Het Huis Van De Donder
Author: Dean Koontz
Date: 2021-10-12 00:00:00+00:00
Keywords: Suspense; Thriller; Mystery & Detective; Fiction; General; Horror; Thrillers
Description: Susan Thorton ligt na een auto-ongeluk in het ziekenhuis, in het jaar 1980. Ze lijdt aan geheugenverlies, weet niet waar ze is en kan zich niet herinneren waar ze vandaan komt. Één herinnering is duidelijk en pijnlijk aanwezig. In 1967 vermoordden vier toenmalige clubgenoten van de studentenvereniging haar vriendje - zelf kon ze maar net ontsnappen. Dan wordt ze in het ziekenhuis bezocht, en bedreigd, door de vier mannen die de misdaad pleegden. Dat is op zich al beangstigend, maar schokkender is nog dat twee van de vier mannen in auto-ongeluk zouden zijn overleden. Het moeten hallucinaties zi
Publisher: SAGA Egmont

Deel Een
angst komt op kousenvoeten...

Het was het jaar 1980 - een lang vervlogen tijd, die inmiddels ver achter ons ligt...

1

Toen ze wakker werd, dacht ze dat ze blind was. Ze opende haar ogen en zag alleen een purperkleurige duisternis, onheilspellend en met vormeloze schaduwen die zich roerden binnen andere schaduwen. Voordat de paniek kon toeslaan, maakte het sombere duister plaats voor een lichte mist en de mist veranderde in een met geluidswerende tegels bedekt plafond. Ze rook schone lakens. Ontsmettingsmiddelen. Desinfectiemiddelen. Massagealcohol. Ze draaide haar hoofd om en voelde een pijnscheut in haar voorhoofd, alsof er een elektrische stroomstoot door haar schedel schoot, van de ene slaap naar de andere. Alles werd haar onmiddellijk vaag voor de ogen. Toen haar gezichtsvermogen terugkwam, zag ze dat ze in een ziekenhuiskamer lag.

Ze kon zich niet herinneren dat ze in een ziekenhuis was opgenomen. Ze wist niet eens hoe het heette of in welke stad het zich bevond. Wat is er met me aan de hand?

Ze tilde een onthutsend zwakke arm op, legde haar hand op haar voorhoofd en ontdekte dat het half bedekt was met verband. Haar haar was ook ontzettend kort. Had ze dat niet altijd lang gedragen?

Ze had niet genoeg kracht om haar arm omhoog te houden; ze liet hem weer terugzakken op het matras. Haar linkerarm kon ze helemaal niet optillen, want die zat vastgebonden op een zware plank en er stak een naald in. Ze werd intraveneus gevoed: de chroomkleurige infuusstandaard met de bungelende fles glucose stond naast het bed.

Heel even sloot ze haar ogen weer, er vast van overtuigd dat ze gewoon droomde. Toen ze opnieuw keek, was de kamer er nog steeds en er was niets veranderd: een wit plafond, witte muren, een groene tegelvloer en lichtgele gordijnen, opengeschoven aan weerszijden van het grote raam. Achter het glas zag ze een soort hoge dennenbomen en een bewolkte hemel met slechts een paar kleine stukjes blauw. Er stond nog een bed, maar dat was leeg; ze had geen kamergenoot. De zijkanten van haar eigen bed waren omhooggeklapt om te voorkomen dat ze eruit zou vallen. Ze voelde zich even hulpeloos als een baby in een wieg. Ze besefte dat ze niet wist hoe ze heette. Of hoe oud ze was. Of iets anders omtrent zichzelf. Ze duwde tegen de blinde muur in haar hoofd in een poging hem omver te duwen en de herinneringen die aan de andere kant gevangen zaten vrij baan te geven, maar het lukte haar niet. De muur bleef staan, onwrikbaar. Angst deed diep in haar buik ijzige bloemblaadjes ontluiken, een hele tros ijsbloemen. Ze deed nog harder haar best om zich iets te herinneren, maar ze had geen succes. Geheugen verlies. Hersenbeschadiging. Die vreselijke woorden beukten als mokerslagen door haar hoofd. Ze had kennelijk een ongeluk gehad en daarbij ernstig hoofdletsel opgelopen. Ze dacht na over het akelige vooruitzicht van permanente geestelijke verwarring en huiverde.

Maar plotseling, totaal onverwacht en zonder dat ze er moeite voor deed, wist ze weer hoe ze heette. Susan. Susan Thorton. Ze was tweeëndertig jaar.

De verwachte stortvloed van herinneringen bleek slechts een dun straaltje. Ze kon zich niets anders herinneren dan haar naam en haar leeftijd. Hoewel ze onvermoeibaar rond bleef zoeken in het duister in haar hoofd, kon ze zich niet herinneren waar ze woonde. Hoe verdiende ze haar brood? Was ze getrouwd? Had ze kinderen? Waar was ze geboren? Waar had ze op school gezeten? Wat vond ze lekker om te eten? Van welk soort muziek hield ze? Ze vond geen antwoorden, op belangrijke noch op onbetekenende vragen. Geheugenverlies. Hersenbeschadiging. Angst deed haar hart sneller kloppen. Daarna kwam de barmhartige herinnering dat ze op vakantie was geweest, in Oregon. Ze wist niet waar ze vandaan was gekomen; ze wist niet welke baan ze weer zou moeten oppakken als haar vakantie voorbij was; maar ze wist tenminste waar ze was. Ergens in Oregon. Het laatste dat ze zich kon herinneren was een prachtige snelweg door de bergen. Een beeld van dat landschap stond haar nog levendig voor de geest. Ze had door een dennenwoud gereden, niet ver van de zee, terwijl ze naar de radio luisterde en genoot van een heldere, blauwe ochtend. Ze reed door een slaperig dorpje met stenen en houten huizen, passeerde een paar trage, zwaarbeladen vrachtauto's vol boomstammen en had vervolgens een paar kilometer lang de hele weg tot haar beschikking. En toen... toen...

Niets. Daarna was ze wakker geworden, verward en met wazige ogen, in het ziekenhuis. 'Kijk eens aan. Hallo daar.'

Susan draaide haar hoofd om op zoek naar de persoon die had gesproken. Weer kreeg ze een waas voor ogen en opnieuw voelde ze pijn, ditmaal een dof dreunend gevoel in haar achterhoofd.

'Hoe voel je je? Je bent nog wel bleek, maar na alles wat je hebt meegemaakt, kun je ook niet anders verwachten, hè? Natuurlijk niet. Logisch.'

De stem hoorde toe aan een verpleegster die uit de richting van de openstaande deur op het bed kwam toelopen. Het was een lekker mollige, grijsharige vrouw met warme bruine ogen en een brede glimlach. Ze droeg een bril met een licht montuur, die op dit moment onbenut aan een kralenkettinkje om haar hals op haar moederlijke boezem bungelde.

Susan probeerde iets te zeggen. Het ging niet. Zelfs de zwakke poging om woorden uit te brengen bezorgde haar zo'n licht gevoel in haar hoofd dat ze even dacht dat ze flauw zou vallen. Ze was zo ongelooflijk zwak dat ze er bang van werd.

De verpleegster kwam naast het bed staan en glimlachte geruststellend. 'Ik wist dat je het wel zou halen, liefje. Dat wist ik gewoon. Sommige mensen hier waren daar niet zo zeker van. Maar ik wist dat je pit had.' Ze drukte op de bel aan het hoofdeinde van het bed. Susan probeerde weer iets te zeggen en dit keer slaagde ze erin om geluid uit te brengen, al was het niet meer dan een laag en nietszeggend gerochel achter in haar keel. Plotseling vroeg ze zich af of ze ooit weer zou kunnen praten. Misschien was ze wel veroordeeld om gedurende de rest van haar leven knorrende, nietszeggende dierlijke geluiden voort te brengen. Want het was toch zo dat hersenbeschadigingen soms tot gevolg hadden dat het spraakvermogen werd aangetast? Dat was toch zo?

Harde trommelslagen dreunden onophoudelijk door haar hoofd. Ze had het gevoel alsof ze in een draaimolen zat die steeds sneller rondwentelde en ze wenste dat ze dat misselijkmakende bewegen van de kamer een halt kon toeroepen.

De verpleegster moest de paniek in Susans ogen hebben gezien, want ze zei: 'Rustig nu maar. Rustig aan, kind. Alles komt in orde.' Ze controleerde het infuus en pakte daarna Susans rechterpols om haar polsslag op te nemen.

Mijn god, dacht Susan, als ik niet kan praten dan kan ik misschien ook niet lopen.

Onder de lakens probeerde ze haar benen te bewegen. Het was net alsof ze er helemaal geen gevoel in had; ze waren zelfs nog verlamder en zwaarder dan haar armen. De verpleegster liet haar pols los, maar Susan hield de witte uniformmouw van de vrouw vast en probeerde wanhopig iets te zeggen.

'Je moet je niet zo inspannen,' zei de verpleegster vriendelijk.

Maar Susan wist dat ze niet veel tijd meer had. Ze balanceerde weer op het randje van bewusteloosheid. De bonzende pijn in haar hoofd ging gepaard met een almaar groeiende kring van duisternis die zich vanaf de buitenste rand van haar gezichtsveld naar binnen uitbreidde.

Een dokter in een witte jas kwam de kamer binnen, kennelijk als reactie op het bellen van de verpleegster. Hij was een grove, zuuruitziende man van een jaar of vijftig met dik zwart, glad achterovergekamd haar boven zijn diepgegroefde gezicht.

Susan keek hem smekend aan terwijl hij naar het bed liep en zei: Zijn mijn benen verlamd? Heel even dacht ze dat ze die woorden echt hardop had uitgesproken, maar toen besefte ze dat ze nog steeds geen stem had. Voordat ze het opnieuw kon proberen, reduceerde de snel toenemende duisternis haar gezichtsveld tot een kleine plek, een puntje en ten slotte een speldenknop. Duisternis.

Ze droomde. Het was een nare droom, heel naar, een nachtmerrie.

Voor zeker de tweehonderdste keer droomde ze dat ze terug was in het Huis van de Donder, liggend in een plas warm bloed.

2

Toen Susan opnieuw wakker werd, was haar hoofdpijn verdwenen. Ze kon duidelijk zien en ze was niet langer duizelig.

Het was inmiddels nacht geworden. Haar kamer was zacht verlicht, maar achter het raam lag een nietsonthullende duisternis.

De infuusstandaard was weggehaald. Haar verkleurde arm met de sporen van injectienaalden leek aandoenlijk mager tegen het witte laken.

Ze draaide haar hoofd om en zag de grove zuur kijkende man in de witte jas. Hij stond naast het bed op haar neer te kijken. Zijn bruine ogen beschikten over een eigenaardige kracht: het was net alsof ze in haar keken in plaats van naar haar, en toch waren het ogen die helemaal niets prijsgaven van zijn eigen gevoelens: ze waren even uitdrukkingsloos als geschilderd glas. 'Wat is er... met mij... gebeurd?' vroeg Susan. Ze kon praten. Haar stem was zwak, schor en nauwelijks te verstaan, maar ze was niet veroordeeld tot een stom bestaan door een hersenbloeding of ander ernstig hersenletsel, zoals ze aanvankelijk had gevreesd. Maar ze was nog steeds zwak. De weinige krachten die ze had, namen al merkbaar af door de inspanning van die paar gefluisterde woorden.

'Waar... ben ik?' vroeg ze, terwijl haar stem schuurde. Haar keel brandde bij elke moeizaam uitgebrachte lettergreep.

De dokter gaf niet direct antwoord op haar vragen. Hij pakte het bedieningspaneel van het bed dat aan een snoer bungelde dat om de zijkant van het bed was geslagen en drukte op een van de vier knoppen. Het hoofdeinde van het bed kwam omhoog, waardoor Susan half overeind kwam te zitten. Hij legde het paneel neer en schonk een glas halfvol koud water uit een metalen kan die op een geel plastic dienblad op het nachtkastje stond.

'Met kleine slokjes drinken,' zei hij. 'Het is al een tijdje geleden dat u op een normale wijze voedsel of drinken tot u hebt genomen.'

Ze pakte het water aan. Het was te verrukkelijk voor woorden. Het verzachtte haar brandende keel. Toen ze genoeg had gedronken, nam hij het glas van haar aan en zette het weer op het nachtkastje. Hij pakte een zaklantaarntje uit de borstzak van zijn witte jas, boog zich voorover en onderzocht haar ogen. Zijn eigen ogen bleven uitdrukkingsloos en ondoordringbaar onder zware wenkbrauwen die naar elkaar toegekropen waren in wat een eeuwige frons leek te zijn. Terwijl ze wachtte tot hij klaar was met het onderzoek, probeerde ze haar benen onder de dekens te bewegen. Ze waren zwak en rubberachtig en nog steeds een beetje gevoelloos, maar ze bewogen op haar bevel. Ze was toch niet verlamd.

Toen de dokter klaar was met het bekijken van haar ogen, hield hij zijn rechterhand voor haar gezicht, hooguit een paar centimeter voor haar neus. 'Kunt u mijn hand zien?'

'Ja hoor,' zei ze. Haar stem was zwak en beverig, maar ze klonk tenminste niet meer zo rochelend en was beter verstaanbaar.

Hij had een diepe stem die kleur kreeg door de vage keelklanken van een accent dat Susan niet helemaal thuis kon brengen. Hij zei: 'Hoeveel vingers steek ik op?' 'Drie,' zei ze, zich bewust van het feit dat hij controleerde of ze symptomen van een hersenschudding vertoonde. 'En hoeveel zijn het er nu?' 'Twee.' 'En nu?' 'Vier.'

Hij knikte goedkeurend en de diepe groeven in zijn voorhoofd werden iets gladgestreken. Zijn ogen bestudeerden haar nog steeds met een intensiteit die haar een onbehaaglijk gevoel gaf. 'Weet u hoe u heet?'

'Ja. Ik ben Susan Thorton.'

'Dat klopt. Wat is uw tweede naam?'

'Kathleen.'

'Goed. Hoe oud bent u?' Tweeëndertig.'

'Goed. Heel goed. U bent kennelijk helder van geest.' Haar stem begon weer droog en krassend te klinken. Ze schraapte haar keel en zei: 'Maar dat is zo'n beetje alles wat ik me kan herinneren.'

Zijn frons was niet helemaal verdwenen en de lijnen in zijn brede, vierkante gezicht tekenden zich plotseling weer scherp af. 'Wat bedoelt u?' 'Nou, ik kan me niet herinneren waar ik woon... of wat voor werk ik doe... of ik misschien getrouwd ben...' Hij keek haar even nadenkend aan en zei toen: 'U woont in Newport Beach, Californië.'

Zodra hij de naam van de stad noemde, kon ze zich haar woonplaats voor de geest halen: een gezellig huis in Spaanse stijl met een rood pannendak, witgepleisterde muren en ramen met spijltjes dat verscholen lag tussen hoge palmen. Maar hoe hard ze ook piekerde, de naam van de straat en het huisnummer bleven haar ontgaan. 'U werkt voor de Milestone Corporation in Newport,' zei de dokter.

'Milestone?' zei Susan. Ergens in de dikke mist in haar hoofd leek ze een sprankje herinnering te ontwaren. De dokter keek met een strakke blik op haar neer. 'Wat is er aan de hand?' vroeg ze beverig. 'Waarom staart u me zo aan?'

Hij knipperde verbaasd met zijn ogen en glimlachte toen een beetje schaapachtig. Glimlachen ging hem duidelijk niet gemakkelijk af en deze lach was een beetje verkrampt. 'Tja... Ik maak me uiteraard zorgen over u. En ik wil weten waar we precies mee te maken hebben. Tijdelijk geheugenverlies is in een geval als dit te verwachten en kan eenvoudig verholpen worden. Maar als u aan meer dan tijdelijk geheugenverlies lijdt, dan zullen we onze hele aanpak moeten omgooien. Dus u begrijpt dat het voor mij belangrijk is om te weten of de naam Milestone u iets zegt.'

'Milestone,' zei ze nadenkend. 'Ja, dat klinkt bekend. Vaag bekend.'

'U bent fysicus bij Milestone. U hebt een paar jaar geleden uw doctoraat gehaald aan de ucla en u bent onmiddellijk daarna voor Milestone gaan werken.' 'Aha,' zei ze toen het sprankje herinnering iets helderder werd.

'We zijn via de mensen van Milestone een paar dingen over u te weten gekomen,' zei hij. 'U hebt geen kinderen. U bent niet getrouwd en ook nooit getrouwd geweest.' Hij keek haar aan terwijl ze probeerde te verwerken wat hij haar had verteld. 'Begint alles nu weer een beetje op z'n plaats te vallen?' Susan slaakte een zucht van opluchting. 'Ja. Tot op zekere hoogte wel. Bepaalde dingen komen langzaam terug... maar nog niet alles. Alleen maar willekeurige stukjes en beetjes.'

'Het heeft even tijd nodig,' stelde hij haar gerust. 'Iemand die zo gewond is geraakt als u, kan niet verwachten van de ene op de andere dag weer beter te zijn.' Ze had hem nog een heleboel te vragen, maar haar nieuwsgierigheid werd geëvenaard door haar zware vermoeidheid en zelfs overtroffen door haar dorst. Ze zakte onderuit in de kussens om op adem te komen en vroeg of ze nog wat water mocht.

Dit keer schonk hij het glas maar voor een derde vol. Net als de eerste keer waarschuwde hij haar dat ze kleine slokjes moest nemen.

Ze had de waarschuwing niet nodig. Hoewel ze hooguit een paar ons water naar binnen had gekregen, had ze een licht opgeblazen gevoel, alsof ze een uitgebreide maaltijd had gegeten.

Toen ze genoeg gedronken had, zei ze: 'Ik weet niet hoe u heet.' 'O, neemt u me niet kwalijk. Ik heet Viteski. Dr. Leon Viteski.'

'Ik heb zitten nadenken over uw accent,' zei ze. 'Ik heb toch een spoor van een accent gehoord, hè? Viteski... Bent u van Poolse afkomst?'

Hij zag eruit alsof hij zich niet op zijn gemak voelde en zijn blik ontweek de hare. 'Ja. Ik was een oorlogswees. Ik ben in 1946 naar dit land gekomen, toen ik zeventien was. Mijn oom heeft me in huis genomen.' De spontaniteit was uit zijn stem verdwenen, hij klonk alsof hij een zorgvuldig uit het hoofd geleerd lesje opzegde. 'Ik ben mijn Poolse accent vrijwel kwijt, maar ik veronderstel dat ik er nooit helemaal af zal komen.' Kennelijk had ze een gevoelig plekje geraakt. Alleen al door haar opmerking over zijn accent voelde hij zich vreemd genoeg in de verdediging gedrongen. Hij ging haastig verder en sprak sneller dan daarvoor, alsof hij zo gauw mogelijk van onderwerp wilde veranderen. 'Ik ben de hoofdarts hier, de geneesheer-directeur. Tussen twee haakjes... hebt u enig idee waar "hier" is?'

'Nou, ik weet nog dat ik op vakantie was in Oregon, hoewel ik me niet precies kan herinneren waar ik naartoe ging. Dus we zullen wel ergens in Oregon zijn, nietwaar?'

'Ja. In een stadje dat Willawauk heet. Er wonen hier ongeveer achtduizend mensen. Het is de hoofdstad van het district. Willawauk County is grotendeels plattelandsgebied en dit is het enige ziekenhuis in de omgeving. Het is geen groot complex. We hebben maar vier verdiepingen en tweehonderdtwintig bedden. Maar we zijn heel goed. In feite denk ik graag dat we beter zijn dan veel van de geavanceerde grotestadsziekenhuizen omdat we de patiënten hier meer persoonlijke aandacht kunnen geven. En persoonlijke aandacht maakt vaak een enorm verschil in de mate van herstel.'

Zijn stem vertoonde geen spoor van trots of enthousiasme, zoals eigenlijk wel het geval had moeten zijn als je naging waarover hij sprak. Hij klonk zo vlak en monotoon, dat het net de stem van een machine was. Of ligt dat alleen maar aan mij? vroeg ze zich af. Komt het omdat mijn opmerkingsgave nog niet je van het is? Ondanks haar vermoeidheid en ondanks de mokerslagen die net weer door haar hoofd begonnen te dreunen, richtte ze zich iets op uit de kussens en vroeg: 'Dokter, waarom ben ik hier? Wat is er met me gebeurd?' 'Kunt u zich helemaal niets herinneren van het ongeluk?' 'Nee.'

'De remmen van uw auto werkten niet. Het gebeurde op een bijzonder kronkelend weggedeelte, drie kilometer ten zuiden van de afslag naar Viewtop.' 'Viewtop?'

'Daar was u naar onderweg. U had de bevestiging van uw reservering in uw handtas.' 'Is het een hotel?'

'Ja. De Viewtop Inn. Een vakantieverblijf. Een groot, onregelmatig gebouwd huis, dat er een jaar of vijftig, zestig geleden is neergezet en dat volgens mij nu een stuk populairder is dan het destijds was. Echt zo'n hotel waar je alles even van je af kunt schudden.' Terwijl dr. Viteski aan het woord was, kwam Susans geheugen langzaam terug. Ze sloot haar ogen en zag het hotel voor zich in een reeks kleurige foto's die als illustratie bij een artikel in het februarinummer van het tijdschrift Reizen waren geplaatst. Ze had een kamer gereserveerd voor een gedeelte van haar vakantie zodra ze dat gelezen had, want ze was gecharmeerd geweest van de foto's van de brede veranda's van het hotel, het dak met de vele puntgeveltjes, de van pilaren voorziene lobby en de uitgestrekte tuinen.

'Maar goed,' zei Viteski, 'uw remmen werkten niet en u verloor de macht over het stuur. U reed over de rand van een steile helling, sloeg twee keer over de kop en 'U hebt toch wel gemerkt hoe mager u bent,' zei Viteski. 'U bent zeker zesenhalve kilo afgevallen, misschien wel meer.'

Ze hield haar armen omhoog. Het leken wel twee stokjes. Het was haar al eerder opgevallen dat ze er ontzettend mager uitzagen, maar ze had eigenlijk niet willen nadenken over wat dat inhield.

'We hebben u uiteraard intraveneus vocht toegediend,' zei dr. Viteski. 'Anders was u allang door uitdroging gestorven. Tegelijkertijd is u wel wat voeding toegediend, voornamelijk glucose. Maar u hebt meer dan drie weken lang geen echt voedsel gehad, vast voedsel bedoel ik.'

Susan was een meter zestig lang en haar ideale gewicht (als je rekening hield met haar tengere bouw) was ongeveer vijftig kilo. Op dit moment woog ze tussen de drieënveertig en de vijfenveertig kilo en het effect van dat gewichtsverlies was dramatisch. Ze legde haar handen op de deken en zelfs op die manier kon ze voelen hoe scherp en knokig haar heupen waren. 'Tweeëntwintig dagen,' zei ze nadenkend. Uiteindelijk legde ze zich met tegenzin bij het onvermijdelijke neer.

Toen ze zich niet meer tegen de waarheid verzette, kwamen haar hoofdpijn en de zware vermoeidheid terug. Zo slap als een vaatdoek zakte ze terug in de kussens. 'Voorlopig is het mooi geweest,' zei Viteski. 'Ik geloof dat ik u te veel heb laten praten. U heeft zich onnodig vermoeid. Wat u momenteel nodig heeft, is veel rust.' 'Rust?' zei ze. 'Nee. In 's hemelsnaam, ik héb net tweeëntwintig dagen lang gerust!'

'Als je in coma ligt, rust je niet,' zei Viteski. 'Het is heel wat anders dan een normale slaap. Het zal wel even duren voor uw kracht en uithoudingsvermogen weer op het oude peil zijn.'

Hij pakte het bedieningspaneel op, drukte op een van de vier knoppen en liet het hoofdeinde van het bed zakken.

'Nee,' zei Susan, plotseling in paniek. 'Wacht. Wacht even, alstublieft.'

Hij negeerde haar protesten en liet het bed zakken tot ze helemaal plat lag.

Ze pakte de zijsteunen van het bed met beide handen vast en probeerde zich overeind te trekken, maar op dit moment was ze te moe om zichzelf op te hijsen. 'U verwacht toch niet dat ik ga slapen, hè?' vroeg ze, hoewel ze niet kon ontkennen dat ze behoefte had aan slaap. Haar ogen prikten van vermoeidheid. Haar oogleden voelden aan alsof ze kilo's wogen. 'Slaap is net wat u het hardst nodig hebt,' verzekerde hij haar.

'Maar dat kan ik gewoon niet.'

'U ziet eruit alsof u dat best zal lukken,' zei hij. 'U bent
duidelijk bekaf. En geen wonder.'

'Nee, nee. Ik bedoel dat ik niet durf te slapen. Stel je
voor dat ik niet meer wakker word?'

'Natuurlijk wordt u weer wakker.'

'Maar stel je voor dat ik weer in coma raak?'

'Dat gebeurt niet.'

Geërgerd door zijn gebrek aan begrip voor haar angst, knarste Susan met haar tanden en zei: 'Maar wat als het tóch gebeurt?'

'Hoor eens, u kunt niet voor de rest van uw leven bang blijven om te gaan slapen,' zei Viteski langzaam, alsof hij het tegen een klein kind had. 'Ontspan nu maar. U bent uit uw coma ontwaakt. Het komt allemaal best in orde met u. Goed, het is inmiddels al behoorlijk laat en ik wil zelf nog graag een hapje eten voordat ik ook ga slapen. Ontspan nu maar. Oké? Gewoon lekker ontspannen.'

Als dit zijn beste doktersmanieren waren, dacht Susan, hoe zou hij dan zijn als hij niet probeert om aardig te zijn?

Hij liep naar de deur.

Het liefst had ze uitgeroepen: Laat me niet alleen! Maar haar sterke neiging tot zelfstandigheid stond haar niet toe om zich als een angstig kind te gedragen. Ze wilde zich niet aan dr. Viteski of aan iemand anders vastklampen.

'Ga nou maar slapen,' zei hij. 'Morgenochtend ziet alles er weer een stuk beter uit.' Hij deed het grote licht uit.

Schaduwen sprongen op alsof het levende wezens waren die onder de meubels en achter het voeteneind op de loer hadden gelegen. Hoewel Susan zich niet kon herinneren dat ze ooit bang was geweest in het donker, voelde ze zich nu niet op haar gemak en haar hart begon sneller te kloppen.

Het kille, blinkende schijnsel dat vanuit de gang van het ziekenhuis door de open deur naar binnen viel, zorgde samen met de zachte gloed van een lampje op een tafel in een hoek van de kamer voor de enige verlichting. Staande in de deuropening stak het silhouet van Viteski scherp af tegen het licht in de gang. Zijn gezicht was niet meer te onderscheiden, hij zag eruit alsof hij uit zwart papier was geknipt. 'Welterusten,' zei hij. Hij trok de deur achter zich dicht, waardoor er vanuit de gang helemaal geen licht meer naar binnen viel. Nu was er alleen nog maar die ene lamp, met een peertje van hooguit vijftien watt. De duisternis kroop naar Susan toe en strekte zijn lange vingers over het bed. Ze was alleen.

Ze keek naar het andere bed, dat omfloersd was door schaduwen die van zwarte crêpe gemaakt leken te zijn; ze deden haar denken aan een lijkbaar. Ze wenste vurig dat ze een kamergenoot had.

Dit klopt helemaal niet, dacht ze. Ik hoor helemaal niet alleen gelaten te worden. Niet nadat ik net uit een coma ben ontwaakt. Er hoorde toch iemand op haar te letten - een verpleegster, een broeder, in ieder geval iémand. Haar ogen vielen bijna dicht, ze had de grootste moeite om ze open te houden.

Néé, prentte ze zichzelf boos in. Ik mag niet in slaap vallen. Eerst moet ik er honderd procent zeker van zijn dat mijn lekkere dutje niet weer in een coma van tweeëntwintig dagen verandert.

Een paar minuten lang probeerde Susan zich te verzetten tegen de steeds steviger wordende omhelzing van de slaap, waarbij ze haar vingernagels zo hard tegen haar handpalmen drukte dat het gewoon pijn deed. Maar haar ogen brandden en prikten en uiteindelijk besloot ze dat het geen kwaad kon om ze even dicht te doen, net lang genoeg om ze een moment rust te geven. Ze was er zeker van dat ze haar ogen kon sluiten zonder in slaap te vallen. Natuurlijk kon ze dat. Geen enkel probleem. Ze zakte in slaap alsof ze een steen was die in een bodemloze put viel. Ze droomde.

In de droom lag ze op een harde, vochtige vloer in een grote, donkere, koude ruimte. Ze was niet alleen. Zij waren er ook. Ze rende weg en strompelde zonder iets te zien door de onverlichte ruimte naar beneden door smalle stenen gangen, vluchtend voor een nachtmerrie die in feite niets anders was dan een herinnering aan een echte plaats, een echte gebeurtenis, een echte verschrikking die ze had beleefd toen ze negentien was. Het Huis van de Donder.

3

Een paar minuten nadat Susan de volgende ochtend wakker was geworden, kwam de mollige, grijsharige verpleegster weer opdagen. Haar bril hing opnieuw aan een kralenketting om haar nek en stuiterde bij iedere stap over haar moederlijke boezem. Ze stopte een thermometer onder Susans tong, pakte haar arm, nam haar polsslag op en zette toen haar bril op om op de thermometer te kijken. Terwijl ze werkte, bleef ze aan een stuk door babbelen. Ze heette Thelma Baker. Ze zei dat ze er geen moment aan had getwijfeld dat Susan het wel zou halen. Ze zat al vijfendertig jaar in de verpleging, eerst in San Francisco en daarna hier in Oregon, en ze had zich maar zelden vergist in de kansen van een patiënt op genezing. Ze zei dat ze zo'n geboren verpleegster was, dat ze zich af en toe afvroeg of ze misschien de reïncarnatie was van een vrouw die in een vorig leven een eersteklas verpleegster was geweest. 'Maar natuurlijk ben ik nergens anders goed in,' zei ze met een hartelijke lach. 'Ik ben geen goeie huisvrouw, daar kun je donder op zeggen!' Ze zei dat ze ook niet echt goed met geld kon omgaan; als je haar hoorde, was het een hele klus om iedere maand weer uit te komen. En in het huwelijk was ze ook al geen grote ster geweest, zei ze. Twee echtgenoten, twee scheidingen, geen kinderen. Koken kon ze ook al niet goed. Ze had een hekel aan naaien, ze haatte het. 'Maar ik ben een verdomd goeie verpleegster en daar ben ik trots op,' zei ze meer dan eens met grote nadruk, telkens weer met die innemende glimlach die niet alleen om haar mond maar ook in haar ogen stond, een glimlach waaruit bleek dat ze inderdaad echt van haar werk hield.

Susan vond haar aardig. Gewoonlijk moest ze niets hebben van mensen die geen moment hun mond hielden. Maar het gebabbel van mevrouw Baker was amusant, vaak met een stevige dosis zelfspot en op een eigenaardige manier geruststellend. 'Honger?' vroeg mevrouw Baker. 'Als een paard.' Ze was uitgehongerd wakker geworden. 'Je krijgt vandaag voor het eerst weer vast voedsel,' zei mevrouw Baker. 'Alleen maar licht verteerbare dingen natuurlijk.'

De verpleegster was nog niet eens uitgesproken toen een jonge blonde broeder binnenkwam met haar ontbijt: gelatinepudding met de smaak van kersen, een stukje geroosterd brood zonder boter met een likje druivenjam en een dun kalkachtig plakje tapioca. Voor Susan was het de meest appetijtelijke maaltijd die ze ooit had gezien. Maar ze was wel een beetje teleurgesteld in de grootte van de porties en dat zei ze ook. 'Het kan wel niet veel lijken,' zei mevrouw Baker, 'maar geloof me, liefje, voor je de helft op hebt, zit je al propvol. Je moet niet vergeten dat je drie weken lang geen vast voedsel hebt gehad. Je maag is helemaal gekrompen. Het zal wel even duren voordat je weer normaal kunt eten.'

Mevrouw Baker ging weg om voor andere patiënten te zorgen en Susan besefte maar al te gauw dat de verpleegster gelijk had. Hoewel er echt niet veel eten op het blad stond en hoewel zelfs dit karige maal overheerlijk smaakte, kreeg ze het niet op.

Terwijl ze at, dacht ze na over dr. Viteski. Ze had nog steeds het gevoel dat het niet juist was dat hij haar alleen had gelaten, zonder iemand om op haar te passen. Ondanks de montere houding van mevrouw Baker kwam het ziekenhuis nog steeds kil en onvriendelijk over.

Toen ze niet meer op kon, veegde ze haar mond af met een papieren servetje, duwde het roltafeltje aan de kant - en had plotseling het gevoel dat ze werd gadegeslagen. Ze keek op.

Hij stond in de deuropening: een lange, elegante man van een jaar of achtendertig. Hij had donkere schoenen aan, een donkere broek, een witte jas en een wit overhemd met een groene das en hij had een klembord in zijn linkerhand. Hij had een interessant, gevoelig gezicht; zijn perfect op elkaar afgestemde trekken zagen eruit alsof ze het zorgvuldige product waren van een begenadigd beeldhouwer. Zijn blauwe ogen straalden als glanzend gepoetste juwelen en vormden een boeiend contrast met zijn dikke zwarte haar dat niet was opgeknipt en glad achterover was gekamd. 'Mevrouw Thorton,' zei hij, 'wat een genoegen om u klaarwakker en helder te zien zitten.' Hij kwam naar het bed toe. Zijn glimlach was zelfs nog prettiger dan die van Thelma Baker. 'Ik ben uw behandelend arts. Dokter McGee. Jeffrey McGee.'

Hij stak zijn hand uit en ze pakte hem aan. Het was een droge, harde, sterke hand, maar zijn handdruk was licht en prettig.

'Ik dacht dat dr. Viteski mijn arts was.' 'Hij is de geneesheer-directeur,' zei McGee, 'maar u valt onder mijn verantwoordelijkheid.' Zijn stem had een geruststellend mannelijk timbre, maar was desondanks aangenaam zacht en rustgevend. 'Ik had dienst toen u bij de eerste hulp werd binnengebracht.' 'Maar gisteren was dr. Viteski...' 'Gisteren had ik vrij,' zei McGee. 'Per week neem ik twee dagen vrij van mijn privépraktijk en één dag van mijn werk in het ziekenhuis - let wel, niet meer dan één dag - en natuurlijk moest u net die dag uitkiezen. Nadat u daar tweeëntwintig dagen lang als een plank hebt gelegen, nadat u me tweeëntwintig dagen lang ziek van bezorgdheid hebt gemaakt, moest u zo nodig bijkomen uit uw coma terwijl ik er niet was.' Hij schudde zijn hoofd en deed net alsof hij niet alleen verbijsterd maar ook gekwetst was. 'Ik kreeg het zelfs pas vanmorgen te horen.' Hij fronste quasi-afkeurend tegen haar. 'Hoor eens, mevrouw Thorton,' plaagde hij, 'als er zo nodig een medisch wonder moet plaatsvinden waarbij een van mijn patiënten betrokken is, sta ik er toch echt op dat het in mijn aanwezigheid gebeurt, zodat ik er tenminste de verantwoordelijkheid voor kan opeisen en alle pluimpjes kan opstrijken. Begrepen?'

Susan glimlachte naar hem, verrast door zijn luchthartige manier van doen. 'Ja, dr. McGee. Ik begrijp het.'

'Mooi zo. Heel mooi. Ik ben blij dat we dat even hebben rechtgezet.' Hij grinnikte. 'Hoe voelt u zich vanmorgen?'

'Beter,' zei ze.

'Bent u al zover dat u lekker een avondje kunt gaan dansen en stappen?' 'Morgen misschien.'

'Afgesproken.' Hij wierp een blik op het blad met haar ontbijt. 'Met uw eetlust is niets aan de hand, zie ik.' 'Ik heb geprobeerd om alles op te eten, maar dat lukte me niet.'

'Dat zei Orson Welles ook.' Susan lachte.

'U hebt keurig uw best gedaan,' zei hij terwijl hij naar het blad wees. 'U moet beginnen met vaak kleine beetjes te eten. Dat is de normale gang van zaken. U hoeft zich niet in te spannen om weer op krachten te komen. Voor u het weet, eet u weer als een paard en dan bent u een flink eind op weg om beter te worden. Hebt u nu last van hoofdpijn? Voelt u zich suf?' 'Nee. Geen van beide.'

'Laat me even uw pols voelen,' zei hij terwijl hij haar hand oppakte.

'Dat heeft mevrouw Baker vlak voor het ontbijt al gedaan.'

'Dat weet ik. Dit is gewoon een excuus om even uw hand vast te mogen houden.'

Susan lachte opnieuw. 'U bent heel anders dan de meeste dokters.'

'Bent u van mening dat een arts zich zakelijk, afstandelijk, somber en humorloos moet opstellen?' 'Niet noodzakelijk.'

'Vindt u dat ik mijn best moet doen om een beetje meer op dr. Viteski te lijken?' 'Absoluut niet.'

'Hij iz een uitmoentend artz,' zei McGee met een perfecte imitatie van Viteski's stem en accent. 'Daar ben ik van overtuigd. Maar ik heb het vermoeden dat u nog beter bent.'

'Dank u wel. Het compliment wordt in dank aanvaard
en geeft u recht op een kleine korting op de totaalrekening.'

Hij had nog steeds haar hand vast en keek eindelijk op zijn horloge om haar polsslag op te nemen. 'Blijf ik leven?' vroeg ze toen hij klaar was. 'Geen twijfel aan. U gaat met sprongen vooruit.' Hij bleef haar hand vasthouden toen hij zei: 'Maar even serieus, ik denk dat een beetje humor tussen arts en patiënt heel goed is. Volgens mij helpt het de patiënt om een positieve houding aan te nemen en een positieve houding bevordert het herstel. Maar sommige mensen willen gewoon geen vrolijke dokter. Die willen iemand die zich gedraagt alsof hij het gewicht van de hele wereld op zijn schouders torst. Dat geeft hun een zekerder gevoel. Dus als u het vervelend vindt dat ik grapjes maak, kan ik mezelf een beetje intomen of er helemaal van afzien. Het belangrijkste is dat u zich op uw gemak voelt en vol vertrouwen over de zorg die aan u wordt besteed.'

'Ga gerust uw gang en doe maar zo vrolijk als u wilt,' zei Susan. 'Ik kan best een opkikkertje gebruiken.' 'Het is helemaal niet nodig om somber te zijn. U hebt het ergste nu achter de rug.'

Hij gaf haar een voorzichtig kneepje in haar hand, voordat hij hem losliet.

Tot haar verbazing voelde Susan een vleugje spijt dat hij haar hand maar zo kort had vastgehouden. 'Dr. Viteski heeft me verteld dat er witte plekken in uw geheugen zijn,' zei hij.

Ze fronste. 'Het is al minder dan gisteren. Ik neem aan dat alles vroeg of laat wel terug zal komen. Maar er zijn nog heel wat gaten.'

'Daar wil ik even met u over praten. Maar eerst moet ik mijn ronde afmaken. Over een uurtje of wat kom ik weer terug en dan zal ik u helpen om uw geheugen een zetje in de goede richting te geven - als u daarmee akkoord gaat.' 'Natuurlijk,' zei ze.

'En u moet rusten.'

'Wat kan ik anders doen?'

'Tennis is tot nader order verboden.'

'Verdorie! Ik was net van plan om samen met mevrouw

Baker een partijtje te gaan spelen.'

'Dat zult u dan af moeten zeggen.'

'Ja, dr. McGee.'

Ze keek hem glimlachend na toen hij de deur uitliep. Hij bewoog zich zelfverzekerd en met een grote mate van natuurlijke gratie.

Hij had al een positieve invloed op haar gehad. Ze had een sluimerend gevoel van paranoia voelen opkomen, maar nu besefte ze dat haar ongerustheid een volslagen subjectieve oorzaak had gehad en het resultaat was geweest van haar zwakheid en desoriëntatie; er bestond geen rationele verklaring voor. Het vreemde gedrag van dr. Viteski leek niet belangrijk meer en de dreiging die van het ziekenhuis scheen uit te gaan was volkomen verdwenen.

Een halfuur later, toen mevrouw Baker weer even bij haar langskwam, vroeg Susan om een spiegel en wenste meteen dat ze dat niet had gedaan. Het spiegelbeeld toonde een bleek, ingevallen gezicht. Haar grijsgroene ogen waren bloeddoorlopen en de huid eromheen was donker en opgezwollen. Om haar gapende hoofdwond beter te kunnen hechten en verbinden had een broeder bij de eerste hulp haar lange blonde haar afgeknipt; hij had er in het wilde weg stukken afgehakt zonder zich om haar uiterlijk te bekommeren, met het gevolg dat ze eruitzag als Polletje Piekhaar. Bovendien was haar haar vet en verward omdat er tweeëntwintig dagen lang niet naar was omgekeken.

'Mijn god, wat zie ik er afschuwelijk uit!' zei ze. 'Natuurlijk niet,' zei mevrouw Baker. 'Je zit alleen een beetje in de lappenmand. Maar dat komt allemaal best weer in orde. Zo gauw je weer op gewicht begint te komen, worden je wangen weer ronder en zullen die wallen onder je ogen verdwijnen.' 'Ik moet mijn haar wassen.'

'Je bent nog niet in staat om naar de badkamer te lopen en bij de wasbak te staan. Je zult het gevoel hebben alsof je benen van rubber zijn. En trouwens, je haar mag toch niet gewassen worden tot het verband van je hoofd is en dat zal hooguit pas morgen gebeuren.' 'Nee. Vandaag. Nu. Mijn haar is vet en mijn hoofd jeukt. Daardoor voel ik me ellendig en dat zal mijn genezing niet ten goede komen.'

'Daar heb je toch niets over te vertellen, liefje, dus ik zou me de moeite maar besparen. Het enige wat je kunt doen, is je haar met droogshampoo behandelen.' 'Droogshampoo? Wat is dat?'

'Een soort poeder dat je over je haar uitstrooit, dan even laat zitten om het vet op te nemen en vervolgens weer uitborstelt.'

Susan voelde met een hand aan haar slappe haar. 'Helpt dat?'

'Een beetje.'

'Oké, dan doe ik dat wel.'

Mevrouw Baker bracht haar een bus droogshampoo en een borstel.

'De bagage die ik in de auto bij me had,' zei Susan. 'Is daar na het ongeluk nog iets van overgebleven?' 'Ja hoor. Alles staat hier in de kast.' 'Zou u dan even mijn beautycase willen pakken?' Mevrouw Baker grinnikte. 'Hij is écht een knappe vent, hè? En nog aardig op de koop toe.' Ze knipoogde toen ze zei: 'Hij is ook nog niet getrouwd.' Susan bloosde. 'Ik weet niet waar u het over hebt.' Mevrouw Baker lachte vriendelijk en gaf een klopje op Susans hand. 'Je hoeft je niet te schamen, meid. Ik heb nog nooit een vrouwelijke patiënt van dr. McGee meegemaakt die niét probeerde er zo goed mogelijk uit te
zien. Tienermeisjes worden helemaal zenuwachtig als hij in de buurt is. Jongedames zoals jij krijgen een niet mis te verstane blik in hun ogen. Zelfs witharige omaatjes, half kreupel van de reumatiek en twintig jaar ouder dan ik - véértig jaar ouder dan de dokter - doen allemaal hun best om er voor hem zo leuk mogelijk uit te zien en als ze er leuk uitzien, voelen ze zich ook beter, dus het is nog in zekere zin therapeutisch ook.'

Dokter McGee dook vlak voor twaalf uur 's middags weer op, achter een roestvrij stalen serveerwagentje met twee dienbladen dat hij voor zich uit duwde. 'Ik vond dat we net zo goed samen konden lunchen terwijl we over je geheugenproblemen praten.' 'Een dokter die met een van zijn patiënten luncht?' vroeg ze verbaasd.

'We zijn hier wat minder formeel dan in de meeste grotestadsziekenhuizen.' 'Wie betaalt de lunch?'

'Jij natuurlijk. Zó informeel zijn we ook weer niet.' Ze grinnikte. 'Wat staat er op het menu?' 'Voor mij een broodje kipsalade en een stukje appeltaart. Voor jou, een stukje toast zonder boter, een bakje tapioca en...'

'Het begint me nu al te vervelen.' 'Jawel, maar dit keer is er iets bij dat een stuk exotischer is dan kersendrilpudding,' zei hij. 'Citróéndrilpudding.' 'Ik krijg er bijna hartkloppingen van.' 'En een schaaltje perziken uit blik. Echt een gourmetmaaltijd.' Hij trok een stoel bij en liet daarna haar bed zover mogelijk zakken, zodat ze tijdens het eten gemakkelijk met elkaar konden praten. Terwijl hij haar blad op het bedtafeltje zette en het plastic deksel eraf deed, gaf hij haar een knipoogje en zei: 'Je ziet er aantrekkelijk en fris uit.' 'Ik zie eruit als een wandelend lijk,' zei ze. 'Helemaal niet.'

'Wel waar.'

'Die tapioca ziet eruit alsof het afkomstig is van een wandelend lijk, maar jij ziet er aantrekkelijk en fris uit. Denk erom, ik ben de dokter en jij bent de patiënt en de patiënt mag de dokter nooit en te nimmer tegenspreken. Je kent je medische omgangsvormen toch wel? Als ik zeg dat je er aantrekkelijk en fris uitziet, dan is dat ook zo, verdorie!'

Susan lachte en speelde het spelletje mee. 'Ik begrijp het.

Hoe kon ik zo onbeleefd zijn?'

'Je ziet er aantrekkelijk en fris uit, Susan.'

'Goh, dank u wel, dr. McGee.'

'Dat is een stuk beter.'

Ze had haar haar met droogshampoo 'gewassen', zich een beetje opgemaakt en wat lipstick opgedaan. Dankzij een paar druppeltjes Murine waren haar ogen niet langer bloeddoorlopen, hoewel het wit er nog een beetje geel en ongezond uitzag. Ze had ook in plaats van haar ziekenhuishemd een blauwe zijden pyjama aangetrokken die in haar koffer had gezeten. Ze wist dat ze er lang niet op haar voordeligst uitzag, maar ze zag er in ieder geval een beetje beter uit en omdat ze er een beetje beter uitzag, voelde ze zich een stuk beter, precies zoals mevrouw Baker had voorspeld. Terwijl ze hun lunch opaten, praatten ze over de witte vlekken in Susans geheugen en probeerden de gaten op te vullen die gisteren nog zo talrijk en omvangrijk waren geweest, maar die vandaag in aantal en omvang waren geslonken. Bij het wakker worden vanmorgen had ze ontdekt dat ze zich moeiteloos vrijwel alles kon herinneren.

Ze was geboren en opgegroeid in een voorstad van Philadelphia, in een leuk wit huis met twee verdiepingen in een door esdoorns omzoomde straat met alleen maar dat soort huizen. Groene grasvelden. Schommelbanken op de veranda's. Bevrijdingsdag werd samen met de hele buurt gevierd. Rond Kerstmis stonden mensen op de hoek van de straat kerstliedjes te zingen. Een buurt die zo uit een gezellige tv-serie leek te komen. 'Het klinkt als een ideale jeugd,' zei McGee. Susan slikte een hapje citroendrilpudding door en zei vervolgens: 'Het was het ideale decor voor een ideale jeugd, maar jammer genoeg is daar weinig van terechtgekomen. Ik was een heel eenzaam kind.' Toen je hier werd binnengebracht,' zei McGee, 'hebben we geprobeerd om contact op te nemen met je familie, maar we konden niemand vinden.' Ze vertelde hem over haar ouders, gedeeltelijk omdat ze er absoluut zeker van wilde zijn dat die herinneringen geen gaten vertoonden, gedeeltelijk omdat het praten tegen McGee haar geen enkele moeite kostte en gedeeltelijk omdat ze na tweeëntwintig dagen stilte en duisternis een sterke behoefte had om te praten. Haar moeder, Regina, was bij een verkeersongeluk om het leven gekomen toen Susan pas zeven jaar oud was. De chauffeur van een vrachtwagen vol bier had achter het stuur een hartaanval gekregen, de vrachtwagen was door een rood licht gereden en Regina's Chevrolet had zich net midden op de kruising bevonden. Susan kon zich niet veel van haar moeder herinneren, maar die leemte had niets met haar recente ongeluk en het geheugenverlies te maken. Per slot van rekening had ze haar moeder slechts zeven jaar gekend en sinds de vrachtwagen de Chevy had platgewalst waren er al vijfentwintig jaar voorbijgegaan. Het was triest maar onvermijdelijk dat de herinnering aan Regina in Susans geheugen op dezelfde manier was vervaagd als een oude foto die te lang in de felle zon heeft gelegen. Haar vader kon ze zich echter duidelijk herinneren. Frank Thorton was een lange, wat statige man geweest, eigenaar van een redelijk goedlopende zaak in herenkleding en Susan had van hem gehouden. Ze had altijd geweten dat hij ook van haar hield, ook al had hij dat nooit gezegd. Hij was een rustige, in zichzelf gekeerde en vrij verlegen man met een zachte stem, die zich het gelukkigst voelde als hij met een goed boek en zijn pijp alleen in zijn kamer zat. Misschien zou hij tegenover een zoon wat toeschietelijker zijn geweest dan voor zijn dochter. Hij voelde zich altijd beter op zijn gemak bij mannen dan bij vrouwen en het opvoeden van een dochter moest dan ook een moeilijke opgave voor hem zijn geweest. Tien jaar na de dood van Regina overleed hij aan kanker in de zomer nadat Susan haar einddiploma van de middelbare school had gehaald. En dus begon ze aan haar volwassen leven nog eenzamer dan ze als kind was geweest. Dr. McGee at het laatste hapje van zijn broodje kipsalade op, veegde zijn mond af met een papieren servetje en zei: 'Helemaal geen ooms en tantes?' 'Eén oom en één tante. Maar die kende ik geen van beiden. Mijn grootouders waren allemaal dood. Maar ik zal u eens iets vertellen - dat ik zo'n eenzame jeugd heb gehad was niet helemaal een nadeel. Daardoor heb ik geleerd om ontzettend zelfstandig te zijn en dat heeft me in de jaren daarna geen windeieren gelegd.' Terwijl McGee aan zijn appeltaart begon en Susan met kleine hapjes haar perziken uit blik naar binnen werkte, praatten ze over haar studietijd. Ze had haar vooropleiding genoten op Briarstead College in Pennsylvania, was daarna naar Californië gegaan en was afgestudeerd aan de ucla waar ze ook gepromoveerd was. Ze kon zich die tijd nog perfect voor de geest halen, hoewel ze eigenlijk liever bepaalde dingen had vergeten die haar als tweedejaars op Briarstead waren overkomen. 'Is er iets mis?' vroeg McGee terwijl hij het aan een vork geprikte stukje appeltaart dat hij net naar zijn mond had willen brengen weer liet zakken. Ze knipperde met haar ogen. 'Huh?' 'Je uitdrukking...' Hij fronste. 'Je zag er heel even uit alsof je spoken zag.'

'Ja. Dat was in zekere zin ook zo.' Plotseling had ze geen trek meer. Ze legde haar lepel neer en duwde het bedtafeltje weg.

'Wil je erover praten?'

'Het was gewoon een nare herinnering,' zei ze. 'Iets waarvan ik bij god wou dat ik het kón vergeten.' McGee schoof zijn eigen blad opzij en liet de rest van de appeltaart staan. 'Vertel eens waar het om gaat.' 'O, dat is niets waarmee ik u hoef lastig te vallen.' 'Val me maar rustig lastig.' 'Het is een akelig verhaal.'

'Als het je dwarszit, mag je me het best vertellen. Af en toe heb ik weieens zin in een behoorlijk akelig verhaal.' Ze glimlachte niet. Zelfs McGee kon van het Huis van de Donder geen lolletje maken. 'Nou... in mijn tweede jaar op Briarstead had ik verkering met een knul die Jerry Stein heette. Echt een lieve knul. Ik vond hem aardig. Ik vond hem ontzettend aardig. In feite begonnen we er al over te praten om te gaan trouwen nadat we afgestudeerd waren. Toen kwam hij om het leven.' 'Wat naar voor je,' zei McGee. 'Wat is er gebeurd?' 'Hij wilde zich bij een bepaalde studentenvereniging aansluiten.'

'O, jezus!' zei McGee, die al voelde waar het heen ging. 'De ontgroening... liep uit de hand.' 'Wat een stomme rot manier om dood te gaan.' 'Jerry had zoveel vooruitzichten,' zei ze zacht. 'Hij was intelligent, gevoelig, een harde werker...' 'Op een avond toen ik als co-assistent dienst had op de eerste hulp werd een knul binnengebracht die zware brandwonden had opgelopen tijdens een ontgroeningsritueel op een van de colleges. Ze vertelden ons dat het een vuurproef was geweest, een soort macho gedoe, van dat verdomd kinderachtige gedonder, en het was uit de hand gelopen. Tachtig procent van de oppervlakte van zijn lichaam was verbrand. Twee dagen later was hij dood.'

'Jerry Stein is niet aan brandwonden overleden,' zei Susan. 'Het was haat.' 'Haat?' vroeg McGee. 'Hoe bedoel je?'

Ze was even stil terwijl haar gedachten teruggingen naar dertien jaar geleden. Het was lekker warm in de ziekenhuiskamer, maar Susan kreeg het toch koud. Ze voelde zich even verkleumd als destijds in het Huis van de Donder.

McGee zat geduldig te wachten, een beetje voorovergebogen in zijn stoel.

Uiteindelijk schudde ze haar hoofd en zei: 'Ik heb geen zin om in details te treden. Daar raak ik veel te gedeprimeerd van.'

'Je hebt wel erg veel sterfgevallen meegemaakt nog voor je eenentwintigste.'

'Ja. Af en toe leek het net alsof er een vloek op me rustte of zoiets. Iedereen om wie ik echt iets gaf, ging dood.' 'Je moeder, je vader en vervolgens je verloofde.' 'Nou, hij was eigenlijk nog niet mijn verloofde. Nog niet helemaal.'

'Maar jullie waren toch wel bijna zover.' 'Alleen de ring ontbrak nog,' zei Susan. 'Goed. Misschien moet je dan toch maar eens met iemand over zijn dood praten, zodat je het eindelijk van je af kunt zetten.' 'Nee,' zei ze.

'Ik zou het niet zo snel afwijzen als ik jou was. Ik bedoel maar, als dit je na dertien jaar nog steeds door het hoofd blijft spelen...'

Ze viel hem in de rede. 'Luister, ook al zou ik er nog zoveel over vertellen, ik kan het toch nooit van me afzetten. Het was gewoon veel te afschuwelijk om te kunnen vergeten. En trouwens, u hebt zelf tegen me gezegd dat een positieve geestesgesteldheid de genezing zal bespoedigen. Weet u nog wel?' Hij glimlachte. 'Ik weet het.'

'Dus moet ik niet praten over dingen waar ik gedeprimeerd van raak.'

Hij bleef haar even strak aankijken. Zijn ogen waren ongelooflijk blauw en zo expressief dat ze er geen moment aan twijfelde dat hij werkelijk bezorgd was over haar welzijn.

Hij zuchtte en zei: 'Oké. Terug naar ons oorspronkelijke onderwerp - je geheugenverlies. Het ziet ernaar uit dat je inmiddels bijna alles weer weet. Zijn er nog gaten die je niet hebt kunnen opvullen?' Voordat ze antwoord gaf, pakte ze het bedieningspaneel van het bed en liet het hoofdeinde wat verder omhoogkomen, zodat ze wat rechterop kwam te zitten. Ze had een beetje pijn in haar rug, niet vanwege het ongeluk maar omdat ze meer dan drie weken lang onbeweeglijk in bed had gelegen. Toen ze wat gemakkelijker zat, legde ze het bedieningspaneel weer neer en zei: 'Ik kan me nog steeds niets van het ongeluk herinneren. Ik weet nog wel dat ik over een vrij kronkelend stuk asfaltweg reed, op ongeveer drie kilometer ten zuiden van de afslag naar de Viewtop Inn. Ik was blij dat ik er bijna was en ik verheugde me op het diner. En daarna, nou ja, het is net alsof iemand gewoon het licht heeft uitgedaan.' 'Het zou helemaal niet vreemd zijn als je je nóóit iets van het ongeluk zelf zult herinneren,' verzekerde McGee haar. 'In dit soort gevallen kunnen patiënten zich zelden het ongeluk of de klap die het geheugenverlies heeft veroorzaakt voor de geest halen, ook al herinneren ze zich na verloop van tijd weer alles wat zich in hun leven heeft afgespeeld. Dat is vaak de enige witte plek die overblijft.'

'Dat vermoeden had ik al,' zei ze. 'En daar maak ik me ook niet echt druk over. Maar er is nog iets waar ik me niets van kan herinneren en daar word ik wel stapelgek van. Mijn werk. Verdomme, daar kan ik me echt totaal niets van herinneren, niet het minste geringste. Ik bedoel, ik weet dat ik fysicus ben. Ik kan me nog herinneren dat ik mijn graad behaalde aan de ucla en al die ingewikkelde, specialistische kennis is nog steeds aanwezig. Ik zou zo vandaag weer aan de slag kunnen, zonder opfriscursus. Maar voor wié werkte ik? En wat deed ik nou eigenlijk precies? Wie was mijn baas? Wie waren mijn collega's? Had ik een eigen kantoor? Of een laboratorium? Ik moet toch in een lab gewerkt hebben, denkt u ook niet? Maar ik kan me niet herinneren hoe dat eruitzag, wat er voor apparatuur stond, of waar het zich in vredesnaam bevond!'

Me bent een werknemer van de Milestone Corporation in Newport Beach, Californië,' zei McGee. 'Dat heeft dr. Viteski me verteld. Maar de naam zegt me helemaal niets.'

'Al die andere dingen zijn ook teruggekomen. Dat zal hiermee ook wel gebeuren. Geef het wat tijd.' 'Nee,' zei ze terwijl ze haar hoofd schudde. 'Op de een of andere manier is dit anders. Die andere witte plekken waren een soort nevels... alsof je midden in een dikke mistbank zit. Ook al kon ik me niets herinneren, ik had toch het gevoel dat zich ergens in die nevel wel herinneringen bevonden. En uiteindelijk trok de mist op en werd alles weer helder. Maar als ik me mijn baan probeer te herinneren, is er geen sprake van dat soort nevelige witte plekken. In plaats daarvan is alles donker... pikdonker... zwart, alleen een volkomen leeg zwart gat waar geen einde aan lijkt te komen. Het is een beetje... beangstigend.'

McGee schoof iets naar voren tot hij op de rand van zijn stoel zat. Zijn voorhoofd was gefronst. 'Je had een identiteitsbewijs van Milestone in je portefeuille toen je bij de eerste hulp werd binnengebracht,' zei hij. 'Misschien helpt dat om je geheugen op te frissen.' 'Het zou kunnen,' zei ze weifelend. 'Ik wil het in ieder geval dolgraag zien.'

Haar portefeuille lag in de onderste la van het nachtkastje. Hij pakte hem voor haar. Ze deed de portefeuille open en vond het kaartje. Het was geplastificeerd en er zat een fotootje van haar op. Boven aan de kaart stonden drie woorden, in blauwe letters op een witte achtergrond: the milestone corporation. Daaronder stond haar naam in dikke zwarte letters en onder haar naam stond haar signalement met ondermeer gegevens omtrent haar leeftijd, lengte, gewicht, haarkleur en de kleur van haar ogen. Onder aan de kaart stond in rode nummers haar employeenummer gedrukt. Dat was alles.

Dr. McGee stond naast het bed op haar neer te kijken terwijl ze het kaartje bestudeerde. 'Helpt het?' 'Nee,' zei ze. 'Zelfs geen klein beetje?'

'Ik kan me niet herinneren dat ik dit ooit eerder heb gezien.'

Ze draaide het kaartje om en om in haar handen terwijl ze dapper probeerde om een aanknopingspunt te vinden en haar uiterste best deed om haar geheugen op gang te brengen. Het kaartje had haar niet meer kunnen verbazen als het een niet door mensenhanden vervaardigd voorwerp was geweest dat net was meegebracht van de planeet Mars: het deed gewoon buitenaards aan. 'Het is allemaal zo raar,' zei ze. 'Ik heb geprobeerd om in gedachten terug te gaan naar de laatste keer dat ik naar mijn werk ging, de dag voordat mijn vakantie begon. Ik kan me er wel iets van herinneren. Bepaalde gedeelten van de dag zijn zo helder als glas. Ik weet nog dat ik 's morgens opstond, dat ik heb ontbeten en de krant heb gelezen. Dat staat me allemaal even duidelijk voor de geest als de lunch die ik net heb gehad. Ik kan me herinneren dat ik die ochtend de garage inliep, in de auto stapte, de motor startte...' Ze liet haar stem wegebben terwijl ze neerkeek op het kaartje. Ze betastte het kleine rechthoekige stukje plastic alsof ze een helderziende was op zoek naar psychische bezinksels die er mogelijk op waren achtergebleven. 'Ik weet nog hoe ik die ochtend achteruit mijn oprit afreed... en het volgende dat ik me herinner is... hoe ik aan het eind van de dag weer thuiskwam. Daartussenin is alles volslagen duister, één grote leemte. En zo is het met al mijn herinneringen aan mijn werk, niet alleen van die dag maar ook van alle andere dagen. Ik kan nog zo hard mijn best doen om ze te pakken te krijgen, ze ontglippen me gewoon. Ze zitten niet verborgen in de mist. Die herinneringen bestaan eenvoudigweg niet meer.' McGee die nog steeds naast het bed stond, probeerde haar met zachte stem een hart onder de riem te steken. 'Natuurlijk bestaan ze nog wel, Susan. Probeer je onderbewustzijn eens een zetje te geven. Doe je best om je voor te stellen dat je die ochtend achter het stuur van je auto zit.'

'Dat heb ik al gedaan.' 'Doe het dan nog eens.' Ze sloot haar ogen.

'Het was waarschijnlijk een typische augustusdag in Zuid-Californië,' zei hij. 'Warm, blauw, misschien met een beetje smog.'

'Warm en blauw,' zei ze, 'maar er was geen smog die dag. Er was zelfs geen wolkje aan de lucht.' 'Je bent in de auto gestapt en achteruit de oprit afgereden. Denk nu eens aan de route die je naar je werk hebt genomen.'

Ze bleef bijna een minuut stil. Toen zei ze: 'Het heeft
geen zin. Ik kan het me niet herinneren.'

Hij bleef vriendelijk aandringen. 'Hoe heten de straten
waar je doorheen bent gereden?'

'Dat weet ik niet.'

'Natuurlijk weet je dat wel. Noem me alleen maar de naam van één straat. We hoeven er maar eentje te hebben om de bal aan het rollen te brengen.' Ze deed haar uiterste best om op z'n minst één luttel snippertje van een herinnering uit het niets te voorschijn te halen - een gezicht, een kamer, een stem, het maakte niet uit wat - maar ze slaagde er niet in. 'Het spijt me,' zei ze. 'Ik kan me zelfs niet één straatnaam herinneren.'

'Je hebt me verteld dat je nog wist dat je die ochtend achteruit de oprit afreed. Goed dan. Als je je dat kunt herinneren, dan weet je ook vast nog wel welke kant je bent opgegaan nadat je de oprit afkwam. Ben je linksaf of rechtsaf geslagen?'

Nog steeds met gesloten ogen dacht Susan over zijn vraag na tot ze er pijn van in haar hoofd begon te krijgen. Ten slotte deed ze haar ogen weer open, keek op naar McGee en haalde haar schouders op. 'Ik weet het gewoon niet.'

'Philip Gomez,' zei McGee. 'Wat?'

'Philip Gomez.'

'Wie is dat? Moet ik hem kennen?' 'Zegt die naam je helemaal niets?' 'Nee.'

'Hij is je baas bij Milestone.'

'Echt waar?' Ze probeerde zich Philip Gomez voor te stellen. Ze kon zich totaal geen beeld vormen van zijn gezicht. Ze kon zich helemaal niets van de man voor de geest halen. 'Mijn baas? Philip Gomez? Weet u dat zeker?'

McGee stopte zijn handen in de zakken van zijn witte jas. 'Nadat je in het ziekenhuis bent opgenomen, hebben we geprobeerd om je familie op te sporen. Uiteraard kwamen we toen tot de ontdekking dat je geen familie had, dat er geen sprake was van naaste verwanten. Daarom hebben we je werkgever opgebeld. Ik heb zelf met Philip Gomez gesproken. Volgens hem werk je al meer dan vier jaar voor Milestone. Hij maakte zich ontzettend veel zorgen over je. Het is zelfs zo dat hij sinds het ongeluk al zeker vier of vijf keer heeft opgebeld om te vragen hoe het met je ging.'

'Kunnen we hem nu opbellen?' vroeg Susan. 'Als ik zijn stem hoor, gaat me misschien een lichtje op. Wellicht kan ik me dan iets herinneren.'

'Tja, ik heb zijn privénummer niet,' zei McGee, 'en we kunnen hem pas morgen op zijn werk bellen.' 'Waarom?'

'Het is vandaag zondag.' 'O,' zei ze.

Ze had niet eens geweten welke dag van de week het was
en toen dat tot haar doordrong, begon ze zich weer een
beetje gedesoriënteerd te voelen.

'Maar morgen bellen we vast en zeker op,' zei McGee.

'En als ik nou met hem heb gepraat en me nog steeds
niets over mijn werk kan herinneren?'

'Dat zal niet het geval zijn.'

'Nee, luister, probeer me nu niet met kletspraatjes te lijmen. Vertel me waar het op staat. Oké? De kans bestaat dat ik me nooit iets over mijn werk zal herinneren, of niet soms?'

'Dat is vrij onwaarschijnlijk.' 'Maar het kan wel?' 'Tja... alles kan.'

Ze liet zich weer achterover in de kussens zakken, plotseling doodmoe, terneergeslagen en ongerust. 'Hoor eens,' zei McGee, 'ook al komen je herinneringen aan Milestone nooit meer terug, dan wil dat nog niet zeggen dat je daar niet gewoon weer aan de slag kunt gaan. Per slot van rekening is je kennis van de fysica niet aangetast, je bent nog steeds een competent wetenschapper. Je opleiding is niet verloren gegaan en je kennis evenmin. Kijk, als je nou leed aan anterograde amnesie, dat is zo'n beetje de ergste vorm die bestaat, dan zou je vrijwel alles vergeten zijn dat je ooit hebt geleerd, met inbegrip van lezen en schrijven. Maar daar is geen kwestie van en dat is tenminste iets om dankbaar voor te zijn. En trouwens, als je het maar de tijd geeft, dan komt alles wel weer terug. Daar ben ik van overtuigd.'

Susan hoopte dat hij gelijk had. Haar zorgvuldig ingerichte, ordelijke leven lag tijdelijk overhoop en ze maakte zich ontzettend ongerust over haar conditie. Als die wanorde permanent zou blijken te zijn, zou het leven bijna ondraaglijk voor haar worden. Ze had altijd volkomen zeggenschap over haar leven gehad, ze móést gewoon alles onder controle hebben. McGee haalde zijn handen uit zijn zakken en keek op zijn horloge. 'Ik moet ervandoor. Als mijn werk erop zit, kom ik nog wel even bij je langs voordat ik naar huis ga. Probeer jij je ondertussen maar te ontspannen, eet de rest van je lunch op als je dat kunt en maak je geen zorgen. Als de tijd rijp is, komen al je herinneringen aan Milestone wel weer bovendrijven.' Terwijl ze naar McGee luisterde, kreeg Susan plotseling het gevoel - zonder te begrijpen waarom of hoe ze aan dat gevoel kwam - dat het voor haar beter zou zijn als ze zich nooit meer iets van Milestone zou herinneren. Ze werd bekropen door een ijzig koude, keiharde angst waarvoor ze geen verklaring kon vinden.

Ze lag twee uur lang te slapen. Dit keer droomde ze niet - of als dat wel het geval was, kon ze zich er niets van herinneren.

Toen ze wakker werd, voelde ze zich een beetje klam. Haar haar zat in de war; ze kamde het uit en vertrok haar gezicht terwijl ze de knopen eruit haalde. Susan legde net de kam terug op het nachtkastje toen mevrouw Baker de kamer binnenkwam met een rolstoel. 'Het wordt tijd dat je eens een uitstapje gaat maken, meid.'

'Waar gaan we naartoe?'

'O, we gaan een speurtocht maken door de gangen en krochten van de exotische tweede verdieping van het mysterieuze, romantische, kleurrijke streekziekenhuis van Willawauk County,' zei mevrouw Baker. 'Dit wordt de tocht van je leven. Je zult je kostelijk amuseren. Bovendien wil de dokter dat je wat beweging krijgt.' 'Ik zal niet veel beweging krijgen als ik in een rolstoel moet zitten.'

'Daar zul je van staan te kijken. Alleen maar rechtop te blijven zitten, je vast te houden en je aan de andere patiënten te vergapen zal genoeg zijn om je doodmoe te maken. Je bent niet bepaald in de conditie om aan de Olympische Spelen mee te doen, weet je.' 'Maar ik weet zeker dat ik best kan lopen,' zei Susan. 'Misschien heb ik een beetje hulp nodig, maar als ik eerst even op uw arm mag leunen, dan ben ik ervan overtuigd dat ik best...'

'Morgen mag je proberen een paar passen te lopen,' zei mevrouw Baker terwijl ze de zijsteun van het bed omlaag klapte. 'Maar vandaag word je rondgereden en mag ik voor chauffeur spelen.'

Susan fronste. 'Ik vind het vreselijk om gehandicapt te zijn.'

'O, hou in vredesnaam op, je bent helemaal niet gehandicapt. Je bent alleen tijdelijk in je bewegingen beperkt.' 'Dat vind ik ook vreselijk.'

Mevrouw Baker zette de rolstoel naast het bed. 'Om te beginnen wil ik dat je op de rand van het bed gaat zitten en een minuut of twee met je benen gaat zwaaien.'

'Waarom?'

'Zo zet je de spieren weer aan het werk.' Rechtop op de rand van het bed, zonder steun in haar rug, voelde Susan zich duizelig en zwak. Ze klemde zich vast aan de rand van het matras omdat ze bang was dat ze van het bed zou vallen. 'Is alles in orde?' vroeg mevrouw Baker. 'Ja hoor, prima,' jokte Susan en glimlachte moeizaam. 'Laat die benen maar zwaaien, meid.' Susan bewoog haar onderbenen heen en weer. Ze had het gevoel alsof ze van lood waren. Ten slotte zei mevrouw Baker: 'Oké, zo is het genoeg.' Susan was ontzet toen ze tot de ontdekking kwam dat ze nu al zweette. Bovendien voelde ze zich beverig. Desondanks zei ze: 'Ik wéét gewoon dat ik best kan lopen.'

'Morgen,' zei mevrouw Baker. 'Heus waar, ik voel me prima.'

Mevrouw Baker liep naar de kast en pakte de kamerjas die bij Susans blauwe pyjama paste. Terwijl Susan de jas aantrok, ging mevrouw Baker op zoek naar een paar slippers die in een van de koffers zaten en schoof die aan Susans bengelende voeten.

'Oké, liefje. Laat je nu maar langzaam en voorzichtig van het bed afglijden, leun tegen mij aan en dan zet ik je wel in de stoel.'

Terwijl ze van het bed af kwam, was Susan vast van plan om de opdracht van de verpleegster te negeren en toch te proberen zelf te gaan staan om zo te bewijzen dat ze geen invalide was. Maar toen haar voeten de grond raakten, wist ze onmiddellijk dat haar benen haar niet zouden houden als ze er haar volle gewicht op zou laten rusten; een moment geleden had ze nog het idee gehad dat ze van lood waren, maar nu voelden ze aan alsof ze aan een lappenpop toebehoorden. Omdat ze toch liever de vernedering wilde vermijden om in een hoopje op de grond te belanden, klemde ze zich vast aan mevrouw Baker en liet zichzelf in de rolstoel zetten alsof ze een kleuter was die in een wandelwagen werd getild. Mevrouw Baker gaf haar een knipoogje. 'Nog steeds het idee dat je wel een kilometertje kunt hardlopen?' Susan was zowel geamuseerd als gegeneerd door haar eigen stijfkoppigheid. 'Morgen. Dan ga ik zo'n eind wandelen dat ik de zolen van mijn slippers kapotloop. Let maar op.'

'Nou meid, ik weet niet of je wel echt verstandig bent, maar ik mag barsten als je niet een flinke dosis lef hebt en daar heb ik altijd bewondering voor.' Mevrouw Baker zette zich achter de rolstoel en duwde hem de kamer uit. Aanvankelijk zorgde het gevoel van beweging ervoor dat haar maag in opstand kwam, maar na een paar seconden had ze zichzelf weer in bedwang. Het ziekenhuis was in de vorm van een t gebouwd en

Susans kamer bevond zich aan het eind van de korte rechtervleugel aan de bovenkant van de t. Mevrouw Baker nam haar mee naar het knooppunt van de gangen en duwde haar de langste gang in, op weg naar de onderkant van de t.

Susan voelde zich een stuk beter en frisser, alleen al door het feit dat ze uit bed was en haar kamer had verlaten. In de gangen lagen donkergroene vinyltegels op de vloer en de muren waren tot op een hoogte van ongeveer een meter in dezelfde kleur geschilderd. Daarboven waren ze zachtgeel, net als het knobbelige plafond met de geluiddempende tegels. Het resultaat daarvan - donker beneden, licht boven - was dat je automatisch omhoog ging kijken en het maakte dat de gang een ruime, luchtige indruk maakte. De gangen waren even brandschoon als Susans kamer. Ze moest denken aan het grote ziekenhuis in Philadelphia waar haar vader uiteindelijk aan kanker was bezweken; een overjarig, somber gebouw waar een dikke laag stof op de vensterbanken lag en waar het vuil van jaren zich had opgehoopt in de spleten van de gebarsten tegelvloer. Ze bedacht dat ze waarschijnlijk dankbaar moest zijn dat ze in het streekziekenhuis van Willawauk County was beland. De dokters, verpleegsters en broeders hier waren ook heel anders dan die in het ziekenhuis waar haar vader was overleden. Iedereen lachte naar haar. En ze leken allemaal echt begaan met het lot van de patiënten. Terwijl Susan door de gangen werd rondgeduwd onderbraken veel stafleden hun werk om even met haar te praten en ze vertelden stuk voor stuk hoe blij ze waren om te zien dat ze weer wakker was, helder en op weg naar een volledig herstel.

Mevrouw Baker duwde haar tot het eind van de lange hoofdgang, draaide toen om en liep weer terug. Hoewel Susan al moe begon te worden, was ze toch vrij opgewekt. Ze voelde zich vandaag beter dan ze zich gisteren had gevoeld en deze middag ging het al weer beter dan die ochtend. De toekomst leek er bijna met het uur zonniger uit te zien.

Toen haar stemming omsloeg, gebeurde dat met de angstaanjagende abruptheid van een geweerschot. Terwijl ze langs de liften en het kantoor van de verpleegkundige staf liepen - die halverwege de gang tegenover elkaar lagen - gingen de deuren van een van de liften open en vlak voor de rolstoel stapte een man naar buiten. Het was een patiënt in een blauw met wit gestreepte pyjama, een donkerbruine ochtendjas en bruine slippers. Mevrouw Baker bleef staan om hem voorbij te laten gaan. Toen Susan zag wie hij was, begon ze bijna te gillen. Ze wilde het eigenlijk ook uitschreeuwen, maar dat lukte niet. Een gevoel van angst dat haar de adem benam en de keel dichtkneep, zorgde ervoor dat ze geen geluid kon uitbrengen.

Hij heette Ernest Harch. Hij was een vierkant gebouwde man, met een vierkant gezicht, verbeten trekken en grijze ogen met de kleur van goor ijs. Toen ze voor de rechtbank bij zijn proces als getuige a charge haar verklaring had afgelegd, had hij haar met die kille ogen aangekeken zonder zijn blik ook maar een moment af te wenden. Ze had de boodschap in die intimiderende blik maar al te goed begrepen: Het zal je berouwen dat je in de getuigenbank plaats hebt genomen. Maar dat was dertien jaar geleden gebeurd. In de tussentijd had ze haar voorzorgsmaatregelen genomen om er zeker van te zijn dat hij haar niet zou kunnen vinden als hij uit de gevangenis kwam. De tijd dat ze continu over haar schouder keek, lag inmiddels allang achter haar. En nu was hij hier.

Hij keek op haar neer zoals ze daar hulpeloos in de rolstoel zat en ze zag de herkenning in zijn grauwe ogen opflitsen. Ondanks al die jaren die voorbij waren gegaan en ondanks het feit dat ze door de gebeurtenissen van de afgelopen drie weken vrijwel uitgemergeld was, wist hij meteen wie ze was.

Het liefst was ze uit de rolstoel opgesprongen en weggehold. Maar ze was verstijfd van schrik, ze kon zich niet bewegen.

Er waren hooguit een paar seconden verlopen vanaf het moment dat de liftdeuren open waren gegleden, maar toch had ze het gevoel dat ze al zeker een kwartier naar Harch zat te kijken. De tijd leek met een slakkengangetje voorbij te kruipen.

Harch glimlachte tegen haar. Op iedereen behalve Susan zou die glimlach een onschuldige en zelfs vriendelijke indruk hebben gemaakt. Maar zij zag de haat en de dreiging die erachter schuilging. Ernest Harch had als contactpersoon gefungeerd voor de studentenvereniging waarbij Jerry Stein zich had willen aansluiten. Ernest Harch had Jerry Stein vermoord. Niet per ongeluk. Met opzet. In koelen bloede. In het Huis van de Donder.

Nu gaf hij Susan een knipoogje terwijl hij nog steeds glimlachte.

Het door angst veroorzaakte verlammende gevoel gleed van haar af en op de een of andere manier wist ze de kracht op te brengen om zich uit de rolstoel omhoog te duwen en op te staan. Ze nam een stap in een poging om bij Harch weg te komen, een poging om op de vlucht te slaan en ze hoorde dat mevrouw Baker een kreet van verbazing slaakte. Ze nam nog een stap met het gevoel alsof ze onder water liep, maar toen klapten haar benen dubbel, ze begon te vallen en iemand kon haar nog net op tijd opvangen.

Terwijl alles om haar heen begon te draaien, te wiebelen en donker te worden, besefte ze dat Ernest Harch degene was die haar had opgevangen. Ze hing in zijn armen. Ze keek op naar zijn gezicht dat zo groot was als de maan.

Daarna was er gedurende een tijdje niets dan duisternis.

4

'In gevaar?' zei McGee met een vragende blik. Mevrouw Baker stond aan het voeteneinde van het bed en fronste.

Susan deed haar uiterste best om kalm en overtuigend te blijven klinken. Ze was voldoende bij de tijd om te beseffen dat een hysterische vrouw nooit serieus genomen wordt - en zeker geen hysterische vrouw die herstellende is van hoofdletsel. Er bestond wel degelijk gevaar dat de indruk zou worden gewekt dat ze in de war was of leed aan waanvoorstellingen. Het was van elementair belang dat Jeffrey McGee geloof zou hechten aan wat ze op het punt stond hem te vertellen. Ze was wakker geworden in bed, in haar eigen ziekenhuiskamer, slechts een paar minuten nadat ze in de gang was flauwgevallen. Toen ze bijkwam, was McGee bezig haar bloeddruk op te nemen. Ze had rustig gewacht tot hij haar helemaal had onderzocht, voordat ze hem vertelde dat ze in gevaar verkeerde. Nu stond hij naast het bed, met een hand op de zijsteun, een beetje voorovergebogen met een bungelende stethoscoop om zijn nek. 'Hoezo in gevaar?' 'Door die man,' zei Susan. 'Welke man?'

'De man die uit de lift kwam.' McGee keek mevrouw Baker aan. De verpleegster zei: 'Dat is een van de patiënten.' 'En jij hebt het idee dat hij om de een of andere reden gevaarlijk is?' vroeg McGee kennelijk nog steeds stomverbaasd aan Susan.

Terwijl ze nerveus aan de kraag van haar pyjamajasje frunnikte, zei Susan: 'Dr. McGee, kunt u zich nog herinneren wat ik u heb verteld over Jerry Stein, dat oude vriendje van me?'

'Natuurlijk weet ik dat nog. Hij was degene met wie je bijna verloofd was.'

Susan knikte.

'Degene die om het leven kwam bij een ontgroeningsritueel,' zei McGee.

'Ach nee,' zei mevrouw Baker vol sympathie. Dit was de eerste keer dat ze iets hoorde over Jerry. 'Wat een afschuwelijke toestand.'

Susan had een droge mond. Ze slikte een paar keer en zei toen: 'Het ging om wat ze bij de studentenvereniging het "vernederingsritueel" noemden. Het kandidaat-lid moest een intense vernedering ondergaan in het bijzijn van een meisje, bij voorkeur zijn vaste vriendinnetje, zonder in opstand te komen tegen zijn kwelgeesten. Ze namen Jerry en mij mee naar een kalksteengrot op een paar kilometer afstand van de campus van Briarstead. Het was een favoriete plek voor ontgroeningsrituelen, ze vonden het prachtig om een indrukwekkende omgeving te hebben voor hun verdomde kinderachtige spelletjes. Maar goed, ik wilde helemaal niet mee. Vanaf het begin wilde ik er eigenlijk niets mee te maken hebben. Niet dat er iets dreigends van uitging. De stemming was aanvankelijk heel opgewekt, een beetje jolig. Jerry verheugde zich er zelfs op. Maar ik denk dat ik ergens diep in mijn onderbewustzijn een onderstroom van... kwaadaardigheid voelde. Bovendien verdacht ik de corpsleden die de ontgroening zouden doen ervan dat ze hadden gedronken. Ze hadden twee auto's bij zich en ik wilde niet instappen, niet als er iemand met een slok op achter het stuur zat. Maar ze stelden me gerust en ik ben uiteindelijk meegegaan omdat Jerry zo ontzettend graag lid wilde worden van die vereniging. Ik wilde geen spelbreker zijn.'

Ze keek uit het raam naar de betrekkende septemberlucht. Het was gaan waaien en de takken van de grote dennenbomen bewogen in de wind. Ze vond het vreselijk om over Jerry's dood te praten. Maar ze moest McGee en mevrouw Baker alles vertellen, zodat ze zouden begrijpen waarom Ernest Harch inderdaad een ernstige bedreiging voor haar vormde. Ze zei: 'De kalksteengrotten in de buurt van Briarstead College zijn heel groot. Acht of tien ondergrondse ruimtes. Misschien zelfs wel meer. Sommige ervan zijn enorm. Het is er vochtig, muf en vol schimmels, maar voor een speleoloog zal het wel een paradijs zijn.' Op een licht bemoedigende toon zei McGee: 'Zulke grote grotten zouden eigenlijk veel toeristen moeten trekken, maar ik geloof niet dat ik er ooit van heb gehoord.' 'O nee, er is absoluut geen toeristische attractie van gemaakt,' zei Susan. 'Ze lijken niet op de grotten van Carlsbad of de grotten van Luray of zo. Ze zijn niet mooi. Het is een en al grijze kalksteen, zo somber als de pest. Ze zijn groot, dat is alles. De grootste grot heeft ongeveer het formaat van een kathedraal. De Shawnee Indianen hebben er een naam aan gegeven: "Het Huis van de Donder".'

'Van de donder?' vroeg McGee. 'Waarom?' 'Een onderaardse stroom komt hoog in een van de hoeken in de grot uit en valt omlaag over een aantal richels. Het geluid van het vallende water weergalmt tegen het kalksteen, zodat er constant een dreunend geluid klinkt.' Alles stond haar nog steeds zo scherp voor de geest dat ze er niet over kon praten zonder de kille, klamme lucht in de grot te voelen. Ze huiverde en trok de dekens over haar benen.

McGee keek haar even aan. In zijn ogen stond begrip en medeleven te lezen. Ze kon zien dat hij wist hoe pijnlijk het voor haar was om over Jerry Stein te praten. De ogen van mevrouw Baker vertoonden een soortgelijke uitdrukking. De verpleegster zag eruit alsof ze op het punt stond om naar het bed toe te hollen en Susan even moederlijk te knuffelen.

Opnieuw gaf McGee haar vriendelijk een figuurlijk duwtje in de rug om verder te gaan met haar verhaal. 'En dat vernederingsritueel vond plaats in het Huis van de Donder?'

Susan knikte.

'Degene die om het leven kwam bij een ontgroeningsritueel,' zei McGee.

'Ach nee,' zei mevrouw Baker vol sympathie. Dit was de eerste keer dat ze iets hoorde over Jerry. 'Wat een afschuwelijke toestand.'

Susan had een droge mond. Ze slikte een paar keer en zei toen: 'Het ging om wat ze bij de studentenvereniging het "vernederingsritueel" noemden. Het kandidaat-lid moest een intense vernedering ondergaan in het bijzijn van een meisje, bij voorkeur zijn vaste vriendinnetje, zonder in opstand te komen tegen zijn kwelgeesten. Ze namen Jerry en mij mee naar een kalksteengrot op een paar kilometer afstand van de campus van Briarstead. Het was een favoriete plek voor ontgroeningsrituelen, ze vonden het prachtig om een indrukwekkende omgeving te hebben voor hun verdomde kinderachtige spelletjes. Maar goed, ik wilde helemaal niet mee. Vanaf het begin wilde ik er eigenlijk niets mee te maken hebben. Niet dat er iets dreigends van uitging. De stemming was aanvankelijk heel opgewekt, een beetje jolig. Jerry verheugde zich er zelfs op. Maar ik denk dat ik ergens diep in mijn onderbewustzijn een onderstroom van... kwaadaardigheid voelde. Bovendien verdacht ik de corpsleden die de ontgroening zouden doen ervan dat ze hadden gedronken. Ze hadden twee auto's bij zich en ik wilde niet instappen, niet als er iemand met een slok op achter het stuur zat. Maar ze stelden me gerust en ik ben uiteindelijk meegegaan omdat Jerry zo ontzettend graag lid wilde worden van die vereniging. Ik wilde geen spelbreker zijn.'

Ze keek uit het raam naar de betrekkende septemberlucht. Het was gaan waaien en de takken van de grote dennenbomen bewogen in de wind. Ze vond het vreselijk om over Jerry's dood te praten. Maar ze moest McGee en mevrouw Baker alles vertellen, zodat ze zouden begrijpen waarom Ernest Harch inderdaad een ernstige bedreiging voor haar vormde. Ze zei: 'De kalksteengrotten in de buurt van Briarstead College zijn heel groot. Acht of tien ondergrondse ruimtes. Misschien zelfs wel meer. Sommige ervan zijn enorm. Het is er vochtig, muf en vol schimmels, maar voor een speleoloog zal het wel een paradijs zijn.' Op een licht bemoedigende toon zei McGee: 'Zulke grote grotten zouden eigenlijk veel toeristen moeten trekken, maar ik geloof niet dat ik er ooit van heb gehoord.' 'O nee, er is absoluut geen toeristische attractie van gemaakt,' zei Susan. 'Ze lijken niet op de grotten van Carlsbad of de grotten van Luray of zo. Ze zijn niet mooi. Het is een en al grijze kalksteen, zo somber als de pest. Ze zijn groot, dat is alles. De grootste grot heeft ongeveer het formaat van een kathedraal. De Shawnee Indianen hebben er een naam aan gegeven: "Het Huis van de Donder".'

'Van de donder?' vroeg McGee. 'Waarom?' 'Een onderaardse stroom komt hoog in een van de hoeken in de grot uit en valt omlaag over een aantal richels. Het geluid van het vallende water weergalmt tegen het kalksteen, zodat er constant een dreunend geluid klinkt.' Alles stond haar nog steeds zo scherp voor de geest dat ze er niet over kon praten zonder de kille, klamme lucht in de grot te voelen. Ze huiverde en trok de dekens over haar benen.

McGee keek haar even aan. In zijn ogen stond begrip en medeleven te lezen. Ze kon zien dat hij wist hoe pijnlijk het voor haar was om over Jerry Stein te praten. De ogen van mevrouw Baker vertoonden een soortgelijke uitdrukking. De verpleegster zag eruit alsof ze op het punt stond om naar het bed toe te hollen en Susan even moederlijk te knuffelen.

Opnieuw gaf McGee haar vriendelijk een figuurlijk duwtje in de rug om verder te gaan met haar verhaal. 'En dat vernederingsritueel vond plaats in het Huis van de Donder?' 'Ja. Het was op een avond. We werden met behulp van zaklantaarns naar de grot gebracht en daarna staken ze een paar kaarsen aan die rondom ons op de rotsen werden gezet. Het ging alleen om Jerry en mij en vier leden van de studentenvereniging. Ik zal nooit vergeten hoe ze heetten en hoe ze eruitzagen. Nooit. Carl Jellicoe, Herbert Parker, Randy Lee Quince... en Ernest Harch. Harch fungeerde dat jaar als contactpersoon voor kandidaat-leden.'

Buiten werd het daglicht snel opgeslokt door een dikke laag donderwolken. Binnen kropen de blauwgrijze schaduwen uit alle hoeken te voorschijn en dreigden zich over de hele ziekenhuiskamer te verspreiden. Terwijl Susan doorpraatte, knipte dr. McGee het lampje boven het bed aan.

'Zodra we in de grot waren en ze de kaarsen hadden aangestoken, kwamen Harch en de drie andere knullen met flessen whisky op de proppen. Ik had wel degelijk gelijk, ze hadden inderdaad al een behoorlijke slok op. En ze bleven gedurende het hele ontgroeningsritueel doordrinken. En hoe meer ze dronken, des te meer het uit de hand liep. Aanvankelijk plaagden ze Jerry alleen maar, op een grappige en vrij onschuldige manier. Het was zelfs zo dat iedereen in het begin moest lachen, zelfs Jerry en ik. Maar geleidelijk aan werd hun getreiter vervelender... gemener. Veel ervan was ook behoorlijk obsceen. Of eigenlijk nog erger. Smerig. Ik geneerde me en voelde me niet op m'n gemak. Ik wilde eigenlijk weg en Jerry wilde ook dat ik ervandoor ging, maar Harch en de anderen vonden het niet goed dat ik een zaklantaarn of een van de kaarsen pakte. In het stikdonker kon ik de uitgang van de grotten niet vinden, dus ik moest wel blijven. Toen ze Jerry begonnen te sarren over het feit dat hij joods was, viel er niets meer te lachen en vanaf dat moment wist ik zeker dat er moeilijkheden zouden komen, grote moeilijkheden. Inmiddels waren ze allemaal onmiskenbaar dronken. Maar het was niet allemaal dronkemanspraat die ze uitsloegen. O nee. Het was echt niet alleen de drank in de man. Je kon merken dat die vooroordelen - die haat - niet gespeeld waren. Harch en zijn maatjes - maar vooral Ernest Harch - vertoonden een antisemitische trek die er zo dik bovenop lag dat je het er gewoon van af kon scheppen.

'Briarstead was niet bepaald geavanceerd,' ging Susan verder. 'De normale culturele verscheidenheid ontbrak. Er waren niet veel joden en bij de studentenvereniging waar Jerry zo graag lid van wilde worden was er zelfs niet één. Niet dat ze uit principe geen joden of andere minderheden toelieten. Er waren in het verleden wel een paar joodse leden geweest, maar de laatste paar jaar helemaal niet meer. De meeste leden wilden Jerry gewoon toelaten. Alleen Harch en zijn drie makkers waren vastbesloten om hem te weren. Ze waren van plan om de ontgroeningsmaand zo ondraaglijk te maken dat hij zijn verzoek om toetreding in zou trekken voordat de maand voorbij was. En het begon allemaal met het vernederingsritueel in het Huis van de Donder. Ze waren niet echt van plan om Jerry te vermoorden. Tenminste niet in het begin. Niet toen ze ons meenamen naar de grot, niet toen ze nog half nuchter waren. Ze wilden hem alleen maar het gevoel bezorgen dat hij geen knip voor de neus waard was. Ze wilden hem gewoon stevig aanpakken, hem schrik aanjagen en hem op niet mis te verstane manier aan het verstand brengen dat hij niet welkom was. Het verbale geweld mondde uit in fysiek geweld. Ze stonden in een kring om hem heen, duwden hem van de een naar de ander en zorgden ervoor dat hij zijn evenwicht niet kon hervinden. Jerry was niet op zijn achterhoofd gevallen. Hij besefte dat dit geen gewoon ontgroeningsritueel meer was. En hij was ook bepaald geen slapjanus. Hij liet zich niet snel intimideren. Toen ze een beetje te hardhandig werden, liet hij zich ook niet onbetuigd - en daardoor werden ze natuurlijk nog veel
agressiever. Toen ze weigerden om hun handen thuis te houden, gaf Jerry Harch een klap op zijn mond waardoor de lip van die schoft openspleet.' 'En dat was de druppel die de emmer deed overlopen,' zei McGee.

'Ja. Daarna brak de hel los.'

Opnieuw klonk het gerommel van de donder, de lampen in het ziekenhuis flikkerden even en Susan had het vreemde, onrustbarende gevoel dat een of andere bovennatuurlijke kracht probeerde haar terug te voeren in de tijd, terug naar het gedreun van de waterval en de duisternis in de grot.

Ze zei: 'Er zat iets in de atmosfeer daar - de kilte die je tot op het bot verkleumde, de vochtigheid, het onophoudelijke gebulder van de waterval en het gevoel van isolatie - waardoor het beest in hen gemakkelijker aan de oppervlakte kwam. Ze sloegen Jerry... ze sloegen hem tegen de grond en ze bleven hem slaan.' Ze beefde. Het beven veranderde in een heftiger trillen en het trillen werd een huivering van walging bij de herinnering aan haar doodsangst.

'Ze leken wel een stel wilde honden die zich tegen een indringer uit een andere meute richtten,' zei ze hakkelend. 'Ik... ik stond tegen hen te schreeuwen... maar ik kon hen niet tegenhouden. Ten slotte leek Carl Jellicoe te beseffen dat hij te ver was gegaan en hij hield op. Daarna Quince en toen Parker. Harch was de laatste die zichzelf weer in de hand kreeg en hij was de eerste die besefte dat ze allemaal de gevangenis in zouden draaien. Jerry was bewusteloos. Hij lag...' Haar stem brak en weigerde dienst. Het was net alsof het helemaal geen dertien jaar geleden was, het leek alsof het gisteren was gebeurd. 'Ga verder,' zei McGee rustig.

'Hij lag... te bloeden. Uit zijn neus... zijn mond... en uit een van zijn oren. Hij was echt zwaar gewond. Hoewel hij bewusteloos was, bleef hij ongecontroleerd
schokken. Het leek alsof hij een zenuwbeschadiging had of hersenletsel. Ik probeerde om...' 'Ga door, Susan.'

'Ik probeerde om naar Jerry toe te gaan, maar Harch duwde me weg en gooide me op de grond. Hij zei tegen de anderen dat ze allemaal in de gevangenis zouden belanden als ze geen drastische maatregelen namen om zichzelf te beschermen. Hij zei dat hun toekomst naar de maan was, dat ze eigenlijk helemaal geen toekomst meer hadden... tenzij ze zouden verbergen wat ze hadden gedaan. Hij probeerde hen ervan te overtuigen dat ze Jerry moesten afmaken, dat ze daarna ook mij moesten vermoorden en onze lichamen in een van de diepe gaten in de vloer van de grot moesten gooien. Jellicoe, Parker en Quince waren half ontnuchterd door de schok van wat ze hadden gedaan, maar ze waren ook nog steeds halfdronken, helemaal in de war en bang. Aanvankelijk gingen ze met Harch in discussie, vervolgens waren ze het met hem eens om zich daarna weer te bedenken en opnieuw te gaan ruziën. Ze durfden eigenlijk geen moord te plegen, maar ze durfden het eigenlijk ook niet te laten. Harch was woedend op hen omdat ze zo slap waren en hij besloot ineens hen te dwingen om te doen wat hij wilde door ze gewoon geen andere keus te laten. Hij draaide zich om naar Jerry en hij... hij...' Ze werd misselijk bij de herinnering. McGee hield haar hand vast.

Susan zei: 'Hij schopte Jerry... tegen zijn hoofd... drie keer... en trapte een kant van zijn schedel in.' Mevrouw Baker snakte naar adem. 'Hij vermoordde hem,' zei Susan. Buiten werd de lucht opengereten door een bliksemschicht en door de wond die daardoor ontstond, rolde de donder naar buiten. De eerste dikke regendruppels sloegen tegen het raam. McGee drukte Susans hand.

'Ik greep een van de zaklantaarns en sloeg op de vlucht,'

zei ze. 'Hun aandacht werd zo volkomen in beslag genomen door Jerry's lichaam dat ik erin slaagde om een kleine voorsprong te krijgen. Niet veel, maar genoeg. Ze hadden verwacht dat ik zou proberen om weg te komen uit de grotten, maar ik rende niet naar de uitgang want ik wist dat ze me te pakken zouden krijgen als ik die kant op zou gaan, dus kreeg ik er nog een paar seconden voorsprong bij voor ze beseften waar ik was gebleven. Ik liep dieper de grotten in via een kronkelende stenen gang en omlaag over een helling vol losse stenen tot ik in een andere ondergrondse ruimte kwam en van daaruit weer in de volgende. Uiteindelijk deed ik de zaklantaarn uit zodat ze het licht ervan niet konden volgen en ik liep zover door als mogelijk was in het stikdonker, struikelend, op de tast, centimeter voor centimeter, tot ik een opening in de muur vond, een soort kruipgat meer was het niet, verborgen achter een stalagmiet van kalksteen. Ik wurmde me naar binnen, zover mogelijk naar achteren en daarna heb ik me doodstil gehouden. Harch en de anderen hebben urenlang naar me gezocht voor ze uiteindelijk tot de slotsom kwamen dat ik erop de een of andere manier in was geslaagd om weg te komen uit de grotten. Ik heb nog een uur of zes a acht zitten wachten, bang om te voorschijn te komen. Ik ben de grotten pas uitgekomen toen de dorst en de claustrofobie me te veel werden.'

De regen kletterde tegen het raam, waardoor de in de wind heen en weer zwiepende bomen en de donkeromrande wolken nauwelijks meer te zien waren. 'Jezus,' zei mevrouw Baker met een asgrauw gezicht. 'Jij arme meid.'

'Hebben ze terecht moeten staan?' vroeg McGee. 'Ja. De officier van justitie was van mening dat hij de zaak niet zou kunnen winnen als hij ze van moord, met of zonder voorbedachte rade, zou beschuldigen. Er waren te veel verzachtende omstandigheden, waaronder de whisky en het feit dat Jerry eigenlijk de eerste klap had
uitgedeeld toen hij Harch die mep gaf waarbij hij zijn lip openspleet. Maar goed, Harch werd veroordeeld wegens doodslag en kreeg vijf jaar gevangenisstraf.' 'Maar vijf jaar?' vroeg mevrouw Baker. 'Ik vond dat hij levenslang had moeten krijgen,' zei Susan met hetzelfde bittere gevoel als op de dag toen ze de rechter de straf had horen uitdelen. 'En wat gebeurde er met de andere drie?' vroeg McGee. 'Die werden veroordeeld wegens geweldpleging en het feit dat ze medeplichtig waren aan de daad van Harch, maar omdat ze nog nooit eerder met de wet in aanraking waren gekomen en omdat ze van goede komaf waren en geen van allen de fatale klap hadden uitgedeeld kregen ze allemaal voorwaardelijke straffen en een proeftijd.' 'Dat hou je toch niet voor mogelijk!' zei mevrouw Baker.

McGee hield nog steeds Susans hand vast en daar was ze hem innig dankbaar voor.

'Natuurlijk,' zei ze, 'werden ze alle vier onmiddellijk van Briarstead afgetrapt. En op een vreemde manier heeft het lot ervoor gezorgd dat Parker en Jellicoe hun straf niet ontliepen. Zij volgden een medische vooropleiding op Briarstead en ze zijn erin geslaagd om die op een andere universiteit te voltooien, maar daarna kwamen ze er al snel achter dat geen enkele vooraanstaande medische faculteit studenten met een strafblad accepteerde. Ze hebben een jaar lang rondgehangen en overal een aanvraag tot plaatsing ingediend en uiteindelijk slaagden ze erin om toegelaten te worden tot de medische faculteit op een absoluut tweederangs universiteit. Toen ze te horen kregen dat ze waren aangenomen, zijn ze op dezelfde avond de kroeg in gegaan om dat te vieren, dronken zich een stuk in de kraag en kwamen allebei om het leven toen Parker de macht over het stuur van de auto verloor die twee keer over de kop sloeg. Misschien zou ik me eigenlijk moeten schamen omdat ik dit zeg, maar ik was opgelucht en dankbaar toen ik hoorde wat hun was overkomen.' 'Natuurlijk was je dat,' zei mevrouw Baker. 'Dat is alleen maar normaal. Daar hoef je je echt niet voor te schamen.'

'En wat gebeurde er met Randy Lee Quince?' vroeg McGee.

'Dat heb ik nooit gehoord,' zei Susan. 'En het kan me niet schelen ook... als hij maar flink heeft geleden.' Vlak na elkaar zetten twee bliksemschichten gevolgd door een klap de wereld buiten op z'n kop en even zaten Susan, McGee en mevrouw Baker naar het raam te staren waar de regen nog harder tegenaan striemde dan daarvoor.

Daarna zei mevrouw Baker: 'Het is echt een afschuwelijk verhaal. Maar ik snap niet goed wat het nu precies te maken heeft met het feit dat je daarnet in de gang bent flauwgevallen.'

Voor Susan antwoord kon geven, zei McGee: 'Kennelijk was de man die vlak voor Susans rolstoel uit de lift stapte, een van die studenten uit Briarstead.' 'Ja,' zei Susan. 'Het was Harch of Quince.' 'Ernest Harch,' zei Susan.

'Het is een ongelooflijk toeval,' zei McGee, terwijl hij nog even een kneepje in haar hand gaf voordat hij die losliet. 'Terwijl er dertien jaar voorbijgegaan zijn en er een heel continent ligt tussen de plaats waar jullie elkaar voor het laatst hebben gezien.'

Mevrouw Baker fronste. 'Maar je moet je vergist hebben.'

'O, nee,' zei Susan terwijl ze heftig haar hoofd schudde. 'Dat gezicht vergeet ik nooit. Van m'n levensdagen niet.' 'Maar hij heet helemaal geen Harch,' zei mevrouw Baker. 'Jawel.'

'Nee. Hij heet Richmond. Bill Richmond.'

'Dan heeft hij gewoon sedert de tijd dat ik hem kende
een andere naam aangenomen.' 'Ik geloof niet dat een veroordeeld misdadiger zomaar zijn naam mag veranderen,' zei mevrouw Baker. 'Ik bedoel ook niet dat hij dat legaal heeft gedaan, via de rechter of zo,' zei Susan, een tikje geërgerd omdat de verpleegster niet wilde geloven dat het echt waar was. De man was Harch.

'Waarom is hij hier?' vroeg McGee aan Thelma Baker. 'Hij moet morgen geopereerd worden,' zei de verpleegster. 'Dr. Viteski moet twee vrij grote cysten weghalen van zijn onderrug.' 'Gezwellen aan de wervelkolom?' 'Nee. Opeenhopingen van talk. Maar ze zijn wel erg groot.'

'Goedaardig?' vroeg McGee.

'Ja. Maar ze zitten nogal diep, geloof ik, en hij heeft er last van.'

'Is hij vanmorgen opgenomen?' 'Ja, dat klopt.'

'En hij heet Richmond. Weet je dat zeker?' 'Ja.'

'Maar vroeger heette hij Harch,' hield Susan vol. Mevrouw Baker zette haar bril af en liet die aan de kralenketting om haar nek bungelen. Ze wreef over de brug van haar neus, wierp een peinzende blik op Susan en vroeg: 'Hoe oud was die Harch toen hij Jerry Stein vermoordde?' 'Hij zat destijds in zijn laatste jaar op Briarstead,' zei Susan. 'Hij was eenentwintig.' 'Dat doet de deur dicht,' zei de verpleegster. 'Hoezo?' vroeg McGee.

Mevrouw Baker zette haar bril weer op en zei: 'Bill Richmond is net begin twintig.' 'Dat kan niet,' zei Susan.

'Ik weet zelfs vrijwel zeker dat hij zelfs pas eenentwintig is. Hij moet een jaar of acht zijn geweest toen Jerry Stein vermoord werd.'

'Hij is geen eenentwintig,' zei Susan benauwd. 'Hij is inmiddels vierendertig.' 'Nou, hij lijkt in ieder geval geen spat ouder dan eenentwintig,' zei mevrouw Baker. 'Om eerlijk te zijn ziet hij er zelfs jonger uit. Een stuk jonger. Het is eigenlijk nog maar een knul. Als hij om de een of andere reden heeft gesmokkeld, dan lijkt mij dat hij er een paar jaar bij heeft gedaan in plaats van eraf.' Terwijl de lampen opnieuw flikkerden en een donderslag over de holle plaatstalen hemel rolde, keek dr. McGee Susan aan en vroeg: 'Hoe oud was hij dan volgens jou toen hij de lift uitstapte?'

Daar moest ze even over nadenken en ze kreeg een hol gevoel in haar maag. 'Nou... hij leek echt als twee druppels water op Harch.' 'Op Harch zoals hij er destijds uitzag?' 'Eh... ja.'

'Als een eenentwintigjarige college-student?' Susan knikte met tegenzin.

Voor alle duidelijkheid zei McGee: 'Je bedoelt dus dat hij er volgens jou niet uitzag als een man van vierendertig?'

'Nee. Maar misschien is hij qua uiterlijk gewoon niet ouder geworden. Sommige mannen van vierendertig kunnen gemakkelijk voor tien jaar jonger doorgaan.' Het schijnbare verschil in leeftijd bracht haar een beetje van haar stuk, maar ze twijfelde geen moment over de identiteit van de man: 'Echt waar, hij is Harch.' 'Misschien lijkt hij gewoon ontzettend veel op hem,' zei mevrouw Baker.

'Néé,' hield Susan vol. 'Hij is het wel degelijk. Ik herkende hem en ik zag dat hij mij ook meteen herkende. En ik voel me niet veilig meer. Dankzij mijn getuigenis is hij in de gevangenis beland. Als u had gezien hoe hij me daar in die rechtszaal aankeek...' McGee en mevrouw Baker staarden haar aan en er was iets in hun ogen waardoor ze het gevoel had alsof ze nu weer in een rechtszaal was, alsof ze voor een jury stond te wachten op hun oordeel. Ze retourneerde hun blikken even, maar toen sloeg ze haar ogen neer omdat de twijfel die ze in hun ogen las haar een gevoel van diepe ellende bezorgde.

'Luister,' zei McGee, 'ik zal de gegevens van die knaap eens gaan bekijken. Misschien ga ik ook wel een woordje met hem wisselen. We zullen eens even kijken of we de zaak recht kunnen zetten.' 'Goed,' zei Susan die alle hoop had laten varen. 'Als hij echt Harch is, dan zullen we ervoor zorgen dat hij de kans niet krijgt om bij je in de buurt te komen. En als het Harch niet is, dan hoef je je nergens ongerust over te maken.' Hij is het, verdomme! Maar ze zei niets, ze knikte alleen maar. 'Ik ben binnen een paar minuten terug,' zei McGee. Susan keek neer op haar witte, ineengestrengelde handen.

'Kun je het wel even uithouden?' vroeg McGee. 'Ja. Natuurlijk.'

Ze voelde dat de dokter en de verpleegster elkaar even veelbetekenend aankeken en elkaar iets vertelden zonder hun mond open te doen. Maar ze keek niet op. McGee liep de kamer uit.

'We zullen dit echt heel snel uitgezocht hebben, lieverd,' verzekerde mevrouw Baker haar. Buiten stortte de donder met het geluid van een lawine de hemel uit.

Het zou vandaag vroeg donker zijn. De bui had de herfstmiddag al aan flarden getrokken en weggeblazen. Het was net alsof de schemering de wind in de rug had gehad.

'Hij heet absoluut Bill Richmond,' zei McGee toen hij
een paar minuten later terugkwam.

Susan zat stokstijf in bed en wilde het nog steeds niet
geloven.

Ze waren alleen in de kamer. De verplegende staf had van dienst gewisseld en mevrouw Baker was naar huis gegaan.

McGee speelde met de stethoscoop die om zijn nek hing. 'En hij is absoluut eenentwintig jaar oud.' 'Maar u bent niet lang genoeg weggeweest om zijn hele achtergrond na te kunnen trekken,' zei Susan. 'Als u alleen maar zijn medische gegevens hebt doorgelezen, dan is er nog niets bewezen. Hij kan best tegen zijn dokter hebben gelogen, ziet u.'

'Nou, het blijkt dat Leon - ik bedoel dr. Viteski - toevallig de ouders van Bill, Grace en Harry Richmond, al vijfentwintig jaar kent. Viteski zegt dat hij de kinderen Richmond alle drie zelf op de wereld heeft geholpen, hier in ditzelfde ziekenhuis.'

Een spoor van twijfel begon aan Susans vaste overtuiging te knagen.

McGee zei: 'Leon heeft Bill Richmond voor alle kinderziektes en ongelukjes behandeld. Hij weet honderd procent zeker dat de knul nog maar acht jaar was, in Pi- ne Wells woonde en deed wat alle achtjarige jochies doen toen Ernest Harch dertien jaar geleden daarginds in Pennsylvania Jerry Stein vermoordde.' 'Viereneenhalfduizend kilometer hiervandaan.' 'Precies.'

Susan zakte in elkaar onder de loden last van vermoeidheid en angst. 'Maar hij leek als twee druppels water op Harch. Toen hij daar vanmiddag uit de lift stapte, toen ik opkeek en dat gezicht zag, die verdomde grijze ogen, had ik durven zweren...'

'O, ik ben ervan overtuigd dat je niet zonder reden in paniek raakte,' zei hij kalmerend. 'Ik weet zeker dat er sprake is van een gelijkenis.'

Hoewel ze McGee in die ene dag al ontzettend aardig was gaan vinden, werd Susan nijdig op hem omdat hij niet had geprobeerd om te voorkomen dat zijn stem een tikje neerbuigend klonk. Haar boosheid gaf haar weer nieuwe kracht en ze ging wat rechter op in bed zitten, met gebalde handen. 'Het is niet zomaar een gelijkenis,' zei ze scherp. 'Hij leek als twee druppels water op Harch.'

'Nou ja, je moet natuurlijk niet vergeten dat het al een hele tijd geleden is dat je Harch voor het laatst hebt gezien.' 'Nou en?'

'Misschien kun je je hem toch niet meer zo goed voor de geest halen als je dacht,' zei McGee. 'O, ik kan me hem heel goed herinneren. Perfect. Deze Richmond is precies even groot als Harch, even zwaar en hij heeft dezelfde bouw.' 'Het is een vrij veel voorkomend lichaamstype.' 'Hij heeft hetzelfde blonde haar, hetzelfde vierkante gezicht en dezelfde ogen. Van die lichtgrijze ogen, bijna doorschijnend. Hoeveel mensen zouden er zijn met dat soort ogen? Niet zo erg veel. Bill Richmond en Ernest Harch zijn in alle opzichten als twee druppels water. Het is niet alleen maar een kwestie van op elkaar lijken. Het is veel raarder dan dat. Het is ronduit eng.' 'Oké, oké,' zei McGee terwijl hij zijn hand ophief om haar tot zwijgen te brengen. 'Misschien lijken ze inderdaad sprekend op elkaar en zijn ze bijna identiek. Als dat zo is, dan is het echt een ongelooflijk toeval dat jij hen allebei bent tegengekomen, met een tussenpauze van dertien jaar en in twee uithoeken van het land; maar dat is dan ook alles - een toeval.' Haar handen waren koud. IJskoud. Ze wreef ze tegen elkaar om ze een beetje warmer te maken. Ze zei: 'Als we het toch over toeval hebben, dan sluit ik me aan bij Philip Marlowe.' 'Bij wie?'

'Marlowe. Dat is een privédetective uit de boeken van Raymond Chandler. The Lady in the Lake, The Big Sleep, The Long Goodbye...'

'O, natuurlijk, die Marlowe. Oké, wat zei hij dan over toeval?' 'Hij zei: "Toon mij een toeval, dan breek ik dat voor jou open en dan toon ik jou op zijn minst twee mensen die daarbinnen druk bezig zijn met het op touw zetten van een smerig spelletje." '

McGee fronste en schudde zijn hoofd. 'Dat is misschien een mooie filosofie voor een personage in een detectiveverhaal. Maar als je daar in het echte leven mee aankomt, dan klinkt het wel een beetje paranoïde, vind je ook niet?'

Hij had gelijk en ze kon gewoon niet boos op hem blijven. Tegelijk met haar woede ebde ook haar kracht weg en ze zakte weer onderuit tegen de kussens. 'Kunnen twee mensen echt zo ontzettend veel op elkaar lijken?'

'Ik heb weieens gehoord dat elk mens ergens ter wereld een identieke tweeling heeft zonder dat er sprake is van bloedverwantschap een dubbelganger, zogezegd.' 'Het zou kunnen,' zei Susan nog lang niet overtuigd. 'Maar dit was... anders. Het was griezelig. Ik durf te zweren dat hij mij ook herkende. Hij lachte zo vreemd. En hij - hij gaf me een knipoog!' Voor het eerst sinds hij weer terug was in de kamer, begon McGee te lachen. 'Knipoogde hij tegen je? Nou, lieve meid, daar is helemaal niets vreemds of engs aan.' Zijn intens blauwe ogen sprankelden van plezier. 'Misschien wist je dat niet, maar mannen knipogen met de regelmaat van een klok naar aantrekkelijke dames. Vertel me nou niet dat je dat nog nooit is overkomen. Je wou me toch niet wijs maken dat jij je hele leven in een nonnenklooster of op een onbewoond eiland hebt gezeten?' Hij grinnikte.

'Er is op het ogenblik niets aantrekkelijks aan mij,' hield
ze vol.

'Onzin.'

'Ik moet nodig mijn haar wassen in plaats van er een beetje droogshampoo door te borstelen. Ik ben uitgeteerd en ik heb wallen onder mijn ogen. Ik kan me nauwelijks voorstellen dat ik in mijn huidige toestand iemand op romantische ideeën breng.' 'Je bent veel te streng voor jezelf. Uitgeteerd? Nee. Je hebt gewoon die boeiende Audrey Hepburn-uitstraling.' Susan probeerde zijn charme te negeren, al was dat niet gemakkelijk. Maar ze was vastbesloten om alles te zeggen wat ze op haar hart had. 'Het was trouwens helemaal niet zo'n soort knipoogje.' 'Aha,' zei hij. 'Dus je geeft toch toe dat je in het verleden weieens een knipoogje hebt gehad. Sterker nog, je bent plotseling een expert op het gebied van knipogen!' Hij kon vleien en grapjes maken zoveel hij wilde, maar op die manier kreeg hij haar toch niet zover dat ze de man die uit de lift was gestapt uit haar hoofd zette. 'Wat voor soort knipoog was het dan precies?' vroeg hij, nog steeds met een plagend toontje in zijn stem. 'Het was een gehaaide knipoog. Zelfvoldaan. Het had ook absoluut niets met flirten te maken. Er was niets warms of vriendelijks aan, zoals dat hoort bij een knipoog. Het was kil. Kil, zelfvoldaan, akelig en... op de een of andere manier dreigend,' zei ze, maar voor ze uitgesproken was, besefte ze zelf al hoe belachelijk het klonk om zo'n uitgebreide en gedetailleerde verklaring te geven van zoiets simpels als een knipoog. 'Het is maar goed dat ik je niet heb gevraagd om me te vertellen hoe zijn hele gelaatsuitdrukking op je over is gekomen,' zei McGee. 'Dan zouden we hier morgenochtend nog zitten!'

Susan capituleerde eindelijk. Ze glimlachte. 'Ik neem
aan dat het allemaal nogal mal klinkt, hè?'

'Vooral als je nagaat dat we zeker weten dat hij Bill

Richmond heet en pas eenentwintig is.'

'Dus dat knipoogje was niet meer dan een knipoogje en
die dreiging heb ik me alleen maar verbeeld?'

'Lijkt jou dat zelf ook niet de meest logische verklaring?'

vroeg hij diplomatiek.

Ze zuchtte. 'Ja, waarschijnlijk wel. En ik veronderstel dat ik me moet verontschuldigen omdat ik zoveel last heb veroorzaakt.'

'Je hebt helemaal geen last veroorzaakt,' zei hij hoffelijk.

'Ik ben afschuwelijk moe, zwak en mijn opmerkingsgave is nog niet helemaal op het oude peil. Ik heb vannacht over Harch gedroomd en toen ik die man uit de lift zag komen die zo sprekend op hem leek, toen... verloor ik gewoon mijn hoofd. Ik raakte in paniek.' Het viel haar niet gemakkelijk om dat te bekennen. Andere mensen mochten dan bij de eerste de beste provocatie als een kip zonder kop gaan rondrennen, maar Susan Kathleen Thorton verwachtte van zichzelf dat ze - zoals ze tot nu toe altijd had gedaan - elke crisis die het lot voor haar in petto had kalm en beheerst onder ogen zou zien. Dat was al zo sinds ze een klein meisje was, want de bijzondere omstandigheden van haar eenzame jeugd hadden haar gedwongen om volkomen zelfstandig te worden. Ze was zelfs niet in paniek geraakt in het Huis van de Donder toen Ernest Harch Jerry's schedel had ingetrapt; ze was weggelopen, ze had zich verstopt en ze had het overleefd - alleen omdat ze haar verstand bij elkaar had gehouden op een moment dat de meeste mensen die met een soortgelijke situatie werden geconfronteerd hun hoofd zouden hebben verloren. Maar nu was ze wel in paniek geraakt en wat nog erger was: ze had in het bijzijn van anderen haar zelfbeheersing verloren. Ze voelde zich beschaamd en vernederd door haar eigen gedrag.

'Van nu af aan zal ik een modelpatiënt zijn,' zei ze tegen dr. McGee. 'Ik zal zonder te protesteren mijn medicijnen innemen. Ik zal echt goed eten, om weer zo snel mogelijk op krachten te komen. Ik zal beweging nemen wanneer me dat wordt gezegd en niet meer proberen te doen. Als ik zover ben dat ik weer naar huis mag, zullen jullie helemaal vergeten zijn dat ik vandaag zoveel stennis heb geschopt. In plaats daarvan zullen jullie wensen dat jullie alleen maar zulke patiënten hadden als ik. Dat beloof ik.'

'Ik wens nu al dat ik alleen maar zulke patiënten had als jij,' zei hij. 'Geloof me, het is veel leuker om een knappe jonge vrouw te behandelen dan humeurige oude kerels met een hartkwaal.'

Nadat McGee naar huis was gegaan, regelde Susan via een van de broeders dat er een tv-toestel in haar kamer werd geplaatst. Later in de middag keek ze naar het staartje van een oude aflevering van 'The Rockford Files' en naar de zoveelste herhaling van een aflevering van 'The Mary Tyler Moore Show'. Hoewel het beeld door de storm af en toe wegviel, keek ze op een zender uit Seattle naar het nieuws van vijf uur en ontdekte tot haar ontzetting dat de internationale kwesties die op dat moment speelden vrijwel gelijk waren aan de internationale kwesties die meer dan drie weken geleden, voordat ze in coma was geraakt, de hoogtepunten van het nieuws hadden gevormd.

Daarna at ze bij het avondeten alles wat op haar blad stond op. En weer een tijdje later belde ze een van de verpleegsters die avonddienst had en vroeg om een hapje tussendoor. Een brutaal blondje dat Marcia Edmunds heette, bracht haar een schaaltje met aan schijfjes gesneden perziken. Dat at Susan ook leeg. Ze probeerde om niet meer aan Bill Richmond te denken, de dubbelganger van Harch. En ze probeerde ook om niet meer aan het Huis van de Donder te denken, of aan de kostbare tijd die ze kwijt was geraakt toen ze in coma lag, of aan de leemtes die haar geheugen nog steeds vertoonde, of aan haar huidige hulpeloze toestand, of aan iets anders waarvan ze misschien overstuur zou kunnen raken. Omdat ze graag snel weer beter wilde worden, deed ze echt haar best om een voorbeeldige patiënt te zijn en een positieve houding te ontwikkelen. Desondanks werd ze van tijd tot tijd onwillekeurig bekropen door het onbestemde idee dat er gevaar op de loer lag. Een vormeloos voorgevoel van iets kwaadaardigs.

Iedere keer als haar gedachten die duistere weg insloegen, dwong ze zichzelf om alleen maar aan plezierige dingen te denken. Ze dacht voornamelijk aan dr. Jeffrey McGee: de elegante manier waarop hij zich bewoog, het oorstrelende timbre van zijn stem, de gevoeligheid en het intrigerende twinkelen van zijn exceptioneel blauwe ogen en zijn sterke, mooi gevormde handen met de lange vingers.

Toen het tijd was om te gaan slapen, nam ze het slaapmiddel in die McGee haar had voorgeschreven en nog voor ze een beetje doezelig werd, hield het op met regenen. De wind ging echter niet liggen. Die bleef onophoudelijk tegen de ramen striemen en fluisteren, grommen en sissen. Hij snuffelde rond de kozijnen van het raam en bonsde met poten van lucht tegen het glas, als een soort grote hond die ijverig op zoek was naar een manier om binnen te komen.

Misschien kwam het door het geluid van de wind dat Susan die nacht over honden droomde. Honden en daarna jakhalzen. Jakhalzen en vervolgens wolven. Weerwolven. Ze veranderden vloeiend van wolven in mensen, dan weer in wolven en opnieuw in mensen, terwijl ze voortdurend achter haar aan zaten, haar besprongen of ergens in het duister zaten te wachten tot ze zich op haar konden storten. Toen ze een menselijke gedaante aannamen, herkende ze hen: Jellicoe, Parker, Quince en Harch. Op een gegeven moment vluchtte ze door een bos en kwam bij een open plek waar ze in het maanlicht zag dat de vier beesten zich op het ontzielde lichaam van Jerry Stein hadden gestort en het vlees van zijn botten rukten. Ze keken naar haar op en grijnsden kwaadaardig. Stukken rauw vlees vielen uit hun gemene bekken en het bloed droop van hun witte tanden. Af en toe droomde ze dat ze haar achterna zaten in de grotten, tussen de uitstekende kalkstenen stalagmieten en stalactieten en door nauwe gangen van steen en aarde. Soms joegen ze haar op over een groot veld met tere zwarte bloemen, dan weer slopen ze door verlaten straten in een stad waar ze met de neus tegen de grond haar spoor volgden en haar dwongen om steeds weer uit andere schuilplaatsen te vluchten, waarbij ze onophoudelijk naar haar hielen hapten. Een keer droomde ze zelfs dat een van de wezens haar ziekenhuiskamer was binnengeslopen: een wolfachtig ding gehuld in schaduwen, waarvan alleen een drabbig silhouet zichtbaar was terwijl het aan de voet van het bed naar haar stond te staren met één vals glimmend oog. Daarna verplaatste het zich naar het zwakke amberkleurige schijnsel van het nachtlampje en ze zag dat het weer een gedaanteverwisseling had ondergaan, ditmaal van wolf tot man. Het was Ernest Harch. Hij had een pyjama aan en een badjas-

(Dit hoort helemaal niet bij de droom! dacht ze terwijl ijzige angstscheuten door haar heen flitsten.)

-    en hij liep om het bed heen naar de andere kant. Hij boog zich voorover om haar beter te kunnen bekijken. Ze probeerde te schreeuwen, maar dat ging niet. Ze kon zich ook niet bewegen. Zijn gezicht begon voor het hare te vervagen en ze worstelde om het in het oog te kunnen houden, maar ze voelde dat ze langzaam maar zeker terugzakte naar het veld met de zwarte bloemen - (Ik moet dit van me afzetten. Wakker worden. Helemaal Het zou maar een licht slaapmiddel zijn. Gewoon een licht pilletje, verdomme.)

-   en het gezicht van Harch vloeide samen tot een grauwe massa. De ziekenhuiskamer loste volledig op en ze holde weer over een veld vol vreemde zwarte bloemen met een kudde huilende wolven achter haar. Het was volle maan, maar vreemd genoeg zorgde dat nauwelijks voor licht. Ze kon niet zien waar ze liep, ze struikelde ergens over en toen ze tussen de bloemen terechtkwam, zag ze dat ze over het verminkte, half opgevreten lijk van Jerry Stein was gevallen. De wolf dook op, stond grauwend naar haar te loeren en kwam met zijn kwijlende bek naar haar toe, lager, steeds lager, tot zijn koude neus haar wang raakte. De afschuwelijke kop van het beest vervaagde en veranderde in een nog monsterlijker gezicht: dat van Ernest Harch. Nu was het geen wolvenneus meer die tegen haar wang drukte, het was de stompe vinger van Harch. Ze deinsde achteruit en haar hart begon zo te bonsen dat ze bijna niet kon bevatten dat het niet uit haar lichaam sprong. Harch trok zijn hand terug en glimlachte. Het veld met zwarte bloemen was verdwenen. Ze droomde dat ze weer in haar ziekenhuiskamer lag -

(Alleen is het helemaal geen droom. Het is echt waar, Harch is hier en hij gaat me vermoorden.) - en ze probeerde om rechtop in bed te gaan zitten, maar ze kon zich niet bewegen. Ze stak haar hand uit naar de bel waarmee ze een verpleegster of broeder kon oproepen, maar hoewel het knopje maar een paar centimeter verderop lag, leek het plotseling lichtjaren buiten haar bereik. Ze spande zich in om het te pakken en haar arm leek als bij toverslag steeds langer te worden, tot hij belachelijk ver was uitgerekt. Het was net alsof haar vlees en botten over een onmogelijke veerkracht beschikten. Maar toch kon haar vinger nog steeds net niet bij het knopje. Ze had het gevoel alsof ze Alice was die net door de spiegel was gestapt. Ze bevond zich nu in dat gedeelte van Wonderland waar de normale wetten van perspectief niet meer golden. Hier was alles wat klein was groot en wat groot was klein; dichtbij was ver weg; ver weg was dichtbij; er was totaal geen verschil tussen op en neer, in en uit en boven en onder. Ze werd gewoon misselijk van die door slaap en verdoving veroorzaakte verwarring, achter in haar mond voelde ze een smaak van braaksel. Kon ze dat proeven als ze lag te dromen? Ze wist het niet zeker. Ze wenste vurig dat ze tenminste zeker zou weten of ze nu wakker was of nog steeds lag te slapen. 'Dat is lang geleden,' zei Harch. Susan keek knipperend naar hem op en deed haar best om zijn gezicht scherp te zien, maar hij bleef voortdurend vervagen en weer terugkomen. Af en toe, gedurende een seconde of twee, had hij de glimmende ogen van een wolf. 'Dacht je soms dat je je eeuwig voor me zou kunnen verstoppen?' vroeg hij fluisterend, terwijl hij zich nog verder vooroverboog tot zijn gezicht bijna het hare raakte. Zijn adem rook smerig en ze vroeg zich af of het feit dat ze dingen kon ruiken een aanwijzing was dat ze wakker was, dat Harch echt was. 'Dacht je soms dat je je eeuwig voor me zou kunnen verstoppen?' informeerde hij opnieuw. Ze was niet in staat om hem antwoord te geven; haar stem was in haar keel bevroren, een koude prop die ze niet kon inslikken en evenmin kon uitspugen. 'Jij vuile teef,' zei Harch en zijn glimlach werd een brede grijns. 'Stinkende, vuile, verwaande kleine teef. Hoe voel je je nu? Nou? Heb je al spijt dat je tegen me hebt getuigd? Hmm? Ja, ik durf te wedden dat je dat nu diep betreurt.' Hij lachte zacht en heel even veranderde het gelach in het lage gegrom van een wolf, maar daarna werd het weer gewoon lachen. 'Je weet toch wel wat ik met je ga doen?' vroeg hij. 'Weet je wat ik met je ga doen?' Zijn gezicht begon te vervagen. Ze was in een grot. Uit de stenen vloer groeiden zwarte bloemen. Ze rende weg voor huilende wolven. Ze sloeg een hoek om en de grot kwam uit op een straat vol schaduwen. Op het trottoir stond onder een lantaarnpaal een wolf en die zei: 'Weet je wat ik met je ga doen?' Susan zette het op een lopen en bleef de hele lange, beangstigende, vormeloze nacht op de vlucht.

Maandag werd ze bij het krieken van de dag wakker, aangeslagen en badend in het zweet. Ze herinnerde zich dat ze over wolven had gedroomd en over Ernest Harch. In het kille, harde, grijze licht van de bewolkte ochtend leek het een belachelijk idee dat Harch de afgelopen nacht echt in haar kamer was geweest. Ze leefde nog steeds, ze was niet gewond en er was haar geen haar gekrenkt. Het was allemaal een nachtmerrie geweest. Alles. Gewoon een vreselijke nachtmerrie.

5

Niet lang nadat Susan wakker was geworden, sponsde ze zich af met behulp van een verpleegster. Opgefrist trok ze haar reservepyjama aan, een groene met gele biesjes. Een verpleeghulp nam de smerige, blauwzijden pyjama mee naar de badkamer, deed hem in een sopje in de wastafel en hing hem op een kleerhaakje achter de deur te drogen.

Deze morgen kreeg ze meer te eten bij het ontbijt dan de dag ervoor. Susan at alles op en had nog steeds honger.

Een paar minuten nadat mevrouw Baker de ochtenddienst had overgenomen kwam ze naar Susans kamer in het gezelschap van dr. McGee, die zijn ochtendronde liep voordat hij in zijn eigen spreekkamer in Willawauk aan zijn privéspreekuur begon. Samen verwijderden McGee en mevrouw Baker het verband van Susans voorhoofd. Het deed geen pijn, ze voelde alleen een of twee prikjes toen de hechtingen werden doorgeknipt en losgetrokken. McGee legde zijn hand om haar kin en draaide haar hoofd van links naar rechts terwijl hij de genezen wond bestudeerde. 'Een keurig naadje, al zeg ik het zelf.' Mevrouw Baker pakte de spiegel met het lange handvat van het nachtkastje en gaf hem aan Susan. Ze was blij verrast toen ze tot de ontdekking kwam dat het litteken lang niet zo erg was als ze had gevreesd. Het was een tien centimeter lang, onverwachts dun streepje glimmend roze, ietwat gezwollen huid, omgeven door rode puntjes op de plekken van de hechtingen. 'Van die hechtingspunten zie je over een dag of tien helemaal niets meer,' verzekerde McGee haar.

'Ik dacht dat het een grote, gapende wond was,' zei Susan terwijl ze haar hand ophief om de nieuwe, gladde huid aan te raken.

'Niet echt groot,' zei McGee. 'Maar het bloed gutste eruit alsof er een kraan openstond toen je werd binnengebracht. En het duurde even voordat het wilde genezen, waarschijnlijk omdat je nogal veel fronste terwijl je in coma lag en daardoor rimpels in je voorhoofd trok. Daar konden we niet veel tegen doen. We hadden wel vierentwintig uur per dag een komiek in je kamer kunnen zetten, maar de verzekering wenste niet voor die kosten op te draaien.' Hij glimlachte. 'Maar goed, nadat die hechtingspuntjes zijn verdwenen zal het litteken zelf ook vrijwel onzichtbaar worden. Het zal minder breed worden dan het nu is en natuurlijk zal het ook niet verkleurd zijn. Als je het toch nog te opvallend vindt nadat het helemaal is genezen, dan kan een goede plastisch chirurg nog wel een gedeelte van het littekenweefsel wegschrapen.'

'O, dat zal vast niet nodig zijn,' zei Susan. 'Ik weet zeker dat je er vrijwel niets meer van zult zien. Maar ik ben wel opgelucht dat ik er niet uitzie als het monster van Frankenstein.'

Mevrouw Baker lachte. 'Alsof dat ooit mogelijk zou zijn met dat knappe smoeltje van jou. Goeie genade, meid, het is gewoon een schande zoals jij jezelf onderschat!'

Susan bloosde. McGee keek geamuseerd.

Hoofdschuddend pakte mevrouw Baker de schaar en het gebruikte verband op en liep de kamer uit. 'Goed,' zei McGee, 'ben je zover dat je met je baas bij Milestone kunt praten?'

'Phil Gomez,' zei ze, de naam herhalend die McGee haar gisteren had gegeven. 'Ik kan me nog steeds niets van hem herinneren.'

'Dat komt wel.' McGee keek op zijn polshorloge. 'Het is nog een tikje aan de vroege kant, maar niet te veel. Misschien is hij al wel op kantoor.' Hij pakte de telefoon die op het nachtkastje stond en vroeg aan de telefoniste van het ziekenhuis om het nummer van Milestone in Newport Beach, Californië te draaien. Gomez was al op zijn werk en kwam aan de lijn. Een paar minuten lang luisterde Susan naar een kant van het gesprek. McGee vertelde Phil Gomez dat ze uit coma was ontwaakt en hij legde uit dat haar geheugen tijdelijk nog wat lacunes vertoonde, waarbij hij constant de nadruk legde op het woord 'tijdelijk'. Ten slotte gaf hij de hoorn aan haar.

Susan pakte hem aan alsof ze een slang kreeg aangeboden. Ze wist niet of ze eigenlijk wel contact wilde opnemen met Milestone. Aan de ene kant wilde ze niet voor de rest van haar leven opgescheept zitten met een gapend gat in haar geheugen. Aan de andere kant herinnerde ze zich echter maar al te goed hoe ze gisteren had gereageerd toen het onderwerp Milestone ter sprake was gekomen in haar gesprek met McGee: ze had het onrustbarende gevoel gehad dat het misschien beter zou zijn als ze er nooit achter zou komen wat haar werk precies was geweest. Ergens diep vanbinnen had ze een spoortje angst voelen wriemelen. En nu voelde ze opnieuw dat onberedeneerbare gekriebel van angst. 'Hallo?'

'Susan? Ben jij het echt?' 'Ja. Ik ben het.'

Gomez had een hoge, ratelende stem die klonk alsof hij een jong hondje aanhaalde. Hij viel bijna over zijn woorden. 'Susan, goddank, wat fijn om iets van je te horen, echt, ik meen het, maar natuurlijk weet je dat ook best. We hebben allemaal zo over je ingezeten, we waren gek van bezorgdheid. Zelfs Breckenridge maakte zich ontzettend druk over je en niemand had toch ooit gedacht dat hij tot gewoon menselijk medeleven in staat was? Maar hoe gaat het nu met je? Hoe voel je je?'

Het geluid van zijn stem riep geen herinneringen bij Susan op. Het was de stem van een volkomen vreemde.

Ze bleven ongeveer tien minuten met elkaar praten en Gomez deed zijn uiterste best om haar te helpen zich haar werk te herinneren. Hij zei dat de Milestone Corporation een zelfstandige denktank was voor de privé- industrie en op contractbasis werkte voor itt, ibm, Exxon en andere grote ondernemingen. Dat zei Susan helemaal niets, ze had zelfs geen flauw idee wat een zelfstandige denktank voor de privé-industrie was. Gomez vertelde haar dat zij werkte - of liever gezegd, had gewerkt - aan diverse mogelijkheden voor de toepassing van lasers in de communicatie-industrie. Daar kon ze zich helemaal niets van herinneren. Hij beschreef haar kantoor bij Milestone: het klonk als een plek waar ze nog nooit was geweest. Hij praatte over de vrienden en collega's die ze daar had: Eddie Gilroy, Ella Haversby, Tom Kavinsky, Anson Breckenridge en anderen. Geen van die namen klonk haar ook maar enigszins bekend in de oren. Tegen het eind van het gesprek was duidelijk aan de stem van Gomez te horen hoe teleurgesteld en bezorgd hij was. Hij drong erop aan dat ze hem op moest bellen wanneer ze dacht dat ze daar iets aan zou hebben en hij stelde haar voor om ook met een paar van de anderen bij Milestone te praten. 'En luister,' zei hij, 'het doet er niet toe hoe lang het duurt voor je weer beter bent, je baan blijft gewoon op je wachten.'

'Dank je wel,' zei ze, ontroerd door zijn genereuze houding en de grote bezorgdheid die hij voor haar toonde. 'Je hoeft me niet te bedanken,' zei hij. 'Jij bent een van onze beste mensen en we willen je niet kwijtraken. Als je geen vijftienhonderd kilometer ver weg zat, zouden we je kamer in het ziekenhuis platlopen en ons best doen om je op te vrolijken zodat je sneller beter zou worden.' Een minuut later, toen Susan ten slotte afscheid had genomen van Gomez en de telefoon neerlegde, zei McGee: 'En? Heeft het succes gehad?'

'Helemaal niet. Ik kan me nog steeds helemaal niets herinneren over mijn werk. Maar Phil Gomez leek me wel heel aardig.'

In feite had Gomez zo'n aardige indruk gemaakt en leek hij zoveel om haar te geven, dat ze niet snapte hoe het mogelijk was dat ze hem zo volkomen was vergeten. En vervolgens vroeg ze zich af waarom ze een duistere vrees had gevoeld die zich in de loop van het gesprek als een kwaadaardig gezwel had verspreid. Ondanks Phil Gomez werd ze alleen bij de gedachte aan Milestone al onrustig. Het was zelfs nog erger. Ze was... bang voor Milestone. Maar ze wist niet waarom.

Later op die maandagochtend zat ze op de rand van haar bed een tijdje met haar benen te zwaaien bij wijze van oefening.

Mevrouw Baker hielp haar in de rolstoel en zei: 'Ik vind dat je dit keer het rondje alleen moet gaan maken. Een keer op en neer over de hele verdieping. Als je armen te moe worden, kun je aan de eerste de beste verpleegster vragen om je hier terug te brengen.' 'Ik voel me prima,' zei Susan. 'Ik word heus niet moe. Ik denk zelfs dat ik misschien ga proberen om twee rondjes te maken.'

'Ik dacht wel dat je dat zou zeggen,' zei mevrouw Baker tegen haar. 'Prent je nou maar in dat je een keer rond komt, dat is voorlopig meer dan genoeg. Probeer er geen marathon van te maken. Na de lunch, als je even een dutje hebt gedaan, dan kun je de tweede ronde gaan maken.'

'U verwent me veel te veel. Ik ben veel sterker dan u denkt.'

'Ik wist ook dat je dat zou zeggen. Meid, je bent gewoon onverbeterlijk.'

Terugdenkend aan de vernederende ervaring van de dag ervoor - toen ze had volgehouden dat ze best kon lopen maar niet eens in staat was gebleken om zonder de hulp van mevrouw Baker in de rolstoel te gaan zitten bloosde Susan. 'Oké. Eén rondje dan. Maar na de lunch en een dutje ga ik wél twee rondjes maken. En gisteren hebt u gezegd dat ik vandaag mocht proberen om een paar stapjes te lopen en ik ben ook van plan om u aan die belofte te houden.'

'Onverbeterlijk,' zei mevrouw Baker nog een keer, maar ze moest wel lachen.

'Maar eerst,' zei Susan, 'wil ik hier weieens goed naar buiten kijken.'

Ze duwde zichzelf weg van haar eigen bed, langs het andere bed dat nog steeds leeg was en bleef stilstaan naast het raam waardoor ze (vanuit haar bed) alleen de lucht en de toppen van een paar bomen had kunnen zien. De vensterbank was hoog en vanuit de rolstoel moest ze haar nek rekken om naar buiten te kunnen kijken. Ze kwam tot de ontdekking dat het ziekenhuis boven op een heuvel stond, een van een aantal heuvels die een klein dal omringden. Een paar van de hellingen waren dicht begroeid met dennenbomen, sparren en verschillende andere soorten bomen, terwijl andere hellingen bedekt waren met smaragdgroene weilanden. De bodem van het dal werd in beslag genomen door een stad waarvan sommige wijken tot de laagste gedeelten van de heuvels reikten. De gebouwen, afwisselend opgetrokken uit baksteen, natuursteen en hout, stonden verstopt tussen weer andere bomen en keken uit op keurige, rechte straten. Hoewel het een sombere grijze dag was en de zware donderwolken die langs de hemel joegen met regen dreigden, zag de stad er toch vredig en vrij aantrekkelijk uit.

'Wat mooi,' zei Susan.

'Ja, hè?' zei mevrouw Baker. 'Ik heb er nooit spijt van gehad dat ik de grote stad vaarwel heb gezegd.' Ze zuchtte. 'Goed, ik moet aan de slag. Bel me maar zodra je terug bent van je rondje door de gangen, zodat ik je weer in bed kan helpen.' Ze stak een waarschuwende dikke vinger op tegen Susan. 'En heb niet het lef om te proberen alleen uit die stoel op te staan en weer in bed te klimmen. Je mag er dan anders over denken, maar je bent nog steeds zwak en beverig. Je belt me maar.' 'Dat zal ik doen,' zei Susan, hoewel ze dacht dat ze misschien toch best kon proberen om heel voorzichtig op haar eigen houtje in bed te stappen, afhankelijk van hoe ze zich voelde na haar rolstoelexercitie. Mevrouw Baker liep de kamer uit en Susan bleef een tijdje bij het raam zitten om van het uitzicht te genieten. Maar na een paar minuten besefte ze dat ze niet vanwege het uitzicht bleef treuzelen. Ze wilde de kamer niet uit omdat ze bang was. Bang dat ze Bill Richmond weer zou ontmoeten, de dubbelganger van Ernest Harch. Bang dat hij weer zo kil tegen haar zou glimlachen, haar zou aankijken met die maan-bleke ogen, weer zo geniepig tegen haar zou knipogen en zou vragen hoe die goeie ouwe Jerry Stein het toch maakte. Verdorie nog aan toe, dit is gewoon belachelijk! dacht ze terwijl ze gewoon kwaad werd op zichzelf. Ze schokschouderde even, alsof ze de onredelijke angst die haar had bekropen van zich af wilde schudden. Hij is Ernest Harch niet. Goeie genade, hij is geen boeman, hield ze zichzelf streng voor. Hij is dertien jaar te jong om Harch te kunnen zijn. Hij heet Richmond, Bill Richmond, hij komt uit Pine Wells en hij kent me helemaal niet. Dus waarom blijf ik hier dan in 's hemelsnaam zitten, verlamd van angst dat ik hem misschien in de gangen tegen zal komen? Wat is er toch met me aan de hand?

Uit schaamte kwam ze in beweging. Ze legde haar handen op de wielen van de rolstoel en reed de kamer uit, de gang op.

Ze was verbaasd toen haar armen al pijn begonnen te doen voor ze zelfs maar op een vijfde was van de afstand die ze af had willen leggen. Tegen de tijd dat ze de beide korte gangen had gehad die de bovenkant van het t-vormige ziekenhuis vormden, kreeg ze al spierpijn. Ze zette de rolstoel even stil en masseerde haar beide armen en schouders. Haar vingers vertelden haar wat ze eigenlijk had willen vergeten: dat ze vreselijk mager was, uitgemergeld en nog lang niet de oude. Ze beet haar tanden op elkaar, ging weer verder en draaide de rolstoel in de richting van de lange hoofdgang. Het kostte haar zoveel moeite om de rolstoel in beweging te houden en te sturen, dat ze zich daar volkomen op moest concentreren; daarom was het ook zo raar dat ze de man bij de balie van de verpleegkundige hulp zag staan. Maar ze zag hem wél en op ongeveer vijf meter van hem vandaan bracht ze de rolstoel tot stilstand. Ze zat hem verbijsterd aan te staren. Toen sloot ze haar ogen, telde langzaam tot drie, deed ze weer open - en hij stond er nog steeds, geleund tegen de balie, kletsend met een verpleegster.

Hij was lang, ongeveer een meter vijfentachtig, met bruin haar en bruine ogen. Hij had ook een lang gezicht, met uitgerekte trekken alsof iemand per ongeluk iets te hard aan de klei had getrokken voordat God de kans had gehad om hem in de oven te stoppen. Hij had een hoog voorhoofd, een lange neus met lange dunne neusvleugels en een kin die uitliep in een scherpe punt. Hij droeg een witte pyjama en een wijnrode kamerjas, alsof hij een doodgewone patiënt was. Maar wat Susan betrof, was er niets gewoons aan hem. Ze had half en half verwacht dat ze ergens in de gangen Bill Richmond tegen zou komen, de dubbelganger van Harch. Daar had ze zich op voorbereid, daar had ze zich voor gestaald. Maar dit had ze niet verwacht. De man was Randy Lee Quince. Weer een van de vier corpsleden. Ze zat geschokt naar hem te kijken, vol ongeloof en angst, hopend dat hij zou verdwijnen en biddend dat hij niets
anders was dan een verschijning of een verdichtsel van haar op hol geslagen verbeelding. Maar hij weigerde om zich als een heer te gedragen en te verdwijnen; hij bleef gewoon waar hij was - standvastig, massief en tastbaar. Net toen ze zat te overwegen of ze hem aan zou spreken of op de vlucht zou slaan, liep hij weg bij de balie en draaide Susan zonder haar ook maar een blik waardig te gunnen de rug toe. Hij ging de gang in en stapte de vijfde kamer na de liften binnen, aan de linkerkant van de gang.

Susan besefte dat ze haar adem had ingehouden. Ze slaakte een diepe zucht en de lucht die haar longen binnendrong leek even scherp en koud als op een februari-avond in de High Sierras, waar ze af en toe ging skiën. Gedurende een moment had ze het idee dat ze nooit meer in beweging zou komen. Ze voelde zich broos en ijzig, alsof ze was gekristalliseerd. Een verpleegster liep langs haar heen en de rubberzolen van haar schoenen maakten een piepend geluid op de glanzend gepoetste vloer. Het gepiep deed Susan denken aan vleermuizen. Ze kreeg kippenvel over haar hele lichaam. In het Huis van de Donder waren ook vleermuizen geweest. Vleermuizen die geheimzinnig ritselden, opgeschrikt door de zaklantaarns en de kaarsen. Vleermuizen die zenuwachtig piepten toen de corpsleden die arme Jerry in elkaar hadden geslagen. Vleermuizen die in het stikdonker klapwiekten en volkomen overstuur tegen haar aan fladderden toen ze de lantaarn die ze had weggepakt uitdeed en zich uit de voeten maakte voor Harch en de anderen.

De verpleegster achter de balie met wie Quince had staan praten keek Susan aan en zag waarschijnlijk de angst op haar gezicht. 'Is alles goed met u?' Susan ademde uit. De lucht die haar ontsnapte, voelde warm aan tegen haar tanden en lippen. Ontdooid knikte ze tegen de verpleegster.

Het geluid van de piepende vleermuizen verdween in de verte en maakte plaats voor stilte. Ze duwde haar rolstoel naar de balie en keek op naar de verpleegster, een magere brunette van wie ze niet wist hoe ze heette. 'Die man met wie u net stond te praten...' De verpleegster leunde over de balie, keek op haar neer en vroeg: 'Die knaap die naar twee-zestien is gelopen?' 'Ja, die.'

'Wat is daarmee?'

'Ik geloof dat ik hem ken. Of eigenlijk kende. Een hele tijd geleden.' Ze wierp een nerveuze blik in de richting van de kamer waarin Quince was verdwenen en keek toen de verpleegster weer aan. 'Maar als hij het toevallig niet is, wil ik hem liever niet overvallen en een figuur als modder slaan. Weet u hoe hij heet?' 'Ja, natuurlijk. Dat is Peter Johnson. Hij is best aardig, alleen hij kletst een beetje te veel. Hij komt hier steeds naartoe om een praatje te maken en daardoor begin ik achter te raken met mijn aantekeningen.' Susan knipperde met haar ogen. 'Peter Johnson? Weet u dat zeker? Weet u zeker dat hij niet Randy Lee Quince heet?'

De verpleegster fronste. 'Quince? Nee hoor, hij heet Peter Johnson. Dat weet ik zeker.' Susan praatte evenzeer tegen zichzelf als tegen de verpleegster toen ze zei: 'Dertien jaar geleden... in Pennsylvania... heb ik een jongeman gekend die er precies zo uitzag.'

'Dertien jaar geleden?' zei de verpleegster. 'Nou, dan was het zeker niet deze knul. Peter is hooguit negentien of twintig. Dertien jaar geleden was hij nog maar een klein jochie.'

Susan was heel even verrast, maar ze realiseerde zich al heel snel dat deze man inderdaad jong was geweest. Nauwelijks meer dan een kind. Hij zag er precies zo uit als Randy Quince er tóén had uitgezien, maar niet zoals Quince er nu uit zou moeten zien. Hij zou alleen Ran- dy Lee Quince kunnen zijn als Quince de afgelopen dertien jaar de tijd stil had gezet.

Bij de lunch kreeg ze niet zoveel licht verteerbaar voedsel als daarvoor, maar wat steviger kost. Het was een welkome verandering van dieet en ze at haar bord leeg. Ze wilde niets liever dan zo snel mogelijk op krachten komen en weg uit het ziekenhuis. Om mevrouw Baker een genoegen te doen, legde Susan haar bed plat, ging op haar zij liggen en deed net alsof ze een dutje ging doen. Natuurlijk kon ze helemaal niet slapen. Ze kon Bill Richmond en Peter Johnson niet uit haar hoofd zetten.

Twéé sprekende gelijkenissen? Dubbelgangers die allebei binnen één dag op dezelfde plek opdoken? Hoe groot zou de kans zijn dat er zoiets gebeurde? Een op ontelbaar. Het was niet alleen onwaarschijnlijk, het was gewoon onmogelijk.

Maar het was wel mogelijk. Want ze waren hier, verdomme. Ze had ze zelf gezien.

In plaats van twee puur bij toeval opduikende dubbelgangers, leek het dan ook een fractie waarschijnlijker dat de echte Harch en de echte Quince toevallig waren opgenomen in hetzelfde ziekenhuis waar zij naartoe was gebracht. Ze lag een tijdje na te denken over de mogelijkheid dat het niet alleen maar om dubbelgangers ging en dat ze met de echte personen te maken had, maar dat idee leek toch wel erg vergezocht. Het was best mogelijk dat ze allebei hun naam hadden veranderd, dat ze allebei een volkomen nieuwe identiteit hadden aangenomen nadat de hun opgelegde straftijd was verlopen en ze zich stiekem uit de voeten konden maken zonder dat de reclassering zich daar nog druk over zou maken. Het was ook best mogelijk dat ze contact met elkaar hadden gehouden gedurende de jaren dat Harch in de gevangenis zat en dat ze daarna met hun tweeën naar dezelfde stad in Oregon waren getrokken. Dat gedeelte van het verhaal had met toeval weinig van doen: per slot van rekening waren ze goede vrienden van elkaar geweest. Het was zelfs best mogelijk dat ze tegelijkertijd ziek waren geworden en op dezelfde dag in het ziekenhuis waren opgenomen: dat zou dan wél erg toevallig zijn, maar het was niet per se ongelooflijk. Waar het spaak liep, waar het hele kaartenhuis in elkaar stortte, was het punt waarop je hun wonderbaarlijke jeugdige uiterlijk in ogenschouw nam. Het zou kunnen dat een van beiden in dertien jaar nauwelijks een dag ouder was geworden; misschien was één van de twee toevallig gezegend met dezelfde genen als Methusalem. Maar het kon toch niet dat béide mannen zo volkomen ongeschonden al die jaren waren doorgekomen? Nee, dat was gewoon volslagen onaanvaardbaar. Maar waar zit ik dan mee opgescheept? vroeg ze zich af. Met twee sprekende gelijkenissen? Weer dat oude verhaal over dubbelgangers? Als ze alleen maar als twee druppels water op Harch en Quince leken, waren ze hier dan bij toeval verzeild geraakt? Of zit er een bedoeling achter dat ze nu net op dit moment op deze plaats waren opgedoken? En wat voor soort bedoeling dan? Heeft iemand het op mij voorzien? En goeie genade nog aan toe, dat idee is toch te gek om los te lopen! Ze deed haar ogen open en keek door de zijsteun van het bed naar het bed ernaast, naar de staalgrauwe lucht achter het raam. Ze rilde en trok de dekens strakker om zich heen.

Ze dacht na over andere verklaringen. Misschien leken ze helemaal niet zoveel op Harch en Quince als zij dacht. McGee had gesuggereerd dat het beeld dat zij van hun gezichten in haar geheugen bewaarde in de loop der tijd vast en zeker was vervaagd, of ze zich daar nu van bewust was of niet. Hij kon best gelijk hebben. Als je de echte Harch en de echte Quince zou optrommelen en hen naast Richmond en Johnson zette, was de gelijkenis misschien vrij oppervlakkig. Mogelijk zat dat dubbelgangersgedoe alleen maar tussen haar oren.

Maar dat geloofde ze niet.

Was er een kans dat de twee mannen hier in het ziekenhuis de zoons van Harch en Quince waren. Nee. Dat was een belachelijke theorie. Ook al waren deze dubbelgangers te jong om Harch en Quince te zijn, ze waren ook weer te oud om de kinderen van die mannen te zijn. Harch en Quince waren nog niet eens in hun puberteit geweest toen Richmond en Johnson waren geboren; zo lang geleden hadden ze onmogelijk kinderen kunnen verwekken.

Maar nu het idee van bloedverwantschap was gerezen, vroeg ze zich af of deze twee misschien broers van Harch en Quince waren. Ze wist niet eens of Harch wel een broer had. Bij het proces waren er wel familieleden geweest om hem te steunen, maar alleen zijn vader en moeder en een jonger zusje, geen broer. Susan kon zich nog vaag herinneren dat de broer van Randy Quince wel was komen opdagen. Nu ze er goed over nadacht, kon ze zich zelfs herinneren dat de beide broers Quince wel een beetje op elkaar hadden geleken. Maar niet als twee druppels water. En trouwens, die broer was een paar jaar ouder geweest dan Randy. Natuurlijk was het best mogelijk dat er thuis nog een broertje was geweest, dat te jong was om het proces bij te wonen. Broers... Dat kon ze niet helemaal uitvlakken. De mogelijkheid bestond dat deze mannen de broers waren van de knullen die haar in het Huis van de Donder een doodsschrik hadden bezorgd.

Maar ook dat geloofde ze niet echt. Dan bleef er maar een verklaring over: krankzinnigheid. Misschien was ze wel bezig om gek te worden. Misschien had ze wel last van waanvoorstellingen. Of van hallucinaties. Misschien was er maar de minste geringste aanleiding nodig om haar paranoïde verbeeldingskracht op hol te laten slaan.

Nee. Ze weigerde om serieus over die mogelijkheid na te denken. O, het was heel goed mogelijk dat ze het leven veel te ernstig nam; dat was een beschuldiging die ze best in overweging wilde nemen. Soms kreeg ze zelf ook het idee dat ze bijna té evenwichtig was, dat ze zichzelf veel te goed in de hand had; ze benijdde andere mensen die zomaar de malste dingen konden doen, impulsieve, dwaze, opwindende dingen. Als zij maar in staat was geweest om zich af en toe een beetje te laten gaan, om ook eens lekker gek te doen, dan was ze de afgelopen jaren niet zoveel leuke dingen misgelopen. Te ernstig, te serieus, te veel Juffrouw Mier en te weinig Do- ra Paradijsvogel? Ja. Maar krankzinnig en geestesziek? Absoluut niet.

En op meer oplossingen voor het dubbelgangersraadsel kon ze ook niet komen. Dit waren de enige mogelijkheden die ze tot nu toe had kunnen bedenken en ze vond ze geen van alle bevredigend.

Ze besloot om haar mond te houden over Peter Johnson tegenover zowel dr. McGee als mevrouw Baker. Ze was bang dat ze... half geschift zou klinken. Ze kroop dieper weg onder de dekens en keek naar de woelige, donkere lucht terwijl ze zich afvroeg of ze gewoon haar schouders moest ophalen over dat stel dubbelgangers, ze simpelweg uit haar hoofd moest zetten. Of ze eigenlijk alleen maar verbaasd moest zijn over hun aanwezigheid - of dat ze bang voor hen moest zijn. Ze kwam er niet uit...

Die middag slaagde ze erin om zonder hulp uit bed te klimmen en in de rolstoel te gaan zitten. Haar benen sloegen bijna dubbel onder haar gewicht gedurende de twee of drie seconden dat ze erop moest staan; ze voelden aan alsof er geen botje meer inzat. Ze werd duizelig en het zweet stond haar op het voorhoofd, maar ze kon de rolstoel net halen.

Nog geen moment later kwam mevrouw Baker de kamer binnen en wierp haar een nijdige blik toe. 'Ben je alleen je bed uitgekomen?'

'Ja hoor. Ik zei toch dat ik sterker was dan u dacht.'

'Dat was heel onverstandig van je.'

'O nee. Het ging heel gemakkelijk.'

'Is dat zo?'

'Geen centje pijn.'

'Hoe komt het dan dat je zo transpireert?' Susan wreef schaapachtig over haar klamme voorhoofd. 'Ik zal wel last van opvliegers hebben.' 'Laat me niet lachen,' zei mevrouw Baker. 'Je hebt een standje verdiend en dat kun je van mij krijgen ook. Je bent wel ontzettend eigenwijs, hè?' 'Ik? Eigenwijs?' vroeg Susan terwijl ze net deed alsof ze verbaasd was bij het idee alleen. 'Helemaal niet. Maar u zult wel bedoelen dat ik precies weet wat ik wil.' Mevrouw Baker trok een gezicht. 'Ik zei eigenwijs en dat is precies wat ik bedoel. In 's hemelsnaam, je had wel kunnen uitglijden en vallen.' 'Maar dat is niet gebeurd.'

'Je had best een arm kunnen breken, of je heup of zo, en dan had het nog weken langer geduurd voor je weer helemaal beter bent! Ik zweer je, als je twintig jaar jonger was geweest, had ik je over mijn knie gelegd en je een flink pak op je broek gegeven!' Susan barstte in lachen uit.

Even leek mevrouw Baker zelf verrast over haar uitval, maar toen kon ze zich ook niet meer inhouden. Ze leunde tegen het voeteneind van het bed en schudde van het lachen.

Net toen Susan dacht dat ze zichzelf weer in bedwang had, keek ze de verpleegster aan waardoor ze allebei begonnen te grinniken en opnieuw de slappe lach kregen. Toen ze eindelijk weer een beetje tot bedaren was gekomen, wreef mevrouw Baker de tranen van het lachen uit haar ogen en zei: 'Ik kan gewoon niet geloven dat ik dat echt heb gezegd!'

'Dus u had me een pak op mijn broek willen geven?' 'Het zal wel komen omdat je mijn moederlijke gevoelens aanspreekt.'

'Nou, in ieder geval lijkt het me geen standaard aanpak voor een verpleegster,' zei Susan. 'Ik ben wel blij dat je niet beledigd bent.' 'En ik ben maar wat blij dat ik geen twintig jaar jonger ben,' zei Susan en ze moesten allebei opnieuw lachen. Een paar minuten later, toen Susan zelf in de rolstoel de gang inreed om weer wat beweging te krijgen, was ze opgewekter dan ze was geweest vanaf het moment dat ze uit haar coma was ontwaakt. Die spontane aanval van de slappe lach samen met mevrouw Baker had een fantastische geneeskrachtige uitwerking gehad. Die vertrouwelijkheid, dat onverwachte maar welkome gevoel van intimiteit, maakte dat Susan zich minder alleen voelde en zorgde ervoor dat het ziekenhuis veel minder kil en somber leek dan een tijdje geleden. Ze had nog steeds pijn in haar armen van haar ochtendrondje in de rolstoel, maar ondanks die spierpijn was ze vastbesloten om op zijn minst nog een keer de hele verdieping rond te rijden.

Dat ze misschien Richmond en Johnson opnieuw zou tegenkomen, kon haar niet schelen. Ze had het idee dat ze nu een dergelijke ontmoeting wel aan zou kunnen. In feite hoopte ze eigenlijk dat ze hun weer tegen het lijf zou lopen. Als ze met hen zou praten en hen wat beter zou kunnen bekijken, zou hun verbazende gelijkenis met Harch en Quince weieens veel minder opmerkelijk kunnen zijn dan ze aanvankelijk had gedacht. Ze geloofde niet echt dat dat het geval zou zijn, maar ze was bereid om haar oordeel op te schorten. En ook als ze bij de tweede keer dat ze hen zag nog steeds als twee druppels water op Harch en Quince leken, dan zouden ze misschien minder bedreigend overkomen als ze even met hen had gepraat en hen een beetje had leren kennen. Ondanks de uitspraak van Philip Marlowe, die onnavolgbare detective, wilde Susan niets liever dan geloven dat alles gewoon neerkwam op een ongelooflijk toeval, want alle andere mogelijkheden waren niet alleen bizar maar ook angstaanjagend.

Tegen de tijd dat ze bij haar rondje door de gangen bij kamer 216 was aanbeland, had ze nog geen van beide dubbelgangers gezien. Ze bleef voor de open deur van Peter Johnsons kamer stilstaan tot ze genoeg moed had vergaard om te doen wat ze van plan was en duwde zichzelf toen de kamer in. Terwijl ze naar binnen ging, plakte ze een niet gemeende glimlach op haar gezicht. Ze had van tevoren zorgvuldig gerepeteerd wat ze zou zeggen: Ik zag je vanmorgen in de gang en je lijkt zoveel op een oude vriend van me dat ik gewoon even moest langskomen om uit te zoeken of... Maar Peter Johnson was er niet.

Het was een tweepersoonskamer, net zoals die van haar, en de man in het andere bed zei: 'Pete? Die is beneden op de afdeling Radiologie. Er waren nog een paar onderzoeken die ze met hem wilden doen.' 'O,' zei ze. 'Nou, dan kom ik later nog wel een keer langs.'

'Moet ik hem een boodschap overbrengen?' 'Nee. Het was niets belangrijks.' Weer terug in de gang overwoog ze om aan een van de verpleegsters het kamernummer van Bill Richmond te vragen. Daarna herinnerde ze zich dat hij vandaag geopereerd was en zich waarschijnlijk niet al te best zou voelen. Dit was niet het juiste moment om hem een bezoek te brengen.

Toen Susan weer terugkwam in haar eigen kamer, trok mevrouw Baker net het gordijn dicht dat het tweede bed volkomen afsloot. 'Ik heb je een kamergenoot gebracht,' zei ze terwijl ze zich omdraaide.

'O, mooi,' zei Susan. 'Met een beetje gezelschap zal de
tijd een stuk sneller voorbijgaan.'

'Jammer genoeg zul je weinig aan haar hebben,' zei mevrouw Baker. 'Waarschijnlijk zal ze het grootste gedeelte van de tijd slapen. In feite is ze momenteel verdoofd.' 'Hoe heet ze?' 'Jessica Seiffert.' 'Is ze erg ziek?'

Mevrouw Baker zuchtte en knikte. 'Kanker in het laatste stadium, vrees ik.' 'O, wat naar.'

'Nou ja, ik denk niet dat ze er erg over inzit. Jessie is per slot van rekening al achtenzeventig en ze heeft een behoorlijk druk leven achter de rug,' zei mevrouw Baker.

'Kent u haar?'

'Ze woont hier in Willawauk. Goed, en hoe gaat het met jou? Denk je dat je in staat bent om een paar stapjes te lopen en die benen wat beweging te geven?' 'Zeker weten.'

De verpleegster zette de rolstoel vlak naast Susans bed. 'Als je opstaat, houd je dan met je rechterhand aan de zijsteun vast en met je linkerhand aan mij. Dan maken we samen heel rustig een rondje om het bed heen.' Aanvankelijk was Susan nog een beetje beverig en aarzelend, maar met elke stap nam haar zelfvertrouwen toe en bewoog ze zich sneller. Ze was nog niet in staat om iemand uit te dagen voor een hardloopwedstrijd - zelfs niet die arme Jessica Seiffert - maar ze kon voelen hoe de spieren in haar benen zich spanden en ze kreeg een prettige, dierlijke gewaarwording dat ze weer een compleet mens was met normale reacties. Ze was ervan overtuigd dat ze sneller zou herstellen dan McGee verwachtte en eerder dan was gepland het ziekenhuis zou kunnen verlaten.

Toen ze bij de andere kant van het bed waren aangekomen, zei mevrouw Baker: 'Oké, hup erin met jou.' 'Wacht even. Laat me even uitrusten, dan kunnen we nog een keer terug naar de andere kant.' 'Overschat jezelf niet.' 'Ik kan het best aan. Het is niet te zwaar.' 'Weet je het zeker?'

'Ik zou toch niet tegen u durven te liegen? Anders krijg ik misschien een pak op mijn broek.' De verpleegster grinnikte. 'Reken maar.' Terwijl ze tussen de bedden in stonden te wachten tot Susan genoeg kracht had verzameld om terug te lopen, lieten ze allebei hun blik rusten op het gordijn dat op nog geen meter afstand strak dichtgetrokken was rond het andere bed.

'Heeft ze geen familie?' vroeg Susan. 'Nauwelijks. Geen naaste verwanten.' 'Dat moet afschuwelijk zijn,' fluisterde Susan. 'Wat?'

'Om alleen te sterven.'

'Je hoeft niet te fluisteren,' zei mevrouw Baker. 'Ze kan je niet horen. En trouwens, Jessie kan het verdomd goed aan. Alleen haar ijdelheid heeft een fikse deuk opgelopen. Ze was echt een mooie vrouw toen ze jonger was. En zelfs toen ze wat ouder werd, was ze nog steeds knap. Maar ze is ontzettend afgevallen en de kanker heeft haar zo aangevreten dat ze er nu uitgeteerd uitziet. Ze ging er altijd nogal prat op dat ze er zo goed uitzag, dus het feit dat de ziekte haar uiterlijk zo heeft aangetast is voor haar veel erger dan de wetenschap dat ze op sterven ligt. Ze heeft heel veel vrienden in de stad, maar ze heeft iedereen nadrukkelijk gevraagd om haar dit keer niet in het ziekenhuis te komen opzoeken. Ze wil dat ze zich haar herinneren zoals ze was. Niemand mag haar zien, behalve doktoren en verpleegsters. Daarom heb ik dat gordijn om haar bed dichtgedaan. Ze is verdoofd, maar als ze ook maar een paar seconden bij kennis komt en ziet dat het gordijn open is, zou ze helemaal overstuur raken.'

'Arm mens,' zei Susan.

'Ja,' zei mevrouw Baker, 'maar je moet er niet echt over

inzitten. Vroeger of later is het voor ons allemaal zover en zij heeft het al een stuk langer volgehouden dan een hele hoop andere mensen.'

Ze liepen nog een keer om het bed heen, waarna Susan erin stapte en zich dankbaar achterover tegen de kussens liet vallen.

'Honger?' vroeg mevrouw Baker.

'Nu u het erover hebt, ja. Uitgehongerd.'

'Mooi. Je moet weer wat vlees op die botten krijgen. Ik
zal je iets lekkers brengen.'

Terwijl ze haar bed omhoogzette tot ze rechtop kon zitten, zei Susan: 'Denkt u dat mevrouw Seiffert er last van heeft als ik de televisie aanzet?' 'Helemaal niet. Ze zal niet eens merken dat hij aanstaat. En als ze wakker wordt en het hoort, wil ze misschien ook wel kijken. Misschien kruipt ze dan wel uit haar schulp.'

Toen mevrouw Baker de kamer uitliep, zette Susan de tv aan met behulp van de afstandsbediening. Ze probeerde verschillende zenders tot ze een oude film vond die net was begonnen: Adam's Rib, met Spencer Tracey en Katharine Hepburn. Ze had hem al eerder gezien, maar het was een van die geraffineerde, geestige films die je keer op keer kon zien zonder dat hij ging vervelen. Ze legde de afstandsbediening neer en leunde achterover om er gezellig naar te gaan zitten kijken. Toch kon ze haar aandacht niet bij het begin van de film houden. Haar ogen gleden steeds naar het andere bed. Het gesloten gordijn bezorgde haar een onprettig gevoel. Het verschilde in geen enkel opzicht van het gordijn dat om haar eigen bed kon worden getrokken. Het hing aan een u-vormige rail tegen het plafond en reikte tot ongeveer dertig centimeter van de grond, waardoor alleen de wielen van het bed zichtbaar waren. Haar eigen gordijn was gedurende de afgelopen twee dagen ook een paar keer dichtgetrokken - als ze op de po moest en toen ze een andere pyjama had aangetrokken.

Maar toch stoorde Susan zich aan het gesloten gordijn rond Jessica Seifferts bed.

Het heeft in principe niets met dat gordijn te maken, dacht ze. Het is gewoon het feit dat je een kamer deelt met iemand die op sterven ligt. Daar zou niemand zich echt bij op z'n gemak voelen. Ze staarde naar het gordijn.

Nee. Nee, het was niet de aanwezigheid van de dood die haar dwars zat. Het was iets anders. Iets waar ze haar vinger niet op kon leggen.

Het gordijn hing recht en wit naar beneden, zo volmaakt roerloos dat het het bijna op een schilderij van een gordijn leek.

De film werd onderbroken door een reclameblok en Susan gebruikte de afstandsbediening om het geluid uit te schakelen.

De kamer zat gevat in stilte, als een vlieg in een brok amber.

Het gordijn hing doodstil, er was zelfs geen vleugje tocht dat het in beweging bracht. Susan zei: 'Mevrouw Seiffert?' Niets.

Mevrouw Baker kwam binnen met een grote portie vanille-ijs met bosbessen uit blik. 'Hoe lijkt je dit?' vroeg ze terwijl ze het schaaltje op het bedtafeltje zette en het omdraaide zodat Susan het blad voor zich had. 'Enorm,' zei Susan en wendde haar ogen af van het gordijn. 'Dat krijg ik nooit allemaal op.' 'O, ja hoor, dat lukt je best. Je bent nu op de weg terug. Dat is duidelijk te zien. Je zult ervan staan te kijken hoeveel trek je zult hebben in de komende twee weken.' Ze streek over haar grijze haar en zei: 'Nou, mijn dienst zit erop. Ik moet snel naar huis om mezelf extra mooi te maken. Ik heb een belangrijke afspraak vanavond - als je een uitnodiging om te gaan bowlen, een paar hamburgers te eten en daarna een drankje te pakken tenminste een "belangrijke afspraak" wilt noemen. Maar je zou de vent eens moeten zien met wie ik de laatste tijd regelmatig uitga. Dat is echt een aantrekkelijke kerel. Als ik dertig jaar jonger was, zou ik zeggen dat hij een echte bink was. Hij is zijn leven lang houthakker geweest. Zijn schouders zijn zo breed dat hij nauwelijks door de deur kan. En dan die handen van hem! Hij heeft de grootste, de hardste en de meest eeltige handen die je ooit hebt gezien, maar hij is zo mak als een lammetje.' Susan glimlachte. 'Dat klinkt alsof u een memorabele avond tegemoet gaat.'

'Dat staat vrijwel vast,' zei mevrouw Baker terwijl ze zich omdraaide om weg te gaan. 'Eh... voordat u weggaat.'

De verpleegster keek haar weer aan. 'Ja, liefje, heb je nog iets nodig?'

'Zou u... eh... nog even naar mevrouw Seiffert willen kijken?'

Mevrouw Baker wierp haar een vragende blik toe. 'Nou ja,' zei Susan niet op haar gemak, 'alleen maar omdat... ze is zo stil geweest... en ook al ligt ze misschien te slapen, het lijkt net alsof ze té stil is... en ik vroeg me af of ze misschien...'

Mevrouw Baker liep recht op het tweede bed af, hield het gordijn opzij en glipte erachter. Susan probeerde om langs het gordijn te kijken voordat het weer op zijn plaats viel, ze kon geen glimp opvangen van Jessica Seiffert of van iets anders, ze zag alleen maar de rug van de verpleegster. Ze keek omhoog naar het scherm van de tv waarop Tracey en Hepburn stonden te gesticuleren en geluidloos te praten. Ze nam een hapje van het ijs, dat heerlijk smaakte en pijn deed aan haar tanden. Ze keek weer naar het gordijn.

Mevrouw Baker kwam weer te voorschijn en het gordijn viel achter haar terug op zijn plaats, zonder Susan de kans te geven om iets te zien van wat zich erachter bevond.

'Maak je niet druk,' zei mevrouw Baker. 'Ze is niet overleden. Ze slaapt als een roos.' 'O.'

'Luister eens, meid, ik zou er maar niet meer aan denken als ik jou was. Oké? Ze gaat heus niet dood in deze kamer. Ze blijft hier een paar dagen, hooguit een week, totdat haar toestand zo verslechterd is dat ze overgebracht moet worden naar de intensive care. En daar zal het ten slotte gebeuren, tussen al die piepende en tikkende overlevingsapparatuur die uiteindelijk toch niet in staat zal zijn om haar leven ook maar een greintje te rekken. Oké?' Susan knikte. 'Oké.'

'Grote meid. Eet nou maar lekker je ijs op, dan zie ik je morgenochtend weer.'

Nadat Thelma Baker was verdwenen, zette Susan het geluid van de tv weer aan, at al het ijs op en probeerde niet naar het omfloerste bed van mevrouw Seiffert te kijken.

De lichaamsbeweging en de grote portie ijs zorgden er ten slotte voor dat ze een beetje doezelig werd. Ze viel in slaap terwijl ze naar Adam's Rib lag te kijken. In haar droom deed ze mee aan een tv-quiz waarbij de toeschouwers allemaal vreemde kostuums droegen. Ze was zelf gekleed als een ziekenhuispatiënt, met een pyjama aan en een verband om haar hoofd. De presentator van de quiz, Monty Hall, stond naast haar. 'Goed Susan,' zei hij met stroperig enthousiasme. 'Wil je de duizend dollar houden die je al hebt gewonnen, of wil je die inruilen voor wat er achter gordijn nummer één verborgen zit?' Susan keek naar het podium en zag dat er niet gewoon drie gordijnen hingen, maar er stonden drie ziekenhuisbedden met daaromheen gesloten gordijnen. 'Ik neem de duizend dollar,' zei ze. En Monty Hall zei: 'O Susan, lijkt je dat nou wel verstandig? Weet je zéker dat je de juiste beslissing hebt genomen?' En zij zei: 'Ik neem de duizend dollar, Monty.' En Monty Hall keek om naar het publiek in de studio en lachte zijn stralend witte tanden bloot. 'Wat vind het publiek ervan? Moet ze die duizend dollar nemen, als je nagaat hoe weinig je in deze tijden van inflatie met duizend dollar kunt doen, of moet ze die ruilen voor wat er achter gordijn nummer één verborgen zit?' Het publiek brulde als één man: 'Ruilen! Ruilen!' Susan schudde vastberaden haar hoofd en zei: 'Ik wil niet hebben wat er achter het gordijn zit. Alstublieft, dat wil ik niet.' Monty Hall - die totaal niet meer op Monty Hall leek maar inmiddels een ronduit duivels uiterlijk had gekregen met opgetrokken wenkbrauwen, angstaanjagende donkere ogen en een gemene mond - griste de duizend dollar uit haar hand en zei: 'Je moet het gordijn nemen, Susan, want dat is precies wat je verdient. Je hebt erom gevraagd, Susan. Het gordijn! Laat maar eens zien wat er achter gordijn nummer één zit!' Op het podium werd het gordijn rond het eerste ziekenhuisbed opengerukt en twee als patiënten geklede mannen zaten op de rand van het bed: Harch en Quince. Ze hadden allebei een scalpel in hun hand en het licht van de schijnwerpers glinsterde op de vlijmscherpe randen van de instrumenten. Harch en Quince stonden op van het bed en liepen over het podium in de richting van het publiek en van Susan, met de scalpels in hun uitgestoken handen. Het publiek gilde van verrukking en begon te applaudisseren.

Een paar minuten nadat Susan wakker schrok uit haar
dutje, ging de telefoon naast haar bed. Ze pakte de
hoorn op. 'Hallo?'

'Susan?'

'Ja.'

'Mijn god, wat was ik opgelucht toen ik hoorde dat je uit je coma was ontwaakt. Burt en ik waren halfdood van bezorgdheid!'

'Het spijt me. Eh... ik... ik weet eigenlijk niet met wie ik spreek.'

'Met mij! Met Franny.' 'Franny?'

'Franny Pascarelli, je buurvrouw.' 'O, Franny. Natuurlijk. Neem me niet kwalijk.' Franny aarzelde en zei toen: 'Je... eh... je weet toch nog wel wie ik ben, hè?'

'Natuurlijk. Ik herkende gewoon je stem niet direct.' 'Ik heb gehoord dat er sprake was van wat... geheugenverlies.'

'Dat is al bijna helemaal over.' 'Goddank.'

'Hoe gaat het met je, Franny?'

'Laten we het niet over mij hebben. Ik waggel van de ene dag naar de andere in een constant gevecht tegen de gevreesde onderkin en de verraderlijke, voortdurend uitdijende taille, maar ik laat me door niets uit het veld slaan. Je kent me. Maar mijn god, wat jij allemaal hebt doorgemaakt! Hoe gaat het met jóu?' 'Ik voel me met het uur beter.'

'De mensen van je werk... daar werd gezegd dat je misschien niet uit je coma zou ontwaken. We hebben écht in de zenuwen gezeten. Maar vanmorgen belde meneer Gomez op en zei dat alles weer goed zou komen met je. Ik was zo blij dat ik er meteen voor ben gaan zitten en een hele koffiecake naar binnen heb gewerkt.' Susan lachte.

'Hoor eens,' zei Franny, 'je hoeft je geen zorgen te maken over je huis of zo. Wij zorgen overal voor.' 'Daar ben ik zeker van. Ik ben heel blij dat ik jou als buurvrouw heb, Franny.' 'Ach, je zou precies hetzelfde voor ons doen.' Ze bleven nog een paar minuten praten, niet over belangrijke dingen, maar gewoon over nieuwtjes uit de buurt.

Toen Susan de telefoon neerlegde, had ze het gevoel dat ze eindelijk weer contact had met een verleden dat ze bijna voorgoed was kwijtgeraakt. Dat gevoel had ze niet gehad bij haar gesprek met Phil Gomez, want hij was niet meer dan een stem zonder gezicht geweest. Maar ze kon zich de mollige Franny Pascarelli herinneren en die herinnering maakte een groot verschil. Ze was niet echt goed bevriend met Franny, maar alleen door met de vrouw te praten kreeg Susan het gevoel dat er een wereld bestond buiten het streekziekenhuis van Willawauk County en dat ze daar uiteindelijk weer naar terug zou keren. Vreemd genoeg had het gesprek met Franny er ook voor gezorgd dat Susan zich meer dan ooit geïsoleerd en eenzaam voelde.

Dr. McGee maakte zijn avondronde vlak voor het eten. Hij droeg een blauwe broek, een roodgeblokt overhemd, een blauwe trui met een v-hals en een openhangende doktersjas. Borsthaar even zwart als dat op zijn hoofd krulde uit de openstaande kraag van zijn overhemd. Hij was zo slank en knap dat hij eruitzag alsof hij zo uit een advertentie voor dure herenkleding in een chique tijdschrift was gestapt.

Hij bracht een grote, mooi ingepakte doos bonbons voor haar mee en een paar pocketboeken. 'Dat had u niet moeten doen,' zei Susan terwijl ze de cadeautjes met tegenzin aanpakte. 'Zoveel is het niet. Ik wilde iets voor je meebrengen.' 'Nou... dank u wel.'

'En trouwens, het hoort gewoon bij het genezingsproces. De bonbons zullen je helpen om weer wat aan te komen. En dankzij die boeken zul je niet voortdurend aan je eigen problemen denken. Ik wist niet zeker wat je leuk vind om te lezen, maar aangezien je het gisteren over Philip Marlowe en Raymond Chandler had, dacht ik dat je wel van thrillers zou houden.' 'Deze zijn perfect,' zei ze.

Hij zette een stoel naast haar bed en ze zaten bijna twintig minuten te praten, niet alleen over de lichaamsbeweging die ze had gehad, over haar eetlust en over de resterende witte plekken in haar geheugen, maar vooral over persoonlijke dingen zoals haar favoriete boeken, het eten waar ze het meest van hield en haar lievelingsfilms.

Wat niet ter sprake kwam, was Peter Johnson, de dubbelganger van Quince die ze die ochtend was tegengekomen. Ze was bang dat ze hysterisch zou klinken, of zelfs irrationeel. Twéé sprekende gelijkenissen? McGee zou zich wel moeten gaan afvragen of het probleem niet bij haar eigen waarnemingen lag. Ze wilde niet dat hij zou denken dat ze ook maar enigszins... onevenwichtig was. En daar kwam nog bij dat ze er eerlijk gezegd niet honderd procent zeker van was dat haar waarnemingen niét beïnvloed werden door haar hoofdletsel. Ze had niet veel twijfel omtrent zichzelf, maar de twijfel die er was, vrat constant aan haar.

Toen McGee ten slotte opstond om weer verder te gaan, zei ze: 'Ik snap niet hoe u er nog een privéleven op na kunt houden als u zoveel tijd besteed aan uw patiënten.' 'Ach, andere patiënten kosten me niet zoveel tijd als jij. Jij bent een speciaal geval.'

'Ik neem aan dat u niet vaak de kans krijgt om iemand met geheugenverlies te behandelen,' zei ze. Hij glimlachte en die glimlach speelde niet alleen rond zijn fijn besneden lippen, maar zijn ogen deden ook mee - die heldere, felblauwe ogen die duidelijk iets toonden dat op genegenheid leek. 'Je bent niet alleen speciaal vanwege je geheugenverlies. En ik ben ervan overtuigd dat je dat best weet.'

Ze had haar twijfels over hem. Ze wist niet of hij gewoon aardig was en alleen maar probeerde om haar een beetje op te vrolijken, of dat hij haar echt leuk vond. Maar hoe kon hij haar in haar huidige conditie nu aantrekkelijk vinden? Iedere keer als ze in de spiegel keek, moest ze aan een verzopen rat denken. Flirten was vast een standaardonderdeel van zijn professionele omgang met patiënten.

'Hoe gedraagt je kamergenoot zich?' vroeg hij zacht, op een toon die een beetje samenzweerderig klonk. Susan wierp een blik op het gordijn. 'Ze is muisstil,' fluisterde ze.

'Goed zo. Dat betekent dat ze geen pijn heeft. Ik kan niet veel voor haar doen, maar ik kan er op zijn minst voor zorgen dat haar laatste dagen relatief pijnloos zijn.' 'O, is ze een patiënt van u?'

'Ja. Een enig mens. Jammer dat sterven voor haar zo'n langdurig en traag proces moet zijn. Ze had een sneller en minder gecompliceerd einde verdiend.' Hij liep naar het andere bed en stapte achter het gordijn. Opnieuw kon Susan geen enkele glimp van mevrouw Seiffert opvangen.

Achter het gordijn zei McGee: 'Hallo, Jessie. Hoe gaat het vandaag?'

Er klonk een gefluisterd antwoord, vrijwel onhoorbaar, een droog en broos gerasp dat zo zacht was dat Susan geen woord verstond van wat de vrouw zei, zo zacht dat ze het niet eens als een menselijke stem kon onderscheiden.

Ze lag een minuut of twee te luisteren naar McGees aandeel in het gesprek en daarna bleef het even stil. Toen hij achter het gordijn vandaan kwam, rekte ze haar nek in een poging om een blik op de oude vrouw te werpen. Maar het gordijn werd net ver genoeg opengeschoven om McGee naar buiten te laten komen, geen centimeter verder, en hij trok het meteen weer achter zich dicht. 'Ze is een sterke vrouw,' zei hij terwijl hij zijn bewondering niet onder stoelen of banken stak. Daarna knipperde hij even met zijn ogen tegen Susan en zei: 'In feite lijkt ze in aardig wat opzichten op jou.' 'Onzin,' zei Susan. 'Ik ben helemaal niet sterk. Goeie genade, u had me om dit bed moeten zien strompelen. Ik moest me zo stevig aan mevrouw Baker vasthouden dat het een wonder is dat we niet samen tegen de grond klapten.' 'Ik bedoel sterk vanbinnen,' zei McGee. 'Ik ben zo slap als wat.' Ze vond zijn complimentjes een beetje gênant, omdat ze nog steeds niet goed wist hoe ze bedoeld waren. Probeerde hij haar het hof te maken? Of was hij alleen maar aardig? Ze veranderde van onderwerp: 'Als u het gordijn een stukje openschuift, kan mevrouw Seiffert vanavond samen met mij even naar de tv kijken.'

'Ze slaapt,' zei McGee. 'Ze viel in slaap terwijl ik met haar stond te praten. Waarschijnlijk zal ze van nu af aan minstens zestien uur per dag slapen.' 'Goed, maar misschien wordt ze straks wakker,' hield

Susan vol.

'Jawel, maar het is gewoon zo dat ze niet wil dat we het gordijn openlaten. Ze is nogal gevoelig met betrekking tot haar uiterlijk.'

'Dat heeft mevrouw Baker me verteld. Maar ik weet zeker dat ik haar op haar gemak kan stellen. Misschien zou ze aanvankelijk een beetje verlegen zijn, maar daar kan ik haar wel overheen helpen.' 'Dat kun je ongetwijfeld,' zei hij. 'Maar ik...' 'Het kan ontzettend vervelend zijn om de hele dag stil in bed te moeten liggen. Als je tv kunt kijken, gaat de tijd misschien een beetje sneller voorbij.' McGee pakte haar hand. 'Susan, ik weet dat je het goed bedoelt, maar het lijkt mij beter dat we het gordijn gesloten houden, zoals Jessie wil. Je vergeet dat ze op sterven ligt. Misschien wil ze helemaal niet dat de tijd sneller voorbij gaat. En het is ook heel best mogelijk dat ze het veel fijner vindt om rustig na te kunnen denken in plaats van naar een aflevering van "Dallas" of "The Jeffersons" te kijken.'

Hoewel zijn stem niet scherp had geklonken, had Susan het gevoel alsof ze een klap in haar gezicht had gekregen. Want hij had natuurlijk gelijk. Een stervende vrouw die niets anders overbleef dan zwaar verdoofd te liggen slapen of ondraaglijke pijn te lijden zou van geen enkele tv-serie vrolijker worden. 'Het was niet mijn bedoeling om grof te zijn,' zei ze. 'Natuurlijk niet. En dat was je ook niet. Laat Jessie nou maar lekker slapen en maak je verder geen zorgen over haar.' Hij gaf een kneepje in Susans hand, klopte er even op en liet hem toen eindelijk los. 'Morgenochtend kom ik weer even bij je langs.'

Ze voelde instinctief aan dat hij twijfelde of hij zich naar haar over zou buigen om haar een kus op haar wang te geven. Hij maakte aanstalten om dat te doen, maar trok zich toen terug, alsof hij even onzeker was over haar gevoelens als zij over de zijne. Of misschien waren die bedoelingen en reacties van hem alleen maar een product van haar verbeelding; ze kwam er niet uit. 'Slaap lekker.'

'Ik zal mijn best doen,' zei ze.

Hij liep naar de deur, bleef staan en draaide zich weer om. 'Tussen twee haakjes, ik heb ervoor gezorgd dat je morgen wat therapie krijgt.' 'Wat voor soort therapie?'

'Fysiotherapie. Oefeningen om je spieren wat sterker te maken. Voornamelijk voor je benen. En je mag even in de whirlpool. Een broeder komt je na het ontbijt ophalen om je naar de afdeling Fysiotherapie te brengen.'

Mevrouw Seiffert kon zelf niet eten, dus kwam er een verpleegster langs om haar te voeren. Zelfs dat gebeurde achter het gesloten gordijn.

Susan at haar eten op en ging een van de thrillers liggen lezen, een prettige bezigheid die haar gedachten afleidde van de dubbelgangers van Harch en Quince. Later, nadat ze nog een glas melk en wat koekjes had gekregen, schuifelde ze naar de badkamer, waarbij ze de muur als steun gebruikte, en kwam op dezelfde manier terug. Op de een of andere manier leek de terugweg twee keer zo lang als de heenweg.

Toen de nachtzuster haar een slaappil bracht, wist Susan dat ze die niet nodig zou hebben, maar ze pakte hem toch aan en even later lag ze als een roos te slapen - 'Susan... Susan... Susan...'

- tot een stem die zacht haar naam riep in haar slaap doordrong, waardoor ze plotseling rechtop in bed zat. 'Susan...'

Haar hart begon te bonzen want hoe slaperig ze ook was, ze hoorde toch iets sinisters in die stem. Het nachtlampje gaf nauwelijks licht, maar het was niet helemaal donker in de kamer. Voor zover zij kon zien, was er niemand.

Ze wachtte tot ze haar naam opnieuw zou horen. De nacht bleef stil.

'Wie is daar?' vroeg ze ten slotte, terwijl ze met samengeknepen ogen naar de purperzwarte schaduwen in de hoeken van de kamer tuurde. Niemand gaf antwoord.

Terwijl ze de laatste hardnekkige restjes slaap van zich af zette, besefte ze dat de stem van links was gekomen, van het door gordijnen omringde bed. En dat het een mannenstem was geweest.

Het gordijn hing nog steeds om het bed heen. Ondanks de duisternis kon ze het toch zien. Het witte materiaal reflecteerde het minieme schijnsel van het nachtlampje en leek het zelfs te versterken. Het gordijn glinsterde alsof het een wolk fosfor was. 'Is daar iemand?' vroeg ze. Stilte.

'Mevrouw Seiffert?' Het gordijn bewoog niet. Er bewoog helemaal niéts.

Volgens de verlichte wijzerplaat van de klok op het nachtkastje was het 3:42 in de ochtend. Susan aarzelde en knipte toen de lamp naast haar bed aan. Het licht deed pijn aan haar ogen en ze liet het net lang genoeg branden om zich ervan te overtuigen dat niemand zich had verstopt op de plaatsen die in schaduw waren gehuld. Jessica Seifferts omfloerste bed zag er in het volle licht lang niet zo dreigend uit als in het donker. Ze deed de lamp weer uit.

De schaduwen haastten zich terug naar hun nesten en die nesten waren overal.

Misschien heb ik gedroomd, dacht ze. Misschien was het alleen maar een stem die me in een droom riep. Maar ze wist bijna zeker dat ze vannacht voor het eerst sinds ze uit haar coma was ontwaakt zonder te dromen had geslapen.

Ze tastte naar het bedieningspaneel voor het bed en liet het omhoogkomen tot ze half zat. Ze lag een tijdje in het donker te luisteren en wachtte af. Ze had niet het idee dat ze weer zou kunnen slapen. De vreemde stem had haar aan de dubbelgangers van Harch en Quince doen denken en dat leek een perfect recept voor slapeloosheid. Maar het slaapmiddel dat ze had gekregen, werkte kennelijk nog steeds want na een tijdje begon ze weer te dommelen.

6

Gisteren had het de hele dag naar onweer uitgezien. Het was net alsof de lucht een pak slaag had gehad, vol blauwe plekken en helemaal opgezwollen. Nu, op dinsdagochtend, brak de bui eindelijk door met als enige waarschuwing een donderklap die zo luid was dat het hele ziekenhuis ervan leek te schudden. De regen die plotseling neerplensde, leek op een enorme tent die met een zoefff en veel gebulder in elkaar stortte. Susan kon niets van de bui zien omdat het gordijn rond het andere bed haar het uitzicht op het raam benam. Maar ze kon wel de donder horen en de felle bliksemschichten zien. De dikke regendruppels ranselden zo hard tegen de onzichtbare ruit dat het leek alsof iemand op een trom stond te roffelen.

Ze at haar buik rond aan een ontbijt bestaande uit cornflakes met warme melk, geroosterd brood, sinaasappelsap en een zoet broodje, schuifelde naar de badkamer en weer terug met meer zelfvertrouwen en minder pijn dan de avond ervoor en nestelde zich toen weer in bed met een van de thrillers.

Ze had nog maar een paar bladzijden gelezen toen twee broeders opdoken met een brancard. De eerste die naar binnen kwam, zei: 'We komen u ophalen om u naar beneden, naar de afdeling Fysiotherapie te brengen, mevrouw Thorton.'

Ze legde haar boek weg, keek op - en had het gevoel alsof februari haar in de nek had staan hijgen. Ze waren gekleed in witte ziekenhuispakken en op de borstzakken van hun overhemden stond met blauwe letters Streekziekenhuis Willawauk County geborduurd, maar het waren niet zomaar twee broeders. Zo simpel lag het niet, ze waren allesbehalve gewoon. De eerste man, degene die had gesproken, was ongeveer een meter zevenenzestig, gezet, met goor blond haar, een rond gezicht, een kuiltje in zijn kin, een mopsneus en de kleine, snelle ogen van een varken. De ander was langer, misschien wel een meter tachtig, met rood haar, lichtbruine ogen en een blanke huid die onder zijn ogen en op de brug van zijn neus bespikkeld was met sproeten; hij was niet knap maar absoluut aantrekkelijk en zijn open gezicht met de zachte trekken was onmiskenbaar Iers.

Degene met de mopsneus was Carl Jellicoe.

De roodharige man was Herbert Parker.

Ze waren de twee resterende corpsleden uit het Huis van
de Donder, de vrienden van Harch en Quince.

Onmogelijk. Figuren uit een nachtmerrie. Ze hoorden
thuis in het land der dromen.

Maar ze was wakker. En ze waren hier. Echt.

'Wat een bui, hè?' zei Jellicoe spraakzaam terwijl een
kanonnade van donderslagen door de lucht denderde.

Parker duwde de brancard de kamer binnen en zette hem tegen Susans bed aan. Beide mannen glimlachten.

Ze zag dat ze nog heel jong waren, een jaar of twintig, eenentwintig. Net als de beide anderen hadden de afgelopen dertien jaar geen enkel spoor op hen achtergelaten.

Nóg twee dubbelgangers? Die hier tegelijkertijd opdoken? En allebei als broeder in dienst waren van het streekziekenhuis van Willawauk County? Nee. Belachelijk. Onzinnig. Dat zou zo'n gigantisch toeval zijn, dat bestond gewoon niet.

Ze moesten het echt zijn. Jellicoe en Parker in eigen persoon, geen dubbelgangers.

Maar plotseling voelde ze haar maag samenkrimpen toen ze zich herinnerde dat Jellicoe en Parker dood waren.

Verdomme, ze waren dóód.

En toch stonden ze hier tegen haar te lachen.

De waanzin ten top.

'Nee,' zei Susan terwijl ze achteruitdeinsde en naar de andere kant van het bed kroop, zo dicht tegen de buizen van de zijsteun aan dat het kille metaal door haar dunne pyjama heen leek te branden. 'Nee, ik ga niet met jullie mee naar beneden. Vergeet het maar.' Jellicoe keek quasi-verbaasd. Terwijl hij net deed alsof hij niet zag dat ze doodsbang was en totaal niet snapte wat ze eigenlijk bedoelde, wierp hij een blik op Parker en zei: 'Hebben we ons vergist? Ik dacht dat we Thorton uit twee-achtenvijftig naar beneden moesten brengen.'

Parker grabbelde in zijn borstzak, trok een dubbelgevouwen velletje papier te voorschijn en maakte het open om te zien wat erop stond. 'Dat staat hier wel. Thorton uit twee-vijf-acht.'

Susan had nooit gedacht dat ze Jellicoe en Parker goed genoeg had gekend om na dertien jaar hun stemmen nog
te herkennen. Ze had hen allebei voor het eerst gezien op die avond dat zij samen met de twee anderen Jerry Stein een aframmeling hadden gegeven en vermoord. Tijdens het proces had Jellicoe zijn mond niet open gedaan, hij had zelfs geen plaats genomen in de getuigenbank, want hij had zich beroepen op zijn grondwettelijk recht om geen zelfbelastende verklaring af te hoeven leggen; Parker had wel getuigd, maar niet uitgebreid. De stem van Carl Jellicoe herkende ze dan ook inderdaad niet. Maar toen Herbert Parker hardop voorlas wat er op het briefje stond dat hij uit zijn borstzak had gehaald, keek Susan met een ruk op want hij sprak met een Boston-accent en dat was iets dat ze bijna was vergeten. Hij zag eruit als Parker. Hij klonk als Parker. Hij moest Parker zijn.

Maar Herbert Parker was dood en begraven en lag ergens in een graf te rotten!

Ze stonden haar allebei op een vreemde manier aan te kijken.

Het liefst had ze een blik op het nachtkastje geworpen om te zien of daar iets stond dat ze als wapen zou kunnen gebruiken, maar ze durfde haar ogen niet van hen af te wenden.

Jellicoe zei: 'Heeft de dokter niet verteld dat we je vanmorgen voor fysiotherapie naar beneden zouden brengen?'

'Maak dat je de kamer uit komt,' zei ze bevend, met een stem die strak stond van de spanning. 'Ga weg.' De twee mannen keken elkaar aan. Een serie onnatuurlijk felle bliksemschichten doorkliefden de bewolkte dag, glinsterden tegen de beregende ruit en strooiden stroboscopische patronen van licht en schaduw over de muur tegenover het voeteneind van Susans bed. Het griezelige licht veranderde het gezicht van Carl Jellicoe gedurende een moment en vervormde het dusdanig dat zijn ogen heel even op diepe holen leken waaruit een straal hel wit licht omhoogschoot.

Parker zei tegen Susan: 'Hé, luister, u hoeft u echt geen zorgen te maken. Het gaat alleen om fysiotherapie, hoor. Het doet geen pijn of zo.'

'Ja,' zei Jellicoe, toen er een eind was gekomen aan dat ongelooflijke spervuur van licht. Hij vertrok zijn varkenssmoel in een onnatuurlijk brede grijns. 'U vindt het vast heel leuk bij fysiotherapie, mevrouw Thorton.' Hij liep naar het bed en begon de zijsteun aan die kant omlaag te klappen. 'En u zult de whirlpool héérlijk vinden.' 'Ga weg, zei ik!' schreeuwde Susan. 'Ga weg! Maak als de donder dat je wegkomt!'

Jellicoe deinsde met een vertrokken gezicht achteruit.

Susan beefde als een riet. Haar hart bonsde als een op
een brok beton losgelaten sloophamer.

Als ze op die brancard ging liggen en met hen meeging
naar beneden, zou ze nooit meer terug worden gebracht.

Dat zou haar einde betekenen. Dat wist ze. Dat wist ze
zéker.

'Ik krab jullie de ogen uit de kop als jullie proberen me de kamer uit te brengen,' zei ze terwijl ze haar best deed om het trillen van haar stem tegen te gaan. 'Dat meen ik.'

Jellicoe keek Parker aan. 'Je kunt maar beter even een verpleegster halen.'

Parker liep op een holletje de kamer uit. De lampen in het ziekenhuis flikkerden en gingen uit, zodat er gedurende een moment niets anders was dan het sombere licht van de grauwe dag, daarna werd de stroomtoevoer weer hersteld.

Jellicoe richtte zijn kleine, dicht bij elkaar staande ogen op Susan en schonk haar een volmaakt lege glimlach die haar toch al ijskoude bloed nog meer verkilde. 'Doe nou maar rustig aan, hè? Heus mevrouw, u moet zich gewoon ontspannen. Wilt u me dat plezier doen?' 'Blijf waar je bent.'

'Niemand zal bij u in de buurt komen. Blijf dus maar rustig,' zei hij op een zangerig toontje terwijl hij een geruststellend gebaar maakte. 'Niemand wil u kwaad doen. We zijn hier allemaal vrienden van u.' 'Verdomme, doe maar niet alsof je denkt dat ik gek ben,' zei ze. Ze was niet alleen doodsbang maar ook woest. 'Je weet verdomd goed dat ik niet geschift ben. Jij weet wat er hier aan de hand is. Daar heb ik geen flauw idee van, maar je kunt er vergif op innemen dat jij het wel weet.' Hij keek haar zonder iets te zeggen aan. Maar zijn ogen waren spottend, net als de zweem van een genoegzame grijns die een van zijn mondhoeken omhoogkrulde. 'Ga achteruit,' zei Susan. 'Ga bij dit bed weg. En nu meteen!'

Jellicoe liep achteruit naar de openstaande deur, maar hij ging de kamer niet uit.

Het gebons van Susans eigen hart dreunde zo hard in haar oren dat het bijna het regen-wind-donder-bliksem refrein van de herfststorm overstemde. Elke ademtocht bleef in haar droge, schurende keel steken en moest welbewust losgetrokken worden. Jellicoe bleef naar haar kijken.

Dit kan toch niet waar zijn, hield ze zichzelf zenuwachtig voor. Ik ben een verstandige vrouw. Ik ben een wetenschapper. Wonderbaarlijk toeval bestaat volgens mij niet en ik mag hangen als ik in bovennatuurlijke dingen geloof. Er zijn gewoon geen dingen zoals geesten. Dode mannen komen niet terug. Dat kan niet! Jellicoe bleef naar haar kijken.

Susan vervloekte haar krachteloze, uitgemergelde lichaam. Ook al zou ze de kans krijgen om ervandoor te gaan, dan kwam ze toch niet verder dan een paar stappen. En als ze haar dwongen om voor haar leven te vechten, dan zou ze dat niet lang volhouden. Eindelijk kwam Herbert Parker terug met een verpleegster, een streng uitziende blondine die Susan nog nooit eerder had gezien.

'Wat is er hier aan de hand?' zei de verpleegster. 'Waarom bent u zo overstuur, mevrouw Thorton?'

Deze mannen,' zei ze. 'Wat is er met hen?' vroeg de verpleegster, terwijl ze naar het bed toeliep.

'Ze willen me kwaad doen,' zei Susan. 'Nee hoor, ze willen u alleen maar meenemen naar de afdeling Fysiotherapie op de eerste verdieping,' zei de verpleegster. Ze stond inmiddels naast het bed, aan de kant waar Carl Jellicoe de zijsteun had neergeklapt. 'U begrijpt het niet,' zei Susan, terwijl ze zich afvroeg hoe ze de hele toestand in godsnaam aan deze vrouw moest uitleggen zonder als een geflipte gek te klinken. Parker stond bij de open deur. Hij zei: 'Ze heeft gedreigd dat ze ons de ogen uit zou krabben.' Jellicoe was wat dichterbij gekomen en stond bij het voeteneinde van het bed, veel te dichtbij. 'Achteruit, schoft,' zei Susan terwijl ze hem de woorden letterlijk toespuugde. Hij deed net alsof hij niets hoorde. Susan zei tegen de verpleegster: 'Zeg tegen hem dat hij achteruit gaat. U begrijpt het niet. Ik heb alle reden om bang voor hem te zijn. Zeg dat hij weg moet!' 'Wel, er is helemaal geen reden waarom u zich zo moet opwinden,' zei de verpleegster. 'We zijn hier allemaal vrienden van u,' zei Jellicoe. 'Susan, weet je waar je bent?' vroeg de verpleegster op dat toontje dat gewoonlijk alleen maar gebruikt wordt tegen heel jonge kinderen, heel oude mensen en geestelijk uit het lood geslagen mensen. Susan begon geërgerd en boos tegen haar te schreeuwen. 'Verrek, ja, ik weet heel goed waar ik ben. Ik ben in het streekziekenhuis van Willawauk County. Ik heb hoofdletsel en ik heb drie weken in coma gelegen, maar ik ben echt niet opnieuw ingestort. Ik lijd niet aan waanvoorstellingen of hallucinaties. Ik ben niet hysterisch. Deze mannen zijn...'

'Susan, wil je me een plezier doen?' zei de verpleegster, nog steeds op die overdreven redelijke, stroperige, neerbuigende toon. 'Zou je niet willen schreeuwen? Zou je je stem iets willen dempen? Ik weet zeker dat je je een stuk rustiger zult voelen als je alleen maar je stem dempt en even de tijd neemt om op adem te komen. Zucht maar even goed en probeer je te ontspannen. We komen geen stap verder als we niet allemaal rustig zijn, elkaar vertrouwen en gewoon beleefd blijven tegen elkaar.' 'Jezus!' zei Susan die gloeide van ergernis. 'Susan, ik wil je graag een prikje geven,' zei de verpleegster. Ze tilde haar hand op. Ze had een vochtig watje bij zich en een injectiespuit die al gevuld was met een donkergele vloeistof. 'Nee,' zei Susan en schudde haar hoofd. 'Dat zal je helpen om te ontspannen.' 'Nee.'

'Wil je je niet ontspannen?' 'Ik wil op mijn qui-vive blijven.' 'Het doet echt geen pijn, Susan.' 'Laat me met rust.'

De verpleegster boog zich over het bed naar haar toe. Susan greep het pocketboekje dat ze had liggen lezen en gooide het in het gezicht van de vrouw. De verpleegster deed een stap achteruit, maar ze had zich geen pijn gedaan. Ze keek Jellicoe aan. 'Wil je me even helpen?' 'Natuurlijk,' zei hij.

'Kom niet dichterbij,' waarschuwde Susan. Jellicoe kwam naar de zijkant van het bed toe. Ze draaide zich naar links, greep een drinkglas van het nachtkastje en smeet het naar Jellicoes hoofd. Hij dook weg en het glas miste hem en barstte tegen de muur achter hem aan scherven. Susan zocht iets anders om te gooien. Hij kwam snel op haar af en ze probeerde haar nagels in zijn gezicht te zetten, maar hij greep haar polsen vast met een paar handen als bankschroeven. Hij was sterker dan hij eruitzag. Ze had zich zelfs niet los kunnen trekken als ze in een betere conditie was geweest. 'Je moet je niet verzetten,' zei de verpleegster. 'We zijn hier allemaal vrienden van u,' zei Carl Jellicoe voor de derde keer.

Susan vocht terug, maar zonder resultaat. Jellicoe drukte haar achterover tegen het matras. Ze gleed onderuit op het bed tot ze languit en hulpeloos op haar rug lag. Jellicoe klemde haar armen tegen haar zij. De verpleegster schoof de mouw van haar groene pyjama omhoog.

Susan worstelde, roffelde met haar voeten tegen het bed en schreeuwde om hulp. 'Houd haar stil,' zei de verpleegster. 'Gemakkelijk gezegd,' zei Jellicoe. 'Ze is behoorlijk fel.' Wat hij zei, was waar. Ze was verbaasd dat ze zich ondanks alles zo kon verzetten. Paniek had haar nieuwe kracht gegeven.

De verpleegster zei: 'Nou ja, ze houdt zich in ieder geval gespannen. Ik kan de ader zien. Die ligt mooi boven.'

Susan gilde.

De verpleegster wreef snel met het watje over haar arm.

Het was nat en koud.

Susan rook alcohol en gilde opnieuw.

Een reeks donderslagen kwam als een goederentrein
aandenderen en ontspoorde met een harde, scherpe
klap. Het licht in het ziekenhuis flikkerde aan-uit, aan-
uit.

'Susan, als je niet netjes stil blijft liggen, zou de naald weleens in je arm kunnen afbreken. Je wilt toch niet dat dat gebeurt, hè?'

Ze weigerde om zich rustig over te geven. Ze wrong zich in allerlei bochten en probeerde zich uit Jellicoes greep los te worstelen.

Toen zei een bekende stem: 'Wat is hier in vredesnaam
aan de hand? Wat doen jullie met haar?'

De blonde verpleegster trok de naald terug op het moment dat die in Susans blote huid dreigde te prikken. Jellicoes handen ontspanden toen hij zich omdraaide om te zien wie tegen hen stond te praten. Susan tilde met inspanning haar hoofd op van het matras.

Mevrouw Baker stond aan het voeteneind van het bed.

'Ze is hysterisch,' zei de blonde verpleegster.

'Ze dreigde met geweld,' zei Jellicoe.

'Met geweld?' zei mevrouw Baker die er duidelijk niets
van geloofde. Ze keek Susan aan. 'Liefje, wat is er aan
de hand?'

Susan keek op naar Carl Jellicoe die haar nog steeds vasthield. Zijn blik boorde zich in de hare. Zonder er de nadruk op te leggen, verstevigde hij de druk van zijn vingers en voor het eerst besefte ze dat zijn vlees warm was, niet koud en klam als het vlees van een dode. Ze keek mevrouw Baker aan en zei op rustige toon: 'Weet u nog wat me dertien jaar geleden is overkomen? Daar heb ik het gisteren uitgebreid met u en dr. McGee over gehad.' 'Ja,' zei mevrouw Baker, terwijl ze de bril pakte die aan het koordje op haar borst hing en hem op haar neus zette. 'Natuurlijk weet ik dat nog. Een vreselijk geval.' 'Nou, ik had daar net een nachtmerrie over toen deze twee broeders de kamer in kwamen.' 'Is dit allemaal het gevolg van een nachtmerrie?' vroeg mevrouw Baker.

'Ja,' jokte Susan. Ze wilde alleen maar de blonde verpleegster, Jellicoe en Parker uit haar kamer krijgen. Als ze weg waren, zou ze misschien in staat zijn om de hele toestand aan Thelma Baker uit te leggen. Als ze nu vertelde wat er aan de hand was, zou mevrouw Baker weleens dezelfde diagnose kunnen stellen als de blonde verpleegster: hysterie.

'Laat haar los,' zei mevrouw Baker. 'Ik knap dit wel op.' 'Ze dreigde met geweld,' zei Jellicoe. 'Ze had een nachtmerrie,' zei mevrouw Baker. 'Inmiddels is ze klaarwakker. Laat haar los.'

'Thelma,' zei de blonde verpleegster, 'ze leek allesbehalve slaperig toen ze mij dat boek naar m'n hoofd gooide.'

'Die arme meid heeft een rottijd achter de rug,' zei mevrouw Baker, terwijl ze naar de zijkant van het bed liep en de andere verpleegster voorzichtig opzij duwde. 'Vooruit jullie allemaal, ga nu maar weg. Susan en ik lossen dit samen wel op.'

'Ik ben van oordeel...' begon de blonde verpleegster. 'Millie,' zei mevrouw Baker, 'je weet dat ik alle vertrouwen heb in jouw oordeel. Maar dit is een speciaal geval. Ik kan dit echt wel in mijn eentje opknappen. Heus waar.'

Met tegenzin liet Jellicoe Susan los. Susan werd slap van opluchting en ging toen rechtop in bed zitten. Ze wreef eerst over haar ene pols en toen over de andere. Ze kon nog steeds voelen waar Jellicoes vingers haar vast hadden geklemd. De twee broeders liepen langzaam de kamer uit en namen de brancard mee.

De blonde verpleegster aarzelde, stond op haar dunne onderlip te kauwen, maar uiteindelijk ging ze ook weg, nog steeds met het natte watje en de injectiespuit in haar handen.

Mevrouw Baker liep om het bed heen, waarbij ze oplette dat ze niet in de scherven van het gebroken glas trapte. Ze ging even naar mevrouw Seiffert kijken, kwam toen weer terug naar Susan en zei: 'Die oude lieverd heeft gewoon door de hele heisa heen geslapen.' Ze pakte een nieuw glas uit het nachtkastje en schonk het vol water uit de beslagen metalen kan die op een plastic blad boven op het kastje stond. 'Dank u wel,' zei Susan terwijl ze het glas aanpakte. Ze dronk het gretig leeg. Haar keel was nog een beetje gevoelig van het schreeuwen en het water bracht verlichting.

'Nog een beetje?' 'Nee, dat was genoeg,' zei ze terwijl ze het glas op het nachtkastje zette.

'Goed,' zei mevrouw Baker, 'en wat was er nu in jezus-naam aan de hand?'

Susans gevoel van opluchting maakte snel plaats voor spanning en angst, want ze besefte dat de verschrikking nog niet voorbij was. In feite was het waarschijnlijk nu pas begonnen.

Deel Twee
de gordijnen worden opengeschoven...

7

De bliksem en de donder waren verder het land ingetrokken, maar de grauwe regen bleef met bakken uit de hemel vallen en het was nog steeds een sombere dag. Susan zat rechtop in bed en voelde zich nietig en uitgeteld, alsof de regen die haar weliswaar niet kon raken toch op de een of andere manier haar wezenlijke ik wegspoelde.

Jeffrey McGee stond met de handen in de zakken van
zijn doktersjas gepropt naast het bed en zei: 'Dus nu
wou je me vertellen dat er hier drié dubbelgangers van
die corpsleden zijn opgedoken.'

'Vier.'

'Wat?'

'Ik heb u niet verteld dat ik er gisteren ook eentje heb gezien.'

'Dat moet dan... Quince zijn geweest?' 'Ja.'

'Heb je die hier gezien? Of iemand die op hem leek?' 'In de gang, terwijl ik een rondje in de rolstoel maakte. Hij is een patiënt, net als Harch. Kamer twee-zestien. Hij zou Peter Johnson heten.' Ze aarzelde en zei toen: 'Hij lijkt een jaar of negentien.' McGee stond haar even zwijgend te bestuderen. Hoewel hij zijn oordeel nog niet had gegeven en hoewel hij kennelijk echt zijn best deed om haar te geloven, kon ze hem niet aankijken. De dingen die ze hem had verteld, waren zo onwaarschijnlijk dat zij als wetenschapper zich er al voor geneerde dat ze erover had moeten beginnen. Ze keek neer op haar handen die ineengestrengeld op haar schoot lagen. McGee zei: 'Was Randy Lee Quince ook zo oud toen hij meehielp om Jerry Stein te vermoorden? Een jaar of negentien?'

'Ja. Hij was de jongste van de vier.' En ik weet precies wat er nu door je hoofd speelt, dacht ze. Je staat aan mijn hoofdletsel te denken, aan dat coma, aan de mogelijkheid van een gering hersenletsel dat niet te zien was op een van je röntgenfoto's of bij een van je andere proeven, een klein bloedpropje of misschien een microscopisch bloedinkje in een van die haarvaatjes in de hersenen. Je vraagt je af of ik misschien hersenletsel heb opgelopen dat puur bij toeval dat minieme stukje hersenen heeft aangetast waarin mijn herinneringen aan het Huis van de Donder zijn opgeslagen. En je vraagt je af of een dergelijk letsel - een propje ter grootte van een zandkorrel of dat minuscule gesprongen bloedvaatje - er de oorzaak van kan zijn dat die herinneringen zich ongewoon sterk aan mij opdringen, met als gevolg dat ik aan niets anders meer kan denken. Ben ik enkel en alleen zo gefixeerd op de moord op Jerry omdat vanwege een of andere abnormale druk in mijn hersenen mijn aandacht onophoudelijk op het Huis van de Donder is gevestigd? Zorgt die druk ervoor dat ik me verbeeld dat er nieuwe ontwikkelingen zijn in die oude nachtmerrie? Verandert dat microscopisch kleine rotte plekje in mijn hoofd mijn waarnemingen zo, dat ik de indruk krijg dat ik mannen zie die als twee druppels water op Harch en de anderen lijken, terwijl Bill Richmond, Peter Johnson en de beide broeders in werkelijkheid geen spat op het kwartet corpsleden lijken? Goed, misschien is dat inderdaad wat er met me aan de hand is. Maar het kan ook best niet zo zijn. Het ene moment lijkt dat me de verklaring en een moment later weet ik zeker dat er iets heel anders aan de hand moet zijn.

Het zijn géén dubbelgangers. Het zijn wél dubbelgangers. Het gaat helemaal niet om de echte Harch, Quince, Jellicoe en Parker. Het gaat wél om de echte Harch, Quince, Jellicoe en Parker. Ik weet het niet meer. Lieve god nog aan toe, ik weet echt niet wat er met me aan de hand is dus, mijn beste dr. McGee, kan ik het u ook niet kwalijk nemen dat u in de war raakt en twijfels koestert.

'Dus nu zijn ze met hun vieren,' zei hij. 'Vier dubbelgangers en allemaal hier in het ziekenhuis.' 'Tja... ik weet het eigenlijk niet.' 'Maar je hebt me toch net verteld...' 'Ik bedoel, ja, ze zien er volgens mij precies zo uit als de mannen die Jerry hebben vermoord. Maar ik weet niet of ze alleen maar dubbelgangers zijn of dat ze...' 'Ja?'

'Nou ja, of ze misschien... iets anders zijn.' 'Zoals?'

'In het geval van Parker en Jellicoe...' 'Ga verder,' drong hij aan.

Susan kon zichzelf er gewoon niet toe brengen om zich hardop af te vragen of er misschien geesten bestonden. Toen Carl Jellicoe haar achterover tegen het bed had gedrukt en zijn handen haar armen stevig omklemd hielden, had een bovennatuurlijke verklaring niet onmogelijk geschenen. Maar nu leek het pure waanzin om een serieus verhaal op te hangen over dode mannen die uit het graf waren opgestaan om bloedig wraak te nemen op een levende persoon. 'Susan?'

Ze keek hem eindelijk aan.

'Ga verder,' drong hij opnieuw aan. 'Als de twee broeders niet alleen maar dubbelgangers zijn van Jellicoe en Parker, als ze iets anders zijn, waar denk je dan aan?' 'O, jezus, ik weet het gewoon niet meer,' zei ze vermoeid. 'Ik weet niet wat ik tegen u moet zeggen, hoe ik het u moet uitleggen - of hoe ik het voor mezelf kan verklaren, als we het er toch over hebben. Ik weet niet wat ik ervan moet denken. Ik kan u alleen maar vertellen wat ik met mijn eigen ogen heb gezien - of wat ik dacht dat ik zag.'

'Hoor eens, ik wil je niet onder druk zetten,' zei hij snel.

'Ik weet dat dit niet gemakkelijk voor je moet zijn.'

Ze zag het medelijden in zijn prachtige blauwe ogen en
keek onmiddellijk de andere kant op. Ze wilde niet dat
iemand haar zielig vond, zeker niet Jeffrey McGee. Het
idee alleen al vond ze ronduit walgelijk.

Hij hield even zijn mond en stond strak naar de grond
te kijken, kennelijk diep in gedachten.

Ze veegde haar vochtige handpalmen af aan het laken
en leunde achterover tegen de kussens. Ze sloot haar
ogen.

Buiten veranderde het stampe-stampe-stamp van de regen de hele Willawauk Valley in één grote taptoe. Hij zei: 'Ik heb een voorstel.' 'Daar zit ik echt op te wachten.' 'Misschien bevalt het je helemaal niet.' Ze deed haar ogen open. 'Laat maar eens horen.' 'Wat zou je ervan vinden als ik Bradley en O'Hara nu hiernaartoe laat komen?' 'Jellicoe en Parker.'

'In werkelijkheid heten ze Bradley en O'Hara.' 'Dat heeft mevrouw Baker me ook al verteld.' 'Laat me ze hiernaartoe halen. Ik zal aan allebei vragen om je iets over henzelf te vertellen: waar ze geboren zijn en opgegroeid, waar ze op school hebben gezeten en hoe ze ertoe zijn gekomen om in het ziekenhuis te gaan werken. Dan kun je hun elke vraag stellen die in je opkomt, wat je maar wilt. Het zou best kunnen dat als je een tijdje met hen praat en hen een beetje beter leert kennen...' 'Dat ik dan wellicht tot de conclusie kom dat ze per slot van rekening toch niet zo sprekend op Parker en Jellicoe lijken,' maakte ze zijn gedachte af. Hij kwam iets dichterbij en legde een hand op haar
schouder, waardoor ze gedwongen werd om naar hem op te kijken en weer dat medelijden te zien. 'Geloof je niet dat er op zijn minst een kans bestaat dat je heel anders tegen ze gaat aankijken als je een beetje meer van hen weet?'

'O ja,' zei ze. 'Die kans zit er dik in. Volgens mij staat dat wel bijna vast.'

Hij was kennelijk verrast door het feit dat ze zo attent en objectief reageerde.

Ze zei: 'Ik ben me er volledig van bewust dat mijn probleem hoogstwaarschijnlijk of pyschologisch is, of veroorzaakt wordt door een of andere organische hersenbeschadiging als gevolg van het ongeluk. En er is ook een kans dat het ongeluk niet de directe oorzaak is, maar dat het voortvloeit uit het feit dat ik drie weken in coma heb gelegen.'

McGee schudde zijn hoofd, glimlachte en zag er op zijn beurt een beetje gegeneerd uit. ik vergeet telkens dat je wetenschappelijk geschoold bent.' 'U hoeft mij niet met fluwelen handschoentjes aan te pakken, dr. McGee.'

De opluchting straalde letterlijk van hem af, toen hij zijn beide handen plat op het matras legde, zichzelf ophees en naast haar op de rand van het bed plofte. Dat achteloze en ongekunstelde gedrag, die spontane fysieke manier om uitdrukking te geven aan zijn blijdschap over haar onomwonden reactie, deed hem tien jaar jonger lijken - en maakte hem nog aantrekkelijker dan hij al was. 'Weet je, ik stond me echt suf te piekeren hoe ik je op een beetje leuke en vriendelijke manier zou kunnen vertellen dat al dat dubbelgangersgedoe waarschijnlijk alleen maar tussen je oren zit en nu blijkt dat je dat allemaal allang weet. En dat houdt weer in dat we waarschijnlijk een van de twee diagnoses die je zelf net hebt aangegeven kunnen vergeten. Ik bedoel dat het er niet op lijkt dat je geplaagd wordt door een psychologische boeman. Daar ben je veel te evenwichtig voor. Je bent echt ongelooflijk!' 'Dus dan moet ik maar hopen dat ik een hersenbeschadiging heb opgelopen,' zei Susan met een stevige dosis ironie.

Hij werd weer ernstig. 'Nou ja, luister, het kan niet iets levensgevaarlijks zijn. Het is absoluut geen ernstige hersenbloeding of zo. Als dat wel het geval zou zijn, dan kon je niet zo fit en zo alert zijn als nu het geval is. En het was ook niet zo erg dat het te zien was op de hersenscan die we van je hebben gemaakt terwijl je in coma lag. Het is iets kleins, Susan, iets dat te genezen is.' Ze knikte.

'Maar Bradley en O'Hara en dat andere stel jagen je nog
steeds angst aan,' zei hij.

'Ja.'

'Ook al weet je dat het waarschijnlijk alleen maar tussen je oren zit.'

'Het woord waar alles om draait, is "waarschijnlijk".' 'Ik durf best te stellen dat het absoluut een waarnemingsprobleem is dat wordt veroorzaakt door een hersenafwijking.'

'Ik neem aan dat u gelijk hebt.' 'Maar je bent nog steeds bang voor hen.' 'Heel erg.'

'We moeten niet hebben dat je genezingsproces nadelig wordt beïnvloed door stress of depressie,' zei hij fronsend.

'Ik veronderstel dat ik het wel aan zal kunnen. Ik sta bekend als het zonnetje in huis.' Hij glimlachte opnieuw. 'Goed zo. Dat is de juiste houding.'

Met dien verstande, dacht Susan, dat ik diep in mijn hart geen moment geloof dat ik een psychologisch probleem heb, net zo min als een of andere hersenafwijking. Die oplossingen voelen gewoon niet goed aan. Verstandelijk vind ik ze wel acceptabel, maar als ik puur op mijn gevoel afga, kloppen ze niet. Gevoelsmatig is het enig juiste antwoord het antwoord dat volslagen onzinnig is:

Deze mannen zijn niet alleen in mijn ogen dubbelgangers van Harch, Quince, Jellicoe en Parker, ze zijn dat écht. En ze willen iets van me - waarschijnlijk mijn leven.

Terwijl ze met een hand over haar gezicht streek alsof ze op die manier de vermoeidheid weg kon wrijven en van zich af kon zetten, zei Susan: 'Goed... laten we de koe dan maar bij de horens pakken. Laat Jellicoe en Parker maar binnenkomen, dan zullen we wel zien wat er gebeurt.' 'Bradley en O'Hara.' 'Ja, die bedoel ik.'

'Luister eens, als je hen in gedachten Jellicoe en Parker noemt, dan zit het er dik in dat ze er voor jou ook als Jellicoe en Parker uit zullen zien. Op die manier werk je dat waarnemingsprobleem in de hand. Denk nou maar aan hen als Denny Bradley en Pat O'Hara, dan zal dat helpen om je waarnemingen helder te houden en hen te zien zoals ze in werkelijkheid zijn.' 'Oké. Ik zal hen in gedachten Bradley en O'Hara noemen. Maar als ze nog steeds als twee druppels water op Jellicoe en Parker lijken, heb ik misschien meer behoefte aan een duivelsuitdrijver dan aan een neuroloog.' Hij moest lachen. Zij niet.

McGee had Bradley en O'Hara in het kort uitgelegd wat er aan de hand was voordat hij ze weer in haar kamer binnenliet. Ze leken zich zorgen te maken over Susans toestand en wilden kennelijk maar al te graag doen wat ze konden om haar te helpen.

Ze deed haar best om hen niet te laten merken dat hun aanwezigheid haar nog steeds behoorlijk overstuur maakte. Hoewel haar maag samenkromp en haar hart als een razende tekeer ging, dwong ze zichzelf toch om geruststellend tegen hen te glimlachen en net te doen alsof ze volkomen ontspannen was. Ze wilde McGee een eerlijke kans gunnen om te bewijzen dat deze twee mannen bij nader inzien toch niets anders bleken te zijn dan een paar doodgewone, onschuldige jonge kerels waar geen greintje kwaad in stak.

McGee stond naast het bed, met een hand op de zijsteun, en raakte af en toe bij wijze van morele steun haar schouder aan.

De twee broeders stonden aan het voeteneind van het bed. Aanvankelijk gedroegen ze zich stijf, als een stel schooljongens dat een les moest opzeggen voor een strenge lerares. Maar geleidelijk aan werden ze wat losser.

Dennis Bradley was de eerste die zijn mond opendeed. Hij was degene die haar tegen het bed had gedrukt terwijl de verpleegster op het punt had gestaan haar een injectie te geven.

'Om te beginnen,' zei Bradley, 'wil ik mijn excuses aanbieden als ik u een beetje te stevig heb aangepakt. Dat was niet mijn bedoeling. Maar het kwam omdat ik een beetje bang was, ziet u.' Hij stond onhandig van zijn ene op zijn andere been te wippen. 'Ik bedoel, als je nagaat wat u zei... u weet wel... over wat u wilde doen... met onze ogen en zo...'

'Al goed,' zei Susan, hoewel ze nog steeds kon voelen hoe hij haar had vastgegrepen, hoe wreed zijn vingers haar dunne armen hadden omkneld. 'Ik was ook bang. Volgens mij ben ik eigenlijk degene die haar excuses moet aanbieden. Aan jullie allebei.' Aangespoord door McGee vertelde Bradley iets over zichzelf. Hij was geboren in Tucson, Arizona, afgelopen juni twintig jaar geleden. Op zijn negende waren zijn ouders verhuisd naar Portland, Oregon. Hij had geen broers, wel een oudere zuster. Hij had een tweejarige vooropleiding voor verpleegkundige gevolgd, plus een aantal speciale cursussen. Een jaar geleden had hij deze baan in Willawauk aangenomen, waar hij naast zijn werk als broeder ook de leiding had over een ploeg ambulancepersoneel. Hij beantwoordde alle vragen die Susan hem stelde. Hij was volkomen openhartig, vriendelijk en behulpzaam.

Datzelfde gold voor Patrick O'Hara, de roodharige. Hij vertelde dat hij in Boston was geboren en opgegroeid. Zijn familie was Iers-katholiek. Nee, hij had nooit iemand gekend die Herbert Parker heette. Hij kende zelfs niemand in Boston die Parker heette, Herbert of geen Herbert. Ja, hij had wel een oudere broer, maar nee, die leek eigenlijk helemaal niet op hem. Nee, hij had nooit op Briarstead College in Pennsylvania gezeten, hij had er tot nu toe zelfs nog nooit van gehoord. Hij was op zijn achttiende naar het westen gekomen, nu drie jaar geleden. Hij was inmiddels al, eens even kijken, zestien, nee bijna zeventien maanden in Willawauk. Susan moest toegeven dat Dennis Bradley en Pat O'Hara vriendelijk waren. Nu ze iets meer van hen af wist, kon ze geen enkele logische reden opgeven waarom ze hen als een bedreiging beschouwde. Geen van beiden leek te liegen. Geen van beiden leek iets te verbergen. Maar of haar waarnemingsvermogen nu op hol was geslagen of niet, Bradley leek nog steeds sprekend op Carl Jellicoe. Sprékend.

O'Hara was nog steeds als twee druppels water Herbert Parker.

En Susan had het gevoel, ook al berustte dat in geen enkel opzicht op iets dat de beide jongemannen net hadden gezegd of gedaan, dat ze niet waren wat ze pretendeerden te zijn, dat ze wél hadden gelogen en wél iets verborgen hielden. Ook al leek alles op het tegendeel te wijzen, toch voelde ze intuïtief dat al die minzame openhartigheid niets anders was geweest dan een vertoning, een stukje toneelspel dat haar met veel vakmanschap was voorgeschoteld.

En natuurlijk is het ook best mogelijk dat ik gewoon zo paranoïde ben als de pest, volslagen krankjorem, dacht ze grimmig.

Toen de beide broeders de kamer weer hadden verlaten, zei McGee: 'En?'

'Het hielp niet. In gedachten waren ze voor mij Bradley en O'Hara, maar ze leken nog steeds op Jellicoe en Parker.'

'Je beseft toch wel dat daarmee de theorie niet staat of valt dat je last hebt van door hersenletsel veroorzaakte waarnemingsproblemen?' 'Ja, dat weet ik.'

'We zullen morgenochtend meteen een nieuwe reeks proeven gaan doen, om te beginnen nieuwe röntgenfoto's.'

Ze knikte.

Hij zuchtte. 'Verdomme, ik hoopte dat je door een praatje te maken met Bradley en O'Hara een beetje gerustgesteld zou zijn, zodat je je tenminste weer wat meer op je gemak en minder angstig zou voelen tot we precies hebben vastgesteld wat er mis is met je en iets kunnen doen aan dat verwarde waarnemingsvermogen.' 'Ik ben totaal niet op mijn gemak, ik heb het gevoel alsof ik in een wespennest zit.'

'Ik wil niet dat je één bonk stress en angstgevoelens wordt. Dat zal je genezing geen goed doen. Ik vermoed dat het geen zin heeft om met je in discussie te gaan?' 'Nee. Ik heb al gezegd dat ik uw uitleg verstandelijk volkomen aanvaardbaar vind. Maar emotioneel en instinctief heb ik nog steeds het gevoel dat de vier corpsleden terug zijn gekomen... dat ze me proberen in te sluiten.'

Ze had het koud. Ze stopte haar handen en armen onder de dekens.

'Hoor eens,' zei McGee, die toch had besloten om een poging te wagen haar gezonde verstand aan te spreken ook al had ze gezegd dat het geen zin had. 'Hoor eens, misschien heb je een gegronde reden om argwaan te koesteren ten opzichte van Richmond en Johnson. Het lijkt niet waarschijnlijk, maar er is een kans, een héél kleine kans, dat zij Harch en Quince zijn onder een aangenomen naam.'

'Hé, u hoort er toch voor te zorgen dat ik me meer op mijn gemak ga voelen en niet zo angstig meer? Weet u wel?'

'Wat ik daarmee wil zeggen, is dat je absoluut geen enkele reden hebt om bang te zijn voor Bradley en O'Hara. Zij kunnen Jellicoe en Parker niet zijn, want die twee zijn dood.'

'Dat weet ik. Hartstikke dood.'

'Dus je zou eigenlijk niet in hoeven te zitten over Bradley en O'Hara.' 'Maar dat doe ik wel.'

'Bovendien kunnen Bradley en O'Hara niet hiernaartoe zijn gestuurd als onderdeel van een of andere gecompliceerde, misdadige opzet om jou betaald te zetten dat je tijdens het proces tegen hen hebt getuigd. Ze waren hier allang voordat jij hier werd binnengebracht, al voor jij zelfs maar het plan opvatte om in Oregon op vakantie te gaan, zelfs voordat jij ook maar van de Viewtop Inn had gehoord. Wou jij beweren dat iemand op een soort fantastische, magische manier, zeg maar door in de toekomst te kijken, wist dat jij hier op een dag een ongeluk zou krijgen en in het ziekenhuis in Willawauk terecht zou komen? Wou je me vertellen dat iemand dat heeft voorzien en vervolgens actie heeft ondernomen om O'Hara hier zeventien maanden geleden geplaatst te krijgen - en daarna Dennis Bradley een jaar geleden?'

Haar wangen gloeiden, want hij maakte dat ze zich belachelijk voelde. 'Natuurlijk denk ik dat niet.' 'Mooi zo.' 'Dat is bespottelijk.'

'Inderdaad. Daarom kun je je volkomen veilig voelen in het gezelschap van Bradley en O'Hara.'

Ze kon alleen maar zeggen waar het op stond. 'Maar ik voel me niet veilig bij hen.' 'Maar eigenlijk zou dat wel moeten.' De groeiende spanning in haar bereikte het kookpunt. Ze ontplofte. 'Verdomme, denkt u soms dat ik het leuk vind om die gevoelens niet van me af te kunnen zetten en een hulpeloos slachtoffer te zijn van mijn angst? Ik vind het vréselijk. Dat is niets voor mij. Zo ben ik helemaal niet. Ik voel me... machteloos. Nog nooit van mijn leven, echt nooit en te nimmer, heb ik op mijn gevoel iets besloten of gedaan. Goeie genade nog aan toe, ik ben een wetenschapper! Ik ben al sinds ik volwassen ben een vrouw van de wetenschap, een vrouw die op haar verstand afgaat. En daar ben ik altijd trots op geweest. In een wereld die af en toe een treffende gelijkenis vertoont met een gekkenhuis ben ik er altijd prat op gegaan dat ik zo verstandig ben, dat ik nooit uit mijn evenwicht raak. Begrijpt u het dan niet? Snapt u niet wat dit voor mij betekent? Ik had als kind al een wetenschappelijk, mathematisch brein. Ik heb me toen ook nooit overgeleverd aan driftbuien, zelfs als klein meisje niet. Af en toe lijkt het net alsof ik nooit een echte jeugd heb gehad.'

Tot haar grote verrassing kwam er ineens een stroom van lang gekoesterd en lang verborgen gehouden spijt, ergernis en stiekem verdriet uit haar opborrelen, een stortvloed die alles wat de storm buiten aanrichtte in de schaduw stelde.

Met een stem die ze nauwelijks als de hare herkende, een van angst verwrongen stem, zei ze: 'Af en toe - meestal 's avonds laat als ik alleen ben, zoals vrijwel elke avond, vrijwel elke dag, vrijwel altijd, god nog aan toe - af en toe denk ik weieens dat er iets aan mij ontbreekt, een of ander onderdeeltje dat essentieel is voor een menselijk wezen. Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik anders was dan andere mensen, bijna alsof ik tot een ander ras behoor. Ik bedoel, god, de rest van de wereld lijkt zich op zijn minst evenzeer te laten leiden door gevoelens als door verstand, evenzeer door sentiment als door de waarheid. Ik zie hoe anderen zich overgeven aan hun emoties, hoe ze hun verstand aan de kant zetten en bespottelijke dingen doen omdat ze daar toevallig zin in hebben. Gewoon omdat ze daar toevallig zin in hebben! Ik heb van m'n leven nog nooit iets gedaan omdat ik er toevallig zin in had. En het punt is, als ik zie hoe vrienden of kennissen zich overgeven aan hun emoties en zich laten meedrijven door hun gevoelens... het punt is dat het net lijkt alsof ze dat nog leuk vinden ook! En ik kan dat niet. Dat heb ik nooit gekund. Ik ben veel te gespannen. Veel te beheerst. Altijd beheerst. De ijzeren maagd. Ik bedoel, ik heb nooit gehuild omdat mijn moeder dood ging. Oké, misschien was ik op mijn zevende nog te jong om te begrijpen dat ik eigenlijk moest huilen. Maar ik heb ook niet gehuild toen mijn vader begraven werd. Ik heb alles geregeld met de begrafenisondernemer, ik heb bloemen besteld, ik heb ervoor gezorgd dat er een graf werd gedolven en ik heb alle details op een bewonderenswaardige manier afgehandeld, maar ik heb niet om hem gehuild. Ik hield van hem, ook al was hij nog zo afstandelijk, en ik miste hem - God, wat heb ik hem gemist - maar ik heb niet gehuild. Shit. Ik heb geen traan om hem gelaten. En dus hield ik mezelf voor dat het maar goed was dat ik anders was dan andere mensen. Ik prentte mezelf in dat ik een beter mens was dan zij, superieur aan het merendeel van het gepeupel. Ik was ontzettend trots op mijn onwrikbare zelfbeheersing en mijn hele leven was gebaseerd op die trots.' Ze zat te beven. Heftig. Ze sloeg haar armen om zich heen. Ze keek naar McGee. Hij zag er geschokt uit. En ze bleef maar praten. 'Mijn hele leven was op die trots gebaseerd, verdomme. Het mag dan volgens de doorsnee normen geen opwindend leven zijn geweest, maar het was wel een leven. Ik had vrede met mezelf. En nu moet me dit overkomen. Ik wéét dat het niet rationeel is om bang te zijn voor Richmond, Johnson Bradley en O'Hara. Maar ik ben wél bang voor hen. Ik kan er niets aan doen. Ik ben er op een verstandelijk stompzinnige, maar gevoelsmatig vaste manier van overtuigd dat er hier iets buitengewoons aan de hand is, iets dat te bizar is voor woorden. Misschien is het zelfs wel occult. Ik heb mezelf niet meer in de hand. Ik heb me overgeleverd aan mijn emoties. Ik ben veranderd op een manier die ik nooit voor mogelijk had gehouden. Ik heb alles wat ik was overhoopgegooid, aan de kant gezet en het een enorme schop gegeven. Ik ben niet meer de Susan Thorton die ik was... en... dat... doet... zo'n... pijn.'

Ze huiverde, verslikte zich, boog zich voorover op het bed tot haar hoofd op haar knieën lag, snakte naar adem en huilde tranen met tuiten.

McGee was aanvankelijk met stomheid geslagen. Daarna gaf hij haar een papieren zakdoekje. En nog een. Hij zei: 'Het spijt me, Susan.' Hij zei: 'Gaat het een beetje?' Hij schonk een glas water voor haar in. Ze wilde niets drinken. Hij zette het weer terug op het nachtkastje. Hij leek een beetje in de war. Hij zei: 'Wat kan ik voor je doen?' Hij zei: 'Jezus.' Hij raakte haar aan. Hij nam haar in zijn armen. Dat kon hij voor haar doen.

Ze legde haar hoofd tegen zijn schouder en zat hartstochtelijk te snikken. Langzaam maar zeker begon het tot haar door te dringen dat haar tranen haar niet nog ellendiger maakten dan ze zich al voelde, zoals ze had verwacht toen ze nog zo haar best deed om ze te onderdrukken. In plaats daarvan zorgden ze ervoor dat ze zich schoner en prettiger voelde, alsof die tranen alle verdriet en misère wegspoelden waar ze uit voortsproten.

Hij zei: 'Het geeft niet, Susan.'

Hij zei: 'Je wordt weer helemaal de oude.'

Hij zei: 'Je bent niet alleen.'

Hij troostte haar en dat was iets dat nog nooit eerder iemand had gedaan - misschien omdat ze dat nooit had gewild.

Een paar minuten later.

'Nog een zakdoekje?' vroeg hij.

'Nee, dank u.'

'Hoe voel je je nu?'

'Als een vaatdoek.'

'Het spijt me.'

'Het was niet uw schuld.'

'Ik bleef je maar aan je kop zeuren over Bradley en O'Hara.'

'Nee, dat deed u niet. U hebt alleen maar geprobeerd om me te helpen.'

'En daar ben je een stuk mee opgeschoten.' 'U hebt echt geholpen. U hebt me gedwongen om iets onder ogen te zien waar ik eigenlijk niets van wilde weten, iets dat me echt hoognodig onder de neus gewreven moest worden. Ik ben niet zo sterk als ik dacht. Ik ben heel anders dan ik dacht. En misschien is dat helemaal niet zo erg.'

'Wat je net allemaal over jezelf zei, al dat gedoe over dat idee dat je anders was dan anderen - geloofde je dat echt?' 'Ja.'

'Al die jaren?' 'Ja.'

'Maar iedereen heeft een breekpunt.' 'Dat weet ik inmiddels ook.'

'En het kan helemaal geen kwaad als er af en toe iets is dat je niet aan kunt,' zei hij.

'Dat is de laatste tijd zeker het geval met mij. Dubbel en dwars.'

Hij legde zijn hand onder haar kin, tilde haar hoofd op en keek haar aan. Zijn prachtige ogen waren blauwer dan ze tot dusver waren geweest. Hij zei: 'Wat er ook mis is met je, hoe miniem het ook mag zijn en hoe moeilijk het ook wordt om achter de oorzaak van het probleem te komen, ik zal het vinden. En ik zal zorgen dat je weer beter wordt. Geloof je me, Susan?'

'Ja,' zei ze en besefte dat ze, in ieder geval in zekere zin, voor het eerst van haar leven bereid was om haar lot in de handen van iemand anders te leggen. 'We komen er wel achter waardoor die verwarrende waarnemingen, die rare fixatie op het Huis van de Donder, worden veroorzaakt en dan zullen we dat rechtzetten. Je zult niet gedoemd zijn om gedurende de rest van je leven Ernest Harch en die andere drie mannen in de gezichten van volkomen vreemden te zien.' 'Als het dat tenminste is.' 'Dat is inderdaad wat er aan de hand is,' zei hij. 'Oké. Tot u de reden voor mijn toestand hebt gevonden, tot u me weer beter hebt gemaakt, zal ik mijn best doen om te leren leven met die waanzin van dode mannen die plotseling weer tot leven komen als ziekenhuisbroeders. Ik zal echt proberen om er niet aan toe te geven.' 'Dat kun je. Dat weet ik zeker.'

'Maar dat wil nog niet zeggen dat ik niet bang meer zal zijn.'

'Je mag nu gewoon bang zijn,' zei hij. 'Je bent geen ijzeren maagd meer.' Ze lachte en snoot haar neus.

Hij bleef nog even op de rand van het bed zitten nadenken en zei ten slotte: 'Als je nu weer denkt dat je Harch, Jellicoe, Quince of Parker ziet, is er iets wat je kunt doen om niet in paniek te raken.' 'Dat zou ik dan graag willen horen.' 'Nou, toen ik ter afronding van mijn studie als co-assistent in een ziekenhuis in Seattle werkte - en dat is heel wat langer geleden dan me lief is - kregen we vaak te maken met gevallen van een overdosis drugs. Mensen kwamen constant naar de eerste hulp - of werden daar door de politie afgeleverd - onder invloed van een slechte trip, oncontroleerbare hallucinaties waardoor ze of tegen de muren opvlogen of spoken onder vuur namen met een echt geweer. Of het nu door lsd, door pcp, of door iets anders kwam, we behandelden zo'n patiënt niet alleen met neutraliserende middelen. We brachten zo iemand ook tot rust door met hem te praten en hem aan te moedigen om te ontspannen. We hielden zijn hand vast en kalmeerden hem. We vertelden hem dat de grote boze boemannen die hij zag helemaal niet bestonden. En zal ik je eens wat vertellen? Meestal deed zo'n gesprek wonderen en had het een enorm kalmerend effect. Wat ik bedoel, is dat zo'n gesprek vaak effectiever leek dan de corrigerende medicijnen die we toedienden.'

'En nu wilt u dat ik dat ook doe als ik Harch of een van de anderen zie. U wilt dat ik mezelf kalmerend toespreek.' 'Ja.'

'Gewoon door mezelf voor te houden dat ze niet echt zijn?'

'Ja. Prent jezelf in dat ze niet echt zijn, dan kunnen ze je geen kwaad doen.'

'Ongeveer in de trant van een gebed om vampieren af te weren.'

'Als jij het gevoel hebt dat je hen kunt verdrijven door te bidden, moet je dat niet laten. Schaam je niet om te bidden.'

'Ik ben nooit erg religieus geweest.' 'Dat maakt niet uit. Als jij wilt bidden, doe dat dan. Je moet doen wat jij denkt dat helpt. Je moet alle middelen aangrijpen om kalm te blijven tot ik de kans heb gehad om een permanente medische oplossing voor je problemen te vinden.'

'Goed. Ik zal alles doen wat u zegt.' 'Aha, ik ben blij om te zien dat je eindelijk de correcte, onderdanige houding tegenover je dokter toont.' Ze glimlachte.

Hij wierp een blik op zijn horloge.

Susan zei: 'Door mijn schuld bent u te laat voor het
spreekuur.'

'Hooguit een paar minuten.' 'Het spijt me.'

'Ik zou er niet over inzitten als ik jou was. De enige patiënten die vanmorgen een afspraak hadden, waren toch allemaal hypochonders.'

Ze ontdekte tot haar verrassing dat ze nog steeds kon lachen.

Hij kuste haar wang. Het was maar een heel licht kusje, een snel zoentje en het was al voorbij voor ze besefte wat er gebeurde. Gisteren had ze het idee gehad dat hij haar een kus op haar wang zou geven, maar toen had hij zich op het laatste moment ingehouden. Nu had hij het wel gedaan - en ze wist nog steeds niet wat het precies inhield. Was het niet meer dan een uitdrukking van sympathie, van medeleven? Was het gewoon genegenheid? Gewoon vriendschap? Of was het meer dan dat? Zodra hij haar die kus had gegeven stond hij op en trok zijn gekreukelde jas recht. 'Je moet de rest van de ochtend proberen om je zo goed mogelijk te ontspannen. Ga lezen of tv kijken, doe wat je wilt zolang het je gedachten maar afleidt van het Huis van de Donder.' 'Ik zal die vier dubbelgangers hier laten komen om een potje met me te pokeren,' zei ze. McGee knipperde met zijn ogen, schudde zijn hoofd en grinnikte. 'Je bent in ieder geval knap veerkrachtig.' 'Ik doe gewoon wat mijn dokter tegen me heeft gezegd. Hij wil dat ik me positief opstel, wat er ook gebeurt.' 'Mevrouw Baker heeft gelijk.' 'In welk opzicht?'

'Wat jou betreft. Ze zegt dat jij ontzettend veel lef hebt.' 'Ze raakt veel te snel onder de indruk.' 'Mevrouw Baker? Die raakt nergens van onder de indruk, ook al zouden de paus en de president hier arm in arm de kamer komen binnenwandelen.' Een beetje verlegen en met het gevoel dat ze na haar zenuwaanval en haar huilbui die lof helemaal niet verdiende, trok Susan de dekens en het laken recht en deed net alsof ze zijn complimentje niet had gehoord. 'Zorg ervoor dat je alles opeet wat je voor de lunch wordt gebracht,' zei McGee. 'En dan wil ik dat je vanmiddag de fysiotherapie krijgt die voor vanmorgen gepland stond.' Susan verstijfde.

McGee had de verandering in haar houding kennelijk gezien, want hij zei: 'Het is belangrijk, Susan. Je hebt fysiotherapie nodig. Met behulp daarvan zul je veel sneller weer op de been zijn. En als we een fysieke reden vinden voor je waarnemingsproblemen, iets dat een ingrijpende operatie noodzakelijk maakt, zul je de stress en de spanning van zo'n ingreep veel beter aankunnen als je lichamelijk in een goede conditie verkeert.' Met tegenzin zei ze: 'Goed dan.' 'Prima.'

'Maar alsjeblieft...' 'Wat is er?'

'Stuur niet Jelli...' Ze schraapte haar keel. 'Stuur niet

Bradley en O'Hara om me naar beneden te brengen.'

'Geen probleem. We hebben meer dan genoeg andere
broeders.'

'Dank u wel.'

'En denk erom - kop op.'

Susan duwde een vuist onder haar kin alsof ze haar hoofd ondersteunde en trok theatraal een heldhaftig gezicht, vol spijkerharde vastberadenheid. 'Dat is de juiste houding,' zei hij. 'Doe maar net alsof je Sylvester Stallone in Rocky bent.' 'Vindt u dat ik op Sylvester Stallone lijk?' 'Nou ja... meer dan op Marlon Brando.' 'Goh, u weet wel hoe u een complimentje moet uitdelen, dr. McGee.'

'Ja, ik ben een echte ladykiller.' Hij knipoogde tegen haar en dat was precies zoals het hoorde, heel anders dan het knipoogje dat Bill Richmond haar gisteren in de gang had gegeven. 'Ik kom straks nog even langs, als ik mijn avondronde loop.' En toen was hij weg.

Ze was alleen. Als je Jessica Seiffert niet meerekende. Maar dat was hetzelfde als alleen zijn. Ze had de vrouw nog steeds niet gezien. Susan keek naar het door gordijnen omringde bed. Er was geen spoor van beweging of geluid te bespeuren. Maar op dit moment wilde ze niet alleen zijn, dus zei ze: 'Mevrouw Seiffert?' Geen antwoord.

Ze overwoog om uit bed te stappen, ernaartoe te lopen en te kijken of alles in orde was met mevrouw Seiffert. Om onverklaarbare redenen was ze echter bang om dat gordijn open te trekken.

8

Susan probeerde om te doen wat de dokter had gezegd. Ze pakte een boek en ging een paar minuten zitten lezen, maar het verhaal kon haar niet boeien. Ze zette de tv aan, maar ze kon geen programma vinden dat haar aandacht vasthield. Het enige waar ze belangstelling voor had, was het mysterie van de vier dubbelgangers en het raadsel van hun bedoelingen. Wat waren ze met haar van plan geweest? Ondanks de raad van McGee bleef ze een groot deel van de ochtend nadenken en zich zorgen maken over Harch en de andere drie. En dat wijst duidelijk op een onnatuurlijke fixatie, dwangvoorstellingen, geestesziekte of een hersenbeschadiging, dacht ze. Ik beweer dat ik niet in fantastische ideeën geloof. Ik beweer dat ik niet in occulte zaken geloof. En toch ben ik ervan overtuigd dat die vier kerels echt zijn, inclusief het stel dat dood is. Daar klopt helemaal niets van.

Maar ze bleef zich zorgen maken en ze wachtte met angst en beven op het moment dat ze opgehaald zou worden om naar fysiotherapie te gaan. Niet dat ze zich in haar kamer echt veilig voelde. Dat was niet zo. Maar die kamer was tenminste bekend terrein. Ze wilde helemaal niet naar beneden. Ze kon zich nog herinneren hoe Jellicoe... hoe Dennis Bradley dat had gezegd: 'We komen u ophalen om u naar beneden te brengen.' Het klonk heel onheilspellend. Naar beneden.

Aangezien ze zich schuldig voelde omdat ze de raad van McGee in de wind had geslagen, zorgde Susan ervoor dat ze alles opat wat ze bij de lunch kreeg voorgezet, want daar had hij ook op aangedrongen. De veroordeelde vrouw at nog een stevige laatste maaltijd, dacht ze met galgenhumor. Daarna werd ze kwaad op zichzelf en dacht: Verdomme, hou daarmee op! Doe normaal, Thorton.

Op het moment dat ze haar eten op had, ging de telefoon. Het waren een paar van haar collega's bij Milestone. Ze kon zich hen niet herinneren, maar ze deed haar best om aardig te zijn en hen als vrienden te beschouwen. Desondanks werd het een moeizaam en verontrustend gesprek en ze was blij toen ze eindelijk ophingen.

Een uur na de lunch kwamen twee ziekenbroeders met een brancard opdagen. Geen van beiden leek ook maar in de verste verte op een van de vier corpsleden. De eerste was een grofgebouwde man van een jaar of vijftig met een bierbuik. Hij had dik grijs haar en een grijze snor. 'Hallo, schoonheid. Heb je een taxi besteld?' De tweede man was ongeveer vijfendertig jaar. Hij was kaal en had een glad, open, haast kinderlijk gezicht. Hij zei: 'We komen je halen om er eens even lekker uit te zijn.'

'Ik had eigenlijk een limousine verwacht,' zei ze. 'Hé schattebout, en wat denk je dan dat dit is?' vroeg de oudste. Hij maakte met zijn platte hand een gebaar over de brancard alsof hij een luxe auto aanprees. 'Kijk eens naar die klassieke lijnen!' Hij gaf een mep op het zes centimeter dikke schuimplastic matras. 'Kijk eens naar die bekleding! Alleen het beste is goed genoeg.' De kale zei: 'Ken jij behalve een limousine nog een ander vervoermiddel waarin je languit kunt liggen?' 'En met chauffeur,' zei de oudste, terwijl hij de zijsteun van haar bed omlaag klapte.

'Met twéé chauffeurs,' zei de kale en zette de brancard tegen haar bed aan. 'Ik ben Phil. Dat andere heerschap is Elmer Murphy.' 'Ze zeggen altijd Murf tegen me.' 'Ze zeggen nog veel ergere dingen tegen hem.' Hoewel ze het nog steeds eng vond om mee naar beneden te worden genomen, naar onbekend terrein, moest Susan toch lachen om hun opgewekte gebabbel. Dankzij hun vriendelijkheid en hun pogingen om haar op haar gemak te stellen, plus het feit dat ze vastbesloten was om McGee niet teleur te stellen, kon ze de moed opbrengen om van het bed op de brancard te glijden. Terwijl ze naar hen opkeek, vroeg ze: 'Zijn jullie altijd zo?' 'Hoe bedoel je?' vroeg Murf.

'Ze bedoelt charmant,' zei Phil terwijl hij een vrij hard kussentje onder haar hoofd schoof. 'O ja,' zei Murf. 'We zijn altijd charmant.' 'Cary Grant kan nog heel wat van ons leren.' 'Het is ons gewoon aangeboren.' Phil zei: 'Als je het woordje "charmant" in een woordenboek opzoekt...'

'... dan zie je onze gezichten,' maakte Murf zijn zin af. Ze legden een dunne deken over haar heen die ze met
een riem vastgespten om hem op zijn plaats te houden en duwden haar de gang in. Naar beneden.

Om niet te hoeven denken aan waar ze naartoe ging, zei Susan: 'Waarom deze hele toestand? Waarom geen rolstoel?'

'We hebben het niet zo op patiënten in rolstoelen,' zei Phil.

'Dan hebben ze te veel bewegingsvrijheid,' zei Murf. 'Amerikanen zijn dol op bewegingsvrijheid.' 'Ze vinden het vreselijk om stil te moeten zitten.' Phil zei: 'Als we een patiënt in een rolstoel tien seconden uit het oog verliezen...'

'... dan is hij als we terugkomen al halverwege op weg naar Mesopotamië,' vulde Murf aan. Ze stonden bij de liften. Murf drukte op het witte knopje met het pijltje dat naar beneden wees. 'Een fantastisch plekje,' zei Phil toen de deuren wijd opengleden.

'Wat?' vroeg Murf. 'Deze lift? Fantastisch?' 'Nee,' zei Phil. 'Mesopotamië.' 'Ben je daar dan geweest?' 'Ik overwinter er altijd.'

'Zal ik je 's wat vertellen, ik geloof dat Mesopotamië helemaal niet meer bestaat.'

'Laat de Mesopotamiërs je maar niet horen,' waarschuwde Phil.

Niet alleen in de lift maar ook in de gang op de eerste verdieping bleven ze grapjes maken op weg naar de afdeling Fysiotherapie die in een van de korte vleugels van het gebouw was gevestigd. Daar droegen ze haar over aan mevrouw Florence Atkinson, de speciaal opgeleide fysiotherapeut die het beheer over de afdeling had. Florence Atkinson was een klein, donker, vogelachtig vrouwtje dat overliep van energie en enthousiasme. Ze liet Susan met behulp van een aantal apparaten en aangepaste gymnastiektoestellen een halfuur lang allerlei oefeningen doen waarbij alle spiergroepen in beweging kwamen. Het was helemaal geen zwaar programma, voor een gezond mens zou het allemaal belachelijk eenvoudig zijn geweest. 'De eerste paar keer dat je hier komt,' zei mevrouw Atkinson, 'zullen we ons voornamelijk concentreren op passieve oefeningen.' Maar toen het halve uur erop zat, was Susan doodmoe en alles deed pijn. Na de oefeningen kreeg ze een massage die haar het gevoel gaf alsof ze een losse verzameling was van onsamenhangende botten en pezen en dat God was vergeten er een menselijk wezen van te maken. Na de massage mocht ze een tijdje in de whirlpool zitten. Het warme, bruisende water maakte de laatste spanning uit haar los, zodat ze zich niet alleen los voelde maar zelfs vloeibaar. En het fijnst van alles was dat ze een douche mocht nemen in een cel die was voorzien van een zitje en handgrepen voor gehandicapten. Het kostelijke gevoel en de geur van zeep, heet water en stoom was zo heerlijk, zo zalig, dat alleen het nemen van een bad al verrukkelijk zondig leek.

Florence Atkinson droogde Susans dikke blonde haar met een elektrische föhn terwijl ze voor de spiegel van een kaptafel zat. Het was al meer dan een dag geleden dat ze voor het laatst in de spiegel had gekeken en ze was dolblij om te zien dat de wallen onder haar ogen helemaal waren verdwenen. De huid rond haar ogen had nog wel een vage blauwe tint, maar niet zo erg, en ze had zelfs een tikje kleur op haar wangen. Het smalle litteken op haar voorhoofd was niet meer zo rood en opgezwollen als het gisterochtend was geweest toen het verband eraf was gehaald en het kostte haar niet de minste moeite om te geloven dat het echt vrijwel onzichtbaar zou zijn als het volkomen geheeld was. Weer gehuld in haar groene pyjama ging ze op de brancard liggen en mevrouw Atkinson duwde haar naar de wachtkamer van de afdeling Fysiotherapie. 'Phil en Murf komen je over een paar minuten ophalen.' 'Ze hoeven zich niet te haasten. Ik heb het gevoel alsof ik in een warme, blauwe oceaan dobber. Ik zou hier wel voor eeuwig kunnen blijven liggen,' zei ze, terwijl ze zich afvroeg waarom ze in vredesnaam zo bang was geweest om voor fysiotherapie naar beneden gebracht te worden.

Ze lag een minuut of twee naar de geluiddempende tegels op het plafond te staren en zag allerlei figuren in de stippeltjes: een giraffe, een zeilboot, een palmboom. Slaperig deed ze haar ogen dicht en gaapte. 'Ze ziet er veel te tevreden uit, Phil.' 'Dat kun je wel zeggen, Murf.' Ze deed haar ogen open en glimlachte naar hen op. 'We moeten wel oppassen dat de patiënten niet te veel verwend worden,' zei Phil. 'Massages, whirlpools, chauffeurs...' 'Binnenkort wil ze nog ontbijt op bed ook.' 'Wat is dit hier, Phil, een ziekenhuis of een luxe hotel?' 'Af en toe weet ik het niet meer, Murf.' 'Kijk eens aan, daar hebben we de Laurel en Hardy van het ziekenhuis in Willawauk weer,' zei Susan. Ze duwden haar de wachtkamer van de afdeling fysiotherapie uit.

Murf zei: 'De Laurel en Hardy? Nee, wij zien onszelf meer als de Bob en Ray van Willawauk.' Ze liepen de hoek om naar de lange gang. Dankzij het harde hoofdkussen lag Susans hoofd net hoog genoeg om te zien dat de gang verlaten was. Het was de eerste keer dat ze in het bedrijvige ziekenhuis een volkomen lege gang zag.

'Bob en Ray?' zei Phil tegen Murf. 'Dat kun jij wel zeggen, maar ik beschouw mezelf als de Robert Redford van Willawauk.'

'Robert Redford heeft geen toupet nodig.' 'Ik ook niet.'

'Dat klopt. Jij hebt een compleet berenvel nodig om die kale knikker te bedekken.'

Ze waren bij de liften aangekomen. 'Wat onaardig van je, Murf.'

'Ik help je alleen maar de waarheid onder ogen te zien, Phil.'

Murf drukte op het knopje met de pijl naar boven. Phil zei: 'Nou, mevrouw Thorton, ik hoop dat je genoten hebt van je uitstapje.' 'Enorm,' zei ze.

'Mooi zo,' zei Murf. 'En we garanderen u dat het volgende gedeelte ook interessant zal zijn.' 'Heel interessant,' beaamde Phil. De liftdeuren gleden achter haar open. Ze duwden haar naar binnen maar bleven zelf staan. Er waren al andere mensen in de lift. Vier stuks. Harch, Quince, Jellicoe en Parker. Harch en Quince droegen pyjama's en badjassen en stonden links van haar. Jellicoe en Parker, in witte ziekenhuisuniformen, stonden aan haar rechterkant.

Geschrokken en ongelovig tilde ze haar hoofd op en keek naar Murf en Phil die in de inham voor de lift op de eerste verdieping glimlachend naar haar stonden te kijken. Ze wuifden haar uit. De deuren gleden dicht. De lift ging naar boven. Ernest Harch drukte op een knop op het bedieningspaneel en ze stopten tussen twee etages in. Hij keek op haar neer. Zijn kille grijze ogen leken op twee uit smerig ijs gehakte rondjes en straalden een vrieskou uit die haar tot in het diepst van haar wezen raakte. Harch zei: 'Hallo, trut. Wat toevallig dat we je hier tegenkomen.'

Jellicoe giechelde. Het was een borrelend, grinnikend, varkensachtig lachje dat perfect bij zijn varkenssmoel paste.

'Nee,' zei ze wezenloos.

'Ga je niet gillen?' vroeg Parker die stond te grijnzen als
een ondeugend, sproetig koorknaapje.

'We hoopten echt dat je zou gaan gillen,' zei Quince, met een gezicht dat vanuit haar perspectief nog langer leek.

'Ze is te verbaasd om te gillen,' zei Jellicoe en hij grinnikte opnieuw.

Ze sloot haar ogen en deed wat Jeffrey McGee haar had aangeraden. Ze prentte zichzelf in dat ze niet echt waren. Ze hield zichzelf voor dat ze haar geen kwaad konden doen. Ze drukte zichzelf op het hart dat ze gewoon spookverschijnselen waren, het product van dagdromen, of liever gezegd: dagmerries. Ze zijn niet echt. Iemand legde een hand op haar keel. Met bonzend hart deed ze haar ogen open. Het was Harch. Hij kneep licht en vond het gevoel van haar vlees tussen zijn vingers kennelijk aangenaam, want hij lachte zacht.

Susan pakte zijn hand met haar beide handen vast en probeerde hem weg te trekken. Tevergeefs. Hij was sterk.

'Maak je geen zorgen, trut,' zei hij. 'Ik zal je niet vermoorden.'

Hij klonk precies zoals Harch had geklonken tijdens het proces en in het Huis van de Donder. Dat was een stem die ze nooit zou vergeten. Diep en een beetje gruizig, een koude, meedogenloze stem.

'Nee, we zullen je nog niet vermoorden,' zei Quince. 'Nog niet.'

'Pas als de tijd rijp is,' zei Harch. Ze liet haar handen zakken. Ze kreeg steeds sterker het gevoel dat haar ledematen verdoofd waren. Haar handen en voeten waren ijskoud. Ze trilde als een oude auto die niet goed afgesteld was; haar rammelende, bonkende hart leek haar kapot te schudden. Harch streek zacht over haar keel, heel voorzichtig, alsof hij de gracieuze welving ervan bewonderde. Ze huiverde van afschuw, wendde haar hoofd van hem af en keek naar Jellicoe.

Zijn varkensoogjes glinsterden. 'Hoe vond je die voorstelling die we vanmorgen in je kamer hebben gegeven? 'Je heet Bradley,' zei ze en dwong zichzelf om te geloven dat het waar was, om terug te keren naar de werkelijkheid.

'Nee,' zei hij. 'Jellicoe.'

'En ik heet Parker, niet O'Hara,' zei de roodharige man. 'Jullie zijn allebei dood,' zei ze bevend. 'We zijn alle vier dood,' zei Quince. Ze staarde de man met het haviksgezicht aan, verbijsterd door wat hij had gezegd.

Hij zei: 'Nadat ik van Briarstead was afgetrapt, ben ik naar huis teruggegaan, naar Virginia. Mijn familie was niet erg hulpvaardig. In feite wilden ze eigenlijk niets meer van me weten. Het was een uiterst keurige, al heel oude familie van de jachtgronden in Virginia, moet je weten. De familienaam mag niet bezoedeld worden door ook maar een schijn van schandaal.' Een donkere wolk van woede trok over zijn gezicht. 'Ik kreeg een bescheiden toelage toegewezen om het hoofd boven water te kunnen houden tot ik werk had gevonden en ik werd weggestuurd. Weggestuurd! Mijn vader - die verdomde zelfgenoegzame, schijnheilige oude zak - kapte me af alsof ik een dode tak aan een boom was. Hoe zou ik een baan kunnen vinden die niet beneden mijn stand was? Ik bedoel, ik kom uit een bevoorrechte familie. Het was beneden mijn stand om een gewone arbeider te worden.' Hij sprak inmiddels letterlijk met op elkaar geklemde kaken. 'Ik kreeg de kans niet om rechten te studeren, zoals ik had gewild. Dat kwam door jou, door jouw getuigenis tijdens dat proces. Jezus, wat haat ik je. Het was jouw schuld dat ik uiteindelijk terechtkwam in dat beroerde motel in Newport News. Het was jouw schuld dat ik in dat gore badkamertje mijn polsen doorgesneden heb.'

Ze sloot haar ogen. Ze dacht: Ze zijn niet echt. Ze kunnen me niets doen.

'Ik ben in de gevangenis vermoord,' zei Harch.

Ze hield haar ogen stijf dichtgeknepen. Tweeëndertig dagen voordat ik voorwaardelijk in vrijheid zou worden gesteld,' zei hij. 'Jezus, ik had er bijna vijf jaar op zitten en met nog één maand voor de boeg had ik de pech dat ik tegen een nikker opliep die een mes had meegesmokkeld naar zijn cel.' Ze zijn niet echt. Ze kunnen me niets doen. 'En nu kom ik je dat eindelijk betaald zetten,' zei Harch. 'Ik heb gezworen dat ik dat zou doen. In de gevangenis, heb ik wel duizend, wel tienduizend keer gezworen dat ik je op een dag te pakken zou nemen. En weet je wat aanstaande vrijdag is, trut? Dat is mijn sterfdag. Aanstaande vrijdag is het zeven jaar geleden dat die nikker me tegen de muur duwde en mijn keel afsneed. Vrijdag. Dan nemen we je te pakken. Vrijdagnacht. Je hebt nog een dag of drie te leven, trut. Dat wilden we je maar even vertellen. We wilden alleen maar dat je eerst nog even flink in de zenuwen zit. Vrijdag. We hebben vrijdag iets heel speciaals voor je in petto.' 'Het is jouw schuld dat we allemaal dood zijn,' zei Jellicoe.

Ze zijn niet echt.

Hun stemmen geselden haar.

'... als we maar hadden ontdekt waar ze zich verstopt had...'

'... dan hadden we haar de kop ook kunnen intrappen...'

'... haar mooie keeltje kunnen afsnijden...' '... haar verdomme het hart uit het lijf kunnen rukken...'

'... die trut heeft helemaal geen hart...' Ze kunnen me niets doen.

'... toch alleen maar een verrotte jodenvriend...' '... ziet er niet slecht uit...'

'... we moesten haar eigenlijk een beurt geven voor we
haar om zeep brengen...'

'... beetje aan de magere kant...'

'... vrijdag is ze wel weer een beetje dikker...' '... weleens geneukt door een dode man?' Ze weigerde om haar ogen open te doen. Ze zijn niet echt.

'... we gaan allemaal over je heen...'

'... we pakken je...'

Ze kunnen me niets doen.

'... al dat dooie vlees...'

'... lekker diep naar binnen

Ze kunnen me niets doen... niets doen... niets...

'... vrijdag...'

'... vrijdag...'

Een hand raakte haar borsten aan en een andere hand werd over haar ogen geklemd. Ze gilde.

Iemand legde een harde, ruwe hand over haar mond. Harch zei: 'Trut.' En het moet Harch zijn geweest die haar in haar rechterarm kneep, heel hard en vervolgens nog harder. En toen viel ze flauw.

9

De duisternis ebde weg. Ervoor in de plaats kwam een melkachtig tl-licht, dansende schaduwen die lui rondwentelden door de tijd op het ritme van onhoorbare muziek en wazige vormen die boven haar wiebelden en tegen haar praatten met vage maar bekende stemmen. 'Kijk eens wat we hier hebben, Murf.' 'Wie is dat, Phil?' 'De Schone Slaapster.'

Haar gezichtsvermogen klaarde op. Ze lag op de brancard. Ze keek knipperend naar de twee broeders die op haar neer stonden te kijken.

'En denk jij dan dat je de knappe prins bent?' vroeg Murf aan Phil.

'Nou, jij bent zeker geen prins,' zei Phil. Boven de beide mannen zag Susan een plafond dat bedekt was met geluiddempende tegels. 'Hij denkt dat hij een prins is,' zei Murf tegen Susan. 'Maar in werkelijkheid is hij een van de zeven dwergen.' 'Dwergen?' zei Phil.

'Dwergen,' zei Murf. 'Je bent of Ugly of Grumpy.' 'Er was er niet een bij die Ugly heette.' 'Grumpy dan.'

Susan lag vol verbijstering haar hoofd van links naar rechts te draaien. Ze lag in de wachtkamer van de afdeling Fysiotherapie.

'En trouwens,' zei Phil, 'de Schone Slaapster had niets met dwergen te maken. Dat was Sneeuwwitje.' 'Sneeuwwitje?'

'Sneeuwwitje,' zei Phil terwijl hij de beugel aan het voeteneinde van de brancard pakte en begon te duwen terwijl Murf aan het hoofdeinde bijstuurde. Ze gingen op weg naar de dubbele deuren die toegang gaven tot de gang op de eerste verdieping. Haar verbijstering werd plotseling verdrongen door angst. Ze probeerde rechtop te gaan zitten, maar ze werd tegengehouden door de riem om haar middel. Ze zei: 'Nee, wacht. Wacht even, verdomme!' Ze bleven stilstaan. Beide mannen werden kennelijk verrast door haar uitval. Murfs dikke grijze wenkbrauwen waren naar elkaar toegekropen in een frons. Het ronde, kinderlijke gezicht van Phil was een toonbeeld van verbazing.

'Waar brengen jullie me naartoe?' wilde ze weten. 'Nou... terug naar je kamer,' zei Murf. 'Wat is er aan de hand?' vroeg Phil. Ze liet haar handen over de stoffen band glijden die haar tegenhield en zocht wanhopig naar de manier om hem open te maken. Ze vond de gesp, maar voordat ze eraan kon gaan rukken legde Murf zijn hand op de hare en trok ze voorzichtig weg van de band.

'Wacht even,' zei hij. 'Eerst even wat kalmer worden, mevrouw Thorton. Wat is er aan de hand?' Ze wierp hun een boze blik toe. 'Jullie hebben me hier al een keer weggehaald en me naar de liften gebracht...' 'Dat hebben we niet gedaan...'

'... en toen hebben jullie me gewoon naar binnen geduwd bij hun, jullie hebben me gewoon aan hen overgeleverd. Ik laat jullie niet weer zoiets doen.' 'Mevrouw Thorton, we...'

'Hoe konden jullie dat doen? Waarom zouden jullie mij in godsnaam zoiets aan willen doen? Wat hebben jullie in vredesnaam tegen me? Jullie kennen me helemaal niet. Ik heb jullie geen van beiden ooit kwaad gedaan.' Murf keek even naar Phil. Phil haalde zijn schouders op. Murf vroeg aan Susan: 'Over wie hebben we het?' 'Dat weet je best,' zei ze bitter en boos. 'Probeer me niet voor de gek te houden. Doe niet net alsof ik niet goed wijs ben.'

'Nee, heus waar,' zei Murf. 'Ik weet echt niet waar u het over hebt.'

'Ik ook niet,' zei Phil.

'Over hen!' zei ze ongeduldig. 'Over Harch en de anderen. Die vier dode mannen, verdomme!' 'Dode mannen?' zei Phil.

Murf keek op haar neer alsof ze haar verstand had verloren, daarna begon hij plotseling te glimlachen. 'Ach, ik begrijp het al. U hebt waarschijnlijk liggen dromen.'

Ze keek van de ene man naar de andere en kreeg de indruk dat ze eerlijk stomverbaasd waren over haar beschuldiging.

Murf zei tegen Phil: 'Ik denk dat ze gedroomd heeft dat we haar hier hebben weggehaald en dat we haar in de lift hebben gezet met een paar andere patiënten die... overleden waren.' Hij keek op Susan neer. 'Is dat het? Hebt u dat gedroomd?'

'Ik kan niet hebben gedroomd. Ik sliep niet eens,' zei ze scherp.

'Natuurlijk sliep u wel,' zei Phil met een stem die even geduldig en begrijpend klonk als de hare scherp en boos. 'We hebben u zelf net wakker zien worden.' 'U was met recht een Schone Slaapster,' zei Murf. Ze schudde heftig met haar hoofd. 'Nee, nee, nee. Ik bedoel dat ik niet lag te slapen toen jullie de éérste keer binnenkwamen,' zei ze in een poging tot uitleg, maar ze besefte zelf dat ze heel warrig klonk. 'Ik... ik had net even mijn ogen dichtgedaan nadat mevrouw Atkinson me hier had neergezet en voor ik zelfs maar de kans kreeg om in slaap te sukkelen, kwamen jullie binnen en namen me mee naar de liften om...' 'Maar snapt u dan niet dat u dat allemaal gedroomd hebt?' zei Murf vriendelijk met een bemoedigende glimlach.

'Natuurlijk,' zei Phil. 'Het moet wel een droom zijn geweest, want we brengen overleden patiënten nooit met de openbare liften naar het mortuarium.' 'Nooit en te nimmer,' zei Murf.

'Overleden mensen worden met de dienstliften vervoerd,' zei Phil.

'Dat is veel discreter,' zei Murf. 'Veel discreter,' beaamde Phil.

Ze wilde hun eigenlijk toeschreeuwen: Ik heb het helemaal niet over dat soort dode kerels, stelletje geniepige klootzakken! Ik bedoel de dode kerels die uit het graf zijn opgestaan, die lui die rondlopen en praten en er op de een of andere manier in slagen om voor levend door te gaan, de mannen die mij willen vermoorden. Maar ze schreeuwde hun niets van dat alles toe, want ze wist dat het op hun zou overkomen als het getier van een krankzinnige. 'Een droom,' zei Murf verzoenend. 'Phil zei: 'Gewoon een nare droom.' Ze bestudeerde hun gezichten die boven haar opdoemden en verhoudingsgewijs onnatuurlijk groot leken vanuit haar ongemakkelijke perspectief. De grijsharige, vaderlijke Murf had vriendelijke ogen. En konden er achter dat gladde, ronde, kinderlijke smoeltje van Phil eigenlijk wel zulke gemene, akelige gedachten schuilgaan? Nee, dat leek haar niet mogelijk. De onschuld die uit die grote ogen sprak, was ongetwijfeld even echt als haar eigen angst en verwarring.

'Maar hoe kan het nou een droom zijn geweest?' vroeg ze. 'Het was allemaal zo echt... zo levendig.' 'Ik heb weieens zulke levendige dromen gehad dat ze zelfs nog even echt leken nadat ik wakker was geworden,' zei Phil. 'Ja,' zei Murf. 'Ik ook.'

Ze dacht aan het verhaal van Quince over zijn zelfmoord. Ze dacht aan de hand op haar borsten, de andere hand over haar ogen en de derde hand die haar mond had bedekt toen ze had geprobeerd om hulp te roepen.

'Maar dit was heel... écht,' zei ze, hoewel ze daar inmiddels werkelijk aan begon te twijfelen. 'Tenminste... het léék echt... beangstigend echt...' 'Ik zweer je dat we nauwelijks vijf minuten geleden een telefoontje kregen van mevrouw Atkinson met het verzoek om je op te komen halen,' zei Murf. 'En we zijn meteen naar beneden gekomen,' zei Phil. 'En hier zijn we dan. Maar we zijn hier niet eerder geweest.'

Ze likte over haar droge lippen. 'Ik veronderstel...' 'Een droom,' zei Murf.

'Het moet een nare droom zijn geweest,' zei Phil. Uiteindelijk knikte Susan met tegenzin. 'Ja, ik veronderstel van wel. Luister... het spijt me.' 'O, breek daar je mooie koppie maar niet over,' zei Murf tegen haar. 'Je hoeft je echt niet te verontschuldigen.' 'Ik had niet zo tegen jullie moeten snauwen,' zei ze. 'Heeft ze jouw gevoelens gekwetst, Phil?' 'Niet in het minst. Heeft ze jouw gevoelens gekwetst,

Murf?'

Totaal niet.'

'Zie je nou wel,' zei Phil. 'Geen enkele reden om je te verontschuldigen.' 'Helemaal niet,' bevestigde Murf. 'Goed, heb je dan nu zin in een ritje?' vroeg Phil. 'We zullen het heel rustig aan doen,' beloofde Murf. Phil zei: 'We nemen de toeristische route.' 'Met alleen maar eersteklas plaatsen.' 'Fijnproeversmaaltijden bij de kapitein aan tafel.' iedere avond dansen in de balzaal van het schip.' 'Gratis ligstoelen en shuffleboard, plus een gratis drankje tijdens de borreluren,' zei Murf. Ze wenste dat ze op zouden houden met hun grappenmakerij, ze vond het niet leuk meer. Ze was een beetje duizelig, misselijk en nog steeds behoorlijk overstuur, alsof ze te veel had gedronken of verdoofd was geweest. Hun snelle gebabbel gaf haar het gevoel alsof er in haar hoofd een bal met een noodgang heen en weer werd gekaatst; ze werd er met de minuut duizeliger van. Maar ze wist niet hoe ze hun moest vragen om zich koest te houden zonder hen te kwetsen; en als de verschrikking in de lift inderdaad een droom was geweest, was ze al onvergeeflijk grof geweest.

Ze zei: 'Nou... vooruit dan maar. Hijs de ankers maar en laat het schip de haven uitvaren.' 'Bon voyage,' zei Phil.

'Reddingsbootoefening om zestienhonderd uur,' zei Murf.

Ze rolden de brancard door de dubbele klapdeuren, de
gang op de eerste verdieping in.

'Weet je zeker dat de Schone Slaapster geen relatie had
met een stel dwergen?' vroeg Murf aan Phil.

'Dat was Sneeuwwitje, dat heb ik je al verteld. Murf, ik
begin het gevoel te krijgen dat je hopeloos ongeletterd
bent.' 'Wat een akelige opmerking, Phil. Ik heb een goede opleiding gehad.'

Ze sloegen de hoek om naar de lange hoofdgang en duwden Susan naar de liften toe.

Murf zei: 'Het komt gewoon omdat ik geen kindersprookjes meer lees. Ik ben ervan overtuigd dat jij best tevreden bent met dat soort dingen, maar ik geef de voorkeur aan wat complexere literatuur.' 'Zoals de sportkranten?' vroeg Phil. 'Ik bedoelde eigenlijk Charles Dickens, Phil.' 'Of Story en Privé? Ze stonden voor de liften. Susan voelde zich zo gespannen als een veer. 'Ik wil je wel even aan je verstand brengen dat ik al het gepubliceerde werk van Louis L'Amour heb gelezen,' zei Murf terwijl hij op het knopje met het pijltje naar boven drukte.

'Van Dickens tot L'Amour,' zei Phil. 'Dat is een breed terrein, Murf.'

'Ik ben een man met een brede belangstelling,' zei Murf. Susan hield haar adem in terwijl ze wachtte tot de deuren opengleden. Een schreeuw zat opgekropt in haar borst, klaar om in haar keel en dan naar buiten te springen.

God, alsjeblieft, dacht ze, niet nog eens.

'En hoe zit het met jou, Phil? Heb jij de laatste tijd nog
interessante verpakkingen gelezen?'

De liftdeuren gleden zacht zoevend open. Ze bevonden
zich achter Susans hoofd; ze kon niet in de lift kijken.

Murf en Phil rolden haar erin en kwamen dit keer ook
mee naar binnen. Er stonden geen dode mannen op haar
te wachten.

Ze liet haar adem ontsnappen en sloot haar ogen. De opluchting bezorgde haar meteen hoofdpijn. Op weg terug naar haar kamer gebeurde er niets opmerkelijks, maar toen ze van de brancard overstapte in haar bed, voelde ze een pijnscheut in haar rechterarm, net boven de holte van haar elleboog. Met een schok herinnerde ze zich dat Harch - of wellicht een van de anderen - hard in die arm had geknepen, heel hard, vlak voordat ze in de lift was flauwgevallen. Nadat de beide broeders waren weggegaan, bleef Susan een tijdje met haar handen in haar schoot zitten, bang om naar haar arm te kijken. Maar uiteindelijk schoof ze toch de rechtermouw van haar groene pyjama omhoog. Er zat een kneuzing op haar broze bovenarm, een donkere ovale plek op de bleke huid, vijf centimeter boven het ellebooggewricht. Het was een lichte kneuzing, maar de plek begon al te verkleuren. Ongeveer zo groot als een kwartje. Hij had de kleur van een wijnvlek en deed behoorlijk pijn als ze hem aanraakte. Het was een verse kneuzing, dat leed geen twijfel. Maar wat hield dat in? Was het een bewijs dat de ontmoeting met Harch en de andere drie mannen wel degelijk had plaatsgevonden, het bewijs dat het niet zomaar een nare droom was geweest toen ze even lag te dutten? Of had ze die kneuzing opgelopen tijdens haar fysiotherapie-oefeningen en had ze - hoewel ze zich er niet bewust van was geweest - die pijnlijke plek op de een of andere manier vervolgens slim verwerkt in die droom over de dode mannen in de lift? Ze probeerde zich te herinneren of ze haar arm tijdens de oefeningen had gestoten. Dat wist ze niet zeker. Ze dacht terug aan de douche die ze op de afdeling Fysiotherapie had genomen. Was haar arm toen al verkleurd geweest? Ze kon zich niet herinneren dat ze een plek had gezien en de arm was totaal niet gevoelig geweest. Maar het kon ook zo oppervlakkig zijn geweest dat het haar op dat moment niet was opgevallen; per slot van rekening kwamen blauwe plekken altijd geleidelijk op. Ik moet die kneuzing hebben opgelopen toen ik aan het oefenen was, hield ze zichzelf voor. Dat is de enige verklaring die niet... krankzinnig is. Ernest Harch en de andere corpsleden zijn niet echt. Ze kunnen me niets doen. Het zijn alleen maar spookbeelden die worden opgeroepen door een bepaalde hersenbeschadiging. Als ik weer wat sterker ben, als McGee erachter komt wat me mankeert, als ik weer helemaal beter ben, dan zal ik nooit meer last hebben van die wandelende, pratende dode mannen. En in de tussentijd kunnen ze me echt niets doen.

Jeff McGee kwam om halfzes opdagen voor zijn avondronde, gekleed alsof hij naar een duur diner moest. Hij droeg een donkerblauw pak dat op maat gesneden was voor zijn lange, slanke gestalte, een parelgrijs overhemd, een blauw met grijs gestreepte das en in het borstzakje van zijn colbert zat een hemelsblauw pochet. Hij zag er zo elegant uit en bewoog zich zo buitengewoon gracieus dat Susan plotseling tot de ontdekking kwam dat hij seksuele gevoelens bij haar wakker riep. Vanaf het moment dat ze hem zondagochtend voor het eerst zag, had ze hem een bijzonder aantrekkelijke man gevonden, maar voor het eerst sinds ze uit haar lange coma was ontwaakt onderging ze nu het warme, welkome, verrukkelijk smeltende gefladder-gewriemel-getintel van seksueel verlangen.

Mijn god, dacht ze geamuseerd. Het gaat kennelijk een stuk beter met me: ik ben geil!

McGee kwam regelrecht naar haar bed toe en dit keer boog hij zich zonder omhaal voorover en kuste haar op haar wang, vlak bij haar mondhoek. Hij had een beschaafde aftershave gebruikt die vaag naar citroen rook en zelfs nog vager naar een aantal niet thuis te brengen kruiden, maar onder die frisse lucht kon Susan de nog aantrekkelijker, pas gewassen geur ruiken van zijn eigen huid.

Ze had het liefst haar armen om zijn nek geslagen, hem vastgehouden en zich aan hem vastgeklampt; ze wilde hem tegen zich aan trekken en kracht uit hem putten, de kracht waar zij zo'n behoefte aan had en die hij in overdaad leek te bezitten. Maar ook al was er in de afgelopen paar dagen een persoonlijke band tussen hen ontstaan, zóver waren ze zeker nog niet gekomen. McGee voelde absoluut een bepaalde genegenheid voor haar, dat wist ze zeker. Maar gezien de natuurlijke terughoudendheid in de relatie tussen dokter en patiënt, waarbij romantische gevoelens absoluut de tweede viool moesten spelen, kon ze zich niet zomaar laten gaan. En gezien het feit dat ze niet voor honderd procent kon vertrouwen op haar waarnemingsvermogen - dat haar influisterde dat Jeffrey McGee veel meer dan genegenheid voor haar voelde - durfde ze niet verder te gaan dan een vlug, preuts kusje op zijn wang als antwoord op de kus die hij haar had gegeven. 'Ik heb een beetje haast vanavond,' zei hij, terwijl hij zich veel te snel terugtrok. 'Laat me even vlug naar Jessie Seiffert kijken, om te zien hoe het met haar gaat, dan kom ik daarna nog even een paar minuten bij je zitten.' Hij liep naar het andere bed en glipte tussen de gordijnen door.

Susan voelde een scheut jaloezie. Ze vroeg zich af voor wie hij zijn beste pak had aangetrokken. Met wie ging hij vanavond dineren? Met een vrouw? Ach, natuurlijk zou het een vrouw zijn, en een aantrekkelijke vrouw op de koop toe. Een man dofte zich niet zo op, compleet met pochet, om samen met de jongens een hapje te gaan eten en een biertje te drinken. Jeffrey McGee was een bijzonder begeerlijke man. En hij gedroeg zich zeker niet als een celibatair, goeie genade, nee! Hij had al een lang privéleven, een liefdesleven - vooruit, geef nu maar toe, een sexleven - achter de rug voordat een zekere Susan Kathleen Thorton op het toneel was verschenen. Ze had absoluut geen recht om jaloers te zijn op zijn relaties met andere vrouwen. Echt totaal geen enkel recht. Er bestond niets serieus tussen hem en haar; hij was in geen enkel opzicht verplicht om trouw aan haar te blijven. Het idee alleen was al ronduit belachelijk. Maar toch was ze wél jaloers; verschrikkelijk, verrassend jaloers. Hij kwam achter het gordijn vandaan en kwam weer naast Susans bed staan. Hij pakte haar hand en glimlachte tegen haar; zijn hand was sterk en warm en zijn tanden waren ontzettend wit en regelmatig. 'En vertel me nu eens hoe het bij fysiotherapie is gegaan. Heb je een leuke middag gehad met Flo Atkinson?' Susan was van plan geweest om hem alles te vertellen over de verschrikking van die verrassend levendige droom waarin ze opgesloten had gezeten in de lift met Ernest Harch en de andere corpsleden. Maar nu besloot ze toch om niets tegen McGee te zeggen. Ze wilde niet dat hij haar alleen maar zou zien als een zwakke, angstige, afhankelijke vrouw. Ze wilde niet dat hij medelijden met haar zou hebben.

'Het was in alle opzichten een fantastische middag,' jokte ze.

'Dat is geweldig. Ik ben blij om dat te horen.'

'Ja. De fysiotherapie is precies wat ik nodig heb,' zei ze
en dat was in ieder geval waar.

'Je hebt weer wat kleur in je gezicht.'

'Ik heb mijn haar ook gewassen.'

'Ja, het zit heel leuk.'

'U bent een afschuwelijke leugenaar, dr. McGee. Het zal zeker nog zes weken of een maand of twee niet leuk zitten, dankzij die kapper bij jullie op de eerste hulp die de binnengebrachte patiënten kennelijk met een kettingzaag te lijf gaat. Maar het is nu tenminste wel schoon.'

'Volgens mij ziet het er niet alleen schoon uit maar ook leuk,' hield hij vol. 'Het staat je lief. Nu het zo rommelig zit, doet het me denken aan... Peter Pan.' 'Hartelijk bedankt. Peter Pan was een jongetje.' 'Nou, er is vast en zeker niemand die jou voor een jongetje zal houden. Vergeet Peter Pan maar. Je ziet eruit als...'

'Een bobtail?'

'Ben je vastbesloten om alle complimentjes die ik je maak de grond in te boren?'

'Kom op, geef het nou maar toe. Een bobtail, of niet soms?'

Hij deed net alsof hij haar aandachtig inspecteerde op hondse trekken. 'Tja, nu je het zegt... Kun je ook een paar sloffen apporteren?' 'Waf, waf,' zei ze.

'Even serieus,' zei hij, 'je ziet er goed uit. Volgens mij beginnen je wangen alweer een beetje gevuld te raken.' 'U bent degene die er goed uitziet. Chique pak.' 'Bedankt,' zei hij, maar hij vertelde haar niet waarom hij zijn beste pak aanhad en daar had ze nu net naar zitten vissen toen ze hem complimenteerde. 'Heb je Harch en de anderen vandaag nog gezien?' 'Taal noch teken,' jokte ze.

'Dat is een gunstig teken. Ik heb voor morgenochtend een aantal onderzoeken geregeld. Bloedmonsters, urine-onderzoek, röntgenfoto's... een rugpunctie als dat nodig blijkt.' 'Au.'

'Zo erg zal het niet zijn.'

'Dat kunt u gemakkelijk zeggen. Het is niet uw rug waar ze een naald in gaan zetten.'

'Dat is waar. Maar als een punctie noodzakelijk mocht zijn, dan zal ik hem zelf uitvoeren en ik sta bekend om mijn zachte aanpak.' Hij wierp een blik op zijn horloge. 'Ik ben bang dat ik er als een haas vandoor moet.' 'Een opwindend afspraakje?'

'Was het maar waar! Jammer genoeg is het alleen maar de maandelijkse bijeenkomst van het Interprovinciaal Medisch Genootschap. Ik ben vanavond aan de beurt om bij het diner een toespraak te houden en ik heb last van plankenkoorts.'

Ze wist een zucht van opluchting nog net binnen te houden. 'Plankenkoorts?' zei ze in de hoop dat hij niet zou merken hoe bang ze was geweest dat hij een heftige liefdesrelatie met iemand had. 'Vast niet. Ik kan me niet
voorstellen dat u ergens bang voor bent.'

'Nou,' zei hij, 'ik ben onder andere bang voor slangen,

'Ik lijd aan een lichte vorm van claustrofobie en het
angstzweet breekt me uit als ik in het openbaar moet
spreken.'

'En hoe zit het met bobtails?'

'Ik ben dol op bobtails,' zei hij en hij gaf haar opnieuw een kus op haar wang.

'Ze zullen uw toespraak prachtig vinden,' verzekerde ze hem.

'Och, het zal in ieder geval niet het ergste deel van de avond zijn,' zei hij. 'Hoe slecht die toespraak ook zal zijn, hij zal in ieder geval een stuk beter verteerbaar zijn dan het koude buffet in de Holiday Inn.' Ze glimlachte. 'Tot morgenochtend dan.' Hij aarzelde. 'Weet je zeker dat alles goed is met je?' 'Ik voel me prima.'

'Denk erom, als je weer een van hen ziet, moet je jezelf
gewoon inprenten dat ze niet echt zijn en...'

'... dat ze me niets kunnen doen.'

'Niet vergeten.'

'Komt in orde.'

'En luister, alle verpleegsters op deze etage zijn op de hoogte gebracht van je toestand. Als je weer een aanval hebt... hallucinaties, dan bel je maar om een verpleegster en die zal je helpen. Zij praat je er wel doorheen.'

'Dat is fijn om te weten.' 'Je bent niet alleen.'

'Dat weet ik ook best... en daar ben ik dankbaar voor.' Hij vertrok. Bij de deur keek hij nog even glimlachend om en stak zijn hand op.

Hij was al een paar minuten weg voordat Susans aangename, warme, smeltende gevoel van seksuele opwinding afnam en haar temperatuur weer naar de normale 37,6 graden zakte.

God, dacht ze verwonderd, hij maakt dat ik me weer
een jong meisje voel. Een op sex beluste tiener.

Ze moest zacht om zichzelf lachen.

En hoewel ze niet alleen was, voelde ze zich daarna toch
alleen.

Later, toen ze zat te eten, herinnerde ze zich wat McGee had gezegd over het feit dat ze niet in staat was om zijn complimentjes welwillend in ontvangst te nemen. Het was waar. En eigenaardig. Ze zat er een tijdje over na te denken. Ze had nog nooit eerder zo naar complimentjes van een man verlangd als bij Jeff McGee. Misschien schoof ze zijn complimentjes wel aan de kant om hem te dwingen ze nog een keer te herhalen en ze nog een beetje aan te dikken. Nee... Hoe langer ze erover nadacht hoe sterker het vermoeden werd dat ze niet wilde dat hij haar prees omdat ze, ergens diep vanbinnen, bang was voor de enorme aantrekkingskracht die hij op haar uitoefende. In de loop der jaren had ze een paar keer een vriend gehad, niet zo vaak, hooguit een paar keer, en iedere keer opnieuw had zij in de relatie de touwtjes strak in handen gehad. Als het uiteindelijk tijd werd om afscheid van elkaar te nemen, was zij altijd degene geweest die de relatie verbrak, met leedwezen maar zonder ernstig emotioneel letsel. Ze had haar hart op dezelfde manier onder controle gehad als haar carrière als fysicus. Maar ze had het gevoel dat ze dat niet zou klaarspelen met Jeff McGee. De relatie met hem zou veel intenser zijn, veel emotioneler en veel verwarrender. Misschien was ze er wel een beetje bang voor - hoezeer ze er ook naar verlangde.

Ze wist dat ze Jeff McGee begeerde. De uitwerking die hij op haar had was onmiskenbaar. Maar was er naast die begeerte van haar kant ook sprake van liefde? Die vraag was nog nooit eerder bij haar opgekomen. Liefdel

Verdomme, het is gewoon niet mogelijk, hield ze zichzelf voor. Ik kan niet verliefd zijn op een man die ik pas drie dagen geleden heb leren kennen. Ik weet vrijwel niets van hem. Ik heb hem zelfs nog nooit een echte kus gegeven. Of van hem gekregen. Alleen maar omzichtige zoentjes op de wang. Goeie genade, ik weet zelfs niet eens zeker of zijn gevoelens voor mij ook maar in de verste verte iets met hartstocht van doen hebben. Niemand wordt van de ene op de andere dag verliefd. Zo gaat het gewoon niet.

En toch wist ze dat het haar wel degelijk was overkomen. Precies zoals in een film.

'Nou goed, dacht ze, stel dat dit liefde is, waarom is dat dan zo? Ben ik alleen maar verliefd op hem geworden omdat ik ziek, zwak en hulpeloos ben, alleen maar omdat ik blij ben dat ik een sterke, betrouwbare man aan mijn zij heb? Als dat het geval is, dan kun je het toch nauwelijks liefde noemen; dan is het alleen maar een kwestie van dankbaarheid en een schaamteloze, hals-overkop-vlucht voor de verantwoordelijkheid voor mijn eigen leven.

Hoe langer ze er echter over nadacht, des te meer ze het gevoel kreeg dat de liefde er het eerst was geweest. Of het was op z'n minst zo dat die liefde zich op hetzelfde moment had geopenbaard als haar wanhopige behoefte aan de kracht van McGee.

Wat was er het eerst, dacht ze, de kip of het ei? En maakt het eigenlijk iets uit? Het enige dat telt, is wat ik voor hem voel - en ik wil hem echt.

Maar aangezien haar genezing voorlopig belangrijker was dan liefde, probeerde ze het onderwerp uit haar hoofd te zetten. Na het eten las ze een paar hoofdstukken van een spannende thriller en at drie of vier chocolaatjes. De nachtzuster, een brutaal donkerharig meisje dat Tina Scolari heette, bracht Susan een glaasje limonade. Ze las verder in de thriller die steeds beter werd. Buiten hield het op met regenen en er kwam eindelijk een eind aan het irritante monotone getik van regendruppels tegen de ruit. Ze vroeg en kreeg nog een glaasje limonade. Het was een vrij prettige avond. Voorlopig althans.

10

Zuster Scolari kwam om kwart over negen binnen. 'Het is morgen vroeg dag. Je krijgt heel wat onderzoeken te verwerken.' Ze gaf Susan een klein medicijnglaasje waar slechts een roze tabletje in zat, het lichte slaapmiddel dat McGee haar had voorgeschreven. Terwijl Susan de pil innam met het laatste restje van haar tweede glas limonade, ging zuster Scolari even poolshoogte nemen bij Jessica Seiffert in het bed naast het hare en deed de gordijnen net ver genoeg open om ertussendoor te glippen. Toen ze weer te voorschijn kwam, zei ze tegen Susan: 'Doe het licht uit zodra je slaperig begint te worden.' 'Zolang wacht ik niet eens. Ik wil alleen even dit hoofdstuk uitlezen,' zei Susan terwijl ze op het boek wees dat ze aan het lezen was. 'Nog twee alinea's.' 'Wil je dat ik je daarna kom helpen om naar de badkamer te gaan?'

'O nee hoor. Dat kan ik wel alleen.'

'Weet je het zeker?'

'Absoluut.'

De verpleegster bleef even bij de deur staan en deed het nachtlampje aan, zodat Susan straks niet de halve kamer door hoefde om dat te doen. De klapdeur had de hele dag opengestaan maar nu schoof zuster Scolari de rubber deurstop onder aan de deur omhoog en trok de deur achter zich dicht.

Nadat Susan de twee alinea's had uitgelezen, kwam ze haar bed uit en liep naar de badkamer, waarbij ze een hand langs de muur liet glijden voor het geval ze plotseling steun nodig had. Nadat ze haar tanden had gepoetst ging ze weer terug naar bed. Haar benen waren slap en pijnlijk, vooral haar kuiten en de achterkant van haar bovenbenen, maar ze stond niet meer zo gevaarlijk op haar benen te zwaaien. Ze was niet meer bang om te vallen als ze liep, ook al was ze nog niet echt vast ter been en ook al wist ze dat ze op eigen kracht nog niet echt ver zou komen.

In bed schudde ze het kussen op en gebruikte het bedieningspaneel om het hoofdeinde plat te leggen. Ze deed de lamp op haar nachtkastje uit. Het licht van het nachtlampje dat nauwelijks sterker was dan manestralen viel op het gordijn dat om Jessica Seifferts bed hing en net als de vorige nacht leek de witte stof het schijnsel te absorberen en te versterken, waardoor het een fosforachtige glans kreeg en zonder meer het meest opvallende ding in de kamer vol schaduwen werd. Susan bleef er een minuut of twee strak naar kijken en voelde opnieuw de nieuwsgierigheid en de ongerustheid opkomen, die haar hadden dwarsgezeten vanaf het moment dat de ongeziene mevrouw Seiffert de kamer was binnengebracht. 'Susan...'

Ze rolde van schrik bijna uit bed en ging huiverend rechtop zitten, met de dekens teruggeslagen, terwijl haar adem in haar longen leek te bevriezen en haar hart een moment stilstond. 'Susan...'

Het was een ijle stem, droog en broos, een stem van stof en as, afkomstig van door de tijd aangetaste stembanden. Hij had iets ver ontrustends, iets dat door merg en been ging, iets dat Susan niet kon verklaren maar dat desalniettemin ontegenzeggelijk sinister klonk. 'Susan... Susan...''

Ook al klonk hij nog zo zacht, ook al was hij nog zo rasperig en gekweld, die aangetaste stem was toch duidelijk en onweerlegbaar mannelijk. En hij kwam van achter het lichtgevende gordijn, vanuit Jessica Seifferts omfloerste bed.

Susan slaagde er eindelijk in om weer lucht te krijgen, huiverend en naar adem snakkend. Haar hart begon met een doffe bons weer te kloppen.

'Susan...'

De vorige nacht, toen ze in de dode, eenzame uurtjes van de ochtend wakker was geworden, had ze het idee gehad dat ze werd geroepen door een stem van achter het gordijn, maar ze had zichzelf ervan overtuigd dat ze dat alleen maar had gedroomd en ze was weer in slaap gevallen. Toen waren haar zintuigen half verdoofd van het slaapmiddel en ze was niet helder genoeg geweest om te beseffen dat die stem wel degelijk echt was. Vanavond was ze echter niet alleen wakker, ze was zelfs nog niet slaperig; de pil werkte nog niet. Met wijd opengesperde ogen, niet in het minst versuft, twijfelde ze er geen moment aan dat die stem echt was. 'Susan...'

Het was de smekende kreet van een of andere norse en gruwelijke sirene en er ging een emotionele, instinctieve aantrekkingskracht van uit die zo sterk was dat ze het bijna aan den lijve kon voelen. Hoewel ze bang was voor die bizarre stem en ook bang was voor de man - voor het schepsel - aan wie die stem toebehoorde, kreeg ze de neiging om op te staan en naar het bed van mevrouw Seiffert te lopen; ze voelde een vreemde drang om dat witte gordijn opzij te trekken en het hoofd te bieden aan het wezen dat haar aanriep. Ze maakte met een hand een prop van het laken, greep met de andere de koude stang van het bed vast en probeerde uit alle macht tegen die idiote neiging te vechten. 'Susan...'

Ze voelde op de tast naar de schakelaar van de lamp naast het bed, vond hem nadat er veel te veel seconden in de duisternis voorbij waren getikt en drukte hem in. Het licht verjoeg de schaduwen, die zich slechts met de grootste tegenzin terug leken te trekken, alsof het hongerige wolven waren die wrokkig afzagen van wat op het eerste gezicht een gemakkelijke prooi had geleken.

Susan staarde naar het door gordijnen omringde bed. En wachtte.

Er klonk geen enkel geluid.

Tien seconden gingen voorbij. Twintig. Een halve minuut.

Niets. Stilte.

Uiteindelijk zei ze: 'Wie is daar?' Geen antwoord.

Het was al meer dan vierentwintig uur geleden dat Susan terug was gekomen van haar rondje in de rolstoel en tot de ontdekking kwam dat er een kamergenote in het andere bed was gelegd. Mevrouw Baker had haar verteld dat het Jessica Seiffert was; anders had ze niet eens geweten met wie ze haar kamer deelde. Al meer dan vierentwintig uur en ze had nog steeds geen glimp opgevangen van mevrouw Seiffert. En ze had de oude vrouw ook nog geen woord horen zeggen; het enige wat ze had opgevangen was het vage, woordeloze gefluister in antwoord op de vragen van Jeff McGee en het zachte gemompel als reactie op de verschillende verpleegsters die zich achter de gordijnen hadden begeven. Mensen liepen af en aan om mevrouw Seiffert met lofwaardige aandacht en toewijding te verzorgen - de po van de oude vrouw werd leeggegooid, haar temperatuur en bloeddruk werden opgenomen, haar polsslag werd gemeten, ze werd gevoerd, ze kreeg haar medicijnen, haar bed werd verschoond en ze werd bemoedigend toegesproken - maar ondanks al die activiteiten had Susan nog zelfs geen korte blik op de mysterieuze persoon in het andere bed kunnen werpen.

En nu werd ze gekweld door het onrustbarende idee dat Jessie Seiffert eigenlijk nooit in dat bed had gelegen. Het was iemand anders. Ernest Harch? Een van de andere drie corpsleden? Of iets dat nog erger was? Dit is krankzinnig.

Het moest gewoon Jessica Seiffert zijn in dat bed, want als zij het niet was, dan was iedereen in het ziekenhuis betrokken bij een of andere groteske samenzwering. En dat was onmogelijk. Dat soort gedachten - paranoïde fantasieën over ingewikkelde complotten - waren eens te meer een bewijs dat haar hersens niet goed functioneerden. Mevrouw Baker had echt niet tegen haar gelogen. Dat wist ze zo zeker als twee keer twee vier was. En toch bleef ze de mogelijkheid overwegen dat Jessica Seiffert helemaal niet bestond, dat de ongeziene kamergenoot iemand was die lang niet zo onschuldig en lang niet zo onschadelijk was als een oude vrouw die lag dood te gaan aan kanker. 'Wie is daar?' informeerde ze opnieuw. Weer kreeg ze geen antwoord.

'Verdomme,' zei ze. 'Ik weet dat ik me je niet heb verbeeld!'

Of heb ik dat wel gedaan? 'Ik heb gehoord dat je me riep,' zei ze. Of dacht ik alleen maar dat ik dat hoorde? 'Wie ben je? Wat doe je hier? Wat wil je van me?' 'Susan...'

Ze deinsde achteruit alsof ze een klap in haar gezicht had gekregen, want de stem klonk in het volle licht zelfs nog enger dan in het donker. Het geluid hoorde thuis in het donker; bij licht leek het onbestaanbaar en dubbel monstrueus.

Blijf kalm, hield ze zichzelf voor. Blijf rustig. Blijf beheerst. Als ik hersenletsel heb dat veroorzaakt dat ik dingen zie die in werkelijkheid niet bestaan, dan is het volkomen logisch dat ik daardoor ook geluiden hoor die er helemaal niet zijn. Auditieve hallucinaties. Dat soort dingen bestaat. 'Susan...'

Ze moest zichzelf weer in de hand krijgen voor dit gedoe verder ging, ze moest die beginnende hysterie meteen de kop indrukken. Ze moest voor zichzelf aantonen dat er helemaal geen stem achter dat gordijn vandaan kwam, dat het alleen maar een ingebeelde stem was. De
beste manier om dat te bewijzen was om er rechtstreeks naartoe te lopen en het gordijn open te trekken. Het enige wat ze in Jessica Seifferts bed aan zou treffen was een oude vrouw in het terminale stadium van kanker. 'Susan...'

'Hou je bek,' zei ze.

Haar handen waren koud en vochtig. Ze veegde het klamme zweet af aan het laken. Ze haalde diep adem, alsof ze dacht dat moed niets anders was dan een soort damp die je uit de lucht kon opsnuiven. 'Susan... Susan...'

Hou op met dat getreuzel, zei ze bij zichzelf. Sta op, ga erop af, maak er een eind aan.

Ze klapte de zijsteun omlaag, duwde de dekens weg en bleef met bungelende benen op de rand van het bed zitten. Ze stond op en steunde op het matras. Ze was aan de kant van Jessica Seiffert uit bed gestapt. Haar slippers stonden aan de andere kant, daar kon ze niet bij, en de groene tegelvloer voelde koud aan onder haar blote voeten. De afstand tussen de twee bedden was niet meer dan een meter of drie. Die kon ze met drie schuifelende passen overbruggen, op zijn hoogst vier. Ze nam de eerste stap. 'Sssuuuusssaaaaannn...'

Het ding in het bed - en ondanks haar moedige en o- zo-verstandige gedachten over auditieve hallucinaties kon ze er nu alleen nog maar aan denken als aan een ding - scheen niet alleen instinctief aan te voelen dat ze eraan kwam, maar ook dat ze onzeker was. De stem werd nog heser, nog indringender en onheilspellender dan daarvoor; haar naam werd niet zozeer uitgesproken als wel uitgekreund. 'Sssuuuuusssaaaaannn...'

Ze overwoog om weer in bed te kruipen en op de bel te drukken om een verpleegster te roepen. Maar wat als de zuster kwam en niets hoorde? Wat als de zuster het gordijn opentrok en alleen maar een zielige, oude, stervende vrouw aantrof, die wezenloos voor zich uit lag te mompelen, versuft van de pijnstillende middelen? En dat ze dat zou aantreffen, stond uiteraard wel bijna vast. Wat dan?

Ze nam nog een stap in de richting van het andere bed en de koude vloer leek nog kouder te worden. Het gordijn fladderde alsof er aan de andere kant iets tegenaan streek.

Susans ijswater-bloed werd nog kouder en stroomde
stroperig door haar aderen, ondanks het snelle kloppen
van haar hart.

'Sssuuuuusssaaaaannn...'

Ze week weer een stap achteruit.

Het gordijn fladderde opnieuw en erachter zag ze een
donkere vorm.

De stem riep haar opnieuw en dit keer had hij absoluut een dreigende klank.

Het gordijn ritselde en begon toen zo heftig te wapperen dat de haakjes in de rail langs het plafond begonnen te ratelen. Een donkere figuur, vormeloos maar zondermeer veel te groot voor een door kanker uitgeteerde vrouw, tastte onhandig langs de achterkant van de witte stof en leek op zoek naar een plaats om het open te schuiven.

Susan werd plotseling overvallen door een voorgevoel van de dood. Mogelijk kon daaruit met zekerheid opgemaakt worden dat ze geestelijk uit het lood was geslagen; het zou ook best het onweerlegbare bewijs kunnen zijn dat ze niet goed bij haar verstand was en zich alles inbeeldde, maar het voorgevoel was zo sterk dat ze het niet kon negeren. De dood. De dood was heel dichtbij. Plotseling wilde ze voor geen prijs meer zien wat zich achter dat gordijn bevond.

Ze draaide zich om en vluchtte. Ze strompelde om het voeteneind van haar eigen bed en keek toen om. Het gordijn leek gevangen in een draaikolk van tocht - hoewel ze geen luchtstroom in de kamer voelde. Het trilde, fladderde, ritselde en bolde op. En het begon langzaam open te glijden.

Ze schuifelde haastig naar de badkamer - de deur naar de gang leek veel te ver weg - en haar benen protesteerden tegen de snelheid die ze ervan eiste. Zodra ze in de badkamer was, trok ze de deur dicht en leunde er ademloos tegenaan. Het is niet echt. Het kan me niets doen. Het was donker in de badkamer en daar kon ze op dit moment absoluut niet tegen. Ze zocht op de tast naar het lichtknopje en vond het ten slotte; de witte muren, de witte wastafel met ombouw en de witte plavuizen vloer glommen haar om het hardst toe. Het kan me niets doen.

Ze had nog steeds de deurknop vast. Die bewoog in haar hand. Iemand draaide hem aan de andere kant om. Ze trok aan de grendel. Die zat niet alleen los, hij was kapot.

'Nee,' zei ze. 'Nee.'

Ze hield de deurknop zo stijf mogelijk vast en zette haar schouders tegen de deur terwijl ze zich met haar hielen schrap zette op de tegelvloer van de badkamer. Een paar eindeloze seconden lang, seconden die op minuten leken, bleef de persoon aan de andere kant proberen de deurknop om te draaien door hem steeds heen en weer te bewegen; hij wrong zich in Susans hand, maar ze zette haar tanden op elkaar, spande haar verzwakte spieren en weigerde om zich gewonnen te geven. Na een poosje bewoog de knop niet meer. Ze had het idee dat de overgave best een truc kon zijn, dus ze bleef hem stevig vasthouden.

Aan de andere kant krabbelde iets aan de deur. Het geluid, vlak bij haar gezicht, verrastte haar. Het was aanvankelijk een heimelijk geluid, maar het werd snel luider. Vingernagels. Klauwend over het hout. 'Wie is daar?' Ze kreeg geen antwoord.

De nagels bleven een halve minuut lang furieus krabbelen. Daarna hielden ze even op. Vervolgens begon het gekrabbel weer, maar nu was het lusteloos. Eerst: regelmatig en onophoudelijk. Daarna: terloops. 'Wat wil je van me?'

Het resultaat was een nieuwe aanval van gekrabbel. 'Luister, als u me alstublieft wilt vertellen wie u bent, zal ik de deur opendoen.' Die belofte had ook geen enkele uitwerking. Ze luisterde bezorgd naar de nagels die doelbewust langs de randen van de deur gleden en de kieren tussen de deur en de posten onderzochten alsof daar genoeg ruimte gevonden kon worden om de deur open te trekken of met één geweldige ruk uit de scharnieren te tillen. Eindelijk, na nog twee of drie minuten vruchteloos maar noest gekrabbel hield het geluid abrupt op. Susan spande haar spieren en bereidde zich voor op een nieuwe worsteling met de deurknop, maar tot haar grote verbazing en opluchting kwam het niet weer tot een gevecht.

Ze stond hoopvol te wachten en durfde nauwelijks adem te halen.

De badkamer glom in het harde tl-licht en een druppel water viel met een bijna onhoorbare tik van de kraan op de metalen stop in de afvoer. Langzaam maar zeker nam Susans paniekgevoel af. Een spoortje twijfel begon in haar hoofd op te doemen, een spoortje dat steeds breder werd, tot het op het laatst een snelweg was. Langzaam maar zeker begon haar verstand weer te werken. Ze overwoog de mogelijkheid dat ze aan het hallucineren was geweest. Als er per slot van rekening werkelijk een man - of iets anders - achter dat gordijn had gezeten en als hij haar echt in handen had willen krijgen, dan had ze nooit kunnen voorkomen dat hij de deur uit haar handen rukte. Niet nu ze nog zo zwak was. Als iemand inderdaad had geprobeerd om de deurknop om te draaien - en nu werd ze letterlijk overstroomd door twijfels, ze baadde erin - dan was die persoon aan de andere kant nog een stuk zwakker dan zij zelf was. En iemand die in zo'n slechte conditie was, kon nooit een serieuze bedreiging voor haar vormen. Ze wachtte. En leunde zwaar tegen de deur. Ze kon inmiddels alweer bijna normaal ademhalen. De tijd schreed met afgemeten passen voorbij, haar hart kwam tot rust en het bleef onafgebroken stil. Maar ze was nog steeds niet in staat om de deurknop los te laten. Ze staarde naar haar hand. Haar knokkels waren scherp en wit. Haar vingers zaten als een klauw om de metalen knop gekruld.

Ze besefte dat mevrouw Seiffert als enige aanwezige nog zwakker was dan zij. Had mevrouw Seiffert geprobeerd om zonder hulp uit bed te komen? Was dat al dat geworstel achter het gordijn geweest? En was de oude vrouw, verward door alle verdovende middelen of gek van pijn, erin geslaagd om op de een of andere manier aan de andere kant van de kamer te komen? Was het mevrouw Seiffert geweest die aan de deur had staan klauwen, niet in staat om een woord uit te brengen, op zoek naar hulp, en onafgebroken krabbelend over het hout in een wanhopige poging om aandacht te trekken? Goeie genade, dacht Susan, heb ik een gevecht om de deur geleverd met een stervende vrouw die alleen maar hulp van me wenste?

Maar ze deed de deur niet open. Dat kon ze niet. Nog niet.

Uiteindelijk dacht ze: Nee. Nee, mevrouw Seiffert, als ze al bestaat, is te ver heen om uit bed te komen en zonder hulp de halve kamer door te lopen. Ze is bedlegerig, een bewegingloze hoop vlees en botten. Het kon onmogelijk mevrouw Seiffert zijn geweest. En trouwens, die dreigende vorm die achter het gordijn was opgerezen, kon ook mevrouw Seiffert niet zijn geweest. Die was veel te groot.

Er viel weer een druppel in de wastafel.

Aan de andere kant was het ook best mogelijk dat er eigenlijk helemaal niets achter het gordijn was opgerezen. Misschien had het gordijn ook niet eens bewogen. Misschien was er geen mysterieuze stem geweest, geen hand die de knop probeerde om te draaien en geen hardnekkig gekrabbel aan de deur. Misschien zat het allemaal tussen haar oren. Hersenbeschadiging.

Een bloedpropje zo groot als een korreltje zand. Een miniem bloedvaatje in de hersenen met een nog miniemer bloedinkje.

Een of andere chemo-elektrische instabiliteit. Hoe langer ze er over nadacht, des te gemakkelijker het haar viel om bovennatuurlijke oorzaken en ideeën over complotten af te wijzen. Na ampele overwegingen leken er maar twee mogelijkheden te bestaan: of ze had zich alles verbeeld... of mevrouw Seiffert lag inmiddels dood aan de andere kant van de badkamerdeur, het slachtoffer van Susans geestelijke problemen. In beide gevallen had niemand het op haar voorzien en had het geen zin om de deur nog langer te bewaken. Ze richtte zich eindelijk op. Haar schouder deed pijn en haar hele linkerkant voelde stijf aan. Ze ontspande haar ijzeren greep op de deurknop die nu glad en glanzend was van haar zure zweet. Ze opende de deur. Op een kiertje. Niemand probeerde zich met geweld toegang te verschaffen tot de badkamer.

Nog steeds angstig en bereid om de deur weer dicht te smijten bij het geringste teken van beweging trok ze hem iets verder open: vijf centimeter, tien. Ze keek omlaag, op het ergste voorbereid, maar er lag geen bejaarde vrouw op de vloer, geen grauw gezicht voor eeuwig vertrokken in een minachtende en beschuldigende uitdrukking.

De ziekenhuiskamer zag er normaal uit. De lamp naast haar bed brandde en de dekens lagen nog steeds op een slonzig hoopje op haar bed, precies zoals ze ze had achtergelaten. Het nachtlampje was ook nog steeds aan. Het gordijn rond Jessica Seifferts bed hing op zijn plaats, kaarsrecht van het plafond naar de vloer, onberoerd door tocht of een kwaad willende hand. Langzaam deed Susan de deur helemaal open. Niemand besprong haar.

Er was geen door stof verstikte, half menselijke stem die haar naam riep.

Dus... het was van a tot z het product van mijn verbeelding, dacht ze mistroostig. Mijn op hol geslagen verbeelding die alweer met een opgewekte gestrekte draf een reis ondernam door tijdelijke waanzin. Mijn verdomde, zieke, verraderlijke hersens. Haar leven lang had Susan alleen maar gedronken als ze een keertje uitging en zelfs bij die gelegenheden had ze zich beperkt tot twee cocktails per avond, omdat ze dronkenschap altijd vreselijk had gevonden. Ze was maar één keer laveloos geweest, één keertje maar, in haar laatste jaar op de middelbare school, en dat was een memorabele en bijzonder vervelende ervaring geweest. Geen enkele kunstmatige roes, hoe plezierig die ook mocht zijn, had in haar ogen ooit opgewogen tegen het verlies aan controle dat ermee gepaard ging. En nu, zonder ook maar een druppel alcohol aan te raken, kon ze de controle binnen een tel kwijtraken zonder zelfs maar te merken dat ze zich zelf niet meer in de hand had. Als je je bedronk, liet je de teugels van het gezonde verstand tenminste nog langzaam los, geleidelijk aan, en dan wist je ook dat je niet meer op de bok zat. Als je dronken was, wist je dat je zintuigen niet te vertrouwen waren. Maar een hersenbeschadiging was veel verraderlijker. Het maakte haar bang.

Stel je voor dat Jeff McGee de oorzaak niet kon vinden?

Stel je voor dat er niets aan te doen was?

Stel je voor dat ze gedwongen zou zijn om de rest van haar leven te balanceren op het vlijmscherpe randje van waanzin en met de regelmaat van de klok aan de andere kant terechtkwam voor korte maar verwoestende tochtjes door het land van Nooit-Geweest? Ze wist dat ze op die manier niet kon leven. De dood zou verre te prefereren zijn boven een dergelijk gekweld bestaan.

Ze deed het licht in de badkamer uit en verbeeldde zich dat ze het gewicht van de duisternis op haar schouders voelde drukken.

Ze liep langs de muur naar haar bed, met een pijnlijk vertrokken gezicht vanwege de pijn in haar bovenbenen. Toen ze bij haar bed was aangekomen, gebruikte ze het bedieningspaneel om het weer plat te leggen, ze klapte de veiligheidssteun omlaag net zoals ze aan de andere kant had gedaan toen ze uit bed was gekomen en ze wilde net op het matras gaan zitten toen ze aarzelde. Ze kwam weer overeind en stond een tijdje naar het gordijn te staren. Uiteindelijk accepteerde ze het feit dat ze gewoon nog niet kon gaan slapen; nu nog niet. Ze moest eerst de moed zien op te brengen om iets te doen, wat ze eerder niet had kunnen opbrengen. Ze moest daar naartoe gaan, het gordijn opentrekken en zichzelf bewijzen dat haar kamergenoot niets anders was dan een oude, zieke vrouw. Want als ze dat nu niet deed, zouden de hallucinaties als ze het licht uitdeed en haar hoofd op het kussen legde misschien weer van voren af aan beginnen. Want als ze niet haar uiterste best deed om tegen deze ziekte te vechten, zou die haar waarschijnlijk sneller geheel in zijn greep krijgen dan wanneer ze zich wel verzette. Want zij was Susan Kathleen Thorton en Susan Kathleen Thorton ging problemen nooit uit de weg.

Ze stond naast haar slippers. Ze stopte haar koude voeten erin.

Ze liep houterig om het voeteneind van het bed en hield zich eraan vast. Ze schuifelde over de ruimte tussen de twee bedden en terwijl ze niets meer had om zich aan vast te houden hief ze een van haar handen op en raakte het gordijn aan.

Het leek onnatuurlijk stil in de kamer - alsof zij niet de enige was die haar adem inhield. Er was geen spoor van tocht, het leek alsof ze in een grafkelder stond.

Ze sloot haar vingers en bleef staan met een prop gordijnstof in haar hand.

In vredesnaam, trek het open! hield ze zichzelf voor toen het tot haar doordrong dat ze al zeker een minuut stond te aarzelen. Er zit hier niets bedreigends achter, niets anders dan een oude dame die hier de laatste dagen van haar leven ligt te verslapen.

Susan trok het gordijn opzij. Boven haar hoofd ratelden de tientallen metalen haakjes langs de roestvrij stalen rails tegen het plafond.

Terwijl ze het gordijn opzij schoof, deed Susan nog een stap in de richting van het bed tot ze tegen de veiligheidssteun aanstond en keek omlaag. Op hetzelfde moment dat haar maag samenkromp, wist ze dat er een hel bestond en dat zij erin gevangenzat. Mevrouw Seiffert lag niet in het bed waar ze eigenlijk had horen te liggen. Er lag iets anders in. Iets afzichtelijks. Een lijk. Het lijk van Jerry Stein. Nee. Dat was alleen maar verbeelding. Verwarde waarnemingen. Hersenbeschadiging.

Een minuscule bloeding in een miniem bloedvaatje. En... o ja... dat bekende, veelbesproken, ondeugende bloedpropje zo groot als een zandkorrel. Susan draaide de hele litanie van medische verklaringen af, maar het lijk verdween niet en veranderde evenmin bij toverslag in mevrouw Seiffert. Desondanks gilde Susan niet. Ze sloeg niet op de vlucht. Ze was vastbesloten om dit keer de tanden op elkaar te zetten, ze zou zichzelf dwingen om weer tot de werkelijkheid te komen. Ze klemde zich vast aan de veiligheidssteun om niet in elkaar te zakken. Ze sloot haar ogen. Ze telde tot tien. Het is niet echt. Ze deed haar ogen weer open. Het lijk was er nog steeds.

De dode man lag op zijn rug, met de dekens opgetrokken tot het midden van zijn borst, alsof hij alleen maar lag te slapen. Een kant van zijn schedel zag er verfomfaaid uit: ingedeukt en bedekt met donker, opgedroogd bloed op de plek waar Ernest Harch hem drie keer had geschopt. De blote armen van het lijk lagen boven op de dekens, languit langs zijn zijden; de handen lagen met de palmen naar boven en de vingers waren stijf gekromd, alsof de dode man nog een laatste, vergeefse poging had gedaan om zich aan het leven vast te klampen. Het lijk leek niet sprékend op Jerry Stein, maar dat kwam alleen doordat het niet in een al te beste staat verkeerde; de dood had het wat vervormd. De huid was grijs met groen-zwarte vlekken rond de diepliggende ogen en bij de hoeken van de paarse, gezwollen, etterende lippen. De oogleden waren vlekkerig en korstig. Op de neusvleugels en langs de bovenlip zaten donkere, vervelde, druipende blaren. Aan weerszijden van de opgeblazen, misvormde neus glinsterden nog meer blaren die een of ander smerige, bruine vloeistof afscheidden. In weerwil van de zwellingen, de verkleuringen en de walgelijke vervorming was de dode man onmiskenbaar Jerry Stein.

Maar Jerry was al dertien jaar dood. In die tijd zou de dood hem een stuk verder aangetast hebben dan dit. Zijn vlees zou al jaren geleden volledig verteerd moeten zijn. Hij zou inmiddels nauwelijks meer moeten zijn dan een skelet met een ontvleesde schedel waar nog een paar piekjes broos haar aan kleefden en verbleekte beenderen die nog losjes bij elkaar werden gehouden door restjes gemummificeerde huid en leerachtige gewrichtsbanden. Toch zag hij eruit alsof hij hooguit tien dagen of een week dood was, misschien zelfs nog korter. En dat bewijst dat dit een hallucinatie is, prentte Susan zichzelf in terwijl ze zo hard in de veiligheidssteun van het bed kneep dat ze zich afvroeg waarom die niet in haar handen verboog. Alleen maar een hallucinatie. Het heeft niets van doen met de werkelijkheid, met de wetten van de natuur, of met logica; in geen enkel opzicht. Dus is het alleen maar een visioen, iets afschrikwekkends dat zich alleen maar in mijn hoofd afspeelt. Een ander bewijs dat het lijk helemaal niet bestond, was het feit dat Susan geen spoortje van rottingslucht kon ontdekken. Als de dode man hier werkelijk lag, zou de stank, zelfs in dit vroege stadium van ontbinding, overstelpend zijn. Maar de lucht, ook al was de geur niet bepaald zoet, rook ziekenhuis-schoon met alleen een vleugje lysol.

Raak het aan, hield ze zichzelf voor. Dat zou het wel verdrijven. Niemand kan een wonder aanraken en voelen. Het omhelzen van een wonder is als het omarmen van lege lucht; je armen sluiten zich om je eigen lichaam. Toe maar. Raak het aan en bewijs dat het er niet is. Ze kon het niet opbrengen. Ze deed haar uiterste best om zich los te rukken van de veiligheidssteun zodat ze haar hand kon uitsteken om de koude grijze arm van de man aan te raken, maar ze kon de moed niet opbrengen.

In plaats daarvan zei ze hardop, alsof ze een magische spreuk uitsprak die het visioen uit zou bannen: 'Het is niet hier. Het is niet echt. Het zit allemaal in mijn hoofd.' De met korsten bedekte oogleden van het lijk trilden.

Nee!

Ze gingen open.

Nee, dacht ze wanhopig. Nee, nee, nee, dit kan mij niet overkomen.

Zelfs geopend waren het niet de ogen van een levende man: ze waren veel te ver naar binnen gedraaid zodat alleen het wit zichtbaar was; het wit was echter helemaal niet wit, maar geel en doorschoten met roodbruine strepen bloed. Daarna bewogen die verschrikkelijke ogen, rolden, puilden uit en de bruine irissen werden zichtbaar, bedekt onder een melkachtige laag staar. De ogen sidderden even niets ziend en vestigden zich toen op Susan.

Ze gilde maar er kwam geen geluid uit haar mond. De schreeuw sloeg naar binnen, als een rubberbal die over een lange donkere keldertrap naar beneden stuiterde tot hij de bodem bereikte en stil bleef liggen. Ze schudde heftig met haar hoofd, kokhalsde van afschuw en stikte bijna in haar eigen zure speeksel. Het lijk hief een van zijn stijve grijze handen op. De door rigor mortis aangetaste vingers strekten zich langzaam. Hij kwam naar haar toe.

Ze rukte haar handen los van de veiligheidssteun alsof
het metaal plotseling roodgloeiend was.

Het lijk opende zijn smerige, etterende mond. Met
zijn rottende tong en lippen vormde het haar naam:

' Sssuuuuusssaaaaannn...'

Ze strompelde een pas achteruit.

Het is niet echt, het is niet echt, niet echt, niet...

Met een ruk alsof hij in beweging werd gezet door een
sputterende elektrische stroomstoot ging de dode man
rechtop in bed zitten.

Het zit alleen maar in mijn hoofd, prentte ze zichzelf in, terwijl ze haar uiterste best deed om zich erdoorheen te praten zoals McGee haar had aangeraden. De dode man riep opnieuw haar naam en glimlachte. Susan draaide de verschijning haar rug toe en holde in de richting van de deur naar de gang terwijl haar in slippers gestoken voeten over de vloer klepperden en kwam (Ik heb mezelf niet meer in de hand) naar het scheen na uren bij de deur aan, greep de grote deurklink vast, trok eraan, maar het was net alsof die deur (Ik moet ophouden, ik moet tot rust komen) duizend ton woog en ze vervloekte haar zwakheid waardoor ze kostbare seconden verspeelde en ze hoorde een nat gorgelend geluid achter zich (Verbeelding!) en ze kreunde en zette haar schouders onder de ogenschijnlijk toch zo simpele taak om die verdomde deur open te krijgen en eindelijk slaagde ze er dan in om hem open te trekken en ze schoot de gang in (Ik sla op de vlucht voor een hersenschim) zonder de moed op te brengen om over haar schouder te kijken of het lijk haar achtervolgde (Alleen maar een hersenschim), toen wankelde ze, viel bijna, sloeg linksaf en zwabberde de gang door, niet in staat om een rechte lijn te volgen, terwijl haar beenspieren brandden van de pijn en haar knieën en enkels bij elke stap slapper leken te worden en ze klapte tegen de muur, zette er snakkend naar adem haar hand tegen en schuifelde weer verder, dacht dat ze het nooit zou halen en voelde vervolgens (Verbeelding!) de bitterkoude adem van de dode man in haar blote nek en slaagde er op de een of andere manier toch in om door te lopen en ze kwam bij de hoofdgang aan, zag de balie van de verpleegkundige staf verderop bij de liften, probeerde te roepen maar kon nog steeds geen geluid uitbrengen, duwde zich af tegen de muur en haastte zich zo snel ze kon over de groene vloer onder het bleekgele plafond in de richting van de verpleegstersbalie. Op zoek naar hulp. Naar veiligheid.

Zuster Scolari en een steviggebouwde verpleegster met een rood gezicht die Beth Howe heette, slaagden er samen in om klaar te spelen wat ze zelf niet had kunnen doen: ze wisten haar door middel van praten te kalmeren, precies zoals Jeff McGee had gedaan met de doorgedraaide acid freaks in dat ziekenhuis in Seattle waar hij als co-assistent had gewerkt. Ze namen haar mee naar het kantoortje achter de balie en zetten haar in een kantoorstoel met een verende rug. Ze gaven haar een glaasje water. Ze praatten tegen haar, stelden haar gerust, luisterden naar haar, troostten haar en kalmeerden haar. Maar ze slaagden er toch niet in om haar er helemaal van te overtuigen dat het geen kwaad kon om terug te gaan naar kamer 258. Ze wilde de nacht doorbrengen in een ander bed in een andere kamer. 'Dat zal helaas niet gaan, vrees ik,' zei Tina Scolari. 'We hebben de laatste paar dagen erg veel opnames gehad. Het ziekenhuis is vannacht vrijwel vol. En trouwens, er is helemaal niets mis met twee-achtenvijftig. Het is een net zo'n gewone kamer als de andere. Maar dat weet je ook best, hè Susan? Je weet dat je gewoon weer een van je aanvallen hebt gehad. Je was gewoon weer even de draad kwijt.'

Susan knikte, hoewel ze niet meer wist wat ze eigenlijk geloofde. 'Maar toch... wil ik... daar niet naar terug,' zei ze klappertandend.

Terwijl Tina Scolari tegen Susan bleef praten, ging Beth Howe poolshoogte nemen in 258. Ze bleef maar een paar minuten weg en toen ze terugkwam, meldde ze dat alles in orde was.

'En mevrouw Seiffert?' vroeg Susan.

'Die ligt netjes in haar eigen bed,' zei Beth.

'Weet je zeker dat zij het is?'

'Absoluut. Ze slaapt als een roos.'

'En je hebt verder niets gezien...?'

'Helemaal niets,' verzekerde Beth haar.

'Heb je gekeken of het zich misschien ergens verstopt
heeft?'

'Er zijn niet veel plaatsen in die kamer waar iemand zich
kan verstoppen.'

'Maar heb je wel gekeken?'

'Ja. Er was niets te zien.'

Ze kregen Susan zover dat ze in een rolstoel ging zitten en brachten haar samen terug naar 258. Naarmate ze dichter bij de kamer kwamen, begon Susan steeds heftiger te trillen.

Het gordijn om het tweede bed zat stijf dicht.

Ze duwden haar rolstoel langs het eerste bed en liepen
door.

'Wacht even!' zei Susan die voelde wat ze van plan waren.

'Ik wil dat je zelf ook even kijkt,' zei Beth Howe. 'Nee, dat moet ik niet doen.' 'Natuurlijk moet je dat doen,' zei Beth. 'Je komt er niet onderuit,' zei Tina Scolari. 'Maar... ik geloof niet... dat ik het kan.' 'Ik weet zeker dat je het kunt,' zei Tina Scolari bemoedigend.

Ze duwden haar tot vlak naast het bed van Jessica Seiffert.

Beth Howe schoof het gordijn opzij. Susan kneep haar ogen dicht.

Ze klampte zich vast aan de armsteunen van de rolstoel.

'Kijk, Susan,' zei Tina.

'Kijk,' zei Beth. 'Het is alleen Jessie maar.'

'Zie je nou wel?'

'Alleen Jessie.'

Met haar ogen dicht kon Susan de dode man zien - een man van wie ze misschien heel lang geleden had gehouden, een man voor wie ze nu bang was omdat het normaal was dat de levenden de doden vreesden - op de binnenkant van haar oogleden kon ze hem rechtop in bed zien zitten en naar haar zien glimlachen met zachte lippen die op opengebarsten rotte vruchten leken. De horrorfilm achter haar ogen was erger dan wat zich mogelijk voor haar ogen afspeelde, dus knipperde ze en keek.

In het bed lag een oude vrouw, zo klein, zo verschrompeld en zo uitgeteerd door ziekte dat ze er ironisch genoeg uitzag als een baby met een gerimpeld gezicht die per abuis in het bed van een volwassene was gelegd. Met dien verstande dat haar huid wasachtig en vlekkerig was, niet glad als een babyhuidje en ze had een gele teint, niet het roze van een pasgeboren kind. Haar haar was grijsblond. Haar gerimpelde mond was zo samengeknepen dat ze het prototype van een vrek leek. De inhoud van een infuus drupte door een glimmende naald in haar linkerarm, een arm die nog veel dunner was dan die van Susan.

'Dus dat is Jessica Seiffert,' zei Susan, enorm opgelucht dat er echt zo iemand bestond, maar geschrokken dat haar verwarde brein zo eenvoudig - en wat nog belangrijker was, zo overtuigend - de oude vrouw kon omtoveren in een door bovennatuurlijke krachten aangedreven mannenlijk. 'De arme oude schat,' zei Beth. 'Ze is al sinds mijn kleutertijd de meest populaire inwoonster van Willawauk geweest,' zei Tina. 'Dat was al zo voordat jij zelfs maar in de luiers lag,' zei Beth.

'Iedereen houdt van haar,' zei Tina. Jessie bleef doorslapen, terwijl haar neusvleugels nauwelijks waarneembaar met elke ademtocht bewogen. 'Ik ken tweehonderd mensen die hier op bezoek zouden willen komen als Jessie dat goed zou vinden,' zei Beth. 'Maar ze wil niet dat iemand haar in deze toestand ziet,' zei Tina. 'Alsof iemand minder om haar zou geven door wat die kanker met haar heeft gedaan.' 'Willawauk heeft juist altijd van Jessie gehouden om wat ze vanbinnen is,' zei Beth. 'Precies,' zei Tina.

'Knap je nu een beetje op?' vroeg Beth aan Susan.

'Ik geloof het wel.'

Beth trok het gordijn weer dicht.

Susan zei: 'Heb je ook in de badkamer gekeken?'

'Ja hoor,' zei Beth. 'Die is leeg.'

'Dat zou ik zelf ook graag even willen zien als je het niet erg vindt,' zei Susan. Ze voelde zich een idioot, maar de angst had haar nog steeds stevig in de greep. 'Tuurlijk,' zei Beth bereidwillig. 'Laten we maar even gaan kijken, zodat je tenminste gerustgesteld bent.' Tina duwde de rolstoel naar de openstaande badkamerdeur en Beth knipte het licht aan. Er wachtte geen dode man in de witter dan witte ruimte.

'Ik voel me een volslagen idioot,' zei Susan en merkte
dat haar wangen rood werden.

'Je kunt er niets aan doen,' zei Beth.

Tina Scolari zei: 'Dr. McGee heeft een vrij lang memo
rondgestuurd over je toestand. Hij heeft het allemaal
perfect uitgelegd.'

'We staan allemaal aan je kant,' zei Beth. 'We duimen allemaal voor je,' beaamde Tina. 'Je bent binnen de kortste keren weer beter. Echt waar. McGee is een genie. De beste dokter die we hebben.' Ze hielpen Susan weer in bed.

'Goed,' zei Tina Scolari, 'de nachtzuster mag bepalen of je nog een tweede slaappil moet hebben als de eerste niet heeft gewerkt. Ze zijn onschuldig genoeg. En ik ben van mening dat je absoluut een tweede pil nodig hebt.' 'Zonder pil zou ik nooit in slaap vallen,' zei Susan. 'En ik vroeg me af... of je misschien. 'Wat is er?'

'Denk je dat... zou iemand misschien bij me kunnen blijven... tot ik in slaap ben gevallen?' Susan voelde zich een kind toen ze met dat pathetische verzoek aankwam: een afhankelijk, emotioneel onvolwassen, duimzuigend kind van tweeëndertig dat bang was voor spoken. Ze verafschuwde zichzelf. Maar ze kon het niet helpen. Hoe vaak ze zichzelf ook inprentte wat de bizarre gevolgen konden zijn van hersenletsel en bloedpropjes ter grootte van een zandkorrel en ongeacht haar serieuze pogingen om zichzelf ervan te overtuigen dat een van die - of misschien een van een tiental andere - medische afwijkingen de reden was voor haar ingebeelde, volslagen gefantaseerde, ontmoetingen met dode mannen, ze bleef desondanks doodsbang om
alleen wakker te moeten liggen in kamer 258 - of eigenlijk op elke andere plaats.

Tina Scolari keek Beth Howe aan en trok vragend haar wenkbrauwen op.

Beth dacht daar even over na en zei toen: 'Nou ja, we komen vannacht toch geen handen tekort, hè?' 'Nee hoor,' zei Tina. 'Iedereen die vanavond dienst had, is op komen dagen. En tot dusver is er nog niet echt alarm geslagen.'

Beth glimlachte tegen Susan. 'Het is een rustige nacht. Geen grote auto-ongelukken, geen vechtpartijen in kroegen, of noem maar op. Ik denk dat een van ons beiden wel een uurtje kan missen om bij je te blijven tot het slaapmiddel werkt.'

'Het zal hoogstwaarschijnlijk niet eens een uur duren,' zei Tina. 'Je hebt jezelf overschat, Susan. Dat zal zich over een paar minuten wel wreken en dan val je als een blok in slaap.' 'Ik blijf hier wel,' zei Beth.

'Dat zou ik bijzonder op prijs stellen,' zei Susan die zichzelf niet uit kon staan omdat ze niet in staat was om de nacht alleen onder ogen te zien.

Tina liep weg maar kwam al snel weer terug met de tweede slaappil in een medicijnglaasje. Toen Susan het roze tabletje innam, schonk ze zichzelf maar een half glaasje water in omdat haar handen nog te veel trilden om zonder ongelukken een vol glas vast te kunnen houden. Terwijl ze dronk, klapperde het glas tegen haar tanden en de pil bleef even in haar keel steken. 'Ik weet zeker dat je nu lekker zult slapen,' zei zuster Scolari voor ze wegging.

Beth zette een stoel naast het bed, trok de rok van haar uniform glad over haar ronde knieën en ging rustig een tijdschrift zitten lezen.

Susan lag nog een tijdje naar het plafond te staren en wierp vervolgens een blik op het door gordijnen omringde bed van Jessica Seiffert.

Ze keek ook de andere kant op, naar de duisternis achter de half openstaande deur van de badkamer. Ze dacht aan het lijk dat zo hardnekkig aan de gesloten badkamerdeur had gekrabbeld terwijl zij er aan de andere kant tegenaan leunde. Ze herinnerde zich het gekras en gekriebel van zijn nagels, terwijl hij de kieren rondom de deur aftastte.

Natuurlijk was dat nooit gebeurd. Het was pure verbeelding.

Ze sloot haar ogen.

Jerry, dacht ze, ik heb toch van je gehouden. Ook al was het misschien nog geen echte liefde, het was alles wat een onervaren negentienjarig meisje ooit zou kunnen opbrengen. En je zei dat je ook van mij hield. Dus waarom zou je nu in godsnaam terugkomen om mij te terroriseren?

Maar natuurlijk was het nooit gebeurd. Het was pure verbeelding.

Alsjeblieft Jerry, blijf op die begraafplaats in Philadelphia waar we je zo lang geleden naartoe hebben gebracht. Blijf daar alsjeblieft. Kom niet weer hiernaartoe. Blijf daar alsjeblieft. Alsjeblieft. Zonder dat ze besefte dat de slaap op de loer lag, zakte ze er pardoes in en was weg.

11

Een verpleegster maakte Susan woensdagmorgen om zes uur wakker. Het was weer een grauwe dag, maar het regende niet.

Jeffrey McGee maakte al voor halfzeven zijn opwachting. Hij kuste haar opnieuw op de wang, maar dit keer bleven zijn lippen er iets langer op rusten dan de keren daarvoor.

'Het was niet tot me doorgedrongen dat u al zo vroeg zou komen,' zei Susan.

'Ik wil zelf de supervisie houden over de meeste onderzoeken.'

'Maar is het dan gisteravond niet laat geworden?' 'Welnee. Ik heb het Medisch Genootschap aan mijn toespraak onderworpen en daarna heb ik me haastig uit de voeten gemaakt, voordat ze een lynchpartij konden organiseren.'

'Even serieus, hoe is het gegaan?'

'Nou, niemand begon met toetjes te gooien.'

'Ik heb toch tegen u gezegd dat het een groot succes zou
worden.'

'Maar natuurlijk is het ook best mogelijk dat niemand met toetjes begon te gooien omdat dat het enige eetbare onderdeel van het hele diner was en niemand dus bereid was om dat op te offeren.' 'Ik weet zeker dat u fantastisch was.' 'Ach, ik geloof niet dat er een grote carrière in het lezingencircuit voor me is weggelegd. Maar goed, genoeg over mij. Ik heb begrepen dat er hier gisteravond nogal wat opwinding is geweest.' 'Jezus, moesten ze dat nou echt aan u vertellen?' 'Natuurlijk. En dat geldt ook voor jou. Tot in de kleinste bijzonderheden.' 'Waarom?' 'Omdat ik het zeg.'

'En ik moet altijd naar de dokter luisteren.' 'Precies. Kom maar op met je verhaal.' Een beetje gegeneerd vertelde ze hem alles over het lijk achter het gordijn. Nu, na een nacht goed geslapen te hebben, klonk het hele verhaal bespottelijk en ze vroeg zich af hoe ze er ooit van overtuigd had kunnen zijn dat er ook maar iets waar van was.

Toen Susan uitgepraat was, zei McGee: 'Goh, da's een verhaal waar je haren recht van overeind gaan staan!' 'U had erbij moeten zijn.'

'Maar nu je tijd hebt gehad om erover na te denken, besef je toch wel dat het gewoon weer een nieuw bedrijf was?' 'Van de Susan Thorton soap?'

'Ik bedoel opnieuw een aanval, weer een hallucinatie,' zei hij. 'Dat begrijp je nu toch wel?' 'Ja,' zei ze terneergeslagen.

Hij knipperde met zijn ogen. 'Wat is er aan de hand?' 'Niets.'

Hij keek haar boos aan en legde zijn hand tegen haar voorhoofd om te voelen of ze verhoging had. 'Voel je je wel goed?'

'Zo goed als onder de omstandigheden mogelijk is,' zei
ze kribbig.

'Heb je 't koud?'

'Nee.'

'Je beeft.'

'Een beetje.'

'Je beeft behoorlijk.'

Ze sloeg haar armen om zich heen en zei niets.

'Wat is er aan de hand?' vroeg hij opnieuw.

'Ik ben... bang.'

'Je hoeft niet bang te zijn.'

'Jezus, wat is er mis met me?'

'Daar komen we wel achter.'

Maar het beven hield niet op.

Gisterochtend, nadat ze in het bijzijn van McGee was ingestort en op zijn schouder had uitgehuild, had ze het idee gehad dat ze vast en zeker de bodem van de put had bereikt. Ze had maar al te graag willen geloven dat het in de toekomst alleen maar beter met haar zou gaan. Voor de eerste keer in haar leven had ze erkend dat ze andere mensen nodig had; ze had de onplezierige waarheid dat ze zelf ook kwetsbaar was onder ogen gezien en geaccepteerd. Het was een schokkende ontdekking geweest voor een vrouw wier hele leven berustte op de onjuiste maar vaste overtuiging dat zij uitsluitend een verstandelijk wezen was en immuun voor een overdosis emotie. Maar nu was ze tot een ander besef gekomen dat zelfs nog schokkender was dan wat ze tot nog toe al op de een of andere manier had weten te verwerken: nu ze haar lot in handen had gelegd van McGee en de medische staf van het streekziekenhuis van Willawauk County en de verantwoordelijkheid om haar in leven te houden op hen had afgewenteld, realiseerde ze zich plotseling dat de mensen op wie zij vertrouwde haar misschien zouden teleurstellen. Niet met opzet, uiteraard. Maar zij waren ook maar mensen. Zij hadden ook niet altijd alles in de hand. En als zij er niet in slaagden om haar beter te maken, dan deed het er niet toe of hun falen opzettelijk, per ongeluk of onvermijdelijk was; hoe het ook zij, dan zou ze veroordeeld zijn tot een chaotisch bestaan, niet in staat om een scheiding aan te brengen tussen werkelijkheid en fantasie en na verloop van tijd zou ze compleet krankzinnig worden. En daarom kon ze niet ophouden met beven. 'Wat gaat er met me gebeuren?' 'Je wordt heus weer beter,' zei McGee. 'Maar... het wordt steeds erger,' zei ze met een stem die trilde, hoewel ze juist zo haar best deed om dat te voorkomen.

'Nee. Nee, het wordt helemaal niet erger.' 'Veel erger,' hield ze vol.

'Luister, Susan, die hallucinatie van gisteravond was dan misschien nog afgrijselijker dan die ervoor...' 'Misschien?'

'Oké, hij was erger dan die ervoor...' 'En veel realistischer, veel échter.' '... en veel echter. Maar het was de eerste die je hebt gehad sinds gisterochtend vroeg toen je dacht dat die beide broeders Jellicoe en Parker waren. Je wordt niet constant heen en weer geslingerd tussen de werkelijkheid en...' Susan schudde haar hoofd en viel hem in de rede. 'Nee. Dat gedoe met die broeders... en de verschijning later, hier in de kamer... dat waren niet de enige dingen die ik gisteren heb gezien. Tussendoor heb ik... nog een aanval gehad.'

Hij fronste. 'Wanneer?' 'Gistermiddag.'

'Je bent gistermiddag beneden bij mevrouw Atkinson geweest, op de afdeling Fysiotherapie.' 'Dat klopt. Het gebeurde vlak nadat ik klaar was met de oefeningen, voordat ik hier weer naartoe ben gebracht.' Ze vertelde hem hoe Murf en Phil haar de lift hadden ingeschoven met de vier corpsleden erin. 'Waarom heb je me dit gisteravond niet verteld, toen ik hier was?' vroeg McGee met een berispend toontje in zijn stem.

'U had zo'n haast...'

'Zoveel haast had ik nu ook weer niet. Ben ik een goede dokter? Volgens mij wel. En een goede dokter heeft altijd tijd voor een patiënt die overstuur is.' 'Ik was niet meer overstuur toen u uw avondronde liep,' protesteerde ze.

'Om de donder wel. Je had het allemaal vanbinnen weggestopt, maar je was wel degelijk overstuur.' 'Ik wilde er niet de oorzaak van zijn dat u te laat zou komen voor de bijeenkomst van het Medisch Genootschap.'

'Susan, dat is geen excuus. Ik ben je dokter. Je moet onder geen voorwaarde iets voor je dokter achterhouden.' 'Het spijt me,' zei ze terwijl ze neerkeek op haar handen, niet in staat om de onomwonden blik van zijn blauwe ogen te ontmoeten. Ze kon het niet opbrengen om uit te leggen waarom ze hem niets had verteld over het visioen in de lift. Ze was bang geweest dat ze hysterisch zou lijken, dat hij minder respect voor haar zou hebben omdat ze alweer in paniek was geraakt. Erger nog, ze was bang geweest dat hij medelijden met haar zou hebben. En nu ze het idee had dat ze verliefd op hem begon te worden, wilde ze al helemaal niet dat hij medelijden met haar zou hebben.

'Heb niet het lef dat je dingen voor me verborgen houdt. Je moet me alles vertellen wat er gebeurt, alles wat je voelt. En ik bedoel echt alles. Als je me niet alles vertelt, dan is het best mogelijk dat ik een belangrijk symptoom over het hoofd zie waaruit kan worden opgemaakt waar het basisprobleem van al je ellende zit. Ik heb alle informatie nodig die ik kan vinden om een correcte diagnose te stellen.'

Ze knikte. 'U hebt gelijk. Van nu af aan zal ik niets meer
voor u verbergen.'

'Beloof je dat?'

'Ik beloof het.'

'Goed zo.'

'Maar ziet u,' zei ze, nog steeds strak neerkijkend op haar handen die ze zenuwachtig spande en ontspande, 'het wordt echt steeds erger.'

Hij legde zijn hand tegen de zijkant van haar gezicht en streelde haar wang. Ze keek naar hem op.

'Luister,' zei hij zacht en geruststellend, 'zelfs als je inderdaad steeds vaker een aanval krijgt, dan nog kom je er tenminste telkens doorheen. En zodra het weer voorbij is, ben je in staat om in te zien wat het werkelijk was. Achteraf besef je iedere keer weer dat je alleen maar gehallucineerd hebt. Kijk, als je nu nog steeds geloofde dat een dode man het gisteravond op je had voorzien, als je nog steeds dacht dat alles écht gebeurd was, dan zou je echt in grote moeilijkheden verkeren. Als dat het geval was, dan zou het zweet me misschien uitbreken. Maar ik zweet nog steeds niet. Of wel soms? Zie jij het zweet tappelings over mijn gezicht lopen? Zitten er grote vochtplekken onder mijn armen? Zie ik eruit alsof ik thuishoor in een tv-commercial voor de juiste deodorant? Nou? Is dat zo?'

Ze glimlachte. 'U bent zo droog als een biscuitje.' 'Zo droog als een zandbak,' zei hij. 'Zo droog als een stukje krijt. Zo droog als een kipcordon-bleu als ik die zelf probeer te bakken. Tussen twee haakjes, kun jij kip- cordon-bleu klaarmaken?' 'Dat heb ik weieens gedaan,' zei ze. 'Worden die van jou ook zo droog?' Ze moest weer lachen. 'Nee.' 'Mooi zo. Ik hoopte al dat je zou kunnen koken.' En wat bedoelt hij daar nou weer mee? vroeg ze zich af. Zijn blauwe ogen leken te zeggen dat hij precies bedoelde wat ze dacht: dat hij evenveel belangstelling voor haar had als zij voor hem. Maar ze kon nog steeds niet op haar waarnemingen vertrouwen: ze wist niet zeker wat zijn bedoeling was.

'Goed,' zei hij. 'Wil je dan nu alsjeblieft positief denken?'

'Ik zal het proberen,' zei ze. Maar ze kon niet ophouden met beven. 'Proberen is niet genoeg. Kop op. Luister naar wat de dokter zegt. Nu ga ik een paar broeders en een brancard optrommelen, dan gaan we naar beneden om al die onderzoeken af te werken. Ben je zover?' 'Ik ben zover,' zei ze. 'Kan er een glimlachje af?' Ze gehoorzaamde.

Hij lachte terug. En hij zei: 'Oké, hou dat maar mooi op je gezicht tot je iets anders te horen krijgt.' Hij ging naar de deur en zei over zijn schouder: 'Ik ben zo terug.' Hij liep weg en de glimlach verdween. Ze wierp een blik op het door gordijnen omringde bed. Ze wenste dat het er niet zou staan. Ze verlangde naar een glimpje lucht, ook al was die even grauw en somber als gisteren het geval was geweest. Misschien zou ze zich niet zo opgesloten voelen, als ze de lucht zou kunnen zien.

Ze was nog nooit eerder zo ellendig geweest; ze had het gevoel dat ze een vaatdoek was en volslagen nutteloos, ook al ging haar fysieke conditie met sprongen vooruit. Depressie. Dat was de grote vijand nu. Ze was niet alleen gedeprimeerd omdat andere mensen ook wat zeggenschap over haar leven hadden gekregen, maar omdat ze het heft volledig in handen hadden genomen. Ze was hulpeloos. Ze kon zelfs absoluut niets doen om haar ziekte de baas te worden. Ze kon alleen maar als een hersenloos stuk vlees op een onderzoekstafel liggen en met zich laten sollen terwijl ze op zoek waren naar de oplossing van haar problemen.

Ze keek opnieuw naar het bed van mevrouw Seiffert. Het witte gordijn hing recht en roerloos. Gisteravond had ze niet alleen een gordijn opengeschoven dat voor wat privacy in een ziekenhuisbed moest zorgen. Ze had nog een ander gordijn opengeschoven, een gordijn waarachter krankzinnigheid schuilging. Gedurende een paar nachtmerrieachtige seconden had ze de sluier van het gezond verstand achter zich gelaten en was een beschimmelde wereld vol schaduwen binnengestapt waaruit maar weinig mensen ooit terugkeren. Ze vroeg zich af wat er zou zijn gebeurd als ze gisteravond niet was weggelopen voor haar hallucinatie. Hoe zou het zijn afgelopen als ze moedig en dwaas had geweigerd om op de vlucht te slaan voor het in ontbinding verkerende lijk van Jerry Stein? Ze was bang dat ze het antwoord daarop wist. Als ze standvastig was geweest, als haar al lang geleden overleden minnaar uit het bed was geklommen en haar had aangeraakt, als hij haar had omhelsd, als hij zijn rottende lippen tegen de hare had geperst om een warme kus te stelen en haar een koude terug te geven, dan zou er iets in haar geknapt zijn. Echt of niet, hallucinatie of niet, dan zou ze geknapt zijn als een strak elastiek en daarna zou ze voor altijd reddeloos verloren zijn geweest. Dan zouden ze haar op een hoopje op de grond hebben gevonden, brabbelend en giechelend, totaal in zichzelf gekeerd en dan zouden ze haar vanuit het streekziekenhuis van Willawauk County hebben overgebracht naar een of ander rustig instituut waar ze ondergebracht zou worden in een mooie kamer met zachte, gecapitonneerde wanden. Ze kon er niet veel langer tegenop. Zelfs niet voor Mc-

Gee. Zelfs niet voor de toekomst die mogelijk voor hen samen klaarlag als zij weer beter werd. Ze was aan het eind van haar Latijn.

God, laat die onderzoeken alsjeblieft wat opleveren,' dacht ze. Laat McGee de oorzaak vinden. Alsjeblieft.

De muren en de wanden hadden dezelfde blauwe tint, de kleur van het eitje van een roodborstje. Terwijl ze plat achterover op de brancard omhoog lag te kijken, met haar hoofd een paar centimeter hoger dankzij een stevig kussentje, had Susan bijna het gevoel alsof ze midden in een zomerlucht zweefde. Jeff McGee dook naast haar op. 'We beginnen met een
eeg.'

'Een elektro-encefalogram,' zei ze. 'Dat heb ik nog nooit eerder gehad.'

'Jawel hoor,' zei hij. 'Toen je nog in coma lag. Maar natuurlijk heb je er toen niets van gemerkt. Daar kun je je niets van herinneren. Goed, je hoeft niet bang te zijn. Het doet absoluut geen pijn.' 'Dat weet ik.'

'Op die manier kunnen we het patroon van je hersengolven zien. Als je een of andere abnormale hersenfunctie hebt, dan is die vrijwel zeker te zien op een
eeg.'

'Vrijwel zeker?'

'Het is niet honderd procent.'

Een verpleegster duwde het eeg-apparaat uit de hoek waar het stond en zette het naast Susan neer. 'Dit werkt het best als je volkomen ontspannen bent,' zei McGee tegen Susan. 'Ik ben ontspannen.'

'Het zal niet bepaald betrouwbaar of gemakkelijk te lezen zijn als je emotioneel in een staat van opwinding verkeert.'

'Ik ben ontspannen,' verzekerde ze hem. 'Laat me je hand eens zien.'

Ze tilde haar hand op van het tien centimeter dikke schuimrubber matras van de brancard. 'Houd hem recht voor je met gesloten vingers. Oké. Spreid nu je vingers wijd uit elkaar.' Hij bleef een paar seconden strak toekijken en knikte toen tevreden. 'Mooi. Je probeert me niet in de maling te nemen. Je bent inderdaad wat rustiger. Je beeft niet meer.' Zodra ze haar naar beneden hadden gebracht, was Susan verhoudingsgewijs gekalmeerd, want ze had het gevoel dat er nu vooruitgang zou worden geboekt, hoe weinig ook. Per slot van rekening kon zij als eersteklas fysicus begrip, waardering en goedkeuring opbrengen voor wat er nu op het punt stond te gebeuren: onderzoeken, laboratoria, de wetenschappelijke methode, een zorgvuldig geplande speurtocht naar antwoorden door het stelselmatig elimineren van mogelijkheden tot de oplossing als enige overbleef. Dat was een gang van zaken die ze kende en die ze vertrouwde. En ze vertrouwde Jeffrey McGee ook. Ze was overtuigd van zijn medische capaciteiten en ze wist dat ze zich op zijn intelligentie kon verlaten. Hij zou weten waar hij op moest letten en wat nog belangrijker was, hij zou het ook meteen herkennen als hij het zag. Het antwoord zou uit de onderzoeken blijken, misschien niet direct maar op termijn. McGee zette nu de eerste voorzichtige stappen op weg naar het einde van haar beproeving.

Ze was er zeker van.

'Ik voel me als een vis in het water,' zei ze.

'Als een oester,' zei hij.

'Hoezo een oester?'

'Dat lijkt me beter bij je te passen.'

'O, vindt u dat ik meer op een oester lijk dan op een vis?'

'Nee. Bij oesters kun je parels vinden.'

Ze lachte. 'Ik durf te wedden dat u een schaamteloze
versierder bent als u een avondje gaat stappen.'

'Ik ben een stier,' zei hij.

McGee plakte acht met een zoutoplossing bestreken elektroden op Susans hoofd, vier aan elke kant van haar schedel.

'We meten zowel de linkerkant van de hersenen als de rechterkant,' zei hij, 'en dan vergelijken we ze met elkaar. Dat is de eerste stap in onze pogingen om de exacte plaats van het trauma te vinden.' De verpleegster schakelde het eeg-apparaat in. 'Je moet je hoofd stilhouden,' zei McGee tegen Susan. 'Elke plotselinge beweging levert storing op.' Ze lag naar het plafond te staren. McGee keek naar het groene, fluorescerende scherm van de eeg-monitor, die zich buiten Susans gezichtsveld bevond.

'Dat ziet er goed uit,' zei hij en het klonk een beetje teleurgesteld. 'Geen pieken. Geen rechte lijnen. Een mooi, regelmatig beeld. Volkomen binnen de normale parameters.'

Susan bleef doodstil liggen.

'Negatief,' zei hij meer tegen zichzelf dan tegen haar of de verpleegster.

Susan hoorde dat hij een schakelaar omdraaide. 'Nu kijk ik naar het vergelijkende beeld,' zei McGee tegen haar.

Hij was een tijdje stil.

De verpleegster liep naar een andere hoek om een ander toestel in gereedheid te brengen voor Susan of voor een patiënt die nog niet binnen was gebracht. Na een tijdje schakelde McGee het apparaat uit. 'En?' vroeg Susan. 'Niets.'

'Helemaal niets?'

'Tja, het elektro-encefalogram is een nuttig hulpmiddel, maar de gegevens die het verstrekt zijn niet honderd procent doorslaggevend. Er zijn patiënten geweest met ernstig inwendig hoofdletsel die tijdens een eeg toch een normaal beeld produceerden. En sommige mensen zonder aantoonbaar ziektebeeld hebben abnormale eeg's. Het is een handig diagnostisch werktuig, maar het is niet het einde van de rit. Nu beginnen we pas.' Teleurgesteld maar nog steeds overtuigd dat een of meer van deze onderzoeken precies zou aantonen wat er mis met haar was, zei Susan: 'Wat gaan we nu doen?' Terwijl McGee de elektroden van Susans hoofd haalde, zei hij: 'Nou, de röntgenafdeling is hiernaast. Ik wil dat er nieuwe foto's worden gemaakt van je schedel.' 'Dat klinkt gezellig.'

'O, we gaan hier altijd met z'n allen uit ons dak.'

Het Radiologisch Laboratorium was een gebroken witte ruimte vol omvangrijke, glimmende, zwarte en witte apparaten die er in Susans ogen enigszins gedateerd uitzagen. Natuurlijk was ze geen deskundige op het gebied van de röntgentechnologie. En trouwens, ze kon ook niet verwachten dat een plattelandsziekenhuis in Oregon de laatste snufjes op het gebied van diagnostische hulpmiddelen had. Hoewel ze er misschien een beetje antiek uitzagen, maakten de machines van Willawauk een meer dan adequate indruk. De radioloog was een jonge man, genaamd Ken Piper. Hij ontwikkelde de foto's terwijl zij zaten te wachten en hing de röntgenopnamen vervolgens op een paar lichtbakken. Hij stond samen met McGee de foto's te bekijken terwijl ze tegen elkaar mompelden en op schaduwen en lichte plekken wezen.

Susan keek toe vanaf de brancard waar ze weer op was gaan liggen toen ze van de röntgentafel afkwam. Ze haalden de eerste foto's weg, hingen er andere voor in de plaats en begonnen weer te mompelen en te wijzen. Uiteindelijk keerde McGee de lichtbakken met een nadenkende blik de rug toe. Susan zei: 'Wat hebben jullie gevonden?' Hij zuchtte en zei: 'Wat we niet hebben gevonden zijn aanwijzingen van hersenletsel.' 'We konden ook geen opeenhopingen van vocht ontdekken,' zei Ken Piper.

'En de pijnappelklier is ook niet verschoven, wat weleens het geval is bij patiënten die last hebben van bijzonder levendige hallucinaties,' zei McGee. 'De schedel is nergens ingedeukt; er is niet het geringste spoor van een te hoge druk op de hersenen.' 'Het is gewoon een stel foto's waar geen enkele afwijking op is te vinden,' zei Ken Piper opgewekt terwijl hij glimlachend op haar neerkeek. 'U hoeft zich nergens zorgen over te maken, mevrouw Thorton.' Susan keek McGee aan en zag haar eigen gevoelens weerspiegeld in zijn ogen. Jammer genoeg sloeg Ken Piper de plank volkomen mis: ze had alle reden om zich ernstige zorgen te maken. 'En nu?' vroeg ze. 'Ik wil een lp doen,' zei McGee. 'Wat is dat?' 'Een lumbaalpunctie.' 'Een ruggenprik?'

'Ja. Misschien hebben we iets over het hoofd gezien bij het eeg en de röntgenfoto's, iets dat wel aangetoond kan worden met behulp van de punctie. En er zijn bepaalde afwijkingen die alleen met behulp van een analyse van ruggenmergvocht onderkend kunnen worden.' McGee gebruikte de telefoon van de röntgenafdeling om het ziekenhuislab op te bellen. Hij zei tegen de technicus die de telefoon opnam dat hij zich moest voorbereiden op een compleet onderzoek van de monsters die hij zo meteen van Susan zou nemen. Toen hij de telefoon neerlegde, zei ze: 'Doe het dan ook nu meteen maar.'

Ondanks het feit dat McGee Susans onderrug had verdoofd met novocaïne was de lumbaalpunctie niet geheel pijnloos, maar het was niet half zo erg als ze verwacht had. De tranen sprongen haar in de ogen, ze vertrok haar gezicht en beet op haar lip, maar het ergste was dat ze doodstil moest blijven liggen en bang was dat de naald zou kunnen afbreken als ze een abrupte beweging maakte of plotseling schokte.

McGee hield een oog op de manometer terwijl hij de vloeistof opzoog en hij zei: 'De druk is normaal.' Een paar minuten later, toen het laatste monster eindelijk was genomen, kreunde Susan van opluchting en veegde de tranen weg die aan haar wimpers waren blijven hangen.

McGee hield een glazen buisje vol ruggenmergvocht omhoog en keek ernaar tegen het licht. 'Nou, het is in ieder geval helder,' zei hij.

'Hoe lang duurt het voordat we de uitslag krijgen?' vroeg Susan.

'Dat duurt wel even,' zei McGee. 'Ondertussen moeten we nog een paar kleine onderzoeken doen. Ben je in staat om wat bloed te geven?' 'Als het maar voor het goede doel is.'

Vlak voor tien uur, toen McGee naar het lab ging om te zien hoe het met de analyse van het ruggenmergvocht stond, kwamen Murf en Phil Susan ophalen om haar terug te brengen naar kamer 258. Hoewel ze wist dat de verschrikking van gisteren in de lift niet echt was geweest, hoewel ze wist dat de broeders zich niet schuldig hadden gemaakt aan het kwaadaardige gedrag dat ze hun tijdens haar hallucinaties had toegedicht, voelde ze zich toch niet helemaal op haar gemak bij hen. 'Je wordt node gemist op de tweede verdieping,' zei Phil tegen Susan terwijl ze haar brancard de gang in duwden.

'Een en al chagrijnige smoelen daarboven,' zei Murf. 'Ja, dat zal wel,' zei ze. 'Het is echt waar,' zei Phil.

'De afdeling lijkt zo ongezellig zonder jou,' zei Murf. 'Net een kerker,' zei Phil.

'Net een kerkhof,' zei Murf. 'Het lijkt wel een ziekenhuis,' zei Phil. 'Het is ook een ziekenhuis,' zei ze terwijl ze hun spelletje meespeelde in een poging om haar goede humeur te bewaren terwijl ze naar de liften liepen. 'Je hebt zondermeer gelijk,' zei Murf tegen haar. 'Uiteraard is het een ziekenhuis,' zei Phil. 'Maar dankzij uw aanwezigheid, schone vrouw...' '... lijkt het een stuk gezelliger en vrolijker...' '... net een vakantiehotel...' '... in een land waar altijd de zon schijnt...' '... een opwindend en exotisch plekje...' '... zoals Mesopotamië.'

Ze kwamen bij de liften aan en Susan hield haar adem in.

'Phil, dat heb ik je gisteren ook al verteld... er is helemaal geen Mesopotamië meer.' Een van beiden drukte op het knopje van de lift. 'Waar ben ik dan iedere winter naartoe geweest, Murf? Mijn reisbureau heeft me altijd verteld dat het Mesopotamië was.'

'Ik ben bang dat je een onbetrouwbaar bureau gebruikt, Phil. Waarschijnlijk heb je in New Jersey gezeten.' De liftdeuren gleden open en Susan verstijfde, maar er stonden geen dode mannen op haar te wachten. 'Nee, ik weet zeker dat ik nog nooit in New Jersey ben geweest, Murf.'

'Dat is dan mazzel voor New Jersey, Phil.' Verdomme, ik kan zo niet leven! dacht Susan grimmig toen ze haar de lift uitduwden en de gang van de tweede verdieping inliepen. Ik kan gewoon niet door het leven gaan en argwaan koesteren en bang zijn voor iedereen die ik tegenkom. Ik kan het gewoon niet aan om continu te verwachten dat achter elke deur en om elke hoek misschien weer een verschrikking op me wacht. Hoe kwam iemand in vredesnaam een heel leven door dat leek op een soort onafgebroken dodelijk vermoeiende rit door een bijzonder gruwelijk kermisspookhuis? Waarom zou iemand zich nog aan een dergelijk leven willen vastklampen?

Jessica Seiffert was verdwenen. Het gordijn was open.

Een broeder trok net de smerige lakens van het bed en gooide ze in een waszak. Als antwoord op Susans vraag zei hij: 'De toestand van mevrouw Seiffert verslechterde plotseling. Ze moesten haar halsoverkop naar de intensive care brengen.' 'Het spijt me om dat te horen.'

'Ach, iedereen verwachtte het,' zei de broeder. 'Maar het is toch jammer. Ze is zo'n aardige vrouw.' Susan vond het echt jammer voor Jessica Seiffert, maar ze was opgelucht dat haar kamergenote was verdwenen. Het was fijn om het raam weer te zien, ook al was het een grauwe en nevelige dag en leek er ieder moment weer een bui te kunnen komen.

Tien minuten nadat Susan door Phil en Murf in haar kamer was afgeleverd en ze net bezig was zich in bed te installeren, kwam mevrouw Baker binnen met een blad vol eten.

'Je hebt vanmorgen geen ontbijt gehad. En je kunt je echt niet veroorloven om ook maar een maaltijd over te slaan, liefje. Je zit niet zo goed in je vlees als ik. Ik zou wel een week lang alle maaltijden kunnen overslaan!' 'Ik heb honger als een paard.'

'Daar twijfel ik geen moment aan,' zei de verpleegster, terwijl ze het blad op het bedtafeltje zette. 'Hoe gaat het nu met je, meid?'

'Ik voel me net een speldenkussen,' zei Susan die een doffe pijn voelde in haar onderrug als souvenir van de ruggenprik.

'Heeft dr. McGee het merendeel zelf gedaan?' 'Ja.'

'Dan had het nog heel wat erger kunnen zijn,' zei mevrouw Baker, terwijl ze het deksel van het blad pakte. 'Er lopen hier een paar rond die lang niet zo voorzichtig zijn als McGee.'

'Ja, maar ik vrees dat hij wel te laat zal zijn voor zijn spreekuur.'

'Hij heeft geen spreekuur op woensdagochtend,' zei de verpleegster. 'Hij doet alleen maar vijf uur in de middag.'

'O, en tussen twee haakjes,' zei Susan. 'Ik heb u gisteren nauwelijks gezien dus ben ik ook vergeten om u te vragen hoe het maandagavond is gegaan.' Mevrouw Baker knipperde met haar ogen en er verschenen rimpels van verbazing in haar voorhoofd. 'Maandagavond?'

'Hoe is het met uw afspraakje afgelopen? U weet wel... eerst bowlen en hamburgers na?' Heel even leek de verpleegster geen flauw idee te hebben waar Susan het over had. Toen ging haar plotseling een licht op. 'O! Mijn afspraakje. Natuurlijk. Mijn opgewekte grote houthakker.'

'De man met schouders die zo breed zijn dat hij nauwelijks de deur door kan,' zei Susan, terwijl ze aanhaalde wat mevrouw Baker maandag zelf had gezegd toen ze haar vriend beschreef.

'En van die grote, harde, tedere handen,' zei de verpleegster een beetje weemoedig.

Susan grinnikte. 'Dat is beter. Ik dacht niet dat u hem vergeten zou zijn.'

'Het was een avond om nooit te vergeten.' 'Leuk om te horen.'

Er gleed een ondeugende uitdrukking over het gezicht van mevrouw Baker. Ze zei: 'We hebben alle kegels tegen de vlakte geknikkerd. En dan bedoel ik niet alleen in de bowling.'

Susan lachte. 'Goh, mevrouw Baker, u bent een stuk hitsiger dan ik van u had verwacht.'

De vrolijke ogen van de verpleegster glommen achter de brillenglazen in het witte montuur. 'Het leven smaakt nergens naar als je er zelf niet af en toe wat kruiden overheen strooit.'

Terwijl ze haar papieren servet openvouwde en het in de hals van haar pyjama stopte - ze had nadat ze van beneden was gekomen weer haar pasgewassen blauwe pyjama aangetrokken - zei Susan: 'Ik verdenk u ervan dat u het met meer dan een mespuntje kruiden op smaak brengt.'

'Af en toe gaan er hele eetlepels bij.' 'Dat dacht ik al. U bent een echte levensgenieter, mevrouw Baker.'

'Nee, ik ben methodist maar methodisten weten ook best hoe ze lol moeten maken. Goed, eet alles wat op dat blad staat maar lekker op, liefje. Het is fijn om te zien dat je gezicht alweer een beetje voller begint te worden. We moeten voorkomen dat je weer achteruit gaat.' Gedurende het volgende halfuur at Susan haar verlate ontbijt op en lag naar de onstuimige lucht te kijken die langs het raam gleed. Massa's wolken, in tientallen kleuren grijs, joegen van horizon naar horizon. Een paar minuten over elf kwam Jeff McGee langs. 'Sorry, dat het zolang heeft geduurd. We hebben de uitslag van het lab al een tijdje geleden gekregen, maar ik ben op de intensive care geweest, bij Jessica Seiffert.' 'Hoe gaat het met haar?' 'Ze gaat hard achteruit.' 'Wat jammer.'

'Ja. Het is heel jammer dat ze dood moet gaan. Maar aangezien we toch niets meer voor haar konden doen, ben ik blij dat het nu heel snel bergafwaarts gaat met haar. Ze was altijd een bezige vrouw en het was niet gemakkelijk om haar in bed te houden. Ik vond het vreselijk om te zien dat er de afgelopen paar weken maar geen einde leek te komen aan haar lijden.' Hij schudde treurig zijn hoofd en knipte met zijn vingers toen hem plotseling iets te binnen schoot. 'Weet je, ik kreeg ineens een idee toen ik boven op de intensive care bij Jessie was. Weet je waarom je misschien over het lijk van Jerry Stein hebt staan hallucineren terwijl je in werkelijkheid naar Jessie stond te kijken? Volgens mij was er iets dat je een zetje heeft gegeven, een aanleiding.' 'Een aanleiding?' 'Ja. De initialen.'

'De initialen,' herhaalde Susan die eigenlijk niet wist waar hij het over had.

'Precies. Snap je het niet? Jerry Stein en Jessica Seiffert - allebei JS.'

'O. Dat was me niet opgevallen.' 'Misschien heb je het niet bewust opgemerkt. Maar niets ontgaat het onderbewustzijn: het is verrekte opmerkzaam. Ik durf te wedden dat je het in je onderbewustzijn wel degelijk hebt opgemerkt. Misschien zijn het wel die toevallige initialen geweest waardoor je zo gefixeerd raakte op dat gordijn en er zo bang voor werd. Als dat inderdaad het geval is, dan is het best mogelijk dat geen van die aanvallen van jou een toevallige, spontane gebeurtenis was. Misschien werden ze allemaal veroorzaakt door het een of ander, door onbelangrijke voorvalletjes en waarnemingen die min of meer toevallig teruggrepen op een herinnering die verband houdt met het Huis van de Donder. En zodra je onderbewustzijn het verband had gelegd, kan het best zijn dat met de regelmaat van de klok hallucinaties volgden.' Hij was zichtbaar opgewonden over zijn theorie en Susan zei: 'Het kan best waar zijn wat u zegt, maar wat maakt dat uit?'

'Dat weet ik niet zeker. Ik heb nog geen tijd gehad om alle mogelijkheden te overwegen. Maar ik vermoed dat het voor mij belangrijk kan zijn als ik zal moeten beslissen of de officiële diagnose wel puur van fysieke oorzaken uit moet gaan.'

Dat vond ze helemaal niet prettig om te horen.

Ze zei fronsend: 'Als mijn hallucinaties niet de pure toevallige produkten zijn van beschadigde hersenen, dan is het best mogelijk dat er helemaal geen fysieke oorzaak voor is. Dat is toch wat u me nu vertelt? Als de verschijningen worden opgeroepen door een of ander subtiel psychologisch mechanisme, dan kunnen we misschien maar beter meteen een psychiater inschakelen.' 'Nee, nee, nee,' zei McGee haastig met een geruststellend gebaartje. 'We hebben niet genoeg gegevens om dat soort overhaaste conclusies te trekken. We moeten er nog steeds van uitgaan dat de oorzaak lichamelijk is, want dat lijkt verreweg de meest aannemelijke conclusie, gezien het feit dat je wel degelijk hoofdletsel hebt opgelopen en meer dan drie weken in coma hebt gelegen.'

Susan wilde niets liever dan geloven dat haar probleem uitsluitend lichamelijk was en geheel werd veroorzaakt door beschadiging van vitaal weefsel. Als het om een bloedpropje in de hersenen ging, een bepaald letsel of een andere lichamelijke ziekte, dan zou de medische wetenschap zich daar onmiddellijk over ontfermen. Ze had vertrouwen in de medische wetenschap, juist omdat het een wetenschap was. Ze koesterde argwaan tegenover de psychiatrie, want dat was volgens haar opvattingen, gevormd tijdens haar opleiding als fysicus, eigenlijk helemaal geen wetenschap; naar haar idee was het nauwelijks meer dan voodoo.

Ze schudde heftig met haar hoofd. 'U vergist zich als u denkt dat de initialen JS mij een zetje hebben gegeven. Dat is niet zo. Dit is geen psychologisch probleem.' 'Dat ben ik eigenlijk wel met je eens,' zei hij. 'Maar in dit stadium kunnen we geen enkele mogelijkheid uitsluiten.'

'Ik wel. Voor mij is dat uitgesloten.'

'Maar zo kan ik niet denken. Ik ben een dokter. En een
dokter moet altijd objectief blijven.'

Voor het eerst sinds hij de kamer was binnengekomen,
pakte hij haar hand vast en dat werkte echt fantastisch kalmerend.

Terwijl ze in zijn hand kneep, zei ze: 'Wat was de uitslag van de ruggenprik?'

Met zijn vrije hand trok McGee nadenkend aan een oorlelletje. 'Het proteïne-onderzoek bracht geen afwijkingen aan het licht. Daarna hebben we de bloedlichaampjes geteld. Als er te veel rode bloedlichaampjes waren geweest, dan zou dat voor ons een teken zijn geweest dat er ergens een bloeding zat, onder de schedel, in de hersenen of op een plek in de ruggengraat.' 'Maar het aantal rode bloedlichaampjes was normaal,' zei Susan die wist wat hij zou gaan zeggen. 'Ja. Goed, als er een overdaad aan witte bloedlichaampjes was geweest, dan hadden we geweten dat er een infectie zat, hetzij in de hersenen of in de rug.' 'Maar de hoeveelheid witte bloedlichaampjes was ook normaal,' zei Susan. 'Ja.'

Susan had het gevoel dat ze in een hoek werd gedreven door een heel legertje kille, harde feiten. Je bent zo gezond als een tiener, leken de feiten haar toe te schreeuwen. Je lichaam heeft je niet in de steek gelaten. En je hersens evenmin. Het is gewoon je geest die het loodje heeft gelegd. Je bent niet lichamelijk ziek, Susan. Er is geen organisch probleem. Je bent gewoon stapelgek, dat is alles. Krankjorem. Je bent even geschift als een pak melk dat tien dagen open heeft gestaan. Ze deed echt haar best om niet naar die hatelijke innerlijke stemmen te luisteren en probeerde het constant aanzwellende koor van onzekerheid, zelfminachting en verwarring tot zwijgen te brengen. Op klagende toon zei ze: 'Heeft die ruggenprik dan totaal niets ongewoons aan het licht gebracht?' 'Helemaal niets. We hebben zelfs het suikergehalte van je ruggenmergvocht onderzocht. Er zijn een aantal ziekten waarbij die bepaalde suiker wordt opgegeten door bacteriën, dus een te laag gehalte zou bepaalde belletjes doen rinkelen. Maar het suikergehalte van je ruggenmerg is tweederde van je bloedsuikergehalte en dat is ook normaal.'

'Het klinkt alsof ik een standaardvoorbeeld ben van een
tweeëndertigjarige vrouw die zo gezond is als een vis,'

zei ze met een grote dosis ironie.

McGee maakte zich kennelijk zorgen over de moeite die
het hem kostte om de oorzaak van haar ziekte vast te
stellen. 'Nee. Ergens is iets helemaal mis.'

'Wat?'

'Dat weet ik niet.'

'Dat is niet erg geruststellend.'

'We blijven gewoon zoeken.'

'Ik heb het gevoel dat ik hier nog heel lang zal moeten blijven.'

'Nee. We zullen het heus wel gauw vinden. Dat moet
gewoon.'

'Maar hoe dan?'

'Nou, om te beginnen zal ik de eeg-uitdraaien, de röntgenfoto's en alle labrapporten mee naar huis nemen. Dan zal ik alles nog eens goed bekijken en er desnoods met de stofkam doorheen gaan. Misschien zijn we vanochtend niet zorgvuldig genoeg geweest. Misschien was er wel degelijk een antwoord te vinden, maar hebben we dat gewoon over het hoofd gezien. Een kleinigheid, die je gemakkelijk kunt missen... een miniem afwijkinkje...' 'En wat als u nog steeds niets vindt?' Hij aarzelde en zijn gezicht stond bezorgd toen hij uiteindelijk zei: 'Tja, dan... dan is er nog één onderzoek dat we kunnen doen.' 'Vertel het me maar,' zei ze. 'Dat is geen simpele procedure.' 'Dat kon ik al van uw gezicht aflezen,' zei ze. 'Een hersenangiogram. Dat is een onderzoekstechniek die we normaal alleen maar toepassen bij functioneel ernstig aangetaste slachtoffers van een hersenbloeding
die een hersenoperatie moeten ondergaan om een bloedprop te verwijderen of een gesprongen ader te herstellen.'

'Wat houdt dat in?'

'Dan zouden we je een contrastvloeistof inspuiten, in een ader tussen het hart en de hersenen en wel in de hals en dat is niet bepaald plezierig.' 'Dat zal wel niet, nee.' 'Het is ook nogal pijnlijk.'

Susan legde een hand tegen de zijkant van haar hals en wreef niet op haar gemak over het tere vlees. McGee zei: 'En de procedure is ook niet geheel vrij van risico's. Bij een klein percentage patiënten treden als gevolg van een angiogram complicaties op die uiteindelijk tot de dood leiden. Let wel: ik zei niet een "zeer klein" percentage en ook niet een "miniem" percentage.' 'U zei dat het een "klein" percentage was en daar maak ik uit op dat het niet groot is, maar ook niet zo klein dat het te verwaarlozen is.' 'Precies.'

'Waar we nu over praten is een wat geavanceerdere serie röntgenfoto's van de hersenen,' zei ze. 'Klopt dat?' 'Ja. Zodra de contrastvloeistof de aderen in de hersenen heeft bereikt, nemen we in hoog tempo een groot aantal röntgenfoto's om te zien hoe de vloeistof zich verspreid. Op die manier krijgen we het meest gedetailleerde beeld van de bloedsomloop in de hersenen dat we ons kunnen wensen. Dan zullen we in staat zijn om de vorm en de grootte van alle aderen duidelijk te definiëren. Op die manier kunnen we de plaats van elk propje, elke bloeding, elke uitstulping van een ader bepalen. Vrijwel niets ontgaat ons, hoe klein het ook is.' 'Dat komt op mij over als de perfecte manier om te bepalen wat er nu precies mis met mij is,' zei Susan. 'In normale gevallen zou ik geen moment overwegen om tot een angiogram over te gaan als de patiënt niet functioneel aangetast is - niet in staat om te spreken, ernstige motorieke storingen, gedeeltelijke verlamming - of ten gevolge van een beroerte geestelijk dermate in de war is dat er geen enkele hoop bestaat op een enigszins normaal leven.'

'Zoals ik bijvoorbeeld,' zei ze somber. 'Welnee. Helemaal niet. Er is een enorm verschil tussen geestelijke desoriëntatie als gevolg van een beroerte en het soort hallucinaties die jij hebt gehad. Je kunt het geloven of niet, maar met jouw toestand valt een stuk beter te leven.'

Een tijdlang hielden ze allebei hun mond. McGee stond naast het bed, Susan zat erin met een gevoel alsof ze heel klein en zwak was en ze hielden zwijgend eikaars hand vast.

Daarna zei ze: 'Stel je voor dat u nog steeds niets kunt vinden als u de röntgenfoto's en de labrapporten vanavond nog een keer bestudeerd hebt.' 'Ja.'

'Zou u dan bereid zijn om opdracht te geven een angiogram van me te maken?'

Hij sloot zijn ogen en stond even na te denken.

Susan zag dat er een nerveuze tic op zijn linkerooglid
zat.

Ten slotte zei hij: 'Ik weet het echt niet. Het hangt van zoveel dingen af. Ik zou goed moeten nadenken over de oude lijfspreuk van de arts: "Als je geen goed kunt doen, zorg dan in ieder geval dat je geen kwaad doet." Ik bedoel maar, als er niet de geringste aanwijzing is dat jouw probleem fysiek is, dan zou het plannen van een angiogram...'

'Het is wél fysiek,' hield Susan vol. 'Maar zelfs als aangetoond kan worden dat er een fysieke oorzaak is, als er voldoende reden is om een angiogram van jou te maken, dan zou ik toch nog een paar dagen willen wachten tot je weer wat sterker bent.' Ze likte over haar lippen, die droog en ruw aanvoelden. 'En als we dan dat angiogram inderdaad maken en als daar dan niet uit blijkt dat de hersenen fysieke schade hebben opgelopen, terwijl ik toch die hallucinaties houd... wat dan?' vroeg ze.

'Dan zouden we alle middelen hebben beproefd die de traditionele geneeskunde te bieden heeft.' 'Vast niet.'

'Dan zouden we moeten concluderen dat de oorzaak niet fysiek is en andere wegen moeten gaan bewandelen.' 'Nee.'

'Susan, er blijft ons niets anders over.' 'Nee.'

'Een consult bij een psychiater is niets om je voor te schamen. Het is alleen maar...'

'Daar zou ik me ook niet voor schamen,' zei ze. 'Ik geloof gewoon niet dat het zin heeft.' 'De moderne psychologie heeft veel bereikt...' 'Nee,' zei ze en snoerde hem de mond, want ze kreeg al kippenvel bij de gedachte dat ze misschien jarenlang in therapie zou moeten gaan en dat die hallucinaties ook nog jaren en jaren door zouden gaan. 'Nee. Er moet iets mis zijn dat u moet kunnen vinden, er moet iets zijn dat u kunt doen. Dat moet. Dat kan gewoon niet anders.' Hij liet het onderwerp psychiatrie varen. 'Ik zal mijn best doen.' 'Meer vraag ik niet.'

'Ik zit nog niet met mijn handen in mijn haar.' 'Dat idee had ik ook niet.'

Hij zag kennelijk dat haar lippen droog waren, want hij vroeg: 'Wil je een beetje water?' 'Ja, graag.'

Hij schonk het voor haar in en ze dronk het meteen op, met lange, gulzige teugen; daarna zette hij het lege glas op het blad op het nachtkastje.

'Heb je je al weer iets herinnerd over je werk?' vroeg McGee.

Zijn vraag verraste haar. De laatste keer dat ze aan de

Milestone Corporation of haar baan daar had gedacht, was toen ze maandagochtend Philip Gomez in Newport Beach aan de lijn had gehad. Meer dan twee dagen geleden. Sindsdien had ze dat hele onderwerp ergens achter in haar hoofd weggestopt in een duister hoekje... alsof het haar angst aanjoeg. En dat was ook inderdaad zo. Nu was alleen de verwijzing naar Milestone al genoeg om haar de rillingen over het lijf te jagen. Daar kwam nog bij dat ze plotseling het vreemde en angstaanjagende idee kreeg dat haar bizarre hallucinaties - de ontmoetingen met dode mannen - allemaal op de een of andere manier het directe gevolg waren van haar werk bij Milestone.

McGee merkte kennelijk dat ze bang was, want hij boog zich naar haar over en zei: 'Susan? Wat is er aan de hand?'

Ze vertelde hem waar ze aan had zitten denken: dat er een verband bestond tussen de Milestone Corporation en haar hallucinaties.

'Een verband?' vroeg McGee. Hij was duidelijk verbijsterd. 'Hoezo een verband?'

'Ik heb niet het flauwste benul. Maar dat gevoel heb ik gewoon.'

'Wou je beweren dat je al vóór het ongeluk last had van
soortgelijke hallucinaties?'

'Nee, nee. Hoe zou dat nou kunnen?'

'Je bedoelt dat je niet zeker weet of je ze al dan niet voor
het ongeluk al had.'

'Nee, dat is niet zo. Absoluut niet.'

'Je komt niet echt overtuigend op me over.'

Dus bleef ze er nog even over nadenken.

Hij zat haar gespannen aan te kijken.

Ten slotte zei ze: 'Ja. Ja, ik weet het echt zeker. Ik heb
dat soort aanvallen pas sinds het ongeluk. Als ik ze al
eerder had gehad, dan zou ik dat nooit vergeten zijn.

Niet zoiets.'

McGee hield zijn hoofd schuin en keek haar uit zijn ooghoeken aan. 'Als er een fysieke oorzaak is voor je toestand - iets wat we allebei graag willen geloven - dan moet het letsel zijn dat je bij het ongeluk hebt opgelopen.'

'Dat weet ik.'

'Het kan dus niet iets zijn dat veroorzaakt wordt door je werk bij Milestone. Want als het veroorzaakt wordt door de werkdruk of zo...'

'... dan hebben we het over een psychologisch probleem,' maakte ze zijn zin af. 'Een zenuwinstorting.' 'Ja.'

'Maar dat is het niet.'

'Hoe kan het dan verband houden met Milestone?'

Ze fronste. 'Ik zou het niet weten.'

'Dus moet je je vergissen.'

'Ik veronderstel van wel. Maar toch...'

'Ben je bang?'

'Ja.'

'Dat is niet zo moeilijk te verklaren,' zei McGee. 'Je angst voor de Milestone Corporation heeft veel weg van de angst die je had voor het gesloten gordijn rond Jessies bed. Je kon niet zien wat er aan de andere kant van dat gordijn gebeurde, waardoor je verbeelding de kans kreeg om op hol te slaan. En je baan is op dezelfde manier onbekend terrein voor je. Er hangt een gordijn om dat deel van je leven en omdat je niet kunt zien wat zich erachter afspeelt, krijgt je verbeelding de kans om met angstaanjagende ideeën te komen. Mogelijk als gevolg van een hersenbeschadiging die zo miniem is dat hij bijna niet is te traceren, ben je gefixeerd op het Huis van de Donder en op wat je daar in die grot is overkomen; dus is het logisch dat iedere keer als je verbeelding de kans krijgt om op hol te slaan je feilloos teruggrijpt op die gebeurtenissen van dertien jaar geleden. Je hallucinaties hebben niets van doen met je werk, dat kan gewoon niet, want Milestone heeft niets te maken met het Huis van de Donder. Je probeert gewoon om alles op
één grote hoop te gooien omdat... nou, dat is precies wat er wordt bedoeld met een psychologische obsessie voor één bepaalde gebeurtenis in je leven. Begrijp je wat ik bedoel?' 'Ja.'

'Maar toch blijft de Milestone Corporation je angst aanjagen.'

'Iedere keer als u die naam noemt, lopen me de koude rillingen over het lijf,' gaf ze toe. Ze kon het kippenvel op haar arm zien waar de mouw van haar pyjama was opgeschoven. McGee had voortdurend tegen het bed staan leunen. Maar nu hees hij zichzelf op en ging op de rand zitten, terwijl hij nog steeds haar hand vasthield. 'Ik weet dat het je bang maakt,' zei hij vol medeleven. 'Je hand is ijskoud. En dat was niet zo toen ik hem voor het eerst vastpakte, maar op het moment dat we over je werk begonnen te praten, werd het meteen een ijsklompje.' 'Ziet u nu wel?'

'Ja, maar die koude rillingen, die gevoelens van argwaan in de richting van Milestone, dat zijn allemaal gewoon facetten van je obsessie. Deze angst is een soort miniatuuraanval, een heel klein broertje van de aanval die je had toen je dacht dat je Jerry Steins lijk zag. Er is geen logische reden om bang te zijn voor Milestone of de mensen die daar werken.'

Ze knikte, geschrokken door het feit dat haar toestand steeds ingewikkelder leek te worden. 'Dat zal wel niet.' 'Je wéét dat het niet zo is.'

Susan zuchtte. 'Weet u wat ik nou graag zou willen? Ik wou dat er echt dingen als spoken bestonden. Ik wou dat dit echt een geval was van dode mannen die uit het graf zijn opgestaan om wraak op me te nemen, als in een of andere goedkope horrorfilm. Ik bedoel maar, jezus, dan zou de aanpak toch een stuk gemakkelijker zijn. Geen ruggenprikken. Geen angiogrammen. Geen kleine venijnige klauwtjes van twijfel aan mezelf, waardoor ik vanbinnen verscheurd word. Dan hoefde ik alleen maar een priester op te bellen en hem te vragen om alsjeblieft hier te komen en die akelige duivelse geesten weer terug te jagen naar de hel, waar ze thuis horen.' McGee keek haar fronsend aan en er was een bezorgde blik in zijn ogen toen hij zei: 'Hé, het bevalt me helemaal niet als je dat soort dingen gaat zeggen.' 'O, u hoeft zich geen zorgen te maken,' stelde Susan hem haastig gerust. 'Ik zal heus niet op de mystieke toer gaan. Ik weet best dat geesten niet bestaan. En trouwens, als ze wel bestonden en als die dingen waar ik de laatste tijd last van heb gehad inderdaad geesten waren, dan zouden ze toch doorzichtig moeten zijn, of niet soms? Of ze zouden gelijkenis moeten vertonen met een stel beddenlakens waarin gaten voor de ogen zijn geknipt. Zó ziet een spook eruit. Ze zouden geen warme huid hebben en tastbaar zijn zoals de dingen waar ik onlangs tegenaan ben gelopen en voor op de vlucht ben geslagen.' Ze glimlachte tegen hem. 'Hoor eens, ik weet best waarom u zich plotseling zorgen maakt! U bent bang dat als het echt spoken blijken te zijn, ik u niet meer nodig zal hebben. Dokters doen toch niet aan uitdrijvingen?' Hij glimlachte ook. 'Precies.'

'U bent bang dat ik u zou afdanken, u gewoon opzij zou zetten ten faveure van een of andere priester met in de ene hand een gebedenboek en in de andere een gouden crucifix.'

'Zou je me dat aandoen?' vroeg hij. 'Van m'n levensdagen niet. Goeie genade, wat zou er niet allemaal mis kunnen gaan als ik me aan een priester overleverde! Bijvoorbeeld... wat als ik zou vertrouwen op een priester die zijn geloof had verloren? Of stel je voor dat ik een katholieke priester om hulp zou vragen - en dat vervolgens die geesten allemaal protestants blijken te zijn? Wat heeft een uitdrijving dan nog voor zin?' Ze wist zeker dat McGee zich door haar geforceerde vrolijkheid niet om de tuin had laten leiden; hij wist dat ze nog steeds gedeprimeerd en bang was. Maar hij speelde het spelletje toch mee, omdat hij kennelijk net als zij aanvoelde dat ze die ochtend al veel te veel over haar problemen had moeten nadenken en dat het haar geen goed zou doen als ze alles maar bleven herkauwen. Ze had behoefte aan een verandering van onderwerp, aan wat grapjes en McGee deed mee. 'Nou,' zei hij, 'als ik het goed begrepen heb, werkt een uitdrijving altijd ook al is een geest in een mogelijk vorig leven van een andere gezindte geweest. Per slot van rekening zou het toch een behoorlijk zootje worden in de bovennatuurlijke wereld als ze daar ook nog eens rekening zouden moeten houden met logica? Ik bedoel maar, als katholieke uitdrijvingen niet zouden werken tegen protestantse geesten, dan zou een joodse vampier zich ook niet laten verjagen met een gouden crucifix.' 'Hou zou u in dat geval een joodse vampier willen verjagen?'

'Waarschijnlijk zou je met een gebedsrol naar hem moeten zwaaien in plaats van met een kruisbeeld.' 'Of misschien zou je hem varkensvlees moeten aanbieden,' zei Susan.

'Dat zou alleen werken als hij een vrome, praktiserend joodse vampier zou zijn. En wat doe je dan tegen moslimvampieren?'

'Zie je nou wel?' zei ze. 'Het is allemaal veel te ingewikkeld. Ik kan u gewoon niet de laan uitsturen en een priester inhuren.'

'Ach, wat een heerlijk gevoel om te weten dat ik toch nog nodig ben.'

'O, u bent absoluut nodig,' verzekerde ze hem. 'Ik heb u nodig. Ik heb u écht nodig.' Ze hoorde zelf hoe haar stem abrupt veranderde toen ze dat zei, hoorde hoe de gekscherende toon als bij toverslag verdween door de intense warmte van de gevoelens die zij voor hem koesterde. 'Dat lijdt geen enkele twijfel.' Haar openhartigheid was voor haarzelf een even grote verrassing als het kennelijk voor McGee was, maar ze kon zich niet meer inhouden. Ze kon alleen nog maar roekeloos verder gaan, met woorden die over elkaar heen tuimelden in de haast om uitdrukking te geven aan wat zich in de afgelopen twee dagen of zo in haar hoofd en hart had geleefd. 'Ik heb je nodig, Jeff McGee. En als je daar behoefte aan hebt, dan wil ik dat wel de hele dag blijven herhalen tot ik geen stem meer over heb.' Hij staarde haar aan met die prachtige ogen die nu donkerder en van een nog feller blauw waren, feller dan ze ooit had gezien. Ze probeerde te lezen wat er in die ogen stond, maar ze had geen idee van de gedachten die erachter schuilgingen.

Terwijl ze wachtte op een reactie van zijn kant, vroeg Susan zich af of ze iets stoms had gedaan. Had ze de manier waarop hij haar behandelde en de afgelopen paar dagen op haar had gereageerd verkeerd ingeschat? Was er in werkelijkheid alleen maar sprake van een beroepsmatige bezorgdheid, terwijl zij dacht dat hij ook belangstelling voor haar als vrouw had? Als ze de manier waarop hij zich als arts gedroeg per abuis had aangezien voor iets speciaals, dan zouden de volgende paar minuten zo ongeveer de meest gênante van haar hele leven worden.

Ze wenste wanhopig dat ze de woorden die ze net had uitgesproken weer terug kon nemen, dat ze de klok één minuut terug zou kunnen zetten. Toen kuste McGee haar.

Het leek niet op de kussen die hij de afgelopen paar dagen op haar wang of in de buurt van haar mondhoek had geplant. Er was nu geen sprake meer van onschuld of schuchterheid. Hij kuste haar vol op de mond, teder maar toch heftig, gevend en nemend, zoekend en eisend. Ze reageerde met een directheid en een warmte die voor haar heel ongebruikelijk waren; dit keer was er geen spoor van de ijskoningin in haar te bekennen, ze hield zich totaal niet in en ze dacht geen moment na over de noodzaak om de situatie in de hand te houden of over de relatie die het gevolg zou kunnen zijn. Dit keer zou het heel anders gaan dan bij de andere liefdesrelaties die ze had gehad. Dit keer liet zij zich ook volkomen gaan. Bij deze kus speelden niet alleen lippen en tongen een rol, maar ook hartstocht, begeerte en behoefte. Hij legde zijn handen om haar gezicht en hield haar teder maar stevig vast, alsof hij bang was dat ze spijt zou krijgen van haar betrokkenheid en zich van hem zou terugtrekken - alsof hij de gedachte niet kon verteren dat ze zoiets zou doen.

Toen er eindelijk een eind kwam aan de kus en ze hun hoofd ophieven om elkaar op een paar centimeter afstand aan te kijken, om erachter te komen hoe de kus hen had veranderd, zag Susan een mengeling van emoties op McGees gezicht: blijdschap, verrassing, ontzag, verwarring, schroom en nog meer. Hij ademde snel. Zij ademde nog sneller.

Gedurende een moment dacht ze dat ze nog iets anders in zijn ogen zag; iets... donkers. Gedurende een seconde of twee had ze het idee dat ze angst in zijn ogen las, een miniem spoortje, een vleugje onbehagen dat als een vlindervleugeltje voorbijwiekte. Angst?

Voordat ze kon besluiten wat dat inhield, voordat ze
zelfs maar zeker wist of het eigenlijk wel angst was dat
ze in zijn ogen had gelezen, werd de stilte en daarmee
de betovering verbroken.

'Je hebt me overvallen,' zei Jeff. 'Ik wist niet...'

'Ik was bang dat ik je beledigd had of zo...'

'Nee, nee. Ik had gewoon... niet door...'

'... dat we allebei...'

'... dat het gevoel wederzijds was.'

'Ik dacht dat ik dat wel begreep en... Nou ja, de manier
waarop je je gedroeg, leek...' '... die kus maakte een eind aan alle twijfels of jij...' 'God, ja!'

'Wat een kus,' zei hij. 'Nou.'

Hij kuste haar opnieuw, maar nu kort en met een blik op de deur waaruit duidelijk viel op te maken dat hij zich niet op zijn gemak voelde. Ze kon hem niet kwalijk nemen dat hij zich niet liet gaan. Per slot van rekening was hij arts en zij was een patiënt. En vrijen met een patiënt was mijlenver beneden het gedrag dat van een arts werd verwacht. Ze had het liefst haar armen om hem heen geslagen en hem tegen zich aangetrokken; ze wilde hem bezitten en ze wilde door hem bezeten worden. Maar ze wist dat het de juiste tijd noch de juiste plaats was en ze liet hem gaan toen hij zich terugtrok. Ze zei: 'Hoe lang ben je al...'

'Ik weet het niet. Misschien al wel voordat je uit coma ontwaakte.'

'Al voor die tijd? Hield je toen al van me?'

'Je was zo mooi.'

'Maar je kende me niet eens.'

'Dus was er toen waarschijnlijk ook nog geen sprake van liefde. Maar er was wel iets. Zelfs toen voelde ik al iets.'

'Wat fijn.'

'En nadat je uit je coma was ontwaakt...'

'Toen kwam je erachter wat een hartenbreekster ik ben
en je was meteen verkocht.'

Hij glimlachte. 'Precies. En ik kwam erachter dat je, zoals mevrouw Baker zegt, echt lef hebt. Ik hou van vrouwen met lef.'

Ze hielden weer even hun mond en keken elkaar alleen maar aan.

Daarna zei ze: 'Kan het echt zo snel gaan?'

'Het is gebeurd.'

'Er is zoveel om over te praten.'

'Een miljoen dingen,' zei hij.

'Wel een miljard,' zei zij. 'Ik weet nauwelijks iets van je
achtergrond.'

'Die is vrij duister.'

'Ik wil alles over je te weten komen,' zei ze, terwijl ze een van zijn handen tussen de hare vasthield. 'Alles. Maar ik veronderstel... dat we hier, op deze plaats...' 'Het is hier veel te gênant.'

'Ja. Dit is niet bepaald de meest geschikte plaats voor mensen die net verliefd zijn geworden om elkaar beter te leren kennen.'

'Ik denk dat zolang je hier bent we onze relatie strikt zullen moeten beperken tot een verhouding van dokterpatiënt. Later, als je je weer beter voelt, als je uit het ziekenhuis bent ontslagen en onze ontmoetingen zich niet meer in het openbaar hoeven af te spelen. 'Dat is waarschijnlijk wel het verstandigst,' zei ze, hoewel ze hem wilde aanraken en door hem aangeraakt wilde worden op een manier waarop doktoren en patiënten niet met elkaar omgaan. 'Maar moet het echt strikt beperkt blijven tot dokter-patiënt? Kunnen we niet een beetje smokkelen? Mag je me niet af en toe op mijn wang kussen?'

Jeff lachte en deed net alsof hij er diep over nadacht. 'Nou eh... la me 's kijken... voor zover ik me kan herinneren bevat de eed van Hippocrates geen verbod om patiënten op de wang te kussen.' 'Zou je dat dan meteen willen doen?' Hij kuste haar op haar wang.

'Maar serieus,' zei hij. 'Ik geloof dat het momenteel voor ons allebei het belangrijkste is als we onze energie volkomen concentreren op jouw genezing. Als we ervoor kunnen zorgen dat jij weer beter wordt, dan komt al het andere - alles wat er tussen ons zou kunnen zijn - vanzelf wel.'

'Je hebt me nieuwe motivatie gegeven om dit te boven te komen,' zei Susan.

'En je zult het ook echt te boven komen,' zei hij op een
toon die geen spoor van twijfel bevatte. 'We redden het echt wel. Samen.'

Terwijl ze naar hem zat te kijken, besefte Susan dat ze inderdaad een paar minuten geleden angst in zijn ogen had gezien. Hoewel hij er niet over piekerde om zich tegenover haar pessimistisch uit te laten, had hij toch ergens twijfel of ze echt een manier zouden vinden om een eind te maken aan haar angstaanjagende hallucinaties. Hij was niet gek; hij wist heel goed dat er een mogelijkheid bestond dat ze zouden falen. Angst? Ja. Ja, hij had het volste recht om bang te zijn. Hij was bang dat hij verliefd was geworden op een vrouw die met rasse schreden op weg was naar een zenuwinzinking, of nog erger: een enkele reis had op weg naar het gekkenhuis. 'Maak je geen zorgen,' zei ze. 'Ik maak me geen zorgen.' 'Ik ben sterk.' 'Dat weet ik.'

'Sterk genoeg om erdoorheen te komen - met jouw hulp.'

Hij gaf haar opnieuw een kus op haar wang. Susan dacht aan wat ze eerder over geesten had gezegd. Ze wenste echt dat er dat soort verschijnselen zouden zijn. Was haar probleem maar zo simpel. Gewoon spoken. Alleen maar wandelende doden die hun graf weer in konden worden gejaagd door het opzeggen van de juiste gebeden en het rijkelijk rondsprenkelen van wijwater. Wat zou het fijn zijn om te ontdekken dat het probleem niet bij haar lag, maar werd veroorzaakt door iets van buitenaf. Terwijl ze wist dat het niet kon, wenste ze toch dat ze het bewijs zouden vinden dat het spookbeeld Harch en de andere spookbeelden allemaal echt waren, dat geesten wel degelijk echt waren en dat ze in feite nooit ziek was geweest.

Een tijdje later kreeg ze haar zin - of iets dat erop leek.

12

De lunch werd al zo snel na haar uitgestelde ontbijt gebracht dat Susan niet alles op kon, maar ze at genoeg om mevrouw Baker tevreden te stellen. Anderhalf uur later werd ze voor de tweede keer naar beneden gebracht voor fysiotherapie bij mevrouw Atkinson. Een nieuw stel broeders kwam haar ophalen, maar gelukkig hadden ze geen van beiden een gezicht dat ze zich uit het verleden herinnerde. Bij de liften verwachtte ze het ergste. Er gebeurde niets. Ze had sinds de avond daarvoor, toen ze het lijk van Jerry Stein in Jessica Seifferts bed had zien liggen, geen hallucinaties meer gehad. Terwijl de broeders haar door de gang op de eerste verdieping naar de afdeling Fysiotherapie brachten, telde ze de uren die sinds die aanval waren verlopen: bijna zestien. Ze was al bijna zestien uur met rust gelaten. Misschien kreeg ze wel nooit meer een aanval. Misschien hielden die visioenen even plotseling op als ze waren begonnen.

De oefeningen die Florence Atkinson haar liet doen, waren een tikje meer inspannend dan wat Susan de dag ervoor had moeten doen, maar de massage voelde dit keer zelfs nog lekkerder aan en de douche was al even fijn als gisteren.

Toen ze weer bij de liften stonden te wachten om naar boven te gaan, hield Susan haar adem in. Maar opnieuw gebeurde er niets engs. Inmiddels waren al meer dan zeventien uur voorbij. Ze had het gevoel dat ze voor eeuwig van die hallucinaties verlost zou zijn als ze erin slaagde om er een hele dag vrij van te blijven: een dag zonder spookverschijningen, meer had ze waarschijnlijk niet nodig om haar geest en haar ziel te zuiveren. Ze hoefde het nog maar zeven uur vol te houden. Toen ze na de fysiotherapie terugkwam in haar kamer

stonden daar twee boeketten op haar te wachten: chrysanten, anjers, rozen en takjes gipskruid. Aan elk boeket hing een kaartje. Op het eerste stond dat ze maar gauw beter moest worden en het was ondertekend met: 'Altijd de jouwe, Phil Gomez.' Op het andere kaartje stond: 'We missen je allemaal op het werk.' Het was ondertekend door een aantal mensen. Susan herkende een paar namen, maar alleen omdat Phil Gomez ze maandagochtend had genoemd toen ze met hem belde. Ze staarde naar de lijst: Ella Haversby, Eddie Gilroy, Anson Breckenridge, Tom Kavinsky... Negen namen in totaal. Bij geen ervan kon ze zich een gezicht voor de geest halen.

Net als iedere keer als de Milestone Corporation aan de orde kwam, kreeg ze al koude rillingen als ze er alleen maar aan dacht. En ze wist niet waarom.

Maar ze wilde haar positieve instelling voor geen goud prijsgeven, dus zette ze Milestone uit haar hoofd. De bloemen waren in ieder geval mooi. Ze kon ervan genieten zonder per se aan de afzenders te denken. Weer terug in bed probeerde ze een boek te lezen, maar ze kwam tot de ontdekking dat de oefeningen en de warme douche haar slaperig hadden gemaakt. Ze deed een tukje. Ze droomde niet.

Toen ze wakker werd, leek het alsof iemand in de kamer een blik schaduwen had opengetrokken. Buiten raakte de zon net de toppen van de bergen; hoewel de echte zonsondergang nog even op zich zou laten wachten, sleepte de bewolkte dag zich loom naar de avond toe. Ze gaapte en wreef met de rug van haar hand in haar ogen.

Het tweede bed was nog steeds leeg. Volgens de klok op het nachtkastje was het halfvijf. Er waren inmiddels negentien uur voorbijgegaan sinds ze haar laatste aanval had gehad.

Ze vroeg zich af of het opbloeien van haar relatie met

Jeff McGee mogelijk de reden was dat de geesten op afstand bleven. Om van iemand te houden die ook van jou hield: dat kon geen kwaad. Ze had niet willen geloven dat haar probleem psychologisch was, maar nu het erop begon te lijken dat haar moeilijkheden achter de rug waren, was ze wel bereid om te overwegen of er toch een psychologische verklaring was. Misschien was de liefde van Jeff het enige medicijn dat ze nodig had. Ze stapte uit bed, trok haar slippers aan en liep naar de badkamer. Ze knipte het licht aan. Het afgehakte hoofd van Jerry Stein stond op het gesloten deksel van de wc.

Susan stond op de witte tegels, in het kille witte tl-licht, met een gezicht dat even wit was als de rest van de stralendwitte badkamer. Ze wilde haar ogen niet geloven. Het is niet echt.

Het hoofd verkeerde in dezelfde vreselijke staat van ontbinding als de avond ervoor, toen Jerry uit Jessica Seifferts bed was opgerezen terwijl hij Susans naam steunde met lippen die glinsterden van degeneratie. De huid was nog steeds grijs met grijsgroene plekken. In de beide mondhoeken zaten dikke klodders etter. Afstotelijke blaren op de bovenlip. En rond de gezwollen neus. Donkere, borrelende rottingsplekken bij de ooghoeken. Wijd open ogen. Puilend uit de kassen. Ze waren troebel en net als gisteren bedekt met glimmende staar, terwijl het wit sterk verkleurd was, geelachtig met bloederige strepen. Maar het waren tenminste nietsziende ogen, zoals dat hoorde bij een dode man: ontzield en blind. Het hoofd was met woest genoegen van de rest van het lichaam afgehakt; een rafelige cape van vlees lag als een verkreukelde kraag met ruches om het einde van de nek. Iets kleins en glanzends zat vast in een van de plooien van die grauwe nekhuid, iets dat het licht weerkaatste en glom. Een hangertje. Een religieus symbool. Het was de kleine, vergulde davidster die Jerry Stein altijd om had gehad.

Het is niet echt, het is niet echt, het is niet echt... De vier woorden van de bezweringsformule leken nog minder te helpen dan normaal; het enige dat er gebeurde, was dat het gruwelijke hoofd nog realistischer, nog échter werd, naarmate ze er langer naar keek. Verstijfd van ontzetting, maar toch vastbesloten om de verschijning te verdrijven schuifelde Susan een stap dichter naar de wc toe.

De dode ogen keken dwars door haar heen, zonder haar te zien, gefixeerd op iets in een andere wereld. Het is niet echt.

Ze stak een hand uit om het grauwe gezicht aan te raken. Ze aarzelde.

Wat als het gezicht tot leven kwam als ze er haar hand tegenaan legde? Wat als die kerkhofogen zouden gaan rollen en zich op haar zouden vestigen? Wat als die gapende, verwoeste mond ineens naar haar hapte, in haar vingers beet en niet los zou willen laten? Wat als... Hou op! prentte ze zichzelf boos in. Ze hoorde een vreemd hijgend geluid - en besefte dat het haar eigen, moeizame ademhaling was. Ontspan je, hield ze zichzelf voor. Verdomme, Susan Kathleen Thorton, je bent te oud om in dit soort kolder te geloven.

Maar het hoofd loste niet plotseling als bij toverslag op.

Uiteindelijk stak ze haar bevende hand uit, door lucht
die even dik leek als water en evenveel weerstand bood.

Ze raakte de wang van de dode man aan.

Hij voelde stevig aan.

Hij voelde echt aan.

Koud en vettig.

Ze trok haar hand met een ruk terug, huiverend en kokhalzend.

De met staar bedekte ogen bewogen niet. Susan keek naar de vingertoppen waarmee ze het hoofd had aangeraakt en zag dat ze bedekt waren met een zilverkleurig slijm. Het schuim van ontbinding.

Kotsmisselijk veegde Susan haar vingers heftig af aan een van de pijpen van haar blauwe pyjama en zag dat het walgelijke slijm een vlek op de stof achterliet. Het is niet echt, niet echt, niet...

Hoewel ze plichtmatig de bezwerende woorden bleef herhalen die haar weer bij haar verstand moesten brengen, kon ze de moed niet opbrengen om deze confrontatie nog langer te ondergaan. Het enige wat ze wilde, was als een speer de badkamer uitrennen en via de kamer naar de gang, naar de balie van de verplegende staf bij de liften waar ze hulp zou vinden. Ze draaide zich om...

... en stond als aan de grond genageld. Ernest Harch stond in de deuropening van de badkamer en blokkeerde de uitgang. 'Nee,' zei ze met een dikke keel.

Harch grinnikte. Hij stapte de badkamer in en sloot de deur achter zich. Hij is niet echt.

'Verrassing,' zei hij met die bekende, lage, gruizige stem. Hij kan me niets doen. 'Teef,' zei hij.

Harch deed zich niet langer voor als William Richmond, de ziekenhuispatiënt. De pyjama en de badjas waren afgedankt. Nu had hij de kleren aan die hij in het Huis van de Donder had gedragen toen hij dertien jaar geleden Jerry Stein had vermoord. Zwarte schoenen en zwarte sokken. Een zwarte spijkerbroek met een heel donkerblauw overhemd, bijna zwart. Ze kon zich die kleren nog goed herinneren, omdat hij haar daar in het Huis van de Donder, in het flakkerende kaarslicht en het schijnsel van de zaklantaarns aan een nazi uit een oude oorlogsfilm had doen denken. Een ss'er. Gestapo. Welke lui het ook waren geweest die helemaal in het zwart gekleed waren. Zijn vierkante gezicht met de volmaakt vierkante trekken, het lichtgele haar, de ogen met de kleur van ijs - al die dingen droegen hun steentje bij aan het beeld van de ijskoude stormtroeper, een beeld dat hij tijdens zijn leven niet alleen welbewust maar ook met de grootste zorg in stand had gehouden, niet alleen met oog voor detail maar ook met een bepaald pervers genoegen.

'Hoe vind je mijn cadeautje?' vroeg Harch terwijl hij naar het hoofd op het wc-deksel wees. Ze kon geen woord uitbrengen. 'Ik weet hoe dol je op dat jodenjong van je was,' zei Harch met een stem waar de kille haat in doorklonk. 'Dus ik dacht dat ik maar een stukje van hem voor je mee moest brengen. Vind je dat niet attent van me?' Hij lachte zacht.

Susan vond plotseling haar stem terug en de woorden spatten haar de mond uit: 'Je bent dood, verdomme nog aan toe, dood! Dat heb je me zelf verteld. Je bent dood.' Je moet het spelletje niet meespelen, prentte ze zichzelf wanhopig in. Moet je nu in godsnaam horen wat je daarnet zei. Geef je niet gewillig over aan de hallucinatie, maar probeer eraan te ontkomen. 'Ja,' zei hij. 'Natuurlijk ben ik dood.' Ze schudde haar hoofd. 'Ik wil hier niet naar luisteren. Je bent hier helemaal niet. Je bent niet echt.' Hij deed een stap naar voren en kwam verder de kleine ruimte in.

Ze stond met haar rug tegen de muur, de wastafel links
van haar en de wc rechts. Ze kon geen kant op.

Jerry Steins dode ogen staarden in het niets, zich niet
bewust van de komst van Harch.

Harch stak een van zijn sterke handen uit en greep met
de snelheid van een zweepslag Susans linkerpols vast
voor ze besefte wat hij van plan was.

Ze probeerde zich los te trekken, maar dat lukte niet.

Haar mond was zo droog als as. Haar tong kleefde aan
het verhemelte van haar verschroeide mond.

De hand die Harch vasthield, leek in een bankschroef
te zitten. Terwijl hij tegen haar grinnikte, sleurde hij haar naar zich toe - waarbij haar slippers over de tegels schuurden - en hij drukte haar hand stevig tegen zijn enorme, keihard gespierde borst. 'Voel ik echt genoeg aan naar je zin?' wilde hij weten. Ze snakte naar lucht. Het gewicht van haar ingehouden adem leek enorm, zo zwaar dat ze ervan tegen de vloer dreigde te slaan en nog verder naar beneden, de duisternis in.

Nee! dacht ze, doodsbang om zich over te geven aan bewusteloosheid in de vrees dat ze, als ze bij zou komen, stapelgek zou zijn. In godsnaam niet flauwvallen. Ik moet me hier tegen verzetten. Ik moet me hier uit alle macht tegen verzetten.

'Voel ik nu dan misschien echt, teef? Of niet soms? Vind je het geen lekker gevoel?'

In het tl-licht leken zijn grauwe ogen, die meestal de kleur van vuil ijs hadden, bijna wit, helder en volslagen onmenselijk - precies zoals ze er die avond in het Huis van de Donder in het warme kaarslicht hadden uitgezien.

Hij wreef Susans hand heen en weer over zijn brede borst. De stof voelde ruw aan en zijn overhemdknoopjes waren koud tegen Susans huid. Knoopjes? Zou ze zich echt inbeelden dat ze die knoopjes kon voelen - zo'n miniem detail - in een waanvoorstelling? Konden dingen die je hallucineerde zo levendig zijn, zo concreet en zo tot in de puntjes gedetailleerd? 'Geloof je dan nú dat ik hier ben?' vroeg Harch met een brede grijns waar geen spoortje vrolijkheid uit sprak. Op de een of andere manier kon ze de kracht opbrengen om haar mond open te doen en hem opnieuw tegen te spreken. Ze kon bijna het geluid horen waarmee haar droge tong zich losrukte van haar stoffige verhemelte en ze zei: 'Nee. Niet hier. Niet hier.' 'Néé?'

'Je bent niet echt.'

'Wat een verschrikkelijke teef!' 'Je kunt me niets doen.'

'Dat zullen we weieens zien, tuttebel. O ja, dat zullen we weleens zien.'

Terwijl hij nog steeds haar linkerhand vasthield, liet hij hem over zijn borst glijden tot aan zijn schouder en omlaag langs zijn arm, waarbij ze zijn harde, gespannen biceps voelde.

Opnieuw probeerde ze zich los te trekken. En opnieuw slaagde ze er niet in. Hij deed haar pijn; het was alsof zijn hand haar tengere pols in een stalen klem hield. Hij bracht haar hand weer terug naar zijn borst en toen omlaag, naar zijn platte, gespierde buik. 'Ben ik echt? Nou? Wat dacht je ervan? Hoe luidt je weloverwogen oordeel, Susan? Ben ik echt?' Susan had het gevoel dat er iets in haar knapte. Hoop. Of misschien de laatste restjes van haar zelfbeheersing. Of allebei.

Het is alleen maar een waanidee, een weerzinwekkende fantasie veroorzaakt door een hersenbeschadiging. Alleen maar een kwaadaardig visioen. Anders niet. Het is zo voorbij. Zo meteen. Per slot van rekening kon een visioen toch niet zolang duren? Een beangstigend antwoord op haar eigen vraag schoot haar door het hoofd: het zou best eeuwig kunnen duren; het zou haar hele leven kunnen duren, tot ze ten slotte haar laatste adem uitblies in een of andere gecapitonneerde cel. Waarom niet? Harch bracht haar hand naar zijn kruis. Hij had een enorme erectie. Zelfs door zijn spijkerbroek heen kon ze de hitte voelen die van hem afsloeg, van zijn stijve, dikke, kloppende mannelijk lid. Maar hij is dood.

'Voel je dat?' informeerde hij wellustig met een spottend lachje. 'Is dat echt of niet?'

In de duistere wanorde die vanbinnen bij haar heerste, begon zich een waanzinnige lachbui naar boven te werken, als een haai in het donker van de nacht op zoek
naar prooi, op zoek naar de kostbare spoortjes gezond verstand die nog steeds op de oppervlakte dobberden. 'Vrijdagnacht krijg je die ouwe leuter tussen je benen. Weet je wat het vrijdagnacht is? De zevende verjaardag van mijn ontijdig verscheiden. Aanstaande vrijdag zeven jaar geleden douwde die nikker me een mes in mijn strot. En aanstaande vrijdag douw ik mijn pik helemaal in jou en daarna rijg ik jóu aan het mes.' Een hoog, klaterend lachje kriebelde diep vanbinnen, maar ze wist dat ze het niet mocht laten ontsnappen. Het was de gillende, klaarheldere, mierzoete lach van de waanzin. Als ze zich daar ook maar een keer aan overgaf, zou er nooit meer een eind aan komen; dan zou ze de rest van haar leven alleen nog maar in een hoekje tegen zichzelf zitten te wauwelen. Harch liet haar hand los. Ze trok hem met een ruk weg van zijn kruis. Hij knalde haar met haar rug tegen de muur, waarbij haar botten kraakten. Hij drukte zijn lichaam tegen het hare. Hij schuurde zijn heupen tegen de hare. En grinnikte. Ze probeerde zich los te wurmen. Ze werd verpletterd onder zijn gewicht, ze zat vast.

'We hadden dat mooie poesje van je dertien jaar geleden een beurt moeten geven,' zei Harch. 'Een gezellig rondje groepssex daar in die verdomde grot. En daarna hadden we je de keel moeten afsnijden en je samen met dat jodenjong in een put moeten smijten.' Hij is niet echt, hij kan me niets doen, hij is niet... Nee. Het had geen enkele zin om die stompzinnige litanie keer op keer te herhalen. Hij was wel echt. Hij was wel degelijk hier. En dat was uiteraard onmogelijk. Hij was echt, hij was hier, hij kon haar kwaad doen en hij wilde haar ook kwaad doen. Ze deed geen pogingen meer om de situatie in de hand te houden. Ze gooide haar hoofd in haar nek en begon te gillen.

Harch trok zich terug en bedolf haar niet langer onder zijn gewicht. Hij hield zijn hoofd scheef en stond haar met onverholen plezier aan te kijken. Hier genoot hij van, het was net alsof haar gegil hem als muziek in de oren klonk.

Niemand kwam kijken waarom ze gilde. Waar waren de verpleegsters? De broeders en de artsen? Waarom konden ze haar niet horen? Ook al was de badkamerdeur gesloten, ze zouden haar toch moeten horen schreeuwen.

Harch boog zich naar haar over en bracht zijn gezicht vlak bij het hare. Zijn grijze ogen glinsterden als de ogen van een wild dier in het licht van de koplampen van een auto.

'Geef me eens een voorproefje van wat ik vrijdagnacht van je mag verwachten,' zei hij met een vleiende stem die van schuurpapier was gemaakt. 'Alleen maar een kus. Geef me eens een lekker kusje. Hè? Geef die ouwe oom Ernie maar eens een kusje.' Of dit haar nu echt overkwam of niet, ze kon zich niet volledig overgeven. Ze kon zichzelf er niet toe brengen om hem een kus te geven, ook al was het maar een droom. Ze draaide haar hoofd heftig opzij om zijn lippen te ontwijken, eerst naar de ene en toen naar de andere kant terwijl hij met zijn mond de hare zocht. 'Vuile teef,' zei hij boos toen hij het eindelijk opgaf. 'Je bewaart zeker al je kussen voor dat jodenjong van je, hè?' Hij deed een pas achteruit. Hij wierp een blik op het hoofd dat op het wc-deksel stond, keek toen naar Susan en opnieuw naar het hoofd en weer naar Susan. Zijn glimlach was duivels. Zijn stem werd sarcastisch, gelardeerd met een zwartgallig plezier. 'Dus je bewaart nog steeds je kussen voor die arme ouwe Jerry Stein, hè? Is dat niet roerend? Zo'n schattige, ouderwetse standvastigheid. O, wat een bewonderenswaardige trouw. Ik ben diep ontroerd. Echt waar. O ja, je moet je maagdelijke zoentjes alleen aan Jerry geven.'

Harch draaide zich met een theatraal gebaar om naar het vergane hoofd, dat half van Susan afgekeerd stond.

Nee.

Hij stak zijn handen naar het hoofd uit. Susan dacht aan het rottende gezicht en kokhalsde. Terwijl hij nog steeds dooremmerde over Susans trouw, greep Harch een handvol van het slappe, bruine haar op de gruwelijke schedel.

Bevend van afschuw begreep Susan dat hij haar wilde dwingen om die koude, etterende lippen te kussen. Terwijl haar hart in haar keel klopte, zag ze ineens een kans om te ontsnappen, een kans die ze met beide handen aangreep; ze gilde en ging ervandoor. Harch had haar de rug toegekeerd terwijl hij het hoofd van de wc pakte. Ze schoof hem opzij, wurmde zich tussen hem en de wastafel door, tastte naar de deurknop terwijl ze ieder moment verwachtte dat hij haar in haar nekvel zou grijpen, rukte de deur open en stoof de ziekenhuiskamer binnen, van het felle tl-licht naar de grauwe schemer van de namiddag. Ze smeet de badkamerdeur met een klap achter zich dicht.

In eerste instantie liep ze naar het bed toe, om op de bel te drukken en een verpleegster te laten komen, maar ze besefte dat Harch haar al weer te pakken zou hebben voor ze bij de bel kon komen, dus draaide ze zich met een ruk om en begon de andere kant op te lopen. Haar benen voelden aan alsof ze van rubber waren en leken bijna haar gewicht niet meer te kunnen dragen, maar ze strompelde toch naar de buitendeur die openstond en toegang gaf tot de gang.

Nog steeds gillend bereikte ze de deur op hetzelfde moment dat mevrouw Baker op een holletje uit de gang naar binnen kwam. Ze botsten tegen elkaar op. Susan viel bijna, maar de verpleegster hield haar overeind. 'Liefje, wat is er aan de hand?' 'In de badkamer.' 'Je bent nat van het zweet.' 'In de badkamer!'

Mevrouw Baker sloeg geruststellend een arm om haar heen.

Susan liet zich tegen de weelderige rondingen van de
vrouw zakken, dankbaar voor haar kracht.

'Wat zit er in de badkamer, meid?'

'Hij.'

'Wie?'

'Die s-s-schoft.' Susan huiverde.

'Wie?' vroeg mevrouw Baker opnieuw. 'Harch.'

'O, nee, nee, nee.' 'Ja.'

'Lieverd, je hebt alleen maar een...'

'Hij is er écht.'

'Hij bestaat niet.'

'Wél waar.'

'Kom mee.'

'Waarheen...'

'Ga met me mee,' zei mevrouw Baker. 'O, nee.'

'Kom nou maar.'

Ze wist Susan met een zoet lijntje de kamer weer binnen te loodsen. 'Maar Jerry's hoofd...' 'Jezus, arme meid.' '... zijn afgehakte hoofd...' 'Er is echt niets daar.' 'Wel waar!'

'Dit was een hele nare aanval, hè?' 'Hij wilde me dat d-ding laten k-kussen.' 'We zijn er al.'

Ze stonden bij de gesloten badkamerdeur. 'Wat gaat u doen?' vroeg Susan in paniek. 'Laten we maar eens even kijken.' ' Wat gaat u in jezusnaam doen?'

Mevrouw Baker stak haar hand uit naar de deurknop. 'Ik wil je alleen maar laten zien dat er niets is om bang voor te zijn.'

Susan greep de vrouw bij haar hand. 'Nee!' 'Helemaal niets om bang voor te zijn,' herhaalde de verpleegster op kalmerende toon. 'Als het alleen maar een hallucinatie was...' 'Dat was het.'

'... had ik dan die verdomde knopen van zijn overhemd
kunnen voelen?'

'Susan...'

'En zou die walgelijke erectie van hem dan zo groot hebben aangevoeld, zo verhit en zo écht?' Mevrouw Baker stond haar verbijsterd aan te kijken. Ik kan het haar niet aan het verstand brengen, dacht Susan. In haar ogen zie ik eruit als een wauwelende gek en zo klink ik ook. En als we het er toch over hebben, kan ik het mezelf wel aan het verstand brengen? Plotseling voelde ze zich een idioot. En verslagen. 'Kijk nou maar even, Susan.' 'Alstublieft, doe me dit niet aan.' 'Het is voor je eigen bestwil.' 'Alstublieft niet.'

'Je zult wel zien dat alles in orde is.'

Ze jammerde het uit. 'Alstublieft...'

Mevrouw Baker trok de deur open.

Susan kneep haar ogen dicht.

'Kijk maar, Susan.'

Ze perste haar ogen nog stijver dicht.

'Susan, alles is in orde.'

'Hij is er nog steeds.'

'Nee.'

'Ik kan hem vóélen.'

'Er is hier niemand anders dan jij en ik.'

'Maar...'

'Zou ik je iets op de mouw spelden, liefje?'

Een druppel koud zweet gleed over Susans nek en sijpelde als een duizendpoot langs haar wervelkolom. 'Susan, kijk.'

Bang om te kijken maar al even bevreesd om haar ogen dicht te houden, deed ze eindelijk wat mevrouw Baker haar vroeg. Ze keek om zich heen.

Ze stond op de drempel van de badkamer. Kil tl-licht. Witte muren. Witte wastafel. Witte tegeltjes. Geen spoor van Ernest Harch. Geen starend, rottend hoofd op de witte toiletpot.

'Zie je nou wel?' zei mevrouw Baker opgewekt. 'Niets.'

'Er is ook nooit iets geweest.' 'O.'

'Voel je je nu weer wat beter?'

Ze had het gevoel dat ze verdoofd was. En ze had het
ontzettend koud.

'Susan?'

'Ja. Beter.'

'Arme meid.'

Susan werd bekropen door een terneergeslagen gevoel dat als een loden jas om haar schouders hing. 'Goeie genade,' zei mevrouw Baker, 'je pyjama is echt drijfnat van het zweet.' 'Koud.'

'Dat kan ik me voorstellen.' 'Nee. Dat hoofd. Koud en vettig.' 'Er was geen hoofd.' 'Op het wc-deksel.'

'Nee, Susan. Er stond geen hoofd op het wc-deksel. Dat
was een onderdeel van de hallucinatie.'

'O.'

'Dat besef je toch wel?' 'Ja. Natuurlijk.' 'Susan?' 'Mmm?'

'Is alles goed met je, lieverd?'

Tuurlijk. Ik red het wel. Het komt wel weer in orde.' Ze liet zich meetronen van de badkamer naar haar bed. Mevrouw Baker knipte de lamp op het nachtkastje aan. De rondwarende, late middagschaduwen kropen weg in de hoeken.

'Voor we iets anders doen,' zei mevrouw Baker, 'moeten we je eerst iets droogs aantrekken.' Susans reservepyjama, de groene, was net die ochtend gewassen en nog niet droog genoeg om weer aan te kunnen trekken. Mevrouw Baker hielp haar de doorweekte blauwe pyjama uit te trekken - die was echt doorweekt van het zweet, je kon hem uitwringen - en hielp haar in een standaard ziekenhuishemd, met een sluiting op de rug.

'Is dat niet beter?' vroeg mevrouw Baker.

'Ja, hè.'

'Susan?'

'Mmm?'

'Ik maak me zorgen over je, liefje.'

'U hoeft zich geen zorgen te maken. Ik wil alleen maar
uitrusten. Ik wil gewoon even weg.'

'Even weg?'

'Heel eventjes maar. Weg.'

13

'Susan?'

Ze deed haar ogen open en zag Jeff McGee op haar neerkijken met een bezorgd gefronst voorhoofd. Ze glimlachte en zei: 'Hoi.' Hij glimlachte ook.

Het was gek. De langzame ommekeer van zijn gezicht van een frons naar een glimlach leek een ongelooflijk lange tijd in beslag te nemen. Ze zag hoe de lijnen in zijn vlees zich herschikten alsof ze naar een slowmotion-film lag te kijken.

'Hoe voel je je?'

Zijn stem klonk ook vreemd. Alsof hij van heel ver kwam, zwaar en dieper dan hij eerder had geklonken. Ieder woord werd uitgerekt alsof ze naar een grammofoonplaat luisterde die op een verkeerde snelheid werd afgedraaid.

'Ik voel me vrij goed,' zei ze.

'Ik heb gehoord dat er weer een voorval is geweest.' 'Ja.'

'Wil je erover praten?' 'Nee. Vervelend.'

'Ik weet zeker dat ik het niet vervelend zal vinden.'

'Best mogelijk. Maar ik wel.'

'Het zal je helpen om erover te praten.'

'Slapen helpt veel beter.'

'Heb je geslapen?'

'Een beetje... ik zak telkens weg.'

Jeff keek naar iemand die aan de andere kant van het
bed stond en vroeg: 'Heeft ze daarna echt aan een stuk
door geslapen?'

Het was een verpleegster. Mevrouw Baker. Ze zei: 'Ze lag te dommelen. En nogal gedesoriënteerd, zoals u ziet.' 'Alleen maar moe,' verzekerde Susan hen. Jeff McGee stond opnieuw fronsend op haar neer te kijken.

Ze glimlachte hem toe en sloot haar ogen.

'Susan,' zei hij.

'Mmm?'

'Ik wil niet dat je nu gaat slapen.' 'Nog heel eventjes.'

Ze had het gevoel alsof ze in een warme zee dobberde. Het was zo lekker om weer helemaal ontspannen te zijn. En lui.

'Nee,' zei Jeff. 'Ik wil dat je met me praat. Niet in slaap vallen. Je moet met me praten.' Hij pakte haar schouder en schudde haar zachtjes. Ze opende haar ogen en glimlachte.

'Dit is niet goed,' zei hij. 'Je moet niet proberen om op deze manier te ontsnappen. Je weet best dat dat niet goed is.'

Ze was stomverbaasd. 'Is slapen niet goed?' 'Niet op dit moment.'

'"Slaap ontrafelt de gebreide mouw van zorg,'" citeerde ze niet geheel correct met een dikke stem. En sloot haar ogen. 'Susan?'

'Straks,' mompelde ze. 'Straks...'

'Susan?' 'Mmm?'

'Ik ga je een injectie geven.' 'Oké.'

Er klonk een zacht tinkelend geluid. 'Zodat je je weer een beetje beter zult voelen.' 'Ik voel me best,' zei ze slaperig. 'Zodat je weer wat helderder wordt.' 'Oké.'

Een koel gevoel op haar arm. De geur van alcohol. 'Je zult heel even een prikje voelen.' 'Oké,' zei ze.

De naald prikte in haar huid. Ze trok een gezicht. 'Zo dat was alles, al klaar.' 'Oké,' zei ze.

'Je zult je zo een stuk beter voelen.' 'Oké.'

Susan zat rechtop in bed.

Haar ogen prikten, ze voelden branderig en jeukerig aan. Ze wreef erover met de rug van haar hand. Jeff McGee belde om een verpleegster en vroeg om oogdruppels die hij zelf in Susans ogen deed. De druppels waren koel en verzachtend.

Ze had een zure, metaalachtige smaak in haar mond. Jeff schonk een glas water voor haar in. Ze dronk het helemaal leeg, maar het hielp niet veel. Ze voelde zich nog steeds een beetje slaperig, maar dat werd met de minuut minder. Ze was een beetje nijdig op Jeff omdat hij haar had gestoord terwijl ze net zo lekker lag te slapen.

'Wat heb je me gegeven?' vroeg ze, terwijl ze met een vinger over de plek op haar arm wreef waar hij haar de injectie had gegeven. 'Methylphenidaat,' zei hij. 'Wat is dat?'

'Een stimulerend middel. Het werkt goed om iemand uit een diepe depressie te halen.'

Ze keek boos. 'Ik was helemaal niet gedeprimeerd. Alleen slaperig.'

'Susan, je was regelrecht op weg naar volslagen lethargie.'

'Gewoon slaperig,' zei ze kribbig.

'Een diepe depressie op het randje van het narcoleptische stadium,' hield hij vol. Hij ging op de rand van het
bed zitten. 'Goed, nu wil ik precies van je horen wat er
in de badkamer met je is gebeurd.'

Ze zuchtte. 'Moet dat echt?'

'Ja.'

'Het hele verhaal?' 'Het hele verhaal.'

Ze was inmiddels bijna helemaal wakker. Als ze ten prooi was gevallen aan een vorm van depressie die ervoor zorgde dat ze aan haar moeilijkheden probeerde te ontkomen door te gaan slapen, dan was dat nu in ieder geval voorbij. In plaats daarvan voelde ze zich onnatuurlijk energiek, een beetje onrustig zelfs. Ze dacht terug aan Ernest Harch in de badkamer. Aan het afgehakte hoofd op het wc-deksel. Ze huiverde. Ze keek naar Jeff en koesterde zich in zijn bemoedigende glimlach.

Ze wist met moeite zelf ook een lachje te voorschijn te toveren. In een poging om luchtig te doen over wat haar
was overkomen, zei ze: 'Kom maar lekker bij het kampvuur zitten, jongens, dan zal tante jullie eens een fijn griezelverhaal vertellen.'

Haar avondeten kwam een uur later dan gewoonlijk. Ze wilde helemaal niet eten, ze had geen trek. Maar Jeff stond erop dat ze at en hij bleef bij haar zitten om er zeker van te zijn dat ze het meeste opat van wat erop haar blad stond.

Ze zaten meer dan een uur te praten. Zijn aanwezigheid bracht haar tot rust.

Ze wilde niet dat hij wegging, maar natuurlijk kon hij niet de hele avond blijven. Al was het alleen maar omdat hij van plan was om thuis een paar uur te gaan zitten studeren op de uitdraaien van haar eeg, de röntgenfoto's van haar hersenen en de uitslag van de laboratoriumproeven van de lumbaalpunctie. Ten slotte werd het tijd voor hem om op te stappen. Hij zei: 'Je hoeft je niet meer ongerust te maken.' Omdat ze voor hem moedig wilde zijn, moediger dan ze zich voelde, zei Susan: 'Dat weet ik. Maak je over mij maar geen zorgen. Hoor eens, per slot van rekening heb ik een heleboel lef, weet je nog wel?' Hij glimlachte. 'De methylphenidaat zal zo rond de tijd dat je moet slapen uitgewerkt zijn. Dan krijg je een slaappil, een sterkere dan je tot nu toe hebt gehad.' 'Ik dacht dat je niet wilde dat ik sliep.' 'Dat was iets anders. Dat was een onnatuurlijke slaap, een psychologische lethargie. Ik wil dat je vannacht goed slaapt.'

Want als ik goed slaap, dacht Susan, kan ik ook geen last krijgen van hallucinaties, van mijn kleine uitstapjes in de jungle van de krankzinnigheid. En als me dat nog een keer overkomt... nog zo'n safari naar de waanzin... dan zal ik daar waarschijnlijk niet meer van terugkomen. Dan word ik gewoon met huid en haar opgevreten door de leeuwen en de tijgers. Hap slik en weg.

'De verpleegsters zullen de hele avond in en uit lopen,' zei Jeff. 'Zo ongeveer eens per kwartier. Alleen maar om even hallo te zeggen en je te laten voelen dat je niet alleen bent.' 'Mij best.'

'Maar je moet niet gewoon stil blijven zitten.'

'Dat zal ik niet doen.'

'Zet je tv aan. Blijf geestelijk actief.'

'Ik zal mijn best doen,' beloofde ze.

Hij kuste haar. Het was een heel lieve kus, teder en zacht.

Dat hielp ook.

Hij ging weg en keek nog even om voor hij de deur uitliep.

Toen was ze alleen.

Ze was de hele avond gespannen, maar de uren gingen voorbij zonder dat er iets gebeurde. Ze keek tv. Ze at zelfs twee bonbons uit de doos die Jeff een paar dagen geleden voor haar had meegebracht. Twee nachtzusters - Tina Scolari en Beth Howe - kwamen om de beurt kijken of alles in orde was en Susan ontdekte dat ze zelfs in staat was om grapjes met hen te maken. Later, vlak nadat ze de slaappil had genomen die Jeff haar had voorgeschreven, moest ze naar de wc. Ze keek zenuwachtig naar de gesloten deur en overwoog de zuster te bellen om te vragen of ze een po mocht hebben. Ze bleef een paar minuten aarzelen, maar begon zich steeds meer te schamen voor haar schroom. Wat was er gebeurd met die stalen ruggengraat waarop ze zich altijd had laten voorstaan? Waar was het beroemde Thorton-lef? Ze stak haar hand uit naar de bel. Ze hield zich in. Ten slotte gooide ze, meer omdat haar blaas opspeelde dan omdat ze zich niet wilde vernederen, de dekens van zich af, stapte het bed uit en liep naar de badkamer.

Ze deed de deur open. Ze knipte het licht aan.

Geen dode mannen. Geen afgehakte hoofden. 'Goddank,' zei ze, terwijl ze een diepe zucht van opluchting slaakte.

Ze liep naar binnen, trok de deur dicht en deed waarvoor ze was gekomen. Tegen de tijd dat ze klaar was en haar handen stond te wassen klopte haar hart weer normaal.

Er zou niets gebeuren.

Ze trok een papieren handdoekje uit de automaat aan de muur en begon haar handen af te drogen. Plotseling viel haar oog op iets glimmends op de vloer van de badkamer. Het lag in een hoek, tegen de muur aan. Iets kleins en glinsterends. Ze gooide het papieren handdoekje in de prullenbak. Ze liep weg bij de wastafel. Bukte zich en pakte het glinsterende voorwerp op. Ze stond er ongelovig naar te staren. Eerder had ze gewenst dat geesten echt zouden zijn. En nu zag het ernaar uit dat haar wens in vervulling was gegaan.

Ze hield het bewijs in haar hand. Het ding dat ze van de vloer had opgeraapt. Een dun gouden kettinkje en een verguld hangertje. De davidster van Jerry Stein. Dezelfde die ze klem had zien zitten om de vergane keel van zijn afgehakte hoofd.

Deel Drie
een avondje stappen...

14

Susan ging die nacht naar bed zonder dat ze de gouden davidster aan iemand had laten zien. Toen ze hem op de vloer van de badkamer had gevonden, was haar eerste neiging geweest om er regelrecht mee naar de balie van de verpleging te hollen. Ze wilde hem aan zoveel mogelijk mensen laten zien, want aanvankelijk leek het te bewijzen dat ze helemaal niet het slachtoffer was van hersenletsel en dat de verschijningen van de dode mannen iets veel vreemders waren dan hallucinaties.

Maar bij nader inzien besloot ze toch om zich in te houden. Als ze nu ademloos met de davidster in haar hand geklemd naar iemand toe draafde om hem te laten zien, zou het immers best kunnen dat ze - als ze haar hand opende om te laten zien wat ze had gevonden - tot de ontdekking kwam dat ze helemaal geen davidster vasthield. Ze kon er gewoon niet op rekenen dat haar brein de gegevens die haar zintuigen doorgaven ook juist interpreteerde. Misschien had ze op dit moment wel weer een aanval, een minisymptoom van hersenletsel; als de aanval weer voorbij was, kwam ze er misschien achter dat de gouden davidster niets anders was dan een propje papier, een kromme spijker of een schroefje dat uit de handdoekenautomaat aan de muur was gevallen - het zou iets doodnormaals kunnen zijn. Het was verstandiger om af te wachten, de davidster een tijdje weg te leggen en zichzelf de kans te geven om de aanval te verwerken - als het tenminste weer een aanval was - en het voorwerp later nog eens goed te bekijken om te zien of het inderdaad was wat het nu leek te zijn. Bovendien had ze er plotseling eigenlijk helemaal geen zin in om na te denken over het feit dat er wellicht wandelende doden bestonden en dat er van gene zijde een wraakactie werd ondernomen. Toen ze met Jeff McGee had zitten praten, had ze bij wijze van grapje gewenst dat er echt dingen als spoken bestonden, zodat haar problemen konden worden afgeschoven op externe oorzaken in plaats van op de mogelijkheid dat zij zichzelf niet meer in de hand had. Maar ze had geen moment nagedacht over de eventuele consequenties als haar wens in vervulling zou gaan. De rillingen liepen haar over de rug toen het tot haar doordrong dat ze dan nog dieper in de spelonken van de waanzin zou wegzinken. Ze kon het gewoon niet opbrengen om echt te geloven dat dode mannen uit hun graf konden opstaan. Ze was een wetenschapper, een redelijk en logisch denkende vrouw. Wanneer ze zag dat andere mensen het slachtoffer waren van overdreven bijgeloof, werkte dat altijd weer op haar lachlust of ze ergerde zich eraan. In haar filosofie of, nog belangrijker, in de manier waarop ze naar zichzelf keek, was geen plaats voor bovennatuurlijke verschijnselen. Tot dusver had ze voornamelijk haar gezond verstand weten te bewaren doordat iets in haar zich krampachtig bleef vastklampen aan de wetenschap dat haar kwelgeesten niets anders waren dan verdichtsels van haar geschonden hersenen, gewoon fantasiewezens, fantomen. Maar als ze écht waren... Wat moest ze dan? Hoe zou het dan verder gaan?

Ze keek naar haar spiegelbeeld en zag de onverholen opgejaagde blik in haar eigen grijsgroene ogen. Nu drongen zich andere vormen van waanzin, nieuwe schrikbeelden en gruwelen aan haar op. Hoe zou het verder gaan?

Daar wilde ze helemaal niet over nadenken. En dat had trouwens ook geen enkele zin, tot ze er zeker van was of de davidster echt was of niet. Daar kwam nog bij dat de sterke slaappil die ze had gekregen begon te werken. Ze kon haar ogen nauwelijks openhouden en denken begon haar ook de grootste moeite te kosten.

Ze wikkelde het gouden hangertje zorgvuldig in een reepje toiletpapier. Ze maakte er een keurig vierkant pakje van.

Ze liep de badkamer uit en knipte tegelijkertijd de felle plafondlamp uit. Ze stapte in bed en legde het propje toiletpapier in de bovenste la van haar nachtkastje, naast haar portefeuille en schoof toen de la weer dicht; het was haar geheimpje.

De slaappil had hetzelfde effect als een grote golf zeewater die onverbiddelijk over haar heen rolde en haar steeds verder meetrok naar de diepte. Ze stak haar hand uit om de lamp op het nachtkastje uit te doen, maar toen zag ze dat niemand het nachtlampje had aangedaan. Als ze haar lamp uitdeed, zou ze helemaal in het donker liggen, met uitzondering van het zwakke schijnsel dat vanuit de gang naar binnen viel. Ze vond het geen prettig idee om in haar eentje in het donker te liggen, zelfs niet gedurende de paar minuten die ze nodig zou hebben om in slaap te vallen. Ze trok haar hand terug.

In de verlichte kamer lag ze naar het plafond te staren en deed haar best om niet te denken, tot ze een minuut later zo plotseling in slaap viel dat het leek alsof er iemand bij haar een knop had omgedraaid.

Donderdagochtend. Weer een bewolkte hemel. Maar ook flarden blauwe lucht, die als heldere spandoeken afstaken tegen al die somberheid eromheen. Susan bleef een paar minuten doodstil liggen en knipperde met haar ogen tegen het raam voordat ze zich de schat herinnerde die ze in het nachtkastje had verstopt. Ze liet het bed omhoogkomen, haalde snel haar vingers door haar slonzige blonde haar en trok toen de la van het nachtkastje open. Het bundeltje toiletpapier lag nog steeds op de plek waar ze het had neergelegd. Dat klopte in ieder geval. Ze pakte het eruit en hield het een tijdje in haar hand terwijl ze er alleen maar naar zat te kijken. Ten slotte vouwde ze het net zo zorgvuldig open als ze het had ingepakt.

Het religieuze hangertje lag midden op het stukje toiletpapier. Het gouden kettinkje zat in de war en het glom nogal.

Susan pakte het op en betastte het peinzend. De davidster was echt, daar bestond geen twijfel over. Hoe onwaarschijnlijk het ook leek, de conclusie daarvan was dat de dode mannen dus ook echt waren. Geesten?

Ze bleef het hangertje in haar vingers ronddraaien, terwijl het kettinkje vanuit haar hand over haar arm gleed en ze zich zat af te vragen of ze wel bereid was om in geesten te geloven. En ook al was dat het geval, kón ze dat dan wel? Haar aangeboren gezonde verstand, de scepsis waarmee ze haar leven lang tegen dat soort zaken had aangekeken en haar behoefte aan keurig geordende, wetenschappelijke antwoorden zorgden ervoor dat ze niet zondermeer de logica opzij kon zetten om zich achteloos in de armen van het bijgeloof te storten. En ook al zou ze geen problemen hebben met bovennatuurlijke verklaringen, dan was er toch één ding dat voorkwam dat ze die geestentheorie blindelings aanvaardde. De davidster vormde het struikelblok. Als de dode mannen kwaadaardige geesten waren met het vermogen om binnen de kortste keren in lucht op te gaan - zoals Harch gistermiddag in de badkamer kennelijk had gedaan, met het afgehakte hoofd van Jerry Stein en al - dan had de davidster ook moeten verdwijnen. Als het een onderdeel vormde van de verschijning, dan kon het per slot van rekening niet ook deel uitmaken van de echte wereld. En toch was hij er nog steeds, ze hield hem in haar hand.

Gisteravond, met een brein dat suf was van een slaappil, had ze het idee gehad dat de davidster het bewijs was dat er inderdaad geesten bestonden. Nu besefte ze echter dat het bestaan van het hangertje alleen maar aantoonde dat de dode mannen niet louter hallucinaties waren. In feite was ook dat niet onomstotelijk bewezen, het was er alleen maar een aanwijzing voor. Geesten? Dat leek niet waarschijnlijk. En met de davidster in haar hand leek het ook een tikje al te gemakkelijk om alles maar af te schuiven op een hersenbeschadiging.

Uiteraard kon ze die beide theorieën niet zonder meer aan de kant zetten. Maar voorlopig kon ze ze even in haar achterhoofd opbergen. En welke verklaringen bleven dan nog over? Ze keek fronsend neer op de davidster. Het zag ernaar uit dat ze terug was bij af, bij de theorie van de dubbelgangers. Maar daar had ze ook niets aan, want ze had nooit kunnen verklaren waarom vier perfecte dubbelgangers van de vier corpsleden waren opgedoken - nota bene in het streekziekenhuis van Willawauk County - met het vaste voornemen om haar te martelen en misschien zelfs te vermoorden. Als er voor een bepaalde theorie geen enkele verklaring te vinden was, dan was zo'n theorie geen knip voor de neus waard. En ook al ging ze ervan uit dat er sprake was van een complot, dan bleef het nog een raadsel hoe Harch gisteren uit de volkomen afgesloten badkamer had kunnen verdwijnen. En hoe had hij zo volkomen en zo snel kunnen genezen van de rugoperatie die hij op maandag had ondergaan? En hoe was het lijk van Jerry Stein in het bed van Jessica Seiffert terechtgekomen? En waarom was dat lijk niet volkomen ontbonden en gereduceerd tot een verzameling kale botten?

Geesten?

Hersenbeschadiging? Bizarre complotten?

Geen van de theorieën die voorhanden waren, gaven antwoord op alle vragen - of zelfs maar op het merendeel ervan. In welke richting ze de oplossing ook zocht - de verwarring leek alleen maar groter te worden. Susans hoofd begon ervan te draaien. Ze klemde de davidster zo stijf vast, dat het leek alsof ze de waarheid eruit wilde persen. Een verpleegster kwam vanuit de gang de kamer binnen. Het was Millie, de magere blondine met het venijnige gezicht. Dinsdagochtend, toen Susan hysterisch was geworden bij het opduiken van de kopieën van Jellicoe en Parker - de broeders die Bradley en O'Hara heetten - was het Millie geweest die had geprobeerd om Susan tegen haar wil een injectie te geven, terwijl Carl Jellicoe haar op het bed in bedwang had gehouden. 'De kar met het ontbijt is al in de gang,' zei Millie terwijl ze langs het bed naar de badkamer liep. 'Hij kan hier elk moment zijn,' voegde ze eraan toe en glipte de badkamer binnen voor Susan de kans kreeg om antwoord te geven.

Door de halfopen deur kon Susan zien hoe de verpleegster zich bukte en achter de wc-pot keek, eerst van de ene kant en daarna van de andere. Ze keek met samengeknepen ogen naar de donkere plekken erachter, die niet verlicht werden door de felle plafondlampen. Nadat de verpleegster de grond om de wc had afgezocht, draaide ze zich om, nog steeds op haar hurken. Ze draaide haar hoofd van links naar rechts, de ogen strak op de vloer gericht. Ze wierp een blik achter de deur. En onder de wastafel.

Susans ogen richtten zich onweerstaanbaar op haar eigen hand. De in haar hand verscholen davidster leek ijskoud te worden en warmte te onttrekken aan het vlees dat er vast omheen sloot.

Het gouden kettinkje bungelde nog tussen haar vingers omlaag. Zonder echt te begrijpen waarom en puur als reactie op een ingeving opende Susan haar hand heel even om het kettinkje snel en stiekem een plaatsje te geven naast het hangertje. Toen maakte ze weer een vuist en legde de gebalde hand op haar schoot. Ze bedekte hem met haar andere hand en probeerde er ontspannen uit te zien. Alsof ze gewoon in bed zat, gapend en knipperend tegen het ochtendlicht, met de handen volkomen achteloos op de schoot.

Millie liep de badkamer uit en kwam naast het bed
staan. Ze aarzelde heel even en vroeg toen: 'Zeg, heb je
daar gisteren ook sieraden gevonden?'

'Sieraden?'

'Ja.'

'Waar bedoel je?' vroeg Susan die net deed alsof ze verbaasd was en gaapte. 'In de badkamer?' 'Ja.'

'Je bedoelt iets in de trant van parelsnoeren en diamanten broches?' vroeg Susan luchtig, alsof ze het idee had dat de verpleegster haar een poets wilde bakken. 'Nee. Nee, helemaal niet. Iets van mij. Ik ben het gisteren verloren en ik kan het nergens vinden.' 'Wat voor soort sieraad is het?'

Millie aarzelde hooguit een moment en zei toen: 'Een davidster. Aan een gouden kettinkje.' Het scherpe gezicht van de verpleegster en haar harde, waakzame ogen waren voor Susan een open boek waarin de spanning, de leugens en het bedrog duidelijk te lezen stonden.

Het is helemaal niet van jou, dacht Susan. Jij hebt dat hier helemaal niet verloren. Je bent een verdomde leugenares.

De davidster was per abuis achtergelaten. Hij was kennelijk zonder dat ze dat merkten van het afgehakte hoofd gevallen. En nu probeerden ze hun fout te herstellen en door te gaan met de schijnvertoning.

'Het spijt me,' zei Susan. 'Ik heb niets gevonden.' De verpleegster stond haar strak aan te kijken. Susan begreep wat ze haar wilden laten geloven. Ze wilden dat ze zou denken dat ze Millies davidster op de vloer van de badkamer had zien liggen, die onbewust in verband had gebracht met de davidster die Jerry Stein had gedragen en op die manier een nieuwe aanval met akelige hallucinaties had opgeroepen. Maar Millies gedrag maakte Susan argwanend. En nu wist ze helemaal zeker dat haar probleem niet louter en alleen psychologisch was. Ze onderwierpen haar aan een soort... proef of programma... een schijnvertoning waarvan het doel haar volkomen ontging. Daar was ze inmiddels van overtuigd. Maar wie waren zij?

'Ik hoop dat je het vindt,' zei ze met een vriendelijke glimlach tegen Millie.

'Het kettinkje zal wel gebroken zijn,' zei Millie. 'Het kan
overal gevallen zijn, veronderstel ik.'

De verpleegster kon niet goed liegen. Zowel in haar ogen
als in haar stem ontbrak de overtuiging.

Er kwam een broeder binnen met de etenskar. Millie
zette Susans ontbijtblad op het bedtafeltje. Daarna liep
ze samen met de broeder de kamer uit.

Toen ze weer alleen was, opende Susan haar hand. De
davidster was nat van het zweet.

Susan liep naar de badkamer, deed het tl-licht aan, trok de deur achter zich dicht en liet haar onaangeroerde ontbijt koud worden op het blad.

Ze begon de muren te bekijken, eerst die achter de wc-pot. Het was een ongepleisterde binnenwand, met een ruw oppervlak, wit en pas geschilderd, zonder zichtbare naden. Ze besteedde veel aandacht aan de hoek waar twee wanden samenkwamen, maar ze zag niets speciaals. De tweede wand vertoonde ook geen naden en de andere hoek was al even glad en onberispelijk als de eerste. De wastafel bevond zich in het midden van de derde wand; boven de wastafel reikte een spiegel van de bovenkant van de wasbak tot aan het plafond. Aan weerszijden van de wastafel en de spiegel was het oppervlak van de wand volkomen glad en normaal, er was niets bijzonders aan te zien.

Ze had al driekwart van de kleine ruimte geïnspecteerd, toen ze in de derde hoek, achter de deur, vond wat ze zocht. De voeg van de binnenwand vertoonde een onnatuurlijk rechte haarscheur helemaal van de bovenkant van het verstekpunt van de beide plinten tot aan het plafond.

Dit is waanzin.

Ze bracht haar handen naar haar gezicht, wreef even voorzichtig met haar vingers over haar ogen, knipperde en keek opnieuw naar de hoek. De scheur zat er nog steeds, een messcherpe lijn die duidelijk niet was veroorzaakt doordat het gebouw in de loop der jaren was verzakt. Het was een naad die opzettelijk in de wand was aangebracht.

Ze liep weer naar de wastafel en keek naar de spiegel, niet naar haar eigen spiegelbeeld, maar naar het gladde oppervlak. De spiegel bestond uit één stuk; er zat geen naad in het midden, zo opvallend was het niet. Kennelijk diende hij slechts als houvast en zat waarschijnlijk alleen aan de linkerkant aan de muur vast, waardoor het scharnier er keurig achter verborgen zat. Ze knielde neer op de koude tegelvloer en tuurde onder de wastafel. Zowel de afvoer als de beide waterleidingen kwam uit de vloer omhoog; er kwam niets uit de wand. Ze wurmde zich zo ver als ze kon onder de wastafel en tuurde naar de in schaduwen gehulde binnenwand erachter. Die werd ontsierd door een naad die kennelijk vanuit het plafond omlaag kwam en grotendeels achter de spiegel en de wastafel verborgen zat. Pas op deze hoogte werd hij zichtbaar, en ook deze naad was zo recht als een liniaal, net als die in de hoek. De plint
was precies in het verlengde van de naad doorgezaagd. Susan kon net een van haar vingernagels in de ruimte krijgen waar de twee stukken van de plint tegen elkaar aan zaten; de naad was nooit afgedicht. Door die smalle spleet voelde ze het vaag tochten; een nauwelijks waarneembare, maar ijskoude luchtstroom die langs haar vingertoppen streek. Ze kroop weer onder de wastafel uit en stond op, terwijl ze haar stoffige handen schoonwreef. Ze staarde nadenkend naar het een meter tachtig brede stuk binnenwand tussen de hoek en het midden van de wastafel. Kennelijk kon dat hele stuk van de wand naar binnen draaien, weg van de badkamer. Op die manier had Ernest Harch de kamer verlaten, met het afgehakte hoofd onder zijn arm, zonder te merken dat de davidster achter hem op de grond was gevallen. Wat bevond zich aan de andere kant? Waanzin.

Susan bestudeerde de muur achter het tweede bed, het bed waarin Jessica Seiffert tot gistermiddag had gelegen. Ook in die muur bevond zich een loodrechte haarnaad, van de vloer tot het plafond. Als je er meer dan een meter tachtig of twee meter vanaf stond, was er niets van te zien. En ook in de hoek bevond zich een soortgelijke naad.

Susan legde een van haar handen plat tegen de wand en drukte aan weerszijden hard op bepaalde punten langs de naad, in de hoop dat de onzichtbare deur kon worden geopend door op de een of andere manier druk uit te oefenen. Maar de wand bleef op zijn plaats, wat ze ook probeerde.

Ze knielde en tuurde naar de plint. Ze liet er een hand langsglijden.

Opnieuw voelde ze het tochten door de spleet; licht maar toch merkbaar en koud.

Vlak bij de linkernaad vond ze een spoor van vettigheid.

Een smeermiddel voor de verborgen scharnieren van de draaiwand?

Ze drukte om de paar centimeter tegen de plint, maar daar kon ze ook geen drukschakelaar vinden. Geheime deuren? Het leek te bizar om waar te zijn. Duistere samenzweerders die stiekem door de muren kwamen? Dat waren ideeën die bij een klassieke vorm van achtervolgingswaanzin pasten. Maar hoe zat het dan met die naden in de binnenwanden?

Verbeelding.

En de tocht die vanuit de verborgen ruimtes naar binnen woei?

Verwarde waarnemingen. En die smeerplek?

Foutieve interpretatie van visuele en gevoelsmatige prikkels als gevolg van een hersenbeschadiging. Een kleine hersenbloeding. Of een bloedpropje ter grootte van een zandkorrel. Of hersenletsel. Of... 'Om de dooie dood niet,' mompelde ze.

Haar havermout was koud en klef geworden. Maar ze at hem toch op, want nu moest ze meer dan ooit op krachten zien te komen.

Terwijl ze at, probeerde ze te bedenken wat er in vredesnaam aan de hand was. De enige theorie die haar zinnig voorkwam, was die van een complot, ook al leek dat nergens op te slaan.

Wie had er in vredesnaam genoeg geld en vastberadenheid om zo'n ingewikkeld plan in werking te stellen, zo'n ongelooflijke maskerade waarbij gebruik werd gemaakt van vier dubbelgangers die alleen met de grootst mogelijke moeite gevonden hadden kunnen worden? En met welk doel? Waarom was er zoveel tijd, geld en energie in gestoken? Wat werd ermee bereikt? Zou een of ander familielid van een van de dode corpsleden - een vader, een moeder, een zuster of een broer - wraak willen nemen op Susan wegens haar getuigenis bij het proces, ook al had ze slechts de waarheid verteld? Een wraakoefening, na dertien jaar? Door te proberen haar krankzinnig te maken? Nee. Goeie genade, dat was belachelijk! Dat was een plot die je in een stripboek kon verwachten. Mensen namen geen wraak door middel van dat soort gecompliceerde - en dure - complotten. Als je echt vanwege zoiets als dit wraak wilde nemen, dan gebruikte je daar een mes voor, een pistool of vergif. En dan wachtte je ook geen dertien jaar. Het was vast niet mogelijk om een dergelijke blinde haat - een haat die groot genoeg was om tot moord over te gaan - dertien jaar lang in stand te houden.

Maar wat was dat voor een ziekenhuis met verborgen kamers en geheime deuren in de wanden? In een krankzinnigengesticht, een inrichting voor ongeneeslijk geesteszieke mensen, waren misschien dat soort deuren - maar alleen in de verhitte fantasie van de zwaarst gestoorde patiënten. En toch waren deze deuren niet louter en alleen het product van haar verwrongen verbeelding; ze was niet de eerste de beste losgeslagen schizofreen die in een gecapitonneerde cel zat te fantaseren dat ze in een doodgewoon ziekenhuis lag in een stad die Willawauk heette. Ze was hier, verdomme. Dit gebeurde echt. De geheime deuren bestonden werkelijk.

Terwijl ze nadacht over de afgelopen vier dagen, herinnerde ze zich een paar vreemde voorvallen die op dat moment niet belangrijk hadden geleken, maar die nu plotseling van levensbelang schenen. Het waren voorvallen die haar er op hadden moeten wijzen dat deze plaats en de mensen die hier werkten niet waren wat ze voorgaven te zijn.

Viteski. De eerste aanwijzing dat er iets niet klopte, was van hem gekomen.

Zaterdagavond, toen Susan uit haar coma was ontwaakt, was dr. Viteski stug geweest, niet op zijn gemak en hij had duidelijk met haar in zijn maag gezeten. Toen hij haar vertelde dat ze een auto-ongeluk had gehad en zich in het streekziekenhuis van Willawauk County bevond, had zijn stem zo gedwongen geklonken, zo star, dat het net leek alsof elk woord apart losgebeiteld moest worden. Af en toe had hij geklonken alsof hij de tekst voorlas van een toneelstukje dat hij uit zijn hoofd had geleerd. Misschien was dat ook wel precies wat hij had gedaan.

Mevrouw Baker had ook een fout gemaakt. Op maandag, toen de dienst van de verpleegster er bijna opzat en ze zich opmaakte om naar huis te gaan, had ze verteld dat ze die avond een opwindend afspraakje had met een man die zulke brede schouders had dat hij 'nauwelijks door de deur kon'. Twee dagen later, toen Susan een tikje laat had geïnformeerd of het afspraakje een succes was geweest, had mevrouw Baker een moment lang met haar mond vol tanden gestaan. Het had echt wel even geduurd. Te lang, in feite. Nu was het voor Susan zo klaar als een klontje dat het verhaal over de houthakker en de afspraak om te gaan bowlen en daarna een hamburger te gaan eten niets anders was geweest dan een improvisatie, een flitsend en kleurrijk detail dat een goede acteur regelmatig spontaan toevoegt om zijn of haar rol nog levensechter te maken. In werkelijkheid was er helemaal geen sprake geweest van een viriele houthakker op leeftijd. Geen afspraak om te gaan bowlen. De arme, mollige, grijzende Thelma Baker had uiteindelijk helemaal geen wilde nacht vol hartstocht beleefd. De verpleegster had dat romantische verhaal gewoon spontaan bedacht om haar personage wat menselijker te maken en was later vergeten wat ze er ter plekke bij had gefantaseerd - tot Susan erover begon. Susan at het laatste restje op van de koude, kleffe havermout. Ze begon aan de geroosterde bruine boterham die inmiddels hard was geworden en waarop de boter was samengeklonterd in melkachtige sliertjes. Ze spoelde elke hap weg met een flinke slok sinaasappelsap. De blauwe plek, dacht ze terwijl ze verder at. Die blauwe plek was ook weer iets dat haar argwaan had moeten opwekken. Dinsdagmiddag, toen ze samen met de vier corpsleden opgesloten zat in de lift, had Harch haar heel hard in haar arm geknepen. Later had ze een kleine kneuzing gevonden op haar bovenarm, vijf centimeter boven de holte van haar elleboog. Ze had zichzelf wijs gemaakt dat ze die blauwe plek zonder het te merken had opgelopen bij de oefeningen in de ruimte van de fysiotherapie en dat haar onderbewustzijn die kneuzing tot een onderdeel van haar hallucinatie had gemaakt. Maar dat was helemaal niet het geval geweest. Uit die blauwe plek had ze kunnen opmaken dat Harch en de anderen echt waren; het was net zoiets als de davidster, in die zin dat zowel de kneuzing als het religieuze hangertje onderdelen waren van zogenaamde hallucinaties die niet met de rest van die nachtmerries waren verdwenen.

Plotseling schoot Susan te binnen waaróm Harch haar zo had geknepen. Hij had niet zomaar gretig de kans aangegrepen om haar te kwellen. Hij had haar geknepen vlak voordat ze duizelig was geworden, luttele seconden voordat ze op die brancard was flauwgevallen. Harch had haar zo hard geknepen dat ze het had uitgeschreeuwd en daarna had een van de andere drie mannen haar heel snel een injectie gegeven, voordat de eerste pijn was weggetrokken, voordat ze die tweede pijn als een aparte gewaarwording had kunnen registreren. Toen de vier mannen erin waren geslaagd om haar echt de doodschrik op het lijf te jagen, hadden ze natuurlijk geen enkele kans meer gehad om een theatraal en geloofwaardig einde aan die episode te maken als zij niet op het juiste moment zou flauwvallen - omdat ze helemaal geen geesten waren die simpelweg met een bovennatuurlijke lichtflits in rook konden opgaan en ook geen gehallucineerde verschijningen die zouden verdwijnen als zij uiteindelijk haar verstand weer bij elkaar had. Toen ze hun niet het genoegen had gedaan om flauw te vallen, waren ze gedwongen geweest om haar met behulp van een verdovend middel buiten bewustzijn te brengen. En ze hadden haar geknepen om haar stiekem die injectie te kunnen geven, want per slot van rekening zou geen enkele zichzelf respecterende geest zich hoeven te bedienen van sodiumpentathol of een soortgelijk middel om een toepasselijk mysterieuze aftocht te blazen. Susan wachtte even voordat ze aan een met citroenglazuur bestreken koffiebroodje begon en duwde de mouw van haar ziekenhuishemd omhoog. De blauwe plek zat nog steeds op haar bovenarm en begon inmiddels al geel te verkleuren. Ze bestudeerde hem zorgvuldig, maar het was al te lang geleden om het minieme prikje te vinden op de plaats waar de naald in haar huid was gestoken. Ongetwijfeld hadden haar kwelgeesten nog meer fouten gemaakt die haar niet waren opgevallen. En ze zou zich ook helemaal niet druk hebben gemaakt over de fouten die ze wél had opgemerkt, als die dubbelganger van Harch niet per ongeluk de davidster in de badkamer had achtergelaten, want dankzij de davidster was haar fantasie op volle toeren gaan draaien en had haar herinneringen aan andere vreemde voorvallen in een helder licht van gezonde argwaan doen baden. Alles in aanmerking genomen hadden de samenzweerders het er tot dusver bijzonder goed van afgebracht; briljant zelfs.

Maar wie waren deze mensen? Wie hadden zoveel geld, energie en tijd gestoken in het zorgvuldig in scène zetten van dit driedimensionale drama? En met welk doel? Wat willen ze in godsnaam van me? Het ging om meer dan wraak. Dat leed geen twijfel. Het was meer dan wraak; het was iets dat veel vreemder was - en veel erger.

Ondanks de rilling van angst die door haar heen schoot en haar maag ondersteboven leek te keren, nam Susan toch een hap van het koffiebroodje. Brandstof voor de motor. Vitale energie voor het gevecht dat haar te wachten stond.

Met tegenzin dacht ze na over de rol die Jeff McGee in
dit alles vervulde en het zoete deeg smaakte plotseling
bitter en klef. Het kostte haar moeite om te slikken en
dat eerste hapje ging naar binnen alsof het een homp
klei was. Ze verslikte zich er bijna in.

Het was onmogelijk dat Jeff niet wist wat haar werd
aangedaan.

Hij werkte eraan mee.

Hij was een van hén - wie dat ook mochten zijn. Hoewel ze wist dat ze moest eten om op krachten te komen, zelfs nu ziekte niet haar enige of zelfs maar haar belangrijkste vijand was, kreeg Susan geen hap meer door haar keel. Ze werd al misselijk bij de gedachte aan eten. Terwijl ze de kleffe smaak van het broodje nog steeds proefde, schoof ze het blad met haar ontbijt van zich af.

Ze had McGee vertrouwd. Hij had haar verraden. Ze had van hem gehouden. Hij had misbruik gemaakt van haar liefde. En wat het allerergste was, ze had vrijwillig toegestaan dat hij het heft in handen nam, ze had aan hem niet alleen de verantwoordelijkheid voor haar leven overgedragen, maar ook de verantwoordelijkheid om haar in leven te houden en dat had ze nog nooit eerder aan iemand toevertrouwd. Ze had nooit iemand gekend bij wie ze dat zelfs maar had overwogen - met uitzondering misschien van haar vader, die overigens nooit die verantwoordelijkheid op zich had willen nemen. En nu ze het principe van zelfstandigheid overboord had gezet waarop haar hele leven was gebaseerd, nu ze Jeff McGee had toegestaan om haar uit haar schulp te lokken, nu hij haar met zijn hartverwarmende bezorgdheid en zijn innige aanhankelijkheidsverklaringen zover had gekregen dat ze keurig aan de leiband liep, nu liet hij haar in de steek. Opzettelijk.

Hij speelde net als alle anderen een rol in een complot dat geen enkel ander doel scheen te hebben dan haar stapelgek te maken. Ze voelde zich misbruikt. Ze voelde zich een idioot. Ze haatte hem.

De Milestone Corporation.

Op de een of andere manier hield alles wat er de afgelopen dagen was gebeurd direct verband met de Milestone Corporation.

Een paar minuten lang deed ze haar uiterste best om de zwarte floers van geheugenverlies die al haar herinneringen aan Milestone omsluierde op te lichten, maar precies zoals haar al eerder was overkomen werd ze geconfronteerd met het feit dat het struikelblok niet zomaar een sluier was, maar een imposant schild, een regelrechte, ondoordringbare loden muur. Hoe harder ze probeerde om zich dingen te herinneren, des te sterker werd haar gevoel van angst. Ze wist intuïtief dat ze zich haar werk bij Milestone gewoon niet durfde te herinneren. Als dat wel zou gebeuren, zou ze het niet overleven. Daar was ze tot in het diepst van haar hart van overtuigd, ook al begreep ze er niets van. Wat was er in godsnaam zo vreselijk aan Milestone? Ze dacht na over het auto-ongeluk. Was dat wel echt gebeurd? Of was dat ook een van de leugens? Ze sloot haar ogen en probeerde zich opnieuw de paar minuten op de snelweg voor de geest te halen, vlak voor het ongeluk dat (zogenaamd) vier weken geleden was gebeurd. De bocht in de weg... ze reed er langzaam doorheen... heel langzaam... ze was erdoor... en dan werd alles donker. Ze vocht tegen het hardnekkige geheugenverlies, maar ze kreeg de herinnering niet te pakken. Ze was er vrij zeker van dat het nooit was gebeurd.

Er had zich inderdaad iets angstaanjagends afgespeeld op die bergweg, vlak na die onoverzichtelijke bocht, maar het was geen ongeluk geweest. Daar hadden ze haar opgewacht - wie het ook waren - en ze hadden haar overweldigd en haar hier gebracht. Zó had ze die hoofdwond opgelopen. Ze kon het niet bewijzen, ze kon zich de ontvoering niet herinneren, maar ze twijfelde er eigenlijk geen moment aan.

Twintig minuten nadat Susan haar koude ontbijt op had, kwam Jeff McGee langs op zijn ochtendronde. Hij gaf haar een kus op haar wang en ze kuste hem terug, ook al had ze liever gehad dat hij haar niet zou hebben aangeraakt. Ze glimlachte en deed net alsof ze blij was om hem te zien, omdat ze hem niet wilde laten merken dat ze achterdocht koesterde. 'Hoe voel je je vanmorgen?' vroeg hij, terwijl hij achteloos glimlachend tegen het bed leunde, volmaakt zeker van het feit dat hij nog steeds in staat was om haar een rad voor ogen te draaien.

'Ik voel me fantastisch,' zei ze, terwijl ze hem het liefst een enorme dreun in zijn gezicht had willen verkopen. 'Ik ben een nieuw mens.' 'Heb je goed geslapen?'

'Als een beer die een winterslaap houdt. Dat was een stevige slaappil.'

'Ik ben blij dat hij heeft gewerkt. En nu we het toch over medicijnen hebben, ik heb opdracht gegeven dat je om negen uur een tablet methylphenidaat moet hebben en om vijf uur vanmiddag weer een.' 'Dat heb ik niet nodig.'

'O? Doen we aan zelfdiagnose? Heb je vannacht de benen genomen om even stiekem je doktersbul te halen?' 'Daar hoefde ik mijn bed niet voor uit. Ik heb 'm gewoon per post laten komen.' 'Hoeveel moest je ervoor betalen?' 'Vijftig piek.' 'Een stuk goedkoper dan de mijne,' zei hij. 'God, dat hoop ik ook echt,' zei ze met een glimlach die niet van harte kwam. 'Hoor eens, ik hoef gewoon geen methylphenidaat vanwege de simpele reden dat ik me niet meer gedeprimeerd voel.'

'Momenteel misschien niet. Maar je kunt op ieder moment weer overvallen worden door een zware narcoleptische depressie, vooral als je weer last krijgt van hallucinaties. Ik ben van mening dat het beter is om te voorkomen dan om te genezen.' En ik ben van mening dat u een verdomde oplichter bent, dr. McGee, dacht ze.

Ze zei: 'Maar ik heb geen pillen nodig. Heus niet. Ik zeg
toch, ik voel me echt vrolijk!'

'En ik zeg je dat ik de dokter ben.'

'En daar heb ik maar naar te luisteren.'

'Te allen tijde.'

'Al goed. Een pil om negen uur en een om vijf uur.' 'Brave meid.'

Waarom klop je me niet op mijn kop en krab me achter mijn oren, zoals je zou doen bij een hond waar je dol op bent? dacht ze bitter, hoewel ze erin slaagde om haar ware gevoelens verborgen te houden. Ze zei: 'Heb je gisteravond nog gelegenheid gehad om die onderzoeken van mij nog eens te bestuderen?' 'Ja hoor. Ik ben er bijna vijf uur mee bezig geweest.' Verdomde leugenaar, dacht ze. Je hebt er nog geen tien verrekte minuten naar gekeken, omdat je best weet dat ik geen medisch probleem heb.

Ze zei: 'Vijf uur? Dat was dan wel een sterk staaltje van plichtsbetrachting. Dank je wel. Heb je iets gevonden?' 'Ik vrees van niet. De uitdraaien van het eeg hebben niets meer opgeleverd dan ik gisteren al op de monitor heb gezien. En je röntgenfoto's kunnen zo in een medisch handboek met als onderschrift: "Een volledig stel opnamen van een gezond mens van het vrouwelijke geslacht.'"

'Ik ben blij dat in ieder geval vaststaat dat ik een mens ben.'

'Een zeer gezond exemplaar.' 'En van het vrouwelijk geslacht.' 'Een volmaakt exemplaar,' zei hij met een grijns. 'En de uitslag van de lumbaalpunctie?' vroeg Susan die het spelletje meespeelde door wat zachter te praten en een spoortje van nervositeit in haar stem te laten doorklinken, waarbij ze goed oplette dat ze precies blijk gaf van de juiste hoeveelheid bezorgdheid en eigenbelang. Ze rimpelde haar voorhoofd net genoeg om McGee het idee te geven dat ze bang en onzeker was. 'Ik heb geen enkele fout kunnen ontdekken in de werkwijze van het lab,' zei McGee. 'De patholoog heeft echt niets over het hoofd gezien en hij heeft alle gegevens correct geïnterpreteerd.'

Susan slaakte een vermoeide zucht en liet haar schouders hangen.

McGee reageerde op de zucht en pakte haar hand vast in een poging om haar te troosten. Ze kon de neiging om haar hand terug te trekken en hem een klap in zijn smoel te geven maar net onderdrukken. 'Goed... en wat nu?' vroeg ze. 'Gaan we verder met dat hersenangiogram waar je het gisteren over had?' 'Nee, nee. Nog niet. Ik moet er eerst nog eens goed over nadenken of dat wel raadzaam is. En jij moet toch nog aansterken voor we dat serieus gaan overwegen. Ik denk dat we de komende paar dagen maar gewoon moeten afwachten. Het spijt me, Susan, ik weet hoe frustrerend dit voor je is.'

Ze bleven nog vijf minuten praten, voornamelijk over persoonlijke dingen en McGee leek geen moment te beseffen dat ze hem met heel andere ogen en een stuk minder vleiend bekeek dan daarvoor het geval was geweest. Ze was verrast dat ze zo'n goede actrice bleek te zijn en ze vond het eigenlijk zelfs wel leuk; ze was op z'n minst even goed als mevrouw Baker.

Ik zal die klootzakken eens een koekje van eigen deeg geven, als ik er tenminste achter kan komen wat hun spelletje precies is, dacht ze met een behoorlijk tevreden gevoel.

Maar niemand bij deze gemene schijnvertoning kon qua toneelspel bij McGee in de schaduw staan. Hij had stijl, hij was beheerst en hij had lef. Hoewel Susan wist dat hij een oplichter was, wist hij haar er na een babbeltje van hooguit vijf minuten over persoonlijke dingen bijna weer van te overtuigen dat hij volkomen oprecht was. Hij was zo lief en attent. Zijn blauwe ogen vertoonden een medeleven dat haar door haar ziel sneed en er was geen spoor van bedrog in te bekennen. Hij leek zich werkelijk bezorgd te maken over haar gezondheid. Hij was charmant, zonder ook maar een moment uit zijn rol te vallen. Zijn lach klonk natuurlijk, nooit gedwongen. Maar het allerbelangrijkste van het gedrag van McGee was de liefde die hij uitstraalde. Als hij bij haar was, had Susan het gevoel dat ze omringd werd door liefde, dat ze er in zwolg, dat ze erdoor omspoeld en erdoor beschermd werd. In de loop der jaren waren er zeker twee mannen geweest die van haar hadden gehouden - mannen voor wie zij alleen maar genegenheid had gevoeld - maar geen van beiden hadden haar zo sterk het gevoel gegeven dat ze werd bemind. De liefde die McGee uitstraalde, was bijna tastbaar. En toch was het niet echt. Het kón niet echt zijn. Hij moest weten wat er hier gaande was. Maar toen McGee de kamer had verlaten om verder te gaan met zijn ochtendronde, werd Susan weer door twijfel bekropen. Opnieuw overwoog ze in gedachten de mogelijkheid dat ze misschien krankzinnig was. Verborgen ruimtes, geheime deuren, een ziekenhuis vol medeplichtigen? Met welk doel? Wat hadden ze erbij te winnen? Het idee dat ze zelf niet goed bij haar hoofd was, leek meer voor de hand te liggen dan het idee dat

Jeff McGee een leugenaar en een oplichter was. Ze liet zelfs haar hoofd op het kussen zakken en lag een paar minuten stilletjes te janken, waarbij ze niet eens wist of ze nu huilde omdat hij zo vals was of omdat ze geen vertrouwen meer in hem had. Ze voelde zich ellendig. De kans op het soort relatie met een man waar ze altijd naar had verlangd, met het soort man waarvan ze altijd had gedroomd, had voor het grijpen geleken. Nu glipte die kans haar tussen de vingers door, of misschien had ze hem zelf wel vergooid. Ze was zo in de war dat ze niet meer wist hoe de vork in de steel stak en wat ze nu eigenlijk moest geloven of wat ze eigenlijk moest voelen.

Ten slotte stak ze haar hand onder het kussen en trok de davidster te voorschijn. Ze lag ernaar te staren.

Ze bleef het hangertje om en om draaien in haar hand. Geleidelijk aan bracht de tastbaarheid van dat voorwerp, de onmiskenbare echtheid ervan, haar gezonde verstand terug. De twijfel verdween. Ze balanceerde helemaal niet op het randje van de waanzin. Ze was niet gek - maar ze was wel heel erg boos.

Om negen uur bracht Millie haar de eerste dosis methylphenidaat.

Susan pakte de capsule uit het medicijnbekertje en vroeg: 'Waarom is mevrouw Baker er niet?' 'Die heeft donderdags altijd vrij,' zei Millie terwijl ze een glas water inschonk uit de metalen kan. 'Ze had het erover dat ze vanmorgen haar auto wilde laten wassen en in de was zetten en dat ze daarna met een stel vrienden een laatste herfstpicknick wilde gaan houden. Maar je kon erop wachten: er wordt gezegd dat het later vanmiddag flink zal gaan regenen.'

O, heel leuk. Wat een charmant detail, dacht Susan met een mengeling van sarcasme en echte bewondering voor het voorbereidende werk wat in deze productie was gestoken. Donderdags heeft ze altijd vrij. Tsjonge, wat een leuk bedacht, realistisch trekje! Ook al is dit helemaal geen gewoon ziekenhuis, ook al is mevrouw Baker geen gewone verpleegster, ook al voeren we hier met ons allen een of andere onvoorstelbare schijnvertoning op, ze krijgt mooi een dagje vrij om het nog echter te laten lijken. Ze laat haar auto wassen en in de was zetten. Een laatste herfstpicknick. Echt heel leuk bedacht. Een prima detail om het nog authentieker te maken. Mijn complimenten voor de scenarioschrijver. Millie zette de metalen kan neer en gaf Susan het glas. Susan deed net alsof ze de capsule met methylphenidaat in haar mond stopte, maar hield hem gewoon in haar hand terwijl ze twee flinke slokken ijswater nam. Vanaf dit moment zou ze de medicijnen die haar aangeboden werden niet meer slikken. Voor zover zij wist, zou het best kunnen dat deze mensen haar langzaam maar zeker vergiftigden.

Omdat ze een wetenschapper was, kwam ze uiteraard wel op het idee dat ze misschien aan een experiment werd onderworpen. Het was zelfs best mogelijk dat ze er vrijwillig haar medewerking aan had gegeven. Een experiment op het gebied van zintuigelijke manipulatie of hersenspoeling.

Er waren voldoende precedenten om een dergelijke theorie te ondersteunen. In de jaren zestig en zeventig hadden bepaalde wetenschappers zich vrijwillig onderworpen aan experimenten waarbij hun bepaalde zintuigelijke waarnemingen ontzegd werden. Ze werden zolang opgesloten in donkere, warme, vochtige reservoirs dat ze tijdelijk alle begrip van werkelijkheid hadden verloren en aan het hallucineren waren geslagen. Susan was ervan overtuigd dat ze niet hallucineerde, maar ze vroeg zich wel af of de tweede verdieping van het ziekenhuis misschien was aangepast voor een experiment op het gebied van het hersenspoelen van mensen. Dat klonk haar heel zinnig in de oren. Was dat het soort research dat bij de Milestone Corporation werd verricht?

Ze zat er een tijdlang ernstig over na te denken, maar uiteindelijk verwierp ze het idee. Ze kon zich niet voorstellen dat zij willens en wetens had ingestemd om zich op deze manier te laten gebruiken en misbruiken, zelfs niet in het belang van de wetenschap, zelfs niet als haar werkgever dat had geëist. Een baan waarbij ze verplicht werd om zich tot op het randje van de waanzin te laten drijven, zou ze vast en zeker opgezegd hebben. En wie zou zich trouwens bezighouden met dat soort immorele naspeuringen? Het klonk als iets waaraan de nazi's hun krijgsgevangenen hadden kunnen onderwerpen. Maar geen enkele rechtgeaarde wetenschapper zou zich daarmee bezig willen houden. Bovendien was ze fysicus en haar vakgebied had totaal niets te maken met gedragswetenschappen. Hersenspoelen lag zo ver buiten haar terrein dat ze zich totaal niet kon voorstellen hoe zij bij een dergelijk experiment betrokken had kunnen raken.

Nee, ze was hier niet met open ogen aan begonnen; ze was zeker niet vrijwillig naar deze plek gekomen.

McGee had ervoor gezorgd dat Susan donderdagochtend om tien uur weer fysiotherapie zou krijgen. Murf en Phil kwamen haar een paar minuten voor tien ophalen. Zoals gewoonlijk kletsten ze haar op weg naar de afdeling Fysiotherapie beneden de oren van het hoofd met hun amusante praatjes. Susan had zin om hun te vertellen dat zij, volgens haar bescheiden mening, absoluut in aanmerking kwamen voor een Oscar, maar ze gaf zich niet bloot. Ze glimlachte alleen maar, lachte en gaf antwoord wanneer dat toepasselijk leek. Gedurende het eerste deel van de oefentijd deed Susan alle oefeningen die Florence Atkinson haar voorschreef, maar toen ze halverwege waren, begon ze te klagen over spierpijn in haar benen. Ze trok gezichten en kreunde heel overtuigend, ook al had ze nergens last van. Ze wilde zich gewoon niet te hard inspannen en haar krachten sparen omdat ze die later maar al te zeer nodig zou hebben.

Ze was van plan om vanavond te ontsnappen. Mevrouw Atkinson leek zich echt zorgen te maken over de spierpijn. Ze kapte de oefenstof af en gaf Susan een langere massage dan gewoonlijk, plus tien minuten extra in de whirlpool. Tegen de tijd dat Susan een warme douche had genomen en haar haar had gedroogd, voelde ze zich beter dan ooit sinds het moment dat ze uit haar coma was ontwaakt.

Op de terugweg naar haar kamer, opnieuw onder de hoede van Phil en Murf, spande Susan haar spieren toen ze bij de liften kwamen en vroeg zich af of er voor nu weer een 'hallucinatie' op het programma stond. Maar de lift was leeg; er gebeurde helemaal niets onderweg naar boven.

Ze had nog niet besloten wat ze zou doen als er zich weer een verschijning voordeed.

Ze wist wel wat ze het liefst zou willen doen. Ze wilde in blinde woede reageren, met een furieuze aanval die hen verbaasd zou doen terugdeinzen. Ze wilde hun gezichten van boven tot onder openkrabben, tot ze dropen van het bloed en eens te meer zouden bewijzen dat er geen sprake was van geesten of hallucinaties. Ze wilde hun pijn doen en ze wilde hen uitdagen met beschuldigingen.

Maar ze wist dat ze dat niet kon doen. Zolang zij zich niet bewust waren van het feit dat ze hun spelletje doorhad, was zij in het voordeel. Maar op het moment dat ze haar kennis prijsgaf, zou ze zelfs het kleine beetje bewegingsvrijheid kwijtraken dat ze nu had. Dan zou er een abrupt einde komen aan de schijnvertoning, Ze zouden niet langer proberen om haar gek te maken - kennelijk het enige doel dat hun voor ogen stond - en dan
zouden ze haar iets nog veel ergers aandoen. Daar was ze van overtuigd.

Ze at haar lunch tot het laatste hapje op. Toen Millie het lege blad kwam ophalen, gaapte Susan en zei: 'Sjonge, wat heb ik een slaap.' 'Ik trek de deur wel dicht, dan heb je geen last van het lawaai op de gang,' zei de blondine met het scherpe gezicht.

Zodra de verpleegster weg was en de deur achter zich had dichtgetrokken, stapte Susan uit bed, liep naar de kast en schoof de deur open. Op de legplank lagen dekens en kussens voor het bed dat thans niet in gebruik was. Op de vloer in de kast stonden Susans gehavende koffers, die zogenaamd uit het wrak van haar auto waren gehaald.

Ze trok de koffers de kamer in en deed ze open, terwijl ze een schietgebedje afstak dat niemand de komende paar minuten bij haar op bezoek zou komen. Ze rommelde haastig door de inhoud van de koffers, op zoek naar kleren die geschikt waren voor een vlucht uit de gevangenis. Een spijkerbroek. Een donkerblauwe trui. Dikke witte sportsokken en een stel Adidas-sportschoenen. Ze schoof het bundeltje achter in de ondiepe kast en zette er vervolgens de koffers voor om het aan het oog te onttrekken.

Ze trok de kastdeur dicht en haastte zich terug naar bed, stapte erin, zette de veiligheidssteun omhoog, liet het hoofdeinde zakken, legde haar hoofd op het kussen en sloot haar ogen.

Ze voelde zich goed. Ze had het idee dat ze weer zeggenschap over haar eigen leven had gekregen. Daarna schoot haar een onrustbarende gedachte door het hoofd; daar scheen ze de laatste tijd geen gebrek aan te hebben en deze was wel heel vervelend. Ze vroeg zich af of ze misschien in de gaten werd gehouden door verborgen tv-camera's die via een gesloten circuit werkten.

Als ze per slot van rekening al die moeite hadden genomen met die verborgen ruimtes en die geheime deuren, zouden ze haar dan ook niet vierentwintig uur per dag in de gaten houden? En zouden ze dan niet allang weten dat ze de davidster had gevonden en voorbereidingen trof om ervandoor te gaan? Ze deed haar ogen open en keek de kamer rond, op zoek naar plaatsen waar mogelijk camera's verscholen konden zitten. De plaats waar de pijpen van de verwarming in het plafond verdwenen, leken de enige logische schuilplaatsen. Er liepen twee pijpen langs verschillende muren. Als er inderdaad camera's in de verwarmingsbuizen zaten - een paar centimeter achter de roosters om te verkomen dat ze de lenzen zou kunnen zien blinken - en als ze goed waren geïnstalleerd, aangedreven werden door een motor om een zo groot mogelijke hoek te kunnen beslaan, omlaag waren gericht en uitgerust met op afstand bedienbare zoomlenzen, dan zouden ze het grootste deel, zo niet alles, van de ziekenhuiskamer kunnen overzien.

Gedurende een paar minuten was Susan letterlijk ziek van wanhoop. Ze sloeg haar armen om zich heen en huiverde.

Maar geleidelijk aan kreeg ze weer wat moed, want ze was tot de conclusie gekomen dat er vast geen camera's waren. Als er wél camera's waren, dan hadden ze haar vanmorgen met de davidster in haar hand zien zitten. Dan had Millie niet langs hoeven komen met haar vragen over zoekgeraakte sieraden. Als ze haar met de davidster hadden gezien, dan waren ze vast bang dat ze zich bewust was van hun schijnvertoning en dan zouden ze ermee stoppen. Of niet soms?

Waarschijnlijk wel. Het leek geen zin te hebben om nog meer 'hallucinaties' in scène te zetten als zij zich daar niet meer door liet bedotten.

Maar ook al was ze er vrij zeker van dat ze haar niet meer op die manier zouden pesten, helemaal overtuigd was ze nog niet, want ze wist niet waarom ze het deden. Ze moest gewoon afwachten en kijken wat er ging gebeuren.

Als ze erin slaagde om vanavond het ziekenhuis uit te komen, dan zou ze weten dat er geen tv-camera's in haar kamer zaten.

En als ze aan de andere kant op slinkse manier zou proberen om het gebouw uit te komen om dan uiteindelijk bij de trap te ontdekken dat de vier dode mannen haar daar glimlachend op stonden te wachten... Hoewel ze wist dat ze écht geen dode mannen waren, begon ze toch weer te huiveren. Ze moest gewoon afwachten. En kijken wat er gebeurde.

15

Later die donderdagmiddag droeg een snel opstekende wind nieuwe grijze lappen aan voor de scheuren in de wolken, waardoor ook de laatste glimpjes van de blauwe septemberlucht werden bedekt. Opnieuw werd het al vroeg donker in de ziekenhuiskamer. Een harde klap, een gerommel en de echo van de donder kondigden een hevige stortbui aan. Een tijdlang roffelde een overdaad aan dikke regendruppels knalhard tegen het raam aan en maakten evenveel lawaai als een stuk of tien machinegeweren. De wind zong, begon toen te kreunen, huilde vervolgens als een gewond wild beest en ging daarna bulderen. Na verloop van tijd nam de bui wat af, maar dat duurde niet lang; het weer schikte zich in een ritmisch patroon dat afwisselend zacht en dan weer keihard overkwam, een rustig buitje dat keer op keer omsloeg in een woeste zondvloed. Het kalmerende tikken van de regendruppeltjes werd steeds opnieuw gevolgd door een regelrechte wolkbreuk.

Hoewel de storm aanzwol en ook telkens weer afnam, werd het toch geleidelijk aan steeds donkerder. Het klaarde niet meer op en Susan kon bij het vooruitzicht van de aanbrekende avond haar opwinding nauwelijks onderdrukken - en haar angst evenmin. Ongeveer een uur lang deed ze net alsof ze lag te slapen, met haar rug naar de gesloten deur, terwijl ze naar het noodweer lag te kijken. Ze had zich de moeite kunnen besparen, want er kwam niemand naar haar kijken terwijl ze zogenaamd een tukje deed. Later ging ze rechtop in bed zitten en zette de televisie aan, waar ze gedurende de rest van de middag naar bleef kijken. Ze had niet veel aandacht voor de programma's die over het scherm voorbij flitsten. Ze zat aan heel andere dingen te denken, haar hoofd was vol met plannen, ideeën en dromen van een ontsnapping. Precies om vijf uur bracht zuster Scolari, die om vier uur in dienst was gekomen, haar weer een dosis methylphenidaat en een verse kan water. Susan deed, precies zoals ze die ochtend had gedaan, net alsof ze de pil inslikte, maar moffelde hem weg in haar hand. Om etenstijd kwam McGee binnen met twee bladen en kondigde aan dat het een etentje voor twee zou worden. 'Geen kaarsen en geen champagne,' zei hij. 'Maar wel een paar heerlijke, gevulde varkenslapjes en als dessert appeltaart met noten.'

'Dat klinkt verrukkelijk,' zei ze. 'Ik heb kaarsen toch nooit lekker vinden smaken.'

Hij had ook een paar tijdschriften en twee nieuwe pocketboeken bij zich. 'Ik dacht dat je misschien behoefte zou hebben aan nieuw leesvoer.' Hij bleef meer dan twee uur bij haar en ze praatten over van alles en nog wat. Uiteindelijk kon Susan het haast niet meer opbrengen om zich onschuldig voor te doen en werd de stress van net te doen alsof ze dol op hem was terwijl ze hem in feite haatte haar bijna te veel. Ze was erachter gekomen dat ze een behoorlijk goede actrice was, maar ze had ook ontdekt dat bedrog een extra hoge tol van haar eiste. Ze was niet alleen opgelucht maar ook bekaf toen McGee haar eindelijk welterusten kuste en ervandoor ging.

Ja, ze was inderdaad opgelucht, maar op een vreemde manier vond ze het toch ook spijtig om hem te zien gaan. Tot hij inderdaad de deur uitliep, had ze zich niet kunnen voorstellen dat ze het naar zou vinden als hij wegging, maar toen hij de deur uitliep en in de gang verdween, had Susan plotseling en onverwacht het gevoel dat ze iets kwijt was. Hij liet een leemte achter. Ze wist dat de kans bestond dat ze hem nooit weer zou zien - behalve in een rechtszaal als hij terecht zou moeten staan voor zijn aandeel in haar ontvoering en de kwellingen die ze had moeten doorstaan. In weerwil van het feit dat ze wist dat hij een oplichter was, vond ze hem toch prettig gezelschap. Hij was nog steeds even charmant. Ze kon nog steeds heel gezellig met hem praten. Hij had nog steeds een uitmuntend gevoel voor humor en een aantrekkelijke, aanstekelijke lach. En het ergste van alles was dat hij ook nog steeds vurig verliefd op haar leek te zijn. Ze had echt haar best gedaan om door hem heen te kijken, om de valse schoft te zien onder dat oppervlak van een heilige, en ze had zich uit alle macht ingespannen om de leugens te horen in zijn praatjes over liefde, maar daar was ze niet in geslaagd. Je moet hem vergeten, al is het maar voor je eigen bestwil, prentte ze zichzelf boos in. Zet hem gewoon uit je hoofd. Helemaal. Denk alleen maar aan hoe je hier weg kunt komen. Dat is het enige van belang. Hier wegkomen.

Ze keek naar de klok op het nachtkastje. Drie minuten over acht.

Buiten werd de duisternis heel even doorkliefd door een
bliksemschicht.

En het regende maar door.

Om negen uur bracht Tina Scolari haar de slaappil die

McGee had voorgeschreven. Ze bracht haar gesloten hand naar haar mond en deed net alsof ze het slaapmiddel inslikte en spoelde vervolgens de niet bestaande pil weg met het water dat de verpleegster haar aanbood. 'Slaap lekker,' zei Tina Scolari. 'Dat zal vast wel lukken.'

Een paar minuten nadat de verpleegster was verdwenen, deed Susan de lamp naast het bed uit. Het nachtlampje wierp een fosforescerend schijnsel om zich heen dat alle kleuren in de kamer scheen op te slurpen, zodat alles asgrauw leek, of spookachtig wit in het maanlicht. Het nachtlampje was geen partij voor de meute schaduwen, maar het was goed genoeg voor wat Susan te doen stond.

Ze wachtte nog een paar minuten terwijl ze in bed lag te staren naar het donkere plafond, dat af en toe oplichtte van de weerschijn van een bliksemschicht die op het kletsnatte raam afketste. Ze wilde er zeker van zijn dat de verpleegster niet terug zou komen met een of ander vergeten pilletje of om te zeggen dat ze de volgende ochtend vroeg op moest voor weer nieuwe onderzoeken. Ten slotte stond ze op en ging naar de kast. Ze pakte twee dekens en twee kussens van de bovenste plank en liep ermee naar het bed. Ze schikte ze onder de dekens in een reeks aangesloten hobbels en bobbels die naar ze hoopte enige gelijkenis zouden vertonen met een vrouw die ineengedoken lag te slapen. Het leek slechts in de verte op een menselijk wezen, maar ze besteedde er toch niet meer tijd aan; er werden vandaag geen medailles uitgereikt voor kunstzinnigheid en vakmanschap. Ze liep terug naar de kast. Ze voelde achter de koffers en vond het bundeltje kleren dat ze daar eerder die dag had neergelegd. Tegen de tijd dat ze haar pyjama had uitgetrokken en de spijkerbroek, de trui, de dikke sokken en de sportschoenen aan had en vervolgens haar portefeuille uit het nachtkastje had gepakt stond de klok naast het bed op 21:34.

Ze propte de davidster in een zak van haar spijkerbroek, ook al was dat alleen voor haarzelf in zekere zin een bewijs.

Ze liep naar de deur en drukte er haar oor tegenaan om te luisteren. Aan de andere kant hoorde ze helemaal niets. Nadat ze nog een momentje zenuwachtig had staan aarzelen en haar natbezwete handen aan haar spijkerbroek had afgeveegd, duwde ze de deur open. Op een kiertje. Ze keek de helverlichte gang in. Ze deed de deur iets verder open en stak haar hoofd naar buiten. Ze keek naar links. Ze keek naar rechts. Niemand te zien. Het was stil in de gang. Zo stil zelfs, dat in weerwil van de glimmend geboende tegelvloer, de smetteloze gele wanden en de stofvrije tl-buizen tegen het plafond, de indruk werd gewekt dat het gebouw er volledig verlaten bijlag en dat er al in geen tijden mensen meer in actie waren geweest.

Susan liep de kamer uit en trok de deur voorzichtig achter zich dicht. Ze bleef gedurende een ademloos moment met haar rug plat tegen de deur gedrukt staan, bang om zich er ook maar een stap van te verwijderen en klaar om zich bij het eerste het beste teken dat er een verpleegster in aantocht was om te draaien, weer naar binnen te schieten en als een haas onder de dekens te duiken, zodat de slordig gevormde pop geen dienst meer hoefde te doen.

Links van haar lag het punt waarop de lange hoofdgang de twee korte zijgangen kruiste. Als er al moeilijkheden zouden ontstaan, dan was dat de kant waar ze vandaan zouden komen, want daar om de hoek, ongeveer halverwege de langste gang, bevond zich de balie van de verplegende staf.

Maar de stilte hield aan, alleen verstoord door het verre, lage gebulder van de storm.

Overtuigd dat het veel gevaarlijker was om te blijven aarzelen dan om in actie te komen, liep Susan behoedzaam naar rechts, weg van de kruising van de gangen en rechtstreeks naar de grote branddeur aan het eind van de korte gang waar met rode letters uitgang op stond. Ze liep vlak langs de muur en bleef voortdurend omkijken naar het midden van het gebouw. Ze was zich scherp bewust van het piepende geluid dat haar rubberzolen veroorzaakten op de glimmend geboende vloer. Het klonk niet luid maar had hetzelfde zenuw tergende effect als het geluid van vingernagels die over een schoolbord krassen.

Ze bereikte de metalen branddeur zonder dat er iets gebeurde en trok hem open. Ze vertrok haar gezicht toen de metalen balk die ze omlaag moest drukken om de deur in beweging te krijgen in haar handen rammelde en de grote scharnieren een schurend, piepend geluid maakten. Haastig stapte ze over de drempel en belandde op een overloop. Ze trok de zware deur zo rustig mogelijk achter zich dicht, maar er kwam toch meer lawaai aan te pas dan haar lief was.

Het trappenhuis was van kaal beton en zwak verlicht. Hier en daar was het net alsof de wanden tussen de overlopen in bedekt waren met schaduwen in de vorm van spinnenwebben en stofnesten.

Susan bleef doodstil staan en luisterde. In het trappenhuis was het zelfs nog stiller dan het in de gang op de tweede verdieping was geweest. Natuurlijk had ze zoveel lawaai gemaakt met die deur dat een eventuele bewaker van het trappenhuis nu als aan de grond genageld zou staan te luisteren, net als zij zelf. Desondanks was ze ervan overtuigd dat ze alleen was. Ze hadden waarschijnlijk geen wachtposten uitgezet, omdat ze niet verwachtten dat ze zou proberen te ontsnappen; ze wisten niet dat ze op de hoogte was van hun gekonkel. En de staf van het ziekenhuis - of van welk soort inrichting dit ook mocht zijn - maakte hoogstwaarschijnlijk altijd gebruik van de openbare en de dienstliften en ging alleen via het trappenhuis als de elektriciteit uitviel.

Ze liep naar de zwarte ijzeren reling, boog zich eroverheen en keek eerst naar boven en toen naar beneden. Boven haar hoofd bevonden zich nog vier trappen en vier overlopen. Twee trappen en een overloop lager lonkte de begane grond.

Ze liep naar beneden, waar zich nog twee branddeuren bevonden, een in de binnenwand van het trappenhuis die kennelijk toegang gaf tot een gang op de begane grond en een tweede in de buitenmuur. Susan drukte de metalen balk omlaag en duwde de buitendeur op een kiertje van een centimeter of zeven open. Een koude windvlaag drong de ruwe betonnen vestibule binnen en woei om Susans benen. Het was net alsof ze besnuffeld werd door een grote, opgewonden hond die nog niet zeker wist of hij nu moest kwispelen of toebijten.

Achter de deur lag een kleine, natgeregende parkeerplaats onder de geelgetinte gloed van een stel straatlantaarns met grote bolle lampen die op lichtgevende vruchten leken. Het zag er niet groot genoeg uit om het bezoekersparkeerterrein te zijn, maar als dit de personeelsparkeerplaats was, waar waren alle auto's dan? Nu het bezoekuur voorbij was, zou de bezoekersparkeerplaats vrijwel verlaten zijn, maar op de pesoneelsparkeerplaats zouden toch een behoorlijk aantal auto's behoren te staan, ook al was het avond. Er stonden maar vier voertuigen: een Pontiac, een Ford en twee auto's waarvan het model haar onbekend voorkwam. Er was niemand op de parkeerplaats, dus stapte ze naar buiten en liet de branddeur achter zich dichtvallen. Het was inmiddels bijna droog omdat de bui weer even was afgenomen. Vanuit de nachtelijke hemel dropen alleen flarden mist omlaag.

Maar er stond nog steeds een harde wind, die Susans slordig geknipte haar recht overeind blies en haar ogen deed tranen, waardoor ze die half dicht moest knijpen. Bij elke felle windvlaag die met het geluid van een stoomfluit op haar afkwam, moest Susan met gebogen hoofd en opgetrokken schouders blijven staan. Het was ook een verrassend koude wind, die in haar blote gezicht beet en dwars door haar trui heen ging. Ze wilde dat ze een jas had. Ze vond het ook eigenlijk veel te koud voor september in Oregon. Het leek eerder eind november. Of zelfs december.

Hadden ze haar een verkeerde datum opgegeven? Maar waarom zouden ze daar in vredesnaam ook over gelogen hebben? Maar anderzijds: waarom ook niet? Het was al even onlogisch als alle andere dingen die ze hadden gedaan.

Ze liep weg van de nooduitgang naar de schaduw van een stoppelige groenblijvende struik, waar ze even op haar hurken ging zitten om na te denken over welke kant ze op zou gaan. Ze kon naar de voorkant van het ziekenhuis lopen en de weg volgen die rechtstreeks omlaag voerde naar Willawauk. Of ze kon via het land gaan en met een meer omzichtige, rondtrekkende beweging naar de stad gaan om te voorkomen dat iemand in het ziekenhuis haar in de gaten zou krijgen. Een zwakke bliksemschicht flitste door de lucht en de donder volgde als een trein die in de duisternis ontspoorde.

Welke kant ze ook op ging, ze zou ontzettend nat worden. De fijne mist zorgde er nu al voor dat haar haar op haar hoofd zat vastgeplakt. Zo meteen zou de regen weer met bakken uit de hemel vallen en dan zou ze helemaal doorweekt raken.

Toen schoot haar plotseling een hondsbrutale oplossing te binnen en ze kwam al in beweging voordat ze er goed en wel over na had gedacht en zich zou kunnen bedenken. Ze rende de parkeerplaats op, naar de dichtstbijzijnde auto, de groene Pontiac.

Er stonden vier auto's op de parkeerplaats, vier kansen dat iemand de sleuteltjes in het contactslot had laten zitten, onder de stoel had gelegd of op de zonneklep. In plattelandsstadjes als Willawauk, waar vrijwel iedereen elkaar kende, maakten de mensen zich niet half zo druk over autodieven als mensen in de grote stad of de voorsteden daarvan. Je moet je buren vertrouwen: dat was nog steeds de norm waar mensen zich in een paar bevoorrechte plaatsen aan hielden. Vier auto's: vier kansen. Waarschijnlijk zou ze geen geluk hebben, maar het was de moeite van het proberen waard. Ze bereikte de Pontiac en probeerde de deur aan de kant van de bestuurder. Die zat niet op slot. Toen ze de deur opentrok, ging het plafondlampje in de auto aan. Het leek even fel als het baken van een vuurtoren en ze was ervan overtuigd dat ze zichzelf had verraden en dat de alarmklok ieder moment geluid kon worden. 'Verdómme!'

Ze gleed de auto in, achter het stuur en trok haastig de deur dicht zonder zich druk te maken over het geluid dat ze maakte. Als dat verdomde lampje maar uitging. 'Stommerd,' zei ze. Ze kon zich wel voor het hoofd slaan.

Ze tuurde door de beslagen, met regendruppels bedekte voorruit naar de parkeerplaats. Ze zag niemand. Ze keek naar de verlichte ramen van het vier verdiepingen hoge ziekenhuis; er stond niemand naar buiten te kijken, niemand die haar zag.

Ze slaakte een zucht van opluchting en haalde even diep adem. De auto rook naar verschaalde sigarettenrook. Susan rookte zelf niet en meestal vond ze een dergelijke lucht walgelijk of werd er zelfs misselijk van. Maar dit keer ervoer ze de stank als een verrukkelijk parfum, want het was tenminste geen ziekenhuisluchtje. Terwijl ze steeds meer vertrouwen kreeg in de goede afloop van haar vluchtpoging, boog Susan zich voorover, stak een hand onder de stoel om te voelen of daar soms autosleuteltjes lagen... en verstijfde. De sleuteltjes zaten in het contactslot.

Ze glinsterden in het geelachtige licht van de straatlantaarns dat door de autoruiten naar binnen viel. De aanblik bracht Susan volkomen van haar stuk. Ze zat ernaar te staren met een mengeling van blijdschap en argwaan en er ontspon zich een twistgesprek in haar hoofd.

-   Er is iets mis.

-   Nee, het zit me eindelijk ook eens een beetje mee.

-    Het gaat veel te gemakkelijk.

-   Dit is precies wat ik hoopte te vinden.

-   En het is veel te gemakkelijk.

-    In een kleine stad zijn er altijd mensen die hun sleuteltjes in de auto laten zitten.

-   In de allereerste auto waar je in kijkt?

-    Wat doet het ertoe of het de eerste auto, de vierde of de driehonderdste auto is?

-   Het doet ertoe omdat het te gemakkelijk gaat.

-   Stom geluk. Het werd tijd dat ik ook eens een beetje geluk kreeg.

-    Het is te gemakkelijk.

Felle bliksemschichten kliefden zich als bijlslagen door de stikdonkere lucht en er volgde een fikse donderslag. Het begon weer te regenen, eerst licht en toen kwam het plotseling weer met bakken de hemel uit. Susan luisterde naar de regen die op de auto kletterde, zag hoe het water in kronkelende slierten straatverlichting langs de voorruit omlaag stroomde, keek toe hoe het onafgebroken het spiegelende oppervlak van de plassen op het plaveisel ranselde en wist dat ze niet lopend naar de stad zou gaan die zeker anderhalve kilometer verderop lag en zelfs nog verder als ze er in een omtrekkende beweging naartoe wilde. Waarom zou ze door een wolkbreuk gaan lopen als ze een prima auto tot haar beschikking had? Oké, misschien was het inderdaad wel een beetje al te gemakkelijk - nou goed, dat 'misschien' kon ze wel weglaten; het ging inderdaad allemaal veel te gemakkelijk - maar er was nog steeds geen wet die verbood dat dingen af en toe zonder slag of stoot verliepen. Het kwam inderdaad goed van pas dat ze al meteen een sleuteltje had gevonden, maar dat was tegelijkertijd puur een kwestie van geluk, niets meer of minder. Wat zou het anders kunnen zijn? Ze draaide het sleuteltje om. De motor sloeg onmiddellijk aan.

Ze deed de lichten aan, schakelde de ruitenwissers in, zette de auto in de versnelling en haalde hem van de handrem. Ze reed de parkeerplaats af en draaide naar de voorkant van het ziekenhuis. Ze kwam bij een enkelbaans oprit met eenrichtingsverkeer en reed hem de verkeerde kant op, want als ze zich aan het eenrichtingsverkeer hield, zou ze eerst nog langs de felverlichte entree moeten rijden, waar iemand die bij de voordeur stond haar misschien in de gaten zou krijgen. Ze bereikte het einde van de korte oprit zonder een tegenligger tegen te komen en ze bleef even staan op het punt waar de oprit uitkwam op de tweebaans b-weg. Toen ze omkeek naar het vier verdiepingen hoge gebouw waaruit ze net ontsnapt was, zag ze een groot bord staan op het goed onderhouden, glooiende grasveld. Het was een meter of twee breed en ongeveer een meter hoog en het stond op een stenen sokkel, aan weerszijden geflankeerd door lage struikjes. Vier kleine schijnwerpers waren op regelmatige afstand aan de bovenkant van het bord bevestigd en wierpen hun licht op de strakke witte letters die op een koningsblauwe ondergrond waren geschilderd. Zelfs door de zware wind- en regenvlagen kon Susan de tekst zonder enige moeite onderscheiden:

milestone corporation

Susan zat ongelovig naar die twee woorden te staren. Toen keek ze opnieuw vol verwarring, kille angst en woede omhoog naar het gebouw. Het was helemaal geen ziekenhuis.

Maar wat was het dan in godsnaam? En zou de Milestone Corporation eigenlijk niet in Newport Beach, Californië gevestigd moeten zijn? Dat was haar woonplaats. Daar werd ze ook geacht te werken. Maak als de bliksem dat je wegkomt, drukte ze zichzelf op het hart.

Ze sloeg linksaf en reed de heuvel af, weg van de Milestone Corporation.

Door de regen en de lichte nevel die als een deken over het laaggelegen land lag, was Willawauk zichtbaar als een verzameling warme, vage lichtjes die geen van alle echt als een baken fungeerden en merendeels samenvloeiden in een opeenhoping van gele, witte en roze lampjes.

Susan herinnerde zich dat dr. Viteski had gezegd dat de stad met veel bombarie verkondigde dat ze een bevolking van achtduizend zielen telde. En dat was precies wat het was: bombarie. Het zag er helemaal niet zo groot uit. Waarschijnlijk telde het maar net de helft van dat aantal inwoners.

Toen ze halverwege de helling was, zag Susan, die tijdens het rijden een beetje voorovergebogen over het stuur tussen de zwiepende ruitenwissers heen tuurde, de lichten van Willawauk veranderen. Nu leken ze te twinkelen, te wenken, te glinsteren en te stralen alsof de hele stad één enorme neonreclame was. Maar dat kwam natuurlijk alleen door het weer.

Wat niet veranderde was de indruk die door die lichten werd gewekt. De stad leek nog steeds aanzienlijk kleiner dan een plaats met achtduizend zielen. Misschien haalden ze zelfs de vierduizend niet eens. De tweebaansweg maakte een scherpe bocht naar rechts en liep verder omlaag de stad in, langs de eerste huizen. In een paar daarvan brandde licht achter de ramen, anderen waren donker, maar door de regen en de dikker wordende nevel waren ze geen van alle goed te zien. De tweebaansweg ging over in Main Street. Ze hadden geen saaiere of meer toepasselijke naam voor hun belangrijkste straat kunnen bedenken. Het hart van Willawauk leek precies op dat van duizend andere stadjes overal in het land. Er was een ondermaats parkje met een oorlogsgedenkteken bij de ingang. Er was een bar en grill die de Dew Drop Inn heette; de naam stond er in oranje neonlicht op en de D van Drop flikkerde alsof hij op het punt stond om door te branden; de etalages waren opgesierd met andere neonreclames die allemaal een bepaald merk bier aanprezen. Er was veel midden- en kleinbedrijf in de stad; sommige waren plaatselijke ondernemingen en andere waren kleine vestigingen van ketens die over het hele land verspreid zaten: Jenkin's Hardware bijvoorbeeld, Laura Lee's Flowers, een winkel van Sears waar je alleen postorders kon plaatsen en de Plenty Good Coffee Shop waar Susan achter de grote ramen een stuk of tien klanten kon zien zitten op de tegenover elkaar geplaatste banken. Dan waren er nog twee kledingzaken, een winkel in mannenkleding, de First National Bank van Willawauk, de Main Street Cinema waar momenteel twee films draaiden die de afgelopen zomer waren uitgekomen: Arthur en Continental Divide en Thrift Savings and Loan, met een groot elektronisch uithangbord waarop de tijd en de temperatuur werden aangegeven. Op het kruispunt daarna stonden op drie hoeken benzinestations - Arco, Union 76 en Mobil - en op de vierde was een speelhal met computerspelletjes, Rocketblast. Ze reed verder langs Giullini Brothers, TV en Elektrische Apparaten, een kleine boekwinkel en nog een eettentje aan de linkerkant en een vestiging van het goedkope warenhuis G.C. Murphy's rechts. Iets verder van de straat stond een rouwkamer van Hathaway and Sons op een groot stuk privégrond, gevolgd door een leegstaande winkel, een hamburgertent, een meubelzaak... Hoewel Willawauk in veel opzichten op tienduizend andere stadjes leek, waren er toch een paar dingen die op de een of andere manier niet... klopten. Susan kreeg de indruk dat alles in de stad veel te netjes was. De winkels zagen er stuk voor stuk uit alsof ze hooguit een maand geleden geschilderd waren. Zelfs de benzinestations van Arco, Union 76 en Mobil stonden kraakhelder te glimmen in de regen, met glanzende pompen en trots omhooggehesen garagedeuren die een vrije blik gunden op de serviceafdelingen. Er lag geen propje papier in de goten. Aan weerszijden van de straat waren op regelmatige afstanden in speciale uitsparingen bomen geplant die niet alleen tot in de puntjes gesnoeid waren, maar ook met de grootste zorg een gelijke vorm hadden gekregen, waardoor er twee rijen perfecte klonen stonden. Alle straatverlichting was tiptop in orde, er was geen lamp te bekennen die het niet deed. Niet één. De enige neonreclame met een knipperende letter was die van de Dew Drop Inn, en dat scheen het toppunt van slonzigheid in de stad te zijn.

Misschien kon Willawauk bogen op een uitzonderlijke en wijdverspreide burgertrots en op een uiterst actieve bevolking. Of misschien werden de ruwe kantjes er een beetje afgeslepen en verhuld door de regen en de lichte sluiervormige nevel. Hoewel een stad er in de regen meestal niet mooier op werd, maar er saaier en slonziger uitzag dan normaal het geval was. En was burgertrots echt een verklaring voor het feit dat ze door een stad reed die eruitzag alsof hij door robots werd bevolkt? Ze vond het ook vreemd dat er maar zo weinig auto's te zien waren. Ze was al drie zijstraten gepasseerd en ze had maar drie auto's zien staan, plus een camper die ergens op een hoek stond. Op de parkeerplaats naast de Main Street Cinema hadden maar twee auto's gestaan en bij de Dew Drop Inn stond er nog een, samen met een pick-up. Tot dusver was ze nog geen rijdende auto tegengekomen; zij was vanavond de enige die onderweg was.

Nou ja, het was hondenweer. Voor hun eigen bestwil
konden de mensen ook maar beter binnen blijven. Maar aan de andere kant: hoeveel mensen kende ze die zich om hun eigen bestwil bekommerden? Niet zo verdomd veel. Zeker niet zóveel.

De Dew Drop Inn was het soort tent dat goede zaken deed bij storm en regen. Een simpel buitje zou de serieuze drinkers er niet van weerhouden om naar hun stamkroeg te gaan en de meesten van hen zouden per auto komen, zodat ze elkaar beter naar het leven zouden kunnen staan als ze om twee uur 's morgens met een stuk in hun kraag naar huis zwalkten. Rijd maar gewoon door, hield Susan zichzelf voor. Rijd maar dwars door dit gat heen en ga dan verder. Je moet hier niet stoppen. Er is iets mis met deze plaats. Maar ze had geen kaart, ze kende de omgeving hier niet, ze wist niet hoever het was tot de volgende stad en ze was ook bang dat ze door alles wat er met haar in het ziekenhuis - bij Milestone - was gebeurd toch een klap van de molen te pakken had. Toen ze weer een zijstraat passeerde zag ze op de volgende hoek een plaats waar ze zeker hulp zou vinden en ze reed haar auto de parkeerplaats op.

willawauk county sheriff hoofdkantoor willawauk, oregon

Het was een vierkant stenen gebouw met een leien dak en een geheel glazen gevel, net ten zuiden van het veel statiger gerechtsgebouw.

Susan zette de gestolen Pontiac vlak bij de ingang. Ze was blij dat ze uit de auto kon stappen; de lucht van verschaalde tabak was inmiddels bepaald niet aantrekkelijk meer, ook al werd ze daardoor niet aan het ziekenhuis herinnerd.

Ze holde door de neergutsende regen en dook even onder een gigantische spar. De wind blies door de takken en zorgde voor een enorm koor van fluisterstemmen. Van daaruit schoot ze naar de droge ruimte onder een witaluminium overkapping en vervolgens naar de glazen deuren die ze openduwde.

Ze stond in een typische sombere openbare ruimte met grijze muren en een gespikkelde, veelkleurige tegelvloer waarop geen slijtage te zien was. Een u-vormige balie scheidde het grootste gedeelte van de oppervlakte van de wachtruimte vlak achter de deuren. Susan liep langs een aantal ongemakkelijk uitziende metalen stoelen, langs twee tafeltjes met een paar stapels brochures voor het publiek en meldde zich rechtstreeks aan de balie.

Aan de andere kant stonden een paar bureaus, wat archiefkasten, een grote werktafel, een automaat met flesjes spawater, een fotokopieerapparaat, een gigantische wandkaart van de omgeving en een groot prikbord dat volkomen schuil ging onder memo's, foto's, opsporingsbevelen en allerlei velletjes papier. In een zijkamertje dat ze niet kon zien, zat een vrouwelijke telefonist via een kortegolfradio te praten met een agent op patrouille. De storm zorgde af en toe voor een fiks geruis.

In de hoofdruimte bevond zich slechts één man. Hij zat achter een bureau op een ibm Selectric te tikken, met zijn rug naar de balie en naar Susan. 'Neem me niet kwalijk,' zei Susan, terwijl ze met de achterkant van haar hand de regendruppels van haar wimpers veegde. 'Kunt u me misschien helpen?' Hij keerde zich om op zijn draaistoel, glimlachte en zei: 'Ik ben agent Whitlock. Waar kan ik u mee helpen?' Hij was jong, hooguit een jaar of twintig, eenentwintig. Hij was een tikje gezet.

Hij had goor blond haar, een rond gezicht, een kin met een kuiltje erin, een mopsneus en de kleine, vlugge ogen van een varken.

Hij glimlachte op een akelig verwrongen manier. Hij was Carl Jellicoe.

Susan hield zo plotseling haar adem in dat het leek alsof haar longen met een spijker werden doorboord en ze niet meer kon uitademen.

Toen hij nog het uniform van een ziekenhuisbroeder aan had gehad, had hij zichzelf Dennis Bradley genoemd. Nu droeg hij een bruin uniform met op zijn linkermouw en het borstzakje van zijn overhemd het dienstkenmerk van de plaatselijke politie, droeg hij een .45-kaliber pistool in een zwarte holster op zijn heup en noemde hij zichzelf agent Whitlock.

Susan kon geen woord uitbrengen. De schok had haar stembanden zo grondig buiten werking gesteld dat het net leek alsof iemand met een snijbrander in de weer was geweest. Haar keel was uitgedroogd en ruw en in haar hete droge mond kreeg ze plotseling de smaak van iets dat aangebrand was. Ze kon geen vin verroeren.

Uiteindelijk liet ze haar adem ontsnappen met iets dat op een snik leek en snakte naar lucht, hoewel ze zich nog steeds niet kon bewegen.

'Is me dat even een verrassing,' zei Jellicoe giechelend terwijl hij uit zijn draaistoel opstond. Susan schudde haar hoofd, eerst langzaam en daarna heftig, alsof ze zijn aanwezigheid wilde ontkennen. 'Dacht je echt dat je zo gemakkelijk aan ons zou kunnen ontsnappen? Dacht je dat echt?' vroeg hij, terwijl hij met gespreide benen bleef staan en zijn holster ophees.

Susan staarde hem als gebiologeerd aan, als aan de grond genageld. Haar handen klemden de rand van de houten balie vast alsof dat de enige greep was die ze op de werkelijkheid had.

Zonder zijn varkensoogjes van Susan af te wenden, riep Jellicoe tegen iemand in een aangrenzende kamer: 'Hé, kom eens kijken wat we hier hebben!'

Er kwam nog een agent opdagen. Hij was ook een jaar of twintig, lang, met rood haar, lichtbruine ogen en een blanke huid bezaaid met sproeten. In het uniform van de ziekenhuisbroeder had hij zichzelf Patrick O'Hara genoemd. Susan wist niet welke naam hij nu gebruikte, maar ze wist hoe hij dertien jaar geleden had geheten, toen hij een student was op Briarstead College en had geholpen om Jerry Stein in het Huis van de Donder te vermoorden: Herbert Parker.

'Sjonge, jonge,' zei Parker. 'De dame ziet er knap overstuur uit.'

'Tja, zie je,' zei Jellicoe, 'dat arme kind dacht dat ze aan
ons ontsnapt was.'

'Dacht ze dat echt?' vroeg Parker.

'Echt waar.'

'Weet ze dan niet dat ze nooit aan ons kan ontkomen? Weet ze dan niet dat we dood zijn?' Jellicoe grinnikte haar toe. 'Weet je dan niet dat we dood zijn, kleine stomme trut?'

'Je hebt het toch zelf in de krant gelezen?' bracht Parker haar in herinnering. 'Weet je dat niet meer?' 'Het auto-ongeluk?' drong Jellicoe aan. 'Dat was nu ongeveer elf jaar geleden.' In de centrale bleef de onzichtbare telefoniste via de kortegolfzender praten tegen de patrouillerende agenten alsof er zich in de grote kamer niets bijzonders afspeelde. Maar de vrouw moest het gewoon weten. 'We lieten die verdomde kar over de kop slaan alsof het een speelgoedautootje was,' zei Jellicoe. 'We sloegen zelfs twee keer over de kop,' zei Parker. 'Hij lag helemaal aan barrels.' 'En wij lagen ook helemaal aan barrels.' 'Allemaal vanwege dit mokkel.' Ze kwamen allebei naar de balie toe zonder zich te haasten en slenterden glimlachend tussen bureaus door. 'En nu denkt ze dat ze zomaar aan ons kan ontsnappen,' zei Carl Jellicoe.

'We zijn dood, stomme trut,' zei Parker. 'Snap je niet wat dat betekent? Je kunt je voor dode mannen nóóit verstoppen.'

'Omdat we op elke plaats...' '... overal...'

'... en tegelijkertijd kunnen zijn.'

'Dat is een van de grote voordelen van dood zijn.'

'En dat is dan ook zo'n beetje het enige.'

Jellicoe giechelde opnieuw.

Ze waren bijna bij de balie.

Susan stond bijna te hyperventileren, ze ademde zo nerveus dat ze gelijkenis begon te vertonen met een blaasbalg in een smidse.

'Jullie zijn helemaal niet dood, verdomme nog aan toe,'

zei ze, toen ze plotseling haar stem terugkreeg.

'O, ja hoor. We zijn dood...'

'... en begraven...'

'... en naar de hel gegaan...'

'... en weer teruggekomen.'

'En nu is deze plaats de hel.'

'In ieder geval voor jou, Susan. Voor jou zal dit gedurende een korte tijd de hel zijn.'

Jellicoe liep naar de doorgang, waar een gedeelte van het blad van de balie opgetild kon worden om iemand vanuit de wachtruimte toegang te geven tot de arena. Een zware glazen asbak op de balie stond net binnen Susans handbereik. Ze kwam eindelijk in beweging, greep de asbak op en smeet hem naar Jellicoes hoofd. Hij bleef niet gewoon staan om het projectiel op magische wijze vrij baan te geven door zijn lichaam als bewijs dat hij werkelijk een geest was. Voor een dode man toonde Jellicoe een verrassend gezonde angst om gewond te raken. Hij dook weg achter de balie. De asbak miste hem, klapte tegen het metalen bureau, brak en viel in stukken op de vloer. Op de balie stond ook nog een staaflantaarn die tot de standaarduitrusting van elke politieagent behoorde en

Susan greep die eveneens. Ze zwaaide hem over haar schouder met de bedoeling om hem ook op Jellicoe los te laten, maar toen zag ze uit haar ooghoeken dat Herbert Parker zijn pistool trok en ze rende de wachtruimte uit, door de glazen deuren de donkere nacht in. De takken van de grote spar ranselden tegen elkaar en een bliksemschicht gaf de tienduizenden groene naaldjes van de boom even een zilveren glans. Susan rende naar de gestolen Pontiac toe en rukte het portier open. Ze stapte in en tastte naar de sleutels die ze in het contactslot had laten zitten. De sleutels waren verdwenen. Voor jou zal dit gedurende een korte tijd de hel zijn. Ze wierp een blik op de glazen deuren. Jellicoe en Parker kwamen net het oude stenen gebouw uit. Ze maakten geen haast.

Susan gleed over de zitting, duwde zenuwachtig het portier aan de passagierskant open en stapte uit de auto waardoor die tussen haar en de beide mannen in stond. Ze wierp een blik om zich heen om te zien in welke richting ze het best kon vluchten en hoopte van harte dat haar benen haar niet in de steek zouden laten. Godzijdank voor die fysiotherapie bij mevrouw Atkinson! Anders zou ze nooit zover zijn gekomen. Maar vier dagen oefenen en goed eten hielden nog niet in dat ze weer helemaal op krachten was. Uiteindelijk zou ze in elkaar storten en dat moment zou voor haar heel wat eerder komen dan voor Jellicoe of Parker. Boven het gekletter van de regen en het gebulder van de wind riep Jellicoe haar iets toe. 'Het heeft geen zin om weg te lopen, Susan.'

'Je kunt nergens naartoe!' schreeuwde Parker. 'Val dood,' zei ze en ging ervandoor.

16

Het huis zag er vriendelijk uit. Het had een omrastering van witte spijltjes, een door struiken omzoomd pad naar de voordeur en op een brede veranda met een rijkbewerkte houten balustrade hing een ouderwetse schommelbank aan de balken. Door de vitrage die voor de ramen op de benedenverdieping hing, scheen warm geel licht. Susan bleef een poosje bij het hek in de omrastering naar het huis staan kijken en vroeg zich af of het inderdaad een veilige schuilplaats zou zijn. Ze was koud en door en door nat, ze voelde zich ellendig en het regende nog steeds pijpenstelen. Ze wilde dolgraag naar binnen, waar het warm en droog was, maar ze was niet van plan om opnieuw met open ogen in de val te lopen; ze wilde een zeker gevoel over het huis hebben voor ze naar de deur liep, aanbelde en om hulp vroeg. Schiet nou maar op, spoorde ze zichzelf aan. Gewoon doen. Blijf hier niet staan. In godsnaam, die hele verdomde stad kan toch geen onderdeel zijn van de samenzwering!

In het ziekenhuis had iedereen er wel deel van uitgemaakt, natuurlijk, maar het was dan ook geen echt ziekenhuis geweest. Het was de Milestone Corporation, wat dat voor de duivel ook mocht wezen. De politie was er ook bij betrokken en dat was niet alleen schandalig maar ook beangstigend en een lelijke tegenvaller voor haar, maar ze begreep wel hoe zoiets mogelijk was. Als, zoals in het geval van Willawauk, een groot bedrijf het zakenleven in een kleine stad volkomen domineerde - door de werkgelegenheid die het opleverde en de belastingen die het betaalde - dan oefende zo'n bedrijf een enorme macht uit over de plaatselijke autoriteiten en was zelfs in staat om de politie in het geheim voor haar eigen doelstellingen en bescherming te gebruiken. Susan wist niet zeker of Milestone inderdaad de belangrijkste werkgever in de stad was, maar het bedrijf had kennelijk zijn invloed en veel geld gebruikt om de politie om te kopen. Het was een vreemde toestand, maar niet ongehoord.

Maar verder zou de samenzwering toch niet gaan. Goed, Milestone plus al het personeel en de politie waren erbij betrokken, dat kon ze nog wel aanvaarden. Daarmee had het complot echter al een bijna onwerkbare omvang bereikt. Er konden onmogelijk nog meer mensen bij betrokken zijn, zonder dat het langzaam maar zeker in zou storten. Juist omdat het een complot was, konden er geen duizenden mensen deel van uitmaken. Desondanks bleef ze in de regen bij het hek naar het huis staan kijken en benijdde de mensen die warm en droog binnenzaten - terwijl ze tegelijkertijd bang voor hen was. Ze was drie straten van het politiebureau verwijderd. Het had haar weinig moeite gekost om aan Jellicoe en Parker te ontsnappen, hollend door smalle steegjes waar ze gebruik maakte van de schaduwen en over een paar grasvelden waar ze van boom tot boom sprintte. Nu ze er trouwens over nadacht, was het veel te gemakkelijk geweest om Jellicoe en Parker te ontwijken. Het was net als met de sleutels die ze toevallig in de Pontiac had aangetroffen toen ze een auto nodig had. Ze had alle reden om argwaan te koesteren als ze zo simpel weg kon komen.

Een bijzonder felle bliksemschicht maakte even van de nacht een dag. Het begon nog veel harder te regenen en het leek ook kouder te worden.

Dat was genoeg om Susan zover te krijgen dat ze het hek door ging en via het pad naar de voordeur liep. Ze belde aan.

Ze wist niet wat ze anders zou moeten doen. Ze kon nergens naartoe, er was niemand aan wie ze hulp kon vragen behalve vreemden die ze op goed geluk moest uitkiezen uit al die huizen vol vreemden in al deze vreemde, van regen vergeven straten. Het licht op de veranda ging aan.

Susan glimlachte en deed haar best om er onschuldig uit te zien. Ze wist dat ze een verwilderde indruk moest maken: drijfnat, met haren die door de regen en de wind in een verwarde bos krullen en pieken waren veranderd, met een gezicht dat nog steeds een beetje uitgeteerd was en met grote ogen waar de schrik nog in stond te lezen. Ze was bang dat ze er zo onappetijtelijk uitzag dat mensen er wel twee keer over zouden nadenken voordat ze de deur voor haar open zouden doen. Een bibberende glimlach was niet genoeg om haar op een dame van de felicitatiedienst te doen lijken, maar meer kon ze er niet van maken.

Gelukkig ging de deur open en een vrouw keek naar buiten, met knipperende ogen van verbazing. Ze was midden of achter in de veertig, een brunette met gezellige bolle wangen en een kort rattenkopje. Ze wachtte niet eens tot Susan begon te praten, maar zei: 'Goeie genade, waarom loop jij op een avond als deze buiten rond te spoken, zonder zelfs maar een paraplu of een regenjas? Is er iets aan de hand?'

'Ik zit een beetje in de problemen,' zei Susan. 'Ik was...' 'Problemen met de auto?' vroeg de brunette, maar ze wachtte niet tot ze antwoord kreeg. Ze was een spontane, extroverte vrouw en ze had kennelijk zitten wachten op iemand die ze de oren van het hoofd kon kletsen. 'O, als er met dit soort weer niet altijd wat met die dingen is! Het gebeurt nooit op een zonnige dag in juni. Altijd 's avonds en altijd als het hondenweer is. En nooit als je een garage bij de hand hebt of genoeg kleingeld voor een telefooncel. Je wilt zeker weten of je onze telefoon kunt gebruiken. Daar gaat het om, hè? Nou, natuurlijk, natuurlijk. Kom maar binnen, het is hier lekker warm en je mag bellen wie je wilt. En ik denk dat ik maar eens een lekker kopje koffie voor je moet zetten. Zo te zien moet je wel iets warms naar binnen krijgen als je geen longontsteking op wilt lopen.' Ze stapte opzij zodat Susan naar binnen kon.

Verrast door de ongebreidelde gastvrijheid van de vrouw en door haar niet te stoppen gekwebbel, zei Susan: 'Ja maar, ik... eh... ik ben kletsnat.' 'Dat maakt niet uit. We hebben donkere vloerbedekking - dat moet wel met de kinderen. Stel je eens voor wat die met wit tapijt zouden doen - en het is ook kunststof materiaal, wat inhoudt dat er gewoon geen vlek in blijft zitten, wat die kleine krengen ook proberen. En trouwens, er druipt alleen maar regenwater van je af, geen spaghettisaus of chocoladepuree. Een beetje regenwater kan geen kwaad. Kom er maar gauw in.' Susan stapte naar binnen en de vrouw deed de deur dicht.

Ze stonden in een gezellige hal. Het bloemetjesbehang was een beetje te druk naar Susans smaak, maar het was niet lelijk. Tegen een van de wanden stond een tafeltje met daarboven een in koper gevatte spiegel en voor die spiegel een droogboeket.

In een andere kamer stond de televisie aan. Er was een actiefilm aan de gang: piepende banden, schreeuwende mensen, knallende geweren en muziek die dramatisch aanzwol.

'Ik heet Enid,' zei de brunette. 'Enid Shipstat.' 'Ik ben Susan Thorton.'

'Weet je, Susan, je moet eigenlijk altijd een paraplu in je auto hebben, ook al ziet het er niet naar uit dat het gaat regenen, alleen maar voor het geval dat er zoiets als dit gebeurt. Een paraplu, een zaklantaarn en een verbanddoos. Ed - dat is mijn man - heeft ook altijd een klein pompje in de kofferbak, zo'n elektrisch dingetje dat je op de sigarettenaansteker kunt aansluiten, voor het geval je een lekke band krijgt. Als er maar een klein gaatje inzit of hij loopt langzaam leeg, dan kun je hem voldoende oppompen om bij een benzinestation te komen. Op die manier hoef je niet zelf langs de weg de band te verwisselen als het slecht weer is of midden in een storm zoals nu. Maar goeie genade, dit is niet bepaald het moment om je op een preek te trakteren, hè? Wat haal ik in vredesnaam in mijn hoofd? Sta ik je aan je hoofd te zeuren met allerlei ongevraagde adviezen, terwijl jij daar staat te bibberen als een rietje. Af en toe lijkt het wel alsof ik uit mijn nek sta te kletsen. Kom maar mee naar de keuken. Dat is waarschijnlijk de warmste kamer in het hele huis, en dan kan ik meteen een lekker kopje warme koffie voor je zetten. En er staat ook een telefoon in de keuken.'

Susan besloot te wachten tot ze een paar slokjes koffie had gedronken, voor ze zou uitleggen dat haar problemen niets met een kapotte auto te maken hadden. Ze volgde Enid Shipstat door een nauwe gang die alleen verlicht werd door het licht dat er vanuit de hal inviel en door het blauwige schijnsel van de tv dat uit de woonkamer aan de rechterkant kwam.

Terwijl ze langs de toog van de woonkamer liepen, bleef Susan bijna staan om met open mond naar het tafereel aan de andere kant van de toog te gapen. Het was een vrij normale Amerikaanse woonkamer, die rondom het tv-toestel was ingericht zoals het geval was bij de meeste Amerikaanse woonkamers, maar voorzien van een overdaad aan stoelen en banken - en kinderen. Rondom de tv zaten meer dan tien kinderen op stoelen en op de vloer, die allemaal vol aandacht naar het vriendelijk glimmende scherm zaten te kijken, dat samen met nog een klein lampje voor het enige licht in de kamer zorgde. Meer dan tien hoofden draaiden zich om alsof ze allemaal deel uitmaakten van een en hetzelfde organisme, en meer dan tien jonge gezichten keken Susan een ogenblik uitdrukkingsloos aan met ogen die het licht van de televisie weerspiegelden. Daarna keken ze weer naar de televisie toen hun aandacht werd opgeëist door een regen van kogels en het gejank van een politiesirene. De extatische stilte en de uitdrukkingsloze gezichten deden eng aan.

'Ik heb alleen maar Hills Brothers,' zei Enid terwijl ze voor Susan uit de gang door liep naar de keuken. 'Dat is het enige merk koffie dat Ed wil drinken. Ik persoonlijk vind Folger's net zo lekker, maar volgens Ed is die niet zo zacht als Hills Brothers en hij kan die mevrouw Olsen uit de reclamespotjes gewoon niet uitstaan. Hij zegt dat ze hem doet denken aan een bemoeizuchtige schooljuffrouw die hij vroeger heeft gehad.' 'Het maakt mij niets uit, ik vind alles lekker,' zei Susan. 'Nou ja, ik zei al, ik ben bang dat we niets anders dan Hills Brothers hebben, dus ik hoop maar dat je daarvan houdt.'

ik vind het prima.'

Susan vroeg zich af hoe de Shipstats het klaarspeelden om meer dan tien kinderen groot te brengen in dit eenvoudige huis van twee verdiepingen. Het was weliswaar vrij ruim, maar zo groot was het nu ook weer niet. De slaapkamers moesten ingericht zijn als een soort leger-barakken, met een aantal bedden, zeker voor vier kinderen per kamer.

Terwijl Enid Shipstat de klapdeur naar de keuken openduwde, zei Susan: 'Je hebt een behoorlijk groot gezin.' 'Snap je nu waarom we geen witte vloerbedekking hebben?' vroeg Enid en lachte.

Ze stapten de keuken binnen, een helderverlichte ruimte met schone, geel betegelde aanrechten en witte kasten met gele porseleinen knoppen op de deuren en de laden.

Een jongeman zat met zijn zij naar de deur, zijn ellebogen op tafel en zijn hoofd in zijn handen over een groot studieboek gebogen.

'Dat is Tom, mijn oudste jongen,' zei Enid vol trots. 'Hij is bezig aan zijn laatste jaar op college en is altijd aan het studeren. Op een dag wordt hij een rijke advocaat en dan zal hij ervoor zorgen dat zijn arme oude vader en moeder in weelde baden. Zo is het toch, hè Tom?' Ze gaf Susan een knipoogje om aan te geven dat ze een grapje maakte.

Tom nam zijn handen van zijn gezicht, hief zijn hoofd op en keek Susan aan. Het was Ernest Harch.

Waanzin, dacht Susan terwijl haar hart op hol sloeg. Pure waanzin.

'Deze mevrouw heeft pech met haar auto gehad,' zei Enid tegen haar zoon. 'Ze moet even gebruik maken van onze telefoon.'

Harch glimlachte en zei: 'Hallo Susan.' Enid knipperde met haar ogen. 'O, jullie kénnen elkaar.' 'Ja,' zei Harch. 'We kennen elkaar heel goed.' Susan week achteruit en botste tegen de koelkast. 'Mam,' zei Harch tegen Enid, 'ik kan Susan wel helpen als jij weer terug wilt naar je televisieprogramma.' 'Tja,' zei Enid terwijl ze van Susan naar Harch keek en andersom. 'Ik wilde eigenlijk een beetje koffie zetten...'

'Ik heb al een pot vol gezet,' zei Harch. 'Ik kan niet zonder koffie als ik de hele avond moet zitten studeren. Dat weet je, mam.'

'Nou ja,' zei Enid tegen Susan terwijl ze net deed alsof de plotselinge spanning in de keuken haar ontging, 'het is inderdaad een van mijn favoriete programma's, weet je, en ik vind het ontzettend vervelend om het ook maar een week te missen, want iedere aflevering sluit weer aan op de vorige...'

'Hou in vredesnaam je mond!' zei Susan op een toon die het midden hield tussen gejammer en een snauw. 'Ik heb genoeg van dat gelul.'

Enids mond viel open en ze knipperde dom, alsof ze stomverbaasd was door Susans uitval en absoluut niet begreep wat de reden daarvoor was. Harch lachte.

Susan nam een stap in de richting van de klapdeur waardoor zij en Enid de keuken waren binnengekomen. 'Probeer me niet tegen te houden. Ik zweer bij God dat ik je dan je ogen uit zal krabben en mijn uiterste best zal doen
om mijn tanden in je halsslagader te zetten. Ik mag hangen als ik dat niet zal doen.' 'Ben je gek geworden?' zei Enid Shipstat. Nog steeds lachend begon Harch achter de tafel vandaan te komen.

Enid zei: 'Tom, maakt je vriendin misschien een grapje?'

'Probeer me niet tegen te houden,' waarschuwde Susan hem terwijl ze voorzichtig van de koelkast wegschuifelde.

'Als dit een grap is, dan vind ik het helemaal niet leuk,' zei Enid.

Harch zei: 'Susan, Susan, het heeft geen zin. Weet je dat nu nog niet?'

Susan draaide zich om, smeet de klapdeur open en stoof de gang in. Ze had half en half verwacht dat de kinderen haar tegen zouden houden, maar de gang lag er verlaten bij. De kinderen zaten nog steeds in de woonkamer toen ze langs de toog rende. Badend in het blauwe licht en de flikkerende weerspiegelingen van de gebeurtenissen op het scherm leken ze zich totaal niets aan te trekken van het geschreeuw in de keuken. Wat is dit voor een huis? vroeg Susan zich wanhopig af terwijl ze door de gang vol schaduwen liep. Wat zijn dat voor kinderen? Een tv met allemaal kleine zombies ervoor.

Ze kwam bij de voordeur, probeerde hem open te trekken en ontdekte dat hij op slot zat. Harch liep vanuit de keuken de gang binnen. Hij kwam achter haar aan, maar zonder zich te haasten, net als Jellicoe en Parker hadden gedaan. 'Hoor eens, stomme trut, we krijgen je toch wel te pakken, of je er nu vandoor gaat of niet.'

Susan draaide de deurknop heen en weer. Harch kwam langzaam de halfduistere gang doorlopen. 'Morgennacht zul je moeten boeten voor wat je ons hebt aangedaan. Morgennacht zal ik zeven jaar dood zijn en
daar zul jij voor moeten boeten. We gaan je alle vier neuken, op elke manier die bij ons opkomt, we zullen je binnenstebuiten keren en je op je kop zetten, we neuken je verdomme helemaal plat...'

Er ging een trilling door de deur toen ze er een nerveuze ruk aan gaf, maar hij wilde nog steeds niet open. '... we pakken je zoals we dat op die avond in de grot hadden moeten doen en daarna scheuren we je helemaal open, tot aan je middel. En vervolgens hakken we je dat mooie koppie af, precies zoals we je destijds aan hadden moeten pakken, zoals ik je dertien jaar geleden al had willen aanpakken.'

Susan wenste dat ze de moed kon opbrengen om zich naar hem om te draaien, hem een knal voor zijn kop te geven en haar tanden in zijn hals te zetten. Zoiets zou ze best kunnen opbrengen als ze er zeker van zou zijn dat ze hem pijn kon doen; daar zou ze echt niet misselijk van worden. Ze had lef genoeg en ze was zo kwaad dat ze zijn bloed in haar mond zou kunnen voelen klotsen zonder daarvan te gaan kokhalzen. Maar ze was bang dat ze tot de ontdekking zou komen dat hij helemaal niet zou bloeden als ze hem beet, dat hij per slot van rekening toch dood zou zijn. Dat was onmogelijk, dat wist ze best. Maar nu ze Harch weer tegen was gekomen, nu ze die vreemde grijze ogen weer had gezien, vervuld van een ijzige haat, kon ze niet volharden in haar zorgvuldig beredeneerde afwijzen van het bovennatuurlijke. Haar vertrouwen in de wetenschappelijke aanpak en het gezond verstand viel weer in stukken en brokken; ze werd voor de zoveelste keer overgeleverd aan een gekmakende angst en verloor opnieuw haar zelfbeheersing. Ze vond het vreselijk, ze haatte zichzelf, maar desondanks had ze zichzelf niet meer in de hand. Jellicoes woorden schoten weer door haar hoofd: Voor jou zal dit gedurende een korte tijd de hel zijn. Ze gaf in blinde paniek een ruk aan de deur, die met een schurend geluid openging. Hij zat helemaal niet op slot,
maar door het vochtige weer was hij gaan klemmen. 'Je verspilt je energie, meid,' riep Harch haar na. 'Spaar die nou maar voor vrijdag. Ik zou knap kwaad zijn als je vrijdagnacht zo uitgeput bent dat er geen lol meer aan je te beleven valt.'

Ze struikelde over de drempel de veranda op en vervolgens de drie treetjes af naar het pad. Ze holde naar het hek in de afrastering, dwars door de regen en de wind. Terwijl ze als een kanonskogel de donkere straat in schoot en door diepe plassen plensde waardoor het water in haar schoenen liep, hoorde ze hoe Harch haar vanaf het huis nog iets nariep.

'... nutteloos... geen enkele zin... nergens verstoppen...'

Susan kwam via allerlei achterafsteegjes en parkeerplaatsen terecht bij de Main Street Cinema. Voordat ze de hoek van de bioscoop omsloeg, het goedverlichte trottoir van Main Street op, keek ze naar beide kanten en zocht de door regen geteisterde nacht af naar tekenen van de politie.

Het loket was gesloten. De laatste avondvoorstelling was al aan de gang; er konden geen kaartjes meer verkocht worden.

Ze duwde de buitendeuren open en liep de foyer binnen. Er was geen mens te zien. Maar het was er warm, verrukkelijk warm. Het licht boven de toonbank waar snoepgoed en frisdrank werden verkocht was uit en dat was raar. Aangezien bioscopen meer verdienden aan de verkoop van etenswaren en drankjes dan aan hun deel van de kaartverkoop, bleven die verkooppunten meestal open tot de allerlaatste klant op weg was naar huis na het zien van de allerlaatste scène van de laatste avondvoorstelling. Vanuit de zaal klonk aanzwellende muziek en Dudley Moore die zijn stem in dronkenmansgelal verhief. Kennelijk was Arthur de film die momenteel werd gedraaid. Ze was naar de bioscoop toegekomen omdat ze weer warm en droog moest worden, maar vooral omdat ze een kans moest hebben om even te zitten en goed, héél goed na te denken - voordat ze helemaal haar verstand zou verliezen. Vanaf het moment dat ze het politiebureau was binnengelopen en Jellicoe had gezien, had ze alleen maar gereageerd in plaats van zelf actie te ondernemen en ze wist dat ze zich niet langer door hen in een bepaalde richting moest laten dwingen. Ze moest zelf de touwtjes weer in handen zien te krijgen. Ze had overwogen om de straat verder in te lopen en naar de Plenty Good Coffee Shop te gaan in plaats van naar de bioscoop, maar ze was bang dat de politie langs zou rijden en haar door de grote ramen van het restaurant zou zien zitten. Daarbij vergeleken was de bioscoop een donkere en intieme schuilplaats. Ze liep over de weelderige vloerbedekking van de onberispelijke foyer naar de gecapitonneerde binnendeuren, duwde een ervan net ver genoeg open om de zaal binnen te glippen en trok hem weer snel achter zich dicht.

Op het grote scherm was Arthur net in bed wakker geworden nadat hij een avond flink de beest had uitgehangen. Het was de eerste scène waarin John Gielgud zijn opwachting maakte. Susan had de film al gezien toen hij net uitkwam, aan het begin van de afgelopen zomer. In feite had ze hem zo leuk gevonden dat ze er voor een tweede keer naartoe was geweest. Ze wist dat de scène die zich nu afspeelde vrij vroeg in de film zat. Het zou zeker nog een uur duren voor de aftiteling voorbij kwam, een uur waarin ze warm en droog zou zitten en kon proberen of ze een touw kon vastknopen aan wat haar vanavond allemaal was overkomen. Susans ogen waren nog niet aan het stikkedonker van de bioscoopzaal gewend. Ze kon niet zien of er veel publiek zat of slechts een paar verdwaalde klanten. Toen herinnerde ze zich dat er maar twee auto's op de parkeerplaats stonden. Veel publiek zou er dus niet zijn, de
mensen die op een avond als deze lopend naar de bioscoop zouden gaan, waren vast op een handje te tellen. Ze stond in het gangpad naast de meest linkse stoel van de achterste rij, de enige stoel die ze goed kon zien en hij was leeg. Ze ging erin zitten in plaats van een minder opvallend plekje te zoeken en te riskeren dat ze de aandacht trok. Haar natte kleren maakten een soppend geluid toen ze plaatsnam en ze bleven aan haar vastplakken, koud en klef. Ze schakelde de film uit. Ze dacht na over geesten. Demonen.

Wandelende dode mannen.

Opnieuw kwam ze tot de slotsom dat een bovennatuurlijke verklaring voor haar onaanvaardbaar was. Althans voorlopig. Ze schoot toch geen meter op als ze ging piekeren over occulte zaken, want als de verklaring daarin gezocht moest worden, dan was ze reddeloos verloren. Als alle hellekrachten tegen haar in het geweer werden gebracht, zou er toch geen enkel kruid tegen gewassen zijn, dus kon ze daar net zo goed aan voorbij gaan.

Krankzinnigheid was ook geen punt van overwegen. Het was best mogelijk dat ze écht gek was, maar als dat het geval was, kon ze er ook niets tegen beginnen, dus was het maar beter om er zelfs niet aan te denken. En dus bleef alleen de theorie van een complot over. Waar ze eigenlijk ook niet veel mee opschoot. Ze had niet het flauwste idee van wie, hoe en waarom. Terwijl ze haar hoofd brak over die drie essentiële vragen, werden haar gedachten even afgeleid door een lachsalvo dat door de zaal sloeg. Hoewel het een reactie was op een bijzonder grappige scène in Arthur en helemaal niet misplaatst was, klonk het gelach Susan op de een of andere manier toch vreemd in de oren. Natuurlijk, uit de omvang van de lachuitbarsting was op te maken dat er een behoorlijk aantal mensen in de
bioscoop zat, zeker een stuk of honderd en misschien nog wel meer en dat was absoluut een verrassing gezien het feit dat er maar twee auto's op de parkeerplaats stonden. Maar dat was niet het enige wat er raar aan was. Er was nog iets.

Iets dat te maken had met hoe het had geklonken. Het gelach ebde weg en Susan concentreerde zich weer op haar vluchtplannen. Waar begon het nu precies mis te gaan? Zodra ze het ziekenhuis had verlaten - of liever, zodra ze bij Milestone was weggelopen - op dat punt was het misgelopen. De sleutels in de Pontiac. Veel te voor de hand liggend. Dat hield in dat ze op de hoogte waren geweest van het feit dat ze een poging zou ondernemen om te ontsnappen en dat ze ook wilden dat ze dat zou proberen. De Pontiac was daar speciaal voor haar neergezet.

Maar hoe hadden ze geweten dat ze op het idee zou komen om te kijken of iemand de contactsleuteltjes in een auto had laten zitten? En hoe konden ze er zo zeker van zijn dat ze bij de politie aan zou kloppen? Hoe hadden ze kunnen weten dat ze bij het huis van de Shipstats om hulp zou aankloppen? Er stonden nog honderden andere huizen in Willawauk, allemaal met andere mensen tot wie ze zich had kunnen wenden. Waarom had de dubbelganger van Harch zo vol vertrouwen in het huis van de Shipstats zitten wachten? Ze wist wat het meest logische antwoord op haar eigen vraag was, maar daar wilde ze niet aan. Ze wilde er zelfs geen moment over nadenken. Misschien wisten ze altijd precies wat ze zou gaan doen omdat ze haar zo geprogrammeerd hadden. Misschien hadden ze een paar cruciale richtlijnen in haar onderbewustzijn aangebracht terwijl ze in coma lag. Dat zou verklaren waarom ze nooit echt hun best deden om haar te achtervolgen als ze voor hen wegliep; ze wisten dat ze hen later toch in de armen zou lopen, op een vooraf bepaalde plaats.

Misschien had ze wel helemaal geen eigen wil meer. Die gedachte deed haar maag omdraaien - en dat gold ook voor haar ziel.

Wie waren die duistere manipulatoren die zo'n goddelijk soort macht over haar uitoefenden? Haar gedachtenstroom werd onderbroken door een nieuwe, luidruchtige lach-uitbarsting die door de bioscoop rolde, en dit keer besefte ze wat er zo vreemd was aan dat geluid. Het was het gelach van jonge mensen, een hoger geluid dan dat van doorsnee toeschouwers, sneller, gretiger en schriller dan het gelach van volwassen mensen. Haar ogen waren inmiddels wat aan het duister in de bioscoop gewend en ze tilde haar hoofd op om een blik om zich heen te werpen. Er zaten zeker tweehonderd mensen in de zaal. Nee, het waren er zelfs wel driehonderd. Degenen die het dichtst bij Susan zaten, de personen die ze kon zien, waren allemaal kinderen. Geen jonge kinderen. Tieners. Tussen de dertien en de achttien, zoiets. Kinderen van middelbare schoolleeftijd. Voor zover zij kon zien, was ze de enige volwassene onder de toeschouwers.

Waarom hadden driehonderd jongeren te voet een zware storm getrotseerd om naar een film te gaan die al een halfjaar uit was? En wat waren dat voor ongeïnteresseerde ouders die het toelieten dat ze een longontsteking riskeerden of misschien zelfs de kans liepen om door de bliksem getroffen te worden, alleen maar om naar een film te gaan?

Ze dacht aan het dozijn kinderen bij de Shipstats thuis, hun gezichten overgoten door het blauwe schijnsel van de tv.

Willawauk scheen buitengewoon rijk met kinderen gezegend te zijn.

En verdorie nog aan toe, wat hadden al die kinderen met haar eigen omstandigheden te maken? Iets. Er was een verband, maar ze kwam er niet achter wat het was.

Terwijl Susan zich het hoofd brak over het vreemde verschijnsel van het jeugdige inwonerstal van Willawauk zag ze voor in de zaal, links van het scherm, een deur opengaan. De ruimte achter de deur was vaag blauw verlicht. Een lange man kwam de zaal in en trok de deur achter zich dicht. Hij knipte een zaklantaarn aan, met een smalle lichtstraal, en richtte die op de vloer vlak voor zijn voeten. Een ouvreur?

Hij begon het gangpad op te lopen. In de richting van Susan.

Het was een vrij grote zaal, drie keer langer dan hij breed was. De ouvreur was zeker al een pas of vijf onderweg over het licht hellende gangpad voordat Susan dankzij een of ander zesde zintuig besefte dat hij een gevaar voor haar vormde.

Ze stond op. Haar natte kleren kleefden aan haar lijf. Ze had hooguit een kwartiertje in de bioscoop gezeten, niet lang genoeg om helemaal op te drogen en ze had eigenlijk geen zin om weg te gaan. De ouvreur bleef doorlopen.

De smalle lichtstraal van de zaklantaarn schokte op en neer bij elke stap die de man nam. Susan schoof weg van haar stoel, naar het midden van het pad. Ze tuurde door het duister voor haar in een poging het gezicht van de ouvreur te onderscheiden. Hij was nog een meter of twaalf van haar verwijderd en kwam langzaam naar haar toelopen, onzichtbaar achter zijn zaklantaarn, terwijl zijn silhouet plotseling scherp maar onherkenbaar werd afgetekend door een heldere scène op het bioscoopdoek. Dudley Moore maakte een grappige opmerking. De toeschouwers lachten. Susan begon te beven.

John Gielgud zei iets geestigs, Liza Minnelli gaf hem meteen lik op stuk en het publiek lag weer dubbel. Als ik geprogrammeerd was om de Pontiac te stelen,
dacht Susan, en als ik geprogrammeerd was om naar het politiebureau en het huis van de Shipstats te gaan, dan hebben ze me misschien ook wel geprogrammeerd om hier te komen in plaats van verderop in de straat naar de Plenty Good Coffee Shop of ergens anders naartoe te gaan.

De ouvreur was nog maar hooguit negen meter van haar af.

Susan deed drie lange passen achteruit in de richting van de gecapitonneerde deuren die toegang gaven tot de foyer. Ze stak een hand naar achteren en legde die tegen de deur.

De ouvreur had zijn lantaarn niet langer op de vloer voor hem gericht, maar tilde hem op en scheen Susan recht in haar gezicht.

Het was geen felle lichtstraal, maar ze werd er toch door verblind omdat haar ogen aan het donker waren gewend.

Hij is een van hén, dacht ze. Een van de dode mannen. Waarschijnlijk Quince, want Quince heeft vanavond nog geen acte de présence gegeven. Of misschien was het Jerry Stein, met zijn gezicht dat van zijn botten af rotte en met zijn etterende, gezwollen paarse lippen. Jerry Stein, keurig uitgedost in het uniform van een ouvreur, die naar haar toe kwam om haar te begroeten en een kus van haar te krijgen. Dit heeft helemaal niets met bovennatuurlijke zaken te maken, hield ze zichzelf voor in een desperate poging om niet in paniek te raken.

Maar misschien was het toch Jerry Stein, met zijn grauwe gezicht, een tikje groen rond de ogen, en met zwartbruine zweren van verval die lillend uit zijn neusgaten hingen. Misschien was het Jerry die haar even lekker kwam knuffelen, haar even stevig kwam omhelzen. Misschien bracht hij zijn gezicht wel omlaag om zijn lippen op de hare te drukken en zijn koude, slijmerige tong in haar mond te duwen in een groteske kus vol kerkhofpassie.

Voor jou zal dit gedurende een korte tijd de hel zijn. Susan smeet de deur open en holde de zaal uit, de foyer in, over de luxueuze vloerbedekking naar buiten, zonder zelfs maar om te durven kijken. Ze sloeg bij de hoek van het gebouw rechtsaf, naar de parkeerplaats en liep op een donker steegje af. Ze zoog de vochtige lucht diep in haar longen en had het gevoel alsof ze nat katoen inademde.

Binnen een paar seconden waren haar kleren weer even nat als voor ze de bioscoop binnenging. Brandende pijnscheuten schoten door haar benen, maar ze probeerde net te doen alsof ze er niets van merkte. Ze prentte zichzelf in dat ze de hele nacht door kon blijven rennen als dat nodig mocht zijn. Maar ze wist dat ze zichzelf voor de gek hield. De bodem van het kleine beetje kracht dat ze de afgelopen vijf dagen had weten op te bouwen kwam snel in zicht. Er was niet veel van over. Hooguit een restje.

Het Arco-benzinestation was voor de nacht gesloten. De regen ranselde de benzinepompen, kletterde tegen de grote ramen en dreunde tegen de metalen garagedeuren. Naast het benzinestation stond een telefooncel, in schaduwen gehuld. Susan stapte naar binnen maar trok de deur niet achter zich dicht, omdat daardoor het licht in de telefooncel aan zou gaan.

Ze had de wisselautomaat in een wasserette gebruikt om een dollar in kleingeld om te zetten. Ze gooide een kwartje in de telefoon en draaide het nummer van de centrale.

Ze stond te rillen zonder dat ze er iets aan kon doen, ze
was afschuwelijk koud en doodmoe.

'Centrale.'

'Ik wil graag een interlokaal gesprek aanvragen en de kosten op mijn eigen nummer laten afboeken.' 'En wat is het nummer dat u wilt aanvragen?' Susan gaf haar het nummer van Sam Walker in New- port Beach. Ze had meer dan een jaar lang verkering met Sam gehad en hij had hun relatie serieuzer genomen dan zij had gedaan. Ze waren het afgelopen voorjaar uit elkaar gegaan, niet zonder verdriet, maar ze waren nog steeds vrienden; af en toe belden ze elkaar eens op en van tijd tot tijd liepen ze elkaar per ongeluk tegen het lijf in een van de restaurants waar ze allebei graag kwamen. Als dat het geval was, konden ze gewoon gezellig samen gaan eten, want zo verstoord was hun verhouding ook weer niet.

Het was misschien de vloek van haar overdreven eenkennige, zelfstandige, ik-kan-het-zelf-wel-karakter dat ze geen echte goede vriendinnen had die ze te hulp kon roepen. Ze had niemand die haar nader stond dan Sam en die had ze bijna vijf weken geleden voor het laatst gezien, vlak voordat ze op vakantie ging in Oregon. 'Wat is het nummer waarop u de kosten wilt laten afboeken?' vroeg de telefoniste.

Susan dreunde haar privénummer in Newport Beach op. Nadat ze uit de Main Street Cinema was weggevlucht, was ze tot de conclusie gekomen dat ze niet uit Willawauk zou kunnen ontsnappen zonder hulp van buitenaf. Ze wist niet of ze Sam ervan zou kunnen overtuigen dat ze werkelijk in gevaar verkeerde en dat de politie in Willawauk niet te vertrouwen was. Ook al wist hij dat ze geen drugs gebruikte en ook niet bovenmatig dronk, hij zou zich toch wel even afvragen of ze misschien stoned was. Ze kon hem onmogelijk het hele verhaal vertellen, zelfs niet het grootste deel, want dan zou hij zeker denken dat er een steekje aan haar loszat. De truc was om hem precies zoveel te vertellen dat hij halsoverkop naar haar toe zou komen of hem zover zien te krijgen dat hij uit haar naam de fbi zou opbellen. De fbi, goeie genade! Het klonk allemaal volkomen belachelijk. Maar wie moest je anders bellen als de plaatselijke politie niet te vertrouwen was? Wie kon je anders inschakelen? En trouwens, het ging om een ontvoering en dat was een misdrijf waarvoor de fbi altijd ingeschakeld werd.

Ze had zelf de plaatselijke afdeling van het bureau ook wel willen opbellen, maar ze dacht niet dat ze een wildvreemde ervan zou kunnen overtuigen dat ze werkelijk in grote problemen verkeerde. Ze was er zelfs niet zeker van dat ze Sam zou kunnen overtuigen, terwijl die haar toch heel goed kende.

Ver weg in Newport Beach begon Sams telefoon over te gaan.

Wees alsjeblieft thuis, dacht ze. Alsjeblieft. Een ijzige rukwind sloeg door de open deur de telefooncel binnen. De felle regenstralen die ermee gepaard gingen, dreven haar achteruit. Sams telefoon ging drie keer over. Vier keer.

Alsjeblieft, alsjeblieft, alsjeblieft...

Een vijfde keer.

Toen nam iemand op. 'Hallo?'

'Sam?'

'Hallo?'

Er was ontzettend veel ruis op de lijn. 'Sam?'

'Ja. Met wie spreek ik?'

Zijn stem klonk ver weg.

'Sam, ik ben het, Susan.'

Een korte aarzeling. En toen: 'Suzie?'

'Ja.'

'Suzie Thorton?'

'Ja,' zei ze, opgelucht dat ze eindelijk iemand buiten Willawauk had kunnen bereiken. 'Waar ben je?' 'In Willawauk, Oregon.' 'Je wilt wat in Oregon?' 'Nee, nee. In Willawauk.' Ze spelde de naam. 'Je klinkt alsof je uit Tahiti belt of zo,' zei hij toen het geruis even wat minder werd.

Terwijl ze naar hem luisterde, kreeg Susan een verschrikkelijk vermoeden dat zich als een slang door haar brein wurmde. Er ging opnieuw een rilling door haar heen, een ijzige tong die langs haar wervelkolom lekte. Ze zei: 'Ik kan je nauwelijks verstaan.' 'Ik zei dat het klonk alsof je uit Tahiti of zoiets belde.' Susan drukte de hoorn stijf tegen haar oor, legde haar andere hand over haar vrije oor en zei: 'Sam, je klinkt...' 'Wat? Suzie, ben je daar nog?' 'Sam... je klinkt heel anders... dan anders.' 'Suzie, wat is er allemaal aan de hand?' Ze deed haar mond open maar ze kon het niet opbrengen om de vreselijke waarheid uit te spreken. 'Suzie?'

In Willawauk kon zelfs de verdomde telefoonmaatschappij niet vertrouwd worden. 'Suzie, ben je daar nog?'

Haar stem sloeg over van woede en drift, maar ze spuugde hem het ondenkbare toe: 'Jij bent Sam Walker niet.' Geruis. Stilte.

Opnieuw geruis.

Uiteindelijk begon hij te giechelen en zei: 'Natuurlijk
ben ik Walker niet, stomme trut.'

Het was het lachje van Carl Jellicoe.

Susan had het gevoel alsof ze duizend jaar oud was, nog
veel ouder zelfs, overjarig, verlept, verschrompeld en
leeg.

De wind kwam plotseling uit een andere hoek en ramde zo hard tegen de zijkant van de telefooncel dat de ruit begon te rammelen.

Jellicoe zei: 'Waarom blijf je toch zo hardnekkig denken dat je zonder de minste moeite aan ons kunt ontsnappen?' Susan zei niets.

'Je kunt je nergens verstoppen. Je kunt nergens heen.' 'Klootzak,' zei ze.

'Het is gebeurd met je. Het is uit,' zei Jellicoe. 'Welkom
in de hel, stomme slet.'

Ze smeet de telefoon op de haak.

Susan stapte de telefooncel uit en keek om zich heen in
het natgeregende benzinestation en de straat erachter.

Er bewoog niets. Er was geen mens te zien. Ze zaten nog
niet achter haar aan. Nog niet.

Ze was nog steeds vrij.

Nee, niet vrij. Ze hadden het touw een heel eind gevierd, maar ze was nog steeds niet vrij. Ze hadden haar aan de lijn - en ze kreeg sterk de indruk dat ze op het punt stonden om haar binnen te halen.

Ze bleef een tijdje rondlopen, zich nauwelijks meer bewust van de regen en de koude wind. Ze negeerde hardnekkig de pijn in haar benen, maar ze was niet meer in staat om nieuwe vluchtplannen te bedenken. Ze liet de tijd gewoon voorbijgaan in afwachting van het moment dat ze haar op zouden pakken. Ze bleef staan voor de lutherse Sint-Janskerk. Binnen brandde licht. Het sijpelde naar buiten door de hoge, gebogen, gebrandschilderde ramen; het kleurde de regen rood, blauw, groen en geel over een afstand van een meter of zo en het overgoot de door de wind rondgejaagde mistflarden met regenboogachtige tinten. Naast de kerk stond een pastorie, een gebouw in Victoriaanse stijl: twee verdiepingen plus een zolder met daarboven een puntdak en ramen met erkers op de tweede verdieping. Het keurig bijgehouden gazon werd aan het begin van het pad bij de straat verlicht door een rijkversierde, ijzeren lantaarnpaal en verderop, aan weerszijden van de opgang naar de veranda, door twee kleinere, bijpassende ijzeren tuinlampen. Op een bord aan het hek stond: ds. potter b. kinfield. Susan bleef even voor het huis van dominee Kinfield staan, met haar hand op het hek waar ze tegenaan leunde. Ze was te moe om nog verder te gaan, maar ook te trots om gewoon op straat te gaan liggen en zich als een geslagen hond over te geven.

Zonder hoop, maar ook omdat ze toch niets anders kon doen en niet wist waar ze verder nog naartoe kon gaan, liep ze ten slotte het pad af en klom de paar treden naar de veranda op. Er werd altijd gezegd dat je op geestelijken kon rekenen. Er werd altijd gezegd dat je met al je problemen naar hen toe kon gaan en dan hulp zou krijgen. Zou dat ook gelden voor de geestelijken in Willawauk? Waarschijnlijk niet. Ze belde aan.

Hoewel de buitenlampen helder brandden, was het huis zelf in duisternis gehuld. Dat hoefde nog niet te betekenen dat de dominee niet thuis was. Hij kon ook in bed liggen. Het was per slot van rekening al laat. Hoe laat precies wist ze niet; ze had elk besef van tijd verloren. Maar het moest ergens tussen elf uur en middernacht zijn.

Ze belde opnieuw aan. En nog eens.

Er gingen binnen geen lichten aan. Niemand deed open. Terwijl ze stond te wachten tot de dominee open zou doen, had Susan in gedachten warme en behaaglijke beelden opgeroepen: een verwarmde eetkamer; een grote, zachte leunstoel; een pyjama, een dikke ochtendjas en pantoffels geleend van de vrouw van de dominee; misschien wat lekkere geroosterde boterhammen met een beetje boter en een beker warme chocola; medeleven; verontwaardiging over wat haar was aangedaan; de belofte dat ze beschermd en geholpen zou worden; een bed met een stevig matras; frisse, schone lakens en dikke wollen dekens; twee hoofdkussens; en het overheerlijke gevoel van eindelijk veilig te zijn. En nu niemand de deur opendeed, kon Susan die beelden niet meer uit haar hoofd krijgen. Ze kon ze niet zomaar van zich afzetten en gewoon doorlopen. Het gemis deed te veel pijn, ook al was het een gemis van iets dat ze om te beginnen toch al niet had gehad. Ze bleef op de veranda staan terwijl ze haar tranen nog net kon inhouden, wanhopig hakend naar die verdomde droge pyjama en die warme chocola, dingen waar ze zo intens naar verlangde dat alle andere emoties ervoor plaats moesten maken, met inbegrip van de angst voor Ernest Harch en de wandelende dode mannen en de mensen achter Milestone.

Ze voelde aan de deur. Die zat op slot. Ze liep de veranda over en probeerde de schuiframen. De drie links van de deur zaten allemaal dicht. Dat gold ook voor het eerste raam aan de rechterkant, maar niet voor het tweede. Dat was gaan werken door de vochtige lucht en het was niet gemakkelijk in beweging te krijgen, maar uiteindelijk kon ze het toch ver genoeg omhoogschuiven om erdoor naar binnen te kruipen, de pastorie in.

Ze had net een onwettige daad begaan. Maar ze was een
wanhopige vrouw en dominee Kinfield zou het vast wel
begrijpen als hij alles had gehoord. Trouwens, dit was

Willawauk, Oregon, waar de gewone maatschappelijke
normen niet van toepassing waren.

Binnenin het huis was het pikdonker. Ze kon hooguit
een centimeter of tien voor zich uit kijken.

Vreemd genoeg was het huis ook niet verwarmd. Het
leek er even koud als buiten in de nacht.

Susan liep op de tast langs de muur, de linkerkant op,
langs het eerste raam aan die kant van de deur en kwam
toen bij de deur zelf uit. Ze vond een schakelaar aan de
muur en draaide die om.

Ze knipperde even toen er plotseling een zee van licht begon te schijnen - en knipperde vervolgens nog eens van verbazing toen ze zag dat de lutheraanse pastorie niet bleek te zijn wat de buitenkant voorgaf. Het was helemaal geen elegant, Victoriaans huis. Het was een pakhuis: een ruimte zo groot als een hooischuur, meer dan twee verdiepingen hoog zonder scheidingswanden en met een kale betonnen vloer. Levensgrote poppen van papier-maché, bestemd voor een kerststal, hingen net als een grote rode slee, compleet met rendieren, aan kabels aan het plafond te wachten tot ze voor de feestdagen te voorschijn zouden worden gehaald. De ruimte zelf stond vol kartonnen dozen, honderden en nog eens honderden in stapels van vier of vijf; er waren ook hutkoffers, enorme houten kratten en enkele tientallen metalen kasten, stuk voor stuk ongeveer twee meter hoog, een meter twintig diep en twee meter twintig breed. Alles stond over de gehele lengte van het gebouw in keurige rijen, met daartussen gangpaden zodat alles bereikbaar bleef.

Verbijsterd liet Susan de wand los en ging op onderzoek tussen de stapels. In de eerste paar kasten vond ze zwarte koorhemden, die allemaal apart keurig in doorzichtig plastic geseald aan een metalen roe hingen. In de derde kast vond ze een paar Santa Claus-pakken, twee paashazenkostuums en vier stel pelgrimskleren, die kennelijk gebruikt werden bij de festiviteiten ter gelegenheid van Thanksgiving. De eerste kartonnen dozen bevatten - volgens de etiketten die erop zaten - religieuze pamfletten, bijbels en gezangboeken. Al die dingen, met inbegrip van de kerstfiguren die aan het plafond hingen, waren spullen die elke kerk wel ergens zou hebben opgeslagen. Uiteraard niet in een gebouw dat voorgaf een pastorie te zijn; daar klopte gewoon niets van. Maar die andere spullen waren volkomen legitiem.

Daarna vond ze andere dingen die daar niet echt thuis leken te horen en die een behoorlijk vreemde indruk maakten.

Drie hele, achttien meter lange rijen met dozen en kisten - toch zeker wel twee-, drieduizend stuks - waren gevuld met kleren. De etiketten vertelden een vreemd verhaal. De eerste dozen, een stuk of honderd, hadden allemaal hetzelfde opschrift:

amerikaanse mode damesjurken

1960-1964 (het kennedy tijdperk)

Een kleiner aantal dozen was voorzien van de tekst:

amerikaanse mode herenkostuums en stropdassen 1960-1964 (het kennedy tijdperk)

Er waren heel veel vrouwenkleren, een bepaalde hoeveelheid mannenkleren en een paar dozen vol met kinderkleren uit elke volgende modeperiode tot aan het eind van de jaren zeventig. Er waren zelfs stapels dozen waarin kleding zat die bij een bepaalde subcultuur hoorde.

amerikaanse mode mannenkleding - divers hippie subcultuur

Dat alles was niet zomaar een blijk van een ambitieuze klereninzamelingsactie ten behoeve van de overzeese missies van de kerk. Het was kennelijk de bedoeling dat dit alles tot in lengte der dagen opgeslagen bleef. Susan was er ook van overtuigd dat het niet zomaar een ambitieus, geschiedkundig project was om het verleden vast te leggen. Dit waren geen museumstukken als voorbeeld van bepaalde Amerikaanse kledinglijnen, het waren complete garderobes waarmee moeiteloos honderden mensen in vrijwel elke modestijl uit de afgelopen twintig jaar uitgedost konden worden. Het zag ernaar uit dat de bevolking van Willawauk zo buitensporig zuinig was - iedere man, iedere vrouw en ieder kind - dat ze de handen in elkaar geslagen hadden om op grote schaal hun ouderwetse kleren op te slaan, voor het geval in de toekomst bepaalde ouderwetse dingen weer in de mode zouden komen en weer opnieuw gebruikt konden worden. Het was een verstandige en bewonderenswaardige poging om het hoofd te bieden aan de dure tirannie van modeontwerpers. Maar wat waren dat voor mensen, wat was dat voor gemeenschap die het was gelukt om in een wegwerpcultuur zoals de Amerikaanse, waarin vrijwel alles was ontworpen om uiteindelijk in de vuilnisbak te belanden, een zo gigantisch opslagprogramma als dit te organiseren en tot in de puntjes uit te voeren? Een gemeenschap van robots wellicht. Een gemeenschap van mieren.

Susan bleef tussen de stapels door dwalen, waarbij haar verwarring alleen maar toenam. Ze vond een groot aantal dozen met het opschrift: officieuze feestdagen: halloween. Ze peuterde het plakband van een van de dozen en maakte hem open. Hij zat stampvol maskers: trollen, heksen, kobolden, vampieren, het monster van Frankenstein, weerwolven, buitenaardse wezens en een hele verzameling enge koppen. Ze trok een andere doos open en vond de versierselen voor een Halloween-party: oranje en zwarte papieren slingers, plastic lantaarntjes, hele bossen echte korenaren en uit zwart papier geknipte silhouetten van katten en spoken. Deze gigantische verzameling Halloween-spullen diende niet alleen voor feestjes in de Sint-Janskerk; er was genoeg om de hele stad te versieren en alle kinderen die er woonden van een kostuum te voorzien.

Ze liep door de gangpaden en las de etiketten op een aantal van de honderden andere dozen die er stonden:

officieuze feestdagen: valentijnsdag

officiële feestdagen: kerstmis
officiële feestdagen: oudejaarsavond

officiële feestdagen: independence day
officiele feestdagen: thanksgiving

privéfeesten: geboorte

privéfeesten: verjaardag

privéfeesten: trouwdag

privéfeesten: bar mitswa

privéfeesten: vrijgezellenavond

Susan hield eindelijk op met het bekijken van de dozen en de kasten omdat ze besefte dat er geen antwoorden voor de hand lagen. Op die manier rezen er alleen nog maar nieuwe vragen over Willawauk. Het was zelfs zo dat naarmate ze langer in deze ruimte rondsnuffelde ze steeds meer verward, gedesoriënteerd en gedeprimeerd raakte. Ze had het gevoel alsof ze achter een wit konijn was aangehold en door in een diep gat te vallen terecht was gekomen in een bizar en allerminst vriendelijk Wonderland. Waarom lagen er versierselen voor een bar mitswa in de lutherse Sint-Janskerk opgeslagen? En was het niet vreemd dat een kerk artikelen voor een vrijgezellenavond in voorraad had? Gore films, posters van naakte vrouwen, feestelijke servetjes met obscene tekeningetjes - hoorden dat soort dingen in een kerk thuis? Waarom was de pastorie niet echt een pastorie? Was er wel een dominee Potter B. Kinfield, of was hij alleen maar een verzinsel, een naam op een bord bij het hek? Als hij echt bestond, waar zou hij dan wonen als het niet in de pastorie was? Werd Willawauk bevolkt door vierduizend of meer hamsters die nooit van hun leven iets weggooiden? Wat was er aan de hand met deze stad? Bij de eerste aanblik zag alles er normaal uit. Maar als je wat beter keek, was er helemaal niets in Willawauk dat bij nadere inspectie niet uiterst vreemd was gebleken. Hoeveel andere gebouwen in de stad waren niet wat ze leken te zijn?

Ze liep vermoeid tussen de dozen door en ging weer terug naar de voordeur. Ze kon zich nog maar nauwelijks overeind houden. Ze vroeg zich af of de kans überhaupt bestond dat ze het uiteindelijk klaar zou spelen om via het konijnenhol weer terug te klauteren naar de echte wereld. Waarschijnlijk niet.

Weer buiten kon ze nog amper op haar benen staan. Haar kleren waren door de regen zo doorweekt geraakt, dat ze aanvoelden alsof ze een paar duizend pond wogen. De regendruppels leken op haar neer te hameren en de wind deelde zulke mokerslagen uit dat ze door haar knieën dreigde te gaan.

Ze wist dat Harch en de anderen haar vroeger of later op zouden pakken en tot het zover was, wilde ze alleen maar ergens zitten waar het warm was. Ze had geen enkele hoop meer dat ze zou kunnen vluchten. Misschien was het in de kerk wel warm. Het zou er in ieder geval droog zijn en dan was ze uit de koude wind. Ten minste - als de kerk wel echt was. Als het maar niet alleen een façade was, een soort nepgevel zoals in Hollywood werd gebruikt.

Er brandde wel licht in de kerk. Misschien was dat een goed teken; misschien was het gebouw ook wel verwarmd.

Ze beklom het twaalftal treden dat naar de zware, met houtsnijwerk versierde deuren leidde in de hoop dat ze niet op slot zouden zitten.

De deuren van een kerk moesten eigenlijk altijd open zijn, vierentwintig uur per dag, zodat je naar binnen kon om te bidden of om troost te zoeken op elk tijdstip dat je de behoefte voelde om aan de kwellingen van alledag te ontsnappen. Zo hoorde het te zijn, maar in dat goeie, ouwe Willawauk, Oregon was je nergens zeker van. Ze was bij de deuren aangekomen. Er waren er vier, twee paar dubbele deuren. Ze probeerde de meest rechtse. Hij zat niet op slot.

Er was dus in ieder geval iets in Willawauk dat was zoals het behoorde te zijn.

Terwijl ze de deur opentrok en op het punt stond het gebouw binnen te gaan, hoorde ze achter zich in de
straat een motor. Het geluid van banden op een nat wegdek. Het gepiep van remmen. Ze draaide zich om en keek de trap af. Aan de rand van het trottoir voor de kerk was een ambulance gestopt. Op de zijkant stonden drie woorden geschilderd: streekziekenhuis willawauk county. 'Dat bestaat verdomme helemaal niet,' zei Susan, verrast dat er nog een spoortje boosheid over was in de diepe poel van gelatenheid en moedeloosheid waarin ze zich bevond.

Jellicoe en Parker stapten uit de ambulance en keken naar haar op. Ze waren niet langer gekleed als politieagenten. Ze waren gekleed in witte regenjassen en witte regenmutsen en hadden zwarte laarzen aan. Ze hadden hun rol van ziekenhuisbroeders weer opgepakt. Susan was niet van plan om voor hen weg te lopen. Dat kon ze niet meer. Haar energie en haar wilskracht waren verdwenen, uitgeput.

Aan de andere kant was ze ook weer niet van plan om de trap af te gaan en hun rechtstreeks in de armen te lopen. Ze konden haar komen halen en haar naar de ambulance terugdragen.

Ondertussen zou ze naar binnen gaan waar het warm was en zover de kerk inlopen als haar benen haar wilden dragen, zodat Jellicoe en Parker haar dat hele stuk terug zouden moeten dragen als ze haar meenamen naar de ambulance. Het was een nietig en misschien zinloos protest. Eigenlijk een beetje zielig. Maar passief verzet was het enige waar ze nog toe in staat was. Het was inderdaad warm in de kerk. Het was een heerlijk gevoel.

Ze schuifelde door de vestibule. En verder naar de echte kerk. Over het middenpad. Naar het altaar toe. Het was een mooie kerk. Veel hout, marmer en koper. Overdag, als het licht door de gebrandschilderde ramen naar binnen viel en alles met heldere kleuren overgoot, zou het hier prachtig zijn.

Ze hoorde Carl Jellicoe en Herbert Parker achter haar de kerk binnenlopen.

Haar pijnlijke, trillende benen brachten haar helemaal tot aan de voorste bank, maar ze wist dat ze haar niet langer zouden houden als ze nog een stap verder ging. 'Hé, slet,' zei Jellicoe van achter uit de kerk. Ze weigerde om zich om te draaien en hen aan te kijken, ze wilde niet laten merken dat ze bang voor hen was. Ze ging op de eerste, glanzend gepoetste bank zitten. 'Hé, trut.'

Susan keek voor zich uit en staarde naar het grote koperen kruis achter het altaar. Ze wenste dat ze een gelovige vrouw was, dat de aanblik van dat kruis haar troost zou bieden.

Voor in de kerk, links van het altaar, ging de deur naar
de sacristie open. Twee mannen kwamen erdoor naar
binnen.

Ernest Harch.

Randy Lee Quince.

Pas nu bleek hoezeer ze gemanipuleerd was. Haar vlucht was niet haar eigen idee geweest. Het was hun idee geweest, een onderdeel van hun spelletje. Ze hadden met haar gespeeld zoals een kat af en toe met een gevangen muis kan spelen: hem laten denken dat hij werkelijk de vrijheid krijgt als hij zich weet los te wurmen en hem een eindje weg te laten lopen om hem vervolgens weer meedogenloos beet te pakken. De davidster was niet per ongeluk in de badkamer achtergebleven. Ze hadden hem daar met opzet laten liggen, om haar zover te krijgen dat ze weer zou ontsnappen, zodat de katten nog wat lol aan haar konden beleven. Ze had nooit ook maar een schijn van kans gehad. Harch en Quince liepen de treden voor het altaar af en liepen naar het hek waar de communie kon worden afgelegd.

Jellicoe en Parker doken naast haar in het gangpad op. Ze liepen allebei te grijnzen.

Ze was gebroken. Ze kon zelfs geen hand meer optillen bij wijze van protest, laat staan dat ze iets tegen hen kon beginnen.

'Heb jij er net zoveel plezier aan beleefd als wij?' vroeg Carl Jellicoe aan haar. Parker lachte.

Susan zei niets. Ze keek strak voor zich uit. Harch en Quince deden een deurtje in het communiehek open en liepen naar de eerste bank waar Susan zat. Ze keken glimlachend op haar neer. Ze stonden allemaal te lachen.

Ze keek tussen Harch en Quince door, in een poging haar ogen strak op het kruis gevestigd te houden. Ze wilde niet dat ze zouden zien dat ze van angst zat te trillen, ze was vastbesloten om hun althans deze ene keer dat genoegen te ontzeggen.

Harch bukte zich terwijl hij vlak voor haar stond, zodat ze gedwongen was om hem aan te kijken. 'Arme meid,' zei hij, terwijl zijn gruizige stem de spot dreef met elke poging tot sympathie. 'Is ons kleine trut- je zo moe? Heeft ze zich vanavond de beentjes uit haar lekkere lijfje gelopen?'

Susan wilde niets liever dan haar ogen sluiten en wegzakken in de duisternis die in haar zat opgesloten. Ze wilde in zichzelf wegkruipen, voor een heel, heel lange tijd.

Maar ze verzette zich tegen dat gevoel. Ze keek Harch recht in zijn kwaadaardige, vrieskoude grijze ogen en haar maag draaide zich om, maar ze wendde haar blik niet af.

'Heb je je tong ingeslikt?'

'Dat hoop ik niet,' zei Quince. 'Die wil ik haar zelf uitrukken!'

Jellicoe giechelde.

Harch zei tegen Susan: 'Wil je weten wat er precies aan
de hand is?'

Ze gaf geen antwoord.

'Weet je waar het nou allemaal om gaat, Susan?' Ze wierp hem een nijdige blik toe. 'O, wat ben je toch stoer,' zei hij spottend. 'Het sterke, zwijgzame type. Ik ben dól op sterke, zwijgzame vrouwen.'

De andere drie mannen lachten.

Harch zei: 'Ik weet zeker dat je wilt weten wat er aan de hand is, Susan. Ik ben er in feite van overtuigd dat je sterft van verlangen om dat te weten.' 'Sterft,' zei Jellicoe giechelend.

De anderen lachten mee, alsof het om een geheime grap ging.

'Dat auto-ongeluk van je,' zei Harch. 'Drie kilometer ten zuiden van de afslag naar de Viewtop Inn. Dat is echt gebeurd.'

Ze weigerde om zich tot commentaar te laten verlokken.

'Je bent met de auto over de rand van de weg geschoten,' zei Harch, 'en tegen een stel bomen aangeknald. Daar hebben we niet over gelogen. Van de rest klopte uiteraard niets.'

'We zijn een stel schaamteloze leugenaars,' zei Jellicoe giechelend.

'Je hebt helemaal geen drie weken in coma gelegen,' zei Harch tegen haar. 'En het ziekenhuis was uiteraard ook niet echt. Het waren allemaal leugens en bedrog, een slim spelletje, de mogelijkheid om wat plezier met je te beleven.'

Ze wachtte terwijl ze zijn kille blik bleef trotseren. 'Je had helemaal de tijd niet om lekker lui in coma te gaan liggen,' zei Harch. 'Bij dat ongeluk was je op slag dood.'

O shit, dacht ze moe. Wat zijn ze nu weer van plan?

'Op slag,' zei Parker.

'Zwaar hersenletsel,' zei Jellicoe.

'Niet zomaar een sneetje op je voorhoofd,' zei Quince. 'Je bent dood, Susan,' zei Harch.

'Je bent hier nu bij ons,' zei Jellicoe. Nee, nee, nee, dacht ze. Dit is gekkenwerk. Dit is waanzin.

'Je bent in de hel,' zei Harch. 'Samen met ons,' zei Jellicoe.

'En wij hebben opdracht gekregen om je te amuseren,' zei Quince.

'En daar verheugen we ons echt op,' zei Parker.

'Heel erg,' zei Quince.

Néé!

'Ik had nooit gedacht dat jij hier zou belanden,' zei Jellicoe.

'Niet zo'n brave trut als jij,' zei Parker. 'Je moet wel ontzettend veel slechte eigenschappen hebben gehad,' zei Jellicoe.

'Maar we zijn echt blij dat je toch kon komen,' zei Quince. Harch bleef haar alleen maar aanstaren, met een strakke blik, waarbij zijn koude ogen haar tot in haar ziel leken te bevriezen.

'We gaan een gezellig feestje bouwen,' zei Jellicoe. 'Een feestje waar nooit een eind aan zal komen,' zei Quince.

'Met ons vijven,' zei Jellicoe. 'Ouwe vrienden onder elkaar,' zei Parker. Susan sloot haar ogen. Ze wist dat het niet waar was. Het kón gewoon niet waar zijn. Er bestond niet zoiets als de hel. Er bestond geen hel en er bestond geen hemel. Daar was ze altijd vast van overtuigd geweest. Maar gingen ongelovigen niet altijd naar de hel? 'Laten we haar nu pakken, hier op deze plek,' zei Jellicoe.

'Ja,' zei Quince. Ze deed haar ogen open. Jellicoe ritste zijn broek open.

Harch zei: 'Nee. Morgenavond. Op de zevende verjaardag van mijn dood. Ik wil dat ze zich daar goed van bewust zal zijn.'

Jellicoe aarzelde, zijn gulp halfopen.

'En trouwens,' zei Parker, 'we willen het op de juiste
plek met haar doen. En dat is niet hier.'

'Precies,' zei Harch.

God, alsjeblieft, dacht Susan, laat me weer uit dat konijnenhol omhoogklimmen... of laat me gewoon slapen. Ik kan hier op deze bank onderuitzakken... en in slaap vallen... voor eeuwig.

'Laten we die trut hier weghalen,' zei Harch. Hij stond op, stak zijn hand uit, greep Susan bij haar trui en sleurde haar overeind. 'Ik heb hier heel lang op gewacht,' zei hij met zijn gezicht vlak bij het hare. Ze probeerde zich uit zijn greep los te trekken. Hij gaf haar een klap in haar gezicht. Haar tanden rammelden en haar blik vertroebelde. Ze zakte in elkaar en andere handen grepen haar vast. Ze droegen haar de kerk uit. Ze behandelden haar niet met zachtheid.

In de ambulance gespten ze haar vast en Harch begon een injectie voor haar klaar te maken. Eindelijk kon ze haar lethargie voldoende van zich afschudden om haar mond open te doen. 'Als dit de hel is, waarom heb je dan een injectie nodig om me buiten westen te krijgen? Waarom spreek je niet gewoon een vloek over me uit?'

'Omdat dit véél leuker is,' zei Harch met een grijns en ramde met woest genoegen de injectienaald in haar arm. Ze gilde het uit van de pijn. Daarna viel ze in slaap.

17

Flikkerend licht. Dansende schaduwen. Een hoog, donker plafond. Susan lag in bed. Het ziekenhuisbed.

Haar arm deed pijn op de plek waar Harch haar zo venijnig met de naald had geprikt. Haar hele lichaam deed pijn.

Dit was niet haar oude kamer. Het was hier koud, veel te koud voor een ziekenhuiskamer. Haar lichaam was warm onder de dekens, maar haar schouders, haar nek en haar gezicht waren behoorlijk koud. Het was hier ook vochtig en muf. Heel erg muf. En het was een bekende plek.

Haar blik was troebel. Ze kneep haar ogen samen, maar ze kon nog steeds niets zien.

Ze werd duizelig van het turen. Ze had het gevoel alsof ze in een draaimolen zat in plaats van in een bed; ze bleef maar rondtollen totdat ze weer in slaap zakte.

Later.

Voordat ze haar ogen opendeed, lag ze een moment te luisteren naar het gebulder van neerstortend water. Regende het nog steeds buiten? Het klonk als een regelrechte hoosbui, alsof het Armageddon was aangebroken met een tweede zondvloed.

Ze opende haar ogen en werd onmiddellijk weer duizelig, al was het niet zo erg als daarvoor. Ook nu was er weer een flikkerend licht en dansende schaduwen, net als de eerste keer. Maar nu besefte ze dat het kaarslicht was, waarvan de vlammen wakkerden omdat ze op de tocht stonden.

Ze draaide haar hoofd om op het kussen en zag de kaarsen. Tien stevige cilinders van was stonden op de rotsen en op de dichtstbijzijnde kalksteenrichels en plateaus. Néé!

Ze keerde haar hoofd in de andere richting, de kant waar ze het water hoorde bulderen, maar ze kon niets zien. Het kaarslicht verdreef de duisternis slechts een meter of vijf. De waterval was veel verder weg, dat was zeker een afstand van vijfentwintig a dertig meter, maar hij
was er wel degelijk, bruisend en omlaag stortend in de donkerste hoek van de grot. Ze was in het Huis van de Donder. Nee, nee, hield ze zichzelf voor. Nee, dit moet een droom zijn. Of anders heb ik een delirium. Ze sloot haar ogen om het kaarslicht niet te hoeven zien. Maar ze kon niet net doen alsof ze de muffe geur van de grot niet rook of het donderende lawaai van de ondergrondse waterval niet hoorde. Verdomme nog aan toe, ze was viereneenhalfduizend kilometer van het Huis van de Donder verwijderd. Ze was in Oregon, niet in Pennsylvania. Waanzin. Of de hel.

Iemand trok de dekens van haar af en ze deed met een ruk haar ogen open terwijl ze naar adem snakte en het uitgilde.

Het was Ernest Harch. Hij legde een van zijn handen op haar been en ze besefte dat ze naakt was. Hij liet zijn hand over haar blote dij glijden, dwars over haar dikke pluk schaamhaar, over haar buik, tot hij bij haar borsten was aangekomen. Ze verstijfde onder zijn aanraking. Hij lachte. 'Nee, nog niet. Nu nog niet, lieve trut. Het duurt nog wel even. Vannacht. Dan wil ik pas. Precies op het tijdstip dat ik in de gevangenis om het leven kwam. In dezelfde minuut dat die verdomde nikker mij een mes in mijn keel stak, zal ik jou ook een mes in je keel zetten en dan zal ik tegelijkertijd diep in je wegzakken en je naaien. Ik zal in je klaarkomen als ik het mes diep in dat mooie keeltje van je zet. Vanavond, niet nu.'

Hij nam zijn hand van haar borsten. Hij tilde zijn andere hand op en ze zag dat hij een injectiespuit vasthield. Ze probeerde rechtop te gaan zitten. Jellicoe dook op en duwde haar achterover. 'Ik wil dat je nog een tijdje lekker uitrust,' zei Harch.

'Zodat je helemaal fit bent voor het feestje van vanavond.'

Hij was opnieuw ruw met de naald. Toen hij klaar was met de injectie zei hij: 'Carl, weet je wat ik nu het leukst vind aan het feit dat ik haar ga vermoorden?'

'Wat dan?' vroeg Jellicoe.

'Dat het niet het einde is. Dat het pas het begin is. Dat ik haar steeds weer opnieuw zal mogen vermoorden.' Jellicoe giechelde.

Harch zei: 'Dat zal je lot zijn, trut. Zo zul je de eeuwigheid doorbrengen. We zullen je iedere avond opnieuw misbruiken en iedere avond gaan we je weer vermoorden. En we doen het iedere keer op een andere manier. Er zijn duizenden manieren, een ontelbaar aantal manieren om te sterven. En jij zult ze allemaal leren kennen.' Waanzin.

Ze zonk weg in een verdoofde slaap.

Onderwater. Ze zat onderwater en ze was bezig te verdrinken.

Ze deed haar ogen open, snakkend naar adem en besefte dat ze alleen overspoeld werd door het geluid van water. De waterval.

Ze lag nog steeds in bed. Ze probeerde overeind te komen en de dekens gleden van haar af, maar ze had de kracht niet om rechtop te blijven zitten en ze zakte met kloppend hart weer tegen de kussens. Ze sloot haar ogen. Een minuutje maar. Of misschien een uurtje. Ze wist het op geen stukken na. ' Susan...'

Ze opende haar ogen en werd vervuld van angst. Ze had een waas voor haar ogen, maar in het flikkerende licht zag ze een gezicht.

'Susan...'

Hij kwam dichterbij en nu zag ze hem duidelijk. Het was Jerry. Dat afschuwelijke, rottende gezicht. Zijn lippen waren dikker, nog meer opgezwollen dan eerst, barstensvol pus. 'Susan...'

Ze gilde. Hoe harder ze schreeuwde, des te sneller het bed leek rond te tollen. Ze werd de oneindige ruimte in geslingerd.

En werd weer wakker.

De uitwerking van het verdovende middel was bijna verdwenen. Ze bleef met gesloten ogen liggen, bang om ze open te doen.

Ze wenste dat ze niet wakker was geworden. Ze wilde eigenlijk nooit meer wakker worden. Ze wilde doodgaan. 'Susan?'

Ze bleef roerloos liggen.

Harch schoof met zijn duim een van haar oogleden omhoog en van schrik vertrok ze haar gezicht. Hij grinnikte. 'Probeer me niet voor de gek te houden, stomme trut. Ik weet dat je bij je positieven bent.' Ze voelde zich verdoofd. Bang maar verdoofd. Als ze geluk had, zou dat gevoel van verdoving misschien toenemen tot dat het enige was dat ze nog zou voelen. 'Het is bijna zover,' zei Harch. 'Wist je dat? Over een uurtje of zo gaat het feest beginnen. En over drie uur snij ik je je keel af. Op die manier hebben we nog twee uur om dat feestje te bouwen, zie je. Want we willen de andere jongens toch niet teleurstellen, hè? Twee uur zal toch wel genoeg voor hen zijn, denk je ook niet? Je zult hen wel snel uitputten, zo'n sexy meid als jij bent.' Het leek allemaal zo onwerkelijk. Het was te maf, te onzinnig, te wazig om echt te kunnen zijn. Een ziekenhuisbed midden in een grot? Dat kon toch niet waar zijn. De terreur, de agressie, het gesuggereerde geweld, de pure kwaadaardigheid van Harch... het leek zich allemaal in een droom af te spelen.

En toch voelde ze de afzonderlijke pijn van de beide plekken waar hij een naald in haar arm had gejast. Dat voelde wel degelijk echt aan.

Harch trok de dekens van haar af en legde haar weer bloot.

'Klootzak,' zei ze zwak, zo zwak dat ze haar eigen stem nauwelijks kon horen.

'Ik wil alleen maar even voorgenieten,' zei Harch. 'Vertel me eens, meid, heb jij er net zoveel zin in als ik? Hmmmmm?'

Ze sloot haar ogen op zoek naar vergetelheid en ze - 'Harch!'

- hoorde McGee de naam van haar kwelgeest roepen. Ze opende haar ogen en zag dat Harch zich met een verbaasde uitdrukking op zijn gezicht van haar afkeerde. Hij zei: 'Wat heb jij hier te zoeken?' Omdat ze de kracht niet had om rechtop in bed te gaan zitten, tilde Susan haar hoofd zo hoog mogelijk op van het kussen ook al was dat niet ver, en zag Jeff McGee. Hij stond maar een meter of twee van het bed af. De in de tocht flakkerende kaarsenvlammen wierpen deinende schaduwen over hem heen zodat het net leek alsof hij een wapperende cape droeg. Hij had een pistool met een lange loop in zijn hand en het was op Harch gericht.

Harch zei: 'Wat ben jij voor de duivel van...' McGee schoot hem in zijn gezicht. Harch sloeg achterover, buiten haar gezichtsveld, en sloeg met een misselijkmakende klap tegen de grond. Het pistool had alleen een kuchend geluid voortgebracht en Susan besefte dat een gedeelte van de lange loop een geluiddemper was.

Het zachte plofje, de manier waarop het gezicht van Harch uit elkaar was gespat en de logge manier waarop hij tegen de grond was geklapt - dat alles had het onmiskenbare, gruizige gevoel van realiteit. Het was niet de gestileerde, overdreven, eindeloos aanhoudende, surrealistische gewelddadigheid waaraan ze de laatste paar dagen onderworpen was; dit leek in de verste verte niet op een droom. Het was de dood: koud, hard en snel. McGee kwam naar de rand van haar bed toe. Susan keek met knipperende ogen naar het pistool. De onverwachte gang van zaken had haar verwarring er niet minder op gemaakt. Ze had het gevoel alsof ze op de rand van een afgrond balanceerde. 'Is het nu mijn beurt?'

Hij stopte het pistool in een zak van zijn overjas. Hij had een tas in zijn andere hand en die liet hij nu op het bed vallen. Nee, geen tas. Het was een kussensloop, waar allerlei dingen ingepropt waren. 'We gaan hier weg,' zei hij.

Hij begon kleren uit het kussensloop te voorschijn te halen. Haar kleren. Een slipje. Een donkere lange broek. Een witte trui. Een paar instapschoenen. Er zat nog een groot, rond voorwerp onder in het kussensloop en ze zat er met groeiende angst naar te kijken. Het gevoel dat ze droomde nam weer bezit van haar; de werkelijkheid vervaagde en ze was er plotseling zeker van dat het laatste ding in dat kussensloop het afgehakte, rottende hoofd van Jerry Stein was. 'Nee!' zei ze. 'Hou op!'

Hij trok het laatste voorwerp uit het kussensloop. Het was alleen maar haar corduroy blazer, die tot een prop was opgerold.

Niet het hoofd van een dode man. Maar ze voelde zich er geen greintje beter om. Ze zweefde nog steeds, niet in staat om zich aan de werkelijkheid vast te klampen en haar evenwicht te hervinden. 'Nee,' zei ze. 'Nee. Ik kan nu niets meer hebben. Maak er maar gewoon een einde aan."

McGee keek haar even vreemd aan en toen sloop er begrip in zijn blauwe ogen. 'Je denkt dat het alleen maar
een smoesje is om weer een aantal vervelende geintjes met je uit te halen.' 'Ik ben echt ontzettend moe,' zei ze. 'Maar dat is het niet,' zei hij. 'Het is geen smoes.' 'Ik wil gewoon dat het nu ophoudt.' 'Luister, de helft van je vermoeidheid wordt veroorzaakt door dat verdovende middel dat ze je ingespoten hebben. Over een poosje knap je wel weer op.' 'Ga weg.'

Ze kon haar hoofd niet langer omhooghouden. Ze liet zich weer op het kussen neervallen. Het kon haar niet eens schelen dat ze naakt voor hem lag. Ze deed geen poging om de dekens te pakken. Ze wist toch niet zeker of ze die wel zou kunnen optrekken. En trouwens, elke poging tot kuisheid was ronduit belachelijk na alles wat ze haar al hadden aangedaan, na wat ze al van haar hadden gezien. Ze had het koud. Maar dat kon haar ook niets schelen. Ze kon zich nergens meer druk over maken. 'Hoor eens,' zei McGee, 'ik verwacht echt niet dat je begrijpt wat er aan de hand is. Dat leg ik je later wel uit. Je moet me nu gewoon vertrouwen.' 'Dat heb ik ook gedaan,' zei Susan zacht. 'Ik vertrouwde
je.'

'En hier ben ik dan.' 'Ja. Hier ben je dan.'

'Ik ben hier om je te rédden, suffie.' Hij zei het op een toon die blijk leek te geven van oprechte ergernis en genegenheid.

'Waar kom je me uit redden?'

'Uit de hel,' zei hij. 'Was dat niet het laatste sprookje dat ze je op de mouw probeerden te spelden? De hel. Zo stond het althans in het programma.' 'Programma?'

Hij zuchtte en schudde zijn hoofd. 'Daar hebben we nu geen tijd voor. Je moet me vertrouwen.' 'Ga weg.'

Hij schoof een arm onder haar schouders en zette haar rechtop. Hij greep de witte trui en probeerde haar armen in de mouwen te wurmen.

Ze deed haar uiterste best om tegen te stribbelen. 'Niet meer,' zei ze. 'Geen zieke spelletjes meer.' 'Christus!' zei hij. Hij liet de trui vallen en legde haar voorzichtig terug op het kussen. 'Blijf liggen en luister goed. Je kunt toch wel luisteren?' Voordat ze antwoord kon geven, trok hij een penlight uit de zak van zijn overjas, knipte dat aan en liep haastig weg, de duisternis in. Het geluid van de waterval waarnaar hij onderweg leek te zijn, maskeerde al snel het plof-plof-plof van zijn voetstappen. Misschien zou hij haar nu met rust laten. Of haar om zeep helpen. Het een of het ander. Ze sloot haar ogen.

Het gebulder van de waterval hield abrupt op. Binnen een seconde veranderde het Huis van de Donder in het Huis van de Stilte.

Ze opende haar ogen en fronste. Ze had heel even het idee dat ze doof was geworden.

Vanuit het donker schreeuwde McGee haar toe: 'Hoor je het nu? Het is niets anders dan een bandopname van een waterval.' Hij kwam weer naar haar toe terwijl hij tegen haar praatte; er was nu geen geluid dat zijn voetstappen maskeerde. 'Het was een bandopname die door vier quadrafonische luidsprekers denderde.' Hij kwam weer binnen bereik van het licht van de kaarsen en deed zijn penlight uit. 'Het is de droogste waterval die je ooit onder ogen zult krijgen. En deze grot? Alleen maar een stel uitgeholde rotsen van papier-maché, karton en speeksel. Een toneeldecor. Daarom staan er zo weinig kaarsen; als je ook maar een meter verder had kunnen kijken, zou je hebben begrepen dat het allemaal bedrog was. Het staat midden in de gymzaal van de middelbare school om je het gevoel te geven dat er achter dat duister een grote ruimte is. Ik zou de lichten wel aan willen doen zodat je het zelf kunt zien, maar ik durf het risico niet te nemen dat we de aandacht zullen trekken. De ramen zijn wel verduisterd, maar als er ook maar een lichtstraaltje naar buiten valt, zou iemand dat in de gaten kunnen krijgen - en halsoverkop hiernaartoe komen rennen. En die muffe lucht, voor het geval je je dat misschien afvraagt, komt gewoon uit een spuitbus. Je gebruikt het om een speleoloog op z'n gemak te stellen. Een paar van onze mensen hebben dat in het lab voor elkaar weten te krijgen. Handige jongens, hè?' 'Wat is Willawauk eigenlijk?' vroeg ze, ondanks alles toch geïnteresseerd, in weerwil van haar angst dat er opnieuw een loopje met haar zou worden genomen. 'Dat leg ik je in de auto wel uit,' zei McGee. 'Daar hebben we nu geen tijd voor. Je móét me gewoon vertrouwen.'

Ze aarzelde. Haar hoofd tolde.

Hij zei: 'Als je me niet vertrouwt, kom je er waarschijnlijk nooit achter wat Willawauk is.' Ze ademde langzaam uit. 'Akkoord.' 'Ik wist wel dat je lef had,' zei hij glimlachend. 'Ik heb hulp nodig.' 'Dat weet ik.'

Ze liet zich door hem aankleden. Ze had het gevoel dat
ze een klein meisje was toen hij haar haar trui aantrok,
haar slipje en vervolgens haar spijkerbroek omhooghees
en haar schoenen aan haar voeten schoof.

'Ik geloof niet dat ik kan lopen,' zei ze.

'Ik was ook niet van plan om je te laten lopen. Maar
kun je wel de zaklantaarn vasthouden?'

'Dat zal me wel lukken, denk ik.'

Hij tilde haar op. 'Zo licht als een veertje. Een uit de
kluiten gewassen veertje. Sla je vrije arm om m'n nek en
houd je stevig vast.'

Ze liet zich door hem vertellen waar ze de lamp op moest richten en hij droeg haar de namaakgrot uit en stak de vloer van de gymzaal over. De straal van de kleine zaklantaarn kaatste omhoog van de glanzend geboende houten vloer en in dat zwakke schijnsel merkte ze op dat ze onder een basketbalring doorliepen. Daarna liepen ze een betonnen trap af, gingen een deur door die McGee op een kiertje had laten staan en kwamen in een kleedkamer terecht.

Daar was het licht aan en drie dode mannen lagen verspreid over het stuk tussen het kantoortje van de gymleraar en de hokjes waarin de kleren opgeborgen werden. Jellicoe en Parker lagen op de grond. De helft van Jellicoes gezicht was verdwenen. Parker had twee gaten in zijn borst. Quince lag dwars over een bank, terwijl er nog steeds bloed op de grond drupte uit een wond in zijn hals.

Terwijl hij een beetje begon te puffen droeg McGee haar tussen twee rijen hoge kledinghokjes door, langs de doucheruimte, naar een andere deur die nog op een kier openstond. Hij duwde hem met zijn schouder verder open en stapte een goed verlichte gang binnen. Daar lag nog een dode man op de vloer. 'Wie is dat?' vroeg Susan. 'Een bewaker,' zei McGee.

Ze liepen een eindje de gang in, sloegen toen de hoek om naar een andere gang en stapten op een stel metalen deuren af, waarnaast nog een lijk lag, kennelijk weer een bewaker.

'Doe de lantaarn uit,' zei McGee. Ze schakelde hem uit, hij drukte op de stalen balk die als deuropener fungeerde en toen stonden ze ineens buiten.

Het was een heldere, koude nacht. Er was bijna een volle dag verlopen terwijl zij van de ene verdoving in de andere was gegleden.

Twee auto's stonden op de parkeerplaats van de school te wachten. McGee, die inmiddels behoorlijk liep te hijgen, nam haar mee naar een blauwe Chevrolet en zette haar ernaast neer. Ze leunde tegen de auto aan, want haar benen waren zelfs te zwak om haar de paar seconden te dragen die hij nodig had om het portier open te doen en haar in de auto te helpen. Ze reden brutaalweg Willawauk uit via Main Street, die uiteindelijk overging in een b-weg. Ze lieten niet alleen Willawauk achter zich, maar ook het gebouw waarin zij ter verpleging was opgenomen. Ze zeiden geen van beiden een woord tot de laatste lichten van de stad uit het zicht waren en ze alleen nog maar een wild groen landschap om zich heen zagen.

Opgekruld in de passagiersstoel keek Susan opzij naar McGee. Zijn gezicht zag er vreemd uit in het groene schijnsel van de meters op het dashboard. Vreemd, maar niet dreigend.

Ze vertrouwde hem nog steeds niet helemaal. Ze wist niet wat ze ervan moest denken. 'Vertel op,' zei ze.

'Ik weet niet precies waar ik moet beginnen.' 'Dat maakt niet uit, verdomme. Begin maar gewoon ergens.'

'De Milestone Corporation,' zei hij. 'Daarginds op de heuvel.'

'Nee, nee. Dat bord dat jij op het grasveld bij het ziekenhuis zag staan toen je in de Pontiac ontsnapte - dat was daar alleen maar neergezet om je in verwarring te brengen en ervoor te zorgen dat je nog meer gedesoriënteerd zou raken.' 'Dus het is echt een ziekenhuis.' 'Een ziekenhuis - en nog iets anders. De echte Milestone Corporation bevindt zich in Newport Beach.' 'En daar werk ik voor?'

'O ja. Dat is allemaal waar. Hoewel het niet Phil Gomez was die je aan de telefoon had. Dat was iemand in Willawauk die net deed alsof hij Gomez was.' 'Wat doe ik eigenlijk bij Milestone?' 'Het is een denktank, precies zoals ik je verteld heb. Maar ze werken niet voor de privé-industrie. Milestone is de dekmantel voor een supergeheime denktank van het Amerikaanse leger die onder direct toezicht staat van het ministerie van defensie en de president. Het congres is niet eens van het bestaan ervan op de hoogte; ze krijgen alles wat ze nodig hebben via een enorme omweg toegewezen. Bij Milestone zijn vierentwintig van de meest uitzonderlijke wetenschappelijke breinen uit het hele land samengebracht, die de beschikking hebben over waarschijnlijk de meest geavanceerde databank en het meest geavanceerde computersysteem ter wereld. Iedere man en iedere vrouw bij Milestone is een briljant specialist op zijn of haar terrein, en elke vorm van wetenschap wordt bestreken.'

'Ben ik een van die experts?' vroeg ze, terwijl ze zich nog steeds niets van Milestone herinnerde en niet eens zeker wist of het eigenlijk wel bestond. 'Jij bent een van de twee partikelfysici die ze daar hebben.'

'Daar kan ik me niets van herinneren.' 'Dat weet ik.'

Terwijl hij over het donkere, beboste platteland reed, vertelde McGee haar alles wat hij van Milestone af wist

-    of ten minste, alles wat hij ervan bewéérde te weten. Milestone had (althans volgens McGee) één belangrijke doelstelling: de ontwikkeling van een ultiem wapen

-    een atoomstraal, een nieuw soort laser, een nieuw biologisch wapen, noem maar op waardoor op de een of andere manier alle nucleaire wapens niet alleen verouderd zouden zijn, maar ook nutteloos. De Amerikaanse regering was er al een tijdje van overtuigd dat de Sovjet-Unie streefde naar een nucleaire suprematie met het vaste voornemen om als eerste een aanval te lanceren op het moment dat een dergelijke monstrueuze tactiek hoogstwaarschijnlijk zou leiden tot een onomstreden, pijnloze sovjetzege. Maar tot voor kort was het niet gelukt om het Amerikaanse volk het idee aan te smeren dat herbewapening dringend noodzakelijk was. Daarom zagen de president en de minister van defensie medio jaren zeventig geen enkel lichtpuntje en moesten ze op een wonder hopen: een wonderwapen dat het hele sovjetarsenaal in een klap zou uitschakelen en de mensheid zou vrijwaren van de holocaust van een atoomoorlog. Hoewel het niet mogelijk was om een grootscheepse herbewapening door te voeren die honderden miljarden dollars zou gaan kosten, kon er wél in het geheim een nieuw researchcentrum worden opgezet, waarvoor meer geld ter beschikking werd gesteld dan ooit tevoren, in de hoop dat de Amerikaanse vindingrijkheid het land uit de problemen zou halen. Milestone werd Amerika's laatste hoop.

'Maar dat soort research werd toch allang gedaan?' zei Susan. 'Waarom moest daar zo nodig een nieuw programma voor worden opgezet?'

'Anti-oorlogselementen binnen de researchwereld - voornamelijk nog niet afgestudeerde lab-assistenten - drukten informatie achterover en lieten die uitlekken naar iedereen die maar wilde luisteren en mee wilde werken aan de strijd tegen de oorlogsmachine van het Pentagon. In het midden van de jaren zeventig lag het voornamelijk op de universiteiten verrichte onderzoek naar nieuwe wapens min of meer op z'n gat. De president wilde dat onderzoek helemaal buiten de schijnwerpers laten voortzetten, zodat eventuele doorbraken het exclusieve eigendom van de Verenigde Staten zouden blijven. Jarenlang was de Sovjet-Unie niet eens op de hoogte van het bestaan van Milestone. Toen agenten van de kgb daar eindelijk achter kwamen, werd er gevreesd dat de vs mogelijk al in de buurt kwam van het doel - of misschien zelfs al zover was - om de hele sovjetoorlogsmachine buiten werking te stellen. Ze wisten dat ze een van de wetenschappers van Milestone in handen moesten zien te krijgen om hem of haar aan wekenlange, niet-aflatende ondervragingen te onderwerpen.' De Chevy kreeg iets te veel vaart op een lange, steile helling naar beneden en McGee trapte even op de rem. 'De wetenschappers bij Milestone worden aangemoedigd om op de hoogte te blijven van eikaars interessegebieden om te zien of die elkaar ergens wellicht overlappen en om te profiteren van een soort kruisbestuiving van ideeën. De vierentwintig afdelingshoofden van Milestone zijn stuk voor stuk vrijwel geheel op de hoogte van alle werkbare ideeën die de instelling tot nu toe heeft opgeleverd. Dat betekent dat bij veel van de toekomstplannen van het Pentagon roet in het eten kon worden gegooid door een willekeurige employé van Milestone.' 'Dus besloten de sovjets om mij op te pakken,' zei Susan, die hem langzaam maar zeker begon te geloven, maar nog steeds van twijfel vervuld was. 'Ja. De kgb wist erachter te komen wie voor Milestone werkte en deed een onderzoek naar hun achtergrond. Jij leek het meest geschikte doelwit, omdat jij ernstige twijfels begon te koesteren over de ethiek van het wapen- onderzoek. Je was die weg ingeslagen direct nadat je je doctoraat had behaald, toen je pas zesentwintig was en nog niet oud genoeg was om al een compleet uitgebalanceerd normenstelsel te hebben. Naarmate je ouder werd, ging je je ook steeds meer zorgen maken over je werk en het effect daarvan op komende generaties. Er kwam twijfel bovendrijven. Die sprak je uit ten overstaan van je collega's en je hebt zelfs een maand vrijaf genomen om over je positie na te denken, maar je bent er kennelijk niet uitgekomen want je ging weer aan het werk, ook al zat je nog steeds boordevol twijfels.' 'Wat mij betreft, kun je het net zo goed over een volslagen vreemde hebben,' zei Susan terwijl ze een achterdochtige blik op hem wierp. 'Waarom kan ik me hier niets van herinneren, nu je me dit vertelt?' 'Dat zal ik zo uitleggen,' zei hij. 'We zijn bijna bij een punt waar we worden aangehouden.' Ze bereikten het laagste punt van een lange helling en reden een bocht om. Een recht stuk weg van ongeveer anderhalve kilometer strekte zich voor hen uit en het leek alsof in het midden daarvan een wegversperring stond.

'Wat is dat?' vroeg Susan bezorgd. 'Een controlepost van de veiligheidsdienst.' 'En lever je me nu aan hen over? Wordt het akelige spelletje op dit punt weer opgepakt?' vroeg ze, omdat ze nog steeds niet durfde te geloven dat hij aan haar kant stond. Hij keek haar even fronsend aan. 'Geef me de kans, wil je? Geef me gewoon de kans. We verlaten hier een streng bewaakt militair gebied en we moeten langs de veiligheidsdienst.' Hij viste twee stel papieren uit een van de zakken van zijn jas terwijl hij met een hand verderreed. 'Zak onderuit en doe net alsof je slaapt.' Ze deed wat hij zei en gluurde ondertussen met samengeknepen ogen naar de felverlichte controlepost - twee wachthuisjes met daartussen een hek. Vervolgens sloot ze haar ogen en liet haar mond openzakken, alsof ze als een blok lag te slapen. 'Denk erom dat je geen woord zegt.' 'Goed,' zei ze.

'Wat er ook gebeurt, je houdt je mond.' McGee remde af, stopte en draaide het raampje open. Susan hoorde gelaarsde voeten naderen. De wachtpost zei iets en McGee antwoordde. Niet in het Engels.

Susan was zo verbijsterd toen ze hen in een vreemde taal hoorde spreken, dat ze bijna haar ogen opendeed. Het was niet in haar opgekomen om hem te vragen waarom ze net moest doen alsof ze sliep, terwijl hij over papieren beschikte waarmee ze langs de controlepost konden komen. Hij wilde niet dat ze misschien iets tegen de wachtposten zou moeten zeggen; een woord Engels en ze waren gezien.

Het wachten duurde eindeloos, maar ten slotte hoorde ze het mechanische hek opzij rollen. De auto zette zich weer in beweging.

Ze deed haar ogen open, maar keek niet om. 'Waar zijn
we?' vroeg ze aan McGee.

'Heb je de taal niet herkend?'

'Ik vrees van wel.'

'Russisch,' zei hij.

Ze was sprakeloos. Ze schudde haar hoofd: néé, néé!

'Op een kilometer of vijftig van de Zwarte Zee,' zei hij.

'Daar gaan we naartoe. Naar de zee.'

'In de Sovjet-Unie? Dat is onmogelijk. Dat is gewoon te
gek voor woorden!'

'Maar het is wel zo.'

'Nee,' zei ze, terwijl ze tegen het rechterportier aan kroop. 'Dat kan niet waar zijn. Ik word wéér in de maling genomen.'

'Nee,' zei hij. 'Luister nou maar naar me.' Ze had geen andere keus dan naar hem te luisteren. Ze was niet van plan om uit een rijdende auto te springen. En zelfs al slaagde ze erin om uit de auto te komen zonder zelfmoord te plegen, dan zou ze toch niet weg kunnen rennen. Ze zou niet eens ver kunnen lopen. De uitwerking van de medicijnen begon weliswaar af te nemen en ze voelde dat ze weer kracht in haar benen begon te krijgen, maar ze was desondanks nog steeds uitgeput, vrijwel hulpeloos.

Het zou trouwens best kunnen dat McGee dit keer de waarheid sprak. Ze durfde haar leven er nog niet onder te verwedden, maar het was mogelijk. Hij zei: 'Je bent ontvoerd door agenten van de kgb terwijl je op vakantie was in Oregon.' 'Dus er is nooit sprake geweest van een auto-ongeluk?' 'Nee. Dat was alleen maar een onderdeel van het programma dat we hebben opgezet ter ondersteuning van de schijnvertoning in Willawauk. In werkelijkheid ben je in Oregon ontvoerd en via een diplomatieke vlucht de Verenigde Staten uitgesmokkeld.' Ze fronste. 'Waarom kan ik me daar niets van herinneren?'

'Je was gedurende de hele reis naar Moskou verdoofd.' 'Maar ik zou me toch moeten herinneren dat ik ontvoerd ben,' hield ze vol.

'Al je herinneringen aan die gebeurtenis zijn zorgvuldig uit je hersens verwijderd met behulp van bepaalde chemische en hypnotische technieken...' 'Hersenspoeling.'

'Ja. Het was nodig om de herinnering aan de ontvoering uit te wissen en om ervoor te zorgen dat het Willawauk-programma jou de indruk zou geven dat het om de werkelijkheid ging.'

Ze had tientallen vragen over Willawauk en over dat 'programma' waar hij steeds weer aan refereerde, maar ze hield zich in en liet hem het verhaal op zijn eigen manier vertellen.

'In Moskou werd je eerst meegenomen naar een detentieblok van de kgb, een echt vreselijke verdieping van de Lubyanka-gevangenis. Toen je niet bleek te reageren op ondervragingen en op het standaardrecept van psychologische trucjes, pakten ze je wat steviger aan. Je werd niet in elkaar geslagen of zo. Er kwam geen duimschroef aan te pas. Maar in bepaalde opzichten was het veel erger dan lichamelijke martelingen. Ze hebben een veelvoud van uiterst vervelende middelen gebruikt, spul met bijzonder gevaarlijke bijwerkingen, rotzooi die zoveel lichamelijke en geestelijke schade toebrengt dat het nooit ofte nimmer, om welke reden ook, aan een menselijk wezen zou mogen worden toegediend. Uiteraard viel het allemaal gewoon onder de standaardprocedure van de kgb met betrekking tot het ontfutselen van informatie aan een onwillige bron. Maar zodra ze die methoden hanteerden, zodra ze probeerden om onder druk antwoorden van je los te krijgen, gebeurde er iets vreemds. Je verloor al je bewuste herinneringen aan je werk bij Milestone, er bleef geen spat van over. En op de plek waar die herinneringen hadden gezeten, zat alleen nog maar een gapend gat.' 'Het is nog steeds een gapend gat,' zei ze. 'Ja. Zelfs onder invloed van verdovende middelen, zelfs toen je volslagen dociel was, bleek je niet in staat om de kgb ook maar iets te vertellen. Ze zijn vijf dagen met je bezig geweest, vijf bijzonder drukke dagen, voor ze uiteindelijk ontdekten wat er was gebeurd.' McGee hield op met praten en bracht de snelheid van de auto tot de helft terug toen ze een dorpje van ongeveer honderd huizen naderden. Dit gehucht vertoonde geen enkele gelijkenis met Willawauk. Het was heel duidelijk dat dit geen Amerikaanse plaats was. Als je een paar ver van elkaar staande elektrische lantaarns niet meerekende, zag het eruit alsof het in een andere eeuw thuishoorde. Sommige huizen hadden stenen daken, andere waren bedekt met houten platen of hadden een rietdak. Alle gebouwen waren vierkant, met heel kleine raampjes; ze zagen er somber en saai uit. Het leek gewoon middeleeuws.

Toen ze het plaatsje achter zich hadden gelaten en weer op de open weg reden, drukte McGee opnieuw stevig op het gaspedaal.

'Je wilde me net gaan vertellen waarom ik al mijn herinneringen aan Milestone ben kwijtgeraakt,' zei Susan. 'Ja. Goed, het blijkt dus dat iedereen die bij het Milestone-project wil gaan werken, zich bereid moet verklaren om een aantal bijzonder geavanceerde behandelingen voor gedragsaanpassing te ondergaan, die het onmogelijk maken dat een dergelijke persoon met iemand van buiten Milestone over zijn of haar werk praat. Als je niet bereid bent om die behandeling te ondergaan, krijg je de baan niet. Daar komt nog bij dat bij alle werknemers van Milestone diep in hun onderbewustzijn bijzonder slim geprogrammeerde psychologische mechanismen zijn geplaatst die het geheugen kunnen blokkeren, om te voorkomen dat buitenlandse agenten hen kunnen dwingen om vitale gegevens óver te brieven. Als iemand probeert om aan een werknemer van Milestone geheime gegevens te ontlokken door middel van martelingen, drugs of hypnose, dan zakt alle bewuste kennis die een dergelijke werknemer over zijn werk heeft onmiddellijk heel diep weg in zijn onderbewustzijn, achter een ondoordringbare barricade waar het niet vandaan gepeuterd kan worden.' Nu wist ze waarom ze zich zelfs niet kon herinneren hoe haar laboratorium bij Milestone eruit had gezien. 'Maar die herinneringen zijn er nog wel, ze zitten ergens in me verstopt.'

'Ja. Als en wanneer je uit Rusland wegkomt, als je terug bent in de Verenigde Staten, heeft Milestone ongetwijfeld een of andere procedure om die barricade op te heffen en je je geheugen weer terug te geven. En dat is hoogstwaarschijnlijk een procedure die alléén bij Milestone plaats kan vinden, iets tussen jou en de computer, misschien een reeks codewoorden die de computer alleen aan jou zal prijsgeven en pas nadat het apparaat je identiteit onomstotelijk heeft kunnen vaststellen door je vingerafdrukken te controleren. Uiteraard is dit puur een veronderstelling. We weten niet echt hoe Milestone jou je geheugen weer terug kan geven; als we dat wisten, dan zouden we dezelfde techniek wel hebben gebruikt. In plaats daarvan moesten we terugvallen op het Willawauk-programma in de hoop dat de barricade door een reeks brute, psychologische schokken opgeheven zou worden.' De nacht flitste langs hen heen. Het landschap was nu veel vlakker dan het rond Willawauk was geweest. Er waren minder bomen. Er was een maan verschenen die een spookachtig licht verspreidde. Susan zakte onderuit in haar stoel, niet alleen moe maar ook gespannen, en hield McGees gezicht in de gaten terwijl hij zat te praten. Ze deed haar uiterste best om een teken van bedrog op te vangen hoewel ze de desperate hoop koesterde dat hij haar niet uitsluitend een rad voor de ogen draaide om haar opnieuw een zware psychologische schok toe te brengen.

'Een geheugenblok kan gebaseerd zijn op een willekeurige emotie - liefde, haat, angst - maar angst is het meest effectief,' zei McGee. 'Dat was de remming die Milestone gebruikte toen het blok bij jou geplaatst werd. Angst. Heel diep in je onderbewustzijn ben je doodsbang om iets, wat het ook is, over Milestone te onthullen, want ze hebben gebruik gemaakt van hypnotische suggestie en bepaalde verdovende middelen om je ervan te overtuigen dat je een afschuwelijke en pijnlijke dood zult sterven op het moment dat je ook maar het geringste loslaat tegenover buitenlandse agenten. Een angstblok is verreweg het moeilijkste om uit de weg te ruimen: meestal is het onmogelijk om erdoorheen te komen - vooral als het zo goed geïmplanteerd is als het jouwe.' 'Maar je vond toch een manier.' 'Niet ik persoonlijk. De kgb heeft een legertje wetenschappers in dienst die gespecialiseerd zijn in technieken voor gedragsaanpassing - hersenspoelingen en dat soort dingen - en een paar van hen zijn van mening dat een angstblok kan worden ontmanteld wanneer de persoon in kwestie - jij dus - wordt geconfronteerd met een angst die nog groter is dan die waarop het blok is gebaseerd. Nu is het niet gemakkelijk om een angst te vinden die nog groter is dan de angst voor de dood. Bij de meesten van ons staat dat boven aan de lijst. Maar de kgb had een bijzonder grondig onderzoek naar je leven ingesteld voor ze besloten om jou op te pakken en toen ze door je dossier bladerden, dachten ze dat ze je zwakke plek hadden gevonden. Ze waren op zoek naar een gebeurtenis uit je verleden die weer tot leven geroepen en omgevormd kon worden tot een regelrechte, tastbare nachtmerrie, tot iets dat je nog meer zou vrezen dan de dood.'

'Het Huis van de Donder,' zei ze dof. 'Ernest Harch.' 'Ja,' zei McGee. 'Dat was de sleutel tot het plan dat ze in elkaar zetten. Nadat ze je een tijdlang hadden bestudeerd, kwam de kgb tot de conclusie dat jij een ongebruikelijk ordelijke, efficiënte en rationele persoon was; ze wisten dat je een vreselijke hekel had aan wanorde en slordig denken. In feite leek het erop alsof je alle aspecten van je leven bijna dwangmatig, haast obsessief op orde had gesteld.'

'Obsessief? Ja,' zei ze. 'Zo ben ik wel, denk ik. Of zo was ik althans.'

'De kgb had de indruk dat de beste manier om jou helemaal kapot te maken was door jou plompverloren midden in een nachtmerrieachtige wereld te zetten, waarin alles langzaam maar zeker steeds irrationeler werd, een wereld waarin de doden tot leven gewekt konden worden, waarin niets en niemand was zoals ze op het oog leken te zijn. Dus brachten ze je naar Willawauk en ze isoleerden een van de vleugels van het ziekenhuis daar waar gedragswetenschappelijk onderzoek plaatsvindt en veranderden die vleugel in het decor voor hun ingewikkelde schijnvertoningen. Ze waren van plan om je langzaam naar een geestelijke en/of lichamelijke instorting te drijven, met als hoogtepunt een scène in dat zogenaamde Huis van de Donder. Ze hadden werkelijk heel vervelende dingen met je voor. Verkrachting. Herhaalde verkrachting en mishandeling uitgevoerd door de vier "dode" mannen.'

Susan schudde verbijsterd haar hoofd. 'Maar om me met geweld een geestelijke of lichamelijke instorting te bezorgen... Wat zouden ze daarmee opschieten? Ook al zou het angstblok in het verloop van het proces opgeheven worden, dan zou ik toch niet in een conditie zijn geweest om hun de gewenste informatie te verstrekken. Dan zou ik een mummelende idioot zijn geweest... of catatonisch.'

'Niet voor altijd. Een geestelijke en emotionele instorting die veroorzaakt is door een bijzonder intense, maar kortstondige druk is de vorm van geestesziekte die het gemakkelijkst is te genezen,' zei McGee. 'Zodra ze je hadden gebroken, zouden ze je geheugenblok hebben

verwijderd door je te beloven dat er een eind zou komen aan de terreur als je bereid zou zijn om je volkomen over te geven en hun je volledige medewerking te geven. Dan zouden ze onmiddellijk met je revalidatie zijn begonnen, dan zouden ze je net zo lang verplegen tot je weer bij je verstand was, of althans iets dat erop leek, tot je weer in een toestand was waarin je ondervraagd kon worden en waarin ervan je verwacht kon worden dat je met de juiste inlichtingen zou aankomen.' 'Maar wacht,' zei ze. 'Wacht even. Om die dubbelgangers bij elkaar te krijgen, het scenario voor dat hele verdomde gebeuren uit te schrijven, rekening te houden met alle bijkomstigheden, het aanpassen van een hele vleugel van dat ziekenhuis... dat moet allemaal heel wat tijd in beslag hebben genomen. En ik ben pas een paar weken geleden ontvoerd... of niet soms?' Hij gaf niet meteen antwoord. 'Dat is toch zo?' wilde ze weten. 'Je zit nu al langer dan een jaar in de Sovjet-Unie,' zei McGee.

'Nee. O, nee. Nee, nee, dat kan helemaal niet.' 'Het is wel waar. Het merendeel van de tijd hebben ze je in Lubyanka achter de hand gehouden, waar je gewoon in een cel zat te wachten tot er iets zou gebeuren. Maar dat gedeelte kun je je niet herinneren. Dat hebben ze allemaal gewist voor ze je naar Willawauk brachten.'

Haar verwarring maakte plaats voor blinde woede. 'Gewist?' Ze ging rechtop in haar stoel zitten, met gebalde vuisten. 'Dat komt er zo gemakkelijk uit. Gewist. Je doet net alsof ik een verdomde bandrecorder ben! Jezus Christus, ik heb een jaar lang in een of andere stinkende gevangenis gezeten en vervolgens pakken ze me dat jaar weer af en dan onderwerpen ze me aan al dat gedoe met Harch en die anderen...' Ze stikte letterlijk van woede.

Maar ze besefte dat ze hem nu wel geloofde. Bijna tenminste. Ze twijfelde er bijna niet meer aan dat dit de waarheid was.

'Je hebt het volste recht om ziedend te zijn,' zei McGee terwijl hij haar even aankeek. De uitdrukking in zijn ogen was in het licht van het dashboard niet te onderscheiden. 'Maar wees alsjeblieft niet boos op mij. Ik had helemaal niets te maken met alles wat er toen met je is gebeurd. Ik had niets met je te maken, tot ze je uiteindelijk naar Willawauk brachten, en toen moest ik mijn ziel in lijdzaamheid bezitten tot zich een kans voordeed dat ik je daar weg kon halen.'

Ze reden een minuut lang zwijgend verder, terwijl Susans kokende woede langzaam afkoelde tot een pruttelend gevoel.

Ze bereikten de kust van de maanovergoten zee en reden in zuidelijke richting een snelweg op waar ze eindelijk ook ander verkeer tegenkwamen, al was het niet veel. De andere voertuigen waren voornamelijk vrachtauto's.

Susan zei: 'Wie bén jij, verdomme nog aan toe? Wat is jouw rol in deze hele toestand?'

'Om dat te begrijpen,' zei hij, 'zul je eerst moeten begrijpen wat Willawauk precies is.' Verwarring en argwaan borrelden weer in haar op. 'Zelfs in een jaar hebben ze die hele stad onmogelijk uit de grond kunnen stampen. En probeer me trouwens niet wijs te maken dat ze al die moeite hebben gedaan om mij aan de tand te kunnen voelen over het werk dat bij Milestone wordt gedaan.'

'Dat klopt,' zei hij. 'Willawauk is in het begin van de jaren vijftig gebouwd. Het was de bedoeling dat het een volmaakt voorbeeld zou worden van een gemiddelde kleine stad in Amerika en vanaf die tijd is het voortdurend gemoderniseerd en vervolmaakt.' 'Maar waarom? Wat moeten ze hier midden in de ussr met een voorbeeld van een Amerikaanse stad?' 'Willawauk is een opleidingscentrum,' zei McGee. 'Het is de plaats waar de deepcover-agenten van de sovjets wordt geleerd om als Amerikanen te denken en échte Amerikanen te worden.'

'Wat is een... deepcover-agent?' vroeg ze, terwijl McGee de Chevy naar de linkerbaan stuurde om een moeizaam voorthobbelende, uitlaatgassen uitbrakende vrachtwagen van degelijke sovjetmakelij te passeren. 'Ieder jaar,' zei McGee, 'worden tussen de drie- en vierhonderd kinderen, bijzonder intelligente drie- en vierjarigen, geselecteerd om naar Willawauk te komen. Ze worden weggehaald bij hun ouders, die niet te horen krijgen waar het kind voor is geselecteerd en die hun kind nooit terug zullen zien. De kinderen worden in Willawauk aan nieuwe pleegouders toegewezen. Vanaf dat moment gebeuren er twee dingen met hen. In de eerste plaats worden ze aan zware, dagelijkse indoctrinatiesessies onderworpen, die bedoeld zijn om fanatieke sovjetcommunisten van hen te maken. En geloof me, ik gebruik het woord "fanatiek" niet zomaar. De meesten van die kinderen worden omgevormd tot fanatici vergeleken bij wie de aanhangers van ayatollah Khomeini bescheiden en redelijke universiteitsprofessoren lijken. Iedere dag van hun leven worden ze 's ochtends aan een twee uur durende indoctrinatiesessie onderworpen. En nog erger: als ze 's nachts liggen te slapen, worden er subliminale indoctrinatiebanden afgespeeld.' 'Dat klinkt alsof ze een heel legertje kinderrobots aan het opbouwen zijn,' zei Susan.

'Dat is precies wat ze doen. Kinderrobots, spionagerobots. Maar goed, ten tweede, wordt de kinderen geleerd om als echte Amerikanen te leven, om als Amerikanen te denken en om ook werkelijk Amerikanen te zijn - althans oppervlakkig gezien. Ze moeten in staat zijn om door te gaan voor vaderlandslievende Amerikanen zonder ooit hun onderliggende, fanatieke toewijding aan de sovjetdoeleinden bloot te geven. In Willawauk wordt uitsluitend Amerikaans-Engels gesproken. Deze kinderen groeien op zonder ook maar een woord Russisch te kennen. Alle boeken zijn in het Engels. Alle films zijn Amerikaanse films. Televisieprogramma's van de drie grote Amerikaanse netwerken en van diverse onafhankelijke stations worden op band opgenomen - allerlei soorten programma's met inbegrip van amusement, sport en nieuws - en worden vervolgens via een gesloten tv-circuit naar ieder huis in Willawauk doorgegeven. Deze kinderen groeien op met dezelfde media-achtergrond en dezelfde ervaringen als echte Amerikaanse kinderen. Elke nieuwe lichting rekruten heeft dezelfde maatschappelijke aanknopingspunten als hun echte Amerikaanse tegenhangers. Als ze dat uiteindelijk jarenlang hebben ondergaan, als de Willawauk-kinderen volledig doortrokken zijn van de Amerikaanse cultuur, als het Amerikaanse leven van alledag helemaal in hen zit ingebakken, dan worden ze in de Verenigde Staten geïnfiltreerd met behulp van onberispelijke documenten - meestal als ze tussen de achttien en eenentwintig zijn. Sommige van hen worden op colleges en universiteiten geplaatst met behulp van subliem gefingeerde familiegeschiedenissen en middelbareschoolresultaten die, als ze worden ondersteund door een netwerk van sovjetsympathisanten binnen de Verenigde Staten, boven alle twijfel verheven zijn. De infiltranten vinden werk in een groot aantal industrieën, velen van hen krijgen zelfs een overheidsbaan, en ze doen er tien, vijftien, twintig jaar of zelfs nog langer over om zich naar een positie op te werken die hun macht en autoriteit verleent. Sommigen van hen zullen nooit opgeroepen worden om smerige klusjes op te knappen voor hun sovjetsuperieuren; die zullen leven en sterven als vaderlandslievende Amerikanen - ook al weten ze in hun hart, waar hun werkelijke ik leeft, dat ze goede Russen zijn. Anderen zullen worden gebruikt voor sabotage- en spionagedoeleinden. En wórden daar voortdurend voor gebruikt.'

'Mijn god,' zei Susan, 'wat moet zo'n programma wel niet kosten! De maniakale moeite die moet worden besteed om het op te zetten en in stand te houden lijkt bijna niet te bevatten. Is het werkelijk al dat geld waard?' 'De sovjetregering vindt van wel,' zei McGee. 'En er zijn ook een aantal verbijsterende successen geweest. Ze hebben mensen op gevoelige plaatsen in de Amerikaanse luchtvaartindustrie. Ze hebben afgestudeerde Willawauk-mensen in het leger zitten, bij de marine en bij de luchtmacht; hooguit een paar honderd natuurlijk, maar een aantal van hen heeft in de loop der jaren hoge officiersfuncties bereikt. Er zitten afgestudeerde Willawauk-mensen bij de gevestigde Amerikaanse media, die daardoor uitstekend in staat zijn om foutieve informatie door te geven. Vanuit het standpunt van de Sovjet-Unie is het mooiste van alles dat één Amerikaanse senator, twee congresleden, een gouverneur van een staat en een groot aantal andere invloedrijke Amerikaanse politici ook mensen uit Willawauk zijn.' 'Goeie genade!'

Haar eigen boosheid en angst waren even vergeten toen de gigantische omvang van het complot tot haar begon door te dringen.

'En het komt hoogst zelden voor dat iemand die in Willawauk is opgeleid overgehaald kan worden om als een dubbelagent te gaan fungeren en voor de Amerikanen te gaan werken. Willawauk-mensen zijn gewoon veel te goed geprogrammeerd en veel te fanatiek om draaikonten te worden. Het ziekenhuis in Willawauk, waar jij hebt gelegen, dient als een volledig uitgerust medisch centrum voor de stad, veel beter dan de ziekenhuizen in heel wat andere delen van de ussr, maar het is ook een centrum voor onderzoek naar gedragsaanpassing en hersenspoeling. Hun ontdekkingen op dat gebied hebben er mede toe geholpen dat de kinderen uit Willawauk het meest grondig gecontroleerde, meest toegewijde en meest betrouwbare spionageweb ter wereld vormen.' 'En jij. Hoe zit het met jou, McGee? Wat is jouw rol in dit alles? En heet je wel echt McGee?' 'Nee,' zei hij. 'Ik heet Dimitri Nicolnikov. Ik ben als Rus geboren, uit ouders in Kiev, zevenendertig jaar geleden. Jeff McGee is mijn Willawauk-naam. Ik was een van de eerste Willawauk-kinderen, zie je, hoewel dat nog in het beginstadium van het programma was, toen ze jonge tieners oppakten en van hen middels een opleiding van drie of vier jaar deepcover-agenten probeerden te maken. Voordat ze uitsluitend begonnen te werken met kinderen die ze op een leeftijd van drie of vier jaar in handen kregen. En ik ben een van de weinigen die zich ooit heeft laten overhalen om een dubbelspion te worden. Hoewel ze dat tot op heden nog niet weten.' 'Dat zal wel het geval zijn als ze de lijken vinden die je achtergelaten hebt.'

'Dan zijn wij inmiddels allang verdwenen.' 'Je hebt wel veel zelfvertrouwen.' 'Dat moet ook wel,' zei hij terwijl hij haar een dun glimlachje schonk. 'Het alternatief is onaanvaardbaar.' Opnieuw kwam Susan onder de indruk van de onverzettelijke kracht van de man, een van de redenen waarom ze verliefd op hem was geworden. En ben ik nog steeds verliefd op hem? vroeg ze zich af. Ja. Nee.

Misschien.

'Hoe oud was je toen jij je opleiding in Willawauk kreeg?'

'Ik zei al, dat was voordat er werd begonnen ze zo jong op te nemen en zoveel jaar aan ze te besteden. Destijds waren de rekruten twaalf of dertien jaar. Ik heb er van m'n dertiende tot m'n achttiende gezeten.' 'Dus je hebt je opleiding bijna twintig jaar geleden afgemaakt. Waarom ben jij niet naar de Verenigde Staten gestuurd? Waarom zat je nog steeds in Willawauk toen ik daar kwam opdagen?'

Voordat hij antwoord kon geven begon het verkeer op de donkere weg voor hen vaart te minderen. De remlichten van de vrachtwagens gloeiden op terwijl ze met veel misbaar tot stilstand kwamen. McGee trapte op de rem van de Chevy. 'Wat is er aan de hand?' vroeg Susan die plotseling ongerust werd.

'De controle bij Batum.' 'Wat houdt dat in?'

'Dat is een post even ten noorden van de stad Batum waar alle reispapieren gecontroleerd worden. In Batum pakken we een boot die ons het land uitbrengt.' 'Je doet voorkomen alsof het even eenvoudig is als een weekje op vakantie gaan,' zei ze. 'Zo gemakkelijk zou het inderdaad kunnen gaan,' zei hij, 'als ons geluk nog heel even standhoudt.' Het verkeer kroop inmiddels vooruit, terwijl ieder voertuig bij de controlepost stopte en elke chauffeur zijn papieren aan een geüniformeerde wachtpost overhandigde. De wachtpost was bewapend met een machinegeweer dat over zijn linkerschouder hing. Een andere geüniformeerde wachtpost deed de deuren aan de achterkant van bepaalde vrachtwagens open en scheen met een zaklantaarn naar binnen. 'Wat zoeken ze?' vroeg Susan.

'Ik heb geen idee. Ik verwacht niet dat ze er lang voor middernacht achter zullen komen dat wij uit Willawauk verdwenen zijn. We hebben nog op zijn minst een uur. Waar deze kerels ook naar op zoek zijn, erg belangrijk is het kennelijk niet. Ze nemen het nogal gemakkelijk op.'

Een volgende vrachtwagen mocht doorrijden. De file schoof weer vooruit. Er stonden nu nog drie vrachtwagens voor de Chevy.

'Waarschijnlijk hopen ze alleen maar dat ze een zwartemarkthandelaar met zijn illegale waar te pakken krijgen,' zei McGee. 'Als ze naar óns op zoek waren, zouden er heel wat meer van die lui rondzwermen en dan zouden ze hun zoekacties ook een stuk grondiger aanpakken.'

'Zijn wij zo belangrijk?'

'Reken maar,' zei hij een beetje bezorgd. 'Als ze jou kwijtraken, kunnen ze een van de mogelijk grootste spionagesuccessen aller tijden op hun buik schrijven.' Bij de controlepost woven ze weer een vrachtwagen verder.

McGee zei: 'Als ze jou zouden kunnen breken en je brein helemaal leeg plukken, dan zouden ze genoeg inlichtingen krijgen om het machtsevenwicht tussen Oost en West voorgoed in de richting van Oost te laten doorslaan. Je bent echt héél belangrijk voor hen, lieve meid. En zodra ze beseffen dat ik een dubbelspion ben geworden, zullen ze mij even graag in handen willen krijgen als ze jou terug willen hebben. Misschien hebben ze mij zelfs nog liever, want ze moeten er gewoon achter zien te komen hoeveel van hun deepcover-agenten in de Verenigde Staten gecompromitteerd zijn.' 'En hoeveel van die agenten héb jij aangegeven?' 'Het hele zootje,' zei hij met een grijns. Daarna waren zij aan de beurt om de wachtpost te woord te staan. McGee draaide het raampje omlaag en overhandigde hem twee stel papieren. De controle was plichtmatig; de papieren kwamen alweer terug door het raampje toen ze nog maar nauwelijks overgedragen waren.

McGee bedankte de wachtpost die zijn aandacht alweer op de vrachtwagen achter hen had gevestigd. Daarna reden ze Batum binnen en McGee draaide onder het rijden zijn raam weer dicht.

'Op zoek naar zwartemarktartikelen, precies zoals ik dacht,' zei hij.

Terwijl ze de buitenwijken van de kleine havenstad bereikten, vroeg Susan: 'Als jij op je achttiende je opleiding in Willawauk al achter de rug had, waarom ben jij dan negentien jaar geleden niet in de Verenigde Staten geplaatst?'

'Dat ben ik ook. Ik ben daar afgestudeerd, medicijnen en gespecialiseerd in de medicinale aspecten van gedragsaanpassing. Maar tegen de tijd dat ik een belangrijke functie had verworven met connecties bij het Amerikaanse defensie-apparaat, was ik geen trouwe Rus meer. Je moet niet vergeten dat in die tijd rekruten pas op hun dertiende werden uitgekozen. Ze waren toen nog niet zover dat er driejarige kinderen in het Willawauk-programma werden geplaatst. Ik had twaalf jaar lang een normaal Russisch leven geleid voordat mijn opleiding begon, dus ik had genoeg materiaal om het Amerikaanse en het sovjetsysteem met elkaar te vergelijken. Het kostte me niet de minste moeite om over te lopen. Ik was mijn vrijheid bijzonder op prijs gaan stellen. Ik ging naar de fbi en vertelde hun het hele verhaal, over mijzelf en over Willawauk. Aanvankelijk, gedurende de eerste paar jaar, gebruikten ze mij om onjuiste gegevens door te sluizen, waardoor de sovjetplanning in de soep liep. En vervolgens, vijf jaar geleden, werd er besloten dat ik terug zou gaan naar de ussr als dubbelspion. Ik werd "gearresteerd" door de fbi. Er volgde een groot proces, waarbij ik weigerde om ook maar een woord te zeggen. De kranten noemden mij de "Stille Spion".' 'Mijn god, dat herinner ik me nog! Daar was destijds heel wat om te doen.'

'Er werd bijzonder veel nadruk op gelegd dat ik, ook al was ik op heterdaad betrapt bij het doorgeven van vertrouwelijke inlichtingen, zelfs hardnekkig weigerde om te vertellen uit welk land ik afkomstig was. Iedereen wist natuurlijk dat het Rusland was, maar ik speelde mijn rol indrukwekkend en stoïcijns. De kgb was er bijzonder mee in zijn nopjes.' 'En dat was de bedoeling.'

'Uiteraard. Na het proces werd ik veroordeeld tot een lange gevangenisstraf, maar veel daarvan heb ik niet uitgezeten. Nog geen maand. Ik werd al snel teruggestuurd naar de ussr in ruil voor een Amerikaanse agent die daar vastzat. Toen ik weer terug was in Moskou, werd ik als een held verwelkomd omdat ik het geheim van het Willawauk-opleidingscentrum en het deepcover-netwerk niet had prijsgegeven. Ik was de beroemde Stille Spion. Uiteindelijk werd ik teruggestuurd om weer aan mijn oude alma mater te gaan werken, precies zoals de cia hoopte dat er zou gebeuren.' 'En vanaf dat moment heb je inlichtingen doorgespeeld naar de tegenpartij, naar de Verenigde Staten.' 'Ja,' zei hij. 'Ik heb twee contacten in Batum, twee vissers die een deel van hun winst afstaan aan de overheid en die daarom eigenaar zijn van hun eigen boten. Het zijn Georgiërs natuurlijk. Dit is de Socialistische Sovjet-republiek Georgië waar we nu doorheen rijden en veel Georgiërs hebben een broertje dood aan de centrale regering in Moskou. Ik geef inlichtingen door aan mijn beide vissers en zij dragen ze weer over aan Turkse vissers die ze midden op de Zwarte Zee treffen. En daarna komt alles op de een of andere manier bij de cia terecht. Een van die vissers zal ons aan de Turken overdragen op precies dezelfde manier als hij dat met geheime inlichtingen doet. Althans, ik hoop dat hij dat zal doen.'

De havens in Batum waren niet vrij toegankelijk; alle schepen, waaronder de vissersboten, konden alleen bereikt worden via een van de vele controleposten. Er waren bewaakte toegangen voor geladen vrachtwagens, er was een toegang waar alleen militaire voertuigen en militair personeel doorheen mochten en er waren toegangen speciaal voor havenarbeiders, zeelieden en andere personen die daar alleen te voet door mochten; Susan en McGee liepen naar een van die laatste toe. De dokken zagen er bij avond slecht verlicht en mistroostig uit, met uitzondering van de controleposten, waar schijnwerpers de indruk wekten dat het volop dag was. De voetgangerspost werd bewaakt door twee ge-uniformeerde wachtposten, die allebei bewapend waren met Kalashnikovs; ze waren in een geanimeerd gesprek gewikkeld dat zelfs buiten de hut waarin ze zaten te horen was. Geen van beide wachtposten vertoonde ook maar de neiging om uit die kleine warme ruimte te voorschijn te komen en ze hadden ook geen van beiden zin om een grondige inspectie uit te voeren. McGee reikte hun de vervalste papieren van zowel hemzelf als Susan aan door een schuifraam. De oudste van de twee wachtposten bekeek de documenten vluchtig en gaf ze meteen weer terug, zonder ook maar een moment het gesprek waarin hij met zijn landgenoot was verwikkeld te onderbreken.

Het met gaas bespannen hek, gekroond met gemeen scherp prikkeldraad, zwaaide automatisch open als een van de wachtposten in de hut op de juiste knop drukte. McGee en Susan konden zonder slag of stoot doorlopen naar de kade en achter hen viel het hek weer dicht. Susan hield McGees arm vast en ze liepen door het halfduister naar een rij lage donkere gebouwen die hun het uitzicht op de haven benamen. 'Wat nu?' fluisterde Susan.

'Nu gaan we naar de vissershaven en kijken of we een boot kunnen vinden die de Gouden Net heet,' zei McGee.

'Het lijkt zo gemakkelijk,' zei ze. 'Te gemakkelijk,' zei hij bezorgd. Hij keek achterom naar de controlepost die ze zojuist waren gepasseerd en zijn gezicht stond strak van spanning.

Leonid Golodkin was de kapitein van de Gouden Net, een dertig meter lange trawler met een immense koelruimte. Hij was een rossige, grofgebouwde man met een hard, leerachtig gezicht en grote handen.

Nadat hij door een van zijn bemanningsleden was opgetrommeld, liep hij door het gangboord naar de plek aan de reling waar McGee samen met Susan stond te wachten in het zwakke gele schijnsel van een van de lampen aan de kade. Golodkin keek nijdig. Hij begon in snel, emotioneel Russisch met Jeff McGee te praten. Susan kon niet verstaan waar ze het over hadden, maar het kostte haar geen moeite om de gemoedstoestand van Golodkin te begrijpen. De grote man was boos en bang. Als McGee over inlichtingen beschikte die aan Golodkin toegespeeld moesten worden zodat hij ze midden op zee weer aan de Turkse vissers kon overdragen, bereikten die documenten hem gewoonlijk via een zwarthandelaar in wodka die vanuit Batum opereerde, uit een wijk vlak bij de haven. McGee en Golodkin kwamen elkaar zelden onder ogen en McGee liet zich helemaal nóóit bij de boot zien. Tot vanavond. Golodkin speurde nerveus de kade af, kennelijk op zoek naar nieuwsgierige toeschouwers, agenten van de geheime politie. Gedurende een lang, angstig moment dacht Susan dat hij zou weigeren om hen aan boord te laten. Daarna klapte Golodkin met tegenzin aan het uiteinde van het gangboord een gedeelte van de reling opzij en maande hen om snel aan boord te komen. Nu hij tegen beter weten in had besloten om hen mee te nemen, had hij kennelijk haast om hen benedendeks te krijgen, zodat ze uit het zicht waren.

Ze liepen over het achterdek naar een metalen wenteltrap toe en gingen naar beneden. Ze volgden Golodkin door een koude, bedompte en slecht verlichte gang en Susan vroeg zich af of ze ooit weer op een plek zou komen die niet op de een of andere manier uitheems en afstotelijk aandeed.

De kapiteinsvertrekken aan het eind van de gang waren ontegenzeggelijk buitenissig, ook al was de hut warm en goed verlicht door drie lampen. Het meubilair bestond uit een bureau - met daarop een half gevuld cognacglas - een boekenkast met glazen deuren, een bar en vier stoelen, waaronder het exemplaar dat achter het bureau stond. De kooi waarin de kapitein sliep, werd door een gordijn van de rest van de hut gescheiden. Golodkin maakte een handgebaar naar twee stoelen en McGee en Susan gingen zitten.

Terwijl hij Susans aandacht op de cognac vestigde, vroeg McGee: 'Zou je daar een glaasje van willen hebben?' Ze zat te rillen, maar bij de gedachte aan cognac werd ze al warm. 'Ja,' zei ze. 'Dat zou me nu echt goed doen.' McGee vroeg Golodkin in het Russisch om een glas cognac, maar voor de kapitein antwoord kon geven, begonnen de gordijnen voor de kooi te ritselen waardoor iedereen opkeek. Ze ritselden... en gingen open. Dr. Leon Viteski stapte de hut binnen. Hij had een pistool met een geluiddemper in zijn hand en hij glimlachte. Er ging een schok door Susan. Kwaad omdat ze opnieuw was verraden, woest omdat ze opnieuw willoos had moeten meespelen in de zoveelste schijnvertoning keek Susan McGee aan en kon zichzelf wel schoppen omdat ze hem had vertrouwd.

Maar McGee leek even verrast te zijn als zij. Toen hij Viteski in het oog kreeg, kwam Jeff half overeind uit zijn stoel en tastte naar zijn jaszak om zijn eigen pistool te voorschijn te halen.

Kapitein Golodkin belette dat hij het wapen kon trekken en pakte het van hem af.

'Leonid,' zei McGee op beschuldigende toon. Daarna voegde hij er iets in het Russisch aan toe dat Susan niet kon verstaan.

'Neem het die arme Leonid maar niet kwalijk,' zei dr. Viteski. 'Hij had geen andere keus dan ons zijn medewerking te verlenen. En ga nu alsjeblieft weer zitten.' McGee aarzelde en ging zitten. Hij wierp een blik op Susan, zag de twijfel in haar ogen en zei: 'Dat wist ik niet.'

Ze wilde hem graag geloven. Zijn gezicht was doodsbleek, in zijn ogen stond angst te lezen en hij zag eruit als een man die plotseling de dood in het gelaat kijkt. Maar hij kan heel goed toneelspelen, hield ze zichzelf voor. Hij had haar dagenlang om de tuin geleid; en misschien deed hij dat nog steeds.

Viteski liep om het bureau heen en ging op de stoel van de kapitein zitten.

Golodkin stond bij de deur, met een volkomen uitgestreken gezicht.

'We hebben je al tweeëneenhalf jaar in de gaten,' zei Viteski tegen McGee.

Er verscheen een blos op McGees bleke gezicht. Hij leek zich oprecht te generen.

'En we zijn ook al ongeveer even lang op de hoogte van je contact met Leonid,' zei Viteski. 'De brave kapitein heeft met ons samengewerkt vanaf het moment dat we ontdekten dat hij een van je koeriers was.' McGee keek Golodkin aan. De kapitein bloosde en schuifelde met z'n voeten. 'Leonid?' vroeg McGee.

Golodkin fronste, haalde zijn schouders op en zei iets in het Russisch.

Susan keek naar McGee die naar de kapitein keek. De man leek zich echt te schamen.

'Leonid had geen andere keus dan om jou te verraden,' zei Viteski tegen McGee. 'We hebben bij hem echt een stok achter de deur. Zijn gezin, uiteraard. Hij vindt het helemaal niet leuk dat we een dubbelspion van hem hebben gemaakt, maar hij weet dat wij de teugels in handen hebben. Hij is heel nuttig geweest en ik ben ervan overtuigd dat hij in de toekomst even nuttig zal zijn bij het ontmaskeren van andere agenten.' McGee zei: 'Dus als ik gedurende de afgelopen twee jaar of nog langer documenten aan Leonid doorspeelde...' '... gaf hij ze rechtstreeks door aan ons,' zei Viteski. 'Daar sleutelden we dan wat aan, we bewerkten ze, voegden er valse gegevens aan toe om de cia te misleiden en
stuurden jouw pakjes weer terug naar Leonid. Pas dan gaf hij ze door aan de Turken.' 'Shit,' zei McGee bitter.

Viteski lachte. Hij pakte het cognacglas op en nam een teugje van de goudgele vloeistof. Susan hield beide mannen in de gaten en ging zich steeds minder op haar gemak voelen. Ze begon het idee te krijgen dat dit niet de zoveelste schijnvertoning was. Ze begon te denken dat McGee écht van plan was geweest om haar in veiligheid te brengen en dat hij écht was verraden. En dat betekende dat ze allebei hun laatste kans hadden verspeeld om hun vrijheid te herwinnen. McGee zei tegen Viteski: 'Als je wist dat ik wilde proberen om Susan te redden, waarom heb je me dan niet tegengehouden voordat ik haar uit dat nep-Huis van de Donder heb weggehaald, voordat ik dat hele sprookje met de grond gelijk maakte?'

Viteski proefde opnieuw van de cognac. 'We waren al tot de slotsom gekomen dat ze niet zou breken. Ze reageerde helemaal niet bevredigend op het programma. Dat heb je zelf ook gezien.' 'Ik was halfgek van angst,' zei Susan. Viteski keek haar aan en knikte. 'Ja. Halfgek van angst. En volgens mij zou je het niet verder laten komen. Je zou geen zenuwinzinking krijgen. Daar ben je veel te taai voor, beste meid. In het allerergste geval zou je jezelf in een soort semi-catatonische toestand hebben gebracht. Maar geen zenuwinzinking. Jij niet. Dus besloten we om het programma te vergeten en ons reserveplan uit te voeren.'

'Welk reserveplan?' vroeg McGee.

Viteski keek Leonid Golodkin aan en ratelde iets in het

Russisch.

Golodkin knikte en liep de hut uit.

'Wat bedoelde je daarmee?' vroeg McGee.

Viteski gaf geen antwoord. Hij glimlachte alleen maar
en pakte het cognacglas weer op.

Susan zei tegen McGee: 'Wat is er aan de hand?' 'Ik weet het niet,' zei McGee.

Hij stak zijn hand uit en na een korte aarzeling pakte Susan hem aan. Hij glimlachte haar bemoedigend toe, maar het was een ijl, weinig overtuigend lachje. Ze zag de angst die erachter schuil ging. Viteski zei: 'Dit is uitmuntende cognac. Het zal wel spul van de zwarte markt zijn. Zoiets goeds als dit kun je niet in de winkel kopen - tenzij je toegang hebt tot een van de zaken die zijn gereserveerd voor hoge partijfunctionarissen. Ik zal me genoodzaakt zien om de brave kapitein naar de naam van zijn leverancier te vragen.' De deur ging open en Leonid Golodkin kwam binnen. Achter hem volgden nog twee mensen. Een van de nieuwkomers was Jeffrey McGee. De ander was Susan Thorton. Nog twee dubbelgangers.

Ze droegen zelfs dezelfde kleren als Jeff en Susan. Susan had het gevoel alsof haar aderen kristalliseerden in broze buisjes van ijs terwijl ze naar haar evenbeeld staarde.

De onechte Susan glimlachte. De gelijkenis was ronduit eng.

Met een gezicht waaruit het bloed was weggetrokken en ogen waar de schrik in stond te lezen keek de echte Jeff McGee Leon Viteski aan en zei: 'Wat heeft dit voor de duivel te betekenen?'

'Het reserveplan,' zei Viteski. 'Dat hebben we vanaf het begin achter de hand gehad, hoewel we jou daar uiteraard niet van op de hoogte hebben gebracht.' De onechte Susan zei tegen de echte Susan: 'Het is werkelijk heel fascinerend om eindelijk eens samen met je in één kamer te zitten.'

Geschrokken zei Susan: 'Ze klinkt precies zoals ik!' De onechte McGee zei: 'We hebben bijna een jaar gewerkt met bandopnamen van jullie stemmen.' Hij klonk precies als de echte McGee.

Viteski glimlachte naar de dubbelgangers met iets dat op vaderlijke trots leek. Daarna zei hij tegen de echte McGee: 'Jullie zullen midden op de Zwarte Zee doodgeschoten en overboord gezet worden. Dit stel zal in jullie plaats teruggaan naar de vs. En ónze Susan zal het werk bij Milestone hervatten.' Hij richtte zich tot Susan en zei: 'Het zou ons werkelijk hebben geholpen als we je hadden kunnen breken, beste meid. Dan waren we al een eind op weg geweest. Maar desondanks krijgen we toch wel het grootste gedeelte van wat we willen door jouw dubbelganger in jouw kantoor bij Milestone te plaatsen. Het kost ons gewoon veel meer tijd, dat is alles. Over een jaar of zo zullen we alles weten wat jij ons had kunnen vertellen. En als ons kleine trucje nog langer werkt dan een jaar, zullen we zelfs nog meer gegevens in handen krijgen dan jij ons had kunnen verstrekken.' Hij wendde zich tot Jeff. 'We verwachten dat jouw dubbelganger wel een plaatsje zal krijgen in de Amerikaanse inlichtingendienst, misschien wel bij hun researchafdeling voor gedragswetenschappen en ons op deze manier nóg een spion op een cruciale positie bezorgen.'

'Dat lukt toch nooit,' zei McGee. 'Ze klinken dan wel net als Susan en ik en jullie chirurgen hebben verdomd goed hun best gedaan om hen op ons te laten lijken, maar geen chirurg ter wereld kan vingerafdrukken veranderen.'

'Dat is waar,' zei Viteski. 'Maar voor personen die bijzonder veel geheime informatie tot hun beschikking hebben, wordt door de Verenigde Staten een speciaal systeem voor het bewaren en oproepen van vingerafdrukken gehanteerd. Dat staat bekend als sideps; het Security id Protection System. Dat bestand wordt bewaard in een computer bij het ministerie van defensie, waartoe wij ons toegang hebben weten te verschaffen. We kunnen gewoon de elektronische weergave van jullie vingerafdrukken wissen en ze vervangen door de elektronische weergave van de vingerafdrukken van jullie dubbelgangers. In dit tijdperk van gecentraliseerd opgeslagen databestanden is het niet meer nodig om de echte vingerafdrukken te vervangen; we hoeven alleen maar het computergeheugen met betrekking tot de echte vingerafdrukken te veranderen.' 'Ik denk wel dat het werkt,' zei Susan zacht, die tot haar ontsteltenis in gedachten al zag hoe haar eigen lichaam over de reling van de Gouden Net in het koude water van de Zwarte Zee werd gedumpt. 'Natuurlijk werkt dat,' zei Viteski opgewekt. 'In feite zouden we de dubbelgangers zelfs naar de Verenigde Staten hebben gestuurd als jij er onderdoor was gegaan en ons alles had verteld wat we wilden weten.' Viteski dronk zijn glas cognac leeg, slaakte een zucht van tevredenheid en stond op met het pistool in zijn hand. 'Kapitein, zou u zo vriendelijk willen zijn om de handen van dit stel goed vast te binden, terwijl ik hen onder schot houd?'

Golodkin had het touw al in zijn handen. Hij liet McGee en Susan opstaan en bond toen hun handen op hun rug.

'Goed,' zei Viteski, 'neem ze nu mee naar een plek waar ze veilig en volledig uit het zicht opgeborgen kunnen worden. Jullie evenbeelden zullen jullie daar later nog even op komen zoeken,' zei hij tegen McGee en Susan. 'Ze hebben nog wat vragen over jullie persoonlijke gewoontes, dingen die hen zullen helpen om hun imitatie te vervolmaken. Ik raad jullie aan om hun geen rad voor de ogen te draaien, want een aantal van die vragen zijn alleen maar bedoeld om te controleren of jullie de waarheid wel vertellen. Die antwoorden kennen ze namelijk al en als jullie niet op de correcte manier reageren, zullen ze jullie stukje bij beetje villen tot jullie inzien dat het voor je eigen bestwil beter is om mee te werken.' Susan wierp een blik op de dubbelganger van McGee. De man zat te grijnzen en het was geen prettig lachje.

Hij leek in elk opzicht op McGee met één uitzondering: hij kwam lang niet zo sympathiek en gevoelig over als McGee. Hij zag eruit alsof hij best in staat was om een tegenstander te martelen totdat die zich onder het bloed en krimpend van de pijn aan hem overgaf. Susan huiverde.

'Dan neem ik nu afscheid van jullie,' zei Viteski. 'Ik verlaat het schip voordat het de ankers licht.' Hij schonk hun een verwaand glimlachje. 'Bon voyage.' Golodkin duwde McGee en Susan de gang in, terwijl Viteski samen met de dubbelgangers achterbleef in de hut van de kapitein. In doodse stilte en hardnekkig weigerend om antwoord te geven op de dingen die McGee hem toevoegde, nam Leonid Golodkin hen mee naar een andere kajuitstrap en voerde hen omlaag door de ingewanden van de trawler naar het ruim van het schip waar de lading werd opgeslagen. Er hing een doordringende vislucht.

Hij bracht hen naar een kleine voorraadkast aan de voet van de trap, een ruimte van hooguit vier bij vier meter. De wanden hingen vol reserverollen touw; op het dek lagen klossen met nog dikkere scheepskabels opgestapeld. Ook tegen de wand bevonden zich rekken met gereedschap, waaronder pikhaken en priemen. Verder zagen ze vier katrollen met gewichten van diverse grootte en kisten met reservemotoronderdelen. Golodkin liet hen op het kale dek plaatsnemen, dat ijskoud was. Hij bond hun voeten bij elkaar en controleerde vervolgens of het touw om hun polsen nog wel stevig vastzat. Toen hij wegging, deed hij het licht uit en trok de deur achter zich dicht, waardoor ze in het stikdonker achterbleven. 'Ik ben bang,' zei Susan. McGee gaf geen antwoord.

Ze hoorde hem worstelen. Hij lag te kronkelen en ergens aan te rukken. 'Jeff?'

Hij gromde. In de duisternis vocht hij uit alle macht tegen iets en hij begon te hijgen. 'Wat ben je aan het doen?' vroeg ze. 'Ssst!' zei hij scherp.

Een moment later voelde ze tastende handen over zich heen glijden en ze slaakte bijna een gil van verbazing voor ze besefte dat het McGee was. Hij had zich losgewerkt en zocht nu op de tast naar haar boeien. Terwijl hij het touw waarmee haar handen waren vastgebonden losmaakte, drukte hij zijn mond tegen haar oor en fluisterde op nauwelijks hoorbare toon: 'Ik betwijfel of iemand ons afluistert, maar we kunnen niet voorzichtig genoeg zijn. Golodkin heeft de knopen bij mij niet vaster aangetrokken toen hij mij de laatste keer controleerde, hij heeft ze juist lósser gemaakt.' Haar handen kwamen vrij. Ze wreef over haar geschaafde polsen. Terwijl ze haar mond in het donker tegen Jeffs oor drukte, zei ze: 'Wat zal hij verder nog doen om ons te helpen?'

'Waarschijnlijk niets,' fluisterde McGee. 'Hij heeft nu al een enorm risico genomen. Van nu af aan zijn we helemaal op onszelf aangewezen. We zullen geen tweede kans krijgen.'

Hij liet haar alleen terwijl zij overeind krabbelde. Hij scharrelde een tijdje rond in het donker voor hij eindelijk de schakelaar vond en het licht aanknipte. Al voordat McGee zich van de schakelaar afdraaide, wist Susan wat hij zou gaan pakken en ze huiverde van afschuw.

Precies zoals ze had verwacht liep hij rechtstreeks naar de van een lange steel voorziene pikhaken die aan de wand hingen en trok twee ervan uit de klemmen waarin ze vastzaten. De lichtgebogen haken aan het einde waren gemeen scherp; de puntige uiteinden glommen in het licht.

Susan accepteerde een van de wapens die Jeff haar aanreikte, maar ze fluisterde: 'Dat kan ik niet.'

'Je zult wel moeten.' 'O, god.'

'Het is jouw leven of dat van hun,' fluisterde hij dringend. Ze knikte.

'Je speelt het wel klaar,' zei hij. 'En als we geluk hebben, zal het geen enkele moeite kosten. Ze zullen geen enkele argwaan koesteren. Ik weet zeker dat ze niet beseffen dat Golodkin ons heeft opgesloten in een ruimte waar de wapens voor het grijpen hangen.' Ze keek toe terwijl hij rondkeek om te zien van waaruit ze het best een verrassingsaanval konden uitvoeren en ging toen op de plaats staan die hij haar aanwees. Hij deed het licht weer uit.

Ze had zich nog nooit in zo'n diepe duisternis bevonden.

McGee hoorde een steels, ritselend geluid in het donker. Hij verstijfde, hield zijn hoofd schuin en luisterde aandachtig. Daarna drong het tot hem door wat het was en hij ontspande. 'Alleen maar een rat,' riep hij zacht naar Susan. Ze gaf geen antwoord. 'Susan?'

'Met mij is alles best,' zei ze zacht vanaf haar plek aan de andere kant van de kleine hut. 'Over ratten kan ik me niet druk maken.'

Ondanks de hachelijke situatie waarin ze verkeerden, moest McGee glimlachen.

Ze moesten vervelend genoeg een hele tijd wachten. Er ging een huivering door de Gouden Net en het dek begon te trillen toen de motoren gestart werden. Later begonnen in andere gedeelten van het schip bellen te rinkelen. Het getril van het dek veranderde toen de schroeven van het schip eindelijk door het water begonnen te woelen.

Er ging weer een tijdje voorbij. Het wachten duurde voort.

Ze waren zeker al tien minuten onderweg, misschien zelfs wel een kwartier en in ieder geval lang genoeg om uit de haven van Batum te zijn, toen ze eindelijk een geluid bij de deur hoorden. McGee verstrakte en tilde de pikhaak op. De deur zwaaide naar binnen open en vanuit de gang viel een zwak schijnsel in de hut. De dubbelgangers doken op, eerst de vrouw en daarna de man. McGee stond links van de deur, er vrijwel achter. Hij stapte naar voren, zwaaide de pikhaak en haakte de gemene punt in de buik van zijn evenbeeld, precies op het moment dat de man het licht aanknipte. Hoewel hij walgde van het bloed dat plotseling te voorschijn gutste en doodziek werd bij het idee van wat hem nog te doen stond, gaf McGee een vastbesloten ruk aan de haak met de lange steel en draaide hem om in zijn evenbeeld in een poging de man wijd open te scheuren. Met opengereten buik zakte de onechte McGee aan de voeten van de echte in elkaar en lag te spartelen als een vis, te geschokt en te verkrampt van de pijn om zelfs maar te kunnen schreeuwen.

De vrouw had een pistool. Het was hetzelfde, van een geluiddemper voorziene pistool dat Viteski in de hut van de kapitein in zijn hand had gehad. Vol verbazing struikelde ze achteruit en vuurde vervolgens een vrijwel onhoorbaar schot op McGee af. Ze miste.

Ze haalde opnieuw de trekker over. McGee voelde een ruk toen de kogel door zijn mouw vloog, maar hij werd voor de tweede keer gespaard. Achter de imitatie-Susan kwam de echte Susan te voorschijn van achter een stapel kisten en zwaaide de andere pikhaak.

Het bloed spoot uit de keel van de dubbelganger, haar ogen puilden uit en het pistool viel uit haar hand. McGee had het gevoel dat zijn hart samenkromp. Hoewel hij wist dat hij getuige was van de dood van haar
evenbeeld, werd hij diep geschokt door de vreselijke aanblik van Susans slanke hals die doorboord werd door de ijzeren haak... Susans lieve mond waar het bloed uitsijpelde....

De imitatie-Susan viel op haar knieën en rolde toen op haar zij, met glazige ogen en haar mond opengesperd in een schreeuw die nooit zou komen. McGee draaide zich om en keek neer op de andere dubbelganger, zijn eigen evenbeeld. De man had zijn handen tegen zijn verminkte buik geklemd in een poging zijn ingewanden binnen te houden. Zijn gezicht was vertrokken van pijn toen barmhartig genoeg het levenslicht in zijn ogen plotseling doofde.

Het is alsof ik naar een vooruitblik op mijn eigen dood kijk, dacht McGee terwijl hij omlaag staarde naar het gezicht van de dubbelganger. Hij voelde zich koud en hol vanbinnen. Hij had het nooit leuk gevonden om iemand te vermoorden, ook al had hij het altijd kunnen opbrengen als de situatie daarom vroeg. Maar nu had hij het idee dat hij nooit meer zou kunnen doden, ook al was de noodzaak nog zo groot.

Susan keerde de lijken de rug toe, strompelde naar een hoek, leunde tegen de wand en kokhalsde heftig. McGee sloot de deur.

Later die nacht, in een hut die was gereserveerd voor de onechte Susan en de onechte McGee, ging Susan op de rand van de onderste kooi zitten en zei: 'Weet Golodkin echt wie we zijn?'

McGee die bij de patrijspoort naar de donkere zee stond te kijken, zei: 'Hij weet het.' 'Hoe kun je daar zo zeker van zijn?' 'Hij heeft geen woord tegen jou gezegd omdat hij weet dat je hem toch niet in het Russisch kunt antwoorden.' 'Dus nu gaan we terug om vervolgens vervalste gegevens door te spelen aan de Russen, die zullen denken dat ze het echte spul krijgen dat afkomstig is van hun twee dubbelgangers.'

'Ja,' zei McGee. 'Als we er ten minste achter kunnen komen van welke kanalen ze gebruik hadden moeten maken om hun inlichtingen door te geven.' Ze hielden allebei even hun mond. McGee leek gefascineerd door de zee, ook al kon hij er in het donker vrijwel niets van zien.

Susan zat neer te kijken op haar handen, op zoek naar bloedsporen die ze misschien niet goed had weggeboend. Na een poosje zei ze: 'Was dat een fles cognac die Golodkin heeft achtergelaten?' 'Ja.'

'Ik heb behoefte aan een borrel.'

'Ik schenk je wel een dubbele in,' zei McGee.

Op zee. Vlak na zonsopgang.

Susan werd wakker met een schreeuw die in haar keel bleef steken, naar adem snakkend en kokhalzend. McGee deed het licht aan.

Heel even wist Susan niet meer waar ze was. Toen herinnerde ze zich alles weer.

Hoewel ze wist waar ze was, bleef ze toch naar adem snakken. Ze kon haar droom niet van zich afzetten, en het was een droom, dacht ze, die eigenlijk best waar zou kunnen zijn.

McGee was van de bovenste kooi afgesprongen. Hij
knielde naast haar bed neer. 'Susan, alles is in orde. Echt
waar. We zijn op zee en we gaan het redden.'

'Nee,' zei ze.

'Wat bedoel je?'

'De bemanning.'

'Wat is er met de bemanning.'

'Harch, Quince, Jellicoe en Parker. Ze zijn allemaal lid
van de bemanning.'

'Nee hoor,' zei hij. 'Je hebt gedroomd.'

'Ze zijn er wél!' hield ze paniekerig vol.

'De schijnvertoning is voorbij,' verzekerde McGee geduldig. 'Het begint echt niet weer van voren af aan.' 'Ze zijn er wél, verdomme!'

Hij kon haar niet tot bedaren brengen. Hij moest het hele schip met haar rondlopen terwijl de bemanning van de trawler aan hun dagelijkse werk begon. Hij moest haar iedere hut aan boord laten zien en elk bemanningslid om haar te bewijzen dat er geen enkele twijfel aan bestond dat Harch en de anderen niet aan boord waren.

Ze ontbeten in hun hut, waar ze met elkaar konden praten zonder Golodkin met de neus op het feit te drukken dat Susan geen Russisch sprak. Ze zei: 'Waar hebben ze die dubbelgangers van Harch en de drie anderen eigenlijk gevonden?' 'Sovjetagenten in de Verenigde Staten hebben foto's van Harch en de anderen uit kranten en schoolarchieven op de kop getikt,' zei McGee. 'Toen werd er een zoekactie gestart naar Russen die zelfs maar een vage gelijkenis met de vier corpsleden vertoonden en vervolgens werd alles vervolmaakt met behulp van plastische chirurgie en het oordeelkundig gebruik van make-up.' 'De ogen van Harch...' 'Speciale contactlenzen.' 'Net als in een film uit Hollywood.' 'Wat?'

'Speciale effecten.'

'Ja, ik denk wel dat ze Hollywood echt naar de kroon
hebben gestoken.'

'Het lijk van Jerry Stein.'

'Een behoorlijk walgelijk werkstukje, vond je ook niet?' Ze verloor haar zelfbeheersing en begon te beven. 'Hé,' zei hij. 'Rustig aan, rustig nou maar.' Ze kon niet ophouden. Hij nam haar in zijn armen.

Ze voelde zich de volgende dag een stuk beter op de Turkse boot nadat ze waren overgestapt. De plek waar ze moesten slapen was niet alleen comfortabeler maar ook schoner en ook het eten was beter. Bij de lunch die bestond uit koud vlees en kaas, zei ze tegen McGee: 'Kennelijk ben ik wel heel erg belangrijk voor de Verenigde Staten aangezien jij je bloot moest geven om mij daar weg te krijgen.' Hij aarzelde en zei toen: 'Tja... dat was niet het oorspronkelijke plan?' 'Hè?'

'Het was niet de bedoeling dat ik je daar weg zou halen.'

Ze begreep niet wat hij bedoelde. 'Er werd van mij verwacht dat ik je om het leven zou brengen voordat het Willawauk-programma een kans had gehad om op jou in te werken. Een luchtbelletje in een injectiespuit - pats, een dodelijke hersenembolie. Iets in die trant. Iets waar niemand mij de schuld van zou kunnen geven. Op die manier kon ik blijven zitten waar ik zat en was de kans uitgesloten dat de sovjets jou zouden breken.'

Het bloed was uit haar gezicht weggetrokken. Ze had plotseling geen trek meer. 'Waarom héb je me niet vermoord?'

'Omdat ik verliefd op je werd.'

Ze keek hem met knipperende ogen aan.

'Het is echt waar,' zei hij. 'Tijdens de weken dat wij jou
voorbereidden op het programma en met je gewerkt
hebben om de hypnotische suggesties te planten die je
naar het politiebureau voerden en naar het huis van de

Shipstats, kwam ik onder de indruk van je kracht en van
je sterke wil. Het was niet gemakkelijk om je zover te
krijgen en je te manipuleren. Je had... lef.'

'Werd je verliefd op mijn lef?'

Hij glimlachte. 'Zoiets.'

'En je kon me niet vermoorden?'

'Nee.'

'Dan zullen ze daarginds in de Verenigde Staten wel
boos op je zijn.'

'Ze kunnen doodvallen.'

Twee nachten later, in een slaapkamer in de ambtswoning van de Amerikaanse ambassadeur in Istanbul werd Susan schreeuwend wakker.

Het dienstmeisje kwam aanrennen. Gevolgd door een veiligheidsbeambte. En door de ambassadeur en McGee.

'De huishoudelijke staf,' zei Susan, terwijl ze zich aan McGee vastklampte. 'De huishoudelijke staf is niet te vertrouwen.'

'Ze lijken geen van allen op Harch,' zei McGee. 'Hoe kan ik daar zeker van zijn? Ik heb ze niet allemaal gezien,' zei ze.

'Susan, het is drie uur in de ochtend,' zei de veiligheidsbeambte.

'Ik móét ze zien,' zei ze zenuwachtig. De ambassadeur keek haar even aan en wierp vervolgens een blik op McGee. Daarna zei hij tegen de veiligheidsbeambte: 'Roep de staf bij elkaar.' Harch noch Quince noch Jellicoe noch Parker was in dienst van de ambassadeur van de Verenigde Staten in Turkije.

'Het spijt me,' zei Susan. 'Het maakt niet uit,' verzekerde McGee haar. 'Het zal nog wel een tijdje doorgaan,' zei ze verontschuldigend. 'Natuurlijk.'

'Misschien wel de rest van mijn leven,' zei ze.

Een week later, in Washington D.C., in een hotelsuite die werd betaald door de regering van de Verenigde Staten, ging Susan voor het eerst met Jeff McGee naar bed. Ze deden het fantastisch samen. Hun lichamen pasten als twee stukjes van een legpuzzel in elkaar. Hun bewegingen waren vloeiend, in een volmaakt, fluwelen ritme. Die nacht, naakt in de armen van McGee, was het de eerste keer sinds haar vertrek uit Willawauk, dat Susan niet droomde.

Het was het jaar 1980 - een lang vervlogen tijdperk in een ver verleden. Destijds was de mensheid verdeeld in bewapende kampen, leefden miljoenen onder een juk, stond de vrijheid op het spel en bestond er echt een plaats als Willawauk. Maar nu kent de wereld nieuwe gezagsverhoudingen en is het menselijk hart gelouterd. Zo is het toch? Een plaats als Willawauk is tegenwoordig niet langer mogelijk. De menselijke ziel is gezuiverd van het kwaad. Zo is het toch?

Table of Contents

- 2
- 4
- 12