gekomen. Omdat ze ons nergens anders hadden aangetroffen, zetten ze deze ruimte nog een keer op z’n kop.

Veertig minuten gingen voorbij. De geluiden boven ons hoofd hielden niet op.

Een paar keer lieten Rya en ik elkaar los, maar binnen een minuut of twee staken we elkaar al weer automatisch de hand toe.

Tot mijn ontsteltenis hoorde ik voetstappen naar de put toe komen. Opnieuw verzamelde zich een stel trollen rond het metalen deksel.

De straal van een zaklantaarn priemde door het rooster.

Rya en ik trokken meteen onze handen terug en we kropen als een stel schildpadden geruisloos dieper weg in onze afvoerbuizen.

Vlak voor me onthulden streepjes licht de bodem van de put en de naden op het punt waar de buizen waarin wij ons verborgen hielden erop aansloten. Veel meer was er niet te zien, want de gekruiste spijlen van het rooster veroorzaakten een wirwar van schaduwen.

Het licht ging uit.

De adem was me in de keel blijven steken. Voorzichtig liet ik de gebruikte lucht ontsnappen en nam een hap verse.

De stemmen bleven op dezelfde plek.

Een moment later klonk er gepiep, gekletter en gebons en vervolgens een schrapend geluid toen ze het deksel van de put tilden en het opzij schoven. De zaklantaarn ging weer aan. Het leek wel een schijnwerper. Vlak voor me, op enkele centimeters afstand, achter de opening van de afvoerbuis waarin ik lag, verlichtte de zaklantaarn de vloer van de put tot in bijna onnatuurlijke details. De lichtstraal leek gloeiend heet; als er vocht in de buis was achtergebleven, had ik er niet van opgekeken als het in die gloed was gaan sissen en verdampen. Elke kras en elke vlek in het materiaal van de put was duidelijk te zien.

Ik bleef ademloos naar het rondtastende licht staren, bang dat het op iets gericht zou worden dat Rya of ik had laten vallen toen we elkaar in het donker de hand toe hadden gestoken. Misschien een kruimeltje van de boterham die ze me had gegeven. Eén enkel wit kruimeltje, dat scherp afstak tegen het vlekkerige grijs van de buis, zou onze ondergang betekenen.

Achter de langzaam bewegende lichtstraal ving ik in de tegenoverliggende afvoerbuis een glimp op van Rya’s gezicht, vaag verlicht door het teruggekaatste licht. Ze wierp ook even een blik op mij, maar ze was net zomin als ik in staat om haar ogen langer dan een seconde af te wenden van de rondtastende straal, bang voor wat er ieder moment kon worden ontdekt.

Plotseling stopte de lans van licht.

Ik spande me in om te zien wat de hand van de trol met de zaklantaarn tot stilstand had gebracht, maar ik kon niets ontdekken dat zijn aandacht had kunnen trekken of hem misschien argwanend had gemaakt.

De straal bewoog nog steeds niet.

Boven ons begonnen de trollen nog harder en sneller te praten.

Ik wenste dat ik kon verstaan wat ze zeiden.

Desondanks had ik toch wel een idee waar ze het over hadden: ze waren van plan om in de put te springen en beide afvoerbuizen te controleren. Ze hadden een onregelmatigheid gezien, iets dat niet klopte, en nu kwamen ze naar beneden om alles beter te bekijken.

Een golf van angst klotste door me heen, een harpglissando waarbij iedere noot killer was dan de voorgaande.

In gedachten zag ik mezelf al wanhopig en moeizaam achteruit kruipen door de buis die te nauw was om me te kunnen verzetten, terwijl een van de trollen met de kop vooruit op me af kwam kronkelen. Met de snelheid waarover de demonen beschikten, zou het beest in staat zijn om een van zijn handen met de gemeen scherpe klauwen uit te steken en mijn gezicht aan flarden te scheuren – of mijn ogen uit de kassen te rukken of mijn keel open te rijten – op hetzelfde moment dat ik de trekker van mijn geweer overhaalde. Ik zou hem vrijwel zeker om zeep helpen, maar ik zou een vreselijke dood sterven, ook al slaagde ik erin om het schot af te vuren dat mijn vijand fataal zou worden.

Zodra hij me zag, zou de trol zich geen moment bedenken om in de pijp te kruipen, ook al betekende dat een zekere dood. Ik had genoeg voorbeelden gezien van de kuddementaliteit van hun samenleving. Ik wist dat een enkeling niet zou aarzelen om zich op te offeren als het welzijn van de gemeenschap op het spel stond, evenmin als een mier zou aarzelen om zich dood te vechten ter bescherming van de mierenhoop. En als ik erin zou slagen om er één dood te schieten, of vijf, of tien, dan zouden ze blijven komen en me steeds dieper de buis in drijven tot mijn geweer vastsloeg of tot ik niet snel genoeg kon herladen. En dan zou de laatste me vermorzelen.

De straal van de zaklantaarn bewoog weer. Hij gleed langzaam over de bodem van de put. En vervolgens nog een keer langs de wanden.

Hij stond weer stil.

Stofjes dwarrelden lui in de streep licht.

Kom op, vuile klootzakken, dacht ik. Kom op, kom op, laten we er maar een eind aan maken.

Het licht ging uit.

Ik verstrakte.

Kwamen ze in het donker naar beneden? Waarom?

Verbazend genoeg sleepten ze het deksel weer op de put.

Ze kwamen dus toch niet naar beneden. Ze gingen weg, omdat ze ervan overtuigd waren dat we hier niet zaten.

Ik kon het nauwelijks geloven. Ik bleef verbijsterd achter, al even ademloos van verbazing als ik van angst was geweest.

Ik kroop in het donker voorzichtig naar voren en stak mijn hand uit naar Rya. Zij had haar hand al naar mij uitgestoken. Midden in de inmiddels weer zwarte put waar de straal van de zaklantaarn nog maar pasgeleden zo onderzoekend had rondgetast, verstrengelden onze handen zich. Haar vingers waren ijskoud, maar nadat ik ze had vastgepakt, begonnen ze langzaam weer warm te worden.

Ik voelde me uitgelaten. Het kostte me moeite om kalm te blijven, want ik had het liefst hard gelachen, gezongen en gejoeld. Voor het eerst sinds we uit Gibtown waren vertrokken, had ik het gevoel dat er een tipje van de sluier van wanhoop was opgelicht en dat er ergens ver boven ons hoop gloorde.

Ze hadden hun burcht tweemaal doorzocht en ons niet gevonden. Nu zouden ze ons waarschijnlijk nooit vinden, omdat ze ervan overtuigd waren dat we ons uit de voeten hadden gemaakt en ze zouden zich op andere dingen concentreren. Over een paar uur, als ze nog vaster zouden geloven dat we aan hen ontsnapt waren, konden we uit de afvoerbuis glippen en ervandoor gaan. Op de terugweg konden we vervolgens alle ontstekingen activeren van de springstofladingen die we op de heenweg hadden aangebracht.

We zouden weer uit Yontsdown kunnen vertrekken, nadat we vrijwel alles voor elkaar hadden gekregen waarvoor we hiernaartoe waren gekomen. We waren te weten gekomen waarom er hier zo’n broeinest van trollen was. En we hadden er iets tegen ondernomen – misschien niet genoeg, maar in ieder geval íéts.

Ik wist dat we zonder kleerscheuren weg zouden komen, ongedeerd en veilig.

Ik wist het heel zeker. Ik wíst het gewoon.

Af en toe laat mijn helderziendheid me in de steek. Af en toe doemt er een gevaar voor me op, iets duisters, dat ik niet kan zien, ook al span ik me nog zo in.

31

De dood van onze beminden

Om negen minuten over twee maandagochtend hadden de trollen het rooster weer over de put gelegd en waren weggegaan. Ik ging ervan uit dat Rya en ik nog minstens vier uur moesten blijven zitten, wat erop neerkwam dat we vierentwintig uur nadat we samen met Horton Bluett de berg waren binnengegaan de terugweg zouden aanvaarden.

Ik vroeg me af of de dreigende sneeuwstorm inderdaad uitgebroken was en of de bovengrondse wereld er nu wit en schoon uit zou zien.

Ik vroeg me ook af of Horton Bluett en Growler op dit moment lagen te slapen in hun keurige huisje aan Apple Lane – of dat ze een van beiden of allebei wakker waren en piekerden over hoe het met Rya en mij zou gaan.

Opgewekter dan ik in dagen was geweest, kwam ik tot de ontdekking dat mijn gebruikelijke slapeloosheid me in de steek had gelaten. Ondanks dat ik al negen uur vast had geslapen, bleef ik dommelen en zakte af en toe zelfs helemaal weg, alsof ik plotseling al die rusteloze nachten van de afgelopen jaren in moest halen.

Ik droomde niet. Dat beschouwde ik als een teken dat het geluk zich ten gunste van ons had gekeerd. Ik was geheel tegen mijn gewoonte in optimistisch. Het was een onderdeel van mijn waanidee.

Toen de natuur plotseling haar tol van me eiste, was ik verder achteruit gekropen door de afvoerbuis en had om een bocht mijn behoefte gedaan. De ergste urinestank verdween al snel, want het tochtte een beetje in de buis en de lucht volgde dezelfde weg als het water dat op gezette tijd door de buis wegspoelde. Maar hoewel ik nog steeds een vleugje van die onaangename geur kon ruiken, trok ik me er niets van aan, want ik was in zo’n goeie bui dat alleen een ramp van de eerste orde me had kunnen ontmoedigen.

Ik lag zo tevreden te doezelen dat ik, als ik even wakker schrok, alleen maar af en toe slaperig mijn hand uitstak om Rya aan te raken en pas om halfacht maandagochtend echt ontwaakte, anderhalf uur nadat ik onze schuilplaats had willen verlaten. Daarna bleef ik nog een halfuur liggen luisteren of ik in de krachtcentrale boven ons hoofd tekenen hoorde dat er opnieuw een zoekactie werd ondernomen.

Ik hoorde geen alarmerende dingen.

Om acht uur stak ik mijn hand uit, pakte Rya’s hand, gaf er een kneepje in en schoof toen uit de buis naar de bodem van de bijna een meter tachtig diepe put. Daar bleef ik lang genoeg op mijn hurken zitten om in het donker mijn van een geluiddemper voorziene pistool te controleren en de veiligheidspal om te zetten.

Ik dacht dat ik Rya hoorde fluisteren: ‘Voorzichtig, Slim,’ maar het gebulder van de rivier en het gedreun van de krachtcentrale veroorzaakten zo veel herrie dat ik niet zeker wist of ze echt iets had gezegd. Misschien had ik de gedachte die door haar hoofd speelde gehoord – Voorzichtig, Slim. Inmiddels hadden we samen al zo veel doorgemaakt en waren we door alle avonturen en gevaren zo naar elkaar toe gegroeid dat ik van een beetje gedachten lezen – meer een kwestie van instinct dan van telepathie – niet echt zou hebben opgekeken.

Ik ging staan, drukte mijn gezicht tegen de onderkant van het metalen rooster en probeerde door de kleine gaatjes te turen. Ik kon maar een heel klein stukje om me heen kijken. Als er op dertig centimeter een stel trollen op hun hurken om de put had gezeten, zou ik ze niet hebben gezien. Maar ik voelde instinctief dat de weg vrij was. Vertrouwend op mijn voorgevoelens stopte ik het pistool weer in de diepe zak van mijn skibroek, tilde het rooster met twee handen op en legde het opzij met veel minder herrie dan toen ik het vijftien uur eerder de andere kant op had getrokken.

Ik pakte de rand van de put, trok mezelf op en rolde op mijn zij op de vloer van de krachtcentrale. Ik bevond me in de schaduwen tussen grote machines en er was geen trol te zien.

Rya gaf me onze spullen aan en daarna hielp ik haar uit de put.

We omhelsden elkaar stevig, hesen vervolgens snel de rugzakken om en pakten het jachtgeweer en het automatische geweer. We zetten onze veiligheidshelmen weer op. Omdat het ernaar uitzag dat we alleen de kaarsen, de lucifers en een van de thermosflessen met sinaasappelsap uit de canvastas nodig zouden hebben, namen we die mee en ik liet de tas weer in de put vallen voordat ik het rooster op de plaats legde.

We hadden nog steeds tweeëndertig kilo semtex en een betere plek dan hier, in het hart van de burcht, zouden we daar waarschijnlijk niet voor vinden.

Terwijl we onze rol van ratten weer oppakten, scharrelden we haastig van schaduw naar schaduw de halve enorme ruimte door en slaagden erin om de paar arbeiders die er aan het werk waren te ontwijken. Onderweg plaatsten we snel ladingen springstof. We waren echt een stel akelige ratten. Het soort dat gaten in de scheepsromp knaagt en dan haastig het zinkende schip verlaat. Met dien verstande dat geen rat ooit zo veel plezier had beleefd aan zijn destructieve bezigheden als wij. Onder in de gietijzeren behuizing van de twee verdiepingen hoge generatoren vonden we deuren ten behoeve van het onderhoud en we glipten naar binnen om onze dodelijke cadeautjes achter te laten. We plaatsten ook ladingen onder een paar van de elektrische karretjes die de arbeiders hier in de centrale gebruikten en op andere machines waar we toevallig langskwamen.

We schakelden de timer van elk ontstekingsmechanisme in voor we de ontsteking in de springstof drukten. We zetten de eerste op één uur, de tweede op negenenvijftig minuten, het stel daarna op achtenvijftig minuten en de volgende op zesenvijftig minuten, omdat het iets langer duurde voor we daar een goede plek voor vonden. De bedoeling was dat er gelijktijdig met de eerste explosie ook andere plaatsvonden – of in ieder geval heel snel daarna.

Het kostte ons vijfentwintig minuten om achtentwintig ladingen van een kilo te plaatsen en de klokken aan het tikken te brengen. We hadden nog maar vier kilo over toen we via hetzelfde afzuigrooster waar we de avond ervoor uit gekomen waren weer in het ventilatiesysteem kropen. We trokken het scharnierende rooster achter ons dicht en volgden met behulp van de zaklantaarns de route die ons bij de krachtcentrale had gebracht in omgekeerde richting.

We hadden nog precies vijfendertig minuten om af te dalen naar de vijfde verdieping, de vier ladingen te vinden die we gisteren hadden geplaatst, de detonators erin te steken, een lift te nemen naar het niveau waar we binnen waren gekomen, de timers van de ontstekingsmechanismen in de springstof daar te activeren en de witte pijlen te volgen die we op de wanden van de oude mijnen hadden gespoten, tot we ver genoeg weg waren om de ergste instortingen te ontlopen, die als een soort kettingreactie zouden volgen op de ontploffingen in het toevluchtsoord van de trollen. We moesten geruisloos en voorzichtig te werk gaan – en snel. Het zou kantje boord worden, maar ik had het idee dat we het zouden redden.

De tocht door het ventilatiesysteem verliep gemakkelijker en sneller dan toen we van de andere kant waren gekomen, want inmiddels wisten we hoe het systeem in elkaar zat en waar we naartoe moesten. Binnen zes minuten waren we bij de verticale schacht die met sporten was uitgerust en we klommen vijftien meter omlaag naar de vijfde verdieping. Vier minuten later bereikten we het afzuigrooster in de opslagruimte voor materiaal ten behoeve van hydrocultuur waar we de trol die als mens Tom Tarkenson heette, hadden ondervraagd en gedood.

Het vertrek was donker en verlaten.

Het lijk dat we hadden achtergelaten was weggehaald.

Ik had het gevoel dat ik met die zaklantaarn ontzettend opviel, alsof ik me met opzet als doelwit presenteerde. Ik verwachtte ieder moment dat er tussen de lege hydrocultuurbakken een trol op zou springen die ons zou sommeren te blijven staan. Maar dat gebeurde niet.

We holden naar de deur.

Over vijfentwintig minuten zouden de explosies beginnen.

Kennelijk hadden we zo lang in de afvoerput gezeten dat de demonen ervan overtuigd waren dat we ons niet langer in hun midden bevonden, dat we er op de een of andere manier in waren geslaagd om ons ongezien uit de voeten te maken, want ze schenen niet langer naar ons op zoek te zijn. In ieder geval niet ondergronds. (Ze moesten behoorlijk in de zenuwen zitten terwijl ze zich het hoofd braken over wie we verdomme waren, waarom we hiernaartoe waren gekomen en in hoeverre we alles wat we hier gezien hadden en te weten waren gekomen aan de grote klok zouden hangen.) De gangen op de vijfde verdieping lagen er even verlaten bij als toen we ons een dag geleden toegang hadden verschaft tot het complex; per slot van rekening was dit niveau eigenlijk niets anders dan een pakhuis dat al helemaal was volgestouwd en niet veel onderhoud nodig had.

We renden van de ene lange tunnel naar de andere, met beide geweren in de aanslag. We bleven alleen staan om detonators aan te brengen in de springstofladingen die we al eerder tussen de water-, gas- en andere leidingen hadden gepropt die dwars over of parallel aan bepaalde gedeelten van de tunnels liepen. Iedere keer als we stilstonden, moesten we onze wapens neerleggen omdat ik Rya moest optillen zodat ze de ontstekingsmechanismen op hun plaats kon drukken. En iedere keer voelde ik me ontzettend kwetsbaar en was ik er zeker van dat we net op zo’n moment betrapt zouden worden door een stel bewakers.

We zagen niemand.

Hoewel ze wisten dat een stel indringers zich toegang had verschaft tot hun burcht, waren de trollen kennelijk niet beducht voor sabotage. Ze hadden het hele complex zorgvuldig op explosieven moeten controleren om de ladingen te vinden die wij hadden aangebracht, maar dat was best te doen geweest. Dat ze die voorzorgsmaatregel niet hadden genomen, ondanks het feit dat wij binnen waren gedrongen, bewees dat ze geen moment bang waren dat we hun echt schade zouden toebrengen. Al duizenden jaren lang hebben ze ook alle reden gehad om zich ten opzichte van ons verwaand en superieur te voelen. Hun houding ten opzichte van de mens is diepgeworteld: ze beschouwen ons als wild, als zielige idioten, en ga zo maar door. Hun stellige overtuiging dat wij een gemakkelijke prooi zijn... tja, daar konden wij in de oorlog met hen van profiteren.

Op het moment dat we de liften bereikten, hadden we nog negentien minuten over tot het uur nul. Slechts elfhonderdenveertig seconden die mijn hart stuk voor stuk met twee slagen aftelde.

Hoewel alles tot dan toe zonder problemen was verlopen, vreesde ik toch dat we de verdieping die hieronder in aanbouw was niet per lift konden bereiken zonder ongewenste aandacht te trekken. Dat leek gewoon te veel gevraagd. Maar omdat de oude mijnen onder ons nog niet waren verbouwd tot een nieuwe vleugel van de trollenburcht liep er ook geen ventilatiekoker naartoe en bleef de lift de enige toegangsweg.

We stapten in de kooi en met angst en beven haalde ik de hendel over. Met een schrikbarend gepiep, gekraak en gerommel zakten we door de schacht in de rots naar beneden. Als er zich in die opslagruimte trollen bevonden, zouden ze meteen gewaarschuwd zijn.

Ons geluk hield aan. Er stonden geen vijanden op ons te wachten toen we terugkwamen in het grote vertrek met het koepeldak waar de bouwmaterialen en bijbehorende apparatuur voor de volgende uitbreiding van het toevluchtsoord waren opgeslagen.

Opnieuw legde ik mijn geweer neer en tilde Rya op. Ze had zich zo bij de explosievenopruimingsdienst kunnen melden, zo handig activeerde ze de timers van de ontstekingsmechanismen in de drie ladingen springstof die ik boven de liften op de oneffen wand had aangebracht.

Zeventien minuten. Duizendtwintig seconden. Tweeduizendenveertig hartslagen.

We liepen naar de overkant van de ruimte met het koepeldak en bleven nog vier keer staan om de laatste vier kilo springstof over de machines daar te verdelen.

Veertien minuten. Achthonderdenveertig seconden.

Nu waren we bij de tunnel waar de dubbele rij lampen aan het plafond met hun metalen kapjes voor een schaakbordpatroon van licht en schaduw op de stenen vloer zorgde, de plaats waar ik een trol had doodgeschoten. Daar had ik aan weerszijden van de tunnel, vlak bij de ingang van de grote ruimte, ook een kilo springstof in de wand achtergelaten. Met groeiend zelfvertrouwen bleven we staan om ook de timers van die twee laatste bommen aan het tikken te brengen.

De volgende tunnel was de laatste die verlicht was. We renden erdoor en sloegen rechtsaf, de eerste mijngang in die op Hortons kaart stond aangegeven (tenminste, als je die in omgekeerde volgorde afwerkte, zoals wij nu deden).

Onze zaklantaarns schenen niet meer zo helder als ze eerst hadden gedaan en de sterkte van het licht was niet meer constant, afgezwakt doordat we er zo veel gebruik van hadden gemaakt, maar nog niet zwak genoeg om ons druk over te maken. Trouwens, we hadden toch reservebatterijen in onze zakken – en nog kaarsen op de koop toe.

Ik maakte mijn rugzak los en liet hem vallen. Rya volgde mijn voorbeeld. Vanaf nu hadden we de summiere voorraden die er nog in zaten niet meer nodig. Het enige dat telde, was snelheid.

Ik hing het automatische geweer aan de draagband over mijn schouder en Rya deed hetzelfde met het jachtgeweer. We stopten de pistolen in onze broekzakken die zo diep waren dat ze als holsters konden fungeren. Met niets anders in onze handen dan de zaklantaarns, de kaart van Horton en een thermosfles sinaasappelsap deden we ons best om de afstand tussen ons en het grondgebied van de Lightning Coal Company zo groot mogelijk te maken voor de hel losbarstte.

Nog negenenhalve minuut.

Ik had het gevoel alsof we ingebroken hadden in een kasteel dat bewoond werd door vampiers en stiekem de kerkers waren binnengeslopen waar de levende doden in hun met aarde gevulde doodskisten lagen te slapen. Helaas hadden we maar bij een paar een staak door het hart kunnen drijven en nu de zon onder was gegaan en de bloeddorstige massa achter ons langzaam maar zeker begon te ontwaken, moesten we vluchten om het vege lijf te redden. En als je naging dat de trollen er constant naar hunkerden om zich te laven aan onze ellende, kwam die vergelijking dichter bij de waarheid dan me eigenlijk beviel.

Vanuit de tot in details geplande en met de grootste zorg opgebouwde en onderhouden onderwereld van de trollen liepen we naar de chaos van mens en natuur, naar de oude door mensen geboorde mijngangen die de natuur met sombere vastbeslotenheid stukje bij beetje weer probeerde dicht te gooien.

Aan de hand van de witte pijlen die we op de heenweg hadden aangebracht, renden we door de muffe tunnels. We kropen door nauwe doorgangen waar de wanden gedeeltelijk waren ingestort. We klauterden omhoog in krappe verticale schachten, waar een paar van de verroeste ijzeren sporten onder onze voeten afbraken.

Een van de wanden was bedekt met een walgelijk soort lichtschuwende zwammen. Toen we ertegenaan stootten, barstten ze open en verspreidden nier alleen een stank als rottende eieren maar besmeurden onze skipakken ook met een laag slijm.

Nog drie minuten.

Met langzaam uitdovende zaklantaarns holden we door de zoveelste muffe tunnel, volgden de pijl op de kruising naar rechts en plensden door een plas waar een gore laag schuim op dreef.

Nog twee minuten. Nog ongeveer driehonderdenveertig hartslagen als je afging op de huidige wisselkoers.

Over de heenweg hadden we ongeveer zeven uur gedaan. Dus als de laatste bom explodeerde, lag het grootste gedeelte van de terugtocht nog voor ons, maar iedere stap die we verder van de trollenburcht verwijderd waren, zou – hoopte ik – ons meer kans geven om de instortingen te ontlopen die op de ontploffingen zouden volgen. We hadden niet de juiste spullen bij ons om een uitweg naar boven te gráven.

De voortdurend zwakker wordende zaklantaarns die tijdens het hollen wild heen en weer dansten, wierpen rondtollende schaduwen op de wanden en het plafond – een kudde spoken, een golf geesten, een horde zenuwachtige schimmen die ons het ene moment achtervolgden, dan weer naast ons voortholden en vervolgens voor ons uit draafden, om ons meteen daarna weer op de hielen te zitten.

Nog hooguit anderhalve minuut.

Dreigende, in zwarte gewaden gehulde gestaltes, af en toe groter dan mensen, leken uit de grond voor ons op te rijzen, maar ze staken geen hand naar ons uit. We renden dwars door een paar ervan heen alsof het rookwolken waren, andere zakten weer weg terwijl we naar hen toe holden en de rest kromp in en fladderde naar het plafond alsof ze in een vlucht vleermuizen waren veranderd.

Nog een minuut.

De gebruikelijke grafstilte onder de aarde werd verstoord door allerlei ritmische geluiden: onze dreunende voetstappen, Rya’s moeizame ademhaling, mijn eigen gehijg dat zelfs nog harder klonk dan het hare en de echo’s daarvan die heen en weer klotsten tussen de rotswanden; een kakofonische slagwerksymfonie.

Ik dacht dat we nog bijna een minuut over hadden, maar de eerste ontploffing maakte een abrupt einde aan het aftellen. Het klonk als een stevige bons in de verte die ik meer voelde dan hoorde, maar ik wist meteen wat het was.

We waren weer bij een verticale schacht aanbeland. Rya propte haar zaklantaarn met de lamp omhoog onder haar ceintuur en klom in het donkere gat naar boven. Ik volgde.

Weer een bons, onmiddellijk gevolgd door een derde.

In de schacht brak een van de zwaar verroeste ijzeren sporten onder mijn hand af. Ik gleed uit, viel tussen de drie en vier meter naar beneden en kwam weer in de tunnel terecht.

‘Slim!’

‘Alles in orde,’ zei ik, hoewel ik op mijn stuitje terecht was gekomen en mijn ruggengraat een enorme klap moest opvangen. Ik voelde een scheut van pijn, maar die was ook meteen weer verdwenen en er bleef alleen een dof geklop over.

Ik had geluk dat een van mijn benen bij het neerkomen niet onder me was dubbelgeklapt. Dan had ik het vast en zeker gebroken.

Toen ik het opnieuw probeerde, klauterde ik even snel en zeker als een aap door de schacht naar boven, geen eenvoudige opgave met die bonzende rug van mij. Maar ik wilde Rya niet aan het schrikken maken, ze mocht nérgens over inzitten, alleen proberen zo snel mogelijk uit die tunnels te komen.

Ontploffingen nummer vier, vijf en zes deden de ondergrondse burcht die we nog maar net hadden verlaten op z’n grondvesten schudden, en de zesde klonk veel luider en veel krachtiger dan die ervoor. Om ons heen stonden de wanden van de mijn te trillen en de vloer schokte twee keer waardoor we bijna tegen de vlakte sloegen. Stof, brokken aarde en een regelrechte steentjesregen vielen op ons neer.

Mijn zaklantaarn had het bijna opgegeven, maar ik wilde niet blijven staan om de batterijen te verwisselen, nu nog niet tenminste. Ik ruilde met Rya en liep voorop met haar zaklantaarn die ook de geest begon te geven toen een reeks explosies – zeker nog eens zes of acht – door het labyrint dreunde.

Boven mijn hoofd zag ik een van de oude steunbalken van het plafond opensplijten en ik was er nog maar net onderdoor gehold toen de balk achter me tegen de grond klapte. Ik schreeuwde van schrik en angst en ik verwachtte het ergste toen ik me omdraaide, maar Rya was er ook net op tijd onderdoor gelopen. Mijn voorgevoel dat het geluk ons niet in de steek zou laten, werd sterker en ik wíst gewoon dat we het vrijwel zonder kleerscheuren zouden redden. Hoewel ik nog niet zo lang geleden met mijn neus op het feit gedrukt was dat voor regen altijd zonneschijn komt, was ik die volkswijsheid nu even vergeten en dat zou ik heel snel moeten bezuren.

Er was een halve ton stenen op de gevallen steunbalk neergekomen. En elk moment kon er nog veel meer naar beneden komen – de rotswand stond bol alsof het natte zandgrond was – dus we renden meteen weer verder, naast elkaar want daar was de tunnel breed genoeg voor. Achter ons werd het geluid van instortingen steeds luider, tot ik begon te vrezen dat de hele gang het zou begeven.

De resterende springstofladingen ontploften in één geweldig spervuur dat we langzaam maar zeker steeds minder goed konden horen maar des te beter voelden. Verdomme, het leek wel alsof de hele berg trilde en zo heftig op zijn grondvesten stond te schudden dat de springstof alleen daar niet verantwoordelijk voor kon zijn. Natuurlijk was de helft van de berg als een soort honingraat uitgehold en dus ook verzwakt doordat er meer dan een eeuw ijverig steenkool uit gedolven was. En misschien had het semtex ook de ganse olievoorraden in de trollenburcht tot ontploffing gebracht. Maar hoe het ook zij, het leek alsof de dag des oordeels zich voortijdig had gemeld en mijn geloof in een goede afloop werd zwaar op de proef gesteld bij elke hevige schokgolf die door de rotsen ging.

Inmiddels werden er zulke stofwolken opgeworpen dat we liepen te hoesten. Een gedeelte dwarrelde van boven ons hoofd omlaag, maar het meeste stof kwam in dikke wolken in ons kielzog aanrollen, voortgeblazen door de luchtverplaatsing die het gevolg was van de instortingen achter ons. Als we niet heel snel uit de invloedssfeer van de instortende onderaardse stad weg zouden komen, als we niet binnen een minuut of twee in rustige tunnels met frisse lucht belandden, dan zouden we stikken in het stof en aan die doodsoorzaak had ik geen moment gedacht toen alle mogelijke manieren waarop we aan ons eind konden komen me vooraf door het hoofd waren geschoten.

Bovendien bleek de steeds zwakker wordende zaklantaarn zich nauwelijks door de stofnevels te kunnen boren. Het gele licht werd weerkaatst en gebroken door de miljarden stofdeeltjes. Meer dan eens raakte ik gedesoriënteerd en knalde bijna tegen een van de wanden aan.

We hadden de laatste explosie gehad, maar er was een dynamisch proces in gang gezet en de berg was op zoek naar een nieuwe vorm van evenwicht waarbij lang opgehoopte spanningen en druk vrij zouden komen die alle onnatuurlijke holtes zouden opvullen. Aan weerszijden en boven ons hoofd begon de steenmassa op een verbazingwekkende manier te splijten en te barsten, niet met het monotone gerommel dat je misschien zou hebben verwacht, maar met een onwelluidende symfonie van de meest rare geluiden. Om ons heen klonk het geluid van doorgeprikte ballonnen, walnoten die gekraakt werden, serviesgoed dat tegen de vlakte werd gesmeten, versplinterende botten en brekende schedels. Alles tikte en kletterde als kegels die door een bal omgegooid werden, knisperde als cellofaan en rinkelde, dreunde en bonsde alsof honderd potige smeden honderd zware smidshamers op honderd ijzeren aambeelden terecht lieten komen – en regelmatig klonk er zelfs een helder, tinkelend geluid, gevolgd door muzikale klanken die deden denken aan kostbaar kristal dat kapotgeslagen en fijngestampt werd.

Flintertjes steen, eerst gevolgd door scherven en daarna door stevige kiezelstenen, begonnen op ons hoofd en onze schouders neer te regenen. Rya gilde. Ik greep haar hand vast en trok haar mee door de steenhagel.

Steeds grotere stukken, soms wel zo groot als een honkbal, vielen uit het verraderlijke plafond en kletterden om ons heen op de grond. Een brok steen ter grootte van een vuist kwam op mijn rechterschouder terecht en een volgende raakte mijn rechterarm waardoor ik bijna de zaklantaarn liet vallen.

Rya werd ook door een paar fikse projectielen geraakt. Het deed behoorlijk pijn, maar we bleven doorlopen; een andere mogelijkheid was er niet. Ik dankte Horton op mijn blote knieën dat hij ons die veiligheidshelmen had meegegeven, hoewel die ons zeker niet voldoende zouden beschermen als de hele zaak instortte. De berg implodeerde als een omgekeerde Krakatau, maar in ieder geval viel het meeste achter ons neer.

Plotseling kwam er een eind aan de bevingen en dat was zo’n welkome verandering dat ik even dacht dat het pure verbeelding was. Maar tien stappen verder werd duidelijk dat we het ergste hadden gehad.

We bereikten de rand van de stofwolk en toen we in vrij schone lucht terechtkwamen, liepen we te kuchen en te rochelen om de rotzooi uit onze longen te krijgen.

Ik had ook tranende ogen van het stof en ik hield iets in om ze schoon te knipperen. De gele straal van de zaklantaarn bleef nu constant flikkeren omdat de batterijen bijna uitgeput waren, maar recht voor me uit zag ik toch een van onze witte pijlen.

Terwijl Rya weer naast me voortholde, volgden we het teken dat we zelf hadden aangebracht, liepen de hoek om naar de volgende tunnel – waar een van de demonen van de wand sprong waar hij op vastgekleefd had gezeten en Rya tegen de grond smeet met een schrille kreet van triomf en moorddadige uithalen van vlijmscherpe klauwen.

Ik liet de inmiddels bijna uitgedoofde zaklantaarn vallen, die wel even knipperde maar niet uitging, en wierp mezelf op Rya’s aanvaller, waarbij ik instinctief mijn mes trok in plaats van mijn pistool toen ik op het beest terechtkwam. Ik dreef het mes van achteren diep in zijn middel en trok hem van haar af toen hij het van pijn en woede uitbrulde.

Hij probeerde me vast te grijpen door zijn armen naar achteren te steken en sloeg de klauwen van een van zijn handen in de broekspijp van mijn skipak, dwars door de winddichte stof. Een brandende pijn schoot door mijn rechterkuit. Ik wist dat hij niet alleen mijn broek maar ook mijn vlees had opengereten.

Ik liet een van mijn armen om zijn nek glijden, trok zijn kin omhoog, rukte mijn mes uit zijn rug en sneed hem zijn keel af – een reeks snelle bewegingen als van een balletdanser die waarschijnlijk hooguit twee seconden in beslag namen.

Terwijl het bloed uit de opengereten keel van mijn vijand spoot en het kreng zijn menselijke gestalte begon aan te nemen, voelde ik meer dan ik hoorde hoe een tweede trol zich achter me van het plafond of de wand losmaakte. Ik rolde al van de bloedende trol af toen ik mijn mes uit zijn keel trok en de tweede aanvaller kwam met een klap op zijn stervende metgezel terecht in plaats van op mij.

Het pistool was uit de broekzak gevallen die als holster dienst deed, maar het lag net buiten handbereik, tussen mij en de demon die net naar beneden was gesprongen.

Het beest draaide zich om en keek me aan met gloeiende ogen en tanden en klauwen waar de prehistorische razernij vanaf spatte. Ik zag de spieren in zijn machtige dijen spannen en had nog net genoeg tijd om het mes te werpen toen hij op me af sprong. Het mes draaide hooguit twee keer om zijn as en boorde zich in zijn keel. Bloed spuwend, met dikke klodders die uit zijn varkenssnuit opborrelden, viel hij boven op me. Hoewel het mes door de klap waarmee hij terechtkwam tot aan het heft in zijn keel verdween, slaagde de trol er toch in zijn klauwen aan weerskanten tot in mijn zij door mijn winddichte jack te boren, vlak boven mijn heupen. Hij raakte me niet diep, maar het kwam toch behoorlijk aan.

Ik schoof het stervende beest van me af en kon een kreet van pijn niet inhouden toen de klauwen zich uit mijn vlees losmaakten.

De zaklantaarn was bijna uit, maar in het fletse, op maanlicht lijkende schijnsel dat nog resteerde, zag ik een derde trol op handen en voeten op me af komen, in elkaar gedoken om een zo klein mogelijk doelwit te vormen. Hij had verderop gezeten, misschien wel bijna aan het eind van de tunnel en daardoor had ik, ondanks zijn snelheid, net genoeg tijd om naar het pistool te duiken, het op te heffen en twee schoten af te vuren. De eerste kogel miste. De tweede kwam midden in de walgelijke varkenssnuit terecht en rukte hem een van zijn vuurrode ogen uit. Hij maakte slagzij, kwam met een klap tegen de wand terecht en blies stuiptrekkend de laatste adem uit.

Net toen de zaklantaarn nog een keer knipperde en uitging, dacht ik dat ik nog een vierde trol als een kakkerlak over de tegenoverliggende wand zag kruipen. Maar voordat ik nog eens goed kon kijken, werden we in diepe duisternis gedompeld.

Door de pijn die zich als zoutzuur door mijn been vrat en mijn middel aan weerskanten in vuur en vlam zette, kon ik me niet soepel bewegen. Ik durfde niet te blijven zitten waar ik zat toen het licht uitging, want als er inderdaad nog een vierde trol was, zou die zo behoedzaam mogelijk naar de plek sluipen waar hij me het laatst had gezien.

Ik kroop voorzichtig over een lijk heen en moest nog over een tweede klimmen voor ik Rya vond.

Ze lag op haar buik op de grond. Heel stil.

Voor zover ik wist, had ze zich niet meer verroerd en ook geen geluid meer uitgebracht sinds de trol van de wand was gesprongen en haar tegen de grond had gesmeten. Het liefst had ik haar voorzichtig op haar rug gelegd, haar pols gevoeld, haar naam geroepen en haar antwoord horen geven.

Maar dat moest ik allemaal vergeten tot ik zeker wist of er wel of geen vierde trol in de buurt was.

Terwijl ik beschermend over Rya heen gebogen zat, keek ik de onverlichte tunnel in, hield mijn hoofd schuin en luisterde.

De berg was stil geworden en leek, althans voorlopig, klaar te zijn met het dichten van zijn wonden. Als er ergens langs de weg die we al hadden afgelegd nog stukken uit de plafonds of de wanden van de tunnels vielen, dan waren dat hooguit kleine verstoringen die niet genoeg lawaai veroorzaakten om door ons gehoord te worden.

De duisternis was dieper dan het donker dat je ziet als je je ogen dichtdoet. Effen, vormeloos en ononderbroken.

Tegen mijn zin ging ik een dialoog met mezelf aan, pessimist versus optimist.

... Is ze dood?

... Dat mag je niet eens dénken.

... Kun je haar horen ademhalen?

... Christus, als ze bewusteloos is, dan haalt ze heel licht adem. Misschien mankeert ze helemaal niets, is ze alleen maar bewusteloos en ademt zo licht dat je het gewoon niet kunt horen. Oké? Zijn we het eens?

... Is ze dood?

... Concentreer jij je nou maar op de vijand, verdomme.

Als er echt nog een trol was, dan kon hij overal vandaan komen. Omdat hij in staat was over muren te lopen, was hij zwaar in het voordeel. Hij kon zich zelfs van het plafond laten vallen en op mijn hoofd en schouders terechtkomen.

... Is ze dood?

... Hou je mond.

... Want als ze dood is, wat maakt het dan nog uit dat je die vierde trol doodt? Wat maakt het dan nog uit dat je hier levend vandaan komt?

... We komen hier allebei levend vandaan.

... Als je toch alleen naar huis moet, waarom zou je dan nog naar huis gaan? Als dit haar graf is, kan het net zo goed meteen het jouwe worden.

... Hou je mond. Luister nou maar, heel goed luisteren...

Stilte.

De duisternis was zo volkomen, zo dicht, zo zwaar dat het donker bijna tastbaar leek. Ik had het gevoel dat ik de klamme duisternis zo met mijn volle handen beet kon pakken en dat ik het donker uit de lucht kon wringen zodat er weer ergens licht doorheen kon schijnen. Terwijl ik luisterde of ik de klauwen van de demon ergens zacht over de stenen hoorde tikken of schrapen, vroeg ik me af waar die trollen mee bezig waren geweest toen wij ze recht in de armen waren gelopen. Misschien volgden ze onze witte pijlen wel om te zien hoe we hun schuilplaats waren binnengedrongen. Tot op dit moment was het niet bij me opgekomen dat onze merktekens even handig voor hen waren als voor ons. Ja, natuurlijk. Ze hadden hun burcht meer dan eens van boven tot onder doorzocht en toen ze tot de conclusie waren gekomen dat wij ontsnapt waren, hadden ze waarschijnlijk onder meer geprobeerd uit te vissen hóé we ons precies uit de voeten hadden gemaakt. Misschien had deze opsporingsploeg onze hele route naar de uitgang van de berg gevolgd en kwamen ze net terug toen wij hen tegen het lijf liepen. Maar het was ook best mogelijk dat ze nog maar net op weg waren toen wij achter hen aan kwamen hollen. Hoewel ze ons bij verrassing hadden overvallen, hadden ze kennelijk maar een paar seconden van tevoren geweten dat we eraan kwamen. Als ze meer tijd hadden gehad om zich voor te bereiden, zouden ze ons vast allebei gedood hebben – of gevangengenomen.

... Is ze dood?

... Nee.

... Ze is zo stil.

... Buiten westen.

... Zo stil.

... Hou je mond.

Daar. Gekras. Getik.

Ik rekte mijn nek en draaide mijn hoofd om.

Niets meer te horen.

Verbeelding?

Ik probeerde me te herinneren hoeveel kogels er nog in het magazijn van het pistool zaten. Als het helemaal geladen was, zaten er tien in. Ik had er twee gebruikt voor de trol die ik zondag in de tunnel met de schaakbordverlichting had gedood. En nog twee voor het exemplaar dat ik hier had doodgeschoten. Nog zes over. Dat was meer dan genoeg. Misschien zou ik de overgebleven vijand – als die er al was – niet met zes kogels kunnen doden, maar ik zou vast en zeker de kans niet krijgen om er meer af te vuren voor het kreng zich op me zou werpen.

Een zacht, glibberig geluid.

Het had geen zin om mijn ogen in te spannen, maar ik deed het toch.

De duisternis was even diep als onder in de laars van God.

Stilte.

Maar... dáár. Weer dat getik.

En een vreemde lucht. De zure stank van trollenadem.

Tik.

Waar?

Tik.

Boven mijn hoofd.

Ik liet me boven op Rya op mijn rug vallen, vuurde drie schoten af op het plafond, hoorde een van de kogels van de rotsen afketsen, hoorde een onmenselijke kreet en had niet eens tijd genoeg om de laatste drie schoten af te vuren omdat de zwaargewonde trol met een dreun naast me tegen de grond sloeg. Hij voelde instinctief waar ik was en sloeg krijsend om zich heen. Een van zijn vreemd knobbelige maar monsterlijk sterke armen kreeg mijn hoofd te pakken en trok me tegen hem aan terwijl hij zijn tanden in mijn schouder zette. Hij zal wel gedacht hebben dat hij mijn keel te pakken had en me met een beet kon doden, maar door de duisternis en door zijn eigen pijn wist hij niet precies meer wat hij deed. Toen hij zijn tanden uit me losrukte en tegelijkertijd een stuk vlees meenam, had ik nog net genoeg kracht over en de tegenwoordigheid van geest om het pistool onder zijn kin te drukken, stijf tegen zijn keel, en de laatste drie kogels in het pistool af te vuren, waardoor de hersens uit de bovenkant van zijn schedel spatten.

De donkere tunnel begon om me heen te draaien.

Ik stond op het punt het bewustzijn te verliezen.

Daar schoot ik niets mee op. Er kon nog een vijfde trol zijn. Als ik nu buiten westen raakte, werd ik misschien nooit meer wakker.

En ik moest voor Rya zorgen. Ze was gewond. Ze had me nodig.

Ik schudde mijn hoofd.

Ik beet op mijn tong.

Ik haalde een paar keer diep adem om weer bij mijn positieven te komen en kneep mijn ogen stijf dicht om het draaien van de tunnel op te laten houden.

Ik zei hardop: ‘Ik val níét flauw.’

Toen viel ik flauw.

Hoewel ik niet de tijd had gehad om op het moment dat ik flauwviel op mijn gemak op mijn horloge te kijken en dus op mijn instinct moest afgaan, had ik niet het idee dat ik heel lang uitgeteld was geweest. Hooguit een minuut of twee.

Toen ik weer bijkwam, bleef ik heel even liggen luisteren of ik het droge-bladeren-in-de-windgescharrel van een trol hoorde. Daarna drong het tot me door dat ik, zelfs al was ik maar een minuut buiten westen geweest, allang dood zou zijn geweest als er zich nog een van de demonen in de tunnel had bevonden.

Ik kroop over de stenen vloer, om de dode gestaltewisselaars heen, en tastte blindelings met twee handen rond op zoek naar een van de zaklantaarns, maar het enige dat ik vond was een heleboel lauwwarm bloed.

Een stroomstoring in de hel is echt een doffe ellende, was de idiote gedachte die door me heen schoot.

Dat maakte me bijna aan het lachen. Maar het zou een rare, schrille lach zijn geweest, veel te raar, dus ik hield me in.

Toen dacht ik ineens aan de kaarsen en de lucifers die in een van mijn binnenzakken zaten. Ik haalde ze met bevende vingers tevoorschijn.

Het spetterende tongetje van kaarslicht likte de duisternis op, maar niet grondig genoeg om me de kans te geven Rya zo goed te bekijken als ik wilde. Maar met behulp van de kaars vond ik wel beide zaklantaarns terug, haalde er de batterijen uit en stopte er nieuwe in.

Nadat ik de kaars had uitgeblazen en weer in mijn zak had gestopt, ging ik naar Rya toe en knielde naast haar neer. Ik legde de twee zaklantaarns zo op de grond dat de heldere lichtstralen op haar vielen.

‘Rya?’

Ze gaf geen antwoord.

‘Rya, alsjeblieft.’

Stil. Ze lag zo stil.

Het woordje ‘bleek’ was haar op het lijf geschreven.

Haar gezicht voelde koud aan. Veel te koud.

Ik zag een beurse plek die net begon te verkleuren en de helft van haar voorhoofd besloeg en liet mijn vingers over de ronding van haar slaap glijden, helemaal tot onder haar jukbeen. In een van haar mondhoeken glinsterde bloed. Huilend trok ik een van haar oogleden op, maar ik had geen flauw idee waar ik naar moest kijken, dus probeerde ik haar adem te voelen door mijn hand voor haar neusgaten te houden, maar ik trilde zo dat ik niet wist of er adem door ontsnapte. Ten slotte deed ik waar ik zo tegen op had gezien: ik pakte een van haar handen, tilde die op, schoof twee vingers onder haar pols en probeerde haar hartslag te voelen. Maar ik voelde niets, ik voelde niets, lieve god, ik voelde niets. Toen besefte ik plotseling dat ik haar hartslag kon zíén, een heel licht kloppen in haar slapen, nauwelijks waarneembaar maar wel degelijk aanwezig. En toen ik haar hoofd heel voorzichtig opzij draaide, kon ik haar halsslagader ook zien kloppen. Ze leefde. Haar leven hing misschien aan een draadje dat ieder moment kon afknappen, maar ze leefde.

Terwijl de hoop weer in me opwelde, onderzocht ik haar, op zoek naar verwondingen. Haar skipak was opengereten en de klauwen van de trol waren tot op haar linkerheup doorgedrongen, die een beetje had gebloed, maar niet ernstig. Ik vond het eng om te controleren waar het bloed in haar mondhoek vandaan kwam, want misschien had ze wel inwendige bloedingen; dan zou haar mond vol bloed zitten. Maar dat was niet het geval. Ze had een kapotte lip, dat was alles. Met uitzondering van de blauwe plekken op haar voorhoofd en in haar gezicht leek ze ongedeerd.

‘Rya?’

Niets.

Ik moest haar uit de mijnen zien te krijgen, weer bovengronds, voordat zich opnieuw instortingen voordeden of voordat de trollen opnieuw naar ons op zoek gingen – of voordat ze stierf door gebrek aan medische hulp.

Ik deed een van de zaklantaarns uit en stopte die in de diepe zak waarin ik eerder het pistool had bewaard. Ik had het wapen niet meer nodig, want als ik weer tegenover een stel trollen kwam te staan, zou ik vast en zeker het onderspit delven voor ik ze allemaal om zeep had gebracht, ook al had ik nog zo veel vuurwapens.

Aangezien ze niet kon lopen, droeg ik haar. Over mijn linkerkuit liepen drie diepe krassen veroorzaakt door de klauw van een trol. Uit vijf gaten in mijn middel – drie links, twee rechts – druppelde bloed. Ik was in elkaar geramd, ontveld, en mijn hele lijf deed zeer, maar op de een of andere manier droeg ik Rya.

Tegenstand maakt ons niet altijd sterker en moediger; soms gaan we eraan kapot. In tijden van crisis krijgen we ook niet altijd een adrenalinestoot waardoor we ineens bovenmenselijke krachten kunnen ontwikkelen, maar het gebeurt vaak genoeg om dit soort dingen een vast plekje in onze folklore te geven. In die ondergrondse gangen overkwam het mij ook. Het was niet zo’n plotselinge toevloed van adrenaline die een man in staat stelt om een compleet autowrak waaronder zijn vrouw bekneld zit op te tillen alsof het een koffertje is, niet zo’n stortvloed van adrenaline die een moeder die haar kind wil redden de kracht geeft om een deur uit zijn hengsels te rukken en dwars door een brandende kamer te lopen zonder iets van de hitte te voelen. Ik vermoed dat in plaats daarvan de adrenaline zonder ophouden bleef doordruppelen in een constante stroom die net volstond om mij in staat te stellen door te gaan.

Als je alles in aanmerking neemt, als je het menselijk hart goed bekijkt en begrip leert opbrengen voor de primitieve drijfveren, dan is het niet het vooruitzicht van je eigen dood waar je het bangst voor bent. Echt niet. Denk er maar eens goed over na. Wat ons veel meer angst aanjaagt, wat ons in een hulpeloos hoopje ellende kan veranderen, is de dood van onze beminden. Hoewel je niet zult staan te springen van blijdschap bij het vooruitzicht dat je eigen einde nabij is, blijft het idee op zich toch draaglijk, want met de dood komt er meteen een eind aan alle pijn en ellende. Maar als je mensen verliest van wie je houdt, dan moet je dat verdriet meedragen tot in je eigen graf. Moeders, vaders, een man, een vrouw, zonen en dochters, vrienden – ze worden ons gedurende ons hele leven ontnomen en het verdriet van zo’n verlies plus het feit dat we eenzaam achterblijven, bezorgen ons veel meer leed dan de korte flits van pijn en de angst voor het onbekende waar je eigen dood mee gepaard gaat.

De angst dat ik Rya zou verliezen dreef me met meer vastberadenheid door die tunnels dan ik had kunnen opbrengen als het alleen een kwestie van zelfbehoud was geweest. De volgende paar uur voelde ik geen pijn meer, geen zere spieren en geen vermoeidheid. Hoewel mijn hoofd en hart overliepen van emoties was mijn lichaam een koele machine die onvermoeibaar door bleef lopen, af en toe met goed geoliede precisie, dan weer hortend en stotend, maar constant zonder te klagen en zonder iets te voelen in beweging.

Ik droeg haar in mijn armen alsof ze een klein kind was en ze leek zelfs nog minder te wegen dan de pop van zo’n kind. Toen ik bij een verticale schacht aankwam, hoefde ik geen moment na te denken over hoe ik haar naar de volgende verdieping van de doolhof moest tillen. Ik trok gewoon mijn ski-jack uit en ook dat van haar; daarna rukte ik die kledingstukken langs de naden uit elkaar met een kracht die een échte machine misschien niet had kunnen opbrengen. Vervolgens scheurde ik de stof helemaal kapot, tot ik een stapel repen van het stevige, gewatteerde materiaal overhield. Door die repen aan elkaar te knopen fabriceerde ik een draagriem die onder haar oksels en tussen haar benen door liep, met aan de bovenkant een lus van dubbele, ongeveer vier meter lange repen. Terwijl ik in de schacht omhoogklom, sleepte ik haar achter me aan. Ik werkte me schuin omhoog, met mijn voeten tegen de sporten aan de ene wand en mijn rug tegen de andere gedrukt. De lus van de dubbele draagband lag over mijn borst en met gestrekte armen hield ik de repen aan weerszijden onder me vast om te voorkomen dat haar volle gewicht op mijn borst zou drukken. Ik lette goed op dat haar hoofd niet tegen de wanden of tegen de verroeste ijzeren sporten zou stoten en zeulde haar voorzichtig, heel voorzichtig naar boven. Achteraf bekeken lijkt het een staaltje van kracht, evenwicht en coördinatie dat ronduit fenomenaal genoemd mag worden, maar op het moment zelf drong het absoluut niet tot me door hoe moeilijk het was.

Op de heenweg had de tocht door de mijnen ons zeven uur gekost, maar toen waren we allebei in prima conditie geweest. De terugweg zou zeker een dag meer in beslag nemen, misschien wel twee.

We hadden niets te eten, maar dat maakte niet uit. We konden wel een dag of twee zonder voedsel.

(Ik piekerde geen moment over hoe ik zonder iets te eten op krachten moest blijven. Dat ik me daar niet druk over maakte, lag niet aan het feit dat ik ervan overtuigd was dat mijn door adrenaline opgefokte lichaam het wel uit zou houden. Nee, ik was gewoon niet in stáát om over dat soort dingen na te denken, want mijn hersens werden volkomen in beslag genomen door emoties – angst, liefde – en hadden geen tijd voor praktische zaken. De praktische zaken werden afgehandeld door het voorgeprogrammeerde, machinale lichaam, de automaat die niet na hoefde te denken over de taken die hij uit moest voeren.)

Maar na verloop van tijd begon ik wel aan water te denken, want het lichaam kan niet zo gemakkelijk zonder water als zonder voedsel. Water is de olie van de menselijke machine en zonder water loopt die al snel vast. De thermosfles met sinaasappelsap was uit Rya’s handen gevallen toen de trol haar vanaf de wand van de mijn besprongen had en ik had hem later een keer geschud om te zien of hij kapot was. Het gerinkel van de glazen binnenfles had me verteld dat het geen zin had om erin te kijken. Nu konden we onze dorst alleen lessen met de ondiepe plasjes water die in sommige tunnels stonden. Die waren vaak bedekt met een laag smurrie en het water smaakte waarschijnlijk ook naar steenkool, schimmels en nog smeriger dingen, maar dat proefde ik net zomin als ik pijn voelde. Af en toe legde ik Rya even neer om op mijn hurken bij een plas te gaan zitten, de smurrie van de oppervlakte te scheppen en mijn handen als een kommetje te gebruiken. Soms hield ik Rya vast, trok haar mond open en voerde haar een beetje water uit mijn holle hand. Ze verroerde zich niet, maar terwijl het water in haar keel liep, schepte ik moed uit het feit dat die spieren zich spanden en ontspanden toen ze onwillekeurig slikte.

Een wonder is een gebeurtenis die in momenten is opgedeeld: een vluchtige glimp van God die zich openbaart in gewone aspecten van de tastbare wereld – een paar druppeltjes bloed uit de stigmata van een Christusbeeld, een stuk of wat tranen uit de nietsziende ogen van een afbeelding van de Maagd Maria, het zonnewonder van Fatima. Het wonder van mijn kracht duurde uren, maar het kon niet eeuwig doorgaan. Ik kan me nog herinneren dat ik op mijn knieën viel, weer opstond, verder liep, opnieuw struikelde, waarbij ik Rya bijna liet vallen, tot de conclusie kwam dat het in ieder geval voor haar beter zou zijn als ik even ging rusten, heel even om weer op krachten te komen – en meteen in slaap viel.

Ik was een beetje koortsig toen ik wakker werd.

En Rya lag er nog even stil en bewegingloos bij als daarvoor.

Haar ademhaling kabbelde nog steeds rustig door. Haar hart bleef kloppen, hoewel ik het idee had dat haar polsslag zwakker was geworden.

Ik had de zaklantaarn aangelaten toen ik in slaap was gevallen. Nu was er nog maar een zwak schijnsel over, want hij was bijna leeg.

Ik vervloekte mijn stommiteit, pakte de reservelantaarn uit de lange zak op een van mijn broekspijpen, knipte het licht aan en stopte de lege lantaarn in een van mijn andere zakken.

Volgens mijn horloge was het zeven uur en ik ging ervan uit dat het maandagavond zeven uur was. Maar voor zover ik wist, kon het net zo goed zeven uur dinsdagochtend zijn. Ik had er geen flauw idee van hoelang ik met Rya door de mijnen had lopen zeulen of hoelang ik had geslapen.

Ik ging op zoek naar wat water voor ons allebei.

Daarna tilde ik haar weer op. Na die onderbreking dwóng ik het wonder om zich te herhalen en dat gebeurde ook. Toch was de kracht die door me heen vloeide zo veel minder dan in het begin dat ik het idee kreeg dat God iets anders te doen had en het aan een van zijn mindere engelen overliet om mij steun te bieden. En die beschikte kennelijk over heel wat minder imposante spieren dan zijn Meester. Het lukte me niet half zo goed om het besef van pijn en vermoeidheid van me af te zetten. Op een bewonderenswaardige robotachtige manier legde ik zonder me ergens iets van aan te trekken met loden voeten een aanzienlijke afstand af, maar af en toe kreeg ik zo ontzettend veel pijn dat ik half liep te janken en het een paar keer zelfs uitschreeuwde. Van tijd tot tijd werd ik me bewust van de steken in mijn gefolterde spieren en botten en dat moest ik dan weer van me afzetten. Rya leek niet langer zo licht als een poppetje; soms had ik durven zweren dat ze wel duizend pond woog.

Ik passeerde het skelet van de hond en bleef onrustig omkijken, omdat ik in mijn koortsachtige verbeelding voortdurend het idee had dat ik achtervolgd werd door die hoop hondenbotten.

Vlagen van bewustzijn wisselden zich af met black-outs, alsof ik een mot was die van een kaarsenvlam door het duister naar het volgende vlammetje fladderde, en daardoor werd ik met de regelmaat van de klok geconfronteerd met omstandigheden of vond mezelf terug in houdingen die me de doodsschrik op het lijf joegen. Meer dan eens ontwaakte ik uit mijn innerlijke roes om tot de ontdekking te komen dat ik geknield over Rya onbedaarlijk zat te huilen. Ik dacht telkens dat ze dood was, maar keer op keer kon ik haar hartslag voelen – weliswaar zwak, maar het was een hartslag. Proestend en half stikkend werd ik wakker met mijn gezicht midden in een plas water waarvan ik had liggen drinken. Af en toe kwam ik weer tot bewustzijn en ontdekte dat ik gewoon was doorgelopen met haar in mijn armen, maar dat ik tientallen meters terug een van de witte pijlen was gepasseerd en me nu in een verkeerde gang bevond. Dan moest ik weer terug om de juiste weg door de doolhof op te pakken.

Ik was gloeiend heet. Brandend. Het was een droge, verdorrende hitte en ik voelde me precies zoals Slick Eddy er in Gibtown uit had gezien: als een antiek perkament, als Egyptische zandvlakten, krakend en uitgedroogd.

Aanvankelijk keek ik regelmatig op mijn horloge, maar uiteindelijk nam ik die moeite niet meer. Het had geen enkele zin en ik putte er geen troost uit. Ik kon toch niet zien welk gedeelte van de dag het horloge aangaf; ik wist niet of het morgen of avond was, nacht of midden op de dag. Ik wist ook niet welke dag het was, hoewel ik ervan uitging dat het laat op de maandag of vroeg op de dinsdag moest zijn.

Ik strompelde langs de door roest samengeklonterde hoop in vervlogen tijden achtergelaten mijnbouwwerktuigen die toevallig de vorm had aangenomen van een grof buitenaards wezen met een gehoornde kop, prikkels op de borst en een stekelige ruggengraat. Ik was er bijna van overtuigd dat het verroeste hoofd zich omdraaide toen ik erlangs liep, dat zijn ijzeren bek zich wijder had opengesperd en dat een van de handen had bewogen. Veel later, toen ik allang door andere tunnels liep, verbeeldde ik me dat ik hem achter me aan hoorde komen, rammelend terwijl hij zich met het grootste geduld voortsleepte. Hij kon me weliswaar niet bijhouden, maar hij was ervan overtuigd dat hij me wel te pakken zou krijgen als hij maar volhield. En dat zou waarschijnlijk ook wel gebeuren, want mijn eigen snelheid nam voortdurend af.

Ik wist niet altijd zeker of ik wakker was of droomde. Af en toe, als ik Rya door de op instorten staande gangen droeg of haar voorzichtig over hindernissen tilde of langs obstakels schoof, had ik het idee dat ik een nachtmerrie had en dat alles binnen een mum weer in orde zou zijn als ik wakker werd. Maar uiteraard was ik al wakker en bevond me midden in een lévende nachtmerrie.

Terwijl ik als een mot heen en weer bleef fladderen tussen het vlammetje van bewustzijn en de duisternis van bewusteloosheid, werd ik onverbiddelijk zwakker, waziger en steeds heter. Op een gegeven moment werd ik wakker en bleek met mijn rug tegen de rotswand van een tunnel te zitten, met Rya in mijn armen en kletsnat van het zweet. Mijn haar kleefde aan mijn hoofd en in mijn ogen prikten de zilte straaltjes die van mijn voorhoofd en slapen drupten. Het zweet stroomde over mijn gezicht, over mijn neus, over mijn oren, over mijn kin en over mijn kaken. Het leek alsof ik met mijn kleren aan had gezwommen. Ik was heter dan ik ooit was geweest als ik op het strand in Florida had liggen bakken, maar toch kwam die hitte uitsluitend van binnenuit; ik had een brandende kachel in mijn binnenste, een felle zon die in mijn ribbenkast opgesloten zat.

De volgende keer dat ik bij bewustzijn kwam, was ik nog steeds heet, gloeiend heet, maar toch zat ik onophoudelijk te rillen, heet en koud tegelijkertijd. Het zweet leek kokend heet als het uit me liep, maar daarna scheen het onmiddellijk op mijn huid te bevriezen.

Ik deed mijn best om niet aan mijn eigen ellende te denken, maar me in plaats daarvan op Rya te concentreren en op die manier weer de wonderbaarlijke kracht en het uithoudingsvermogen te hervinden die ik kwijt was geraakt. Maar toen ik haar goed bekeek, kon ik geen hartslag meer in haar slaap, keel of pols vinden. Haar huid leek kouder dan daarvoor. Toen ik half waanzinnig een van haar oogleden omhoogtrok, had ik het idee dat er iets veranderd was aan het oog eronder, een vreselijke leegte. ‘O nee,’ zei ik en voelde haar pols opnieuw – ‘Nee, nee, Rya, alsjeblieft, nee’ – maar ik kon nog steeds geen hartslag vinden. ‘Godverdomme, néé!’ Ik trok haar tegen me aan en hield haar nog steviger vast, alsof ik zo kon voorkomen dat de dood haar uit mijn armen zou losweken. Ik wiegde haar als een baby, ik zong zachtjes voor haar en ik vertelde haar dat alles weer in orde zou komen, prima in orde, dat we weer samen op het strand zouden liggen, dat we weer met elkaar zouden vrijen en lachen en dat we nog heel, heel lang bij elkaar zouden blijven.

Ik dacht aan mijn moeders subtiele maar paranormale gave om van verschillende kruiden genezende drankjes en zalfjes te maken. Diezelfde kruiden hadden geen medicinale uitwerking als ze door andere mensen werden samengevoegd. De genezende kracht ging van mijn moeder uit, niet van de fijngewreven bladeren, schors, bessen, wortels en bloemen waarvan ze zich bediende. Ieder lid van de familie Stanfeuss had een bijzondere gave, vreemde chromosomen die hier en daar in de genetische keten aan elkaar geklonken waren. Als mijn moeder over genezende krachten beschikte, waarom had ik die verdomme dan niet? Waarom moest ik de vloek van mijn Schemerogen dragen, terwijl God me net zo goed de zegening van genezende handen had kunnen geven? Waarom was ik gedoemd alleen maar trollen en naderend onheil te zien, visioenen van dood en ellende? Als mijn moeder kon genezen, waarom ik dan niet? En aangezien ik zonder enige twijfel het meest begaafde lid van de hele familie Stanfeuss was, waarom kon ik zieken dan niet nog beter genezen dan mijn moeder?

Terwijl ik Rya’s lichaam stijf tegen me aan klemde en haar heen en weer wiegde als een baby, dwóng ik haar om in leven te blijven. Ik stond erop dat de dood zich uit de voeten maakte. Ik kibbelde met dat duistere fantoom, probeerde hem naar de mond te praten, bestookte hem met vleiende praatjes, gooide het toen op rede en logica en vervolgens op smeekbeden, maar het smeken veranderde al snel in een bittere discussie. En ten slotte nam ik mijn toevlucht tot dreigementen, alsof er iets was waarmee de dood bedreigd kon worden.

Krankzinnig. Ik was krankzinnig. Stapelgek van de koorts, ja, maar ook waanzinnig van verdriet. Via mijn handen en armen probeerde ik mijn leven op haar over te brengen, deed mijn best om het uit mij in haar over te laten vloeien, op dezelfde manier waarop ik water uit een kan in een glas zou schenken. Ik stelde me haar in gedachten voor zoals ze er levend en glimlachend uit zou zien, zette vervolgens mijn tanden op elkaar, spande mijn kaken en dwóng dat geestelijke portret om werkelijkheid te worden. Die bizarre opdracht kostte me zo veel inspanning dat ik opnieuw het bewustzijn verloor.

Daarna vormden koorts, verdriet en uitputting een optelsom die ervoor zorgde dat ik nog dieper verzeild raakte in het koninkrijk van onsamenhangendheid waarover ik de scepter zwaaide. Af en toe kwam ik tot de ontdekking dat ik mijn uiterste best deed om haar te genezen en dan zat ik weer zacht voor haar te zingen – meestal oude liedjes van Buddy Holly met rare, door koorts verwarde teksten. Soms zat ik hele dialogen voor te dragen uit de oude Thin Man-films met William Powell en Myrna Loy die we allebei zo leuk vonden en dan weer bestonden die dialogen uit stukjes en beetjes van dingen die we zelf op tedere ogenblikken, op momenten van liefde tegen elkaar hadden gezegd. Afwisselend schold ik God uit en zegende Hem, beschuldigde Hem het ene moment van kosmisch sadisme en herinnerde Hem luttele seconden later aan Zijn reputatie van mededogen. Ik ketterde en ging tekeer, jammerde en vleide, bad en vloekte, zweette en rilde, maar ik zat toch vooral te huilen. Ik kan me nog herinneren dat de gedachte bij me opkwam dat mijn tranen haar misschien zouden genezen en weer tot leven brengen. Waanzin.

Gezien die stortvloed van zweet en tranen leek het slechts een kwestie van tijd tot ik helemaal zou verschrompelen, tot stof zou vergaan en weggeblazen zou worden. Maar op dat moment kwam een dergelijk einde me bijzonder aantrekkelijk voor. Gewoon tot stof vergaan en weggeblazen worden, verstrooid, alsof ik nooit had bestaan.

Ik was niet meer in staat om op te staan en verder te lopen, hoewel ik verre reizen aflegde in de dromen die ik had terwijl ik zat te dommelen. In Oregon zat ik in de keuken van mijn ouderlijk huis te knabbelen aan een stukje van mijn moeders zelfgebakken appeltaart terwijl zij glimlachend op me neer stond te kijken en mijn zusjes me vertelden hoe fijn het was dat ik weer bij hen was en hoe blij ik zou zijn om mijn vader terug te zien als ik me – al heel gauw – bij hem voegde in het vredige hiernamaals. Op een kermisterrein liep ik onder een strakblauwe hemel naar de kop van jut om mezelf voor te stellen aan juffrouw Rya Raines en te vragen of ze een baantje voor me had, maar de eigenaresse van de kop van jut was een heel andere vrouw, iemand die ik nog nooit eerder had gezien en die tegen me zei dat ze nog nooit van Rya Raines had gehoord, dat er nooit iemand had bestaan die Rya Raines heette, dat ik waarschijnlijk helemaal in de war was, en vol angst en paniek holde ik de hele kermis over, van de ene attractie naar de andere, op zoek naar Rya, maar niemand had ooit van haar gehoord, niemand, helemaal niemand. En in Gibtown zat ik in een keuken bier te drinken met Joel en Laura Tuck, terwijl allerlei kermisgasten zich om ons verdrongen, onder anderen Jelly Jordan die niet langer dood was, en toen ik opsprong, mijn armen om hem heen sloeg en hem uit pure blijdschap begon te knuffelen, zei de dikke man dat ik helemaal niet zo verrast hoefde te zijn, dat de dood niet het einde betekende, dat ik maar eens naar het aanrecht moest kijken en toen ik dat deed, zag ik mijn vader en mijn neef Kerry aan een glaasje appelcider nippen, me met een brede glimlach aankijken en ze zeiden allebei: ‘Hallo, Carl, je ziet er goed uit, joh’ en Joel Tuck zei...

‘Goeie genade, jongen, hoe heb je het voor elkaar gekregen om zover te komen? Kijk eens naar die wond in zijn schouder.’

‘Dat ziet eruit als een bijtwond,’ zei Horton Bluett, terwijl hij zich vooroverboog met een zaklantaarn.

‘Er zit ook bloed op zijn middel,’ zei Joel Tuck bezorgd.

En Horton zei: ‘En die ene broekspijp is ook helemaal nat van het bloed.’

Op de een of andere manier had de droom zich verplaatst naar de mijnschacht waarin ik zat, met Rya in mijn armen. Alle andere mensen uit de droom waren verdwenen, alleen Joel en Horton waren overgebleven.

En Luke Bendingo. Hij dook plotseling tussen Joel en Horton op. ‘N-n-nog even v-v-volhouden, S-s-slim. Wij z-z-zorgen wel dat je w-w-weer t-t-thuiskomt. N-n-nog even v-v-volhouden.’

Ze probeerden Rya uit mijn armen te trekken en daar moest ik niets van hebben, ook al was het maar een droom, dus stribbelde ik tegen. Maar ik had nauwelijks kracht over en lang kon ik me niet tegen hen verzetten. Ze haalden haar bij me weg. Toen ik bevrijd was van die zoete last, had ik niets meer om voor te leven en huilend zakte ik als een lappenpop in elkaar.

‘Het komt wel goed, Slim,’ zei Horton. ‘Laat de rest maar aan ons over. Blijf jij nou maar braaf liggen, zodat wij onze gang kunnen gaan.’

‘Krijg de klere,’ zei ik.

Joel Tuck barstte in lachen uit en zei: ‘Dat is de ware spirit, jongen. Dat is de echte vechtersmentaliteit.’

Veel meer kan ik me niet herinneren. Flarden. Ik weet nog dat ik door donkere tunnels werd gedragen waar de lichtbundels van zaklantaarns heen en weer zwiepten en in mijn ijlkoortsen af en toe veranderden in zoeklichten die een nachtelijke hemel aan stukken sneden. De laatste verticale schacht. De laatste twee tunnels. Iemand die een van mijn oogleden optilde... Joel Tuck die bezorgd op me neerkeek... zijn nachtmerrieachtige gezicht was de meest welkome aanblik die ik ooit had gehad.

Toen was ik weer buiten, in de openlucht waar de zware grijze wolken die altijd boven Yontsdown County leken te hangen weer aanwezig waren, een dikke donkere deken. Er lag een heleboel verse sneeuw op de grond, op z’n minst zestig centimeter. Ik dacht weer aan de sneeuwstorm die zondagochtend werd verwacht, toen Horton ons naar de mijnen had gebracht, en pas toen begon het tot me door te dringen dat ik niet droomde. De sneeuwstorm was inderdaad gekomen en weer voorbijgegaan, en over de bergen lag een dik tapijt verse sneeuw.

Sleeën. Ze hadden twee sleeën bij zich, het soort dat uitgerust was met brede glijders in de vorm van een ski en voorzien van een stoeltje met een rugleuning. En dekens. Massa’s dekens. Ze bonden mij op een van de sleeën vast en wikkelden me in een paar warme wollen dekens. Rya’s lichaam werd op de andere slee gezet.

Joel ging naast me op zijn hurken zitten. ‘Ik geloof niet dat je helemaal bij de tijd bent, Carl Slim, maar ik hoop dat er toch iets tot je doordringt van wat ik je nu ga vertellen. We zijn dwars over het land hiernaartoe gekomen, via een omweg, want vanaf het moment dat jij de Lightning Coal Company naar de filistijnen hebt geblazen, houden de trollen alle wegen en paden op de berg scherp in de gaten. We hebben een lange en moeilijke tocht voor de boeg en we moeten zo stil mogelijk te werk gaan. Heb je me begrepen?’

‘Ik heb het gebeente van een hond beneden in de hel gezien,’ zei ik tegen hem, verbaasd dat ik mezelf die woorden hoorde uitbrengen, ‘en ik heb het idee dat Lucifer probeert tomaten op hydrocultuur te kweken, zodat hij zielen kan braden en clubsandwiches kan maken.’

‘Hij ijlt,’ zei Horton Bluett.

Joel legde zijn hand tegen mijn gezicht, alsof hij me met die aanraking kon dwingen mijn verbrokkelde aandacht even te concentreren. ‘Luister nou eens even heel goed, mijn jonge vriend. Als je net zo begint te jammeren als je daar beneden onder de grond hebt gedaan, als je wartaal begint uit te slaan en gaat janken zullen we je een prop in je mond moeten stoppen en dat wil ik helemaal niet, want je zult af en toe toch al moeite genoeg hebben om lucht te krijgen. Maar we kunnen niet riskeren dat we op de een of andere manier de aandacht trekken. Begrepen?’

‘Dan moeten we het rattenspelletje weer spelen,’ zei ik, ‘net als in de krachtcentrale, razendsnel en geruisloos wegkruipen in de afvoerbuizen.’

Dat moet hem opnieuw als wartaal in de oren hebben geklonken, maar ik scheen me niet duidelijker te kunnen uitdrukken om aan te geven dat ik begreep wat hij tegen me had gezegd.

Flarden. Ik weet nog dat mijn slee door Joel werd getrokken. Luke Bendingo sleepte Rya’s lichaam. Af en toe loste de ontembare Horton Bluett Luke en Joel gedurende korte tijd af, sterk als een beer ondanks zijn leeftijd. Wildpaden door het woud. Overhangende dennen die een koepel vormden – groene naalden, gedeeltelijk in ijs verpakt. Een bevroren beek die als snelweg fungeerde. Een open veld. Nooit ver van de duistere beschutting van het woud. Een korte rustpauze. Warme bouillon die vanuit een thermosfles in me werd gegoten. Een donker wordende hemel. Wind. Nacht.

Bij het invallen van de avond wist ik dat ik in leven zou blijven. Ik ging naar huis. Maar thuis kon zonder Rya nooit meer thuis worden. En wat was de zin van overleven als ik zonder haar verder moest?

32

Tweede epiloog

Dromen.

Dromen over dood en eenzaamheid.

Dromen over verlies en verdriet.

Ik sliep meer dan ik wakker was. En als mijn slaap werd verstoord, dan lag dat meestal aan Doc Pennington, de voormalige alcoholicus en geliefde kermisarts die bij de Sombra Brothers in dienst was en die me ook al had opgelapt toen ik na de moord op commissaris Lisle Kelsko en zijn assistent in de woonwagen van Gloria Neames was ondergedoken. Doc legde vlijtig ijskompressen op mijn hoofd, gaf me injecties, hield mijn polsslag bij en moedigde me aan om zo veel mogelijk water – en later vruchtensap – te drinken.

Ik bevond me op een vreemde plek; een kamertje met ruwe planken wanden die aan twee kanten niet helemaal tot aan de zoldering reikten. Een aarden vloer. Het bovenste stuk van de houten deur ontbrak, alsof het een tweedelige deur was die door de timmerman maar voor de helft was aangebracht. Een oud ijzeren ledikant. Een schemerlampje dat op een appelkist stond. Een stoel waarin Doc Pennington zat of die plaats bood aan een van de anderen als ze bij me op bezoek waren. In de hoek stond een elektrisch kacheltje met roodgloeiende staven.

‘Vreselijk droge hitte,’ zei Doc Pennington. ‘Niet zo best. Eigenlijk helemaal niet goed. Maar meer kunnen we op dit moment niet doen. We willen je niet in het huis van Horton onderbrengen. Daar kunnen we ons geen van allen laten zien. Zo veel gasten zouden meteen door de buren opgemerkt worden en daar zouden maar praatjes van komen. Hierachter heeft niemand ons in de gaten. De ramen zijn zelfs verduisterd, zodat er geen licht door kan schijnen. Na wat er bij Lightning Coal is gebeurd, lopen de trollen zich het vuur uit de sloffen op zoek naar nieuwkomers en outsiders. Daarom mogen we absoluut geen aandacht trekken. Ik ben dan ook bang dat je die droge hitte maar moet verduren, ook al is het in jouw toestand niet bepaald goed voor je.’

Langzaam maar zeker kwam er een eind aan de ijlkoortsen.

Maar zelfs toen ik helder genoeg was om verstandig te praten, was ik nog te zwak om woorden te vormen en toen ik weer een beetje aansterkte, zat ik nog een tijdje veel te diep in de put om een gesprek aan te knopen. Maar op een gegeven moment werd de nieuwsgierigheid me te machtig en vroeg ik op een hese fluistertoon: ‘Waar ben ik?’

‘Achter Hortons huis,’ zei Doc Pennington, ‘op de grens van zijn land. Stallen. Zijn overleden vrouw... die was dol op paarden. Ze hebben vroeger ook paarden gehad, lang geleden voor ze overleed. Dit is een stal met drie boxen en een grote tuigkamer en jij ligt in een van de boxen.’

‘Toen ik u zag,’ zei ik, ‘vroeg ik me af of ik weer in Florida was. Bent u helemaal hiernaartoe gekomen?’

‘Joel had het idee dat er misschien een dokter nodig zou zijn die zijn mond kon houden, dus dat moest een kermisklant zijn en vandaar dat ik mee kwam.’

‘Met hoeveel man zijn jullie hier?’

‘Alleen Joel, Luke en ik.’

Ik begon hem te vertellen dat ik heel dankbaar was voor alle moeite die ze zich voor mij hadden getroost en voor alle risico’s die ze hadden genomen en ik wilde net gaan zeggen dat ik toch eigenlijk liever aan mijn lot overgelaten wilde worden en doodgaan om me bij Rya te voegen. Maar mijn hoofd slibde weer dicht en ik sukkelde in slaap.

Misschien om te dromen.

Reken maar.

Toen ik weer wakker werd, loeide de wind om de muren van de stal.

In de stoel naast mijn bed zat Joel Tuck naar me te kijken. Met zijn enorme gestalte, dat gezicht, dat derde oog en die laadklep van een mond, leek hij een fantoom, een spookverschijning van elementaire kracht, hetzelfde waar de wind zo over tekeerging.

‘Hoe voel je je?’ vroeg hij.

‘Belabberd,’ fluisterde ik hees.

‘Is je hoofd helder?’

‘Veel te helder.’

‘Dan zal ik je eens vertellen wat er allemaal gebeurd is. In de mijnen van de Lightning Coal Company heeft zich een vreselijke ramp voorgedaan. Er zijn zeker vijfhonderd doden bij gevallen. Misschien wel meer. Het zou best eens de grootste mijnramp uit de geschiedenis kunnen zijn. Inspecteurs van het mijnwezen en veiligheidsbeambtes van zowel de staat als van de federale regering zijn hiernaartoe gevlogen en er zijn nog steeds reddingsploegen aan het werk, maar het ziet er niet best uit.’ Hij grinnikte. ‘Uiteraard zijn de inspecteurs, de beambtes en alle leden van de reddingsploegen trollen, daar hebben ze wel voor gezorgd. Wat ze daar werkelijk deden, zal dus wel geheim blijven. Ik neem aan dat ik, zodra jij je stem terug hebt en weer op krachten bent gekomen, van jou wel te horen zal krijgen wát ze daar uitspookten.’

Ik knikte.

‘Mooi,’ zei hij. ‘Dat wordt dus in Gibtown een lekker avondje kletsen met veel bier.’

Joel vertelde me nog meer. Afgelopen maandagochtend, meteen na de ontploffingen in de mijn, was Horton Bluett naar het huis aan Apple Lane gegaan en had alle spulletjes van Rya en mij weggehaald, met inbegrip van de kilo’s semtex die we niet mee hadden kunnen nemen op onze tocht naar de mijnen. Hij had het idee dat er misschien iets mis was gegaan en dat het nog wel even kon duren voor we weer uit de berg tevoorschijn zouden komen.

Het zou niet lang duren voordat de trollensmerissen bij hun speurtocht naar de saboteurs die de Lightning Coal Company tot doelwit hadden gekozen de schijnwerpers zouden richten op alle nieuwkomers en bezoekers in de stad, met inbegrip van de nieuwe huurders van commissaris Klaus Orkenwold. Het leek Horton beter om het huis aan Apple Lane van alle smetten vrij te maken en elk spoor van Rya en mij uit te wissen voor de autoriteiten besloten daar een kijkje te gaan nemen. Als ze de jonge geologiestudenten die het huis hadden gehuurd niet zouden kunnen vinden, zou Orkenwold vast proberen contact met hen op te nemen via de universiteit waar ze zogenaamd vandaan kwamen; dan zou hij tot de ontdekking komen dat het verhaal dat ze de makelaar op de mouw hadden gespeld niet klopte en tot de conclusie komen dat zij de saboteurs waren geweest. En wat nog belangrijker was: dat ze met onbekende bestemming uit Yontsdown County waren vertrokken.

‘En daarna,’ zei Joel, ‘zal de druk van de ketel zijn, of in ieder geval verminderen, waardoor het voor ons een stuk veiliger wordt om ons stiekem uit de voeten te maken en terug te gaan naar Gibtown.’

‘Hoe wist je...’ Mijn stem begaf het; ik hoestte. ‘Hoe kon je...’

‘Probeer je me te vragen hoe ik wist dat je mijn hulp nodig had?’

Ik knikte.

‘Ik werd vanuit New York gebeld door die professor, Cathy Osborn,’ zei hij. ‘Dat was maandagochtend vroeg. Ze vertelde me dat ze van plan was om dinsdag aan het eind van de dag in Gibtown aan te komen, maar ik had geen flauw idee wie ze was. Ze zei dat jij van plan was geweest me zondag op te bellen en de toestand uit te leggen, maar je had niet gebeld, dus toen wist ik dat er iets mis was.’

Rya en ik waren zondagochtend zo vroeg met Horton op weg gegaan naar de mijnen dat ik niet meer aan dat telefoontje had gedacht.

‘Ik zei tegen Cathy dat ze gewoon moest komen, dat Laura haar bij aankomst wel zou opvangen en vervolgens heb ik Doc en Luke verteld dat jij en Rya waarschijnlijk om een paar kermisgasten zaten te springen. Het zag ernaar uit dat er niet genoeg tijd was om helemaal vanuit Florida hiernaartoe te rijden, dus toen zijn we naar Arturo Sombra zelf gegaan. Hij heeft een vliegbrevet, zie je, en zijn eigen vliegtuig. Hij heeft ons naar Altoona gevlogen. Daar hebben we een busje gehuurd en zijn naar Yontsdown gereden, met Luke en Doc voorin en ik achterin, vanwege dat smoel van mij – want misschien is het je nooit opgevallen, maar dat wil nog weleens de aandacht trekken. Meneer Sombra wilde zelf ook mee, maar hij is nogal een opvallende figuur en het leek ons dat we zonder hem wat minder aan de weg zouden timmeren. Hij zit in Martinsburg, vlak bij Altoona, met het vliegtuig op ons te wachten. Als we zover zijn, brengt hij ons weer naar huis.’

Volgens Joel had Cathy Osborn hem verteld waar Rya en ik een huis hadden gehuurd en toen ze maandagavond in Yontsdown aankwamen, was hij samen met Doc en Luke rechtstreeks naar Apple Lane gereden, waar hij een verlaten huis aantrof dat door Horton Bluett helemaal leeg was gehaald. Aangezien ze hadden vernomen dat er die ochtend een ontploffing had plaatsgevonden bij de Lightning Coal Company en aangezien Cathy hem had verteld dat Rya en ik het idee hadden dat het trollengebroed zich daar concentreerde, begreep Joel meteen dat wij verantwoordelijk waren voor de ramp. Maar op dat moment wist hij nog niet dat alle nieuwkomers en bezoekers van buiten de stad opgespoord, in de gaten gehouden en met de regelmaat van de klok ondervraagd werden; samen met Luke en Doc had hij verdomd veel geluk gehad dat ze dwars door de stad naar Apple Lane hadden kunnen rijden zonder de aandacht te trekken en de argwaan te wekken van de door de trollen gecontroleerde politie.

‘Vandaar,’ ging Joel verder, ‘dat we in onze onschuld besloten dat de enige manier om erachter te komen waar jij en Rya uithingen, was om bij andere huizen in Apple Lane langs te gaan en met jullie buren te praten. We gingen ervan uit dat jullie om inlichtingen in te winnen wel contact met hen zouden hebben gehad. En natuurlijk kwamen we toen bij Horton Bluett terecht. Ik bleef in het busje zitten, terwijl Doc Pennington en Luke naar binnen gingen om met Horton te praten. Na een poosje kwam Doc weer naar buiten en zei dat Bluett volgens hem iets wist en dat hij misschien wel zou willen praten als hij ervan overtuigd kon worden dat we écht vrienden van jullie waren. De enige manier waarop we hem dat aan zijn verstand konden brengen, was door te bewijzen dat we kermisgasten waren. En natuurlijk is er niets overtuigender dan die mismaakte kop en dat smoel van mij; hoe zou ik iets anders kunnen zijn dan een kermisgast? Maar wat een kerel is die Horton, hè? Weet je wat hij zei nadat hij me eens goed had bekeken? Hij had van alles kunnen uitkramen, maar weet je waar hij mee aankwam?’

Ik schudde zwak met mijn hoofd.

Met een brede grijns zei Joel: ‘Horton kijkt me aan en zegt alleen maar: “Nou, volgens mij zal het voor jou knap moeilijk zijn om een hoed te kopen die past.” En vervolgens biedt hij me een kop koffie aan.’

Joel barstte in lachen uit, maar ik kon nog niet eens een glimlachje produceren. Ik had het gevoel dat ik nooit meer zou kunnen lachen.

Toen hij zag hoe ik me voelde, zei Joel: ‘Vermoei ik je te veel?’

‘Nee.’

‘Ik kan ook weggaan, zodat je een beetje kunt rusten. Dan kom ik later wel terug.’

‘Blijf bij me,’ zei ik, omdat ik het plotseling niet kon verdragen om alleen te zijn.

Het dak van de stal schudde in een zware windvlaag.

Het elektrische kacheltje sprong weer aan en de donkere staven werden eerst oranje en daarna roodgloeiend, terwijl de ventilator zoemde.

‘Blijf,’ herhaalde ik.

Joel legde een hand op mijn arm. ‘Goed. Maar dan moet je rustig blijven liggen en alleen luisteren. Afijn... zodra Horton ons had geaccepteerd, heeft hij ons precies verteld hoe hij jullie had laten zien op welke manier jullie de berg in konden komen. We hebben even overwogen om nog dezelfde avond achter jullie aan te gaan, maar er was zondag een fikse sneeuwstorm geweest en maandagavond was er weer een nieuwe onderweg. Horton hield stug vol dat we ons eigen doodvonnis zouden tekenen als we in dat weer de berg op zouden gaan. “Wacht maar tot het opklaart,” zei hij. “Waarschijnlijk zijn Slim en Rya daarom ook nog niet terug. Het zit er dik in dat ze allang weer uit de berg zijn en gewoon op beter weer zitten te wachten voor ze naar beneden komen.” Daar viel weinig tegen in te brengen. Die avond hebben we de oude stal een beetje opgeruimd zodat we er konden slapen, de ramen zwart geschilderd, ons busje naar binnen gereden – daar staat het trouwens nu nog, vlak voor de deur van deze box – en gingen zitten wachten.’

(Maar inmiddels had ik natuurlijk al urenlang met Rya door het labyrint lopen zeulen en was waarschijnlijk net aan het einde gekomen van dat aanvankelijk door adrenaline gestuurde, wonderbaarlijke uithoudingsvermogen.)

De tweede zware sneeuwstorm was maandagnacht uitgebroken en had nog eens vijfendertig centimeter sneeuw boven op de dertig centimeter gedeponeerd die er zondag al was gevallen. Dinsdag aan het eind van de ochtend trok het zware weer weg naar het oosten. Zowel de truck van Horton als Joels busje had vierwielaandrijving, dus besloten ze de bergen in te trekken om ons te gaan zoeken. Maar Horton ging eerst even snel de weg verkennen en kwam terug met het slechte nieuws dat het op alle bergwegen kilometers in de omtrek van de Lightning Coal Company krioelde van de ‘stinkerds’ in jeeps en pick-ups.

‘We wisten niet wat we moesten doen,’ zei Joel, ‘vandaar dat we een uurtje of wat zaten te wikken en te wegen en rond één uur dinsdagmiddag tot de conclusie kwamen dat er maar één manier was om daar te komen: dwars door het land en te voet. Horton stelde voor dat we sleeën mee zouden nemen voor het geval jullie gewond zouden zijn – en dat waren jullie dus ook inderdaad. Het duurde een paar uur voor we alles bij elkaar hadden, dus we gingen pas dinsdag om middernacht op weg. We moesten een enorme omweg maken om allerlei wegen en huizen te vermijden, echt kilometers lang. We kwamen pas woensdagnacht om twaalf uur bij die oude, half ingestorte mijningang aan. Vervolgens stond Horton erop, voorzichtige ouwe vos als hij is, dat we de mijningang eerst, tot het aanbreken van de dag, van een afstandje in de gaten zouden houden om er zeker van te zijn dat er geen trollen in de buurt waren.’

Ik schudde ongelovig mijn hoofd. ‘Wacht even. Wou je... me vertellen... dat het donderdagochtend was... toen jullie me vonden?’

‘Dat klopt.’

Ik was verbijsterd. Ik dacht dat het op z’n hoogst dinsdag was geweest toen ze plotseling opdoken, alsof ze zo uit een van mijn ijldromen kwamen gestapt. In plaats daarvan had ik al drie dagen voordat ik werd gered met Rya van tunnel naar tunnel lopen zeulen en me zorgen gemaakt over haar polsslag. En hoelang had ze dood in mijn armen gelegen? Toch minstens een dag.

Toen het tot me doordrong hoelang ik had liggen ijlen, voelde ik me plotseling nog vermoeider en volslagen wanhopig. ‘Welke dag... is het nu?’ Mijn stem klonk zelfs nog zachter dan gefluister, nauwelijks meer dan een zucht.

‘We hebben je hier vrijdag vlak voor het aanbreken van de dag binnen gebracht. Je bent de drie dagen dat je hier ligt vrijwel constant bewusteloos geweest, maar nu begin je op te knappen. Je bent nog zo slap als een vaatdoek en doodmoe, maar je haalt het wel. Mijn god, Carl Slim, ik had het grootste ongelijk van de wereld toen ik zei dat je hier niet naartoe moest gaan. Je lag af en toe een beetje in je slaap te brabbelen, dus ik heb wel een vaag idee van wat je daar in die berg hebt aangetroffen. Het was iets dat je niet door mocht laten gaan, hè? Iets dat voor ons allemaal de dood zou hebben betekend? Je hebt het goed gedaan. Je mag trots zijn op jezelf. Je hebt het verdomd goed gedaan.’

Ik dacht eigenlijk dat ik alle tranen die een mens in zijn leven kan vergieten al had opgebruikt, maar plotseling lag ik weer te huilen. ‘Hoe kun je... dat nou zeggen? Je had gelijk... volkomen gelijk. We hadden hier niet naartoe moeten gaan.’

Hij zag er verrast uit en een beetje in de war.

‘Ik ben... een idioot geweest,’ zei ik bitter. ‘Om de hele wereld... op mijn schouders te nemen. Het maakt niet uit hoeveel trollen ik heb gedood... of hoeveel schade ik hun toevluchtsoord heb toegebracht... dat weegt allemaal niet op tegen het verlies van Rya.’

‘Het verlies van Rya?’

‘Wat mij betreft kunnen de trollen de wereld cadeau krijgen... als ik daarmee Rya weer tot leven zou kunnen wekken.’

De meest ongelooflijke uitdrukking die ik ooit heb gezien, stond plotseling op dat mismaakte gezicht te lezen. ‘Maar lieve jongen, ze ís in leven,’ zei Joel. ‘Op de een of andere manier ben je er ondanks al je verwondingen, ijlend en wel, in geslaagd om haar negentig procent van de terugweg door die mijnen te dragen. Je hebt haar ook kennelijk genoeg laten drinken en je hebt haar in leven gehouden tot wij jullie vonden. Ze kwam pas gisteren laat weer bij bewustzijn. Ze is lang niet in orde en het zal zeker een maand duren voor ze weer wat opgeknapt is, maar ze is niet dood en ze gáát ook niet dood. Ze ligt twee boxen verderop, aan de andere kant van de stal!’

Ik bezwoer hem dat ik best zo ver kon lopen. Alleen maar dwars door de stal. Dat was een fluitje van een cent. Ik was vanuit de hél komen lopen. Ik worstelde om uit bed te komen en sloeg Joels handen weg toen hij me tegen wilde houden. Maar toen ik probeerde op te staan, viel ik op mijn zij en uiteindelijk vond ik het goed dat Joel me droeg, precies zoals ik Rya had gedragen.

Doc Pennington was bij haar. Hij sprong op uit zijn stoel zodat Joel me daarin kon zetten.

Rya was er erger aan toe dan ik. De kneuzing op haar voorhoofd, slaap en wang was donkerder geworden en zag er nog akeliger uit dan toen ik haar voor het laatst had gezien. Haar rechteroog was blauw en helemaal met bloed doorlopen. Haar beide ogen leken veel te diep in haar schedel te liggen. Op de plekken waar haar huid niet was verkleurd, was ze even bleek als een wassen beeld. Haar voorhoofd was bedekt met een dun laagje zweet. Maar ze leefde en ze herkende me en ze glimlachte.

Ze glimlachte.

Huilend stak ik mijn hand uit en pakte de hare.

Ik was zo zwak dat Joel me bij m’n schouders moest grijpen om te voorkomen dat ik voorover uit de stoel tuimelde.

Rya’s huid voelde warm, zacht en heerlijk aan. Ze gaf een nauwelijks merkbaar kneepje in mijn hand.

We waren allebei uit de hel teruggekeerd, maar Rya was op een plek geweest die zelfs nog veel verder weg lag.

Die nacht, in bed in mijn eigen box, werd ik wakker van het geluid van de wind die over het dak van de stal gierde, en ik vroeg me af of ze écht niet dood was geweest. Ik had het zo zeker geweten. Geen hartslag. Geen ademhaling. Daarginds beneden in de mijnen had ik aan mijn moeders gave om te genezen moeten denken en ik was tegen God tekeergegaan omdat ik met mijn eigen gave, mijn Schemerogen, niets voor Rya kon doen nu ze hulp nodig had. Ik had van God geëist dat Hij me vertelde waarom ik niet even goed of nog beter dan mijn moeder kon genezen. Vol afschuw bij de gedachte aan een leven zonder Rya had ik haar tegen mijn borst geklemd en haar gedwóngen verder te leven; ik had een beetje van mijn levensenergie in haar gegoten zoals ik water uit een kan in een glas zou hebben geschonken. Stapelgek en waanzinnig van verdriet had ik al mijn mediamieke krachten aangesproken en mijn best gedaan om een wonder te bewerkstelligen, het grootste wonder dat er bestond, een wonder dat tot dusver aan God was voorbehouden: een vonk van leven over te laten springen. Was het me gelukt? Had God geluisterd – en gereageerd? Waarschijnlijk zou ik dat nooit zeker weten. Maar in mijn hart geloofde ik vast dat ik haar terug had gebracht. Omdat ik me niet alleen op een wonder had hoeven te verlaten. Nee, nee. Er kwam ook liefde aan te pas. Een enorme zee van liefde. En misschien krijgen wonderen en liefde samen voor elkaar wat een wonder alleen niet lukt.

Dinsdagavond, meer dan negen dagen nadat we de mijn in waren gegaan, was de tijd aangebroken om naar huis te gaan.

Ik was nog steeds stijf en gevoelig op de plekken waar ik was gebeten en opengereten, en ik functioneerde nog steeds maar op halve kracht. Maar ik kon met behulp van een stok lopen en mijn stem had zich voldoende hersteld om urenlang met Rya te kunnen praten.

Zij had nog steeds last van duizelingen. Voor de rest verliep haar herstel nu sneller dan het mijne. Ze kon beter lopen dan ik en haar energie was al weer bijna op het oude niveau.

‘Het strand,’ zei ze. ‘Ik wil op het warme strand liggen en de zon al die winterse kou uit me laten bakken. Ik wil toekijken hoe de waadvogels hun lunch uit de branding vissen.’

Horton Bluett en Growler kwamen naar de stal om afscheid te nemen. We hadden hem uitgenodigd om mee te gaan naar Gibtown en zich bij de kermis aan te sluiten, zoals Cathy Osborn inmiddels ook had gedaan, maar dat had hij afgeslagen. Hij was, zei hij, al een ouwe bok met vaste gewoontes en hoewel hij af en toe een beetje eenzaam was, had hij geleerd zich daarbij neer te leggen. Hij maakte zich nog steeds zorgen over wat er met Growler zou gebeuren als hij voor het beest dood zou gaan, dus was hij van plan om een nieuw testament te maken en de hond aan Rya en mij na te laten, samen met al het geld dat zijn nalatenschap zou opbrengen. ‘Dat zullen jullie hard nodig hebben,’ zei Horton, ‘want deze harige kolos zal je de oren van je hoofd eten.’

Growler knorde instemmend.

‘We willen Growler graag hebben,’ zei Rya, ‘maar je geld hoeven we niet, Horton.’

‘Als jullie het niet aanpakken,’ zei hij, ‘dan zal het in de handen vallen van de overheid en het zit er dik in dat de overheid overal voor het grootste gedeelte door trollen wordt geleid.’

‘Ze pakken dat geld heus wel aan,’ zei Joel. ‘Maar deze hele discussie slaat als een tang op een varken, hoor. Jij gaat niet dood voor je nog twee andere Growlers en hoogstwaarschijnlijk ons allemaal overleefd hebt.’

Horton wenste ons veel succes bij onze geheime oorlog met het trollenras, maar ik bezwoer dat ik meer dan genoeg had van de strijd.

‘Ik heb mijn aandeel geleverd,’ zei ik. ‘Meer kan ik niet doen. Het is trouwens een veel te zware taak voor me. Ik denk eigenlijk niet dat iemand dat aankan. Het enige dat ik wil, is vrede in mijn eigen leven, de kermis als toevluchtsoord... en Rya.’

Horton schudde me de hand en kuste Rya.

Het afscheid was niet gemakkelijk. Dat is het nooit.

Toen we de stad uitreden, zag ik een vrachtwagen van de Lightning Coal Company met dat akelige logo.

Een witte lucht.

Een zwarte bliksem.

Toen ik naar het symbool keek, ving ik opnieuw helderziende indrukken op van de leegte die ik al eerder had gezien: de stille, duistere, kille leegte van een postnucleaire wereld.

Maar dit keer was het vacuüm niet helemáál stil, niet helemáál donker, maar doorspikkeld met verre lichtjes, in de verste verte niet zo koud en ook niet volmaakt leeg. Kennelijk waren we er door de vernietiging van de trollenburcht in geslaagd de toekomst iets te veranderen en de dag des oordeels uit te stellen. Een volledige afgelasting was ons niet gelukt. De dreiging bleef bestaan, maar lag wel veel verder van ons af dan aanvankelijk het geval was geweest.

Hoop is niet dwaas. Hoop is de droom van een wakkere man.

Tien straten verder reden we langs de lagere school waar ik een visioen had gehad van de dood van talloze kinderen bij een gigantische, door trollen gestichte brand. Ik boog me voorover vanuit de laadbak van het gehuurde busje en stak mijn hoofd over de rugleuning van de voorbank om dat gebouw nog eens goed te bekijken. Er welde geen verwoestende vloedgolf dodelijke energie uit het pand op. Ik zag geen beelden van een toekomstige brand. De enige vlammen die ik waarnam, hoorden bij de eerste brand, die al achter ons lag. Door in te grijpen in de toekomst van de Lightning Coal Company hadden we op de een of andere manier ook de toekomst van Yontsdown veranderd. De kinderen zouden misschien op een andere manier sterven, als gevolg van andere door trollen bedachte intriges, maar ze zouden niet levend verbranden in hun klaslokalen.

In Altoona leverden we de gehuurde bus weer af en verkochten Rya’s stationcar aan een tweedehandsautodealer. Vanaf het dichtstbijzijnde vliegveld, in Martinsburg, vloog Arturo Sombra ons woensdags terug naar Florida.

Vanuit de lucht zag de wereld er fris en vredig uit.

Onderweg naar huis praatten we nauwelijks over trollen. Het leek gewoon niet de juiste tijd voor zo’n deprimerend onderwerp. In plaats daarvan hadden we het over het komende seizoen. Over drie weken zou de kermis al weer voor het eerst in de lente gaan draaien, in, Orlando.

Meneer Sombra vertelde ons dat hij het contract met Yontsdown County had laten verlopen en dat een andere organisatie het daar komende zomer en alle zomers daarna van ons zou overnemen.

‘Een wijs besluit,’ zei Joel Tuck en iedereen schoot in de lach.

Donderdag, op het strand, terwijl de waadvogels de schuimende branding afstroopten op zoek naar hun lunch, zei Rya: ‘Meende je dat echt?’

‘Wat?’

‘Wat je tegen Horton zei over het opgeven van de strijd.’

‘Ja. Ik wil niet weer het risico lopen dat ik jou kwijtraak. Van nu af aan houden we ons gedeisd. Onze wereld bestaat alleen uit ons, uit jou en mij, en onze vrienden hier in Gibtown. Dat kan een heel fijne wereld zijn. Klein maar fijn.’

De hemel was een hoge blauwe koepel.

De zon brandde.

Vanuit de Golf waaide een verfrissend windje.

Na een poosje zei ze: ‘En hoe zit dat dan met Kitty Genovese daar in New York, voor wie niemand een vinger uitstak om haar te helpen?’

Zonder een moment te aarzelen zei ik kil: ‘Kitty Genovese is dood.’

De klank van die woorden en de berusting die ervan uitging, bevielen me helemaal niet, maar ik nam ze niet terug.

Ver weg op zee voer een tanker naar het noorden.

Achter ons ruisten de palmen.

Twee jongetjes in zwembroek renden lachend langs ons heen.

Hoewel Rya niet op het onderwerp was doorgegaan, herhaalde ik later nog eens wat ik had gezegd: ‘Kitty Genovese is dood.’

Die nacht, toen ik naast Rya in ons bed lag en niet kon slapen, schoten me zonder dat ik begreep waarom bepaalde dingen door het hoofd.

Om te beginnen: de gedrochtelijke trollenkinderen in hun kooi in de kelder van de Havendahls.

Waarom lieten de trollen hun mismaakte kinderen in leven? Gezien de kuddegeest van hun ras en hun neiging om overal de meest gewelddadige oplossing voor te kiezen, zou het voor hen toch een natuurlijke reactie zijn als ze hun mismaakte kroost meteen bij de geboorte zouden doden. Ze waren immers zo gemaakt dat ze niets anders konden voelen dan haat, plus een beetje angst om een overlevingsdrang te voeden. En verdomme nog aan toe, hun schepper – de mens – had hun niet het vermogen geschonken om lief te hebben, mededogen te koesteren of zich als ouders verantwoordelijk te voelen. De moeite die ze hadden gedaan om hun gemuteerde kroost in leven te houden, ook al zaten ze in die vunzige kooi, was onverklaarbaar.

En er was nog iets anders: waarom was de krachtcentrale in dat ondergrondse complex zo groot dat er wel honderd keer meer energie werd geproduceerd dan ze ooit nodig zouden hebben?

Toen wij die trol met behulp van Pentothal hadden ondervraagd, had hij ons misschien niet de héle waarheid verteld over het doel van dat toevluchtsoord en had hij zijn mond gehouden over de werkelijke plannen die de demonen op lange termijn hadden. Het stond in ieder geval vast dat ze grote voorraden aanlegden van alles wat ze nodig konden hebben om een atoomoorlog te overleven. Maar misschien waren ze wel meer van plan dan alleen maar na die holocaust de puinhopen af te stropen, alle menselijke overlevenden uit te roeien en vervolgens zichzelf om zeep te helpen. Misschien durfden ze wel de droom te koesteren dat ze ons weg konden vagen om vervolgens bezit te nemen van de aarde en de plaats in te nemen van hun scheppers. Of misschien waren hun bedoelingen wel zo vreemd dat ik ze niet kon begrijpen, even vreemd in draagwijdte en doelstelling als hun denkproces op ons overkwam.

Ik lag de hele nacht te woelen tussen de lakens.

Twee dagen later, toen we weer op het strand in de zon lagen te bakken, hoorden we tussen de rock-’n-roll door de gebruikelijke stroom slecht nieuws. In Zanzibar beweerde het nieuwe communistische bewind dat het niet meer dan duizend politieke gevangenen had gemarteld en vermoord, maar dat de regering die mensen in werkelijkheid uit de gevangenissen had ontslagen met de mededeling dat ze konden gaan en staan waar ze wilden. Maar toevallig waren al die mensen op weg naar huis verdwenen. De crisis in Vietnam werd steeds ernstiger en er werd al gemompeld dat het nodig was om daar Amerikaanse troepen naartoe te sturen om de toestand te stabiliseren. Ergens in Iowa had een man zijn vrouw, drie kinderen en twee buren neergeschoten; de politie stroopte het hele middenwesten af op zoek naar de dader. In New York had zich weer een gangstermoord voorgedaan. In Philadelphia (of misschien was het Baltimore) waren twaalf mensen omgekomen bij een brand in een huurkazerne.

Ten slotte kwam er een eind aan de nieuwsberichten en kregen we van de radio de Beatles voorgeschoteld, plus de Supremes, de Beach Boys, Mary Wells, Roy Orbison, de Dixie Cups, J. Frank Wilson, Inez Fox, Elvis, Jan and Dean, de Ronettes, de Shirelles, Jerry Lee Lewis, Hank Ballard – precies de juiste dingen, de echte dingen, pure magie. Maar op de een of andere manier kon ik niet zoals gewoonlijk helemaal opgaan in de muziek. In gedachten hoorde ik onder al die liedjes de stem van de nieuwslezer met een eindeloze litanie van moord, ellende, rampspoed en oorlog, ongeveer in de trant van die versie van ‘Silent Night’ die Simon and Garfunkel een paar jaar later op zouden nemen.

De hemel was blauwer dan ooit. De zon was nog nooit zo warm geweest en het briesje vanuit de Golf nog nooit zo lekker. Toch kon ik niet echt genieten van die dagelijkse genoegens.

De stem van die verdomde nieuwslezer bleef maar door mijn hoofd galmen. En ik kon geen knop vinden om hem uit te zetten.

Die avond gingen we uit eten in een hartstikke leuk Italiaans restaurantje. Rya zei dat het eten er fantastisch was. We dronken veel te veel goede wijn. Later in bed vrijden we met elkaar. We kwamen klaar. Dat zou me bevredigd moeten hebben.

In de ochtend was de hemel weer blauw, de zon weer warm, het briesje weer lekker – en opnieuw had het allemaal een vals tintje en kon ik er weinig plezier aan beleven.

Toen we op het strand zaten te picknicken, zei ik: ‘Ze mag dan dood zijn, maar ze mag nooit in de vergetelheid raken.’

Terwijl ze net deed alsof haar neus bloedde, keek Rya op van het zakje chips dat ze in haar hand had en zei: ‘Wie?’

‘Dat weet je best.’

‘Kitty Genovese,’ zei ze.

‘Verdomme,’ zei ik. ‘Ik wil écht niets anders dan mijn handen van alles aftrekken, genieten van de bescherming die de kermis ons biedt en samen met jou de rest van ons leven doorbrengen.’

‘Maar dat lukt ons niet?’

Ik schudde mijn hoofd en zuchtte. ‘We zijn toch rare wezens, hoor. Door de bank genomen niet bepaald bewonderenswaardig. Nog niet half waar God op had gehoopt toen Hij voor het eerst zijn handen in de klei stak en ons begon te boetseren. Maar we hebben twee grote deugden. Uiteraard liefde. Liefde. En dat houdt meteen mededogen en medeleven in. Maar verdomme, die tweede deugd is net zo goed een vloek als een zegen. Laten we het maar op geweten houden.’

Rya glimlachte, boog zich over het eten dat tussen ons uitgestald lag en gaf me een kus. ‘Ik hou van je, Slim.’

‘Ik hou ook van jou.’

De zon voelde ineens lekker aan.

Dat was het jaar waarin de onovertroffen Mr. Louis Armstrong ‘Hello Dolly’ opnam. De grootste tophit van het jaar was ‘I Want To Hold Your Hand’ van de Beatles en op Broadway was de première van Funny Girl met Barbra Streisand in de hoofdrol. Thomas Berger publiceerde Little Big Man en op het witte doek schitterden Audrey Hepburn en Rex Harrison in My Fair Lady. Martin Luther King Jr. en de beweging voor burgerrechten timmerden aan de weg. In een bar in San Francisco werd de eerste topless danseres gepresenteerd. Dat was het jaar waarin de Boston Strangler werd gearresteerd, het jaar waarin Kellogg’s kant-en-klare tosti’s op de markt bracht die je alleen maar even hoefde te roosteren, en het jaar waarin de Ford Motor Company de eerste Mustang verkocht. Dat was het jaar waarin de St. Louis Cardinals de World Series wonnen van de Yankees en het jaar waarin Colonel Sanders zijn restaurantketen verkocht, maar het was níét het jaar waarin er een eind kwam aan onze geheime oorlog met de trollen.

Table of Contents

- DEEL 1

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18

- DEEL 2

- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32