Eeuwig Vuur
Author: Dean Koontz
Date: 1995-01-01 08:00:00+00:00
Keywords: Fantasy; Suspense; Thriller; Science Fiction; Horror; Mystery; SF
Description: Wat doe je als je broer niet blijkt te zijn zoals je altijd dacht? Joey heeft zijn hele leven tegen zijn oudere broer opgekeken. Maar wanneer hij naar zijn geboorteplaats terugreist voor de begrafenis van zijn vader, komt hij tot een ijzingwekkende ontdekking. Hij komt erachter dat de jonge Celeste Baker is aangevallen door zijn broer. Plotseling wordt hij herinnerd aan zijn jeugd, waar tientallen meisjes vermoord werden in het dorp. Niemand heeft ooit de dader gevonden. Hij besluit om op onderzoek uit te gaan... Is zijn broer een seriemoordenaar? De Amerikaanse auteur Dean Ray Koontz (1945) s
Publisher: Saga Egmont International

Van Dean Koontz zijn verschenen:

Het Franciscus komplot*
Motel van de Angst*
Weerlicht*
Middernacht*
Het kwade licht*
De stem van de nacht*
Het koude vuur* Fantomen*
Dienaren van de schemering*
Onderaards*
Het masker*
Monsterklok*
Ogen der duisternis*
Mr. Murder*
Wintermaan*
Duistere stromen*
Het Visioen*
IJskerker*
Eeuwig vuur*
Tiktak De sadist*
De overlevende Duivelszaad*
Vrees niets
Grijp de nacht
Geheugenfout

Over Dean Koontz is verschenen:

De biografie* (door Harrie Kemps)

*In Poema-pocket verschenen

Voor meer informatie: kijk op www.boekenwereld.com

Oorspronkelijke titels van de verhalen:

‘Strange Highways’, © 1995 Dean R. Koontz.

‘The Black Pumpkin’, © 1986 Nkui, Inc., oorspronkelijk verschenen in Twilight Zone Magazine, december 1986, herdrukt met toestemming van Nkui, Inc.

‘Miss Attila the Hun’, © 1987 Nkui, Inc., oorspronkelijk verschenen in Night Visions 4, uitgegeven door Dark Harvest, Arlington Heights, III.; herdrukt met toestemming van Nkui, Inc.

‘Down in the Darkness’, © 1986 Nkui, Inc., oorspronkelijk verschenen in The Horror Show, zomer 1986, herdrukt met toestemming van Nkui, Inc.

‘Ollie’s Hands’, © 1972 Dean R. Koontz, oorspronkelijk verschenen in Infinity Four, geredigeerd door Robert Hoskins, uitgegeven door Lancer Books; herziene versie © 1995 Dean R. Koontz.

‘Snatcher’, © 1989 Nkui, Inc., oorspronkelijk verschenen in Night Cry, herfst 1986, herdrukt met toestemming van Nkui, Inc.

‘Bruno’, © 1971 Dean R. Koontz, oorspronkelijk verschenen in The Magazine of Fantasy and Science Fiction, april 1971; herziene versie © 1995 Dean R. Koontz.

‘We Three’, © 1974 Dean R. Koontz, oorspronkelijk verschenen in Final Stage, geredigeerd door Edward L. Ferman en Barry N. Malzberg, uitgegeven door Charterhouse, New York, N.Y.; herziene versie © 1995 Dean R. Koontz.

‘Hardshell’, © 1987 Nkui, Inc., oorspronkelijk verschenen in Night Visions 4, uitgegeven door Dark Harvest, Arlington Heights, III.; herdrukt met toestemming van Nkui, Inc.

‘Kittens’, © 1966 Dean R. Koontz, oorspronkelijk verschenen in The Reflector, Shippensburg University, Shippensburg, Pa; herziene versie © 1995 Dean R. Koontz.

‘The Night of the Storm’, © 1974 Dean R. Koontz, oorspronkelijk verschenen in Continuum I, geredigeerd door Roger Elwood, uitgegeven door G.P. Putnam’s Sons, New York, N.Y.; herziene versie © 1995 Dean R. Koontz.

‘Twilight of the Dawn’, © 1987 Nkui, Inc.

‘Chase’, © 1972 K.R. Dwyer (pseudoniem van Dean R. Koontz), uitgegeven door Random House, New York, N.Y.; herziene versie © 1995 Dean R. Koontz.

Poema-pocket is een onderdeel van Luitingh ~ Sijthoff

Tweede druk © 1995 Dean Koontz

All rights reserved

Published by agreement with Lennart Sane Agency AB

© 1997, 2000 Nederlandse vertaling

Uitgeverij Luitingh ~ Sijthoff B.V., Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Oorspronkelijke titel: Strange Highways

Vertaling: Frank Visser

Omslagontwerp: Edd, Amsterdam

Omslagfotografie: Gerhard Jaeger

CIP/ISBN 90 245 3792 4

Digitized by on July 2019

Dit boek wordt met veel genegenheid opgedragen
aan Jerry en Mary Ann Crowe.

Na al die jaren van verbondenheid met jullie,
hebben Gerda en ik ontdekt
dat we een oneindig geduld blijken te hebben.

Bedankt voor alle betoonde vriendschap,
voor al het plezier dat
jullie ons hebben geschonken
(soms opzettelijk),
voor het kopen van het huis
boven de poort van de hel,
en voor het feit dat jullie mij op iedere fout wijzen.
Op het kleinste foutje.

Op het aller-aller-allerkleinste foutje.

Op het miniemste foutje dat niemand,
zelfs Onze Lieve Heer niet,
zou opmerken.

Bedankt, jullie.

Bedankt,
en nog eens bedankt.

Inhoud

Eeuwig vuur

De zwarte pompoen

Juf Attila de Hun

De kelder

De handen van Ollie

Tasjesrukker

Bruno

Wij drieën

Hardshell Shaw

Jonge poesjes

Nacht van de sneeuwstorm

Het gloren van de dageraad

Oorlogsheld

Nawoord voor de lezer

eeuwig vuur

1

Bij aankomst in Asherville, op die herfstmiddag in zijn huurauto, brak Joey Shannon het ijskoude zweet uit. Acuut overviel hem een gevoel van intense neerslachtigheid.

Het scheelde weinig of hij maakte midden op straat een scherpe draai van honderdtachtig graden. Met moeite bedwong hij zich er met vol gas vandoor te gaan en niet meer om te kijken.

Asherville bood een al even naargeestige aanblik als elke andere plek in de mijnstreek van Pennsylvania, waar de kolenmijnen gesloten waren en al tientallen jaren geen behoorlijk betaald werk meer te krijgen was. Toch viel de grauwheid van Asherville op zichzelf wel mee; het vormde niet de belangrijkste reden dat hij zijn hart voelde verkillen en hem van het ene moment op de andere tot wanhoop dreef. Hij verbaasde zich over zijn eigenaardige reactie op de thuiskomst die hij zo lang had uitgesteld.

Het zakencentrum, in stand gehouden door amper duizend inwoners, en misschien nog een paar duizend mensen van kleinere omliggende gemeenten, bestond uit niet meer dan twee straten. De stenen panden met een of twee bovenverdiepingen – opgetrokken in het midden van de vorige eeuw en aangeslagen door honderdvijftig jaar luchtvervuiling – zagen er nog vrijwel hetzelfde uit als hij ze zich van vroeger herinnerde.

De winkeliersvereniging, of de gemeenteraad, had kennelijk het besluit genomen Asherville eens een opknapbeurt te geven. Alle deuren, vensterbanken, kozijnen, luiken en dakranden hadden onlangs een verfje gekregen. Een paar jaar geleden had men ronde gaten langs de stoepranden gemaakt voor de aanplant van jonge esdoorns; de bomen waren inmiddels ruim twee meter hoog en de stammetjes zaten nog vast aan steunpalen.

Het rode en barnsteenkleurige herfstblad had voor de nodige levendigheid moeten zorgen, maar in de ingezette schemering zag Asherville er somber, ineengedoken en afstotend uit. De zon, zwevend op de hoogste toppen van het westelijk bergland, bood een vreemd verschrompeld aanzien en verspreidde een gloed die alles wat hij bescheen niet volledig verlichtte. In die vaalgele glans leken de snel rekkende schaduwen van de jonge bomen graaiende handen op het gebarsten asfalt.

Joey zette de verwarming hoger. De sterker wordende warme luchtstroom nam zijn ijzige beklemming niet meteen weg.

Boven de torenspits van de O.-L.-Vrouwe van Smarten, waar de zon in purperen mantels schemerlicht wegzakte, cirkelde een geweldig grote zwarte vogel. Het gevleugelde beest leek een donkere engel die in een heiligdom beschutting zocht.

Er liepen maar weinig mensen op straat en veel auto’s reden er ook niet. Joey herkende geen enkel gezicht. Het was te lang geleden. In de loop der jaren waren de bewoners vanzelfsprekend veranderd, verhuisd. Gestorven.

Zijn angst werd sterker toen hij in de laatste straat aan de oostzijde van Asherville het grindpad naar het oude huis opreed. De planken tegen de muren moesten dringend worden geschilderd en het dak van geteerde spanen vereiste de nodige reparaties. Toch maakte het huis geen akelige indruk en evenmin hing er de naargeestigheid van de grauwe gebouwen in het centrum. Bescheiden. Saai. Sjofel. Daar bleef het bij. Ondanks de deprimerende sfeer had Joey er een gelukkige jeugd doorgebracht. Als kind had hij zelfs niet beseft dat zijn ouders arme mensen waren; dat feit was tot hem doorgedrongen toen hij al op de middelbare school zat en met een zekere afstandelijkheid op zijn jeugd in Asherville terugkeek. Toch bleef hij, overrompeld door een onverklaarbare angst, een paar minuten op het grindpad staan. Hij kon het niet opbrengen meteen uit te stappen en het huis binnen te gaan.

Hij zette de motor af en deed de verlichting uit. De warme lucht in de auto had zijn ijzige huiver niet weggenomen en zonder die warmte kreeg hij het nog kouder.

Het huis wachtte.

Misschien had hij angst voor zijn schuldgevoel en kon hij niet met zijn somberheid in het reine komen. Hij was geen goede zoon geweest. Nu kreeg hij nooit meer de kans om te boeten voor al het leed dat hij had veroorzaakt. Misschien was hij bang voor het besef dat hij zijn hele verdere leven de last moest meetorsen van wat hij had aangericht, nu hij geen spijt meer kon betuigen en alle vergiffenis voor hem onbereikbaar was geworden.

Nee. Weliswaar drukte de benauwende last op hem, maar dat was niet wat hem zo’n angst aanjoeg. Het lag niet aan schuldgevoelens en verdriet dat hij een gortdroge mond kreeg en zijn hart voelde bonken, terwijl hij naar zijn oude huis staarde. Het was iets anders.

Het afnemende schemerlicht bracht een noordoostenwind met zich mee. De takken van het rijtje acht meter hoge sparren langs het grindpad bewogen bij het invallen van de nacht op de wind.

Het kwam Joey in eerste instantie voor dat zijn angst een uitzonderlijk karakter had: het onheilspellende gevoel dat hij op het punt stond een bovennatuurlijke belevenis te ondergaan. Het had iets weg van de sensatie die hij lang geleden weleens als misdienaartje had gevoeld, staande naast de priester, terwijl hij trachtte het moment te bespeuren waarop de gewone wijn in de miskelk in het heilige bloed van Christus zou veranderen.

Maar na enige tijd vond hij dat onzin. Zijn angst was even irrationeel als die van een kind voor een denkbeeldig spook in het donker onder zijn bedje.

Hij stapte uit en liep naar de achterkant van de auto om zijn koffer uit de bak te halen. Zodra hij de klep opende, onderging hij het rare gevoel dat er in de bak iets monsterachtigs op hem wachtte. Zijn hartslag hamerde tegen zijn ribben toen hij de klep omhoogzwaaide. Hij deinsde zelfs in paniek achteruit.

Natuurlijk zat er niets anders in dan zijn versleten koffer. Diep ademhalend om zich tot kalmte te dwingen, haalde hij de koffer eruit en sloeg de klep dicht.

Joey verlangde naar een borrel om zijn zenuwen tot bedaren te brengen. Hij had altijd behoefte aan een stevig glas. Voor de meeste van zijn problemen was whisky de beste remedie. Soms hielp het zelfs.

De treden van het trapje naar de overdekte houten veranda waren uitgesleten en de planken in geen jaren geverfd. Ze kraakten en maakten knappende geluiden onder zijn voetstappen. Het zou hem niet verbaasd hebben als hij door het rottende hout was gezakt.

Hij had het huis twintig jaar geleden voor het laatst gezien en nu was het erg verwaarloosd. Dat verbaasde Joey. Zijn broer had in de afgelopen twaalf jaar elke eerste van de maand een royaal bedrag aan hun vader overgemaakt, voldoende om een beter huis van te kunnen kopen of om dit te laten opknappen. Wat had pa met die poen gedaan?

De sleutel lag onder de mat van hennepvezel en rubber, precies zoals men hem had verteld. Hoewel de aanblik van Asherville hem een erg onbehaaglijk gevoel had gegeven, konden de bewoners er nog altijd een sleutel op een voor de hand liggende plek verstoppen en hun huis zelfs zonder veel risico voor inbraak onafgesloten laten.

De voordeur kwam direct op de woonkamer uit. Joey zette zijn bagage onder aan de trap naar de bovenverdieping.

Hij deed het licht aan.

De divan en de fauteuil waren niet de meubels die er twintig jaar geleden hadden gestaan, maar ze waren zo gelijkvormig dat je ze niet van het vroegere meubilair kon onderscheiden. Voor de rest was er niets veranderd of bijgekomen, afgezien van het televisietoestel, een apparaat van een omvang als gebouwd voor een reus.

De benedenverdieping bestond verder uit een combinatie van keuken en eethoek. De groene formica tafel met de brede verchroomde strip om het tafelblad was dezelfde als die waaraan hij in zijn jeugd had gegeten. Ook stonden er nog dezelfde stoelen, zij het dat er andere vastgebonden kussentjes op lagen.

Hij kreeg het wonderlijke gevoel dat het huis heel lang onbewoond was geweest, potdicht afgesloten, en dat hij de eerste na eeuwen was die de verstilde kamers binnendrong. Zijn moeder was zestien jaar geleden overleden, zijn vader nog pas anderhalve dag, maar het scheen alsof ze allebei al sinds onheuglijke tijden niet meer leefden.

Aan de deur naar de kelder in een hoek van de keuken hing een kalender van de First National Bank. Het plaatje van de maand oktober toonde een stapel oranje pompoenen, omgeven door op de wind bewogen herfstbladeren. Een van de pompoenen was tot een Halloweenlampion gesneden.

Joey liep erheen zonder de deur meteen te openen.

Hij herinnerde zich de kelder maar al te goed. De ruimte was in tweeën gedeeld, beide helften met een eigen toegang van buitenaf. De ene helft bevatte de verwarmingsketel en de boiler. Het andere gedeelte was de kamer van zijn broer geweest.

Hij stond stil met zijn hand op de oude gietijzeren knop. Het metaal voelde ijskoud aan en zijn hand warmde het niet.

Eindelijk draaide hij de zacht knarsende deurknop om.

Hij deed het licht aan. Twee kale elektrische peertjes, dik onder het stof, gaven een zwak schijnsel, eentje halverwege de trap en het andere in de ruimte waar de ketel en de boiler stonden. Het licht drong niet tot in alle duistere hoeken door.

Vanavond hoefde hij nog niet meteen de kelder in. Morgenochtend was vroeg genoeg. Hij kon eigenlijk geen enkele reden bedenken om de trap af te gaan.

Het verlichte stuk betonnen vloer onder aan de trap was door barsten geaderd, precies zoals hij zich van vroeger herinnerde. De schaduwen eromheen leken uit de smalle spleten te sijpelen en langs de muren omhoog te kruipen.

‘Hallo?’ riep hij.

Het verbaasde hem zijn eigen stem te horen, want hij wist dat hij alleen in het huis was.

Niettemin wachtte hij op een antwoord. Geen reactie.

‘Is daar iemand?’ vroeg hij.

Niets.

Eindelijk deed hij het licht uit en sloot de deur.

Hij bracht zijn koffer naar boven. Een korte en smalle gang, met een zwaar versleten vloerbedekking van grijs en geel gevlekt zeil, voerde boven aan de trap naar de badkamer aan het eind.

De enige deur aan de rechterzijde was van de slaapkamer die van zijn ouders was geweest. Na de dood van Joey’s moeder had zijn vader er al die zestien jaren alleen geslapen. Nu was het een niemandskamer geworden.

De enige deur links in de gang was die van zijn jongenskamer. Hij had er in geen twintig jaar een voet gezet.

Kippenvel prikkelde achter in zijn nek toen hij zich omkeerde om in de woonkamer te kijken. Hij verwachtte min of meer iemand te zien die hem naar boven was gevolgd. Maar wie zou dat kunnen zijn? Er was immers niemand meer. Ze waren allemaal dood, verdwenen. De trap was verlaten.

Het was zo’n bescheiden huis, klein, smal en eenvoudig; toch onderging hij het op dat moment als iets heel weids, een ruimte van onverwachte afmetingen en verborgen kamers, waar onbekende mensen hun leven leidden en zich verborgen drama’s ontvouwden. De stilte in huis was geen gewone rusttoestand en kerfde door zijn ziel als het gegil van een vrouw zou hebben gedaan.

Hij opende de deur van zijn slaapkamer.

Weer thuis.

Maar hij was bang en wist niet waarom. En al zou hij het hebben geweten, dan zweefde het inzicht daarvan ergens tussen intuïtie en herinneringen.

2

Die avond stak een noordwester herfststorm op, waarmee Joey’s hoop op een sterrenhemel vervlogen was. Het duister stolde tot wolken die zich op de bergen persten en zich tussen de steile hellingen nestelden, tot de hemel geen sprank licht meer gaf en zo drukkend werd als een lage tombe van koude steen.

Als scholier had Joey nu en dan met een bepaalde bedoeling uit het raam van zijn kamer op de bovenverdieping gekeken. Dan staarde hij naar het enige wigvormige stukje hemel waarop het omringende bergland hem uitzicht bood. De sterren en de kortstondige passage van de maan door die opening tussen de bergtoppen, hadden hem destijds verlangend doen beseffen dat achter Asherville, Pennsylvania, andere werelden met oneindige mogelijkheden lagen, werelden waarin een jongen uit een arm arbeidersgezin zijn geluk kon beproeven om daar iets te worden wat hij graag wilde, vooral een jongen met grote toekomstdromen en de hartstocht om ze te verwezenlijken.

Die avond zat de veertigjarige Joey weer in het donker bij het raam van zijn oude kamer, nu zonder enig sterrenlicht te bespeuren. In plaats daarvan had hij zijn fles Jack Daniel’s.

Twintig jaar geleden, in een tijd dat de wereld leefbaarder was geweest, had hij nu en dan een kort bezoek aan thuis gebracht vanuit Shippensburg State College, waar hij zijn magere studiebeurs aanvulde met avond- en zaterdagwerk als bediende in een supermarkt. Dan maakte zijn moeder zijn lievelingsmaal voor hem klaar – gehakt met tomatensaus, aardappelpuree en gefrituurde maïs – en speelde hij met Pa een paar potjes kaart.

Zijn oudere broer P.J. (van Paul John) bracht zijn vader en moeder in die tijd vaak in het weekeind een bezoek, zodat er heel wat werd gelachen en er tussen hen een warme en aanhankelijke familieband ontstond. Met P.J. erbij was het altijd feest. P.J. was altijd een jongen geweest die met alles wat hij deed succes had – als klassenvertegenwoordiger, als de held op het sportveld, als uitgekookte, pokerspeler die zelden of nooit verloor, als de vlotte bink op wie de mooiste meisjes verliefd werden – maar het opmerkelijkst aan hem was toch zijn gemakkelijke omgang met mensen en de opgewekte sfeer die hij om zich heen creëerde. P.J. had een natuurlijke aanleg voor het sluiten van vriendschappen, met een oprechte sympathie voor de meeste mensen en een verbazingwekkend inzicht dat hem in staat stelde iemand al bij de eerste ontmoeting volledig te begrijpen. Als een vanzelfsprekende zaak, kennelijk zonder de minste moeite, werd P.J. steevast het middelpunt van alle kringen waarin hij verkeerde. Heel intelligent en toch bescheiden, knap zonder een spoor van ijdelheid, spits geestig zonder ooit in gemeenheden te vervallen, was P.J. een geweldige broer geweest om een jeugd mee te delen. Sterker: na al die jaren was P.J. nog de voorbeeldige maatstaf voor Joey Shannon gebleven, de enige die hij, indien dat mogelijk zou zijn geweest, graag had willen worden.

In de afgelopen twintig jaar had Joey van dat streven weinig terechtgebracht. Terwijl P.J. het ene succes na het andere boekte, had Joey er – als was het iets onontkoombaars – steeds een handje van gehad om in alles te mislukken.

In zijn jongenskamer graaide Joey een paar blokjes ijs uit de kom naast zijn rechte stoel en liet ze in zijn glas vallen. Hij goot er een flinke scheut Jack Daniel’s overheen.

Het enige waarin Joey niet had gefaald was het doorgaan met zijn drinkgewoonte. Hoewel zijn banksaldo in zijn werkende leven zelden boven de tweeduizend dollar was uitgekomen, had hij zich altijd de beste whisky veroorloofd. Niemand kon van Joey Shannon zeggen dat hij een goedkópe zuipschuit was.

Op de laatste avond die hij thuis had doorgebracht – dat was zaterdag 25 oktober 1975 geweest – had hij met een fles rc-cola in zijn hand gezeten. Toen was hij nog geen alcoholist. Sterren zo helder als fonkelende diamanten hadden de hemel gesierd en achter de bergen had hem een oneindig aantal levensmogelijkheden gelokt.

Nu had hij alleen zijn whisky en hij was er dankbaar voor.

Het was vandaag de eenentwintigste oktober 1995 – weer een zaterdag. De zaterdagavond was altijd de beroerdste avond van de hele week voor hem geweest, al wist hij niet waarom. Misschien had hij een hekel aan de zaterdag omdat de meeste mensen zich dan opdoften om naar een restaurant, een dancing of een theater te gaan en daarmee het eind van de werkweek te vieren, terwijl Joey nooit iets anders te vieren had dan het zoveelste eind van wéér zeven dagen in de gevangenis die hij zijn leven noemde.

Het liep tegen elf uur toen het onweer losbarstte. Verblindende bliksems als ketens gesmolten zilver flitsten en knetterden in het hemelgat tussen de bergen. In dat licht zag hij tegen zijn zin weerspiegelingen van zichzelf in het vensterglas. Dreunende donderslagen schudden de eerste regendruppels uit de wolken; ze kletterden en spetterden tegen het raam en de spookachtige weergave van zijn gezicht verdween voor zijn ogen.

Om halfeen stond hij op uit zijn stoel en ging naar bed. Zijn kamer was zo donker als een mijnschacht, maar zelfs na twintig jaar had hij geen licht nodig. Voor zijn geestesoog zag hij ieder detail van het versleten en gebarsten linoleum, van het ovale kleedje dat zijn moeder nog voor hem had gemaakt, van het smalle eenpersoonsbed met de eenvoudige geverfde spijlen van metaal aan het hoofdeind en het nachtkastje met de kromgetrokken laatjes naast het bed. In een hoek stond het door veel krassen en putjes geteisterde bureautje waaraan hij twaalf schooljaren achtereen zijn huiswerk had gemaakt en als acht- of negenjarige zijn eerste verhalen over toverachtige koninkrijken, monsters en reizen naar de maan had geschreven.

Als jongen was hij verzot op lezen geweest en had hij schrijver willen worden. Dat was een van de weinige dingen waarin hij in de afgelopen twintig jaar niet was mislukt, om de eenvoudige reden dat hij het nooit meer had geprobeerd. Na dat weekeind in oktober 1975 was hij met zijn oude gewoonte om verhalen te schrijven opgehouden en had hij die droom opgegeven.

Er lag niet meer zoals vroeger een sprei van chenille op zijn bed en hij voelde dat de lakens waren afgehaald. Joey was te moe en te wazig door de drank om ergens in huis schoon beddengoed te gaan opsnorren. Hij strekte zich maar met zijn overhemd en spijkerbroek aan ruggelings op de kale matras uit en nam ook niet de moeite zijn schoenen uit te trekken. In het donker was het pingende geluid van de slappe metalen vering onder de matras een vertrouwde klank.

Al was Joey nog zo moe, slapen wilde hij niet. Een halve fles Jack Daniel’s had zijn nervositeit niet weggenomen of zijn angst verminderd. Hij voelde zich kwetsbaar. Als hij in slaap viel, was hij weerloos.

Toch moest hij proberen wat te rusten. Over ruim twaalf uur al ging hij naar de begrafenis van zijn vader en daar moest hij de kracht voor opbrengen, wat hem niet zo gemakkelijk zou vallen.

Hij stond op, nam de rechte stoel en wrikte de rugleuning onder de knop van de deur naar de gang. Het was een simpele maar doeltreffende barricadering.

Een indringer kon van buitenaf niet gemakkelijk bij het kamerraam op de eerste verdieping komen. Bovendien was het raam afgesloten. Zelfs als hij in diepe slaap lag, kon niemand zonder hem te wekken de kamer binnendringen. Niemand. Niets.

Terwijl hij weer op het bed lag, luisterde hij naar het ongenadig harde getrommel van de regen op het dak. Mocht iemand op dat moment rond het huis sluipen, dan kon Joey het niet horen, want de monotone herrie van de zware regenval dempte alle andere geluiden.

‘Shannon,’ mompelde hij, ‘je begint al op middelbare leeftijd geestelijk gestoord te worden.’

Als het plechtige tromgeroffel bij een militaire begrafenis begeleidde de regen Joey’s gang naar een nog dieper duister.

In zijn droom deelde hij zijn bed met een dode vrouw die een vreemd doorschijnend, met bloed besmeurd soort hemd droeg. Hoewel ze overleden was, kwam ze opeens als door een demonische energie in actie. Ze drukte een bleke hand op zijn gezicht. Wil je met me vrijen? vroeg ze. Niemand hoeft het te weten. Zelfs ik kan niet tegen je getuigen. Ik ben niet gewoon dood, maar blind. Toen draaide ze haar hoofd naar hem toe en hij zag dat ze geen ogen had. In de lege kassen heerste het diepste duister dat hij ooit had gekend. Neem me, Joey. Ik ben geheel de jouwe.

Niet met een schreeuw, maar eerder met een gejammer van pure ellende schrok hij wakker. Hij ging met zijn gezicht in zijn handen op de rand van zijn bed zitten en snikte zacht.

Zelfs in zijn benevelde toestand, bovendien een beetje misselijk van de vele drank, drong goed tot hem door dat zijn reactie op de nachtmerrie heel merkwaardig was. Hoewel zijn hart van paniek snel bonkte, was zijn verdriet sterker dan zijn angst. Toch was de dode vrouw niet iemand die hij ooit had gekend, niet meer dan een spookverschijning, voortgekomen uit te weinig slaap en te veel Jack Daniel’s. De vorige nacht had hij, nog geschokt door het bericht van zijn vaders overlijden en beklemd opziend tegen de reis naar Asherville, in onrust maar half geslapen. En nu, als gevolg van vermoeidheid en whisky, was het begrijpelijk dat in zijn dromen griezelige wezens spookten. De vrouw was niet meer geweest dan een beangstigende bewoonster van een nachtmerriewereld. Niettemin liet de herinnering aan de oogloze vrouw hem verbijsterd op de rand van zijn bed zitten, bijna verpletterd door een onverklaarbaar gevoel van verlies dat zo zwaar was als de wereld zelf.

Volgens de lichtgevende wijzertjes van zijn horloge was het halfvier in de ochtend. Hij had minder dan drie uur geslapen.

Het duister drukte nog tegen het raam en eindeloze strengen regen doorkliefden de nacht. Hij stond weer op en liep naar zijn oude schrijfbureau in de hoek, waar hij zijn half leeggedronken fles Jack Daniel’s had neergezet. Nog één kleintje kon geen kwaad. Hij had iets nodig om de nacht door te komen.

Terwijl hij de dop van de fles schroefde, kwam hij in de ban van een merkwaardige drang om naar het raam te lopen. Hij voelde zich als door een magnetische kracht aangetrokken, maar wilde niet. Vreemd genoeg was hij bang dat hij de dode vrouw aan de andere kant van het beregende venster zou zien, opgestegen naar de eerste verdieping, haar natte blonde haar warrig en haar lege oogkassen donkerder dan de nacht, in een doorschijnend hemd, haar armen naar hem uitgestrekt, hem woordeloos smekend het raam te openen en met haar de regen in te vliegen.

Hij raakte ervan overtuigd dat ze inderdaad daar buiten als een geest zweefde. Hij durfde niet eens meer naar het raam te kijken, bang dat hij haar vanuit zijn ooghoeken zou zien. Al ving hij maar een glimp van haar op, dan zou dat geringe oogcontact een uitnodiging voor haar kunnen zijn om in zijn kamer te komen. Als een vampier kon ze tegen het raam tikken om te worden binnengelaten, maar dat kon ze niet zonder te worden uitgenodigd.

Met de fles in zijn hand schuifelde hij achterwaarts naar het bed en hield zijn ogen afgewend van de ingelijste rechthoek duistere nacht.

Hij vroeg zich af of hij ongewoon dronken was, of bezig was zijn verstand te verliezen.

Tot zijn verbazing schroefde hij de dop weer op de fles zonder een slok te nemen.

3

’s Morgens was het opgehouden met regenen, maar het lage wolkendek was een dreigende belofte voor meer.

Joey had geen kater. Hij wist hoe hij zijn borrels moest doseren om de onaangename gevolgen tot een minimum te beperken. Iedere dag slikte hij een hoge dosis vitamine B-complex ter vervanging van wat door de alcohol was afgebroken; een groot tekort aan vitamine B was de belangrijkste oorzaak van de zogenaamde kater. Joey kende alle trucjes. Zijn manier van drinken was methodisch en praktisch; hij benaderde het probleem als was hij medisch onderlegd.

In de keuken trof hij een primitief ontbijt aan: een oudbakken stuk koffiekoek en een half glaasje sinaasappelsap.

Na het douchen trok hij het enige kostuum aan dat hij bezat, met een wit overhemd en een donkerrode das. Hij had het pak in vijf jaar niet gedragen en het hing hem wat losjes om het lijf. Bovendien was het overhemd hem een maat te groot geworden. Hij zag eruit als een vijftienjarige jongen in zijn vaders kleren.

Misschien had het onafgebroken innemen van sterke drank zijn stofwisseling versneld. Joey verbrandde alles wat hij at en dronk, en onveranderlijk was hij iedere maand december weer een pondje lichter geworden dan aan het begin van het jaar. Over honderdvijftig jaar zou hij eenvoudig in lucht zijn opgegaan.

Om tien uur reed hij naar High Street, waar Devokowski’s begrafenisonderneming was gevestigd. Hoewel het pand nog gesloten was, liet meneer Devokowski hem binnen omdat hij werd verwacht. Louis Devokowski was al vijfendertig jaar begrafenisondernemer van Asherville. Hij was niet bleek, broodmager en gebogen, zoals komisch bedoelde films en strips een dergelijk iemand voorstelden, maar gezet met een blozend gezicht en in zijn donkere haar zat nog geen streepje grijs, alsof zijn omgang met de doden het geheim was voor een lang en gezond leven.

‘Joey.’

‘Meneer Devokowski.’

‘Mijn condoléances.’

‘Dank u.’

‘Er zijn gisteravond een heleboel mensen afscheid komen nemen.’

Joey zei niets.

‘Iedereen was heel erg op je vader gesteld.’

Joey vond het beter er het zwijgen toe te doen.

‘Ik zal je bij hem brengen,’ zei Devokowski.

De kamer aan de voorzijde, waar Joey’s vader lag opgebaard, was een stil vertrek met een wijnrood tapijt, wijnrode gordijnen, beige muren en gedempt licht. Uit de schaduwen doemden boeketten rozen op die een zoete geur verspreidden.

De kist was een fraai bronzen model, met beslag en handgrepen van gepolijst koper. Joey had de heer Devokowski telefonisch om het beste verzocht. Zo en niet anders zou P.J. het gewenst hebben, en per slot van rekening betaalde P.J. alles.

Joey naderde de lijkbaar met de aarzeling van iemand die in een droomtoestand verwacht zichzelf in de kist te zien liggen.

Maar het was Dan Shannon die daar in vrede rustte. Hij had een donkerblauw kostuum aan en lag op een bed van crèmekleurig satijn. De afgelopen twintig jaar waren niet ongemerkt aan hem voorbijgegaan. Hij leek verslagen door de tijd, gekrompen door zorgen, en blij dat het achter de rug was.

De heer Devokowski had zich uit de rouwkamer teruggetrokken om Joey met zijn vader alleen te laten.

‘Het spijt me,’ fluisterde hij tegen zijn vader. ‘Het spijt me dat ik nooit ben teruggekomen, dat ik jou en Ma nooit meer heb gezien.’

Aarzelend strekte hij zijn hand uit en raakte de bleke wang van de oude man aan. De wang was koud en droog.

Hij trok zijn hand terug. Zijn fluisterstem trilde nu. ‘Ik ben gewoon de verkeerde weg ingeslagen. Een weg naar het ongewisse … en er was nergens … nergens een mogelijkheid om terug te keren. Ik kan niet uitleggen waarom, Pa. Ik begrijp het zelf niet.’

Enige tijd kon hij geen woord meer uitbrengen.

De rozengeur leek zwaarder te worden.

Dan Shannon had voor een mijnwerker kunnen doorgaan, hoewel hij zelfs als jongen nooit in de kolenmijnen had gewerkt. Een vierkante en krachtige kop. Brede schouders. Sterke handen met stompe vingertoppen, vol littekens. Hij was automonteur geweest. Een goede, hoewel in een tijd en woonplaats waarin nooit genoeg werk was geweest.

‘Je verdiende een liefhebbende zoon,’ zei Joey ten slotte. ‘Maar goed dat je er twee had, hè?’ Hij sloot zijn ogen. ‘Het spijt me. Het spijt me heel erg.’

Zijn hart deed pijn van wroeging, zo zwaar als een aambeeld in zijn borst, maar gesprekken met de doden konden hem geen vergiffenis schenken. Dat kon zelfs God nu niet meer.

Toen Joey de rouwkamer verliet, kwam de heer Devokowski hem in de gang aan de voorzijde tegemoet. ‘Weet P.J. het al?’

Joey schudde zijn hoofd. ‘Ik heb hem niet kunnen bereiken.’

‘Hoezo heb je hem niet kunnen bereiken? Hij is je broer.’ Voordat Devokowski weer het meelevende gezicht van een begrafenisondernemer trok, liet hij zijn minachting onverholen blijken.

‘Hij reist het hele land door, meneer Devokowski. Dat weet u toch wel. Hij is almaar onderweg, van de ene plaats naar de andere, om aan zijn gegevens te komen. Het is niet mijn schuld dat … dat ik hem niet heb kunnen bereiken.’

Devokowski knikte met tegenzin. ‘Ik heb dat artikel van hem gezien, in People van een paar maanden geleden.’

P.J. Shannon was de beste moderne schrijver over het leven langs de weg, de bekendste literaire zigeuner na Jack Kerouac.

‘Hij moest maar weer eens terugkomen om nog een boek over Asherville te schrijven,’ zei Devokowski. ‘Dat vind ik nog steeds zijn beste. Als die arme P.J. hoort dat jullie vader dood is, zal hem dat heel erg aangrijpen. P.J. was bijzonder op hem gesteld.’

Ik ook, dacht Joey, maar hij zei het niet. Met het oog op wat hij in de afgelopen twintig jaar had uitgevoerd, zou de man hem toch niet geloven. Er was geen twijfel aan dat hij veel van zijn vader had gehouden. O ja, zeker, evenals van zijn moeder Kathleen, maar hij was niet naar haar begrafenis geweest en zelfs haar sterfbed had hij gemeden.

‘P.J. was hier nog in augustus,’ zei Devokowski. ‘Hij is een hele week gebleven. Je vader heeft hem overal mee naartoe genomen om met hem te pronken. Hij was zo trots op hem, je vader.’

De assistent van Devokowski, een energiek jongmens in een donker pak, verscheen aan het andere eind van de gang. Hij sprak op geoefende fluistertoon. ‘Meneer, het wordt tijd om de overledene naar de O.-L.-Vrouwe over te brengen.’

Devokowski keek op zijn horloge. ‘Ben je aanwezig bij de uitvaartmis?’ vroeg hij aan Joey.

‘Ja, natuurlijk.’

De begrafenisondernemer knikte. Hij keerde zich om en met die lichaamstaal wilde hij zeggen dat deze zoon van Dan Shannon naar zijn mening niet het recht had om ‘natuurlijk’ aan zijn bevestiging toe te voegen.

Buiten leek de hemel uitgebrand, een en al verkoolde zwarte en grauwe as, maar zwaar van regen. Joey hoopte dat de stilte in de storm gedurende de mis en de begrafenis zelf zou aanhouden.

Terwijl hij over het trottoir naar de achterzijde van zijn geparkeerde auto liep, ging de klep van de kofferruimte uit zichzelf een eindje open. Vanuit het donkere binnenste strekte een slanke hand zich hulpeloos naar hem uit, als smekend in wanhoop. Het was een vrouwenhand. De gebroken duim stond in een onnatuurlijke hoek ten opzichte van de hand. Er droop bloed uit de gescheurde nagels.

Om hem heen leek Asherville onder een duistere betovering te raken. Het werd windstil. De wolken die onafgebroken uit het noordwesten waren aangedreven, hielden zich zo onbeweeglijk als de gebogen zoldering van de hel. Alles werd levenloos. Er heerste stilte. Joey stond stokstijf van shock en beklemmende angst. Alleen de hand bewoog zich, alleen de hand leefde, alleen het jammerlijke rondtasten van de hand om hulp had in een verstenende wereld enige betekenis of belang.

Joey kon de aanblik van de bungelende duim, de gescheurde nagels, het traagdruipende bloed nauwelijks verdragen. Toch ontkwam hij niet aan de dwang om naar de hand te staren. Hij wist dat het de vrouw was in het doorschijnende gewaad, de vrouw die uit zijn droom van de afgelopen nacht in de wakende wereld terecht was gekomen, hoewel zoiets toch niet mogelijk kon zijn.

De zich strekkende hand uit de schaduw van de klep keerde zich langzaam om, de palm naar boven. In het midden zat een bloederige verwonding in de vorm van een gat dat door een spijker kon zijn veroorzaakt.

Toen Joey zijn ogen voor deze verschrikking sloot, zag hij het altaar van de O.-L.-Vrouwe van Smarten merkwaardig genoeg zo duidelijk voor zijn geestesoog alsof hij er op dat moment recht voor stond. Het zilveren geklingel van de misklokjes verbrak de stilte, maar op die oktobermiddag was het geen reëel geluid; hij hoorde het in zijn herinnering aan de vroegmissen uit zijn jeugd. Door mijn schuld, door mijn schuld, door mijn grote schuld. Hij zag de miskelk glanzen van de weerspiegelde kaarsvlammetjes. In de handen van de priester werd de hostie omhooggeheven. Joey spande zich in om het moment van de verandering in het lichaam van Christus te bespeuren. Het moment waarop verwachting werd vervuld, geloof werd beloond. Het korte ogenblik van het volmaakte mysterie: wijn in bloed. Is er hoop voor de wereld, voor verlorenen zoals ik?

De beelden in zijn geest werden zo ondraaglijk als de aanblik van de met bloed bevlekte hand, zodat hij zijn ogen weer opende. De hand was verdwenen en de klep van de kofferruimte gesloten. Het waaide weer, donkere wolken rolden aan uit het noordwesten en in de verte blafte een hond.

De klep van de kofferruimte was nooit opengesprongen, de hand had zich nooit naar hem uitgestrekt. Hallucinatie.

Hij bracht zijn eigen handen naar zijn ogen en staarde ernaar alsof ze van een vreemde waren. Ze trilden hevig.

Delirium tremens. De bibberatie. Visioenen van dingen die uit muren kropen. In dit geval uit de kofferruimte van een auto. Alle dronkaards hadden er nu en dan last van, vooral wanneer ze de fles wilden laten staan.

In de auto haalde hij een fles uit de binnenzak van zijn colbert. Hij staarde er geruime tijd naar. Toen schroefde hij er de dop af, rook aan de whisky en bracht de fles aan zijn lippen.

Misschien had hij veel langer als verlamd bij de kofferruimte gestaan dan hij had gedacht, of een verdomd lange tijd met die fles in zijn handen gezeten, vechtend tegen de drang om de dop eraf te schroeven, want de lijkwagen van Devokowski was al van de oprijlaan rechtsaf naar de O.-L.-Vrouwe van Smarten afgeslagen. In ieder geval lang genoeg om zijn vaders kist van de rouwkamer naar de lijkwagen over te brengen.

Voor de uitvaartmis wilde Joey nuchter zijn. Dat wenste hij meer dan wat ook. Zonder een slok te nemen schroefde hij de dop op de fles en stak de fles weer in zijn binnenzak.

Hij startte, reed de lijkwagen na en bleef die volgen op weg naar de kerk.

Onder het rijden meende hij enkele malen dat hij iets in de kofferruimte hoorde bewegen. Een gesmoord gebonk. Geklop. Een ijle, ijzige en holle jammerkreet.

4

Het interieur van de O.-L.-Vrouwe van Smarten was nog precies hetzelfde als Joey zich van vroeger herinnerde: het donkere houtwerk, liefdevol tot er een satijnen glans was verschenen; de vensters van glas-in-lood die alleen maar op het doorbreken van de zon hoefden te wachten om heldere beelden van erbarmen en verlossing op de kerkbanken te werpen; kruisgewelven die in de blauwige schaduwen erboven terugweken; de lucht doorweven van strengen geuren – citroenolie-meubelwas, wierook, warm kaarsvet.

Joey was in de achterste bank gaan zitten, in de hoop dat niemand hem zou herkennen. Hij had geen vrienden in Asherville meer en zonder een teug uit zijn whiskyfles zou hij de blikken van afkeuring en minachting, die hem ongetwijfeld te wachten stonden en die hij bovendien had verdiend, niet kunnen verdragen.

Meer dan tweehonderd mensen woonden de mis bij. Joey vond de sfeer nog somberder dan hij al van een begrafenis had verwacht. Dan Shannon was geliefd geweest en men zou hem missen.

Veel vrouwen veegden hun tranen met zakdoekjes weg, maar de mannen hielden allemaal droge ogen. In Asherville huilden mannen niet in het openbaar, en zelden in de eigen kring. Hoewel de mannen al meer dan twintig jaar geen werk in de mijnen hadden gehad, stamden ze af van generaties mijnwerkers die in voortdurende angst voor een tragedie hadden geleefd, het verlies van medekompels en beminden vreesden bij instortingen en mijnexplosies, of bang waren voor de zwarte-longziekte in een vroeg stadium. In hun filosofie werd stoïcisme niet alleen hoog aangeslagen, maar kon zelfs zonder die instelling niet bestaan.

Houd je gevoelens voor jezelf. Belast je vrienden en familieleden niet met je angsten en kwellingen. Volhard. Dat was het credo van Asherville, een leidende moraal die sterker was dan de wijze lessen van de rector van de O.-L.-Vrouwe van Smarten en de tweeduizend jaar oude religie die hij aanhing.

Voor het eerst in twintig jaar woonde Joey een kerkdienst bij. Kennelijk op aandringen van de parochianen was het een klassieke Latijnse mis, met alle opsmuk en welsprekendheid die verloren waren gegaan nadat de Kerk in de jaren zestig aan de modes van de tijd had willen meedoen.

De schoonheid van het celebreren deed hem niets, warmde zijn hart niet. Door eigen toedoen en naar zijn wens had hij zich twintig jaar lang buiten de kunst van het geloven geplaatst, en nu kon hij er alleen over oordelen als iemand die een schilderij door het vensterglas van een kunsthandel bekijkt, terwijl hij in zijn waarneming door weerspiegelingen wordt gehinderd.

De uitvaartmis was prachtig, maar van een kille schoonheid, als winterlicht op gepolijst staal. Een arctisch perspectief.

Na de plechtigheid reed Joey naar de begraafplaats die op een heuvel lag. Het gras was nog groen, bezaaid met droge bladeren die onder zijn voetzolen knisperden.

Zijn vader werd naast Joey’s moeder begraven. Er was nog geen naam in de maagdelijke helft van de dubbele steen gebeiteld.

Nu hij voor het eerst aan het graf van zijn moeder stond en haar in het graniet gehouwen naam en overlijdensdatum las, werd Joey niet bevangen door een plotseling besef van haar dood. Het verlies van haar was in de afgelopen zestien jaar bijna ondraaglijk reëel voor hem geweest.

Strikt genomen had hij haar twintig jaar geleden al verloren, toen hij haar voor het laatst had gezien.

De lijkwagen kwam tot stilstand op het pad naast het graf. Meneer Devokowski en zijn assistent stelden de dragers op om de kist uit de wagen te halen.

Het open graf was omgeven door een zwart plastic scherm van zo’n anderhalve meter hoog, niet uit veiligheidsoverwegingen, maar om al te fijngevoelige rouwenden de aanblik van de rauwe aarde in de steile kuilwanden te besparen, omdat ze anders een te brute confrontatie met de grimmige realiteit van de uitvaart zouden ondergaan. De begrafenisondernemer was ook zo kies geweest om het bergje uitgegraven aarde eerst met zwart plastic te laten bedekken, en daaroverheen bloemboeketten en bosjes varens te leggen.

In een stemming als om zichzelf te straffen, liep Joey naar het gapende graf. Hij keek over het plastic scherm om heel nauwkeurig te zien waar zijn vader in terecht zou komen.

Onder in het graf, slechts half door losse aarde bedolven, lag een lijk, gewikkeld in bloedbesmeurd plastic. Een naakte vrouw. Haar gezicht was bedekt. Slierten nat blond haar.

Joey stapte achteruit en botste tegen andere rouwenden op.

Zijn adem stokte. Het leek alsof zijn longen vol zaten met aarde uit zijn vaders graf.

Zo plechtig als het sombere uitspansel zetten de dragers de kist omzichtig op de motorlift boven het open graf.

Joey wilde tegen de mannen schreeuwen dat ze de kist gauw moesten weghalen: kijk, kijk daar beneden, kijk toch naar de ingepakte vrouw, kijk op de bodem van de kuil.

Hij kon geen woord uitbrengen.

De priester was aangekomen. Zijn zwarte soutane en witte toog wapperden in de wind. De teraardebestelling kon beginnen.

Wanneer de kist maar eenmaal in die ruim twee meter diepe afgrond boven op de dode vrouw was gezakt, wanneer het graf met aarde was gevuld, zou niemand ooit weten dat ze er gelegen had. Voor de mensen die haar bemind en wanhopig gezocht hadden, zou ze dan voor altijd verdwenen zijn.

Joey probeerde weer iets te zeggen, maar er kwam opnieuw geen woord uit hem. Hij beefde hevig.

In werkelijkheid wist hij dat het lijk op de bodem van het graf er niet echt lag. Een geestverschijning. Hallucinatie. Delirium tremens. Zoals de insecten die Ray Milland in ‘Lost Weekend’ uit de muur had zien kruipen.

Toch welde een schreeuw in hem op. Hij had er stem aan willen geven als hij de strakke ijzeren band om zijn keel maar kon verbreken; hij had tegen de mannen willen schreeuwen om van hen te eisen dat ze de kist zouden weghalen en in het graf kijken, ook al wist hij dat ze er niets in zouden ontdekken en dat iedereen zou denken dat hij gek was geworden.

Uit het graf en uit het bergje ernaast steeg de compostlucht op van vochtige aarde en rottende vegetatie; ze deed hem denken aan de kleine krioelende beestjes die onder de groene zoden leefden, zoals torren en wormen en snel bewegende krieuwels waarvan hij de namen liever niet wilde weten.

Joey keerde zich om van het graf, wrong zich door de menigte van minstens honderd belangstellenden die vanuit de kerk naar de laatste rustplaats van zijn vader waren gekomen, en strompelde tussen de grafstenen de heuvel af. Hij vluchtte naar de huurauto.

Daar kwam hij pas zwaar hijgend op adem. Eindelijk vond hij ook zijn stem terug. Hij vloekte wanhopig.

Zonder twijfel was hij gek geworden. Twintig jaar bijna onafgebroken dronkenschap hadden zijn hersenen onherstelbaar aangetast. Er waren te veel cellen van zijn grijze hersenmassa in het lange alcoholbad gedood.

Hij was al zo ver heen dat hij alleen nog soelaas kon vinden in nog een beetje van hetzelfde kwaad. Hij haalde de fles uit zijn binnenzak.

Het ontging hem niet dat hij voedsel gaf aan een hele maand roddelpraat. De verschrikte rouwenden aan het graf hadden zijn strompelende aftocht natuurlijk met grote belangstelling gevolgd. Zonder twijfel waren er heel wat mensen bij die het verdere verloop niet graag wilden missen en de afkeuring van de priester riskeerden door naar Joey’s auto onderaan de heuvel te loeren.

Het kon Joey niet schelen wat anderen van hem dachten. Niets kon hem meer schelen. Alleen de whisky.

Maar zijn vader stond nog boven de grond. Hij had tegenover zichzelf gezworen dat hij geen druppel zou drinken tot de teraardebestelling achter de rug was. Dergelijke beloften had hij in de afgelopen jaren ontelbare malen gebroken, maar om een reden die hij niet nader kon bepalen, was het dit keer belangrijker dan voorheen.

Hij maakte de fles niet open.

Op de heuvel, onder de kalende takken die door de wind van hun herfstbladeren werden ontdaan, onder het geteisterde uitspansel, daalde de kist langzaam in de ongenaakbare aarde.

Al gauw gingen de rouwenden uiteen en keken met onverholen belangstelling naar Joey’s auto.

Nadat de geestelijke was weggegaan, spiraalden kleine wervelwinden vol dode herfstbladeren over de begraafplaats en barstten boven grafstenen uiteen, als waren het kwade geesten die uit een onrustige slaap waren gewekt.

Een donderslag dreunde in het uitspansel. Het was de eerste na vele uren. De nog achtergebleven rouwenden haastten zich naar hun auto’s.

De begrafenisondernemer en zijn assistent verwijderden het gemotoriseerde apparaat voor het laten zakken van de kist, evenals het zwarte plastic scherm rondom het graf.

Terwijl de regen weer losbarstte, haalde een grafdelver in een gele jas het stuk plastic en de bloemen van het bergje uitgegraven aarde weg.

Een tweede grafdelver dook op achter het stuur van een kleine en stevige grondverplaatsmachine, een Bobcat genaamd. De machine was van dezelfde kleur geel als zijn regenjas.

Voordat het graf vol regenwater kon lopen, schoof de Bobcat het gat dicht, waarna de loopvlakken de aarde egaliseerden.

‘Vaarwel,’ zei Joey.

Hij had een gevoel van volkomenheid moeten ondergaan, dat hij aan het eind van een belangrijke levensfase was gekomen. Maar hij voelde zich leeg en onvolkomen. Hij had helemaal niets afgesloten – als hij dat al had gewild.

5

Bij terugkeer in zijn vaders huis liep Joey de smalle trap af die van de keuken naar de kelder leidde. Langs de ketel. Langs de kleine boiler.

De deur naar de oude kamer van P.J. was kromgetrokken van vocht en ouderdom. Toen Joey met kracht aan de knop rukte, vloog de deur piepend open en schraapte over de drempel.

De regen roffelde tegen de twee open te zetten raampjes die horizontaal naast elkaar hoog in de keldermuur waren aangebracht. Het schrale licht buiten had de diepe schaduwen in de kelder niet kunnen verjagen. Bij de deur deed hij de kale lamp in de zoldering aan.

De kleine kamer was ontruimd. Lang geleden al had zijn vader het eenpersoonsbed en de rest van het meubilair voor een prikje verkocht. Wanneer P.J. in de afgelopen twintig jaar thuis had gelogeerd, kon hij altijd in Joey’s kamer op de bovenverdieping overnachten, omdat er toch geen kans meer op was geweest dat Joey zijn kamer ooit nog nodig zou hebben.

Stof. Spinnenwebben. Onder aan de muren een paar donkere schimmelplekken als vlekken van een rorschachtest.

De enige bewijzen dat P.J. hier lang geleden zijn intrek had gehad, waren een paar filmposters die zo afstotend waren dat het reclamebureau er ongewild iets camp-achtigs mee had bereikt. Ze waren met punaises aan de muur bevestigd, pusgeel van ouderdom, gescheurd en met omkrullende hoeken.

Op de middelbare school was het een ideaal van P.J. geweest om de armoede van Asherville de rug toe te keren en filmproducent te worden. ‘Maar ik heb deze dingen nodig,’ had hij eens tegen Joey gezegd, wijzend op de posters, ‘om me eraan te herinneren dat succes tegen elke prijs niets voorstelt. In Hollywood kun je ook met het maken van stupide en mensonwaardige rotzooi rijk en beroemd worden. Als ik het niet kan bereiken met werk dat de moeite waard is, hoop ik dat ik dan de moed kan opbrengen om mijn droom maar helemaal te laten varen in plaats van me zo te verlagen.’

Het geluk was P.J. in Hollywood niet beschoren geweest, of hij had zijn belangstelling voor het maken van films ergens op weg daarheen verloren. Maar de ironie wilde dat P.J. faam als romanschrijver had verworven en daarmee de droom van Joey had waargemaakt, nadat Joey die ambitie had opgegeven.

P.J. werd als auteur door de kritiek toegejuicht. Hij gebruikte zijn ervaringen op zijn eindeloze zwerftochten door de gehele Verenigde Staten als basis en schreef een glanzend proza van een geheimzinnige diepgang onder een bedrieglijk eenvoudig oppervlak.

Joey benijdde zijn broer, maar niet op kwaadaardige wijze. P.J. verdiende ieder woord van de lof die hem werd toegezwaaid en iedere dollar van zijn fortuin. Joey was trots op hem.

In hun jeugd hadden ze een intensieve en bijzondere band gehad en de band was nog steeds heel sterk, hoewel tegenwoordig het meest telefonisch op grote afstanden van elkaar, wanneer P.J. opbelde uit Montana of Maine of Key West of uit een of ander stoffig plaatsje op de hoogvlakten van Texas. Ze zagen elkaar nooit meer dan eens in de drie of vier jaar, altijd wanneer P.J. onaangekondigd ergens zijn reis onderbrak. Maar hij bleef nooit lang, niet meer dan twee dagen en meestal maar een dag.

Niemand had ooit meer voor Joey betekend dan P.J. en niemand zou ooit meer voor hem betekenen. Zijn gevoelens voor zijn broer waren diepgaand en gecompliceerd; het was hem niet mogelijk ze iemand duidelijk uit te leggen.

Een eindje van de twee kelderraampjes op grondniveau kletterde de regen op het gras. Ergens zó ver boven de grond dat het geluid vanuit een andere wereld leek te komen, dreunde weer een donderslag.

Joey was naar de kelder gegaan om er een pot te zoeken. Maar behalve de filmposters was de kelderruimte helemaal leeg.

Op de betonnen vloer naast zijn schoen leek een dikke zwarte spin uit het niets tot leven te komen. De spin repte zich langs hem heen. Joey trapte er niet op en keek de dekking zoekende spin na tot het beest in een kier van de plinten verdween.

Hij deed het licht uit, liet de kromgetrokken deur openstaan en liep naar de andere kelderhelft met de ketel en boiler.

Op de trap, al bijna bij de keuken, zei Joey hardop: ‘Pot? Wat voor een pot?’

Verbaasd bleef hij staan en keek naar beneden, de kelder in.

Een pot met iets? Een pot voor iets?

Hij kon zich niet herinneren waar hij een pot voor nodig had, of naar wat voor een soort pot hij had gezocht.

Weer een teken van geestelijke aftakeling.

Hij had het te lang zonder drank moeten stellen.

Gekweld door de aanhoudende gevoelens van onbehagen en desoriëntatie die hij al sinds de vorige dag bij zijn entree van Asherville had, liep hij door naar boven. Hij deed het licht in de kelder uit.

Zijn koffer stond gepakt in de kamer. Hij droeg de koffer naar buiten, sloot de voordeur af en legde de sleutel onder de mat waar hij hem nog geen vierentwintig uur geleden had gevonden.

Er gromde iets achter hem. Joey keerde zich om en zag een schurftige, kletsnatte zwarte hond op het trapje naar de veranda. De ogen van de hond waren zo fel geel als zwavelkleurige kolenvlammen en het beest ontblootte zijn tanden naar hem.

‘Ga weg,’ zei Joey. Niet dreigend, maar zacht.

De hond gromde weer, liet zijn kop zakken en spande zijn lijf alsof hij Joey wilde bespringen.

‘Je hoort hier al evenmin thuis als ik,’ zei Joey, zonder een stap te wijken.

De hond loerde weifelend, huiverde, likte zijn bek en blies eindelijk de aftocht.

Met zijn koffer in zijn hand keek Joey de hond boven aan het trapje na. Het beest sloop ineengedoken de schuinvallende grijze watergordijnen in en verdween geleidelijk als een luchtspiegeling uit het zicht. Toen het dier aan het eind van de straat de hoek omsloeg, raakte Joey er bijna van overtuigd dat ook die hond maar een hallucinatie was geweest.

6

De jurist hield kantoor op de eerste verdieping van een stenen gebouw in Main Street, boven de ‘Old Town Tavern’. Op zondagmiddag was het café gesloten, maar in de vensterbanken brandden nog kleine neonreclames voor Rolling Rock en Pabst Blue Ribbon; ze wierpen voldoende helder licht naar buiten om de regen groen en blauw te kleuren.

Het kantoor van mr. Henry Kadinska was gevestigd in twee vertrekken, gelegen aan een vaag verlichte gang waar zich ook een makelaarskantoor en een tandartspraktijk bevonden. De deur naar de wachtkamer stond open.

Joey stapte naar binnen. ‘Hallo?’ riep hij.

De tussendeur stond op een kier. Een man in het kantoor daarachter reageerde. ‘Kom maar binnen, Joey.’

Deze kamer was groter dan de eerste, hoewel eveneens van bescheiden afmetingen. Langs twee muren stonden kasten met juridische vakliteratuur en aan een andere muur zag Joey een paar scheefhangende ingelijste diploma’s. Voor de ramen zaten gesloten zonweringen van houten latjes, van een type dat waarschijnlijk al vijftig jaar niet meer werd gemaakt. De regen buiten werd door de latjes in horizontale repen gesneden.

Langs de tegenover elkaar liggende korte muren stonden twee identieke mahoniehouten schrijfbureaus. Vroeger had Henry Kadinska het kantoor gedeeld met zijn vader Lev, destijds de enige jurist van Asherville. Kadinska senior was gestorven toen Joey nog op de middelbare school zat. Het ongebruikte maar goed onderhouden bureau stond er nu als monumentale herinnering.

Henry Kadinska legde zijn pijp in een asbak van geslepen glas. Hij stond op, strekte zijn arm over zijn bureau heen uit en drukte Joey’s hand. ‘Ik heb je bij de uitvaartmis gezien, maar ik wilde je liever niet storen.’

‘Ik eh … heb niemand gezien,’ zei Joey.

‘Hoe gaat het ermee?’

‘Goed. Ik red me wel.’

Ze stonden even bedremmeld tegenover elkaar, niet wetend wat te zeggen. Daarna ging Joey in een van de twee fauteuils tegenover het bureau zitten.

Kadinska nam zijn bureaustoel en greep naar zijn pijp. Hij was midden vijftig, tenger gebouwd en had een vooruitstekende adamsappel. Zijn hoofd scheen een tikje te groot voor zijn lichaam en de onjuiste verhouding werd nog vergroot door zijn haarlijn die een centimeter of tien van zijn voorhoofd was geweken. Zijn lichtbruine ogen achter zijn dikke brillenglazen hadden een vriendelijke glans.

‘Kon je de huissleutel vinden op de plek die ik je zei?’

Joey knikte.

‘Er is daar niet veel veranderd, hè?’

‘Minder dan ik had verwacht. Eigenlijk helemaal niets.’

‘Het grootste deel van zijn leven had je vader niet veel om uit te geven, en toen hij eindelijk wat geld had, wist hij niet hoe!’ Kadinska stak zijn pijp met een lucifer aan en zoog aan het mondstuk. ‘P.J. werd er wanhopig van dat je vader nauwelijks iets gebruikte van wat hij hem gaf.’

Joey wiebelde nerveus heen en weer. ‘Meneer Kadinska … ik begrijp eigenlijk niet waarom ik bij u moest komen. Waarom wilt u me spreken?’

‘Weet P.J. al dat je vader overleden is?’

‘Ik heb een berichtje ingesproken op zijn antwoordapparaat in zijn flat in New York. Hoewel dat geen vast adres van hem is. Een maand of zo per jaar.’

De pijp was uitgegaan en moest weer worden aangestoken. Er hing een aangename geur van naar kersenbloesem geurende tabak.

Ondanks de diploma’s en de vakliteratuur had de kamer niet veel van een geijkt juristenkantoor. Het had iets gezelligs. Een beetje sjofel geworden deftig, maar wel knus. Zoals Henry Kadinska onderuitgezakt zat, leek hij zich beroepshalve even comfortabel te voelen alsof hij thuis in zijn pyjama was.

‘Soms belt hij dat nummer dagen achtereen niet,’ zei Joey. ‘Soms pas na een paar weken.’

‘Merkwaardige manier van leven – bijna altijd onderweg. Maar ik heb de indruk dat hem dat bevalt.’

‘Hij schijnt er wel bij te varen.’

‘En het levert hem al die mooie boeken op,’ zei Kadinska.

‘Ja.’

‘Ik ben bijzonder op zijn boeken gesteld.’

‘Vrijwel iedereen.’

‘Er schuilt een verrukkelijk gevoel van vrijheid in, zo’n eh … zo’n esprit.’

‘Meneer Kadinska, het mag dan wel rotweer zijn, maar ik zou graag zo gauw mogelijk naar Scranton terug willen. Ik moet morgenochtend al vroeg het vliegtuig halen.’

‘Ah, ja, natuurlijk,’ zei Kadinska, met een onmiskenbare ondertoon van teleurstelling. Op dat moment scheen hij een eenzaam man uit de provincie die alleen maar een beetje aangenaam had willen converseren.

Terwijl Kadinska een la opentrok en er iets in zocht, zag Joey dat een van de scheefhangende bullen door Harvard was verleend – een heel ongebruikelijke universitaire achtergrond van een dorpsjuristje in de mijnstreek.

In de boekenkasten stonden bovendien niet uitsluitend juridische uitgaven. Er waren nogal wat werken bij van filosofische aard. Plato. Socrates. Aristoteles. Kant. Augustinus. Kierkegaard. Bentham. Santayana. Schopenhauer. Empedokles, Heidegger, Hobbes en Francis Bacon.

Misschien voelde Henry Kadinska zich toch niet zo op zijn plaats als jurist van een kleine gemeente, maar had hij zich er al lang bij neergelegd, eerst gevangen in het magnetisch veld van zijn vader en vervolgens door de zwaartekracht der gewoonte.

Soms, vooral als hij in een roes van de drank verkeerde, kon Joey wel inzien dat hij niet de enige op de wereld was wiens dierbaarste dromen tot niets hadden geleid.

‘Je vaders testament,’ zei Kadinska. Hij sloeg een map open.

‘Gaat u me zijn testament voorlezen?’ vroeg Joey. ‘Ik vind dat P.J. dat moet horen, niet ik.’

‘Integendeel. Het testament heeft niets met P.J. te maken. Je vader heeft namelijk alles aan jou nagelaten.’

Een misselijkmakende golf schuldgevoel sidderde door Joey heen. ‘Waarom heeft hij dat gedaan?’

‘Je bent zijn zoon. Dus waarom niet?’

Joey dwong zich de jurist strak aan te kijken. Nu of nooit wilde hij volkomen eerlijk over de kwestie praten en zich met een waardigheid gedragen die zijn vaders instemming zou hebben gehad.

‘We kennen allebei het onaangename antwoord op die vraag, meneer Kadinska. Ik heb zijn hart gebroken, evenals dat van mijn moeder. Ze is meer dan twee jaar weggekwijnd aan kanker en ik ben nooit naar haar toe gegaan. Nooit heb ik toen haar hand vastgehouden of mijn vader getroost. Ik heb hem in de laatste twintig jaar van zijn leven niet meer gezien. Ik hem misschien zes of acht keer gebeld, niet meer. Meestal wist hij niet eens waar ik te bereiken was, want ik gaf hem niet altijd mijn adres en telefoonnummer. En toen hij mijn nummer eindelijk eens te pakken kreeg, had ik altijd mijn antwoordapparaat aan om niet te hoeven opnemen. Ik was een zoon van niks, meneer Kadinska. Ik ben een dronkenlap, een egocentrische flapdrol en een mislukkeling, dus ik verdien geen erfenis, al zou ’t maar een paar centen zijn.’

Het deed Henry Kadinska zichtbaar pijn om iemand zichzelf zo genadeloos te horen afkraken. ‘Maar nu ben je niet dronken, Joey. En de man die ik hier voor me zie, is in zijn hart helemaal geen slecht mens.’

‘Vanavond ben ik stomdronken, meneer, dat kan ik u wel verzekeren,’ zei Joey kalm. ‘En als u me niet kunt beoordelen zoals ik u heb beschreven, dan bent u geen goede mensenkenner. U kent me helemaal niet – en beschouw dat maar als een zegen.’

Kadinska legde zijn pijp weer in de glazen asbak. ‘Tja, je vader was een vergevingsgezind mens. Hij wilde dat alles aan jou toekomt.’

Joey stond op. ‘Nee. Ik kan het niet accepteren. Dat wil ik niet.’ Hij wilde al naar de wachtkamer lopen.

‘Wacht nog even, alsjeblieft,’ zei de jurist.

Joey bleef staan en draaide zich om. ‘Het is slecht weer en ik moet een heel eind door dit bergland naar Scranton rijden.’

Henry Kadinska zat nog onderuitgezakt. Hij greep zijn pijp weer. ‘Waar woon je, Joey?’

‘Dat weet u toch. In Las Vegas. Daar hebt u me bereikt.’

‘Ja, maar ik bedoel wáár in Las Vegas.’

‘Waarom wilt u dat weten?’

‘Ik ben jurist. Mijn hele leven heb ik mensen vragen gesteld. Ik ben te oud om dat nog te veranderen. Sta me dat toe.’

‘Ik woon op een standplaats voor caravans.’

‘Zo’n opgewaardeerd terrein met een gemeenschappelijk zwembad en tennisbanen?’

‘Oude caravans,’ zei Joey kortaf. ‘Het meeste ouwe zooi.’

‘Geen zwembad? Geen tennisbaan?’

‘O, nee. Niet eens gras.’

‘Wat doe je voor de kost, Joey?’

‘Ik ben croupier. Blackjack, maar soms ook roulette.’

‘Heb je regelmatig werk?’

‘Als het nodig is wel.’

‘Als je drinkgewoonte je niet in de weg zit.’

‘Als het kan,’ verbeterde Joey, aan zijn voornemen denkend dat hij vragen van de jurist naar waarheid zou beantwoorden. ‘Het betaalt goed, met de fooien die ik van de spelers krijg. Daarvan kan ik sparen tot … tot ik me wat vrijaf kan permitteren. Ik mag niet mopperen.’

‘Maar met jouw onregelmatige leefwijze, nooit op een vaste stek, wordt het tegenwoordig toch niet meer zo gemakkelijk voor je om werk in die nieuwe en protserige casino’s te krijgen?’

‘Niet zo gemakkelijk, nee,’ gaf Joey toe.

‘En ieder volgend casino is sjofeler dan het vorige.’

‘Voor iemand die een minuut geleden nog zo meelevend was, laat u zich opeens wel van een harde kant zien.’

Kadinska’s gezicht werd rood van gêne. ‘Het spijt me, Joey, maar ik wilde alleen maar naar voren brengen dat je niet bepaald in een positie verkeert om een erfenis opzij te schuiven.’

Joey bleef kalm op zijn stuk staan. ‘Ik verdien het niet, wil het niet en accepteer het niet. Punt uit. Trouwens, wie wil dat oude huis kopen? En ik ga er voor geen goud meer in wonen.’

Tikkend op de documenten in de opengeslagen map, zei Kadinska: ‘Het huis is niet veel waard, daar heb je gelijk in. Maar het huis en de inboedel vormen niet het leeuwendeel van de erfenis, Joey. Het gaat om meer dan een kwart miljoen dollar aan liquide middelen – bewijzen van deposito en bankrekeningen.’

Joey’s mond werd gortdroog. Zijn hart begon fel te bonken. In het kantoor van de jurist heerste een vreselijk duister waarvan hij zich tot dusver gevaarlijk onbewust was geweest, maar nu sloot het hem in.

‘Dat is waanzin. Pa was arm.’

‘Maar je broer is al een hele tijd een succesnummer. Met de regelmaat van een klok heeft hij je vader maandelijks een cheque gestuurd, elke maand duizend dollar. Ik heb je al verteld dat P.J. er wanhopig van werd dat je vader er maar zo weinig van besteedde. Je vader deed eigenlijk niet meer dan cheque voor cheque naar de bank brengen, en als gevolg van wat bankiers het wonder van samengestelde rente noemen, is de hoofdsom flink aangegroeid.’

Joey’s stem beefde. ‘Het geld is niet van mij. Het is van P.J. Hij heeft de cheques gestuurd en dus moet het geld ook naar hem terug.’

‘Maar je vader heeft het aan jou nagelaten. Alles gaat naar jou. Zijn testament is een rechtsgeldig document.’

‘Geef het maar aan P.J. als hij hier komt opdagen,’ bleef Joey stug volhouden. Hij liep weer naar de deur.

‘Ik denk dat P.J. niet anders wil dan wat je vader heeft bepaald. Hij zal zeggen dat het allemaal aan jou toekomt.’

‘Ik wil het niet, ik wil het niet,’ zei Joey met stemverheffing.

Kadinska liep hem tot in de wachtkamer achterna en pakte hem bij zijn arm. ‘Joey, dat gaat zomaar niet!’

‘O, jazeker wel.’

‘Als je het écht niet wilt hebben, moet je verklaren dat je afstand doet van de erfenis.’

‘Ik doe er afstand van. Heb ik al gezegd. Ik wil het niet.’

‘Er moet een verklaring worden opgesteld en ondertekend en van mijn notarieel zegel worden voorzien.’

Hoewel het een koude dag was en de temperatuur in Kadinska’s kantoorruimte laag, brak Joey het zweet uit. ‘Hoelang kan die hele zaak duren?’

‘Als je morgenmiddag terugkomt …’

‘Nee.’ Joey’s hart bonkte zo hard dat hij het gevoel kreeg dat zijn ribben en borstbeen braken. ‘Nee, meneer Kadinska, ik breng hier niet nóg een nacht door. Ik neem de auto naar Scranton en morgenochtend het vliegtuig naar Pittsburgh. Vandaar naar Vegas. Helemaal naar Vegas. Stuur me de boel maar over de post.’

‘Ja, dat is misschien wel het beste,’ zei Kadinska. ‘Dat geeft je tijd om na te denken, te heroverwegen.’

Bij de eerste ontmoeting was de jurist Joey als minzame en ongevaarlijke boekenliefhebber voorgekomen. Nu niet meer. De vriendelijkheid in de blik van de man was verdwenen. In plaats daarvan zag Joey er de sluwheid van de onderhandelaar om de koop van Joey’s ziel in, iets met schubben onder de vermomming van de mensenhuid, met ogen die in een andere belichting veel weg konden hebben van de zwavelkleurige ogen van de hond die hij voor het huis van zijn vader had gezien.

Hij wrong zich los uit Kadinska’s greep, duwde de man opzij en liep in een staat van halve paniek naar de gang.

‘Joey, wat mankeert je?’ riep Kadinska hem na.

De gang door. Langs het makelaarskantoor. Langs de tandarts. Naar de trap. Radeloos wilde hij de buitenlucht in, gereinigd worden door de regen.

‘Joey! Wat is er toch met je?’

‘Blijf uit mijn buurt!’ schreeuwde Joey terug.

Boven aan de trap hield hij zo abrupt zijn pas in dat hij bijna naar beneden viel. Hij moest de trapleuning grijpen om zijn evenwicht te bewaren.

Onderaan de trap lag de dode blonde vrouw, gewikkeld in een doorschijnend stuk plastic dat door bloedvlekken gedeeltelijk ondoorzichtig was geworden. Het plastic zat zo strak om haar borsten dat ze platgedrukt waren. Joey kon haar tepels zien, maar niet haar gezicht.

Een bleke arm stak uit haar omhulsel. Hoewel ze dood was, strekte ze haar hand smekend naar hem uit.

Hij kon de aanblik van haar verminkte hand met al het bloed en het spijkergat in haar slanke palm niet verdragen. Het ergste van alles was zijn angst dat ze vanachter haar plastic sluier tegen hem zou gaan spreken en hem dingen zou vertellen die hij niet wilde weten en ook niet behoorde te weten.

Met een kreet als van een in de hoek gedreven dier keerde hij zich om en liep terug in de richting waaruit hij was gekomen.

‘Joey?’

Henry Kadinska stond in de zwak verlichte gang, recht voor hem uit. Kadinska’s gestalte leek schaduwen aan te zuigen, behalve zijn dikke brillenglazen die fonkelend weerspiegelden in het gelige lamplicht. Hij versperde Joey de weg. Kwam naderbij. Wilde gretig de kans benutten om zijn aanbod te herhalen.

Nu bijna hysterisch snakkend naar frisse lucht en de reinigende regen, deinsde Joey terug tot boven aan de trap.

De blonde vrouw lag daar beneden nog op haar rug met uitgestrekte arm, haar hand geopend, stil smekend, misschien om medelijden.

‘Joey?’

De stem van Kadinska, vlak achter hem.

Joey liep de treden van de steile trap af, eerst aarzelend, dan sneller, in het besef dat hij over haar heen moest stappen als ze er echt lag, van plan haar weg te schoppen als ze hem wilde beetpakken, twee treden tegelijk nu, niet eens de leuning vasthoudend, nauwelijks zijn evenwicht bewarend, een derde van de trap, op de helft, en ze lag er nog steeds, nog acht treden naar beneden, zes, vier, en ze strekte haar arm naar hem uit, het rode stigma glanzend in het midden van haar handpalm. Hij schreeuwde bij het bereiken van de onderste tree en de dode vrouw verdween bij zijn geschreeuw. Hij waadde door de ruimte die ze had ingenomen, ramde de buitendeur open en wankelde de stoep op voor het café de Old Town Tavern.

Hij hief zijn gezicht naar de Pabst-blauwe en Rolling Rock-groene regen die zo koud was dat het water ieder moment in natte sneeuw kon overgaan. Binnen enkele seconden was hij doorweekt, maar hij voelde zich nog niet helemaal gereinigd.

In de huurauto tastte hij naar de plaats onder zijn zitting waar hij de fles had verstopt.

De regen had hem niet van binnen gereinigd. Hij had verdorvenheid ingeademd en geslikt. Whisky bezat een aanzienlijke reinigende kracht. Hij schroefde de dop van de fles en nam een lange teug, en nog een.

Half stikkend in de sterke drank, naar adem snakkend, schroefde hij de dop weer op de hals, bang dat hij de fles zou laten vallen en dat het kostbare restant zou wegvloeien.

Kadinska was hem niet naar buiten de regen in gevolgd, maar Joey wilde geen moment langer blijven. Hij startte, reed weg van de stoeprand, plensde door een ondergelopen gedeelte van het wegdek en reed via Main Street naar de grens van Asherville.

Hij kon zich nauwelijks voorstellen dat hij Asherville zonder meer kon verlaten. Iets zou hem tegenhouden. De motor zou gaan sputteren en afslaan, om daarna niet meer te willen starten. Op een kruispunt zou een auto van links of van rechts hem rammen, al leken de straten volkomen verlaten. Een telegraafpaal zou door de bliksem worden getroffen en dwars over de weg vallen. Iets zou hem verhinderen Asherville te verlaten. Hij zat in de greep van een bijgeloof dat hij niet kon afschudden of verklaren.

Maar ondanks zijn somberste vermoedens passeerde hij het bord waar Asherville ophield en Main Street overging in de buitenweg. Bos en velden namen de plaats in van de nederige en deprimerende gebouwen van Asherville.

Nog nahuiverend van angst en van zijn doorweekte kleren, drong pas na een kilometer op de buitenweg goed tot hem door hoe merkwaardig hij had gereageerd op het vooruitzicht van een erfenis van een kwart miljoen dollar. Hij had er geen flauw idee van waarom die enorme meevaller hem zo’n angst had aangejaagd, of waarom die buitenkans hem er dadelijk van had overtuigd dat zijn zielenheil in gevaar was gekomen.

Gezien de wijze waarop hij zijn leven tot dusver had geleid, was hij per saldo toch al tot de hel verdoemd – vooropgesteld dat die bestond.

Vijf kilometer buiten Asherville kwam Joey bij een wegsplitsing. Recht voor hem uit vervolgde de landweg in een lange en geleidelijke afdaling als een glinsterend zwart lint in de vroege avondschemer. Linksaf leidde Coal Valley Road naar een plaats die Coal Valley heette.

Op die zondagavond twintig jaar geleden, toen hij van huis naar zijn interne college terugkeerde, had hij Coal Valley Road twintig kilometer door het bergland willen volgen naar de aansluiting met de driebaanshoofdweg die door de plaatselijke bevolking Black Hollow Highway werd genoemd, om vervolgens na vijftien kilometer in westelijke richting op de Pennsylvania Turnpike uit te komen. Hij was altijd zo gereden, omdat het de kortste weg was.

Maar op die avond, om een reden die hij zich sindsdien niet meer kon herinneren, had hij Coal Valley Road links laten liggen. Hij had de landweg rechtuit zo’n kilometer of vijfentwintig gevolgd tot de Interstate, en aldus een grote omweg terug naar de Black Hollow Highway voor de Pennsylvania Turnpike gemaakt. Op de Interstate was het ongeluk gebeurd en daarna was het nooit meer goed met hem gekomen.

Hij had toen in zijn tien jaar oude ’65 Ford Mustang gezeten, een auto die hij uit de sloperij had gered en – met de nodige hulp van Pa – had opgeknapt, nadat de vorige eigenaar de wagen had afgeragd. Geweldig, wat had Joey van die Mustang gehouden. De auto was het enige stuk moois dat hij ooit had bezeten en, wat nog belangrijker was, van een puinhoop in volle glorie had hersteld.

Terugdenkend aan de Mustang voelde Joey aarzelend aan de linkerkant van zijn voorhoofd, vlak onder de haarlijn. Het litteken was bijna drie centimeter lang, nauwelijks zichtbaar maar goed voelbaar. Hij dacht weer aan de verschrikkelijke slippartij, het rondtollen van de auto op het gladde wegdek, de knal tegen de paal van een verkeersbord, de verbrijzelde ruit.

Hij herinnerde zich al het bloed.

Nu stond hij op de splitsing, starend naar Coal Valley Road aan zijn linkerhand. Joey wist dat hij bij het nemen van deze route, zoals hij twintig jaar geleden op die bewogen avond had moeten doen, eindelijk de kans kreeg met alles in het reine te komen. Het zou zijn leven weer in het goede spoor terugvoeren.

Dit nu was een dwaze gedachte, misschien ingegeven door hetzelfde bijgeloof waardoor hij er zeker van was geweest dat het lot hem niet uit Asherville wilde laten ontsnappen. Maar deze keer wist hij dat hij gelijk had. Het wás zo. Geen sprake van dat hij ooit nog zo’n kans zou krijgen. Hij was ervan overtuigd dat een of andere bovennatuurlijke kracht in de dieper wordende schemer van de oktoberavond aan het werk was; hij wist met absolute zekerheid dat de betekenis van de verstoring in zijn leven ergens langs die tweebaansweg door het bergland lag. De reden daarvan was dat Coal Valley Road, negentien jaar geleden onbegaanbaar verklaard en opgebroken, nu links van hem op hem wachtte, precies zoals op die verschrikkelijke avond van twintig jaar terug. Want de weg was op wonderbaarlijke wijze hersteld.

7

Joey bracht de gehuurde Chevrolet achter het stopbord tot stilstand op de smalle berm van de T-splitsing, pal tegenover het begin van Coal Valley Road. Hij deed de verlichting uit maar liet de motor lopen.

Onder bomen met overhangende takken vol herfstbladeren voerde de dubbele strook nat asfalt de dieper wordende schemering in en verdween in schaduwen, diep als de invallende nacht. Het wegdek lag vol kleurige bladeren die in de schemer een bijzonder licht gaven, alsof ze uit zichzelf gloeiden.

Zijn hart bonkte en bonkte.

Hij sloot zijn ogen en luisterde naar de regen.

Toen hij zijn ogen eindelijk opsloeg verwachtte hij min of meer dat Coal Valley Road er niet meer zou zijn, dat het weer een hallucinatie was geweest. Maar de weg was niet verdwenen. De twee asfaltbanen glommen door de zilverachtige regen. De scharlaken en amberkleurige bladeren, glanzend als verstrooide edelstenen, waren er om hem door een tunnel van bomen het diepere duister daarachter in te lokken.

Onmogelijk.

Maar toch: de weg was er.

Eenentwintig jaar geleden, in Coal Valley, tuimelde een zesjarig jongetje dat Rudy DeMarco heette, tijdens zijn spel in de achtertuin van zijn huis in een zinkput die zich abrupt onder hem had geopend. Op zijn geschreeuw rende zijn moeder uit het huis de tuin in. Ze zag hem in een ruim twee meter diep gat; uit spleten in de bodem stegen zwavelachtige dampen op. Ze klom hem achterna, in een zo intense hitte dat ze het gevoel had in een helleschacht af te dalen. De bodem van het gat leek een ovenrooster; Rudy’s beentjes zaten beklemd tussen dikke stukken steen, hangend boven een helse afgrond die door de opstijgende rook niet te zien was. Hoewel half stikkend, duizelig en dadelijk haar oriëntatiegevoel verliezend, wist mevrouw DeMarco haar zoontje uit het gat waarin hij klem had gezeten los te wringen. Terwijl de onstabiele bodem onder haar kraakte en verbrokkelde, trok ze Rudy tegen de schuine wand op en worstelde zich graaiend en klauwend in de hete aarde uit al haar macht omhoog. De bodem van de zinkput stortte in, het gat werd snel wijder en de verraderlijke helling gleed onder haar weg, maar ze trok de jongen uit de ziedende rook op het gras van de tuin. Zijn kleertjes hadden vlamgevat. Ze bedekte hem met haar lichaam in een poging de vlammen te doven, waardoor ook haar kleren in brand vlogen. Rudy tegen haar lichaam drukkend, rolde ze schreeuwend om hulp met hem door het gras. Haar gegil was voor haarzelf des te luider omdat er geen geluid meer uit de jongen kwam. Er was meer dan alleen zijn kleding verbrand. Zijn haar was grotendeels weggeschroeid, een kant van zijn gezicht was één grote blaar geworden en zijn kleine lichaam vertoonde zware brandwonden. Drie dagen later, in het ziekenhuis van Pittsburgh waar hij per helikopterambulance heen was vervoerd, stierf Rudy DeMarco aan de gevolgen van derdegraadsverbranding.

Al zestien jaar lang voordat de jongen de dood vond, had de bevolking van Coal Valley boven op een ondergrondse brand geleefd, een vuur dat genadeloos door een netwerk verlaten mijnen woedde, zich door onaangeboorde antracietaders vrat en de ondergrondse gangen en schachten langzaam maar zeker had verwijd. Terwijl allerlei overheidsdienaren debatteerden over de vraag of de ondergrondse vuurhaard op den duur vanzelf zou uitbranden, terwijl ze heftig ruzieden over de diverse bestrijdingsmogelijkheden van het vuur, terwijl ze fortuinen verspilden aan adviescommissies en eindeloze hoorzittingen, terwijl ze onvermoeibaar in de weer waren om de financiële verantwoordelijkheid voor het blussen van de ene instantie naar de andere door te schuiven, leefden de bewoners van Coal Valley met kolendampmeters om te voorkomen dat ze ’s nachts werden vergast door de rook die via de fundering de woningen binnendrong. Overal op straat in Coal Valley stonden ventileerpijpen die met de ondergrondse gangen waren verbonden ten behoeve van het laten ontsnappen van rook, en bovendien in de hoop de vorming van giftige gassen in de omliggende huizen tot een minimum te beperken; één zo’n pijp verrees zelfs op de speelplaats van de basisschool.

Als gevolg van de tragische dood van de kleine Rudy DeMarco waren politici en ambtenaren uiteindelijk wel genoodzaakt om iets te gaan doen. De overheid kocht de bedreigde panden op, beginnend met de huizen die pal boven de felst brandende tunnels stonden, vervolgens die boven de minder hevige vuurhaarden en daarna de huizen die slechts aan de diepe, ontvlambare koolbeddingen grensden. In de loop van het daaropvolgende jaar, waarin huizen onbewoonbaar werden verklaard en de bewoners naar elders verhuisden, kreeg het redelijk aangename woonoord Coal Valley geleidelijk het aanzien van een klassieke ‘ghost-town’.

Op de regenachtige oktoberavond van twintig jaar geleden, toen Joey de verkeerde weg naar zijn school had genomen, woonden nog maar drie gezinnen in Coal Valley. Ze moesten voor eind november – Thanksgiving – verhuisd zijn.

In het jaar na het vertrek van die laatste bewoners zouden de bulldozers komen om alles wat in Coal Valley overeind stond tegen de grond te schuiven. Daarna zou alles tot het laatste stukje puin worden afgevoerd. De straten, opengespleten en golvend onder de druk van de onzichtbare branden, zouden worden opgebroken. Op heuvels en velden zou gras worden ingezaaid om het landschap terug te brengen tot iets wat op een natuurlijke staat leek, waarna men het mijn-vuur zou laten uitwoeden – volgens sommige experts kon dat honderd tot tweehonderd jaar duren – tot alle kooladers geheel door het vuur waren verteerd.

Geologen, mijningenieurs en ambtenaren van het ministerie van natuurlijke rijkdommen van Pennsylvania waren van mening dat het vuur uiteindelijk een gebied van meer dan zestienhonderd hectare zou ondermijnen – veel groter dan het terrein dat door de verlaten gemeente Coal Valley in beslag werd genomen. Als gevolg hiervan was het heel waarschijnlijk dat Coal Valley Road over de gehele lengte op tal van punten plotseling kon inzakken, wat een dodelijk gevaar voor het gemotoriseerde verkeer betekende. Daarom was Coal Valley Road, nadat de ‘ghost-town’ was neergehaald en het puin verwijderd, meer dan negentien jaar geleden eveneens helemaal opgebroken.

De weg had niet meer bestaan toen hij de vorige dag naar Asherville was gereden. Nu lag de weg te wachten om hem uit de door regenvlagen gegeselde schemering een onbekend duister in te voeren. De weg die hij toen niet had genomen.

Joey hield de fles weer in zijn hand. Hoewel hij de dop eraf had geschroefd, kon hij zich dat moment niet meer herinneren.

Als hij de rest van de Jack Daniel’s nu eens opdronk, zou de weg die de donkere bomentunnel in voerde vast wel wazig worden en vervagen om uiteindelijk te verdwijnen. Want misschien deed hij er toch niet zo verstandig aan om zijn hoop te vestigen op een wonderbaarlijke nieuwe kans en een bovennatuurlijke redding. Als hij in de Chevy die weg naar het ongewisse nam, zou zijn leven misschien niet in positieve maar in negatieve zin veranderen.

Hij bracht de fles naar zijn lippen.

Een donderslag rolde door een koude hemel. Het getrommel van de regen op de stilstaande auto zwol aan tot hij het lopen van de motor niet meer hoorde.

De whisky geurde zoet als de redding van zijn ziel.

Regen, regen, stromende regen. Het regenwater spoelde het laatste licht uit de grauwe dag.

Al bleef hij buiten bereik van de regen, de zware lijkwade van de dieper wordende duisternis was onontkoombaar. Het duister drong de auto binnen: een bekende metgezel met wie hij talloze eenzame uren had doorgebracht in sombere bespiegeling van een uit het spoor gelopen leven.

Hij en de nacht hadden samen veel flessen whisky gedronken en uiteindelijk werd hem tenminste altijd het uitstel van de slaap verleend. Hij hoefde alleen maar de flessenhals naar zijn lippen te brengen, de fles te heffen en de bodem whisky die er nog in zat op te drinken, waarna die gevaarlijke verleiding om redding te verwachten wel vanzelf zou overgaan. De mysterieuze weg zou verdwijnen en dan kon hij gewoon doorgaan met een leven dat hem weliswaar geen enkel uitzicht bood, maar in een veilige en gezegende doffe schemering kon worden gesleten.

Lang zat hij stil. Verlangend naar een teug. Hij dronk niet.

Joey zag de achteropkomende auto op de landweg pas naderen toen de lichtbundel van de koplampen zich door de achterruit van de Chevy boorde. Een lichtexplosie stortte over hem heen als van een aanstormende locomotief met een groot en vurig cyclopenoog. Hij keek in de spiegel, maar wendde zich meteen af, ineenkrimpend vanwege de verblindende weerkaatsing die in zijn ogen stak.

De auto brulde langs hem heen en maakte een scherpe bocht linksaf, naar Coal Valley Road. De wielen wierpen zo’n zware pluim vuil water op dat Joey geen details van de auto waarnam of een glimp van de bestuurder kon op vangen.

Zodra het vuile water van zijn portierraam was gedropen en het glas weer doorzichtig werd, zag Joey dat de andere wagen vaart minderde. De achterlichten slonken tot zo’n honderd meter tussen de zuilenrijen bomen en kwamen op de weg tot stilstand.

‘Nee,’ zei Joey.

Daar op Coal Valley Road waren de rode remlichten als de vurige ogen van een demon in een droom, beangstigend maar dwingend, schrikaanjagend maar verlammend.

‘Nee.’

Hij wendde zich af en staarde naar de donkere landweg voor hem uit, de weg die hij twintig jaar geleden had genomen. Toen was het de verkeerde weg geweest, nu was het de juiste. Per slot van rekening ging hij nu niet zoals op die avond terug naar zijn school; hij was nu veertig jaar en moest naar Scranton om morgenochtend het vliegtuig naar Pittsburgh te halen.

Op Coal Valley Road gloeiden de achterlichten. De vreemde auto wachtte.

Scranton. Pittsburgh. Las Vegas. Het caravanterrein. Een karig maar wel een veilig bestaantje. Geen hoop … maar ook geen onaangename verrassingen.

Rode remlichten. Bakens. Glimmend in de zondvloed.

Joey draaide de dop op de fles zonder eruit te drinken.

Hij deed de verlichting aan en schakelde.

‘God sta me bij,’ zei hij.

Hij sloeg linksaf naar Coal Valley Road.

Recht voor hem uit begon de auto te rijden en trok snel op.

Joey Shannon volgde de spookrijder in een sluier tussen de realiteit en iets anders, naar een plaats die niet langer bestond, naar een lot dat buiten zijn begripsvermogen lag.

8

Wind en regen schudden bladeren uit de overhangende takken en joegen ze over het wegdek. Ze smakten tegen de voorruit waar ze even bleven plakken, vleermuisachtige vormen die hun vleugeltjes krulden en wegvielen als de wissers eroverheen zwiepten.

Joey bleef op ongeveer honderd meter achter de andere auto, iets te ver om te kunnen zien van welk merk en model de wagen was. Hij meende nog voldoende tijd te hebben om te keren, terug te rijden naar de landweg en naar Scranton door te gaan zoals hij zich had voorgenomen. Maar misschien verspeelde hij de kans op keren en terugrijden als hij de auto voor hem goed wilde bekijken. Instinctief begreep hij dat hoe meer hij te weten kwam over wat er met hem gebeurde, des te definitiever zijn lot bezegeld zou worden. Kilometer na kilometer raakte hij verder weg van de bewoonde wereld, in dit niet-aardse land van hernieuwde kansen, en uiteindelijk zou de splitsing van de landweg en Coal Valley Road in het donker achter hem ophouden te bestaan.

Al na vijf kilometer kwamen ze bij een witte tweedeurs Plymouth Valiant – een model dat Joey als jongen had bewonderd en daarna zelden of nooit meer had gezien. De wagen stond met pech in de berm. Twee rode knipperlichten stonden ter waarschuwing op het wegdek langs de berm en als door een ondoorgrondelijk wonder van transsubstantiatie leek de regen veranderd in neerstromend bloed.

De auto die hij had gevolgd remde, kwam bijna tot stilstand en reed vervolgens door.

Iets in een zwarte regenjas met capuchon stond naast de kapotte Plymouth en had een zaklantaarn in zijn hand. De gestrande automobilist zwaaide naar Joey, hem verzoekend te stoppen.

Joey keek naar de verdwijnende achterlichten van de auto die hij achterna was gereden. De auto was bijna bij een bocht en een heuvel, en zou gauw uit het zicht verdwenen zijn.

Bij het naderen van de Plymouth zag Joey dat de pechvogel in de regenjas een vrouw was. Een meisje nog. Fascinerend knap. Ze leek niet ouder dan zestien of zeventien.

Onder de capuchon van haar jas deed haar roodkleurig verlichte gezicht hem merkwaardigerwijs denken aan de gekwelde gelaatstrekken van het standbeeld van de Heilige Maagd in de O.-L.-Vrouwe van Smarten in Asherville. Soms had het ingetogen stenen gezicht van Maria net zo’n verloren en spookachtig aanzien in de rosse gloed van de flakkerende votiefkaarsen in de rij rode glazen eronder.

Terwijl Joey het meisje langzaam passeerde, staarde ze hem smekend aan en in haar porseleinachtige gezicht zag hij iets dat hem angst aanjoeg: een onrustbarend voorgevoel, een visioen van haar knappe gezicht zonder ogen, bloedig kapotgeslagen. Hij wist met een ondefinieerbare zekerheid dat als hij niet stopte om haar te helpen, ze het daglicht niet meer zou zien en in een duister moment van het onweer gewelddadig zou omkomen.

Hij parkeerde voor de Valiant in de berm en stapte uit. Hij was nog kletsnat van de reinigende regen toen hij nog geen twintig minuten geleden op de stoep voor de deur van Henry Kadinska had gestaan, dus de zware regenval deerde hem niet, en de koude avondlucht was lang niet zo verkillend als de angst die hem had aangegrepen bij het vernemen van het nieuws over zijn vaders erfenis.

Hij haastte zich op het wegdek naar haar toe en het meisje kwam hem tegemoet tot aan de voorkant van haar kapotte Valiant.

‘Goddank dat je voor me gestopt bent,’ zei ze. Regenwater stroomde als een glinsterende sluier van haar capuchon voor haar gezicht langs.

‘Wat is er met je auto?’ vroeg Joey.

‘Hij doet ’t gewoon niet meer.’

‘Gebeurde dat onder het rijden?’

‘Ja, maar het ligt niet aan de accu.’

‘Hoe weet je dat?’

‘Omdat ik nog stroom heb.’

Haar ogen waren donker en groot. Haar gezicht blonk in het licht van de lantaarn en op haar wangen glinsterden regendruppels als tranen.

‘Het is misschien de dynamo,’ zei Joey.

‘Heb je verstand van auto’s?’

‘Ja.’

‘Ik niet,’ zei ze. ‘Ik voel me zo hulpeloos.’

‘Dat doen we allemaal,’ zei Joey.

Ze keek hem met een verwonderde blik aan.

Op haar jonge leeftijd was ze nog naïef en nauwelijks doordrongen van de wreedheden van het leven. Toch zag Joey heel wat meer in haar ogen dan hem op dat moment duidelijk was.

‘Ik voel me verloren,’ zei ze, kennelijk nog doelend op haar gebrek aan technische kennis van haar auto.

Hij opende de motorkap. ‘Mag ik je lamp even vasthouden?’

Ze begreep eerst niet wat hij bedoelde, maar gaf hem toen haar zaklantaarn. ‘Ik denk dat het zinloos is.’

Terwijl de regen op zijn rug kletterde, voelde Joey of de verdeelkap goed vastzat, betastte de bougies en bekeek de accukabels nauwkeurig.

‘Misschien zou je me een lift willen geven,’ zei ze. ‘Mijn vader en ik kunnen hier morgen wel terugkomen.’

‘Laat me eerst nog eens proberen te starten.’ Joey sloeg de kap dicht.

‘Je hebt niet eens een jas aan!’ zei ze bezorgd.

‘Hindert niet.’

‘Zo kun je longontsteking krijgen.’

‘Het is maar water. Ze dopen er baby’s mee.’

De takken van de berglaurierbomen boven zijn hoofd tikten op een ijzige windvlaag kletterend tegen elkaar, dorre bladeren afschuddend die even rondwervelden voor ze slap op de grond neerzegen, zo moedeloos als verloren hoop in het duister van een gekweld hart.

Hij opende het linkerportier, ging achter het stuur zitten en legde de lantaarn op de stoel naast hem. De sleutels zaten in het contact. Hij probeerde enige malen te starten, maar de motor sloeg niet aan. De koplampen daarentegen deden het en gaven een fel licht.

Het meisje werd voor de auto door de koplampen beschenen. Ze had nu geen rode weerschijn meer. Haar zwarte jas hing neer als een monnikspij. In de plooien waren haar gezicht en handen wit en glorieus stralend.

Joey staarde even naar haar, niet wetend wat hem naar haar toe had gebracht en waar ze na deze vreemde avond samen zouden belanden. Hij deed de koplampen uit.

Het meisje stond weer in het grillige spel van de knipperlichten, druipend van karmozijnrode regen.

Joey sloot het portier aan de passagierszijde, stapte uit de Valiant en nam de zaklantaarn en de sleuteltjes mee. ‘Wat er ook aan mankeert, ik heb het benodigde reparatiemateriaal niet bij me.’ Hij sloot ook het linkerportier af. ‘Je hebt gelijk – ik kan je maar het beste een lift geven. Waar woon je?’

‘In Coal Valley. Ik was op weg naar huis toen de motor het opeens begaf.’

‘Er woont daar haast niemand meer.’

‘Ja. Wij zijn nog een van de laatste drie families. Het is er bijna een spookstad geworden.’

Doornat en koud tot op het bot wilde Joey niets liever dan in zijn huurauto stappen en de blower van de autokachel op de hoogste stand zetten. Maar toen hij weer in haar donkere ogen keek, voelde hij sterker dan tevoren dat zij er de oorzaak van was dat hem een hernieuwde kans werd geboden om de weg naar Coal Valley te nemen, zoals hij twintig jaar geleden had moeten doen. Hij aarzelde dan ook om met haar naar de beschutting van de Chevrolet te rennen, bang dat wat hij ook deed – zelfs haar naar huis brengen – volkomen verkeerd kon uitpakken en dat hij bij het nemen van die beslissing zijn laatste wonderbaarlijke kans op redding van zijn ziel zou verspelen.

‘Is er iets?’ vroeg ze.

Joey had half gebiologeerd naar haar staan staren en de mogelijke gevolgen van zijn te nemen besluit overdacht. Zijn ondoorgrondelijke blik moest haar al net zo verontrustend voorkomen als de gedachte aan de consequenties voor hém was.

Zonder nadenken, verbaasd zijn eigen woorden te horen, zei hij: ‘Laat me je handen eens zien.’

‘Mijn handen?’

‘Ja. Laat me je handen zien.’

De wind zong een loflied in de bomen boven hun hoofd en het donker was een kerk waarin ze zich alleen bevonden.

Verbaasd stak ze haar fijn gevormde handen naar hem uit.

‘Met de palmen naar boven,’ zei hij.

Ze deed wat hij vroeg en haar houding gaf haar nu nog meer gelijkenis met de Heilige Maagd die alle mensen aan de boezem van de eeuwige vrede noodde.

De handen van het meisje waren in donker gehuld, zodat hij haar palmen niet nauwkeurig kon zien.

Bevend hief hij de zaklantaarn.

Bij de eerste aanblik waren haar handen ongeschonden. Toen verschenen langzaam de vage omtrekken van een kwetsuur in het midden van elke door de regen natte handpalm.

Hij sloot zijn ogen en hield zijn adem in. Toen hij weer keek waren de twee kwetsuren donkerder geworden.

‘Je maakt me bang,’ zei ze.

‘Ja, dat zouden we ook allebei moeten zijn.’

‘Ik heb je anders nooit een rare gevonden.’

‘Kijk eens naar je handen,’ zei hij.

Ze richtte haar blik naar beneden.

‘Wat zie je?’ vroeg Joey.

‘Niks. Alleen mijn handen.’

De in de bomen jammerende wind was de stem van een miljoen slachtoffers en het duister raakte vervuld van hun smartelijke smeekbeden. Ware hij niet als verlamd van angst geweest, dan zou hij onbeheerst zijn gaan beven. ‘Zie je die wonden niet?’

‘Welke wonden?’

Ze hief haar hoofd en ze keken elkaar weer aan.

‘Zie je ze niet?’ vroeg hij.

‘Nee.’

‘Voel je ze ook niet?’

De kwetsuren waren geen kwetsuren meer, maar gerijpt tot wonden waaruit bloed begon te druipen. ‘Ik zie niet wat ze nu zijn,’ zei Joey met stijgende angst, ‘ik zie wat ze wórden.’

‘Je maakt me bang,’ zei ze weer.

Ze was niet de dode blonde vrouw in het plastic doodskleed vol bloedvlekken. Onder haar capuchon werd haar gezicht omlijst door ravenzwart haar.

‘Maar je zou wel als haar kunnen eindigen,’ zei Joey, meer tegen zichzelf dan tegen het meisje.

‘Als wie?’

‘Ik ken haar naam niet. Maar ze was geen hallucinatie. Dat weet ik nu. Geen delirium van een dronkaard. Méér dan dat. Ze was iets … anders. Ik weet het niet.’

De smartelijke stigmata in de handen van het meisje werden ieder moment erger, hoewel ze er kennelijk niets van bespeurde en geen pijn had.

Opeens begreep Joey dat de toenemende afschuwelijkheid van zijn paranormale visioen betekende dat het meisje in steeds groter wordend gevaar verkeerde. Het lot dat haar wachtte – het lot dat hij een wending had gegeven door Coal Valley Road te nemen en haar te hulp te komen – was grimmig bezig terug te keren. Het oponthoud langs de kant van de weg was kennelijk niet de goede manier.

‘Misschien komt hij terug,’ zei Joey.

Ze sloot haar handen, alsof ze zich geneerde dat hij er zo intens naar keek. ‘Wie?’

‘Ik weet het niet,’ zei hij en tuurde Coal Valley Road af de verte in, naar het punt waar het ondoordringbare duister de twee asfaltstroken verzwolg.

‘Bedoel je die andere auto?’ vroeg ze.

‘Ja. Heb je in de gauwigheid kunnen zien wie erin zat?’

‘Nee. Maar het was een man, al heb ik hem niet goed kunnen zien. Een schaduw, een omtrek. Is dat belangrijk?’

‘Ik weet het niet zeker.’ Hij nam haar bij haar arm. ‘Kom, laten we hier wegwezen.’

Ze haastten zich naar de Chevrolet. ‘Toch ben je heel anders dan ik gedacht had,’ zei ze.

Dat vond Joey een merkwaardige opmerking. Maar voordat hij kon vragen wat ze bedoelde, kwam hij struikelend tot stilstand, verbijsterd door wat hij zag en prompt vergetend wat ze had gezegd.

‘Joey?’ vroeg ze.

De Chevy stond er niet meer. De plaats van de huurauto was ingenomen door een Ford. Een 1965 Mustang. Zijn ’65 Mustang. Die hij als scholier met behulp van zijn vader van een wrak liefdevol had omgetoverd tot zijn huidige staat. Middernachtblauw met witte banden.

‘Wat is er met je?’ vroeg ze.

Twintig jaar geleden had hij op die avond in de Mustang gezeten. De wagen had aanzienlijke schade opgelopen toen Joey op de Interstate in een spin ging en tegen een paal was geknald.

Er was nu geen schade te bekennen. Het linkerportierraam dat aan diggelen was gegaan toen hij er met zijn hoofd tegenaan sloeg, was intact. Er mankeerde helemaal niets aan de Mustang.

De wind zwol aan en gilde, zodat de avond zelf gek leek geworden. Zilveren regenvlagen striemden om hen heen en sloegen op het wegdek.

‘Waar is de Chevrolet?’ vroeg hij met bevende stem.

‘Wat?’

‘De Chevrolet!’ riep hij boven het gegier van de wind uit.

‘Welke Chevrolet?’

‘De auto die ik gehuurd heb! Waar ik in rééd!’

‘Maar … je reed toch in déze auto?’

Hij staarde haar ongelovig aan.

Zoals al eerder het geval was geweest, bespeurde hij mysteries in haar ogen, hoewel hij niet de indruk had dat ze hem voor de gek hield.

Hij liet haar arm los en liep langzaam naar de voorzijde van de Mustang, waarbij hij zijn hand langs de achterbumper, het linkerportier en de voorbumper liet glijden. Het metaal was koud, glad en nat van de regen, zo stevig als de weg waarop hij stond, zo echt als het hart dat in zijn borst bonkte.

Twintig jaar geleden, na het rammen van de paal, was de Mustang wel gedeukt en diep bekrast geraakt, maar hij had er nog mee kunnen rijden. Hij was erin naar zijn College teruggekeerd. Hij herinnerde zich dat de Mustang de hele weg naar Shippensburg had gerammeld en getikt – het geluid van zijn jonge leven dat het opgaf.

Hij herinnerde zich al het bloed.

En nu, bij het aarzelend openen van het portier, ging de binnenverlichting gewoon aan. Het lampje gaf genoeg licht om te zien dat er geen bloed op de bekleding zat. De snee die hij in zijn voorhoofd had opgelopen, had hevig gebloed tot hij naar het ziekenhuis was gebracht om de wond te laten hechten. De kuipstoel had destijds onder het bloed gezeten. Maar nu was de bekleding smetteloos.

Het meisje was naar de rechterzijde omgelopen. Ze stapte snel in en sloeg het portier dicht. Nu ze eenmaal binnen zat, was het duister zo levenloos als een leeggeroofd faraograf in de Egyptische woestijn. Het leek alsof de hele wereld dood was, en alleen Joey Shannon nog bestond om naar het verwoede tumult van de storm te luisteren.

Hij aarzelde met instappen. Het was toch allemaal te gek om los te lopen. Hoewel hij broodnuchter was, had hij toch het gevoel alsof hij midden in een delirium verkeerde.

Toen dacht hij weer aan de wonden die hij in de verfijnde meisjeshanden had gezien en onderging hij het voorgevoel dat het gevaar waarin het meisje verkeerde, bij iedere seconde die ze langs de weg bleven staan kon toenemen. Hij ging achter het stuur zitten, sloeg het portier dicht en gaf haar de zaklantaarn.

‘De kachel aan!’ zei ze. ‘Ik heb het hartstikke koud.’

Hij merkte nauwelijks dat hij doornat was en het zelf koud had. Op dat moment, duf van verbijstering, was hij alleen gevoelig voor het in omvang toenemende mirakel, voor de vormen en structuren en geluiden en geuren van de mysterieuze Mustang.

De sleutels zaten in het contact.

Hij startte. De toonhoogte van de lopende motor was hem zo vertrouwd als zijn eigen stem. Het aangename krachtige geluid had zo’n nostalgische uitwerking op hem dat hij zich meteen een stuk beter voelde. Ondanks de ronduit bizar te noemen situatie waarin hij terecht was gekomen, ondanks de angst die hem had bevangen vanaf het moment waarop hij de vorige dag Asherville was binnengereden, raakte hij van een ongebreidelde vreugde vervuld.

De last van vele jaren scheen van hem af te vallen. Alle verkeerde keuzes die hij had gemaakt, golden op dat moment niet meer. Eindelijk leek de toekomst vervuld van een belofte, zoals hij het had gevoeld toen hij zeventien was.

Het meisje verschoof de hendeltjes van de verwarming en het duurde niet lang voor er warme lucht door het interieur stroomde.

Hij zette de handrem los en schakelde, maar voordat hij wegreed vroeg hij: ‘Laat me je handen nog eens zien?’

Ze deed het met tegenzin en begrijpelijke achterdocht. De spijkerwonden, alleen voor hem zichtbaar, zaten er nog, hoewel hij meende dat ze zich enigszins hadden gesloten. Het bloeden was minder geworden.

‘Het is het beste als we er nu meteen vandoor gaan,’ zei hij, hoewel hij inzag dat alles wat hij zei voor haar niet erg begrijpelijk was.

Hij zette de ruitenwissers aan en reed op het vlakke asfalt van de tweebaansweg naar Coal Valley. De auto liet zich zo prettig besturen zoals hij zich van het perfect afgestemde staaltje vakmanschap herinnerde, en zijn vreugde nam nog toe.

Na een paar minuten was hij volkomen in de ban van de geweldige kick van het rijden – het rijden op zich – zoals hij die als tiener had gekend, maar nooit meer daarna. Helemaal verslingerd aan de macht van de Mustang. Een jongen en zijn auto. Zich overgevend aan de romantiek van de weg.

Er schoot hem te binnen dat ze iets had gezegd toen hij de Mustang had gezien en hij er als in een shock voor was blijven staan. Joey? Ze had hem bij zijn naam genoemd. Joey? Wat is er met je? Toch wist hij zeker dat hij zich niet aan haar had voorgesteld.

‘Een beetje muziek?’ vroeg ze met nerveus trillende stem, alsof zijn zwijgende rijgenot op de zich ontrollende weg haar meer dwarszat dan wat hij tot dusver had gezegd en gedaan.

Hij wierp een zijdelingse blik op haar toen ze zich naar voren boog om de radio aan te zetten. Ze had de capuchon van haar regenjas neergeslagen. Haar haar was vol en zijdeachtig, en nog zwarter dan de nacht.

Een paar opmerkingen die ze eerder had gemaakt en die hij nogal eigenaardig had gevonden, schoten hem weer te binnen: Toch ben je heel anders dan ik gedacht had, en daarvoor: Ik heb je anders nooit een rare gevonden.

Het meisje zocht de zenders af tot ze ‘Thunder Road’ van Bruce Springsteen hoorde.

‘Hoe heet je?’ vroeg Joey.

‘Celeste. Celeste Baker.’

‘Hoe wist je mijn naam?’

De vraag maakte haar verlegen en ze keek hem maar heel even aan. Zelfs in het vage licht van de dashboardlampjes zag hij dat ze een kleur kreeg.

‘Je hebt me nooit een blik waardig gekeurd, weet je.’

Hij fronste. ‘Jou nooit een blik wáárdig gekeurd?’

‘Op County High School zat je twee klassen hoger dan ik.’

Verbijsterd door wat ze zei, vestigde Joey zijn aandacht langer op de gevaarlijk gladde weg dan strikt nodig was. ‘Waar heb je het over?’

Ze staarde naar de verlichte zenderschaal van de autoradio. ‘Ik zat nog in de tweede toen jij al in de examenklas zat. Ik was hartstikke verliefd op je. Ik wist niet waar ik het zoeken moest toen je geslaagd was en naar je College ging.’

Joey keek naar haar en kon zijn blik nauwelijks van haar afwenden. Hij nam een bocht in de weg en ze passeerden een verlaten mijningang met een kapotte kolentip die uit het duister opdoemde als het half gebroken skelet van een prehistorisch monster. Vele generaties hadden in de schaduw ervan gezwoegd om de steenkool omhoog te halen, maar die mannen waren al dood of ze hadden elders werk gevonden. In de bocht remde Joey geleidelijk af van tachtig naar zestig; hij was zo geschrokken van wat het meisje had gezegd, dat hij zichzelf niet langer vertrouwde om harder dan zestig te rijden.

‘We hebben nooit met elkaar gepraat,’ zei ze. ‘Ik durfde het niet. Ik eh … nou ja, ik bewonderde je van een afstand, weet je. Jezus, wat klinkt dat stom.’ Ze gluurde onder haar wenkbrauwen naar hem om te zien of hij zich ten koste van haar amuseerde.

‘Wat je zegt slaat nergens op,’ zei hij.

‘Wat ik zeg?’

‘Hoe oud ben je helemaal? Zestien?’

‘Zeventien, bijna achttien. Mijn vader is Carl Baker en dat ik de dochter van de schooldirecteur ben, maakt het voor mij nog rotter. Om te beginnen laten ze me allemaal links liggen, dus dan is het voor mij nog moeilijker om een babbel aan te knopen met een jongen die … nou ja, die maar half zo knap is als jij bent.’

Joey had het gevoel alsof hij zich op een kermis in het huis met de fopspiegels bevond, waar alles, met inbegrip van tegen elkaar praten, vervormd werd tot niets meer enige logica vertoonde. ‘Neem je me in de maling?’

‘In de maling?’

Hij remde af tot vijftig en ging daarna nog langzamer rijden, ongeveer tot de snelheid van het voortgutsende regenwater dat de brede greppel langs de berm bijna liet overlopen. De wervelende stroom wierp zilverkleurige weerkaatsingen van de koplampen op.

‘Celeste, ik ben verdomme veertig jaar! Hoe kan ik dan op je school twee klassen hoger hebben gezeten?’

Ze trok een gezicht dat eerst een mengeling van verbazing en schrik uitdrukte, maar al gauw in boosheid overging. ‘Waarom doe je zo tegen me? Ben je nou echt bezig me bang te maken?’

‘Nee, nee, helemaal niet. Het is alleen dat ik …’

‘Probeer je de dochter van de directeur te pesten door haar angstig te maken, voor gek te zetten?’

‘Nee! Luister …’

‘Al die tijd zit je op College, en ben je nog steeds zo’n kinderachtig jongetje? Misschien mag ik wel blij zijn dat ik nooit de moed heb gehad om met je te praten.’

Er blonken tranen in haar ogen.

Vertwijfeld vestigde hij zijn aandacht weer op de weg, op het moment waarop de song van Springsteen afgelopen was.

‘Dat was “Thunder Road” van Born to Run,’ zei de diskjockey. ‘De laatste elpee van Bruce Springsteen.’

‘De láátste elpee?’ zei Joey.

‘Is dat te gek, of niet soms?’ zei de deejay. ‘Man, die vogel gaat het helemaal maken!’

‘Dat is zijn laatste elpee niet,’ zei Joey.

Celeste droogde haar tranen met een papieren zakdoekje.

‘Laten we er nog eentje van “the Boss” draaien,’ zei de deejay. ‘Dit nummer heet “She’s the One” en het staat op dezelfde langspeler.’

Pure, hartstochtelijke en opwindende rock-’n-roll knalde uit de radio. ‘She’s the One’ had nog niets aan frisheid, kracht en enthousiasme ingeboet sinds Joey het nummer twintig jaar geleden voor het eerst had gehoord.

‘Hoe komt die vent erbij?’ zei Joey. ‘Dat is geen nieuwe plaat. Born to Run is twintig jaar oud.’

‘Hou op!’ zei ze op half boze, half gekwetste toon. ‘Hou daarmee op, ja?’

‘Het was toen de hele dag op de radio. De hele wereld ging er plat voor. Het betere werk. Born to Run.’

‘Schei er nu maar mee uit,’ zei ze nijdig. ‘Je maakt me niet bang meer. Je maakt dat stomme kind van de directeur heus niet meer aan het huilen, hoor.’

‘Born to Run,’ hield hij vol, ‘is twintig jaar oud.’

‘Klier.’

‘Twintig jaar oud.’

Celeste kroop zo ver mogelijk van hem weg tegen het portier.

Springsteen zong.

Joey’s gedachten raakten in een draaikolk.

Er rezen wel antwoorden. Hij waagde ze niet te overwegen, uit angst dat hij er volkomen naast zou zitten en dat zijn zo plotseling gerezen hoop ongefundeerd zou blijken.

Ze reden door een smalle pas, in de berg uitgehouwen. Steile rotswanden persten zich tegen het wegdek en stegen vijftien meter hoog het avondlijke duister in. Hier konden ze niet uitwijken, alleen vooruit of achteruit.

Gordijnen ijskoude regen sloegen met kogelkracht tegen de Mustang.

De ruitenwissers klopten – lubdub, lubdub – alsof de auto een groot hart was dat tijd en noodlot in plaats van bloed rondpompte.

Eindelijk waagde Joey het in de spiegel te kijken.

Bij het vage licht van het dashboard kon hij niet veel zien, maar wat hij zag was meer dan genoeg om hem met verwondering, ontzag en wilde vrolijkheid te vervullen, met angst en vreugde tegelijk, en ook met respect voor wat de vreemde avond en de tweebaansweg hem hadden geschonken. In de spiegel waren zijn ogen helder en het wit ervan was stralend wit, niet langer dof en bloeddoorlopen van twintig jaar zwaar drinken. Boven zijn ogen was zijn voorhoofd glad, zonder een rimpeltje, onberoerd door al die jaren van kommer en verbittering en zelfverachting.

Hij ramde zijn voet op de rem, de banden gierden en de Mustang slingerde.

Celeste schreeuwde het uit en zette zich met haar handen schrap tegen het dashboard. Als hij sneller had gereden, zou ze uit haar kuipstoel zijn gegooid.

De Mustang gleed over de dubbele gele streep de andere rijbaan op naar de rotswand daar, zwiepte in een slag van honderdtachtig graden terug naar de rechterbaan en kwam met zijn neus de verkeerde kant op tot stilstand.

Joey boog de achteruitkijkspiegel een eindje omhoog, bekeek zijn nog niet teruggeweken haarlijn en draaide de spiegel vervolgens weer naar beneden, naar links en naar rechts, om zijn ogen nogmaals goed te zien.

‘Wat doe je toch allemaal?’ vroeg Celeste.

Hoewel zijn hand onbeheerst beefde, lukte het hem de binnenverlichting aan te knippen.

‘Joey, zo kunnen we een frontale botsing krijgen!’ zei ze driftig, hoewel er geen koplampen naderden.

Hij boog zich dichter naar het spiegeltje toe, draaide het heen en weer, rekte zijn hals en probeerde alle delen van zijn gezicht in het smalle rechthoekje te bekijken.

‘Joey! We kunnen hier niet gewoon blijven staan, verdomme!’

‘O, hoe is ’t in godsnaam mogelijk?’

‘Hé, ben je nou helemaal gek geworden!’

‘Ben ik gek?’ vroeg hij aan zijn jeugdige spiegelbeeld.

‘Ga van de weg af!’

‘Welk jaar is het?’

‘Toe, hou op met die achterlijke onzin, idioot.’

‘Welk jaar hebben we nu?’

‘Dit is niet leuk!’

‘Welk jáár is het?’

Ze wilde haar portier openen.

‘Nee, wacht, wacht,’ zei Joey. ‘Je hebt gelijk, ja, ik moet van de weg af. Wacht even.’

Hij keerde de Mustang in de richting van Coal Valley en stopte zo ver mogelijk rechts van de weg. Hij draaide zich naar haar toe en zei smekend: ‘Celeste, word alsjeblieft niet boos op me, heb even geduld, en zeg me welk jaar het nu is. Alsjeblieft! Ik moet het jou horen zeggen, dan weet ik dat het echt waar is. Zeg me in welk jaar we nu leven, en dan zal ik je alles uitleggen – voor zover ik het kán uitleggen.’

Celestes schoolmeisjesverliefdheid was nog sterk genoeg om haar boosheid en angst te onderdrukken. Haar gezichtsuitdrukking verzachtte zich.

‘Welk jaar?’ herhaalde hij.

‘Het is 1975,’ zei ze.

Op de radio kwam het rocknummer ‘She’s the One’ tot een meeslepend slot.

De opname van Bruce Springsteen werd gevolgd door een reclamespot voor hét recente grote bioscoopsucces: Al Pacino in Dog Day Afternoon.

De zomer voor 1975 was het Jaws geweest. Steven Spielberg was nog maar net een naam op ieders lippen geworden.

In het vorige voorjaar was Vietnam gevallen.

In de zomer van 1974 was Richard Nixon noodgedwongen afgetreden als president.

De aimabele Gerald Ford resideerde in het Witte Huis, ad interim president van een land in last. In september waren door vrouwen twee pogingen ondernomen om hem te vermoorden. Lynnette Fromme had in Sacramento op hem geschoten. Sara Jane Moore was de volgende in San Francisco.

Elizabeth Seton was de eerste vrouw die in de Verenigde Staten de priesterwijding ontving.

De Cincinnati Reds waren in zeven wedstrijden wereldkampioen geworden.

Amerikaans vakbondsleider Jimmy Hoffa verdween spoorloos.

Mohammed Ali werd wereldkampioen zwaargewicht.

Doctorows roman Ragtime. Judith Rossners Looking for Mr. Goodbar. Disco. Donna Summers. De Bee Gees.

Hoewel hij nog doorweekt was, besefte hij nu dat hij niet het kostuum droeg dat hij tijdens de begrafenis had gedragen en ook had aangehad toen hij uit het kantoor van mr. Henry Kadinska was gevlucht. Hij droeg laarzen en een spijkerbroek. Een geruit flanellen shirt van Hunter. Een blauw denimjack met een voering van schapenbont.

‘Ik ben twintig,’ fluisterde Joey eerbiedig, zoals hij vroeger in het zachte geroezemoes in een kerk tot God had gesproken.

Celeste strekte haar hand uit en streelde zijn gezicht. Op zijn koude wang voelde haar hand warm aan en beefde niet van angst maar van het genoegen hem aan te raken, een verschil dat hij kon bespeuren omdat hij weer jong was en een scherp waarnemingsvermogen had van wat het hart van een jong meisje beroerde. ‘Beslist geen veertig!’ zei ze.

Op de autoradio barstte Linda Ronstadt uit in de titelsong van haar recent verschenen succeselpee ‘Heart Like a Wheel’.

‘Twintig,’ herhaalde hij, en zijn blik werd wazig van dankbaarheid jegens de onbekende kracht die hem daar en op dat moment zijn wonderbaarlijke gedaanteverandering had geschonken.

Hij had niet alleen een tweede kans gekregen. Dit was een goede gooi naar een geheel nieuwe start. ‘Ik hoef alleen maar te doen wat juist is,’ zei hij. ‘Maar hoe weet ik dat?’

Regen trommelde, trommelde, trommelde op de auto met de verwoedheid van paukengeroffel op de Dag des Oordeels.

Celeste verplaatste haar hand van zijn wang naar zijn voorhoofd om zijn natte haarlokken weg te strijken. ‘Nu is het jouw beurt,’ zei ze.

‘Wat?’

‘Ik heb je gezegd welk jaar het is. Nu zou je mij toch alles vertellen?’

‘Waar moet ik beginnen? Hoe kan ik het je … laten geloven?’

‘Ik geloof je,’ verzekerde ze hem op zachte toon.

‘Eén ding weet ik heel zeker. Wat het ook is dat me hier heeft teruggebracht, wat het ook is waar ik verandering in moet brengen, alles draait om jóú. Jij bent er het middelpunt van, jij bent de reden dat ik hoop mag koesteren op een nieuw leven. Welke betere toekomst me ook wacht, die is van jóú afhankelijk.’

Terwijl hij dat zei, had ze haar troostende hand van hem laten afglijden en legde haar hand op haar hart. Het kwam hem voor dat ze even geen adem kon halen. Toen zuchtte ze. ‘Je wordt ieder moment onbegrijpelijker!’ zei ze. ‘Maar ik begin het wel leuk te vinden.’

‘Laat me je hand zien.’

Ze nam haar rechterhand van haar hart en draaide de palm naar boven.

Het binnenlichtje brandde nog, maar was te zwak voor hem om de betekenis van de stigmata te kunnen lezen.

‘Geef me de zaklantaarn eens?’

Celeste gaf hem de lamp. Hij knipte hem aan en bekeek de palmen van haar beide handen nauwkeurig. Toen hij de vorige keer had gekeken, waren de wonden aan het verdwijnen. Nu zag hij dat ze diep waren en dat er bloed uitdroop.

Ze bespeurde de terugkerende angst op zijn gezicht. ‘Wat zie je, Joey?’

‘Spijkergaten.’

‘Ik zie niets.’

‘Ze bloeden.’

‘Er mankeert niets aan mijn handen.’

‘Jij kunt ze niet zien, maar je moet me geloven.’

Aarzelend betastte hij haar handpalm. Toen hij zijn vinger hief, was het puntje rood van haar bloed.

‘Ik zie het en ik voel het,’ zei hij. ‘Voor mij is het beangstigend echt.’

Toen hij weer naar haar keek, zat ze met grote ogen naar zijn rode vingertop te staren. Haar mond was een ovaal van verbazing. ‘Je … je moet je gesneden hebben.’

‘Zie je het?’

‘Ja, aan je vinger.’ Haar stem trilde.

‘Zie je het ook in je handen?’

Ze schudde haar hoofd. ‘Ik heb niets aan mijn handen.’

Hij drukte een andere vinger in haar handpalm. Ook die vinger werd nat van haar bloed.

‘Ik zie het,’ zei ze bevend. ‘Twee vingers.’

Transsubstantiatie. Zijn toekomstvisioen van bloed in haar handen was op zijn aanraking, als door een wonder, tastbaar bloed van haar lichaam geworden.

Zelf betastte ze de palm van haar linkerhand met de vingers van haar rechter, maar ze voelde geen bloed.

Op de radio zong Jim Croce – nog niet omgekomen bij een vliegtuigramp – ‘Time in a Bottle’.

‘Misschien is het niet mogelijk dat je je eigen noodlot kunt zien door naar jezelf te kijken,’ zei Joey. ‘Wie kan dat wel? Maar op een of andere wijze … via mij … door mijn aanraking, heb je … ik weet het niet … heb je een teken gekregen.’

Zachtjes drukte hij weer een vinger in haar handpalm. De top werd nat van haar bloed.

‘Een teken,’ zei ze, niet goed bevattend wat er gebeurde.

‘Dus dan geloof je me,’ zei hij. ‘Een teken om je te laten geloven. Want als je dat niet doet kan ik je misschien niet helpen. En als ik jou niet kan helpen, is dat voor mezelf ook niet mogelijk.’

‘Je aanraking,’ fluisterde ze, zijn linkerhand in haar beide handen nemend. ‘Je aanraking.’ Ze keek hem aan. ‘Joey … wat gebeurt er met me … wat zou er gebeurd zijn als je niet voor me gestopt was?’

‘Verkracht,’ zei hij met volle overtuiging, hoewel hij niet begreep hoe hij dat wist. ‘Verkracht. Geslagen. Gemarteld. Vermoord.’

‘De man in die andere auto!’ Ze staarde in de verte de donkere weg af en het trillen van haar stem werd een huivering die haar hele lichaam beving.

‘Dat denk ik wel,’ zei Joey. ‘Ik denk … dat hij het al eerder heeft gedaan. De blonde vrouw in een stuk plastic.’

‘Ik ben bang.’

‘Ik denk dat we een kans maken.’

‘Je hebt het me nog steeds niet uitgelegd, nog niet verteld. Hoe zit het met die Chevrolet waarin je meende te rijden … en dat je veertig jaar bent?’

Ze liet zijn hand los die nu onder zat met haar bloed.

Hij veegde zijn hand aan zijn broek af. Met zijn andere hand richtte hij de zaklantaarn op haar handpalmen. ‘De wonden worden erger. Het lot, je bestemming, hoe je het ook wilt noemen, laat zich weer gelden.’

‘Komt hij terug?’

‘Dat weet ik niet. Misschien wel. Maar op een of andere manier … als we maar rijden ben je veiliger. Dan sluiten je wonden zich en beginnen ze te verdwijnen. Zo lang we maar rijden kan er verandering optreden, en dan bestaat er hoop.’

Hij knipte de lantaarn uit en gaf hem aan haar terug. Daarna trok hij de handrem los en reed door op Coal Valley Road.

‘Misschien moeten we niet de kant op gaan die hij heeft genomen,’ zei ze. ‘Misschien kunnen we beter terugrijden naar de landweg, naar Asherville of een andere plaats, waar we maar uit zijn buurt zijn.’

‘Ik denk dat dát juist ons einde zou betekenen. Als we ervandoor gaan … als we de verkeerde weg nemen zoals ik al eerder heb gedaan … dan is er voor ons geen hoop meer.’

‘Misschien kunnen we beter hulp halen.’

‘Wie gelooft ons?’

‘Misschien als ze … als ze mijn handen zien. Het bloed aan je vingers waar je me hebt aangeraakt.’

‘Dat denk ik niet. Het is tussen jou en mij. Wij tweeën tegen alles.’

‘Tegen alles,’ herhaalde ze verwonderd.

‘Tegen die man, tegen het lot dat je had gewacht als ik Coal Valley Road niet had genomen – het lot dat je wél heeft getroffen toen ik de vorige keer de landweg nam. Jij en ik tegen de tijd en de toekomst en het enorme gewicht dat als een lawine op ons neerkomt.’

‘Wat kunnen we doen?’

‘Dat weet ik niet. Hem zoeken? De confrontatie met hem aangaan? We moeten de kaarten spelen zoals ze er liggen … doen wat we juist achten, van minuut tot minuut, van uur tot uur.’

‘Hoelang hebben we … om te doen wat we juist vinden, wat het ook is om de verandering blijvend te maken?’

‘Dat weet ik niet. Misschien tot morgenochtend. Wat ons toen overkwam, gebeurde in het donker. Misschien is het enige wat ik moet doen zorgen dat alles wat er toen met je gebeurd is goed komt, en als we je in leven kunnen houden, als we het tot zonsopgang redden, dan is alles misschien ten goede gekeerd.’

De banden kliefden waterplassen op de landelijke weg en aan weerskanten van de auto stegen witte waterpluimen op als engelenvleugels.

‘Wat bedoel je toch met “toen”?’ vroeg ze.

Ze omklemde de niet brandende zaklantaarn op haar schoot, alsof ze bang was dat er iets monsterlijks uit het duister tegen de Mustang zou opvliegen, een gedrocht dat met een verzwakkende lantaarnstraal kon worden verjaagd en verbannen.

Terwijl ze door de duistere nacht van het bergland naar de bijna verlaten plaats Coal Valley reden, zei Joey Shannon: ‘Toen ik vanmorgen opstond, was ik een man van veertig, een dronkaard met een verrotte lever en een toekomst die geen mens zich zou wensen. En vanmiddag stond ik aan het graf van mijn vader, wetend dat ik zijn hart had gebroken, evenals het hart van mijn moeder …’

Celeste luisterde aandachtig, grif gelovend wat hij haar vertelde, omdat ze een teken had gekregen dat haar had bewezen dat de wereld dimensies bezat die veel verder reikten dan ze kon zien en voelen.

9

De autoradio speelde ‘One of These Nights’ van de Eagles, ‘Pick Up the Pieces’ van de Average White Band, gevolgd door Linda Ronstadt met ‘When Will I Be Loved’, Springsteen die ‘Rosalita’ stampte en de Doobie Brothers met ‘Black Water’ – allemaal nieuwe songs, de grote hits van de dag, maar Joey had die nummers al twintig jaar overal elders op tal van andere radio’s gehoord.

Toen ze de top van de lange helling naar Coal Valley hadden bereikt, had hij Celeste zijn belevenissen verteld tot het moment waarop hij haar Valiant met pech langs de weg had zien staan. Hij stopte op het grind van de berm naast een weelderig groepje berglaurierstruiken, al besefte hij dat ze hier niet lang konden blijven zonder het risico te lopen dat zich een herhaling zou voordoen van het noodlottig patroon dat tot haar gewelddadige dood en tot zijn terugkeer naar een verdoemd bestaan kon leiden.

Coal Valley was maar een kleine gemeente. Zelfs voordat de onverzadigbare mijnbrand een labyrint tunnels onder het dorp had gevreten, hadden er nog geen vijfhonderd mensen gewoond.

Eenvoudige houten huizen met beteerde daken. ’s Zomers pioenrozen in de tuintjes en een overvloed aan bessenstruiken, ’s winters verscholen onder een dikke sneeuwdeken. Witte, roze en paarse kornoeljes die in de lentezon uitbundig bloeiden. Een klein filiaal van de County First National Bank. Een garage van de vrijwillige brandweer met één wagen. Café Polanski, waar hoogst zelden een gemixte drank werd besteld en overwegend bier werd gedronken, of een biertje met een kleintje whisky ernaast, en waar grote potten ‘pick-led eggs’ en warme worstjes in kruidige saus op de bar stonden. Een supermarkt, een benzinestation, een kleine school.

Het dorp was niet eens groot genoeg voor straatverlichting, maar voordat de regering eindelijk een begin had gemaakt met het afkeuren van woningen en het vaststellen van de hoogte van een compensatieregeling voor de bewoners, had Coal Valley zich door de gunstige ligging tussen de bergwanden bij donker altijd in een indrukwekkende warme gloed kunnen koesteren. Nu waren al die bedrijfjes gesloten en in duisternis gehuld. Het lichtbaken in de klokkentoren van de kerk brandde niet. Uit slechts drie huizen scheen licht; zodra de bewoners eenmaal waren vertrokken – voor Thanksgiving, eind november, moesten ze eruit zijn – zou ook dat licht voor altijd worden gedoofd.

Aan de andere kant van het dorp verrees een oranje gloed uit een mijnschacht waar het vuur in het gangenlabyrint al dicht genoeg tot onder de oppervlakte was doorgevreten om een plotselinge inzinking te kunnen veroorzaken. Daar was de ziedende ondergrondse hel zichtbaar die elders onder de verlaten huizen en de door de hitte gebarsten straten verborgen bleef.

‘Is hij dáár?’ vroeg Celeste, alsof Joey de helderziendheid bezat om de aanwezigheid van hun ongekende vijand te kunnen bespeuren.

Maar de verontrustende korte flitsen die hij tot dusver had ervaren om in de toekomst te kunnen zien, hadden zich volkomen buiten zijn wil om afgespeeld; bovendien waren ze veel te onbegrijpelijk geweest om als een leidraad naar de schuilplaats van de moordenaar te kunnen dienen. Bovendien vermoedde hij dat de mogelijkheid om deze avond te kunnen overdoen, een herkansing was die tot slagen of mislukken kon leiden, geheel afhankelijk van de diepte van zijn eigen wijsheid, oordeel en moed. Coal Valley was zijn proefterrein. Ditmaal fluisterde geen beschermengel hem wijze raad in, en die engel stond ook niet tussen hem en een vlijmscherp, uit het donker toestekend mes.

‘Misschien is hij zonder te stoppen het dorp doorgereden,’ zei Joey. ‘Hij kan naar Black Hollow Highway en vandaar naar de rotonde zijn gegaan. Die weg nam ik meestal als ik van huis naar school terugreed. Maar eh … ik denk wel dat hij daar ergens is. Hij wacht.’

‘Op ons?’

‘Hij wachtte op me toen ik bij de kruising de afslag Coal Valley Road nam. Hij bleef midden op de weg staan wachten om te kijken of ik hem zou volgen.’

‘Waarom zou hij op ons wachten?’

Joey meende dat hij het antwoord al wist. Hij kreeg het gevoel dat hij over een weggedrukt scherp inzicht beschikte dat als een haai in de donkere zee van zijn onderbewustzijn rondzwom, maar hij kon het niet naar de oppervlakte lokken. Ongetwijfeld zou het pas uit de duistere diepte omhoogschieten en hem te grazen nemen als hij het helemaal niet verwachtte.

‘We komen er op zeker moment wel achter,’ zei hij.

Tot diep in zijn botten voelde hij dat een confrontatie onvermijdelijk zou worden. Ze zaten gevangen in de enorme zwaartekracht van een zwart gat en het was onontkoombaar dat ze naar een verpletterende waarheid werden getrokken.

De gloed uit de open mijn aan de andere kant van het dorp lichtte helderder op dan voorheen. Stromen witte en rode vonken werden als grote zwermen vuurvliegjes met zo’n kracht uit de aarde gespogen dat ze minstens dertig meter in de zware regen werden opgestuwd voordat ze eindelijk doofden.

Uit angst dat een nerveus trillend gevoel in zijn maag snel tot een verlammende zwakte zou overgaan, knipte Joey het binnenlichtje uit, stuurde de Mustang het wegdek van Coal Valley Road op en reed naar het verlaten dorp.

‘Laten we meteen naar mijn huis gaan,’ stelde Celeste voor.

‘Ik geloof niet dat we dat moeten doen.’

‘Waarom niet?’

‘Het is misschien niet zo’n goed idee.’

‘Bij mijn ouders zijn we veilig.’

‘Het gaat er niet alleen om dat we veilig zijn.’

‘Waar gaat het dán om?’

‘Jou niet te laten vermoorden.’

‘Komt op hetzelfde neer.’

‘En om hem tegen te houden.’

‘Tegenhouden? De moordenaar?’

‘Dat ligt het meest voor de hand. Ik bedoel, hoe kan er redding voor me zijn als ik het kwaad bewust de rug toekeer en ervoor wegloop? Jou het leven redden is maar een deel van wat me te doen staat. Hem tegenhouden is het andere deel.’

‘Dit wordt me weer te mystiek. Waarom halen we er de duiveluitdrijver niet bij? Of waarom sprenkelen we niet met wijwater?’

‘Het is niet anders. Ik kan er niets aan veranderen.’

‘Hoor eens, Joey. Ik zal jou eens vertellen wat het meest voor de hand ligt. Mijn vader heeft een kast vol jachtgeweren. Er is ook een zware buks bij. Dat is wat we nodig hebben.’

‘Maar stel dat hij ons naar jouw huis volgt? Als we er niet heen gaan, brengen we je ouders niet in gevaar en worden ze zelfs niet met hem geconfronteerd.’

‘Godverdomme, dit is toch wel volslagen maf,’ zei ze. ‘En geloof me maar, ik gebruik het woord “godverdomme” niet vaak of ijdel.’

‘Dochter van de directeur,’ zei hij.

‘Precies.’

‘O, voor ik het vergeet: wat je een tijdje geleden over jezelf vertelde is niet waar.’

‘Wát? Wat zei ik dan?’

‘Je bent helemaal geen stom kind.’

‘Zo.’

‘Je bent mooi.’

‘Ja, hoor, ik ben een echte Olivia Newton-John,’ spotte ze.

‘En je hart zit op de juiste plaats, want je zou je eigen lot en je toekomst niet ten koste van je ouders veilig willen stellen.’

In het geweld van de reinigende regen zweeg ze even. Toen zei ze: ‘Nee! O god, nee, dat zou ik voor geen goud willen. Maar het kost zo weinig tijd om naar binnen te gaan, de kast met de geweren in mijn vaders werkkamer te openen en ze te laden.’

‘Alles wat we vanavond doen, iedere beslissing die we nemen, heeft ernstige gevolgen. Dat zou ook het geval zijn als het een gewone avond was, zonder al die griezelige gebeurtenissen. Dat is iets wat ik op zeker moment niet meer beseft heb – dat er altijd morele consequenties zijn – en daar heb ik een hoge prijs voor moeten betalen. Vanavond is dat meer dan ooit waar.’

Terwijl ze de laatste lange helling naar het dorp afreden, zei Celeste: ‘En wat moeten we dan? Almaar rondrijden, nergens uitstappen en wachten tot we door die lawine worden getroffen waar je het over had?’

‘Speel de kaarten zoals ze liggen.’

‘Maar hoe liggen ze?’ vroeg ze, ernstig bezorgd.

‘Dat merken we wel. Laat me je handen nog eens zien.’

Ze deed de zaklantaarn aan en toonde hem eerst haar ene, dan haar andere handpalm.

‘Het zijn nog maar donkere kneusplekken,’ zei hij. ‘Geen bloed meer. We gaan de goede kant op.’

De wielen hosten door een kleine holte in het wegdek, geen diepe kloof met vuur onderin, maar niet meer dan een ondiepe verzakking van een meter of twee breed, zij het ruw genoeg om hen dooreen te schudden, de vering van de auto te laten piepen, de uitlaat over het asfalt te laten schrapen en het handschoenenvak, waarvan de klep kennelijk niet goed gesloten was geweest, te laten openspringen.

Celeste schrok van het openvallen van de klep en ze richtte de zaklantaarn op het interieur. De straal bescheen een gebogen oppervlak in het vakje. Een pot van een centimeter of vijftien hoog en ongeveer tien centimeter breed. Er konden ooit augurken in hebben gezeten, of pindakaas. Er zat geen etiket meer op. De pot was gevuld met een vloeistof, ondoorzichtig door de blinkende weerspiegeling van de lichtstraal. In de vloeistof dreef iets vreemds, nog niet herkenbaar, maar niettemin beangstigend.

‘Wat is dat?’ vroeg Celeste. Ze stak haar hand zonder aarzelen maar met een bijna tastbare angst in het vak; ze deed het dwangmatig, evenals Joey tegen beter weten in, om de inhoud beter te kunnen bekijken.

Ze haalde de glazen pot te voorschijn.

Hield de pot omhoog.

In de rooskleurige vloeistof dreven twee blauwe ogen.

10

Grind spatte tegen de onderkant van de carrosserie, de Mustang bonkte door een verzakking in het wegdek en Joey wendde zijn blik pas van de glazen pot af toen de voorbumper tegen een brievenbus op een paaltje knalde. De auto ploegde door het gazon van het eerste huis van Coal Valley en kwam op een handbreedte van de voordeur tot stilstand.

Voor het eerst nadat hij deze avond twintig jaar geleden al eens eerder had meegemaakt, toen hij de afslag naar Coal Valley had gemist, kwam abrupt een herinnering bij hem boven:

… hij rijdt roekeloos snel in de Mustang op de hoofdweg in een duisternis vol regen en natte sneeuw, alsof de duivel hem op de hielen zit, zo bezeten om weg te komen, volkomen van streek door iets, afwisselend vloekend en biddend. Zijn maag brandt zuur. In het handschoenenvak ligt een rolletje Tums. Terwijl hij het stuur met een hand vasthoudt, buigt hij zich naar rechts, drukt op het knopje en de klep springt open. Hij steekt zijn hand in het vakje, tastend naar het rolletje, en vindt de glazen pot. Glad en koel. Hij weet niet wat het is. Hij stopt nooit een glazen potje met iets eetbaars of zo in het vak. Hij haalt de pot eruit. De koplampen van een tegenligger, een grote vrachtwagen aan de andere kant van de middenberm, geven hem genoeg licht om de inhoud van de pot te kunnen zien. Ogen. In een reflex geeft hij een ruk aan het stuur, of de banden slippen op het gladde asfalt, maar opeens kan hij de Mustang niet meer in bedwang houden en hij raakt al slippend in een spin. De wegwijzer. Een verschrikkelijke klap. Zijn hoofd smakt tegen de voorruit. Het veiligheidsglas verbrijzelt tot een rubberachtige massa, maar toch snijdt hij zich. Bij de terugslag van de botsing tegen de stalen paal ramt hij de vangrail. Stilstand. Hij forceert het beschadigde portier en wankelt naar buiten, de stromende regen in. Hij moet van die glazen pot af, verdomme, hij moet van die pot af voordat iemand stopt om hem te helpen. Niet veel verkeer in dit noodweer, maar uitgerekend nu hij er totaal geen behoefte aan heeft zal er wel een behulpzame padvinder opduiken. Hij is de pot kwijt. Nee! Hij kan die pot niet zijn kwijtgeraakt. Als een dolle tast hij in de auto rond: op de vloer voor de zitting onder het stuur. Koel glas. Onbeschadigd. Het deksel zit er stijf opgedraaid. Godzijdank. Hij rent ermee om de voorkant van de auto heen naar de vangrail. Daarachter ligt een stuk ongecultiveerd land vol hoog onkruid. Met alle kracht die hij kan opbrengen, slingert hij de pot ver het duister in. En dan verstrijkt de tijd en staat hij nog steeds in de berm langs de weg, verward, niet wetend wat hij daar eigenlijk doet. Natte sneeuw geselt zijn gezicht en blote handen. Hij krijgt er hevige hoofdpijn van. Hij betast zijn voorhoofd en voelt de snee. Er moet een dokter aan te pas komen. Misschien moet de wond gehecht worden. Anderhalve kilometer verderop is een afslag. Hij kent de stad. Hij weet het ziekenhuis wel te vinden. Er is geen behulpzame padvinder voor hem gestopt. Zo gaat dat nu eenmaal in de wereld van tegenwoordig. Als hij weer in de gehavende Mustang stapt, blijkt de motor tot zijn opluchting nog te functioneren en het ingedeukte spatbord zet het voorwiel niet klem. Het komt allemaal weer goed met hem. Het komt allemaal wel weer dik in orde.

Zittend voor het huis in Coal Valley, terwijl de stukken en brokken van de vernielde brievenbus over het hele gazon achter hem verspreid lagen, besefte Joey opeens dat hij twintig jaar geleden, toen hij tegen de wegwijzer op de grote weg was geknald en weer was doorgereden, de pot en de ogen volkomen uit zijn geheugen had gewist. Misschien had zijn hoofdwond tot selectief geheugenverlies geleid, maar het kon ook zijn dat hij zichzelf tot vergeten had gedwóngen. Hij werd overweldigd door het misselijkmakende gevoel dat de verklaring eerder met het laatste dan met het eerste te maken had, dat zijn morele moed – niet zijn fysieke toestand – hem in de steek had gelaten.

In die wisselende realiteit lag de glazen pot verscholen in een veld vol onkruid, maar hier zat de pot stevig in Celestes greep. Ze had de lantaarn laten vallen en omklemde de pot met beide handen, misschien omdat ze bang was dat het dekseltje los zou raken en dat de inhoud in haar schoot terecht zou komen. Ze schoof de pot in het handschoenenvakje en sloeg de klep dicht.

Snakkend naar adem en op het punt in snikken uit te barsten, sloeg ze haar armen om haar schouders en boog zich op haar stoel voorover. ‘O, godver-de-godverdomme,’ jammerde ze, en ze gebruikte het woord niet luchtiger dan ze de eerste keer had gedaan.

Joey omklemde het stuur zo hard dat hij er niet van zou hebben opgekeken als het in stukken was gebroken. Hij raakte vervuld van een grote innerlijke onrust – veel heftiger dan de door de wind gestriemde regenvlagen die op de Mustang uiteensloegen. Bijna was hij op het punt aangeland om de betekenis van de pot te begrijpen: waar de pot vandaan was gekomen, van wie die ogen waren, wat ze te betekenen hadden en waarom hij de herinnering eraan al die jaren uit zijn geheugen had gewist. Maar hij kon zich er niet toe aanzetten om de stap over de rand in de ijzige leegte van de waarheid te doen, misschien omdat hij wist dat hij de kracht niet kon opbrengen om onder ogen te moeten zien wat hij aan het eind van zijn val zou ontdekken.

‘Ik heb het niet gedaan,’ zei hij terneergeslagen.

Ineengedoken wiegde Celeste zich in haar zelfomhelzing op haar stoel heen en weer en slaakte een zacht, gekweld geluid.

‘Ik heb het niet gedaan,’ herhaalde hij.

Langzaam hief ze haar hoofd.

Voor hem hadden haar ogen, met de suggestie van een voor haar leeftijd ongewone diepgang van karakter en inzicht, niets van hun aantrekkelijkheid verloren, maar ze raakten nu ook bezield door een nieuwe verworvenheid die hem verontrustte. Misschien was het menselijk vermogen tot boosaardigheid ongewild en ongewenst tot haar doorgedrongen. Ze zag er nog wel uit als het meisje dat hij langs de weg had opgepikt, hoogstens twaalf of vijftien kilometer terug, maar in een essentiële betekenis was ze dat meisje niet meer en de toestand van onschuld, waarin ze de nacht was ingegaan, zou ze nooit meer terugkrijgen. De scholiere in haar was nu verdwenen, geen spoor meer van het verlegen meisje dat had gebloosd toen ze hem had toevertrouwd dat ze verliefd op hem was geweest – en dat was onuitsprekelijk treurig.

Hij zei: ‘Ik heb die pot daar niet neergezet. Ik heb die ogen niet in de pot gedaan. Dat ben ik niet geweest.’

‘Dat weet ik,’ zei ze eenvoudig en met een vaste overtuiging die hem nog meer voor haar deed innemen. Ze keek naar het handschoenenvakje en weer naar hem. ‘Dat had jij niet gekund. Jij niet. Jij niet, Joey, nooit. Tot zoiets ben jij niet in staat.’

Weer balanceerde hij op de rand van de onthullende afgrond, maar een golf angst joeg hem terug, niet over de rand. ‘Het moeten haar ogen zijn.’

‘De blonde vrouw in het plastic dekkleed.’

‘Ja, en ik denk dat ik … op een of andere onverklaarbare wijze weet wie ze is en wéét hoe ze daar dood en met uitgestoken ogen terecht is gekomen. Maar ik kan het me gewoon niet meer herinneren.’

‘Je hebt al eerder gezegd dat ze meer was dan een visioen, meer dan een roeshallucinatie.’

‘Ja, dat klopt. Ze is een herinnering. Ik heb haar ooit eens ergens in levenden lijve gezien.’ Hij legde een hand op zijn voorhoofd en kneep zo hard dat zijn hand van inspanning beefde en de spieren over zijn hele armlengte trilden, alsof hij uit zich kon persen wat hij zo lang vergeten was.

‘Wie kon in je auto komen en er die pot achterlaten?’ vroeg ze.

‘Ik weet het niet.’

‘Waar was je eerder op de avond, voordat je in je auto stapte om naar school te gaan?’

‘Thuis. Asherville. Mijn ouderlijk huis. En onderweg van huis tot jouw Valiant ben ik nergens gestopt.’

‘Stond de Mustang in de garage?’

‘We hebben geen garage. Zo’n eh … soort huis is het niet.’

‘Was hij afgesloten?’

‘Nee.’

‘Dan kan iemand in je auto zijn geweest.’

‘Ja. Misschien.’

Uit het huis voor hen was geen bewoner gekomen, omdat het een van de eerste onbewoonbaar verklaarde woningen van Coal Valley was, en het stond al maanden leeg. Op de witte aluminium zijkant had iemand met een spuitbus een grote ‘4’ geschreven en er een grote cirkel omheen getrokken. In het licht van de koplampen van de Mustang leek het nummer zo rood als vers bloed. Het was geen graffiti, maar een aanduiding die van overheidswege was aangebracht; het betekende dat het huis als vierde pand zou worden gesloopt zodra de laatste bewoners van Coal City naar elders waren verhuisd en de puinruimploegen met hun bulldozers verschenen.

De ambtenarij van de staat Pennsylvania – en die van de federale overheid – om de mijnbrand te bestrijden was dermate ondoelmatig en laks geweest dat het vuur zich genadeloos had kunnen verspreiden, tot de witgloeiende aders onder de gehele vallei doorliepen, met het gevolg dat de brand veel te omvangrijk was geworden om nog door iets anders dan de tijd en een natuurlijk proces te worden gedoofd. Maar wat de afbraak van de gemeente Coal Valley betrof was de overheid duidelijk van plan om die zo ordelijk en snel als een militaire operatie af te wikkelen.

‘We lopen hier groot gevaar,’ zei hij.

Zonder naar Celestes handen te kijken, in de overtuiging dat haar verstarring weer tot een terugkeer van de wonden had geleid, schakelde hij de Mustang in zijn achteruit en reed over het gazon terug naar de straat. Het had zo hard geregend dat hij bang was dat de wielen in het moerassig geworden gras zouden blijven steken, maar ze belandden zonder probleem weer op het asfalt.

‘Waar nú heen?’ vroeg ze.

‘Een kijkje nemen in het dorp.’

‘Waarom?’

‘Of er iets ongewoons is.’

‘Het is hier allemáál ongewoon.’

‘We weten het als we het zien.’

Langzaam volgde hij Coal Valley Road, de enige hoofdweg door het dorp.

Bij het eerste kruispunt wees Celeste naar een smalle zijstraat links. ‘Daar is ons huis.’

Daar waar de zijstraat door een andere straat werd gekruist scheen uit enkele ramen, door een kralengordijn regen en verscholen achter een paar sparren, een verwelkomend amberkleurig licht. Geen enkel ander huis in die richting leek bewoond.

‘Alle buren zijn al weg, verhuisd,’ bevestigde Celestine. ‘Mijn vader en moeder hebben er het rijk alleen.’

‘Alleen zijn ze er misschien veiliger,’ bracht hij haar in herinnering. Hij stak het kruispunt over, passeerde haar straat langzaam en nam beide kanten van de hoofdstraat aandachtig op.

Hoewel Coal Valley Road naar verderop gelegen plaatsen leidde dan het dorp Coal Valley zelf, waren ze geen doorgaand verkeer tegengekomen, en Joey was er zo goed als zeker van dat dat ook niet zou gebeuren. Tal van experts en ambtenaren hadden het publiek de verzekering gegeven dat de verkeersweg in principe volkomen veilig was en dat er beslist geen gevaar bestond dat het wegdek plotseling zou inzakken om roekeloze automobilisten op te slokken. Maar in navolging van de sloop van het dorp stond de weg op de ambtelijke lijst om te worden opgebroken en verwijderd, en de bewoners van de bergdorpen in de regio waren al lang geleden sceptisch geworden over alles wat de experts betreffende de mijnbrand te vertellen hadden. Alternatieve routes hadden de voorkeur gekregen.

Recht voor hem uit, aan de linkerkant van de weg, lag de St.-Thomaskerk, waar vroeger op elke zaterdag en zondag de mis werd opgedragen door de kapelaan en de pastoor van de O.-L.-Vrouwe van Smarten in Asherville; het waren rondtrekkende geestelijken die ook de twee andere kleine kerken in de regio voor hun rekening namen. Deze kerk was geen voornaam en imposant godshuis, maar een houten bouwwerk met meer gewone vensters dan glas-in-loodramen.

Joey’s aandacht werd getrokken door een flakkerend licht achter de ramen van de kerk. Een zaklantaarn. De schaduwen binnen wentelden en sprongen bij iedere beweging van de straal als gekwelde geesten rond.

In schuine lijn stak Joey de straat over en stopte voor de kerk. Hij deed de autoverlichting en de motor uit.

Boven aan de betonnen trap naar de ingang stond de dubbele deur open.

‘Het is een uitnodiging,’ zei Joey.

‘Denk je dat hij binnen is?’

‘Ik weet het bijna zeker.’

In de kerk ging de lichtstraal uit.

‘Blijf hier,’ zei Joey. Hij opende zijn portier.

‘Had je gedacht.’

‘Ik heb liever dat je hier blijft.’

‘Nee,’ zei ze beslist.

‘Er kan binnen van alles gebeuren.’

‘Hier buiten kan ook van alles gebeuren.’

Tegen die waarheid kon hij weinig inbrengen.

Toen hij uitstapte en om de achterkant van de auto liep, volgde Celeste hem. Ze sloeg de capuchon van haar regenjas op.

De regen had zich vermengd met natte sneeuw, precies zoals het was gebeurd toen hij deze avond voor de eerste keer had meegemaakt en op de grote weg tegen de verkeerspaal was geramd. De neerslag kletterde op de Mustang met een geluid als van krabbende klauwen.

Toen hij de kofferruimte opende, was hij er bijna van overtuigd dat hij de dode blonde vrouw zou zien.

Ze lag er niet.

Uit het zijvak waarin zich de krik bevond, nam hij de wieldoplichter en de moersleutel. De lichter was van gietijzer en lag geruststellend zwaar in zijn hand.

Bij het vage schijnsel van het lichtje in de kofferbak zag Celeste het gereedschapskistje en had het al geopend voordat Joey de lichter hief. Ze haalde er een grote schroevendraaier uit.

‘Weliswaar geen mes,’ zei ze, ‘maar het is tenminste íéts.’

Joey wilde dat ze in de auto bleef met de portieren op slot. Mocht er iemand komen, dan kon ze bij wijze van waarschuwing op de claxon drukken en dan zou hij in een oogwenk bij haar zijn.

Hoewel hij haar nog geen uur geleden had ontmoet, kende hij haar al goed genoeg om in te zien dat het niet veel zin had haar af te raden met hem mee te gaan. Ondanks haar delicate schoonheid was het een meid met pit in haar lijf en ze had bijzonder veel weerstand. Onzekerheden die de jeugd eigen zijn en die, voor zover ze al bij haar aanwezig waren geweest, hun sporen hadden achtergelaten, waren voorgoed verdwenen door het besef dat ze voor verkrachting en moord was gebrandmerkt – én door de ontdekking van de ogen in de pot. De wereld zoals ze die tot dusver had gekend, was abrupt veranderd in een veel duisterder en verontrustender oord dan toen haar dag vanmorgen was begonnen, maar ze had die omslag goed weten te verwerken en zich met een verbazingwekkende en bewonderenswaardige moed aangepast.

Joey nam maar niet de moeite de kofferruimte zacht te sluiten. De open deur van de kerk maakte duidelijk dat de man die hem naar Coal Valley Road was voorgegaan, ook verwachtte dat hij hem naar binnen zou volgen.

‘Blijf dicht bij me,’ zei hij.

Ze knikte grimmig. ‘Daar kun je op rekenen.’

Voor de kerk verrees een luchtkoker van dertig centimeter in doorsnee tot twee meter boven de grond. Om de koker stond een zandlopervormige constructie van oprolbaar metaalgaas die als beveiliging diende. Rookpluimen van de mijnbrand stegen op uit de diepte en dwarrelden weg uit de koker, waardoor het risico werd verminderd dat zich giftige dampen tot een gevaarlijk niveau in het kerkgebouw en de nabijgelegen huizen konden vormen. In de afgelopen twintig jaar, nadat alle pogingen om het ondergrondse hellevuur te blussen – of zelfs maar te bedwingen – ontoereikend waren gebleken, had men tweeduizend van dergelijke luchtkokers geïnstalleerd.

Ondanks het voortdurend schoonspoelen door de regen hing rond de ingang van de kerk een zwavelstank, alsof een ronddolende draak, voortsjokkend naar Bethlehem om daar geboren te worden, een ommetje naar Coal Valley had gemaakt.

In rode verf was op de voorgevel in cijfers het nummer ‘13’ aangebracht, omgeven door een rode cirkel.

Tot zijn verwondering moest Joey aan Judas denken. De dertiende apostel. De verrader van Jezus.

Het nummer op de muur gaf alleen aan dat het kerkgebouw als dertiende pand in Coal Valley op de lange lijst stond om te worden afgebroken, maar Joey kon de bijgedachte niet van zich afzetten dat het nummer ook om een andere reden betekenis had. Diep van binnen wist hij dat het een waarschuwing was om zich te hoeden voor verraad. Maar uit welke hoek kwam dat verraad?

In geen twintig jaar had hij een stap in een kerk gezet, tot de uitvaartmis van vanochtend. Jarenlang had hij zich agnost en zelfs atheïst genoemd, maar opeens scheen alles wat hij nu zag en om hem heen gebeurde voor hem een religieuze betekenis te krijgen. In één opzicht was hij natuurlijk geen cynisch en onkerkelijk man van veertig meer, maar een jongen van twintig die twee jaar daarvoor nog misdienaar was geweest. Misschien dat zijn bizarre terugval in de tijd hem dichter bij het geloof van zijn jeugd had gebracht.

Dertien.

Judas.

Verraad.

Liever dan zijn gedachtegang als bijgeloof af te doen, hechtte hij er wel degelijk waarde aan, zodat hij zich voornam nog omzichtiger dan tevoren te werk te gaan.

De natte sneeuw had nog geen ijskorst op de stoep gevormd. De verspreide klontjes kraakten onder hun voeten.

Boven aan de trap, bij de openstaande dubbele deur, knipte Celeste het zaklantaarntje aan dat ze uit de auto had meegenomen. Daarmee kon ze iets van het duister binnen verdrijven.

Naast elkaar stapten ze over de drempel. Snel liet ze de straal naar links en naar rechts gaan. Niemand wachtte hen in het voorportaal op.

Bij de ingang naar het schip van de kerk stond een diepe wijwatervont van wit marmer. Joey zag dat er geen druppel water in de bak zat, maar niettemin streek hij zijn vingers over de bodem en sloeg hij een kruis.

Hij liep de kerk in en hield de ijzeren lichter in zijn geheven handen, klaar om toe te slaan. Hij kon er niet toe komen zich aan de genade Gods toe te vertrouwen.

Celeste hanteerde de zaklantaarn behendig en liet de lichtbundel snel naar alle kanten rondgaan, alsof ze eraan gewend was naar moorddadige maniakken te zoeken.

Hoewel in de St.-Thomas in de afgelopen vijf of zes maanden geen erediensten waren gehouden, veronderstelde Joey dat de toevoer van elektriciteit nog niet was afgesloten. Men had dat waarschijnlijk uit veiligheidsredenen niet gedaan, omdat de bijkomende gevaren van een leegstaand pand in het donker veel groter waren. Nu de onverschilligheid en de incompetentie van de overheid tot het verlies van de gehele gemeente Coal Valley aan het hongerige onderaardse vuur hadden geleid, waren de verantwoordelijken unaniem enthousiaste voorstanders van veiligheidsmaatregelen geworden.

Er hing nog een lichte geur van wierook van vroeger gehouden erediensten, maar die geur werd grotendeels gemaskeerd door de lucht van vochtig hout en schimmel. Ook viel in de kerk een zweem van zwaveldamp te bespeuren; die stank werd geleidelijk sterker en verdrong uiteindelijk het geurig aroma van alle vroegere rituelen der onschuld.

Hoewel er hele salvo’s natte sneeuw op het dak en tegen de ramen roffelden, was het schip vervuld met het bekende geheimzinnige zwijgen dat alle kerkinterieurs kenmerkt, en met de sfeer van stille verwachting. Gewoonlijk was het de hoop op een subtiele visitatie van een goddelijke aanwezigheid, maar nu ging het om het angstige gevoel dat een hatelijk iets zich in die eens gewijde ruimte had binnengedrongen.

Met de lichter in zijn ene hand geklemd, liet hij zijn andere hand langs de linkermuur van de voorportaalboog glijden. Hij voelde daar geen schakelaars.

Celeste verplaatste zich op zijn aansporing naar de rechtermuur; hij tastte deze muur af tot hij een groep van vier schakelaars voelde. Met één handbeweging deed hij ze alle vier tegelijk aan.

Kegelvormige lampen in de zoldering wierpen een vaag, chroomgeel licht op de rijen kerkbanken. Lampen met kappen eromheen langs de muren beschenen de veertien statiën van de Kruisweg en de stoffige houten vloer.

De voorkant van de kerk, achter het altaarhek, bleef in schaduwen gehuld. Niettemin zag Joey dat alle gewijde voorwerpen waren weggehaald, met inbegrip van alle beeldhouw- en andere kunstwerken, zoals het grote crucifix, die de muur achter het altaar hadden gesierd.

Als jongen was hij nu en dan met de priester meegereisd van Asherville naar Coal Valley, om in te vallen als er eens een plaatselijk misdienaartje ziek of om een andere reden verhinderd was, zodat hij de kerk al van lang voor de ontwijding kende. Het drie meter hoge crucifix, gehouwen door een dorpsbewoner in de tweede helft van de vorige eeuw, was een ruw werkstuk, maar Joey was er altijd door gefascineerd geweest omdat er een kracht van uitging die hij nooit in vakkundiger gehouwen en gepolijste versies had gezien.

Toen hij zijn blik vestigde op de witte muur waar het crucifix had gehangen, zag hij een bleke en vormloze massa op de verhoging van het altaar liggen. Er leek een zachte gloed van af te stralen, maar hij wist dat het slechts gezichtsbedrog was door een reflectie van het licht – en van zijn verbeelding.

Behoedzaam liepen ze door het middenpad en keken links en rechts tussen de kerkbanken; iemand kon zich daar hebben verstopt om zijn kans af te wachten hen te bespringen. De kerkruimte was niet groot, geschikt voor ten hoogste tweehonderd mensen, maar op deze avond was er geen enkele kerkganger of monster tussen de banken te bekennen.

De scharnieren kraakten toen Joey het hekje van de omheining opende.

Celeste aarzelde, maar liep toch voor hem uit naar het altaar. Ze was als gebiologeerd door de bleke gestalte op de verhoging waarop het altaar stond. Ze richtte de straal van haar lantaarn niet op de gestalte, kennelijk om de onvermijdelijke onthulling ervan uit te stellen.

Terwijl het lage hekje zich krakend achter hen sloot, keek Joey achterom naar het schip. Niemand was achter hen binnengekomen.

Recht voor hen doemde de balustrade van het koor op. De stoelen, de muziekstandaards, het orgel, ze waren allemaal verwijderd.

Ze volgden de omloop links rond het koor. Hoewel ze zo zacht mogelijk probeerden te lopen, weerklonken hun voetstappen op de eiken vloer hol door de lege kerkruimte.

Naast de deur naar de sacristie bevonden zich nog meer schakelaars aan de muur. Joey deed ze aan en een schraal licht, niet helderder dan in de kerk zelf, verlichtte de sacristie.

Hij maakte een gebaar naar Celeste dat ze langs de dichte deur moest lopen. Zodra ze er voorbij was, schopte Joey de deur open, zoals hij politieagenten in talloze films had zien doen, stormde naar binnen en zwaaide de metalen lichter uit alle macht naar links en rechts heen en weer, in de veronderstelling dat iemand hem stond op te wachten. Hij hoopte de onverlaat met een onverhoedse aanval te verrassen en lens te slaan, maar het stuk ijzer kliefde slechts lege lucht met een woesj-geluid.

Vanuit de ruimte om het altaar viel genoeg licht binnen om hem ervan te overtuigen dat de sacristie verlaten was. De buitendeur stond open toen hij binnenkwam, maar een windvlaag sloeg de deur dicht.

‘Hij is al weg,’ zei Joey tegen Celeste. Verstard van angst stond ze bij de gangdeur.

Via de omloopgang naar het presbyterium keerden ze terug naar het sanctuarium en bleven onder aan de drie altaartreden staan.

Joey’s hart bonkte in zijn borstkas.

Naast hem slaakte Celeste een zacht en klaaglijk geluid; het was geen ademstokken van afschuw, maar een gemurmel van medelijden, verdriet, radeloosheid. ‘O, nee!’

Het hoge altaar, met zijn handgesneden antependium, was verdwenen.

Alleen de altaarverhoging stond er nog.

De gestalte die ze vanuit het schip hadden gezien was niet zo’n bleke en vormloze hoop als ze had geleken toen het licht rondom het altaar nog niet had gebrand. Delen van het als een foetus opgerolde lijk waren door het zware, verkreukelde stuk plastic zichtbaar. Haar gezicht was verborgen, maar een slappe lok blond haar hing uit een gat in de vouwen van het dekkleed.

Dit was geen aanblik van wat nog komen ging.

Een hallucinatie was het evenmin.

Niet eens een herinnering.

Niettemin hadden de gebeurtenissen van de afgelopen vierentwintig uur bij Joey twijfel gezaaid over wat echt en wat niet echt was. Hij wantrouwde zijn waarnemingsvermogen zo sterk dat hij Celeste om bevestiging vroeg. ‘Jij ziet het toch ook, hè?’

‘Ja.’

‘Het lijk?’

‘Ja.’

Hij betastte het dikke plastic. Het kraakte onder zijn vingers.

Een slanke arm, wit als albast, stak eruit. De hand was komvormig en er zat een spijkergat in de palm. De nagels waren gescheurd en bedekt met geronnen bloed.

Hoewel hij wist dat de blonde vrouw dood was, koesterde Joey in zijn hart de broze en irrationele hoop dat de ogen in de pot niet van haar waren, dat een dun draadje leven haar nog met deze wereld verbond en dat haar levensgeest misschien weer kon worden opgewekt. Hij liet zich op de bovenste tree van de altaartrap op zijn knieën vallen en drukte zijn vingertoppen op haar pols, in de hoop ook maar het minste sprankje leven te voelen.

Er was geen hartslag, maar het contact met haar koude huid gaf hem een schok alsof hij een elektrische draad onder spanning had aangeraakt, en door de schok kwam er weer een herinnering bij hem boven die hij zoveel jaren had onderdrukt:

… wil alleen maar helpen, draagt de twee koffers door de ijzige regen naar de achterkant van de auto, zet ze neer op het grindpad om de kofferruimte open te maken. Hij doet de klep omhoog en het lampje in de laadbak geeft zo ’n vaag licht als een half opgebrande votiefkaars in een robijndonker glas. Het lampje heeft toevallig ook een rode kleur, omdat het met bloed is besmeurd. De heet koperen stank van vers bloed walmt letterlijk omhoog uit de nauwe ruimte, en hij kokhalst ervan. Daar ligt ze. Daar ligt ze. Ze is compleet en overweldigend aanwezig – zo volkomen onverwacht dat ze voor een hallucinatie kan worden aangezien, maar in plaats daarvan is ze tastbaarder dan graniet, pijnlijker dan een stomp in zijn gezicht. Naakt, maar gewikkeld in een half doorschijnend plastic dekkleed. Een blote arm steekt uit deze lijkwade en de delicate hand ligt met de palm omhoog en toont een wrede wond. Ze schijnt haar arm smekend naar hem uit te strekken, als zoekend naar de genade die ze op deze avond nergens heeft ontvangen. Met elke apocalyptische slag zwelt zijn hart zo verschrikkelijk dat zijn longen er bijna van barsten en hem verhinderen adem te halen. Terwijl de ijzeren schreden van donderslagen door het bergland rollen, hoopt hij dat de bliksem hem zal treffen, dat hij zich bij de blonde vrouw in de dood mag voegen, omdat alle pogingen na deze ontdekking om verder te leven te zwaar en te pijnlijk voor hem zullen worden, vreugdeloos en zinloos. Dan zegt iemand achter hem iets, nauwelijks luider dan het ruisende lied van de regen en de wind: ‘Joey’. Als hij hier niet mag sterven, op dit moment en in dit onweer, bidt hij tot God om met doofheid en blindheid te worden geslagen, zodat hij wordt bevrijd van de last om getuige te moeten zijn. ‘Joey, Joey.’ Er ligt zo n droefheid in de stem. Hij wendt zich af van het mishandelde lijk. In het wazige, bloedkleurige licht wordt hij met een tragedie geconfronteerd, met de verwoesting van vier levens, afgezien van de vrouw in de kofferruimte: zijn eigen leven, dat van zijn moeder, van zijn vader en van zijn broer. ‘Ik wilde alleen maar helpen,’ zegt hij tegen P.J. ‘Ik wilde alleen maar helpen.’

Joey blies met een ploffend geluid zijn adem uit en haalde weer huiverend adem. ‘Het is mijn broer. Hij heeft haar vermoord.’

11

Er zaten ratten in de kerk. Twee vetzakken schuifelden piepend achter het altaar langs; ze wierpen een ogenblik langgerekte schaduwen en verdwenen in een gat in de muur.

‘Je bróér? P.J.?’ vroeg Celeste ongelovig.

Hoewel ze op school vijf klassen lager dan P J. had gezeten, wist Celeste heel goed wie hij was. Lang voordat P.J. Shannon een wereldberoemd auteur was geworden, had iedereen in Ashville en alle omringende dorpen hem gekend. Als tweedejaars op de County High School was hij de jongste quarterback in de geschiedenis van het rugbyteam geweest, een ster die zijn ploeggenoten naar het divisiekampioenschap had geleid – en in de volgende jaren had hij dat nog twee keer voor elkaar gekregen. Als beste van de eindexamenklas was hij uitverkoren om de afscheidsrede te houden, bescheiden als hij was ondanks zijn natuurlijke talenten en prestaties, een oprechte mensenvriend, een knappe jongen, charmant en geestig.

P.J. had zo’n vriendelijk karakter. Daarom kon Joey de aanwezigheid van het lijk in de kofferbak nauwelijks aanvaarden. Hij besteedde veel tijd aan de liefdadigheidsactiviteiten van O.-L.-Vrouwe van Smarten. Werd een vriend ziek, dan was P.J. er altijd als eerste met een cadeautje en zijn beterschapswensen. Raakte een vriend in moeilijkheden, dan stond P.J. hem terzijde door alle mogelijke hulp te bieden. In tegenstelling tot veel andere sporthelden bezat P.J. geen kliekjesgeest; hij ging net zo vriendschappelijk om met de magere en bijziende voorzitter van de schaakclub als met de leden van de studentenroeivereniging, en hij had een hekel aan het stomme gepest en andere wreedheden die de populaire en knappe jongens soms met minderbedeelden uithaalden.

P.J. was de fijnste broer die er maar bestond.

Maar hij was ook een brute moordenaar.

Joey kon die twee feiten niet met elkaar verzoenen. Hij zou al gauw gek worden als hij er ook maar de minste poging toe zou doen.

Terwijl hij nog op zijn knieën op de bovenste tree van de trap naar het altaar lag, liet Joey de koude pols van de dode vrouw los. Door de aanraking van haar huid had hij op een wijze die bijna mystiek te noemen was, een vreselijk en verpletterend inzicht gekregen. Hij had niet aangedaner kunnen zijn indien hij tijdens de eucharistie een stukje ongedesemd brood in het heilige lichaam van de Here had zien veranderen.

‘P.J. was voor het weekeind vanuit New York City bij ons op bezoek gekomen,’ vertelde hij Celeste. ‘Na de middelbare school had hij een baan gekregen als redactieassistent bij een grote uitgeverij, waar hij wilde blijven werken tot hij in de filmindustrie een poot aan de grond zou kunnen krijgen. We hadden op die zaterdag met de hele familie veel plezier. Maar na de mis op de volgende zondagochtend was P.J. de hele dag op stap om zijn oude schoolmakkers op te zoeken en te praten over de gloriedagen van weleer, en een beetje rond te rijden en te genieten van de herfstsfeer. “Een lang en lui nostalgiebad nemen,” noemde hij het. Dat was althans wat hij volgens eigen zeggen deed.’

Celeste ging met haar rug naar het altaar toe staan en keek de kerkruimte in, omdat ze de aanblik van de dode vrouw niet langer kon verdragen, of omdat ze bang was dat P.J. de kerk weer zou binnensluipen om hen onverhoeds aan te vallen.

‘Meestal aten we op zondag om vijf uur, maar mijn moeder wilde wachten tot hij thuiskwam en dat was niet voor zessen,’ zei Joey. Toen was het al donker. Hij maakte beschaamd zijn verontschuldigingen en zei dat hij het met zijn vrienden zo naar zijn zin had gehad dat hij de tijd volkomen was vergeten. Aan tafel was hij aldoor in een geweldig goed humeur; hij vertelde het ene vrolijke verhaal na het andere, blakend van energie, alsof de terugkeer naar zijn oude jachtvelden een geweldige kick voor hem was geweest en hem nieuwe levenskracht had gegeven.’

Joey vouwde de losse flap van het plastic dekkleed over de blote arm van de dode vrouw. Ook al was de St.-Thomas ontwijd, het had iets obsceens voor hem dat haar doorboorde hand op het altaar te zien was.

Celeste wachtte zwijgend op het vervolg van zijn verhaal.

‘Als ik er nu op terugkijk,’ zei hij, ‘straalde hij die avond toch iets eigenaardig maniakaals uit … een duistere energie. Na het eten rende hij onmiddellijk naar zijn kamer in het souterrain om de rest van zijn bagage in te pakken, bracht zijn koffers vervolgens naar boven en zette ze bij de achterdeur. Hij wilde graag meteen vertrekken, want het weer verslechterde en hij moest dat lange eind terug naar New York, waar hij waarschijnlijk pas op z’n vroegst om twee uur ’s ochtends zou aankomen. Mijn vader zag hem met lede ogen gaan. God, wat was hij op P.J. gesteld. Dus om herinneringen op te halen, kwam hij met zijn plakboeken aanzetten over alle rugbysuccessen van P.J. uit zijn schooljaren. En P.J. gaf me een knipoog alsof hij zeggen wilde: “Ach, wat doet een halfuurtje langer ertoe als hem dat gelukkig maakt?” Pa en P.J. gingen in de voorkamer op de bank zitten om de plakboeken door te kijken, en ik vond dat ik P.J. daarna wat tijd kon besparen door zijn koffers achter in de auto te zetten. De sleutels lagen op het aanrecht.’

Celeste zei: ‘Ik vind het heel erg voor je, Joey. Heel, heel verschrikkelijk.’

De aanblik van de vermoorde vrouw in het met bloed bevlekte stuk plastic had hem niet onberoerd gelaten. De gedachte aan wat ze had moeten lijden, was genoeg om hem misselijk te maken, zijn hart van verdriet te bezwaren en zijn stem te smoren, ook al wist hij niet wie ze was. Maar hij kon niet opstaan en haar de rug toekeren. Hij kreeg even het gevoel dat zijn juiste plaats op zijn knieën aan haar zijde was, dat zijn aandacht en tranen haar ten volle toekwamen. Op deze avond wilde hij de getuige voor haar zijn die hij twintig jaar geleden niet was geweest.

Wat was het vreemd dat hij alle herinneringen aan haar twintig jaar lang had onderdrukt – maar nu, in de herhaling van de beroerdste avond van zijn leven, was ze nog maar een paar uur dood.

Maar twintig jaar of een paar uur, het was te laat om haar van de dood te kunnen redden.

‘Het regende niet zo hard meer,’ vervolgde hij, ‘dus ik nam niet de moeite mijn windjack met capuchon aan te trekken. Ik greep gewoon de sleutels van het aanrecht, nam de twee koffers en bracht ze naar zijn auto. Die stond achter de mijne geparkeerd, aan het eind van het pad achter het huis. Ik denk dat moeder iets tegen P.J. heeft gezegd, ik weet het niet precies, maar hij moet beseft hebben wat ik deed en hij liet vader met de plakboeken op de bank zitten om me achterna te komen en me tegen te houden. Maar hij was te laat.’

… een lichte maar bitterkoude regen, het door bloed gefilterde licht van het lampje in de kofferbak, en P.J. die daar staat alsof zijn hele wereld ineen is gestort, en Joey die weer zegt: ‘Ik wilde alleen maar helpen.’

P.J. heeft zijn ogen wijdopen gesperd en Joey wil niets liever dan geloven dat zijn broer de vrouw achterin ook voor het eerst ziet, dat hij hevig geschrokken is en geen idee heeft hoe ze in de kofferruimte terecht is gekomen. Maar P.J. zegt: ‘Luister eens, Joey, het is niet wat je denkt.’

‘O, nee, P.J. O, nee!’

P.J. werpt een snelle blik naar het huis, hooguit twintig meter verder, in de hoop dat hun ouders niet naar de achterdeur komen. ‘Ik kan dit uitleggen, Joey. Geef me een kans en sta niet zo klotig te doen, geef me een kans.’

‘Ze is dood, ze is dood.’

‘Dat weet ik.’

‘In stukken gesneden.’

‘Rustig maar, rustig. Het is oké.’

‘Wat heb je gedaan? Allemachtig, P.J., wat heb je gedáán?’

P.J. komt dichterbij, duwt hem tegen de achterkant van de auto. ‘Ik heb niets gedaan. Niets waar ik in de gevangenis voor zou moeten wegrotten.’

‘Waarom, P.J.? Nee, probeer het maar niet eens. Er is … er is niet eens een waarom, er is geen zinnige reden te bedenken. Ze ligt daar dood, dood en bebloed in de kofferbak.’

‘Praat niet zo hard, jongen. Beheers je een beetje.’ P.J. pakt zijn broer bij de schouders en tot zijn verbazing wordt Joey niet door dat contact afgestoten. ‘Ik heb het niet gedaan. Ik heb haar niet aangeraakt.’

‘Ze ligt daar, P.J. Je kunt niet ontkennen dat ze daar ligt.’

Joey huilt. De koude regen geselt zijn gezicht en verhult zijn tranen, maar toch huilt hij.

P.J. schudt hem zachtjes door elkaar. ‘Wie denk je wel dat ik ben, Joey? Verdomme, wie denk je dat ik ben? Ik ben je grote broer, of niet? Nog steeds je grote broer, toch zeker? Denk je dat ik naar New York ben gegaan en in iets anders veranderd ben, iets anders, een of ander monster?’

‘Ze ligt daar,’ is het enige wat Joey kan uitbrengen.

‘Ja, inderdaad, ze ligt daar, en ik heb haar erin gelegd, maar ik heb haar geen kwaad gedaan.’

Joey wil zich losrukken.

P.J. pakt hem stevig beet, drukt hem tegen de achterbumper en werkt hem bijna met geweld in de open kofferbak met de dode vrouw erin. ‘Raak nou niet over je toeren, jong. Maak de hele boel, maak alles nou niet voor ons kapot. Ik ben toch je grote broer? Ken je me dan opeens niet meer? Heb ik niet altijd voor je klaargestaan? Ik ben er altijd voor je geweest en nu heb ik jou eens een keer nodig. Eén keer maar.’

Half snikkend zegt Joey: ‘Maar niet voor zoiets, P.J. Dit kan niet. Ben je soms gek geworden?’

P.J. spreekt indringend, met een hartstocht die Joey fascineert: ‘Ik heb altijd voor je gezorgd en altijd van je gehouden, broertje van me, wij tweeën tegen de hele wereld. Hoor je me? Ik hou van je, Joey, dat weet je toch wel?’ Hij laat Joey’s schouders los en pakt hem bij zijn hoofd. P.J.’s handen zijn als de klemmen van een bankschroef met Joey’s slapen ertussen. Zijn ogen lijken meer vervuld van pijn dan van angst. Hij kust Joey op zijn voorhoofd. De vurige heftigheid waarmee P.J. spreekt en de herhalingen van wat hij zegt, werken hypnotiserend en Joey krijgt het gevoel alsof hij half in een trance verkeert; hij is zo sterk onder P.J.’s invloed dat hij zich niet kan verroeren. Hij heeft moeite om helder te blijven denken. ‘Joey, luister, Joey, je bent mijn broer – mijn broer! – en dat betekent alles voor me, je bent mijn vlees en bloed, je bent een deel van mij. Je weet toch dat ik van je hou? Dat weet je toch? Weet je niet meer dat ik van je hou? Hou jij niet van me?’

‘Ja, ja.’

‘We houden van elkaar. We zijn broers.’

Joey snikt. ‘Dat maakt het zo moeilijk.’

P.J. houdt zijn hoofd nog steeds beet, oog in oog met hem in de koude regen, hun neuzen bijna tegen elkaar. ‘Dus als je van me houdt, jongen, als je echt van je grote broer houdt, moet je naar me luisteren. Gewoon luisteren en begrijpen hoe het was, Joey. Snap je? Snap je dat? Ik zal je vertellen hoe het was. Het volgende is gebeurd. Ik reed op Pine Ridge, die oude weg achterom, en ik reed gewoon zoals we op school reden, zomaar zonder bepaalde reden ergens heen. Je kent die oude weg met al die bochten erin, de ene verdomde slinger na de andere, dus ik kom een bocht door en daar zie ik haar, daar komt ze het bos uit rennen, een hellinkje vol onkruid af, de weg op. Ik rem als een gek, maar het is al te laat. Zelfs als het niet had geregend had ik niet op tijd meer kunnen stoppen. Ze komt pal voor de auto en ik ram haar, ze valt en komt onder de auto en ik rij over haar heen voordat ik kan stoppen.’

‘Ze is naakt, P.J. Ik heb haar gezien, een deel van haar, daar in de kofferbak, en ze is naakt.’

‘Dat wil ik je juist uitleggen, als je wilt luisteren. Ze is naakt als ze het bos uit rent, zo naakt als de dag waarop ze geboren werd, en die kerel zit haar achterna.’

‘Welke kerel?’

‘Ik weet niet wie hij was. Heb hem nooit eerder gezien. Maar weet je waarom ze de auto niet ziet, Joey? Omdat ze omkijkt naar die vent en ze rent zo hard als ze maar kan en kijkt om of hij haar dicht op de hielen zit en ze komt pal voor de auto terecht en ze kijkt op en schreeuwt als ik haar raak. Jezus, het was verschrikkelijk. Ik hoop dat ik zoiets ergs nooit meer hoef mee te maken, nooit meer in mijn hele leven. Ik raakte haar zo hard dat ik wist dat ze dood moest zijn.’

‘Waar is de vent gebleven die haar achternazat?’

‘Hij houdt stil als ik haar raak en hij blijft verbijsterd op die helling staan kijken. Als ik uitstap, keert hij zich om en rent terug het bos in en ik besef dat ik de schoft in zijn kraag moet grijpen, dus ik ren hem achterna, maar hij kent het bos daar en ik niet. Hij is al weg als ik boven aan de helling kom en het bos in ren. Ik ga hem met een noodgang achterna, tien of misschien twintig meter op het wildpad, en dan splitst het pad zich in een driesprong en hij kan alle kanten op gerend zijn en ik weet niet waarheen. In dat slechte weer is het donker in het bos. Door die regen en wind kan ik zijn voetstappen niet horen, hem niet op het geluid volgen. Dus ik keer terug naar de weg en daar ligt ze dood, zoals ik wel had verwacht.’ P.J. huivert bij de herinnering en sluit er zijn ogen bij. Hij drukt zijn voorhoofd tegen dat van Joey. ‘O, het was zo vreselijk, Joey, te erg voor woorden wat de auto met haar lichaam had aangericht en wat die vent haar had aangedaan voordat ik passeerde. Ik was misselijk en kotste midden op de weg, keerde me helemaal binnenstebuiten.’

‘Wat doet ze hier in de kofferbak?’

‘Ik had dat stuk plastic en ik kon haar niet laten liggen.’

‘Je had naar de politie moeten gaan.’

‘Ik kon haar niet alleen op de weg laten liggen. Ik was bang, Joey, in de war en bang. Zelfs je grote broer kan bang zijn.’ P.J. heft zijn hoofd en laat hem los, geeft hem voor het eerst een beetje ruimte. Verontrust omkijkend naar het huis, zegt P.J.: ‘Pa staat bij het raam naar ons te kijken. Als we hier nog langer blijven staan, komt hij naar buiten om te zien wat er aan de hand is.’

‘Misschien kon je haar niet op de weg laten liggen, maar nadat je haar in de kofferbak had gelegd en naar Asherville terugkeerde, waarom ben je toen niet naar de politie gegaan?’

‘Ik zal het je uitleggen, alles,’ belooft P.J. ‘Laten we maar instappen. Het is niet normaal dat we hier zo lang in de regen staan. We stappen in, starten en zetten de radio aan, dan denkt hij dat we gewoon even een babbeltje onder vier ogen hebben gemaakt, broers onder elkaar.’

Hij zet zijn ene koffer bij de dode vrouw achterin. Dan de tweede. Hij slaat de klep dicht.

Joey kan zijn huiveringen niet bedwingen. Hij wil wegrennen. Niet naar het huis. Het donker in. Hij wil hard het duister in rennen, dwars door Asherville en de hele wijde omtrek, naar dorpen en steden waar hij nooit eerder is geweest en waar niemand hem kent, almaar verder door het donker. Maar hij houdt van P.J. en P.J. heeft altijd voor hem klaargestaan, dus hij voelt zich verplicht in ieder geval te luisteren. En misschien klopt het allemaal wat P.J. zegt. Misschien is het niet zo erg als het lijkt. Misschien is er nog hoop voor een goede broer die de tijd neemt om te luisteren. P.J. vraagt hem alleen tijd om te luisteren.

P.J. doet de kofferbak op slot en haalt er de sleutels uit. Hij legt zijn hand achter in Joey’s hals en knijpt er licht in, deels als een gebaar van genegenheid, deels om hem aan te sporen niet te blijven staan. ‘Kom op, jong. Laat me je er over vertellen, alles, en dan komen we er wel uit wat we het beste kunnen doen. Kom, stap in. Ik ben het maar, ik, en ik heb je nodig.’

Dus stappen ze in de auto.

Joey gaat voorin naast zijn broer zitten.

De auto is koud en de lucht vochtig.

P.J. start. Hij zet de verwarming aan.

Het begint nu harder te regenen, een ware hoosbui. De wereld achter de ruiten vertroebelt. Het interieur van de auto schijnt om hem heen te krimpen, vochtig en intiem. Ze zitten in een stalen cocon, wachtend op de metamorfose om als nieuwe mensen met een onvoorspelbare toekomst geboren te worden.

P.J. zoekt op de radio naar een zender die luid en duidelijk doorkomt.

Bruce Springsteen zingt over verlies en de pijn van het onherstelbare.

P.J. draait het volume zachter, maar de woorden en de melodie zijn zacht even melancholiek als luid.

‘Ik veronderstel dat de smerige schoft haar ontvoerd heeft,’ zegt P.J., ‘en haar ergens in het bos verborgen hield, in een schuurtje of ergens in een hol, waar hij haar verkrachtte en martelde. Je leest weleens over die dingen. Het wordt ieder jaar erger. Maar wie had ooit kunnen denken dat het in een dorp als Asherville kon gebeuren? Ze moet ontsnapt zijn toen hij even niet oplette.’

‘Hoe zag hij eruit?’

‘Grof.’

‘Hoe bedoel je dat?’

‘Gevaarlijk. Hij zag er gevaarlijk uit, een beetje gestoord. De vent was groot, misschien wel twee meter, en hij woog minstens tweehonderd pond. Het is misschien maar goed dat ik hem niet heb kunnen inhalen, Joey. Hij had gehakt van me gemaakt, Joey, zo groot was hij. Als ik hem had ingehaald zou ik nu waarschijnlijk morsdood wezen. Maar ik móést het proberen, ik kon hem niet zomaar laten wegrennen zonder te proberen hem te overmeesteren. Grote kerel met een baard, lang vettig haar, een vieze spijkerbroek en een blauw flanellen hemd met loshangende slippen.’

‘Je had haar lijk naar de politie moeten brengen, P.J. Je moet dat nu meteen doen.’

‘Dat kan ik niet maken, Joey. Je snapt toch wel dat het daarvoor nu te laat is? Ze ligt achter in mijn auto. Dat kan de schijn wekken dat ik haar daar verstopt had tot jij haar bij toeval vond. Ze kunnen er allerlei interpretaties aan geven, en geen daarvan is deugdelijk. En ik heb geen enkel bewijs dat ik zag dat die kerel haar achternazat.’

‘Ze vinden het bewijs daarvan wel. Zijn voetstappen, om te beginnen. Ze kammen het hele bos uit tot ze de plek hebben gevonden waar hij haar gevangen hield.’

P.J. schudt zijn hoofd. ‘In dit weer zijn alle voetafdrukken weggespoeld. En misschien vinden ze ook de plaats niet waar hij haar gevangen hield. Die garantie is er niet. Ik kan het risico gewoon niet nemen. Als ze geen bewijs vinden, blijf ik als enige over.’

‘Als je haar niet hebt vermoord, kunnen ze je niets maken.’

‘Hou jezelf niet voor de gek, jong. Ik zou niet de eerste zijn die het schip in gaat voor iets wat hij niet heeft gedaan.’

‘Dat slaat nergens op, P.J.! Iedereen hier kent je en mag je graag. De mensen weten wat je voor iemand bent. Ze geven je allemaal het voorrecht van de twijfel.’

‘Mensen kunnen zich zonder reden tegen je keren, ook mensen voor wie je je hele leven aardig bent geweest. Wacht maar tot je van school af bent, Joey. Wacht maar tot je eenmaal een tijdje in een stad als New York City hebt gewoond. Dan merk je wel hoe haatdragend mensen tegen je kunnen zijn, hoe ze zich om weinig of geen reden tegen je kunnen keren.’

‘De mensen hier twijfelen niet aan je,’ houdt Joey vol.

‘Jij wel.’

Die twee woorden zijn als slagen op zijn lichaam, een waarheid die hem als een dubbelstoot treft en Joey nog geschokter en verwarder maakt. ‘God, P.J., had haar maar op de weg laten liggen.’

P.J. laat zich aan het stuur onderuitzakken en slaat zijn handen voor zijn ogen. Hij huilt. Joey heeft hem nooit eerder zien huilen. P.J. kan enige tijd geen woord uitbrengen en Joey evenmin. Als P.J. weer kan spreken, zegt hij: ‘Ik kon haar daar niet achterlaten. Het was zo verschrikkelijk. Je hebt haar niet gezien, dus je kunt niet weten hoe vreselijk het was. Ze is niet zomaar iemand, Joey. Ze is de dochter, de zuster van andere mensen. Daar heb ik over nagedacht – wat ik zou doen als ik haar broer was geweest en een ander haar per ongeluk had overreden. Dan zou ik willen dat die ander voor haar zorgde en haar naaktheid bedekte. Ik zou nooit toegestaan hebben dat hij haar daar als een stuk vlees had laten liggen. Nu zie ik het wel in … misschien was het een fout van me. Maar op dat moment was ik volkomen van slag. Ik had het anders moeten aanpakken. Maar daarvoor is het nu te laat, Joey.’

‘Als je niet naar de politie gaat en vertelt wat er gebeurd is, dan ontkomt die kerel met zijn baard en lange haar zijn straf. Dan doet hij misschien met een ander wat hij dit meisje heeft aangedaan.’

P.J. laat zijn handen zakken. Zijn ogen zijn poelen van tranen. ‘Ze krijgen hem toch nooit te pakken, Joey. Dat snap je toch wel? Hij is inmiddels al lang weg. Hij weet dat ik hem heb gezien en hem kan beschrijven. Hij is hier geen tien minuten langer dan noodzakelijk gebleven. Hij is al lang uit onze buurt weg, naar de grens van Pennsylvania om zich zo snel als hij kan ergens te verstoppen. Geloof me maar. Misschien heeft hij zijn baard al afgeschoren en zijn lange haar kortgeknipt; ziet er nu heel anders uit. Het weinige dat ik de politie kan vertellen is niet genoeg om hem op te sporen, en het is zo zeker als wat dat ik niets kan verklaren dat die rotzak een veroordeling bezorgt.’

‘Toch is dat het enige juiste wat je te doen staat – naar de politie gaan.’

‘O ja? Je vergeet aan onze ouders te denken. Als je dat eens deed, zul je begrijpen dat het niet het enige juiste is.’

‘Hoe bedoel je dat?’

‘Ik heb je al gezegd, jong, dat als de politie niet iemand anders op het oog heeft, ze zullen proberen mij de schuld te geven. Daar zullen ze behoorlijk hun best voor doen. Stel je de verhalen in de krant voor. De grote rugbyster, de jongen uit Asherville die zo goed was op school dat hij een volledige studiebeurs voor een grote universiteit kreeg, wordt betrapt met een naakte, doodgemartelde vrouw in zijn kofferbak. Denk daar in godsnaam eens over na! Het proces wordt een geweldig spektakel, het grootste in de geschiedenis van onze streek, misschien wel van Pennsylvania.’

Joey krijgt het gevoel alsof hij telkens tegen een enorme, razendsnel ronddraaiende slijpsteen wordt gegooid. Hij wordt afgeslepen door de logica van zijn broer, door de pure kracht van diens persoonlijkheid, door diens nooit eerder vertoonde tranen. Hoe meer Joey zijn best doet om achter de waarheid te komen, hoe verwarder en gekwelder hij zich voelt.

P.J. zet de radio af, gaat dwars in zijn stoel zitten en buigt zich met strakke blik naar zijn broer. Het gaat tussen hen beiden, slechts begeleid door het geruis van de regen, en er is niets om Joey af te leiden van het dringend overtuigende ritme van P.J.’s stem. ‘Luister alsjeblieft goed naar me, jong. Alsjeblieft, in het belang van vader en moeder. Denk er heel goed over na en maak hun leven niet kapot, alleen omdat je maar niet zo volwassen kunt worden om de opvattingen van een koorknaapje over wat goed en slecht is van je af te kunnen zetten. Ik heb dat meisje achterin geen kwaad gedaan, dus waarom zou ik mijn hele toekomst op het spel zetten om dat te moeten bewijzen? En stel dat ik er goed doorheen kom, dat de jury de juiste beslissing neemt en me onschuldig verklaart. Zelfs dan zullen hier in de buurt mensen zijn, een heleboel mensen, die blijven geloven dat ik het gedaan heb, dat ik haar vermoord heb. Goed, ik ben jong en goed opgeleid, dus ik verdwijn en begin ergens ver van hier een nieuw leven, daar waar niemand weet dat ik eens voor moord terecht heb gestaan. Maar onze ouders zijn op middelbare leeftijd gekomen en zo arm als kerkratten, en wat ze nu hebben is zo ongeveer het enige wat ze ooit nog zullen krijgen. Het ontbreekt hen gewoon aan de middelen om ergens anders heen te verhuizen. Ze hebben de kansen niet die jij en ik wel hebben, en die zullen ze ook nooit krijgen. De vierkamerkooi die ze een huis noemen … veel is het niet, maar ze hebben tenminste een dak boven hun hoofd. Ze bezitten nauwelijks een potje om in te pissen, maar ze hebben tenminste wel altijd veel vrienden gehad, goede buren die zich om hen bekommeren en met wie ze het uitstekend kunnen vinden. Maar daar zou verandering in komen, zelfs als ik zou worden vrijgesproken.’ De argumenten stroomden uit hem, een overtuigende vloedgolf van woorden. ‘Dan komt de achterdocht tussen hen en hun vrienden. Ze worden zich bewust van het gefluister … van het eindeloze geroddel. Verhuizen kunnen ze niet, omdat ze die gammele tent niet kunnen verkopen, en zelfs als dat toch mocht lukken, dan houden ze na aftrek van hypotheeklasten haast niets over. Dus moeten ze er blijven zitten, in de val, hun kring vrienden en buren wordt steeds kleiner en ze raken steeds meer geïsoleerd. Dat kunnen we toch niet laten gebeuren, Joey? We kunnen hun bestaan toch niet te gronde richten, als ik om te beginnen al onschuldig ben? Jezus, jong, ik heb een fout gemaakt door haar daar niet achter te laten en haar niet naar de politie te brengen nadat ik haar in het dekkleed had gewikkeld en achter in de auto had gelegd, dus haal maar een geweer en schiet me voor mijn kop als je dat nodig vindt, maar spaar onze ouders. Want dat is wat je namelijk zou doen, Joey. Je maakt ze dood. Langzaam.’

Joey kan geen woord uitbrengen.

‘Het is gemakkelijk genoeg om de ouwelui, en mij, kapot te maken. Maar het is veel gemakkelijker om te doen wat juist is, Joey, veel gemakkelijker nog dan me alleen geloven.’

Druk. Een knellende druk. In plaats van in een auto had Joey ook in een duikboot kunnen zitten, op de bodem van een oceaantrog, zes kilometer diep. Duizenden kilogrammen druk per vierkante centimeter. Om de sterkte van de carrosserie te testen. Een neerwaartse druk tot hij het gevoel krijgt helemaal gekraakt te worden.

Als hij eindelijk weer kan spreken klinkt zijn stem veel jonger dan hij is en in verslagen twijfel. ‘Ik weet het niet, PJ. Ik weet het gewoon niet.’

‘Je hebt mijn leven in jouw handen, Joey.’

‘Ik ben helemaal in de war.’

‘Mam en Pa. In jouw handen.’

‘Maar ze is dood, P.J. Er is een jonge vrouw dood.’

‘Dat klopt, ja. Dood. En wij leven nog.’

‘Maar … wat ben je met het lijk van plan?’

Als Joey zichzelf die vraag hoort stellen, weet hij dat P.J. gewonnen heeft. Hij voelt zich opeens zwak, alsof hij weer klein is, en hij schaamt zich voor zijn zwakheid. Bittere spijt golft door hem heen, zo wegvretend pijnlijk als een zuur, en hij kan die pijn alleen verdragen als hij een deel van zijn geest afsluit en zijn gevoelens op non-actief zet. Een grauwheid, als neerdalende as na een brand, dwarrelt door zijn ziel.

P.J. zegt: ‘Heel eenvoudig. Ik kan het lijk ergens dumpen waar het nooit wordt gevonden.’

‘Dat kun je haar ouders en andere familieleden niet aandoen. Ze kunnen zich niet hun hele leven gaan zitten afvragen wat haar is overkomen. Dan hebben ze nooit enige hoop op zielenrust als ze denken dat ze … ergens pijn lijdt, verloren is.’

‘Je hebt gelijk. Oké. Ik ben mezelf niet. Kennelijk moet ik haar ergens achterlaten waar men haar zal vinden.’

De innerlijke grauwheid – dwarrelend, dwarrelend – brengt Joey geleidelijk in een verdoofde toestand. Minuut na minuut voelt hij minder, denkt hij minder. Die vreemde afstandelijkheid is enerzijds enigszins verontrustend, maar anderzijds een grote zegen die hij gretig aangrijpt.

Joey is zich bewust van de vlakheid die zijn stem nu heeft als hij zegt: ‘Maar de politie kan je vingerafdrukken op het dekkleed vinden. Of iets anders, zoals een paar van je haren. Er zijn heel wat mogelijkheden die haar met jou in verband kunnen brengen.’

‘Zit maar niet in over vingerafdrukken. Die zijn er niet. Ik ben voorzichtig geweest. Er is ook geen ander bewijs, geen enkel, geen aanknopingspunten behalve …’

Joey wacht met doffe gelatenheid tot zijn broer – zijn enige en diep beminde broer – die zin afmaakt, want hij voelt aankomen dat die gedachte het ergste gaat worden waarmee hij te maken krijgt, het zwaarste dat hij zal moeten accepteren, afgezien van de ontdekking van het grof verminkte lijk zelf.

‘… behalve dat ik haar kende,’ zegt P.J.

‘Kende je haar?’

‘Ik ging met haar uit.’

‘Wanneer?’ vraagt Joey mat, maar het kan hem al bijna niet meer schelen. Het zal niet lang meer duren voordat de zich verdichtende grauwheid in hem alle scherpe kanten van zijn nieuwsgierigheid en bewustzijn heeft afgestompt.

‘Tijdens mijn laatste jaar op de middelbare school.’

‘Hoe heet ze?’

‘Een meisje uit Coal Valley. Je kent haar toch niet.’

Het lijkt alsof er nooit een eind aan de regen komt en Joey twijfelt er niet aan dat het eeuwig donker zal blijven.

P.J. zegt: ‘Ik ben maar twee keer met haar uit geweest. Het klikte niet tussen ons. Maar je snapt wel, Joey, wat de politie daarvan zal denken. Als ik haar lijk naar het bureau breng, komen ze erachter dat ik haar heb gekend … dat zullen ze tegen me gebruiken. Dan wordt het veel moeilijker voor me om mijn onschuld aan te tonen, nog moeilijker voor moeder en vader en voor ons allemaal. Ik zit tussen twee vuren in, Joey.’

‘Ja.’

‘Je begrijpt wat ik bedoel.’

‘Ja.’

‘Je ziet hoe de kaarten liggen.’

‘Ja.’

‘Ik hou van je, broertje.’

‘Dat weet ik.’

‘Ik kon erop rekenen dat je naar me zou luisteren toen het van groot belang was.’

‘Goed, goed.’

Diepe grauwheid.

Troostende grauwheid.

‘Jij en ik, jong. Niets ter wereld is sterker dan jij en ik, als we de handen ineenslaan. We hebben onze band, als broers, en die is sterker dan staal. Weet je wel? Sterker dan wat ook. Dat is het allerbelangrijkste voor me – wat we samen hebben, dat we daar altijd aan hebben vastgehouden … broers.’

Ze zitten enige tijd zwijgend naast elkaar.

Achter de ruiten van de auto waar het water langs gutst, verdiept de duisternis van het bergland zich nog meer, alsof de hoogste toppen zich naar elkaar toe hebben gebogen, zijn samengesmolten en de smalle strook hemel en enige hoop op sterren hebben geblokkeerd, alsof hij en P.J. en hun ouders nu leven in een stenen kluis zonder deuren en vensters.

‘Je moet zo langzamerhand weer naar school,’ zegt P.J. ‘Je hebt vanavond nog een lange rit voor de boeg.’

‘O, ja.’

‘Ik ook.’

Joey knikt.

‘Je moet me in New York komen opzoeken.’

Joey knikt.

‘De “Big Apple”,’ zegt P.J.

‘Ja.’

‘Dan zetten we de bloemetjes buiten.’

‘Ja.’

‘Hier, ik wil je iets geven,’ zegt P.J. Hij pakt Joey’s hand en wil er iets in stoppen.

‘Wat is dat?’

‘Een beetje extra zakgeld.’

‘Ik wil het niet,’ zegt Joey en probeert zijn hand los te trekken. P.J. grijpt zijn hand nog steviger vast en wurmt een gevouwen stapeltje papiergeld tussen zijn weerstrevende vingers. ‘Nee, ik wil dat je het aanneemt. Ik weet hoe het op school is, je kunt altijd een extraatje gebruiken.’

Eindelijk wringt Joey zijn hand los zonder het geld aan te nemen. P.J. is genadeloos. Hij probeert het geld in de zak van Joey’s jasje te stoppen. ‘Kom op, jong. Het is maar dertig dollar, dat is geen fortuin, het is niets. Doe me een plezier en laat me eens de rijke bink uithangen. Ik doe al nooit iets voor je en het geeft me een prettig gevoel.’

Tegenstand is zo moeilijk en schijnt zo zinloos – het is maar dertig dollar, een onbeduidend bedragje – dat Joey zijn broer het geld uiteindelijk maar in zijn zak laat steken. Hij kan niet meer. Hij heeft geen energie meer om zich te verzetten.

P.J. klopt hem hartelijk op de schouder. ‘Laten we maar naar binnen gaan en je spullen pakken, dan kun je naar school.’

Ze keren terug naar het huis.

Hun ouders zijn nieuwsgierig.

Pa zegt: ‘Hé, heb ik soms een paar zoons opgevoed die te stom zijn om naar binnen te gaan als het regent?’

P.J. slaat zijn arm om Joey’s schouders en zegt: ‘Alleen wat gepraat als broers onder elkaar, Pa. Grote-broer, kleine-broer-dingen. De zin van het leven, en zo.’

Mam zegt met een plagend glimlachje: ‘Diepe, duistere geheimen.’

Joey’s liefde voor haar is op dat moment zo intens, zo overweldigend, dat de kracht ervan hem bijna op de knieën dwingt.

In wanhoop trekt hij zich nog dieper in zijn innerlijke grauwheid terug, en alle heldere kwetsuren van de wereld worden gedimd, alle scherpte wordt afgevlakt.

Snel pakt hij zijn koffer en vertrekt een paar minuten voor P.J. Van alle afscheidsomhelzingen die hij krijgt, zijn die van zijn broer het meest alomvattend en vurigst.

Een paar kilometer buiten Asherville merkt hij dat een auto hem snel achterop komt. Voor het stoplicht op de kruising van de landweg en Coal Valley Road heeft de andere auto hem ingehaald. De auto stopt niet achter Joey, maar rijdt om hem heen, waarbij de wielen grote plenzen goor water opwerpen, en neemt de bocht naar Coal Valley Road met een veel te hoge snelheid. Als het opgespatte water over Joey’s voorruit druipt, ziet Joey dat de andere auto na ongeveer honderd meter op de andere weg stopt.

Hij weet dat het P.J. is.

Die wacht.

Het is nog niet te laat.

Er is nog wereld genoeg. En tijd.

Alles hangt ervan af of hij links afslaat.

Dat is de route die hij toch al wilde nemen.

Sla gewoon linksaf, zoals je wilde, en doe wat je doen moet.

Rode lichten, bakens in de naargeestige regen. Ze wachten.

Joey rijdt rechtdoor het kruispunt over, passeert de afslag naar Coal Valley en neemt de landweg naar de grote weg.

Eenmaal op de hoofdweg, hoewel hij nog de duivel der onverschilligheid in zijn hart noodt, kan hij niet verhinderen dat hij aan bepaalde dingen moet denken die P.J. heeft gezegd, opmerkingen die nu een diepere betekenis hebben gekregen dan toen ze gezegd werden: ‘Het is gemakkelijk genoeg om me kapot te maken, Joey … maar … het is veel gemakkelijker om me alleen te geloven.’ Alsof de waarheid geen objectieve weergave van de feiten is, alsof de waarheid iets zijn kan dat iemand verkiest te geloven. En: ‘Zit maar niet in over vingerafdrukken. Die zijn er niet. Ik ben voorzichtig geweest.’ Voorzichtigheid duidde op een vooropgezette bedoeling. Een bang, verward, onschuldig iemand was niet nuchter genoeg om voorzichtig te zijn; die zette geen stappen om alle bewijs dat hem met een misdrijf in verband kon brengen, uit te wissen.

Was er wel een man met een baard en vettig haar geweest, of was het een door Charles Manson geïnspireerde figuur die goed van pas kwam? En als hij de jonge vrouw op Pine Ridge had aangereden, hard genoeg om haar op slag te doden, waarom had zijn auto dan geen schade opgelopen?

Terwijl hij in het donker op de grote weg rijdt, raakt Joey in steeds grotere verwarring en hij gaat harder en harder rijden, alsof hij denkt dat hij daarmee alle feiten en hun duistere bijbetekenissen kan ontvluchten. Dan vindt hij de glazen pot, verliest de macht over het stuur van de Mustang, komt in een spin en knalt tegen de verkeerspaal …

… en daar staat hij bij de vangrail naar een veld vol kniehoog gras en nog hoger onkruid te staren, niet helemaal zeker wat hij hier eigenlijk doet. De wind giert over het wegdek met een geluid als van een legioen spookvrachtwagens die vreemde ladingen vervoeren.

Natte sneeuw prikt in zijn gezicht, zijn handen.

Bloed. Een snee boven zijn rechteroog.

Een hoofdwond. Hij betast de wond en achter zijn ogen spiraalt iets fels, een kort heet vuurwerk van pijn.

Een hoofdverwonding, ook al is die zo gering als deze, houdt oneindige mogelijkheden in, en niet de minste daarvan is geheugenverlies. Het geheugen kan een vloek zijn en een garantie tegen geluk. Daarentegen kan vergeetachtigheid een zegen zijn en zelfs ten onrechte worden aangezien voor de meest bewonderenswaardige aller deugden: vergevingsgezindheid.

Hij keert terug naar de auto en om zijn bloedende wond te laten hechten, rijdt hij naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis.

Het komt wel weer goed met hem.

Het komt allemaal wel weer goed.

Twee dagen volgt hij de lessen op zijn school, maar hij hecht geen waarde meer aan het volgen van de smalle wegen van formeel onderwijs. Hij is toch al van nature autodidact en nooit zal hij een leerkracht vinden die zoveel van hem eist als hijzelf doet. Bovendien, als hij auteur wil worden, een romanschrijver, moet hij een grondslag van echte ervaringen hebben waaruit hij voor het creëren van zijn kunst kan putten. De geestdodende sfeer van klaslokalen en de versleten wijsheden van leerboeken remmen de ontwikkeling van zijn talent alleen maar en smoren zijn creativiteit. Hij moet de wijde wereld durven intrekken, de leslokalen achter zich laten en een duik nemen in de turbulente rivier des levens.

Hij pakt zijn koffers en laat de school voorgoed achter zich. Twee dagen later verkoopt hij de beschadigde Mustang ergens in Ohio aan een tweedehands autohandelaar en lift hij in westelijke richting.

Tien dagen nadat hij zijn schoolleven vaarwel heeft gezegd, stuurt hij zijn ouders een briefkaart vanuit een verlaten wegcafé in Utah, met een verklaring van zijn besluit om te beginnen met het vergaren van de levenservaring die hij als materiaal nodig heeft om schrijver te kunnen worden. Hij schrijft dat ze zich geen zorgen om hem hoeven te maken, dat hij weet wat hij doet, dat hij contact zal blijven opnemen.

Het komt allemaal goed met hem. Het komt allemaal goed.

‘Het spreekt vanzelf,’ zei Joey, nog steeds geknield naast de dode vrouw in de ontwijde kerk, ‘dat het daarna nooit meer goed met me is gekomen.’

De regen op het dak klonk klaaglijk, als een lijkzang voor haar, de dubbele dode, omdat ze zo jong was gestorven.

Joey zei: ‘Ik zwierf van de ene plaats naar de andere, van het ene baantje naar het volgende. Ik raakte het contact met iedereen kwijt … ook met mijn droom om schrijver te worden. Ik had het te druk om te kunnen dromen. Te druk om het spel van mijn geheugenverlies te kunnen blijven spelen. Ik kon mijn ouders niet onder ogen komen … om niet het risico te lopen helemaal in te storten en de waarheid eruit te gooien.’

Celeste keerde zich af van de lege kerkbanken waarover ze de wacht had staan houden, kwam weer naast hem staan en zei: ‘Misschien heb je het jezelf te moeilijk gemaakt. Misschien was je geheugenverlies toch wat meer dan alleen zelfbedrog. Je hoofdwond zou dat kunnen verklaren.’

‘Kon ik dat maar geloven,’ zei Joey. ‘Maar de waarheid is nu eenmaal objectief, niet wat we er zelf graag van willen maken.’

‘Twee dingen begrijp ik niet.’

‘Als het er maar twee zijn, ben je me ver vooruit.’

‘Die avond, met P.J. in de auto …’

‘Vanavond. Het was twintig jaar geleden … maar ook nu vanavond.’

‘… had hij je al zover gekregen dat je hem geloofde, of in ieder geval om je in zijn beweringen te laten meegaan. Toen, nadat hij je in de palm van zijn hand had, vertelde hij je dat hij het dode meisje kende. Waarom zou hij zo’n onthulling doen als hij de strijd tussen jullie al had gewonnen? Waarom nam hij het risico je achterdocht weer te wekken en je als gevolg daarvan te verliezen?’

‘Je moest P.J. goed kennen om hem te begrijpen. Hij had altijd al dat … gevaarlijke over zich. Geen roekeloosheid, of iets dat anderen echt beangstigend zouden kunnen vinden. Precies het tegendeel. Het verhoogde zijn allure. Het was een mooi en romantisch soort gevaarlijkheid, iets dat mensen bewonderden. Hij hield ervan risico’s te nemen. Dat kwam het meest tot uiting op het rugbyveld. Zijn manoeuvres waren vaak heel stoutmoedig en ongewoon, maar hij had er succes mee.’

‘Ze zeiden altijd dat hij ’t liefst tot het uiterste ging.’

‘Ja. En hij hield van hard rijden, echt heel hard rijden. En toch had hij een auto even goed in zijn macht als de coureurs op het circuit van Indianapolis. Nooit een ongeval gehad of zelfs maar een boete. Bij pokeren zette hij alles wat hij had op een single hand en als hij het tijdstip juist achtte zelfs op een slechte, en meestal won hij ook nog. Je kunt gevaarlijk leven, tot het alleruiterste bijna – en als je maar wint, als de risico’s die je neemt lonend zijn, bewonderen de mensen je erom.’

Ze boog zich naar hem toe en legde haar hand op zijn schouder. ‘Dat verklaart, denk ik, ook het andere dat ik niet begrijp.’

‘De glazen pot in het handschoenenvak,’ raadde hij.

‘Ja. Ik veronderstel dat hij de pot erin heeft gezet toen jij je koffer aan het pakken was om naar school te gaan.’

‘Hij moet haar ogen eerder op de dag hebben uitgesneden. Om ze godbetert als herinnering te bewaren. Ik weet wel zeker dat hij het leuk vond om ze in mijn auto te verstoppen, waar ik ze later zou vinden. Om de sterkte van onze broederband te testen.’

‘Nadat hij je ervan overtuigd had dat hij onschuldig was en toen hij je eenmaal zover had gekregen dat je goed vond dat hij zich van het lijk ontdeed, was hij wel stapelgek om je die ogen te laten zien – laat staan om ze aan jou te geven.’

‘Hij kon de kick ervan niet weerstaan. Het gevaar. Op het uiterste randje langs de afgrond lopen. En je ziet dat het hem weer gelukt is. Hij had het weer voor elkaar. Ik heb hem laten winnen.’

‘Hij doet alsof hij denkt dat hij gezegend is.’

‘Dat is misschien ook wel zo,’ zei Joey.

‘Door welke god?’

‘Er is geen enkele god die er ook maar iets mee te maken heeft.’

Celeste stapte langs hem heen op de altaarverhoging om naar de andere kant van de dode vrouw te lopen, stak de schroevendraaier en de zaklantaarn in haar zak en knielde neer. Over het lijk heen gebogen zei ze: ‘We moeten haar gezicht zien.’

Joey fronste. ‘Waarom?’

‘P.J. heeft je niet gezegd hoe ze heet, maar hij zei dat ze uit Coal Valley komt. Ik zal haar waarschijnlijk wel kennen.’

‘Dat maakt het nog moeilijker voor je.’

‘Er rest ons niet veel anders dan te kijken, Joey,’ drong ze aan. ‘Als we weten wie ze is, krijgen we misschien enig idee van wat hij van plan is en waar hij naartoe is gegaan.’

Ze moesten het lijk op een zij rollen om een losse flap van het plastic dekkleed los te trekken. Ze vlijden de dode jonge vrouw weer op haar rug en maakten haar gezicht vrij.

Volle lokken bebloed haar bedekten barmhartig het verminkte gezicht, als een blonde sluier.

Celeste schoof het haar met een hand voorzichtig opzij; ze deed het met een tederheid die Joey diep ontroerde. Met haar andere hand sloeg ze gelijktijdig een kruis en zei: ‘In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, amen.’

Joey hief zijn hoofd en staarde naar het plafond van het sanctuarium, niet omdat hij een glimp hoopte op te vangen van de Heilige Drie-eenheid die Celeste had aangeroepen, maar omdat hij het niet kon verdragen in die lege oogkassen te moeten kijken.

‘Er zit een prop in haar mond,’ wees Celeste hem. ‘Zo’n doek voor het wassen van je auto – zeemleer. Ik denk dat haar enkels … ja, ze zijn met een stuk draad samengebonden. Ze is helemaal niet weggerend voor een waanzinnige kerel die zich in het bergland ophield.’

Joey huiverde.

‘Ze heette Beverly Korshak,’ vervolgde Celeste. ‘Ze was een paar jaar ouder dan ik. Aardige meid. Vriendelijk. Ze woonde nog thuis, maar haar ouders hadden zich door de plaatselijke overheid laten uitkopen en vorige maand waren ze naar Asherville verhuisd. Beverly werkte daar op het kantoor van het elektriciteitsbedrijf. Haar vader en moeder zijn goed bevriend met de mijne. We kennen ze al jaren. Phil en Sylvie Korshak. Dit zal hard bij hen aankomen, heel hard.’

Joey staarde nog naar het plafond. ‘P.J. moet haar vanmiddag in Asherville hebben gezien. Stopte om een babbeltje met haar te maken. Ik denk dat ze geen moment geaarzeld heeft om bij hem in te stappen. Hij was geen vreemde voor haar. Tenminste … niet wat ze van hem dacht.’

‘Laten we haar toedekken,’ zei Celeste.

‘Doe jij dat maar.’

Hij was niet zozeer bang voor de aanblik van haar oogloze gezicht, maar wel voor de gedachte dat hij in haar lege kassen op mysterieuze wijze haar blauwe ogen zou zien, intact nog, toen ze in de laatste momenten van haar vreselijke lijden door de dikke prop in haar mond om hulp had geschreeuwd en daarbij gewéten had dat geen enkele redder haar smeekbeden zou verhoren.

Het plastic ritselde.

‘Je verbaast me,’ zei hij.

‘Waarom?’

‘Dat je zo sterk bent.’

‘Ik ben hier om je te helpen, da’s alles.’

‘Ik dacht dat ik hier was om jóú te helpen.’

‘Misschien helpen we elkáár.’

Het geritsel hield op.

‘Oké,’ stelde Celeste hem gerust.

Hij boog zijn hoofd en keek naar iets op de altaarverhoging dat hij aanvankelijk voor bloed had aangezien. Het rood was bij het verschuiven van het lijk te voorschijn gekomen.

Bij nader inzien besefte Joey dat het geen bloed maar verf uit een spuitbus was. Iemand had het cijfer 1 geschreven en er een cirkel omheen getrokken.

‘Zie je dat?’ vroeg hij, toen Celeste aan de andere kant van het lijk rechtop ging staan.

‘Ja. Heeft iets te maken met de plannen voor de afbraak.’

‘Dat geloof ik niet.’

‘Beslist,’ zei ze. ‘Kan niet anders. Of misschien waren het kinderen die hier de boel aan het verzieken waren.’ Ze wees in de richting van het schip van de kerk.

Hij stond op, keerde zich om en keek fronsend naar het vaag verlichte kerkinterieur. ‘Waar dan?’

‘De voorste rij banken,’ zei ze.

Tegen de donkere rugleuningen van de houten banken was de rode verf van een afstandje niet goed te zien.

Joey nam de ijzeren lichter, zwaaide zijn benen over de balustrade, sprong in het aan drie kanten omsloten koor en liep naar de omheining van het sanctuarium.

Hij hoorde dat Celeste hem door de gang om het koor heen achterna kwam.

Op de voorste bank links van het middenpad stond naast elkaar een rij opeenvolgende nummers geschilderd met cirkels eromheen. De afstanden tussen de nummers waren ongeveer even groot als wanneer er mensen zouden zitten. Het verst naar links zag hij het nummer 2 en het dichtst bij het middenpad stond het nummer 6.

Joey meende dat er spinnen achter in zijn nek rondkropen, maar zijn tastende hand op zoek naar de oorzaak van het gekriebel vond er geen.

Op de bank rechts van het midden vervolgde de rode reeks met de nummers 7, 8, 9, 10, 11 en 12 tot het eind van de bank.

‘Twaalf,’ overpeinsde hij.

Celeste kwam aan de omheining naast hem staan en vroeg zacht: ‘Wat is er?’

‘Het meisje op het altaar …’

‘Beverly.’

Hij staarde aandachtig naar de rode nummers op de banken. Ze leken nu zo helder en stralend als tekens van de Apocalyps.

‘Joey? Wat is er met haar? Wat bedoel je?’

Joey stond er in de schaduw van de waarheid over na te denken, zonder de gehele ijzige structuur nog te doorzien. ‘Hij heeft het nummer één aangebracht en haar erop gelegd.’

‘Wie? P.J.?’

‘Ja.’

‘Waarom?’

Een harde windvlaag beukte de oude kerk en er joeg een vlaag tocht door het schip van de kerk. De vage nageur van oude wierook en de sterkere lucht van schimmel werden weggeblazen en de tocht voerde een zwavelstank met zich mee.

Joey vroeg: ‘Heb je broers of zusters?’

Verbaasd door die vraag schudde ze haar hoofd. ‘Nee.’

‘Wonen er misschien andere familieleden bij jullie in, zoals een grootouder of zo?’

‘Nee. Alleen wij drieën.’

‘Beverly is er een van twaalf.’

‘Twaalf wat?’

Hij wees met bevende hand naar Celeste. ‘Dan jij en je ouders, dat zijn twee, drie en vier. Wie wonen er nog meer in Coal Valley?’

‘De Dolans.’

‘Hoeveel?’

‘Ze zijn met z’n vijven.’

‘Wie nog meer?’

‘John en Beth Bimmer. Johns moeder Hannah woont bij hen in.’

‘Drie. Drie Bimmers, vijf Dolans en jij en je ouders. Dat zijn er elf. Plus Beverly op het altaar.’ Met een weids handgebaar wees hij naar de nummers op de banken. ‘Twaalf.’

‘O, mijn god.’

‘Ik hoef geen helderziende te zijn om te begrijpen wat hij daarmee van plan is. Om de voor de hand liggende reden oefent het getal twaalf een sterke aantrekkingskracht op hem. Twaalf apostelen, allemaal dood en op een rij in een ontwijde kerk. Ze brengen allemaal zwijgend eerbetoon – niet aan God maar aan de dertiende apostel. Zo ziet P.J. zichzelf, denk ik, als de dertiende apostel Judas. De Verrader.’

Met de lichter nog in zijn hand duwde hij het sacristiehek open en liep de kerk in.

Hij voelde aan een nummer op de kerkbank links van hem. Hier en daar was de verf nog kleverig.

‘Judas. De verrader van zijn familieleden,’ zei Joey. ‘De verrader van het geloof waarin hij is opgevoed, voor niets enig ontzag of eerbied koesterend, zonder enige loyaliteit, aan niemand. Vreest niets, zelfs God niet. Volgt de gevaarlijkste weg, neemt de grootst denkbare risico’s om de grootst mogelijke kicks te krijgen: zet zijn ziel op het spel voor … voor een dans langs de rand der verdoemenis.’

Celeste kwam dichter bij Joey staan. In haar verlangen naar de troost van de aanraking drukte ze zich tegen zijn zij. ‘Zet hij … een of ander symbolisch tafereel op?’

‘Met lijken,’ zei Joey. ‘Voor de nacht voorbij is, wil hij iedereen die nog in Coal Valley woont vermoorden en hun lijken hierheen brengen.’

Ze verbleekte. ‘Is dat al eerder gebeurd?’

Hij begreep haar niet. ‘Eerder gebeurd?’

‘In de toekomst die je al hebt meegemaakt … werden alle mensen in Coal Valley toen vermoord?’

Met een schok besefte Joey dat hij het antwoord op haar vraag niet wist.

‘Na die avond heb ik vrijwel geen krant of tijdschrift meer ingekeken. Ik vermeed het nieuws op de televisie. Draaide op de radio door naar een andere zender als er nieuwsberichten kwamen. Maakte mezelf wijs dat ik geen nieuws meer nodig had, dat het toch alleen maar ging om vliegtuigrampen en overstromingen en branden en aardbevingen. Maar wat het eigenlijk wás … ik wilde niet iets lezen of horen over verminkte en vermoorde vrouwen. Niet het risico nemen dat details van een misdrijf – uitgesneden ogen en dergelijke – onderbewust een herkenning opriepen en dat mijn “geheugenverlies” daardoor zou verdwijnen.’

‘Dus al weet je het niet – het kan gebeurd zijn. Al weet je het niet – ze kunnen in deze kerk twaalf doden hebben gevonden, op een rij naast elkaar op de voorste banken en een op de altaarverhoging.’

‘Als dat inderdaad gebeurd zou zijn, als ze dat hebben aangetroffen, dan hebben ze P.J. nooit als de dader gepakt. Want in mijn toekomst is hij nog steeds op vrije voeten.’

‘Jezus. Mam en pap.’ Ze duwde zich van hem af en rende door het middenpad naar de ingang van de kerk.

Hij vloog haar achterna, door het voorportaal, door de openstaande dubbele deur, het donker en de natte sneeuw in.

Ze gleed uit op het gladde pad, viel op een knie, krabbelde weer overeind en holde om de Mustang heen naar de rechterkant.

Toen Joey de kruk van het linkerportier greep, hoorde hij een gerommel dat hem als onweer in de oren klonk – tot hij besefte dat het geluid onder zijn voeten vandaan kwam, onder het plaveisel.

Over het dak van de auto heen keek Celeste hem angstig aan. ‘Verzakking van het wegdek.’

Het gerommel werd sterker en de straat beefde alsof er een goederentrein door een tunnel onder hen doorreed, waarna het beven en het onheilspellende geluid afnamen en ophielden.

Een deel van een brandende mijngang was ingestort.

Joey keek om zich heen, zag geen scheuren in de grond en vroeg: ‘Waar?’

‘Ergens in het dorp, denk ik. Kom, kom dan!’ drong ze aan. ‘Laten we gauw gaan.’ Ze stapte in.

Terwijl hij startte en wegreed, angstig dat een plotselinge scheur in het wegdek de Mustang zou opslokken en hen in de vuurzee zou laten belanden, zei Joey: ‘Een verzakking, hè?’

‘Ik heb het nog nooit zo erg gevoeld. Het kan pal onder ons zijn, maar heel diep, zo diep dat het de oppervlakte niet heeft aangetast.’

‘Nog niet.’

12

Hoewel de auto van winterbanden was voorzien, hadden ze er niet veel nut van, want op weg naar haar ouderlijk huis raakten ze een paar keer in een spin, maar Joey volbracht het korte tochtje zonder tegen iets aan te glijden. Het huis van de Bakers was wit met een groene afwerking en had twee koekoeksvensters op de bovenste verdieping.

Joey en Celeste renden struikelend over het gazon naar de trap van de veranda en meden het tuinpad, waar het risico van uitglijden veel groter was dan op het bevroren gras.

De hele benedenverdieping was verlicht. Hier en daar scheen het licht door ijsbloemen die op sommige vensters een filigreinwerk hadden gevormd. Ook de lamp op de veranda brandde.

Ze zouden er verstandig aan hebben gedaan als ze het huis met de grootste omzichtigheid hadden betreden, want P.J. kon hen allang voor zijn geweest. Welke van de drie families hij als eerste een bezoek wilde brengen, wisten ze niet.

Maar Celeste was uit angst om haar ouders zo in paniek dat ze de voordeur opende, blindelings de korte gang in rende en riep: ‘Mam! Pap! Waar zijn jullie? Mám!’

Er kwam geen antwoord.

Wel wetend dat elke poging om Celeste tegen te houden zinloos was, volgde Joey haar op de voet, terwijl hij de ijzeren lichter naar iedere schaduw en ingebeelde beweging zwaaide en Celeste door de gangen rende, deuren opengooide en met stijgende angst om haar vader en moeder schreeuwde. Vier kamers beneden, vier kamers boven, een grote en een kleine badkamer. Een villa kon je het huis niet noemen, maar het was een van de beste huizen die Joey ooit had gezien en er stonden overal goed gevulde boekenkasten.

Celeste keek als laatste in haar eigen slaapkamer. Ook daar geen spoor van haar ouders. ‘Hij heeft ze te pakken,’ zei ze, buiten zichzelf van angst en verdriet.

‘Nee, dat geloof ik niet. Kijk maar om je heen – nergens een spoor van geweld, geen tekenen dat er gevochten is,’ zei Joey. ‘En ik denk niet dat ze vrijwillig met hem mee zijn gegaan. Niet met dit weer.’

‘Maar waar zijn ze dan?’

‘Stel dat ze onverwacht ergens heen moesten, zouden ze dan geen briefje voor je hebben achtergelaten?’

Zonder iets te zeggen keerde ze zich snel om, ijlde de gang door en rende met twee treden tegelijk de trap af.

Joey vond haar in de keuken, waar ze een briefje op een prikbord naast de koelkast stond te lezen.

Celeste,
Bev is vanmorgen na de mis niet thuisgekomen. Niemand weet waar ze is. De politie zoekt haar. We zijn naar Asherville gegaan, naar Phil en Sylvie. Ze worden halfgek van angst. Ik weet zeker dat alles weer goed komt. Wat er ook gebeurt, we zijn voor middernacht thuis. Hopelijk heb je het bij Linda naar je zin gehad. Hou de deuren op slot. Maak je geen zorgen. Bev komt wel weer boven water. De Heer behoedt haar. Kusjes,
Mam

Celeste keerde zich om van het prikbord, keek op de klok aan de muur – pas twee minuten over negen – en zei: ‘Goddank zijn ze niet in zijn handen gevallen.’

Er schoot Joey iets te binnen. ‘Handen,’ zei hij. ‘Laat me je handen eens zien?’

Ze strekte haar handen naar hem uit.

De gruwelijke stigmata die in haar handpalmen hadden gezeten, waren tot lichte wondjes vervaagd.

‘We nemen kennelijk de juiste beslissingen,’ zei hij met een rilling van opluchting. ‘We wijzigen het lot – althans het jouwe. We moeten er gewoon mee blijven doorgaan.’

Toen hij van haar handen opkeek naar haar gezicht, zag hij dat ze haar ogen opensperde vanwege de aanblik van iets achter zijn rug. Met bonkend hart keerde hij zich om naar het gevaar en hief de metalen staaf.

‘Nee,’ zei ze, ‘het is de telefoon maar.’ Ze liep naar het toestel aan de keukenmuur. ‘We kunnen hulp vragen. Het politiebureau. We moeten zeggen waar ze Bev kunnen vinden en dat ze naar P.J. moeten zoeken.’

De telefoon was een oud model met draaischijf. Joey had zo’n ding in lange tijd niet gezien. Merkwaardig genoeg was dat ouderwetse toestel voor hem meer dan wat ook het bewijs dat hij zich inderdaad twintig jaar terug in het verleden bevond.

Celeste draaide het nummer van de centrale. Vervolgens bewoog ze de haak op en neer. ‘Geen kiestoon.’

‘Met al die wind, die ijsvorming … misschien zijn de telefoonleidingen gebroken.’

‘Nee. Hij heeft het gedaan. Ze doorgesneden.’

Joey wist dat ze gelijk had.

Ze ramde de hoorn op de haak en liep de keuken uit. ‘Kom mee. We hebben wel wat beters dan een wieldoplichtertje.’

In haar vaders werkkamer liep ze naar het eiken bureau en haalde de sleutel van de wapenkast uit de middelste la.

Langs twee muren stonden boekenkasten. Joey liet zijn hand langs een rij helder gekleurde ruggen glijden en zei: ‘Vanavond is het eindelijk pas goed tot me doorgedrongen dat P.J. me … nadat hij me met zijn mooie praatjes had overgehaald om hem na zijn moord vrijuit te laten gaan … van mijn toekomst heeft beroofd.’

Celeste opende de glazen deur van de wapenkast en vroeg: ‘Hoe bedoel je dat?’

‘Ik wilde schrijver worden. Een andere wens heb ik nooit gehad. Maar wat een romanschrijver altijd probeert … als hij goed is, wil hij tot de waarheid doordringen. Hoe kon ik dat bereiken, schrijver worden, als ik niet eens de waarheid over mijn broer onder ogen kon zien? Hij heeft me zonder enig doel, zonder toekomst gelaten. En hij is de schrijver geworden.’

Ze haalde een jachtgeweer uit het rek in de kast en legde het op het bureau. ‘Remington. Kaliber twintig. Laden door de loop heen en weer te halen. Mooi geweer. Maar vertel me eens: hoe kan hij schrijver zijn als zijn werk over de waarheid moet gaan? Hij is een en al leugen en bedrog. Is hij wel een goed schrijver?’

‘Iedereen zegt van wel.’

Ze nam nog een geweer uit de kast en legde het naast het eerste op het bureau. ‘Oók al Remington. Mijn vader is trouw aan het merk. Kaliber twaalf. Mooie walnoothouten lade, vind je niet? Ik vroeg je niet wat iedereen zegt. Wat vind je zelf van hem? Is hij wel een goed schrijver, in die toekomst van je?’

‘Hij heeft veel succes.’

‘Tja. Dat betekent nog niet per se dat hij goed is.’

‘Hij heeft veel prijzen gewonnen en ik heb mezelf altijd maar voorgehouden dat hij goed is. En toch … ik heb nooit echt het gevoel gehad dat dat ook werkelijk zo is.’

Op haar hurken trok ze een la onder aan de kast open. Terwijl ze de inhoud snel doorzocht, zei ze: ‘Dus vanavond haal je je toekomst terug – en dan wórd je een goede schrijver.’

In een hoek stond een kistje van grijs metaal ter grootte van een aktetas. Het kistje tikte.

‘Wat is dat voor een ding in de hoek?’ vroeg hij.

‘Een meter van koolmonoxide en andere giftige gassen die vanwege de mijnbrand naar de oppervlakte sijpelen. Er staat er ook eentje in het souterrain. Deze kamer ligt niet boven het souterrain; hij is aangebouwd, dus heeft hij een eigen meter.’

‘Geeft hij een alarmtoon?’

‘Ja, als er te veel damp ontstaat.’ Uit de la diepte ze twee doosjes munitie op en legde die op het bureau. ‘Alle huizen in Coal Valley zijn er al jaren geleden mee uitgerust.’

‘Het is alsof je op een bom woont.’

‘Ja. Maar met een lange en trage lont.’

‘Waarom zijn jullie niet verhuisd?’

‘Bureaucratie. Ambtenarij. Almaar uitstel van procedures. Als je verhuist vóórdat de overheid de paperassen ter ondertekening klaar heeft, wordt het huis onbewoonbaar verklaard, een gevaar voor de openbare orde, en dan willen ze er niet zoveel voor betalen. Je moet hier blijven, het risico nemen, en alles in hún tempo laten gebeuren als je een min of meer redelijke prijs wilt krijgen.’

Terwijl Joey een doosje munitie opende en Celeste het andere, vroeg hij: ‘Weet je hoe je met deze wapens moet omgaan?’

‘Ik doe al vanaf mijn dertiende met mijn vader aan kleiduivenschieten en jagen.’

‘Ik vind niet dat je er als een jachtgodin uitziet,’ zei hij en laadde de 20 kaliber.

‘Heb nooit iets doodgeschoten. Probeer altijd te missen.’

‘Heeft je vader daar nooit iets van gemerkt?’

‘Het gekke is dat hij zelf ook altijd opzettelijk mist, met welk type geweer dan ook en of het nu om klein of groot wild gaat. Hoewel hij niet gelooft dat ik dat denk.’

‘Wat heeft het dan voor zin?’

Terwijl ze het jachtgeweer laadde, glimlachte ze met genegenheid bij de gedachte aan haar vader. ‘Hij vindt het gewoon fijn om in het bos te zijn, een boswandeling te maken op een frisse morgen, de pittige geur van de naaldbomen in zich op te nemen – en ook om even samen met mij te zijn. Hij heeft het nooit gezegd, maar ik heb altijd het gevoel gehad dat hij een zoon wenste. Er waren complicaties bij mijn geboorte, waardoor er nooit meer een tweede kind zou komen. Dus heb ik altijd geprobeerd mijn vader een beetje een zoon-gevoel te geven. Hij vindt me een echte robbedoes, hoor.’

‘Je bent verbazingwekkend,’ zei Joey.

Snel stak ze een aantal extra patronen in de verschillende zakken van haar zwarte regenjas en zei: ‘Ik ben alleen wat ik hier moet zijn.’

Deze eigenaardige mededeling haakte in op andere raadselachtige dingen die ze eerder op de avond had gezegd. Hij keek haar aan en zag weer die mysterieuze diepte in haar blik die te wijs voor haar leeftijd scheen, te bodemloos om te kunnen worden gepeild. Ze was de interessantste jonge vrouw die hij ooit had gekend en hij hoopte dat ze ook iets aantrekkelijks in zijn ogen zag.

Joey stak de extra patronen voor zijn geweer in de zakken van zijn met schapenvacht gevoerde denim jack. Celeste vroeg: ‘Denk je dat Beverly de eerste is?’

‘De eerste?’

‘Die hij ooit vermoord heeft.’

‘Laten we hopen dat het er bij één is gebleven … Maar ik weet het niet.’

‘Ik denk dat er meer slachtoffers waren,’ zei ze plechtig.

‘Na die avond, na Beverly, toen ik hem had laten gaan … Ja, ik weet dat er meer geweest moeten zijn. Daarom leidde hij een zwervend bestaan. Poëet op pad … de kolere voor ’m. Hij wilde graag een zwerversleven leiden, omdat hij daardoor voor de politie veel moeilijker te traceren was. Verdomd, ik heb het nooit goed beseft, ik wilde het nooit beseffen, maar dit is het klassieke patroon van de eenzaam rondzwervende psychopaat, de buitenstaander, altijd een vreemde waar hij ook gaat of staat, de bijna onzichtbare man. Zo iemand wordt gemakkelijker opgespoord wanneer de lijken zich in een klein gebied opstapelen. P.J.’s grote vondst was om van rondzwerven zijn beroep te maken, er terloops rijk en beroemd mee te worden, om de stuurloze levenswijze van een ongebonden seriemoordenaar te leiden, maar met de perfecte dekmantel – een achtenswaardig beroep waar geen vast adres voor nodig is én met een reputatie als schrijver van moreel verheffende werken over liefde, moed en mededogen.’

‘Maar wat mij betreft ligt dat allemaal in de toekomst,’ zei Celeste. ‘Mijn toekomst misschien, onze toekomst. Of misschien maar één mogelijke toekomst. Ik weet niet hoe dat in zijn werk gaat, of dat het zelfs maar zin heeft erover na te denken.’

Joey kreeg een bittere smaak in zijn mond, alsof het moeten slikken van de harde waarheid een smaak opleverde die zo wrang was als het kauwen op droge aspirine. ‘Of het maar één mogelijke toekomst was of de énig mogelijke, ik ga toch onder een schuldgevoel gebukt, omdat hij na Beverly nog zoveel anderen heeft gedood. Daar had ik die avond een eind aan kunnen maken.’

‘En daarom ben je vanavond hier, bij mij. Om alles ongedaan te maken. Niet alleen om mij te redden, ook iedereen daarna … en om jezelf te redden.’ Ze nam haar geweer en schoof een patroon in de kamer. ‘Maar wat ik bedoelde was dat ik denk dat hij al vóór Beverly heeft gemoord. Hij was veel te kalm tegen je, Joey. Zijn verhaal dat ze op Pine Ridge onder zijn auto rende ging hem gewoon te vlot af. Als Bev de eerste was geweest, was hij veel gemakkelijker uit zijn evenwicht te brengen geweest. Zoals hij jou om zijn vinger wond … hij was eraan gewend geraakt om met dode jonge vrouwen in zijn kofferbak rond te rijden, op zoek naar een veilige plek om ze te dumpen. Hij heeft tijd genoeg gehad om te verzinnen wat hij zou doen als iemand hem met een lijk achterin zou betrappen.’

Joey had het gevoel dat ze gelijk had, zoals ze ook gelijk had gehad dat het niet aan de weersomstandigheden had gelegen dat de telefoon niet werkte.

Geen wonder dat hij bij mr. Henry Kadinska in blinde paniek had gereageerd, toen de jurist hem het testament van zijn vader had onthuld. Het nagelaten geld was van P.J. afkomstig geweest. Het was in meer dan een opzicht bloedgeld, zo besmet als de dertig zilverlingen van Judas. Geld accepteren van de duivel in eigen persoon kon niet weerzinwekkender zijn.

Hij laadde zijn geweer. ‘Laten we nu maar gaan.’

13

De natte-sneeuwbuien waren opgehouden en het regende weer. Het broze ijslaagje op de stoep en het wegdek smolt snel tot blubber.

In zijn doorweekte kleren had Joey het de hele avond koud gehad. Maar in figuurlijke zin had hij twintig jaar achtereen in de kou gestaan. Hij was eraan gewend geraakt.

Halverwege het tuinpad naar het trottoir zag hij dat de motorkap van de Mustang openstond. Bij de auto bescheen Celeste de motor met de zaklantaarn. De verdeelkap was verdwenen.

‘Geintje van P.J.,’ zei Joey.

‘Geintje.’

‘Voor hem is het allemaal één grote grap.’

‘Ik denk dat hij ons staat te beloeren.’

Joey bekeek de nabijgelegen verlaten huizen en de op de wind buigende bomen langs de trottoirs: aan de ene kant hield de straat op en begonnen de beboste heuvels, de andere kant leidde naar de hoofdstraat door het dorp.

‘Hij is hier ergens,’ zei ze gespannen.

Joey was het met haar eens, maar in het tumult van de wind en de regen was de aanwezigheid van zijn broer nog minder duidelijk te bespeuren dan een weerspannige geest op een spiritistische seance.

‘Oké,’ zei hij. ‘Dus lopen we. Niet zo erg, zo groot is het dorp niet. Wie wonen het dichtstbij: de Dolans of de Brimmers?’

‘John en Beth Brimmer.’

‘En zijn moeder.’

Ze knikte. ‘Hannah. Schat van een mens.’

‘Hopelijk zijn we niet te laat,’ zei Joey.

‘P.J. heeft niet genoeg tijd gehad om ons voor te zijn van de kerk hierheen, vervolgens de telefoondraden door te snijden, te wachten tot hij de motor onklaar kon maken en dan nog naar iedereen toe te gaan.’

Niettemin haastten ze zich door de modderige straat. Maar op het verraderlijke trottoir konden ze niet zo snel opschieten als ze zouden willen.

Ze waren nog niet bij de volgende hoek toen het ondergronds gerommel weer begon, duidelijk luider dan de eerste keer en snel in volume toenemend, tot de grond onder hen sidderde. Het leek alsof de Styx niet meer door boten werd overgestoken, maar dat het transport der doden door lawaaiige metro’s diep onder de grond werd uitgevoerd. Evenals de eerste keer duurde de herrie niet langer dan een halve minuut en zonder catastrofale vernieling van de oppervlakte door het helse vuur eronder.

De familie Bimmer woonde aan North Avenue – een avenue die de helft te smal was om avenue te mogen heten. Het plaveisel was ernstig gebarsten en hobbelig, als door een onophoudelijk sterke druk onder het wegdek. Zelfs in het donker maakten de vroegere witte huizen een grauwe indruk, alsof ze niet alleen een verfje konden gebruiken, maar ook zwaar onder de roetaanslag zaten. Enkele winterharde struiken waren misvormd en in de groei geremd, andere planten hadden het leven gelaten. In ieder geval lag North Avenue wel aan de noordkant van het dorp: van het huis van de Bakers Coal Valley Road recht oversteken naar de parallelle straat erachter.

Bijna twee meter hoge luchtkokers, op ongeveer twintig meter van elkaar en omsloten door hoge versperringen van metaalgaas, stonden langs een kant van de straat. Uit de onderaardse diepten stegen door de pijpen grijze rookpluimen op als processies vliedende geesten; ze werden door de wind aan flarden gescheurd en door de regen bezworen, waarna ze alleen een stank als van hete teer nalieten.

Het uit twee verdiepingen bestaande huis van de familie Bimmer was merkwaardig smal voor het stuk grond waar het op stond, gebouwd volgens de samengedrukte horizontale dimensies van een rijtjeshuis in een stadswijk van Amerikaanse industriesteden zoals Altoona of Johnstown. Het huis zag er hoger uit dan het was – en onaantrekkelijker.

Beneden brandde licht.

Toen ze het bordes naar de voordeur opliepen, hoorde Joey binnen muziek en blikkerig gelach. De televisie.

Hij trok de buitenste tochtdeur van aluminium en glas open en klopte op de houten binnendeur.

Binnen lachte het ingeblikte studiopubliek uitbundig en een luchtig pianoriedeltje moest de kijkers thuis duidelijk maken dat het programma leuk was.

Na een korte aarzeling klopte Joey weer aan, nu harder en dringender.

‘Ja, ja, ik kom al!’ riep iemand binnen.

Opgelucht slaakte Celeste een diepe zucht. ‘Ze zijn ongedeerd.’

De man die opendeed, John Bimmer kennelijk, was ongeveer vijfenvijftig en had een glanzend kaal hoofd met een krans monnikshaar eromheen. Zijn bierbuik hing over zijn broekriem. De wallen onder zijn ogen, zijn hangwangen en de flabberigheid van zijn voorkomen gaven hem het vriendelijke en goedaardige uiterlijk van een bejaarde jachthond.

Joey hield zijn geweer ondersteboven naast zijn zij, veilig op de grond gericht, en Bimmer zag het wapen niet meteen. ‘Je bent een nogal ongeduldig jongmens, nietwaar?’ zei hij minzaam. Toen hij Celeste zag, verscheen er een brede glimlach op zijn gezicht. ‘Hé, jongedame, die citroenmeringuetaart die je gisteren bracht was een grandioos stukje vakwerk.’

Celeste zei: ‘Meneer Bimmer, wij …’

‘Vakwerk,’ herhaalde hij, haar in de rede vallend. Hij droeg een opengeknoopt flanellen hemd, een wit T-shirt, een bruine broek die door bretels werd opgehouden, en hij klopte op zijn machtige buik om aan te geven hoe lekker de meringue wel was geweest. ‘Ja, ja, ik heb Beth en mijn moeder even aan dat heerlijks laten ruiken voordat ik hem helemaal opat!’

Er weerklonk een hard krak-geluid door het donker, alsof de wind ergens vlakbij een dikke boomtak had afgebroken, maar een tak was het niet en het had ook niets met de wind te maken, want gelijktijdig met het geluid kleurde slagaderlijk bloed de voorkant van John Bimmers T-shirt helderrood. Zijn innemende grijns vertrok vreemd en door de kracht van het schot werd hij een eindje van de grond gelicht en achteruit geslingerd.

Joey duwde Celeste naar binnen en drukte haar plat op de vloer. Hij kroop haar achterna, viel naast haar neer en rolde zich op zijn rug om de voordeur dicht te schoppen. Hij zette er zo’n kracht achter dat een paar ingelijste foto’s – John Kennedy, paus Johannes xxiii – en een bronzen crucifix aan de muur boven de zitbank ervan rammelden.

Bimmer was met zo’n vaart achterovergeslagen dat hij niet eens binnen Joey’s bereik lag, wat betekende dat het kaliber van het moordwapen zwaar was, heel zwaar, een geweer om herten mee te jagen, misschien nog groter, met een geweldige stootkracht. Misschien ook met holpuntkogels.

De vrouw van Bimmer, met een blauwe badmantel aan en een kroon van roze haarrollers, sprong op uit een leunstoel voor de televisie toen de deur dichtsloeg. Ze stond verbijsterd stil, maar dat duurde niet lang. Ze zag het bebloede shirt van haar man en de twee geweren, zodat ze tot een logische maar onjuiste conclusie kwam. Schreeuwend wendde ze zich van hen af.

‘Ga liggen!’ brulde Joey en Celeste riep: ‘Beth! Plat op de grond!’

Zonder erop te reageren, in blinde paniek, rende Beth Bimmer naar het achterhuis en passeerde een raam. Het glas sloeg naar binnen met een ongepast vrolijk, tinkelend gerinkel. Ze kreeg een kogel in haar slaap, waardoor haar hoofd zo hard opzij sloeg dat ze waarschijnlijk ook haar nek brak. Terwijl het in fantoomverschijning aanwezige studiopubliek op de televisie uitbundig lachte, sloeg ze languit op de vloer van de kamer, pal voor de voeten van een vogelachtige oude vrouw die met een geel joggingpak aan op de bank zat.

Deze vrouw moest Hannah zijn, Bimmers moeder. Tijd om de dood van haar zoon en schoondochter te betreuren had ze niet, want twee van de volgende drie schoten waren voor haar als genadige geschenken van het lot. Ze knalden door hetzelfde raam, maar nu zonder het vrolijke tinkelgeluid van brekend glas, en doodden haar terwijl ze zittend op de bank met jichtige hand naar haar notenhouten wandelstok tastte en voordat Joey en Celeste haar konden waarschuwen.

Het was eind oktober 1975 en de oorlog in Vietnam was in april geëindigd, maar Joey had het gevoel alsof hij zich op een Vietnamees slagveld bevond, dat hij als opgroeiende jongen veel op de televisie had gezien. Het plotselinge, zinloze moorden had hem in een shocktoestand van onbeweeglijkheid en fatale besluiteloosheid kunnen brengen, ware het niet dat hij in feite een man van veertig in het lichaam van een twintigjarige jongen was, en die twintig jaar extra ervaring had hij verworven in een tijd toen abrupt en zinloos geweld alledaags was geworden. Als getuige van de laatste decaden van de twintigste eeuw kon hij zich redelijk staande houden te midden van kogels en willekeurige slachtpartijen.

De kamer was helder verlicht, zodat hij en Celeste beiden een gemakkelijk doelwit vormden. Joey rolde zich op zijn zij en vuurde de Remington van Celestes vader af op een koperen staande lamp met een franjekap. De knal in die tamelijk kleine ruimte was oorverdovend, maar hij herlaadde het geweer en schoot eerst de lamp op het tafeltje aan de ene kant van de zitbank stuk en vervolgens de lamp aan de andere kant.

Zijn voorbeeld volgend, joeg Celeste een kogel in het televisietoestel, waarmee ze het amusementsprogramma tot zwijgen bracht. De stank van kruitdamp werd onmiddellijk overheerst door de hete en scherpe lucht van vernielde elektronica.

‘Blijf zo laag mogelijk onder de ramen,’ instrueerde Joey. In de oorverdovende stilte na het schieten klonk zijn stem alsof hij door een wollen wintersjaal praatte, maar hoe gesmoord ook, hij hoorde er het trillen van zijn angst in. Hij was een kind van de dwaasheden die hun stempel op het tijdperk hadden gedrukt, gepantserd tegen de wreedheden van zijn medemensen, maar toch had hij het gevoel dat hij zijn zenuwen niet meer de baas kon. ‘Kruip langs de muren naar een deur, het doet er niet toe welke, om de kamer uit te komen.’

Terwijl hij in het donker verbeten over de vloer kroop en het geweer aan de riem met zich meesleepte, vroeg Joey zich af welke rol hij in het nachtmerrietableau van zijn broer zou gaan spelen. Als de ouders van Celeste naar huis terugkeerden en in P.J.’s vizier kwamen, zouden de laatste bewoners van het dorp hem alle twaalf lijken leveren die hij voor de opvoering van zijn gestoorde theaterstuk nodig had. Maar voor Joey moest hij ook een rol in petto hebben. Per slot van rekening had P.J. de Mustang op de landweg niet voor niets ingehaald, met de bedoeling op Coal Valley Road tergend te wachten en Joey uit te dagen hem te volgen. Hoewel hij gruwelen bedreef die voor normale mensen uitingen van krankzinnigheid waren, gedroeg P.J. zich verder niet irrationeel. Ook in het kader van zijn moorddadige fantasieën ging hij met een zeker respect voor structuur en doel te werk, hoe grotesk dat ook mocht zijn.

In de keuken van de Bimmers wierp het lampje van de fornuisklok een zachte groene glans die nauwelijks een verlichting kon worden genoemd, maar toch helder genoeg was om de meeste details in de keuken zichtbaar te maken en Joey dicht bij de grond te houden.

Twee ramen. Een boven het aanrecht, het andere naast de ontbijttafel. Voor beide ramen hingen schuifgordijnen en, nog beter, ze hadden allebei een zonwering van vinyl die half was neergelaten.

Naast de tafel ging hij behoedzaam staan met zijn rug tegen de muur, stak zijn hand uit en trok de zonwering helemaal neer.

Met snelle en heftige ademhaling, zowel van vermoeidheid als van angst, was hij er op een bizarre wijze zeker van dat P.J. om het huis was heen gelopen en zich buiten nu direct achter hem bevond. Alleen de muur was tussen hen. Ondanks de regen en de wind kon P.J. zijn luide ademhaling misschien wel horen en hem door de muur heen in zijn rug schieten. Het angstige moment verstreek en het verwachte schot in zijn ruggengraat bleef uit, waarna zijn angst enigszins afnam.

Hoewel hij liever had gezien dat Celeste plat op de vloer bleef, onder de vuurlijn van een kogel, riskeerde ze een schot in haar arm door de zonwering van het raam boven het aanrecht naar beneden te trekken.

‘Alles oké met je?’ vroeg hij, toen ze zich weer op de vloer had laten zakken en naar hem toe kroop. Ze bleef op haar knieën, ondanks de rolgordijnen voor de twee ramen.

‘Ze zijn allemaal dood, hè?’ vroeg ze somber.

‘Ja.’

‘Alle drie.’

‘Ja.’

‘Geen kansje dat …’

‘Nee. Dood.’

‘Ik heb ze mijn hele leven gekend.’

‘Ik vind ’t heel erg voor je.’

‘Beth is mijn oppas geweest.’

De geheimzinnige gloed van het fornuisklokje zette de keuken in een groen schemerlicht alsof ze zich onder water bevonden, of door een sluier een onwezenlijk gebied waren binnengegaan dat zich buiten het verstrijken van de gewone tijd en de alledaagse gebeurtenissen bevond. Maar de sfeer van het groene licht kon hem niet de gewenste en gezegende afstandelijkheid geven. Zijn maag bleef onder de zware spanning samentrekken en zijn keel was zo dichtgewrongen dat hij nauwelijks kon spreken.

Joey haalde patronen uit zijn zak en liet ze door zijn bevende vingers glippen. ‘Het is mijn schuld,’ stamelde hij.

‘Nee, het is jouw schuld niet. Hij wist waar ze waren, waar hij ze kon vinden. Hij weet welke mensen nog in het dorp zijn achtergebleven en waar ze wonen. We hebben hem niet hierheen geleid. Hij zou toch wel op eigen gelegenheid zijn gekomen.’

De gevallen patronen rolden weg toen hij ze wilde pakken. Zijn vingers waren bijna gevoelloos geworden en zijn handen beefden zo heftig dat hij niet eerder zou kunnen herladen dan wanneer hij gekalmeerd was.

Het verbaasde Joey dat zijn hart nog functioneerde. Het voelde als een klomp koud ijzer in zijn borst.

Ze luisterden naar het dodelijke donker, op hun hoede voor het trage geluid van een deur die steels werd geopend, of het verradende gekraak van gebroken glas waarop werd getrapt.

Eindelijk zei hij: ‘Toen ik vanavond thuis het lijk in zijn kofferruimte vond, had ik meteen de politie moeten waarschuwen. Dan waren die mensen nu niet dood geweest.’

‘Dat kun je jezelf niet verwijten.’

‘Maar wie dán?’ Hij geneerde zich dat hij zo fel reageerde. Toen hij weer sprak klonk zijn stem verbitterd en vol wroeging, maar zijn wrok was tegen zichzelf gekeerd, niet tegen haar. ‘Ik wist wat me te doen stond, en dat heb ik nagelaten.’

‘Luister eens,’ zei ze. In de groene schemer zocht ze zijn hand en hield die stevig vast. ‘Dat is niet wat ik bedoelde toen ik zei dat je het jezelf niet kunt verwijten. Denk eens goed na, Joey. Dat je de politie niet hebt gebeld … díé fout heb je wel twintig jaar geleden gemaakt, maar níét vanavond, want je hernieuwde kans is niet vandaag met P. J. en je ontdekking van het lijk bij jullie thuis begonnen, maar pas toen jullie bij Coal Valley Road waren. Ja, toch?’

‘Eh … tja …’

‘Je hebt die hernieuwde kans om hem aan de politie te kunnen uitleveren vanavond niet eens gekrégen.’

‘Maar twintig jaar geleden had ik …’

‘Dat is voltooid verleden tijd. Een vreselijk stuk verleden tijd, en daar zul je deels mee moeten leven. Maar het enige waar het nú om gaat, is wat je van nu af aan doet. Niets telt meer, behalve hoe je de zaak consequent wilt aanpakken nadat je vanavond de juiste weg bent ingeslagen.’

‘Tot dusver heb ik het niet zo goed gedaan, vind je ook niet? Drie doden.’

‘Drie mensen die tóch vermoord zouden zijn,’ betoogde ze. ‘Drie mensen die ongetwijfeld de dood vonden toen je deze avond de eerste keer meemaakte. Het is vreselijk, het is heel pijnlijk, maar het ziet ernaar uit dat dat deel ervan zo heeft moeten zijn, dat er geen weg terug is.’

Met een nog dieper gevoel van gekweldheid zei Joey: ‘Maar wat is dan de zin van een hernieuwde kans als ik deze mensen niet heb kunnen redden?’

‘Misschien kun je anderen redden voor deze nacht om is.’

‘Maar waarom niet allemaal? Ik heb het weer verpest.’

‘Hou nou eens op met jezelf te kwellen. De beslissing hoeveel mensen je kunt redden, in hoeverre je het lot kunt veranderen, is niet aan jou. Misschien was het zelfs niet het doel van je hernieuwde kans om ook maar iemand in Coal Valley te redden.’

‘Met uitzondering van jou.’

‘Misschien niet. Misschien kan ik ook niet gered worden.’

Haar woorden maakten hem sprakeloos. Het leek alsof ze de mogelijkheid van haar eigen dood gelaten aanvaardde, terwijl de gedachte dat hij haar niet zou kunnen redden Joey’s hart als een mokerslag trof.

Ze zei: ‘Misschien is het zelfs zo dat je vanavond maar één ding kunt bereiken, en dat is dat je P.J. verhindert om vanaf hier verder te gaan. Je moet voorkomen dat hij nóg twintig jaar moorden kan plegen. Misschien is dat het enige wat van je wordt verwacht, Joey. Niet het redden van mijn leven, of dat van iemand anders. Gewoon dat je P.J. verhindert dat hij nog ergere dingen doet dan hij vanavond heeft gedaan. Misschien is dat het enige wat God van je wil.’

‘Er is hier geen God. Vanavond geen God in Coal Valley.’

Ze kneep in zijn hand en zette er haar nagels in. ‘Hoe kun je dat nou zeggen?’

‘Kijk maar naar die mensen in de kamer.’

‘Dat is stom.’

‘Hoe kan een barmhartige god mensen zo laten sterven?’

‘Wijzere mensen dan jij en ik hebben geprobeerd die vraag te beantwoorden.’

‘En dat konden ze niet.’

‘Maar dat betekent niet dat er geen antwoord op bestaat,’ zei ze heftiger, met stijgend ongeduld. ‘Joey, als God je niet de kans heeft gegeven deze avond nogmaals te beleven, wie dan wel?’

‘Dat weet ik niet,’ zei hij verslagen.

‘Je dacht misschien dat het Rod Serling was en dat je in de Twilight Zone terecht bent gekomen?’ spotte ze.

‘Nee, natuurlijk niet.’

‘Wie dan?’

‘Misschien was het niet meer dan … dan een speling van de natuurkundige wetten. Een willekeurige plooi in de tijd. Een energiegolf. Onverklaarbaar en zonder betekenis. Ik weet het niet. Hoe zou ik het verdomme moeten weten?’

‘O, nu snap ik het,’ zei ze sarcastisch en liet zijn hand los. ‘Gewoon een defect in de grote machinerie van de kosmos.’

‘Dat lijkt me logischer dan God.’

‘Dus dan zitten we niet in de Twilight Zone, hè? Nu zijn we aan boord van het ruimteschip Enterprise met Captain Kirk, aangevallen door energiegolven en afgeschoten in krommingen van de tijd.’

Hij zweeg.

Ze vroeg: ‘Kun je je Star Trek nog herinneren? Weet iemand dat nog over twintig jaar?’

‘Of iemand dat nog weet? Ik geloof dat het een grotere industrie dan General Motors is geworden.’

‘Laten we een beetje nuchtere Vulcan-logica in het probleem brengen, goed? Als die verbazingwekkende gebeurtenis die je is overkomen zonder betekenis en willekeurig zou zijn, waarom ben je dan niet teruggeslingerd naar een vervelende dag toen je acht jaar en zo ziek als een hond was? En waarom niet naar een avondje van de vorige maand, toen je in je camper buiten Las Vegas halfdronken naar oude tekenfilms van Road Runner of zoiets zat te kijken? Jij denkt dat een willekeurige afwijking van de natuurkundige wetten je louter toevallig naar de belangrijkste avond van je leven heeft teruggeslingerd, deze moeder van alle avonden, tot het exacte moment waarop alles scheef begon te lopen, zonder enige hoop op verbetering?’

Het luisteren naar haar had hem gekalmeerd, hoewel het hem niet had opgepept. In ieder geval was hij in staat de weggerolde patronen op te rapen en te herladen.

‘Misschien,’ vervolgde Celeste, ‘herleef je deze avond wel weer zonder het vooropgestelde doel dat je iets moet dóén, zonder mensenlevens te redden en P.J. te overwinnen en een held te zijn. Misschien herleef je deze avond alleen maar als je laatste kans om te kunnen geloven.’

‘Waarin?’

‘In een wereld die zin vol is, in een leven met een hoger doel.’

Soms leek het alsof ze zijn gedachten kon lezen. Meer dan wat ook wilde Joey weer in iets kunnen geloven, zoals hij lang geleden had gedaan toen hij nog een misdienaartje was geweest. Maar hij werd tussen hoop en wanhoop heen en weer geslingerd. Hij herinnerde zich hoe hij nog maar kort geleden vol verwondering was geweest toen tot hem was doorgedrongen dat hij weer twintig jaar was, hoe dankbaar jegens het iets-iemand dat hij deze hernieuwde kans had gekregen. Maar het was nu al veel gemakkelijker om in de Twilight Zone te geloven, of in een gril van de kwantummechanica, dan in God.

‘Geloven,’ zei hij. ‘Dat is wat P.J. van me wilde. Alleen maar in hem geloven, in zijn onschuld, zonder een greintje bewijs. En dat deed ik. Ik geloofde hem. En kijk eens wat me dat heeft opgeleverd.’

‘Misschien was het niet je geloof in P.J. waardoor je leven werd verwoest.’

‘Het heeft in ieder geval niet geholpen,’ zei hij wrang.

‘Misschien was het belangrijkste probleem dat je niet in iets ánders geloofde.’

‘Ik ben misdienaar geweest,’ zei hij. ‘Maar toen begon ik volwassen te worden en kon ik gaan studeren.’

‘Als je een beetje hoger onderwijs hebt gehad, dan ken je het begrip “groentje” natuurlijk,’ zei Celeste. ‘Het omschrijft de manier van denken waar je nog steeds mee bezig bent.’

‘Niemand hoeft jou iets te vertellen, hè? Je weet alles al.’

‘Nee, hoor. Zo wijs ben ik helemaal niet. Maar mijn vader zegt altijd weer: “Toegeven dat je niet alles weet is het begin van alle wijsheid.’”

‘Is die vader van je, het hoofd van de middelbare school in Nergenshuizen, opeens een befaamd filosoof?’

‘Nu ben je gewoon geméén,’ zei ze.

Na een kort stilzwijgen zei hij: ‘Sorry.’

‘Vergeet het teken niet dat ik heb gekregen. Mijn bloed aan je vingertoppen. Hoe zou ik het niet kunnen geloven? Nog belangrijker is: hoe kon je het daarna niet geloven? Je hebt het zelf een “teken” genoemd.’

‘Ik dacht er niet bij na. Het was allemaal … emotioneel. Als je er even bij stil wilt staan, gebruik dan nog eens wat van die nuchtere Vulcan-logica waar je het over had …’

‘Als je lang genoeg over dingen gaat nadenken, kun je er uiteindelijk niet meer in geloven. Stel je ziet een vogel in de lucht – zodra die vogel voorbij is gevlogen, kun je op geen enkele manier bewijzen dat het beest bestaat. Hoe weet je dat Parijs bestaat als je er zelf nooit bent geweest?’

‘Anderen zijn in Parijs geweest. Die mensen geloof ik.’

‘Andere mensen hebben God gezien.’

‘Maar niet op de manier waarop ze Parijs hebben gezien.’

‘Er zijn heel wat manieren om iets te kunnen zien,’ zei ze. ‘En misschien zijn noch je eigen ogen, noch je fototoestel de beste manieren.’

‘Hoe kan iemand in een god geloven die zó wreed is dat hij drie mensen op deze wijze laat sterven, drie onschuldigen?’

‘Als de dood geen permanente toestand is,’ zei ze zonder enige aarzeling, ‘als de dood alleen een overgang is van de ene wereld naar de andere, dan hoeft sterven niet noodzakelijkerwijs wreed te zijn.’

‘Voor jou is het zo gemakkelijk,’ zei hij, niet zonder jaloezie. ‘Zo eenvoudig om gewoon te kunnen geloven.’

‘Het kan voor jou ook eenvoudig zijn.’

‘Nee.’

‘Gewoon aanvaarden dat het zo is.’

‘Dat gaat me niet zo gemakkelijk af,’ hield hij vol.

‘Waarom geloof je dan wél dat je deze avond voor de tweede keer meemaakt? Waarom beschouw je dat dan niet als een dwaze droom? Waarom zeg je niet tegen jezelf: ga op je andere zij liggen, slaap verder en laat me morgenochtend pas wakker worden?’

Hij zweeg. Hij kon niet anders.

Hoewel hij wist dat het geen enkele zin had, kroop hij naar de telefoon aan de keukenmuur, strekte zijn arm uit en trok de hoorn van de haak. Geen kiestoon.

‘De telefoon kan het niet doen,’ zei Celeste, niet zonder sarcasme.

‘Hè?’

‘Hij doet het niet, omdat je tijd hebt gehad om erover na te denken, en nu dringt het tot je door … er is geen andere manier om jezelf te bewijzen dat je geen mens ter wereld kunt bereiken. En als er hier en nu geen andere mogelijkheid is om jezelf overtuigend te kunnen bewijzen dat er andere mensen bestaan, nou, dan bestáán ze dus niet. Er is een woord voor dat je op school moet hebben geleerd. “Solipsisme”, de filosofie dat alleen het eigen bewustzijn bewijsbaar is, dat niets buiten jezelf werkelijk bestaat.’

Joey liet de hoorn aan de verende spiraaldraad bungelen en ging met zijn rug tegen de keukenkast zitten. Hij luisterde naar de wind en de regen en naar de bijzondere stilte van de dood.

Ten slotte zei Celeste: ‘Ik geloof niet dat P.J. binnenkomt om ons dood te schieten.’

Joey was tot dezelfde conclusie gekomen. P.J. wilde hem en Celeste niet doden. Nog niet. Later. Als P.J. hen had willen doodschieten, had hij dat gemakkelijk bij de voordeur kunnen doen, waar ze in het licht met hun rug naar hem toe hadden gestaan. In plaats daarvan had P.J. voor zijn eerste schot heel nauwkeurig tussen hun hoofden door gericht en John Bimmer met een voltreffer in het hart geraakt. P.J. had er in zijn waanzin kennelijk een bepaalde reden voor om Joey en Celeste getuigen te laten zijn van zijn slachtpartij onder de laatste bewoners van Coal Valley, voordat ze zelf aan de beurt kwamen. Het zag ernaar uit dat Celeste als de twaalfde en laatste apostel moest fungeren in het ijzige en dramatische tafereel dat P.J. in de kerk aan het opstellen was.

En hoe zit het met mij? vroeg Joey zich af. Wat ben je met mij van plan, grote broer?

14

De brandschone keuken van de familie Bimmer had linoleum vloerbedekking en een formica aanrecht. Joey wachtte af of hij door de loop der gebeurtenissen, of misschien dankzij een goede inval, de kans kreeg om uit de keuken weg te komen. Hij moest toch iéts kunnen doen om P.J. tegen te houden.

Toch zou het volslagen dwaasheid zijn om naar het huis van de Dolans te gaan en te proberen de dreigende moord op de vijf gezinsleden te voorkomen. Hij en Celeste zouden alleen maar ooggetuigen van de moord op het gezin zijn.

Misschien lukte het wel om het huis van de Dolans binnen te glippen zonder dat iemand aan de voordeur of bij een raam werd doodgeschoten. Misschien konden ze de familie zelfs overtuigen van het naderend gevaar en konden ze met die mensen samenwerken om van het huis een fort te maken. Maar in dat geval kon P.J. brand stichten en iedereen in huis laten omkomen, of ze allemaal naar buiten jagen om hen daar neer te schieten.

Als het huis een aangebouwde garage had, en als de familie erin slaagde hun auto te bereiken om ervandoor te gaan, kon P.J. bij hun vluchtpoging de banden lek schieten. Vervolgens kon hij ze met een salvo doden terwijl ze hulpeloos in de tot stilstand gebrachte auto zaten.

Joey kende niemand van de Dolans. Op dat moment was het veel lastiger dan hij had gedacht om zich ervan te overtuigen dat die familie ook echt bestond. Het was gemakkelijk genoeg om in de keuken te blijven zitten en helemaal niets te doen, de Dolans – als ze al bestonden – maar voor zichzelf te laten zorgen en alleen geloof te hechten aan de flesgroene schaduwen om hem heen, aan de vage geur van kaneel, aan het sterke aroma van de verse hete koffie in de pot, aan het harde hout tegen zijn rug, aan de vloer onder hem en aan het gezoem van de koelkast.

Twintig jaar geleden, toen hij zich had afgewend van het gruwelijk bewijs van wat zijn broer had gedaan, had hij ook niet kunnen geloven dat er nog zoveel slachtoffers zouden volgen. Zonder hun bloederige gezichten en hoog opgestapelde verminkte lijken te hebben gezien, waren ze zo irreëel voor hem als inwoners van Parijs voor iemand die bij de filosofie van het solipsisme zwoer. Hoeveel mensen had P.J. vermoord in de twintig jaar die op het eerste verstrijken van deze avond waren gevolgd? Twee per jaar, veertig in totaal? Nee. Te weinig. Zo’n laag aantal zou een te geringe uitdaging voor hem zijn, hem niet genoeg kicks geven. Meer dan één per maand, twintig jaar lang? Tweehonderdvijftig slachtoffers: gemarteld, verminkt, gedumpt langs achterweggetjes van de ene hoek van het land naar de andere, of op geheime plekken begraven? P.J. scheen mans genoeg om zo’n klus aan te kunnen. Om dat te laten gebeuren had Joey de weg vrijgemaakt door niet in de toekomstige verschrikkingen te willen geloven.

Voor het eerst raakte hij volkomen doordrongen van de ware omvang van de last van zijn verantwoordelijkheid, een last die veel groter was dan hij had willen aannemen. Dat hij op die avond van twintig jaar geleden berustend aan P.J. had toegegeven, had geleid tot een triomf van het kwaad. De omvang daarvan was zo enorm dat hij nu half verpletterd werd onder het late besef van de druk die zijn hart bezwaarde.

De uiteindelijke consequentie van zijn nalatigheid kon veel ernstiger vormen aannemen dan die van gewoon nietsdoen.

‘Hij wil dat we naar het huis van de Dolans gaan, zodat ik kan zien dat ze vermoord worden,’ zei Joey met dichtgeschroefde keel. ‘Als we niet meteen gaan, winnen we in ieder geval een beetje tijd voor die mensen.’

‘We kunnen hier niet blijven zitten,’ zei ze.

‘Nee. Want vroeg of laat vermoordt hij ze toch wel.’

‘Eerder vroeg dan laat,’ voorspelde ze.

‘Terwijl hij ons hier zit te bespieden en wacht tot we naar buiten komen, moeten we iets doen wat hij niet verwacht, iets dat hem nieuwsgierig maakt en hem aan ons bindt, vér van de Dolans, iets dat hem verrast en uit zijn evenwicht brengt.’

‘Zoals?’

Het gebrom van de koelkast. De regen. Koffie, kaneel. Het tikken van het fornuisklokje.

‘Joey?’ drong ze aan.

‘Het valt niet mee om iets te bedenken dat hem uit zijn evenwicht kan brengen,’ zei hij somber. ‘Hij is zo zeker van zijn zaak, zo doortastend.’

‘Dat komt omdat hij ergens in gelooft.’

‘P.J.? Ergens in geloven?’

‘In zichzelf. Die gestoorde griezel gelooft in zichzelf, in zijn slimheid, in zijn charme en in zijn intelligentie. In zijn lot. Als religie stelt het niet veel voor, maar hij gelooft met een ware hartstocht in zichzelf en dat geeft hem heel wat meer dan zelfvertrouwen. Het geeft hem macht.’

Celestes woorden bezielden Joey, al begreep hij aanvankelijk niet waarom.

Plotseling opgewonden, zei hij: ‘Je hebt gelijk. Hij gelooft in iets. Maar hij gelooft niet uitsluitend in zichzelf. Dat is toch duidelijk, niet? Al het bewijs daarvan ligt pal onder onze neus, maar ik wilde het niet toegeven. Hij gelooft, hij is een ware gelover, en als we op dat geloof van hem inspelen kunnen we hem misschien in ons voordeel uit zijn evenwicht slaan.’

‘Ik kan je niet volgen,’ zei Celeste in verwarring.

‘Ik leg het je later wel uit. Op dit moment hebben we niet veel tijd meer. Zoek eens in de keuken naar kaarsen en lucifers. Neem ook een lege fles of glazen pot en vul die met water.’

‘Waarom?’

Hij krabbelde overeind maar bleef op zijn hurken. ‘Ga nu maar eerst kijken of je die dingen kunt vinden. Ik moet de zaklantaarn meenemen, dus zet de koelkast open als je meer licht nodig hebt. Doe in ieder geval niet het tl-licht aan. Dat is te helder. Dan kan je schaduw op een rolgordijn vallen en schiet hij alsnog, omdat hij genoeg van het wachten krijgt.’

Joey wilde zich naar de deur van de voorkamer haasten en Celeste in het groene schijnsel alleen laten. ‘Waar ga je heen?’ vroeg ze.

‘De kamer. En naar boven. Ik heb een paar dingen nodig.’

‘Wat voor dingen?’

‘Zul je wel zien.’

In de kamer gebruikte hij de zaklantaarn weloverwogen, door de straal twee keer snel aan en uit te knippen, zodat hij zich kon oriënteren om te voorkomen dat hij over de drie lijken zou struikelen. Bij de tweede lichtstraal zag hij de wijdopen ogen van Beth Brimmer, alsof ze naar iets staarde dat zich ver boven het plafond bevond, buiten de begrenzingen van het huis, achter de zware regenwolken, ergens voorbij de poolster.

Om het crucifix van de muur te halen, moest hij op de bank naast het lijk van de oude vrouw klimmen. De lange spijker waaraan het crucifix hing, was niet eenvoudig in gipsplaat of kale muur geslagen, maar zat in een plug, terwijl de kop van de spijker groter was dan het koperen oogje waar de spijker doorheen was gegaan, zodat het hem veel moeite kostte het koppige kruis van de muur te halen. Zwoegend in het donker was hij bang dat het lijk van de oude Hannah tegen zijn benen zou omrollen, maar het lukte hem het crucifix los van de muur en zijn voeten weer op de vloer te krijgen zonder in contact met de dode vrouw te komen.

Voor de derde en vierde keer knipte hij de lantaarn even aan en hij was bij de trap.

Boven onthulde een snel onderzoek met de lichtstraal dat de verdieping drie kleine kamers en een badkamer had.

Als P.J. buiten stond te kijken, werd zijn nieuwsgierigheid misschien geprikkeld door Joey’s bezichtiging van het huis.

Ondanks haar gevorderde leeftijd en haar wandelstok, had de oude vrouw op de bovenverdieping geslapen. In haar kamer vond Joey wat hij zocht. Een aan de H. Maagd gewijde schrijn stond in een hoek op een driepoottafeltje in de vorm van een taartpunt; het was een vijfentwintig centimeter hoog stenen beeldje, met onderaan een ingebouwd 3-watts lampje dat een waaier licht op het Mariabeeldje wierp. Eveneens op het tafeltje stonden drie kleine robijnkleurige glazen met gedoofde votiefkaarsen erin.

In het licht van de lantaarn zag hij dat de lakens schoon waren. Hij haalde ze van het bed. Zorgvuldig wikkelde hij het beeldje en de andere voorwerpen in de lakens.

Hij keerde terug naar de kamer beneden.

De wind wrong zich door het gebroken raam en stoeide met de gordijnen. Gespannen stond hij onder aan de trap te luisteren tot hij er zeker van was dat zich behalve de wapperende gordijnen niets anders bij het raam bewoog.

De doden bleven dood en ondanks de binnenstromende avondlucht hing er een stank in de kamer zoals hij die in de kofferruimte met het in plastic gewikkelde lijk van het blonde meisje had geroken.

In de keuken stond de koelkast een eindje open en bij dat koude licht doorzocht Celeste de kasten nog. ‘Ik heb een plastic container van twee liter gevonden en er water ingedaan,’ zei ze. ‘Ook lucifers, maar geen kaarsen.’

‘Blijf zoeken,’ zei Joey en hij legde de in lakens gebonden voorwerpen uit Hannahs kamer neer.

Behalve de deur naar de eetkamer en die naar de tuin, had de keuken nog een derde deur. Hij deed die krakende deur open. De stroom ijzige lucht voerde een vage geur van benzine en motorolie mee. Joey had de toegang naar de aangebouwde garage gevonden.

‘Ben zo terug,’ zei hij.

In het licht van de zaklamp zag hij dat voor het enige raam van de garage, in de muur aan het eind, een stuk zeildoek hing. Hij deed het licht in de zoldering aan.

Er was slechts plaats voor één auto. Daar stond een oude maar goed onderhouden Pontiac, met een grijnzend chromen gebit.

Naast een werkbank van ruw hout zag hij een niet afgesloten materiaalkast vol gereedschap. Nadat hij de zwaarste van de drie hamers had genomen, zocht hij in de dozen met spijkers tot hij de juiste maat had gevonden.

Toen hij terugkwam in de keuken, had Celeste zes dikke sierkaarsen opgediept. Beth Brimmer had ze kennelijk gekocht als kerstdecoratie voor het huis of op de eettafel. Ze waren ongeveer achttien centimeter lang en tien tot twaalf centimeter dik: drie rode en drie groene die allemaal naar laurierbessen roken.

Joey had liever eenvoudige witte kaarsen gehad. ‘Daar moeten we het maar mee doen.’

Hij opende de zak die hij van de lakens had gemaakt en deed er de kaarsen, het doosje lucifers, de hamer en de spijkers in.

‘Waar is dat allemaal voor?’ vroeg ze.

‘We gaan inspelen op zijn fantasie.’

‘Wat fantaseert hij dan?’

‘Geen tijd om het uit te leggen. Je ziet het wel. Kom mee.’

Celeste droeg haar geweer en de met water gevulde container, Joey hield de geïmproviseerde zak in zijn ene en zijn geweer in zijn andere hand. Mochten ze bedreigd worden, dan waren ze door die belemmeringen niet gemakkelijk in staat een wapen te heffen en met de benodigde accuratesse en snelheid te vuren om hun huid te redden.

Maar Joey rekende op de lol die zijn broer ervan had om nog enige tijd een spelletje met hen te spelen. P.J. genoot van hun angst en dat stimuleerde hem.

Onvervaard en zonder aarzelen liepen ze de voordeur uit. Waar het om ging was dat ze P.J. niet ontweken, maar juist zijn aandacht trokken en zijn nieuwsgierigheid wekten. Joey voelde zijn maag samentrekken uit vrees voor een geweerschot – niet zozeer een schot dat op hem was gericht, maar een dat de verfijnde schoonheid van Celestes gezicht teniet kon doen.

Van het verandatrapje liepen ze door de regen naar het eind van het tuinpaadje, waar ze linksaf sloegen, terug naar Coal Valley Road.

De reeks luchtkokers langs North Avenue, twintig meter van elkaar af, maakten plotseling een woesj-geluid, als een rij gasbranders die op hetzelfde moment werden aangestoken. Zuilen onheilspellend geel vuur, waar zich blauwe tongen doorheen boorden, schoten uit alle kokers in de straat.

Celeste slaakte een kreet van schrik.

Joey liet de beddenlakenzak vallen, nam zijn geweer in beide handen en zwaaide het heen en weer. Hij was zo gespannen dat hij er bijna zeker van was dat P.J. de verantwoordelijkheid droeg voor de spontane uitbarsting van het eeuwig vuur onder het dorp.

Maar als P.J. al in de buurt was, hij liet zich niet zien.

Het vuur beperkte zich niet tot vlammen die als heldere banieren uit de kokers opsprongen en in de harde wind werden uitgeblazen. In plaats daarvan schoot het vuur onder een aanzienlijke druk bijna anderhalve meter boven de ijzeren kokerranden uit, als de steekvlammen van soldeerlampen.

De grond rommelde zoals gewoonlijk niet, maar de brandende stroom gassen die van diep ondergronds door de metalen pijpen ontsnapte, ging gepaard met een enorm gebrul dat Joey door merg en been ging. Vreemd genoeg hoorde hij in het geluid een verontrustend soort woede, alsof het niet door natuurlijke krachten werd voortgebracht, maar door een of ander reusachtig monster dat in het inferno geen uitweg wist en meer uit razernij dan van pijn reageerde.

‘Wat gebeurt er?’ riep hij luid, hoewel Celeste vlak naast hem stond.

‘Ik weet het niet.’

‘Heb je weleens eerder zoiets gezien?’

‘Nee!’ Ze keek in angstige verbazing rond.

Als pijpen van een gigantisch kermisorgel pompten de luchtkokers een middernachtelijke muziek die bestond uit gebrul en gegrom en gezucht en gefluit en nu en dan een waanzinnige gil. De geluiden weergalmden tegen de door roet aangetaste muren van de verlaten huizen en tegen ramen die zo duister waren als blinde ogen.

In de nagloed van het spookachtige licht van de verwoede vuurstromen, zwierden vogelachtige silhouetten door het door de regen gekliefde donker. Enorme schaduwen bewogen zich door North Avenue, als geworpen door een legioen van van west naar oost marcherende reuzen.

Joey raapte de bundel op die hij had laten vallen. Met een gevoel dat de tijd sneller verstreek dan hem lief was, zei hij: ‘Kom, we moeten opschieten.’

Terwijl hij en Celeste door de straat vol kuilen met modderwater naar Coal Valley Road renden, eindigde de verbranding van onderaardse gassen even abrupt als ze was begonnen. Het bizarre licht flakkerde even, dan nog een keer, en doofde. De zwierend vliegende schaduwen verdwenen in een onbeweeglijk duister.

Regendruppels werden stoom zodra ze de gloeiend hete pijpen raakten en zelfs boven het gegier van de harde wind uit weerklonk een gesis alsof duizenden en duizenden slangen Coal Valley waren binnengedrongen.

15

De dubbele toegangsdeur van de kerk stond nog open. De verlichting binnen glansde zacht, onveranderd nadat Joey en Celeste waren weggegaan.

Hij volgde haar naar het voorportaal en trok de dubbele deur achter hen dicht. Zoals hij wel had verwacht, knarsten de grote scharnieren hard. Mocht P.J. hen door de hoofdingang willen volgen, dan kon hij dat niet geluidloos doen.

Bij de boogdeur tussen het voorportaal en het schip van de kerk wees Joey naar de marmeren vont die zo wit was als een oeroude schedel en al even droog. ‘Doe het water erin.’

‘Waarom?’

‘Doe het nou maar,’ drong hij aan.

Celeste zette haar geweer tegen de muur en schroefde de dop van de container. Het water plensde en gorgelde in de schaal.

‘Neem de container mee,’ zei Joey. ‘Hij mag hem hier niet zien.’

Hij ging haar voor door het middenpad naar het lage hekje van de omheining rond het altaar, en vandaar naar het gangetje rond het koor.

Het lijk van Beverly Korshak, gewikkeld in het dikke plastic, lag nog op de verhoging van het altaar. Een bleke verhevenheid.

‘En nu?’ vroeg Celeste, terwijl ze hem om het presbyterium naar de altaarverhoging volgde.

Joey legde de witte bundel achter het lijk. ‘Help me even om haar te verplaatsen.’

Celeste vertrok haar gezicht afkerig bij het vooruitzicht van dat karwei. ‘Waarheen?’ vroeg ze.

‘Van het altaar naar de sacristie. Ze hoort hier niet te liggen. Het is een ontwijding van de kerk.’

‘Het is geen kerk meer,’ bracht ze hem in herinnering.

‘Het wordt gauw weer een kerk.’

‘Waar heb je het over?’

‘Als we het achter de rug hebben.’

‘Maar wij hebben de macht niet om er weer een kerk van te maken. Daar heb je toch een bisschop of zo iemand voor nodig?’

‘Officieel hebben we die autoriteit niet, nee. Maar die is misschien niet nodig om op de verwrongen fantasie van P.J. in te spelen. We hebben misschien alleen maar wat toneelaankleding nodig. Celeste, alsjeblieft, help me!’

Ze gaf met tegenzin toe. Samen droegen ze het lijk weg van het sanctuarium en vlijden het neer in een hoek van de sacristie, de ruimte waar de geestelijken zich vroeger op het celebreren van de mis hadden voorbereid.

Bij Joey’s eerste bezoek aan de St.-Thomas had de buitenste sacristiedeur opengestaan. Hij had de deur toen gesloten. Hij zag nu dat de deur nog steeds stevig dicht was.

Een volgende deur gaf toegang tot een trappenhuis. Joey tuurde het donker in en vroeg: ‘Je bent in je leven toch vaak in deze kerk geweest? Is er een buitendeur naar het souterrain?’

‘Nee. Zelfs geen ramen. Het ligt daar onder straatniveau.’

P.J. kon ook niet langs die weg binnenkomen, zodat alleen de hoofdingang overbleef.

Ze keerden naar het sanctuarium terug, waar Joey wenste dat hij een kaarttafeltje of een ander klein meubelstuk had meegenomen om als een altaar te dienen. De lage, kale verhoging zelf moest dan maar voldoen.

Hij opende de bijeengebonden einden van de lakens die als draagzak hadden gediend en haalde er de hamer, het doosje spijkers, de rode en groene kaarsen, de votiefglazen, de lucifers, het crucifix en het Mariabeeldje uit.

Op zijn aanwijzing hielp Celeste hem de verhoging met de twee witte lakens te bedekken.

‘Misschien heeft hij haar aan de vloer gespijkerd toen hij deed … wat hij wilde,’ zei hij tijdens hun werkzaamheden. ‘Maar het was voor hem niet alleen folteren. Het betekende veel meer voor hem. Het was een daad van heiligschennis, blasfemie. Ik acht het heel waarschijnlijk dat het verkrachten en vermoorden deel van een bepaalde ceremonie uitmaakten.’

‘Een ceremonie?’ vroeg ze huiverend.

‘Je zei dat hij sterk genoeg is om te kunnen weerstaan dat hij uit zijn evenwicht wordt gebracht, omdat hij in iets gelooft. In zichzelf, zei je. Maar ik denk dat hij in méér dan dat gelooft. Hij gelooft in de duistere kant der dingen.’

‘Satanverering?’ vroeg ze weifelend. ‘P.J. Shannon, de grote held van het rugbyveld? De beminnelijkheid in eigen persoon?’

‘We weten al dat díé persoon niet meer bestaat – als hij al ooit bestaan heeft. Dat kunnen we wel concluderen uit wat Beverly Korshaks lijk ons te zeggen heeft.’

‘Maar hij heeft een beurs gekregen voor Notre Dame, Joey, en ik geloof niet dat ze het houden van Zwarte Missen in een universiteitsstad als South Bend aanmoedigen.’

‘Misschien is het hier al begonnen, voordat hij naar South Bend ging en uiteindelijk naar New York.’

‘Het is gewoon te gek voor woorden,’ zei ze.

‘Nu in 1975 is het inderdaad nogal absurd,’ gaf hij toe, terwijl hij de lakens rechttrok. ‘Maar in 1995 is duivelsverering voor van slag geraakte middelbare scholieren niet zo ongewoon. Geloof me maar. En in de jaren zestig en zeventig is het echt wel voorgekomen, alleen niet zo vaak.’

‘Ik geloof dat dat jaar 1995 van jou me niet zo bevalt.’

‘Je bent niet de enige.’

‘Had je de indruk dat P.J. op de middelbare school problemen had?’

‘Nee, maar soms laten de zwaarst gestoorde mensen er niets van blijken.’

De lakens lagen strak over de altaarverhoging en de meeste kreukels waren gladgestreken. Het witte katoen leek na het uitvouwen nog witter geworden, stralend.

‘Je hebt vanavond gezegd,’ bracht Joey haar in herinnering, ‘dat hij zich roekeloos gedraagt, zo arrogant alsof hij meent dat hij gezegend is. Tja, misschien is dat ook precies wat hij denkt. Misschien denkt hij wel dat hij een pact heeft gesloten waardoor hij zich beschermd voelt, en dat hij nu alles wat hem zint ongestraft kan uithalen.’

‘Bedoel je daarmee dat hij zijn ziel heeft verkocht?’

‘Nee, ik zeg niet dat er een ziel ís, of dat die ziel als die al bestaat zelfs maar verkocht kan worden. Ik zeg je alleen wat ik dénk dat hij gedaan heeft en waarom zijn walgelijke waanideeën hem zo’n uitzonderlijk zelfvertrouwen geven.’

‘We hébben een ziel,’ zei ze zacht maar beslist.

Joey nam de hamer en het doosje spijkers. ‘Geef me het crucifix eens,’ zei hij.

Hij liep naar de muur achter in het sanctuarium, waar eens een drie meter hoog stenen beeld van de gekruisigde Heiland in gezegende marteldood had gehangen. Op de witgekalkte muur stonden geen zol-deringspotjes gericht, maar hij werd beschenen door een paar lampen op sokkels die aan de vloer bevestigd waren. Dit opwaartse licht had tot doel de blikken van de gelovigen omhoog te richten. Joey sloeg op ooghoogte een spijker in de muur.

Celeste schoof het koperen oogje over de spijkerkop en nu had de St.-Thomas weer een crucifix achter en boven de plaats waar het altaar hoorde te staan.

Joey wierp een blik naar de beregende ramen en het monotone donker buiten, en vroeg zich af of P.J. hen beloerde. Wat zou hij van hun gedoe denken? Vond hij deze ontwikkeling lachwekkend of verontrustend?

‘Dat tafereel dat hij hier kennelijk wil creëren,’ zei Joey, ‘die bespotting van de twaalf apostelen in een ontheiligde kerk ten koste van twaalf mensenlevens, dat is niet alleen een uit waanzin voortgekomen daad. Het is bijna … een offer.’

‘Een tijdje geleden zei je dat hij als Judas denkt.’

‘De Verrader. Verrader van zijn leefgemeenschap, van zijn familie, zijn geloof, zelfs van God. En waar hij kan past hij de corruptie toe. In zijn auto dertig dollar in mijn zak stoppen op de avond voordat hij wilde dat ik naar school ging.’

‘Dertig dollar … dertig zilverlingen.’

Hij liep terug naar de altaarverhoging en legde de hamer weg, waarna hij de zes kerstkaarsen aan een rand van de witte lakens plaatste. ‘Dertig dollar. Niet meer dan een symbolisch gebaartje van hem om zich te amuseren. Zijn betaling voor mijn medewerking om hem na zijn moord op haar te laten gaan en daarmee een kleine Judas van mij te maken.’

Fronsend nam ze het doosje lucifers en begon de kaarsen aan te steken. Ze zei: ‘Dus hoe ziet hij Judas Iscariot nu eigenlijk? Als zijn schutspatroon van de duistere kant?’

‘Ja, ik denk dat het zoiets is.’

‘Is Judas eigenlijk naar de hel gegaan omdat hij Jezus heeft verraden?’ vroeg ze zich af.

‘Als je in de hel gelooft, dan denk ik dat hij daar in een van de diepste kerkers zit,’ zei Joey.

‘Jij gelooft natuurlijk niet in de hel.’

‘Hoor eens, het doet er niet echt toe wat ik wel of niet geloof – het gaat er alleen om wat P.J. gelooft.’

‘Daar vergis je je in.’

Zonder acht op haar opmerking te slaan, zei hij: ‘Ik wil niet beweren dat ik alle krinkels en kronkels van zijn waanzin ken – misschien hoogstens de algemene verschijnselen. Ik denk dat zelfs de beste psychiater grote moeite zou hebben om de bizarre wereld in het hoofd van mijn broer te doorgronden.’

Nadat ze de zes laurierbeskaarsen had aangestoken, zei Celeste: ‘Dus P.J. komt voor een bezoek terug uit New York, maakt een ritje in de buurt en ziet hoe vreemd alles in Coal Valley is geworden. Al die leegstaande huizen. De bodemverzakkingen alom. Meer luchtkokers dan ooit. De open-brandhaard in de grond aan de rand van het dorp. De ontwijde kerk, niet langer geschikt voor gebruik. Het is alsof het hele dorp de hel inglijdt, en snel ook, pal voor zijn neus. En dat windt hem op. Is dat wat je denkt?’

‘Ja. Veel psychopaten zijn heel ontvankelijk voor symboliek. Ze leven in een heel andere realiteit dan wij. In hun wereld heeft alles en iedereen een geheime betekenis. Toeval kennen ze niet.’

‘Het lijkt wel of je op het onderwerp hebt gestudeerd om er examen in te doen.’

‘In de afgelopen jaren heb ik heel wat boeken over psychische afwijkingen gelezen. Eerst dacht ik: goede research voor de romans die ik ga schrijven. Maar toen ik moest inzien dat ik nooit schrijver zou worden, bleef ik wel lezen, als hobby.’

‘Maar onderbewust probeerde je P.J. te doorgronden.’

‘Een moorddadige psychopaat met religieuze waanideeën, van het type dat P.J. schijnt te hebben, kan demonen en engelen zien die zich als gewone mensen vermommen. Hij gelooft dat er voor de gewoonste dingen kosmische krachten aan het werk zijn. In zijn wereld spelen zich voortdurend grote drama’s en geweldige samenzweringen af.’

Celeste knikte. Per slot was haar vader directeur van een middelbare school en ze was opgegroeid in een huis vol boeken. ‘Hij is een inwoner van Paranoialand. Ja, oké, hij is misschien al jaren met moorden bezig, al vanaf het moment waarop hij van school ging en misschien nog eerder, een meisje hier en een meisje daar, van tijd tot tijd een kleine offerande, maar door de situatie in Coal Valley komt hij écht helemaal los en wil hij iets heel bijzonders doen, iets groots.’

Joey zette het stenen Mariabeeld aan de andere rand van de lakens tegenover de kaarsen en stak de stekker in een contact aan de zijkant van de altaarverhoging. ‘En nu hebben we zijn plannen gedwarsboomd door de deur naar God open te zetten en Hem uit te nodigen weer naar deze kerk te komen. We stappen regelrecht P.J.’s fantasie binnen en bestrijden symboliek met symboliek, confronteren bijgeloof met bijgeloof.’

‘En hoe moet hem dat tegenhouden?’ vroeg Celeste. Ze liep naar het eind van het altaar waar Joey stond om de drie votiefkaarsen in de robijnkleurige glazen aan te steken die hij heel zorgvuldig voor het Mariabeeld had gearrangeerd.

‘Ik denk dat ik hem wel uit zijn evenwicht kan brengen. Dat is het eerste wat we moeten doen: hem uit balans gooien, zijn zelfvertrouwen aantasten en hem dwingen uit het duister naar voren te komen. En daar hebben we een kans tegen hem.’

Ze was het met hem eens. ‘Hij gedraagt zich daarbuiten als een wolf die een eindje van het kampvuur af rondjes loopt.’

‘Hij heeft deze offerande toegezegd: twaalf slachtoffers, twaalf onschuldige mensen … en nu vindt hij dat het maar eens moet gebeuren. Maar de uitstalling voor zijn tableau van twaalf doden kan alleen plaatsvinden in een kerk waaruit God verdreven is.’

‘Je lijkt zo zeker van je zaak … alsof je met hem op dezelfde golflengte zit.’

‘Hij is mijn broer.’

‘Het is een beetje griezelig,’ zei ze.

‘Ook voor mij. Maar ik merk dat hij de St.-Thomas nodig heeft. Hij kan nergens zo’n kerk als deze vinden, zeker niet vanavond. En nu hij er eenmaal mee begonnen is, voelt hij zich genoodzaakt het af te maken. Vanavond. Als hij ons op dit moment bespioneert en ziet wat we doen, raakt hij daarvan uit zijn evenwicht en dan komt hij hier binnen om alles wat we hier hebben aangericht weer door ons ongedaan te laten maken.’

‘Waarom schiet hij ons niet gewoon door de ramen dood en komt hij daarna binnen om het zélf allemaal ongedaan te maken?’

‘Dat had hij inderdaad al kunnen doen – als hij eerder had beseft wat we van plan zijn. Maar zodra wij het crucifix hadden opgehangen was het te laat. Ook al zou ik maar ten dele gelijk hebben wat zijn waanideeën betreft, ook al zou hij maar half zo ver in zijn fantasie verstrikt zitten als ik vermoed … dan denk ik niet dat hij een crucifix aan de muur achter een altaar gemakkelijker kan aanraken dan een vampier.’

Celeste stak de laatste votiefkaars aan.

Het altaar zou er absurd hebben uitgezien, als opgesteld door kinderen die kerkje spelen. Niettemin hadden ze met hun geïmproviseerde benodigdheden een verbazend overtuigende illusie van een gewijde plek opgeroepen. Of het aan een speling van de verlichting lag, of ontstaan was door het contrast met de kaalheid van de leeggehaalde, ontwijde en vervuilde kerk, er leek een onnatuurlijke glans van de lakens op de altaarverhoging af te stralen, alsof de stof behandeld was met een fluorescerende verf; ze waren witter dan het witste laken dat Joey ooit had gezien. Het crucifix, van onderaf en vanuit een extreme hoek verlicht, wierp een absurd grote schaduw over de achterste muur van het sanctuarium, zodat het leek alsof men de massieve, met de hand gehouwen icoon die tijdens de ontwijding was weggehaald, had teruggebracht en weer met liefdevolle hand had opgehangen. De vlammetjes van de dikke kerstkaarsen brandden allemaal fel en gestaag, ondanks de vele tochtstromen in de kerk; geen enkele kaars sputterde of dreigde te doven. Wonderlijk genoeg geurde het laurierbeskaarsvet nauwelijks naar laurierbes, veel meer naar wierook. Door een toevallige opstelling en een speling van de lichtval wierp een van de votiefkaarsen in de robijnrode glazen een karmozijnen lichtplek op de borst van het kleine bronzen crucifix.

‘We zijn zover,’ zei Joey.

Hij legde de twee geweren op de smalle vloer van het kleine presbyterium, uit het zicht maar binnen handbereik.

‘Hij heeft ons al met de geweren gezien,’ zei Celeste. ‘Hij weet dat we ze bij ons hebben. Hij kijkt wel uit om zo dicht bij ons te komen dat we hem kunnen raken.’

‘Misschien, want het hangt er helemaal van af hoe sterk hij in zijn fantasie gelooft en hoe onoverwinnelijk hij zich voelt.’

Met zijn rug naar het altaartrapje ging Joey op een knie achter de omheining van het presbyterium zitten, waar hij uitzicht had op het koor. De zware leuning en de dikke spijlen boden hem wel enige bescherming tegen geweerschoten, maar hij koesterde niet de illusie dat de omheining een ideale dekking was. De openingen tussen de spijlen waren minstens zes centimeter breed. Bovendien was het houtwerk oud en droog; holpuntkogels uit een zwaar geweer konden er vrij snel brandhout van maken en sommige splinters konden zo dodelijk zijn als granaatscherven.

Celeste knielde naast hem neer en alsof ze zijn gedachten kon lezen zei ze: ‘Het wordt toch niet met geweren beslecht.’

‘O nee?’

‘Het is geen kwestie van vuurkracht. Het is een kwestie van geloof hebben.’

Zoals al meerdere malen was gebeurd, zag Joey mysteriën in haar ogen. De uitdrukking ervan was onpeilbaar en gezien de omstandigheden wonderlijk kalm.

‘Wat weet je dat ik niet weet?’ vroeg hij.

Ze keek hem gedurende een paar hartslagen strak aan, wendde toen haar blik af naar de kerkbanken en zei: ‘Heel veel.’

‘Soms lijk je zo …’

‘Hoe?’

‘Anders.’

‘Anders dan wat?’

‘Anders dan anderen.’

Een zweem van een glimlach leek haar lippen te krullen. ‘Ik ben niet zomaar de dochter van de directeur van de school.’

‘O nee? Wat dan?’

‘Ik ben een vrouw.’

‘Méér dan dat,’ benadrukte hij.

‘Is er meer dan dat?’

‘Soms lijk je … veel ouder dan je bent.’

‘Er zijn dingen die ik weet.’

‘Zeg op.’

‘Bepaalde dingen.’

‘Die zou ik ook graag willen weten.’

‘Ze kunnen niet verteld worden,’ zei ze raadselachtig en haar bleke glimlachje verdween.

‘Zitten we hier niet samen in?’ vroeg hij scherp.

Ze sperde haar ogen open en keek hem weer aan. ‘O, zeker.’

‘Als er iets is wat je weet dat ons kan helpen …’

‘Dieper dan je denkt,’ fluisterde ze.

‘Wat?’

‘We zitten er dieper in dan je denkt.’

Of ze wilde ondoorgrondelijk blijven, of het moment was minder mysterieus dan Joey dacht.

Celeste richtte haar aandacht weer op de kerkbanken.

Ze zwegen.

Als de verwoede vleugelslag van gevangen vogels die de vrijheid zoeken, sloegen regen en wind tegen de kerkramen.

Na enige tijd zei hij: ‘Ik krijg het warm.’

‘Het warmt hier al een hele tijd op,’ beaamde ze.

‘Hoe kan dat? De verwarming is toch niet aan?’

‘De warmte komt door de vloer heen. Voel je het niet? Door alle kieren en spleten tussen de planken.’

Hij legde zijn hand op de vloer van het presbyterium. Het hout voelde inderdaad warm aan.

Celeste zei: ‘Het komt uit de grond onder de kerk, van de mijnbrand diep onder ons.’

‘Misschien niet zo diep meer.’ Hij dacht aan het tikkende metalen kistje in de hoek van haar vaders werkkamer. ‘Moeten we niet oppassen voor die giftige gassen?’

‘Nee.’

‘Waarom niet?’

‘Er zijn vanavond ergere dingen.’

Na een paar minuten al vormde zich een dun laagje zweet op zijn voorhoofd.

Joey zocht naar zijn zakdoek en haalde in plaats daarvan een paar gevouwen bankbiljetten uit zijn zak. Twee briefjes van tien en twee vijfjes. Dertig dollar.

Het kon maar niet goed tot hem doordringen dat wat twintig jaar geleden was voorgevallen, in een andere betekenis ook een paar uur geleden was gebeurd.

Joey staarde vol afgrijzen naar het gevouwen papiergeld. Hij herinnerde zich hoe hardnekkig P.J. hem dat geld had opgedrongen toen ze in de vochtige beslotenheid van de stilstaande auto hadden gezeten. Het in de kofferruimte verborgen lijk. De geur van de zware regen in het donker. In zijn herinnering rook hij de lucht van het bloed sterker.

Hij huiverde hevig en liet het geld los.

Terwijl ze uit zijn hand vielen, veranderden de verkreukelde biljetten in zilvergeld dat rinkelend op de houten vloer belandde met een klank als van altaarbelletjes. Glinsterend, rondtollend, rinkelend, wankelend en ratelend kwam het in een stil hoopje munten naast hem tot rust.

‘Wat is dat?’ vroeg Celeste.

Hij keek haar even aan. Ze had het niet gezien. Hij zat tussen haar en de gevallen munten.

‘Zilvergeld,’ zei hij.

Maar toen hij weer keek waren de munten verdwenen. Er lag alleen een prop papiergeld op de grond.

Het werd erg warm in de kerk. Het leek of het vensterglas, waar de regendruppels langs dropen, aan het smelten was.

Zijn hart bonkte opeens snel, als de vuistslagen van een boeteling aan de verkeerde kant van zijn borst.

‘Hij komt eraan,’ zei Joey.

‘Waar?’

Joey verhief zich tot iets boven de balustrade. Hij wees langs het middenpad van de kerk naar de boogingang aan het eind, naar het vaag verlichte voorportaal daarachter en naar de hoofdingang van de kerk, nauwelijks zichtbaar in de schaduwen. ‘Hij komt eraan.’

16

Met een rauwe schreeuw van ongeoliede scharnieren werd de dubbele deur vanuit het duister naar de schaduwen geopend; vanuit de ijzige avondlucht naar de wonderlijke warmte, vanuit de razende storm naar de stilte. Een man betrad het voorportaal. Hij sloop niet naar binnen, nam zelfs geen merkbare behoedzaamheid in acht, maar liep regelrecht naar het schip van de kerk, waarbij hij de stank van rottende eieren van de rook uit de luchtkokers met zich meevoerde.

Het was P J. Hij droeg dezelfde zwarte laarzen, dezelfde broek van corduroy en dezelfde rode kabeltrui die hij ’s middags aan tafel had gedragen en ook later in de auto, toen hij de merites van het stilzwijgen en de broederbanden had verdedigd. Daarna had hij een zwart ski-jack aangetrokken.

Het was niet de P.J. Shannon wiens romans altijd een goede plaats op de bestsellerlijsten verwierven, niet de ‘New Age Kerouac’ die het land ontelbare malen in allerlei bestelwagens, campers en personenwagens had doorkruist. Deze P.J. moest nog vierentwintig worden, was pas afgestudeerd aan de Notre Dame Universiteit en was een weekeindje naar huis overgekomen uit New York, waar hij sinds kort een baan bij een uitgeverij had.

Hij had het geweer, waarmee hij de Bimmers had vermoord, niet bij zich. Kennelijk meende hij dat hij het geweer niet nodig had. Met zijn voeten wijd uiteen, zijn lege handen langs zijn zijden, bleef hij glimlachend in de boogingang staan.

Tot dat moment was Joey vergeten wat een uitzonderlijk zelfvertrouwen P.J. op die leeftijd had gehad, wat een geweldige kracht er van hem was uitgegaan, wat een pure intensiteit zijn aanwezigheid had betekend. Het woord ‘charismatisch’ was al in 1975 een versleten begrip geworden; in 1995 werd de uitdrukking veel gebruikt door journalisten en critici om iedere nieuwe politicus te omschrijven die nog niet op diefstal was betrapt, voor iedere rapzanger die vond dat ‘hate’ op ‘rapé’ rijmde en voor iedere jonge acteur die meer vuur in zijn blik dan in zijn ziel bezat. Maar of het nu 1975 of 1995 betrof, het woord scheen voor P.J. Shannon te zijn uitgevonden. Hij bezat al het charisma van een oudtestamentische profeet – zij het zonder baard en wit hemd – die slechts door zijn aanwezigheid alle aandacht naar zich toe trok, zo magnetisch dat hij zelfs op levenloze voorwerpen invloed scheen uit te oefenen en alles om hem heen zich op hem richtte, zodat zelfs de architectonische lijnen van de kerk subtiel de aandacht op hem vestigden.

Over de lengte van alle kerkbanken heen keek P.J. naar Joey en zei: ‘Joey, je verbaast me.’

Met zijn mouw veegde Joey zweet van zijn gezicht, maar hij gaf geen antwoord.

‘Ik dacht dat we een overeenkomst hadden,’ zei P.J.

Joey tastte naar zijn geweer op de vloer naast hem, maar hij nam het wapen niet ter hand. P.J. kon al van de boogingang naar het voorportaal zijn weggedoken voordat Joey het geweer had kunnen heffen en schieten. Bovendien was een dodelijk schot met zijn geweer op die afstand niet mogelijk, zelfs als P.J. niet tijdig uit de vuurlijn was gesprongen.

‘Je hoefde alleen maar als een brave jongen terug te keren naar je school en je baantje in de supermarkt, je in de dagelijkse strijd om het bestaan te storten, terug naar de grauwe stomvervelende tredmolen waarvoor je geboren bent. Maar je moest hier zo nodig je neus insteken. ’

‘Je wilde dat ik je hierheen zou volgen,’ zei Joey.

‘Ja, dat is wel zo, broertje van me, maar ik was er helemaal niet zeker van of je het ook zou dóén. Je bent gewoon een pastoorskont-likkende, rozenkrans-knuffelende koorknaap. Hoe kon ik van jou verwachten dat je er de moed voor zou hebben? Ik dacht dat je gewoon weer naar je schooltje zou teruggaan en dat je mijn kletsverhaal over die wildeman uit het bos op Pine Ridge wel zou slikken.’

‘Dat heb ik ook gedaan.’

‘Wat?’

‘Toen,’ zei Joey. ‘Maar deze keer niet.’

P.J. was zichtbaar verbijsterd. Voor hem was het de eerste en enige keer dat hij deze vreemde avond en nacht meemaakte. Joey had er al een variant van achter de rug, en alleen Joey kreeg nu de kans te doen wat hij moest doen.

Joey raapte de dertig dollar naast hem van de grond op. Terwijl hij zich nog half achter de balustrade schuilhield, wierp hij het geld naar P.J. Hoewel het tot een propje verfrommeld was, vloog het maar tot het eind van het koor en kwam niet eens over de omheining van het sanctuarium. ‘Neem je zilverlingen terug.’

Even scheen P.J. als met stomheid geslagen. Toen zei hij: ‘Wat een merkwaardige opmerking, broertje.’

‘Wanneer heb je je pact gesloten?’ vroeg Joey. Hij hoopte dat hij zich niet in P.J.’s psychotische fantasie had vergist en dat hij er goed genoeg op kon inspelen om P.J. uit zijn kalme zelfvoldaanheid te rammelen.

‘Pact?’ vroeg P.J.

‘Wanneer heb je je ziel verkocht?’

P.J. richtte zijn aandacht op Celeste. ‘Jij hebt hem vast en zeker geholpen om erachter te komen. In zijn hoofd zitten geen duistere hersenkronkels om hem zelf de waarheid te laten ontdekken. Zeker niet in die paar uur nadat hij mijn kofferbak heeft geopend. Je bent een interessante jongedame. Wie ben je?’

Celeste gaf geen antwoord.

‘Het meisje langs de weg,’ zei P.J. ‘Zoveel weet ik wel. Ik zou je al te pakken hebben gehad als Joey niet tussenbeide was gekomen. Maar wie en wat ben je nog méér?’

Geheime persoonlijkheden. Dubbele persoonlijkheden. Samenzweringen. P.J. was inderdaad actief vanuit de complexe en melodramatische wereld van een paranoïde psychopaat met religieuze waanvoorstellingen, en kennelijk zag hij in Celeste een verschijning uit een andere wereld.

Ze bleef zwijgend ineengedoken achter de balustrade zitten, een hand op haar geweer dat op de grond van het presbyterium lag.

Joey hoopte dat ze het wapen nog niet zou gebruiken. Eerst moesten ze P.J. binnen schotbereik dieper de kerk in lokken, of hem ervan overtuigen dat ze geen wapens nodig hadden en genoeg konden vertrouwen op de heilige grond waarop ze zich bevonden.

‘Weet je waar die dertig dollar vandaan kwamen, Joey?’ vroeg P.J. ‘Uit de handtas van Beverly Korshak. Nu moet ik het wel oprapen en later weer in je zak stoppen. Het bewijsmateriaal bewaren.’

Eindelijk begreep Joey welke rol zijn broer voor hem in petto had. Joey moest de schuld krijgen van alles wat zijn broer had gedaan en vanavond nog zou gaan doen. Ongetwijfeld moest zijn eigen dood de schijn van zelfmoord wekken: pastoorskont-likkende, rozenkrans-knuffelende koorknaap gaat door het lint, doodt twaalf mensen in duivelsceremonie, beneemt zich het leven. Reportage om elf uur.

Twintig jaar geleden was hij aan dat lot ontkomen door P.J. niet op Coal Valley Road te volgen, maar nu had hij voor een vrijwel even kwalijk ander lot gekozen. Hij moest beide opties dit keer vermijden.

‘Je vroeg wanneer ik mijn ziel heb verkocht,’ zei P.J. Hij bleef zich bij de boogdeur van het voorportaal ophouden. ‘Ik was dertien, jij was tien. Ik had zo’n boek in handen gekregen over satanisme, de Zwarte Mis … het betere werk. Ik was er rijp voor, Joey. Ik hield mijn eigen leuke ritueeltjes in het bos. Kleine dieren op mijn altaartje tussen de bomen. Ik was bereid om je te kelen, jong, of je je hart uit te snijden als het niet anders kon. Maar zover is het niet gekomen. Het bleek gemakkelijker. Ik denk dat er alleen maar voor nodig was om het zo hevig mogelijk te willen, met iedere vezel van mijn lichaam, met mijn hele hart; het zó graag willen dat het bijna ondraaglijk pijn deed. En dat opende de deur om hem binnen te laten.’

‘Hem?’ vroeg Joey.

‘Satan. De Droes, Bokkenpoot, die enge ouwe Beëlzebub,’ zei P.J. op schertsend theatrale toon. ‘Maar zo is hij eigenlijk helemaal niet, hoor, Joey. In ’t echt is hij een warm en lekker harig lief beest, althans voor degenen die hem omarmen.’

Hoewel Celeste op haar hurken achter de balustrade bleef zitten, ging Joey in zijn volle lengte staan.

‘Inderdaad, jong,’ moedigde P.J. hem aan. ‘Wees maar niet bang. Je grote broer spuit geen groen vuur uit zijn neus en hij laat ook geen leerachtige vleugels groeien.’

Woestijndroge hitte sloeg nog door de vloer op.

Er begon zich condens op sommige ramen te vormen, als gezichten van geesten die zich tegen het glas drukten.

‘Waarom heb je het gedaan, P.J.?’ vroeg Joey, voorgevend dat hij geloofde in dingen zoals zielen en handeltjes met de duivel.

‘Ach, weet je wat het is, jong, ik was toen al beroerd van het idee om straatarm te zijn, bang om later een nutteloos stuk afval te worden, zoals vader. Ik wilde geld op zak hebben, toffe auto’s als ik er oud genoeg voor was, de mooiste meiden bij de vleet. En er was geen schijn van kans dat zulke dingen me in de schoot zouden vallen zoals ik toen was, als een van de jongens Shannon in zijn kamertje in het souterrain naast de stookketel. Maar zodra ik het pact had gesloten … enfin, je weet wat er gebeurd is. De held van het sportveld. De beste cijfers op school. De populairste bink. De meisjes stonden te trappelen om hun benen voor me te spreiden – en zelfs als ik er eentje liet vallen bleven ze van me houden, naar me verlangen, zelden nooit een kwaad woord over me. En toen een volledige beurs voor een room-katholieke universiteit! Is dat ironie, of niet?’

Joe schudde zijn hoofd ontkennend. ‘Nee, je bent altijd een goede atleet geweest, als jochie al. En verdomd intelligent. En iedereen was gek op je. Je hebt die dingen altijd al gehád, P.J.’

‘Om de sodemieter niet!’ zei P.J., voor het eerst met stemverheffing. ‘God heeft me niets gegeven toen ik ter wereld kwam. Niks. Alleen maar kruisen te dragen. Hij is een groot voorstander van menselijk lijden, God. Een echte sadist. Ik had helemaal niets tot ik mijn pact sloot.’

Logisch redeneren zou geen enkel effect op hem hebben, en zeker niet als zijn psychose al in zijn vroegste jeugd wortelde. Hij was al te diep in zijn waanzin verstrikt geraakt. De enige kans om hem in een onvoordelige positie te manoeuvreren was inspelen op zijn fantasiewereld, hem daartoe aanmoedigen.

P.J. zei: ‘Waarom probeer je het zelf niet eens, Joey? Je hoeft er geen duivelsgezangen voor te leren, geen rituelen in het bos voor te houden, niets van dat al. Je moet het gewoon willen, er je hart voor openstellen, en dan kun je je eigen metgezel kiezen.’

‘Metgezel?’

‘Zo heb ik bijvoorbeeld Judas. Een meerijder van mijn ziel. Ik heb hem uitgenodigd in me te komen. Ik heb hem even uit de hel gelaten en in ruil daarvoor zorgt hij goed voor me. Hij heeft grote plannen voor me, Joey. Roem en rijkdom. Hij wil elk verlangen dat ik heb bevredigen, want hij ondergaat alles via mij – hij voelt de vrouwen die ik bezit, proeft de smaak van champagne met me mee en deelt het gevoel van macht, de glorieuze macht wanneer het tijd is om te doden. Hij heeft alleen het allerbeste met me voor, Joey, en hij zorgt ervoor dat ik het krijg. Jij zou ook een metgezel moeten hebben, jong. Ik kan daarvoor zorgen. Dat meen ik.’

Joey was sprakeloos door de verbazende complexiteit van P.J.’s verwrongen fantasie over Faustiaanse zielsverkwanseling, verhandelde vervloeking en bezittingen. Als Joey in de afgelopen twintig jaar niet bijna alles over de vreemdsoortige psychische afwijkingen had gelezen, zou hij niets begrepen hebben van de aard van het monster in mensengedaante waarmee hij te maken had. Toen hij deze avond de eerste keer had meegemaakt, kon hij er met geen mogelijkheid iets van begrijpen, omdat hem toen de nodige kennis van het onderwerp ontbrak.

P.J. zei: ‘Je moet het gewoon willen, Joey. Dan vermoorden we die meid hier. Een van de jongens van Dolan is zestien. Fikse knaap. We kunnen het doen voorkomen alsof híj het allemaal gedaan heeft en daarna zelfmoord pleegde. Jij en ik nemen de benen en dan zijn we voorgoed samen, hechter dan broers, hechter dan ooit tevoren.’

‘Waar heb je me werkelijk voor nodig, P.J.?’

‘Hé zeg, ik heb je niet nódig, Joey. Ik ben er niet op uit om je ergens voor te gebruiken. Ik hou gewoon van je. Dacht je dat ik niet van je hield? Dat doe ik wel. Je bent mijn jongere broer. Je bent toch mijn enige jonge broertje? Waarom zou ik je niet aan mijn zijde willen hebben en mijn geluk met je delen?’

Joey’s mond was droog geworden, en niet alleen van de plotselinge intense warmte. Voor het eerst nadat hij op de landweg de afslag naar Coal Valley Road had genomen, verlangde hij naar een dubbele Jack Daniel’s. ‘Ik denk dat je me alleen nodig hebt om dat crucifix voor je van de muur te halen. Of misschien om het ondersteboven te hangen.’

P.J. zweeg.

‘Ik denk dat je niets liever wilt dan het tafereeltje voltooien waarmee je begonnen was. Maar nu durf je de kerk niet verder binnen te komen omdat wij het altaar hebben hersteld.’

‘Je hebt helemaal niets hersteld,’ hoonde P.J.

‘Ik wil wedden dat als ik het crucifix neerhaal, de kaarsen uitblaas en het altaar opruim, dus als ik alles hier weer veilig voor je maak, dat je ons dan allebei vermoordt, zoals je aldoor al van plan was.’

‘Kom, kom, jong, je ziet toch wel tegen wie je het hebt? Ik ben je broer. Je broer die bij je knokpartijen altijd voor je opkwam, die goed voor je zorgde! Heb ik je ooit kwaad gedaan? Zal ik je ooit kwaad doen? Dat slaat toch nergens op?’

Celeste ging naast Joey staan, alsof ze vond dat het laten zien van een beetje moed van haar kant P.J. er beter van zou doordringen dat zij en P.J. alle vertrouwen hadden in de bescherming van de symbolen om hem heen. Hun vertrouwen zou zijn onzekerheid kunnen stimuleren.

‘Als je niet bang voor de kerk bent, waarom kom je dan niet een eindje dichterbij?’ vroeg Joey.

‘Waarom is het hier zo warm?’ P.J. trachtte zo zelfverzekerd als gewoonlijk te zijn, maar twijfel spande zijn stem. ‘En waarom zou ik hier ergens bang voor zijn? Nergens voor.’

‘Kom dan binnen.’

‘Er is hier niets heiligs.’

‘Bewijs het. Steek je vingers in het wijwater.’

P.J. keek naar de marmeren wijwatervont rechts van hem. ‘Toen ik hier kwam was het ding droog. Jullie hebben dat water er zelf in gedaan.’

‘O ja?’

‘Het is niet gezegend,’ zei P.J. ‘Jij bent verdomme toch geen priester? Het is gewoon water.’

‘Steek je vingers er dan maar eens in.’

Joey had eens gelezen over religieus gestoorden die, in de mening dat ze satanische krachten bezaten, blaren op hun vingers konden krijgen als ze hun vingers in wijwater staken, of een crucifix aanraakten. Echte en pijnlijke blaren, zij het uitsluitend ontstaan door hun suggestieve vermogens, door de kracht van hun geloof in hun eigen geesteszieke fantasie.

Toen P.J. met enige schroom naar het laagje wijwater bleef kijken, zei Joey: ‘Toe dan, steek je vingers erin. Doe het, of ben je soms bang dat het water je hand bijt, of als een zuur wegbrandt?’

Aarzelend strekte P.J. zijn hand uit naar de marmeren schaal. Als nerveuze libellen trilden zijn gespreide vingers boven het water. Daarna trok hij zijn hand terug.

‘Jezus,’ zei Celeste zacht.

Ze hadden een mogelijkheid gevonden om P.J.’s waanzin te gebruiken als hun bescherming tegen hem.

Toen Joey deze avond voor de eerste keer had meegemaakt was hij nog maar een jongen geweest, nauwelijks twintig, gesteld tegenover een oudere broer die een psychopaat was met een grote sluwheid en hoge intelligentie. Nu, na twintig jaar meer ervaring met P.J., was het psychologische voordeel aan zijn kant.

‘Je kunt ons niets maken,’ zei Joey. ‘Niet in deze gewijde ruimte. Je kunt hier niets doen wat je van plan was, P.J. Nu niet meer, niet nu we God weer tussen deze muren hebben teruggehaald. Het enige wat je nog kunt doen is er gauw vandoor gaan. Het wordt uiteindelijk wel weer ochtend, en we wachten gewoon af tot men ons gaat zoeken, of tot iemand de lijken van de Bimmers vindt.’

P.J. probeerde zijn hand weer in het water te steken, maar het lukte hem niet. Met een woordeloze kreet van angst en frustratie schopte hij tegen de vont.

De wijde marmeren schaal viel van de gegroefde standaard en zodra de vont tegen de grond sloeg, putte P.J. de nodige moed uit zijn destructieve actie om de kerk te willen inrennen.

Joey bukte zich en raapte zijn geweer op.

Maar terwijl de inhoud van de schaal over de grond stroomde, stapte J.P. in het zich snel verspreidende water. Er steeg een wolk zwavelachtige damp rond zijn voeten op, alsof het water inderdaad gewijd was en met grote vernietigende kracht aanviel op de schoenen van een door de duivel bezeten mens.

Joey begreep dat de vloer bij de ingang van de kerk veel heter moest zijn dan die in het sanctuarium – beangstigend heet.

P.J. had het zelf ook moeten beseffen, omdat hij de uitzonderlijke en toenemende warmte in de kerk al had opgemerkt. Maar in zijn krankzinnigheid reageerde hij niet met verstand maar in bijgelovige paniek. De opstijgende damp van het hete ‘wijwater’ versterkte zijn bizarre waanidee en hij schreeuwde alsof zijn voeten ook werkelijk verbrandden. In feite leed hij hevige pijn, want voor iemand die door psychosomatisch lijden wordt getroffen, is ingebeelde pijn even erg als echte. P.J. slaakte een kreet van miserabele wanhoop, gleed uit en viel in het water, waarbij hij jammerend en schreeuwend op handen en knieën in nog meer damp terechtkwam. Hij hief zijn handen, zag zijn walmende vingers en bracht ze naar zijn gezicht, maar trok ze onmiddellijk weer weg, alsof de waterdruppels de tranen van de Heiland waren die zijn lippen en wangen schroeiden en hem half verblindden. Hij sprong overeind en wankelde terug door het voorportaal en de hoofdingang het donker in. Afwisselend brulde hij woedend en jammerde in pure doodsangst; het klonk nog het meest als een wild dier dat ondraaglijk veel pijn lijdt.

Joey had zijn Remington-geweer maar half geheven. P.J. was niet dicht genoeg bij hem gekomen om een schot te wagen.

‘Godallemachtig,’ zei Celeste bevend.

‘Daar hadden we verbazend veel geluk mee,’ beaamde Joey.

Maar ze hadden het niet over hetzelfde.

Ze vroeg: ‘Wat voor geluk bedoel je?’

‘De hete vloer.’

‘Zo heet is die vloer niet,’ zei ze.

Hij fronste. ‘Nou, het moet daar toch wel een heel stuk heter zijn dan aan deze kant. Ik vraag me zelfs af hoelang we hier nog veilig kunnen blijven.’

‘Het was de vloer niet.’

‘Maar je zag toch …’

‘Het was hém.’

‘Hem?’

Ze was al even bleek geworden als de verwrongen spookachtige gezichten van de condens op de kerkramen. Ze staarde naar de plas water die nog licht nadampte aan het eind van het middenpad tussen de banken en zei: ‘Hij kon het water niet aanraken. Hij was het niet waardig.’

‘Nee, onzin. Het was gewoon het contact van het koude water met de hete vloer. Damp …’

Ze schudde haar hoofd heftig. ‘Ontaard. Hij kon niet iets heiligs aanraken.’

‘Celeste …’

‘Ontaard, smerig, verdorven.’

Bang dat ze op de rand van hysterie was geraakt, vroeg hij: ‘Weet je het niet meer?’

Celeste keek hem strak aan en hij zag zo’n helder inzicht in haar blik dat hij alle gedachten aan paniekaanvallen en hysterie verwierp. Haar doordringende blik had zelfs iets merkwaardig nederigs. Ze was niets vergeten. Niets. Hij begreep dat haar waarnemingsvermogen veel scherper was dan het zijne.

Toch zei hij: ‘Wij hebben dat water in de vont gedaan.’

‘En?’

‘Niet door een priester gewijd.’

‘En?’

‘Wij hebben het erin gedaan. Het is gewoon water.’

‘Ik heb gezien welke uitwerking het op hem had.’

‘Gewoon stoom …’

‘Nee, Joey, nee, nee, nee.’ Ze sprak snel, bijna zonder adempauze, in een verwoede poging hem te overtuigen: ‘Ik heb een glimp van zijn handen opgevangen, ook een deel van zijn gezicht, en ze zaten vol blaren, zijn huid was rood en verveld, dus die stoom kan niet zó heet zijn geweest, niet van een houten vloer.’

‘Psychosomatische verwondingen,’ zei hij.

‘Nee.’

‘Kracht van de geest, zelfhypnose.’

‘Er is niet veel tijd meer,’ drong ze aan en keek naar het crucifix en de kaarsen, alsof ze zich ervan wilde overtuigen dat er aan hun decor niets veranderd was.

‘Ik denk niet dat hij terugkomt,’ zei Joey.

‘Hij komt terug.’

‘Maar we spelen toch regelrecht in op zijn fantasie? We hebben hem de stuipen op het lijf …’

‘Nee. Je kunt hem niet bang maken. Hij vreest niets.’

Zelfs in haar overtuiging scheen ze enigszins aangeslagen, als in shock. Maar Joey was de wonderlijke zekerheid toegedaan dat ze niet zoals het leek in verwarring was, maar op een bewustzijnsniveau en met een inzicht functioneerde die hij nooit had gekend. Verscherpte waarneming.

Ze sloeg een kruis. ‘In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest …’ Ze bracht Joey nog meer van streek dan P.J. al had gedaan.

‘Een moorddadige psychopaat,’ zei Joey nerveus, ‘zit vol woede, dat is zeker, maar hij kan even ontvankelijk voor angst zijn als een normaal iemand. Velen van hen …’

‘Nee. Hij is de vader van de angst …’

‘… velen van hen leven in voortdurende doodsangst …’

‘… de vader van leugens, zo’n onmenselijke woede …’

‘… zelfs als ze machtsfantasieën hebben zoals hij, leven ze in angst voor …’

‘… woede jaagt hem eeuwig voort.’ Haar expressieve ogen waren glazig, bezeten. ‘Hij geeft nooit op, nooit, heeft niets te verliezen, in een eeuwige staat van haat en woede, al sinds de val van …’

Joey keek naar het plasje water waarin P.J. was uitgegleden. De kerk was nog warmer geworden, smoorheet, maar er sloeg geen damp meer van het water af. In ieder geval was dat niet ‘de val’ die ze had bedoeld.

Na enige aarzeling vroeg hij: ‘Waar hebben we het eigenlijk over, Celeste?’

Ze scheen naar stemmen te luisteren die alleen zij kon horen. ‘Hij komt eraan,’ fluisterde ze bevend.

‘Je hebt het niet over P.J., hè?’

‘Hij komt eraan.’

‘Wat? Waar?’

‘De metgezel.’

‘Judas? Er is geen Judas. Dat is zijn fantasie.’

‘Hoger dan Judas.’

‘Celeste, wees nou toch even serieus! De duivel zit heus niet écht in P.J.’

Celeste was al even van streek door zijn beroep op haar nuchtere verstand als hij door haar onverwachte onderdompeling in het volslagen mystieke. Ze greep hem bij de revers van zijn denim jack. ‘Je tijd raakt op, Joey. Er is niet veel tijd meer om te geloven.’

‘Ik geloof …’

‘Niet in wat er echt toe doet.’

Celeste liet hem los en sprong over de balustrade van het presbyterium in het koor. Ze kwam stevig op haar voeten neer.

‘Celeste!’

Ze rende naar het hekje van het sanctuarium en riep: ‘Kom mee, Joey! Raak de vloer aan waar het water ligt! Voel eens of het nog heet genoeg is om damp te vormen! Schiet op!’

Bang door haar en voor haar sprong Joey eveneens over de balustrade. ‘Wacht!’

Ze stortte zich door het hekje.

Boven het onophoudelijke geroffel van de regen op het dak weerklonk een ander geluid. Een toenemend gebrul. Het kwam niet uit de grond. Het kwam van buiten.

Celeste haastte zich naar het middenpad.

Hij keek naar de kerkramen aan de linker- en de rechterkant. Aan beide kanten duisternis.

‘Celeste!’ schreeuwde hij, terwijl hij zich door het hekje wrong. ‘Laat me je handen zien!’

Ze was al halverwege het looppad, maar keerde zich naar hem om. Haar gezicht glom van het zweet. Als een laagje glazuur. Glanzend van het kaarslicht. Het gelaat van een heilige, een martelares.

Het gebrul zwol aan: het geluid van de motor van een auto die in snelheid toenam.

‘Je handen!’ riep Joey wanhopig.

Ze hief haar handen.

Er zaten afgrijselijke wonden in haar verfijnde handpalmen. Zwarte gaten met dikke randen bloed.

Kerkramen verbrijzelend, dwars door muurplanken en wandsteunen en oude houten panelen met afbeeldingen van de Kruisgang heen rammend, stortte de Mustang zich zonder brandende lampen maar met loeiende motor en onder abrupt geclaxonneer de kerk binnen, en verpulverde de vloer onder de als ballonnen klappende banden. Met enorme kracht raasde de auto voort en ploegde onstuitbaar door de kerkbanken die krakend losbraken van hun bevestigingen, opgelicht werden en tegen elkaar smakten. Zittingen en knielbankjes stapelden zich boven op de volgende rij in een vloedgolf hout, in een geometrie van boetedoeningen, terwijl de razende Mustang met knarsende versnellingen en onder luid getoeter verder ploegde.

Joey liet zich in het middenpad op de grond vallen en beschermde zijn hoofd met zijn gevouwen armen, er heilig van overtuigd dat hij in deze orkaan van verbrijzelend hout ging sterven. Nog zekerder meende hij dat Celeste dit niet zou overleven, dat ze door het puin zou worden verpletterd, of later door P.J. aan de grond of tegen de muur zou worden genageld. Joey vond dat hij haar volkomen in de steek had gelaten, dat hij zichzelf in de steek had gelaten. Na de hagelbui gebroken glas en brokken pleisterwerk, na de stortvloed aan stukken hout, zou een regen van bloed volgen. Dwars door het gebrul van de Mustang, door de als waanzinnig brullende claxon, door het gerinkel van vallend glas en door het dreigend gekraak van inzakkende zolderingbalken, hoorde hij één bijzonder geluid dat op een griezelige manier los scheen te staan van alle andere geluiden, en hij wist op hetzelfde moment wat voor een geluid het was: het gekletter en de bonk van het bronzen crucifix dat van de muur achter het sanctuarium op de grond viel.

17

Als een roedel snuffelende en hijgende wolven heerste nu de koude wind tussen het puin in de kerk.

Joey lag met zijn gezicht naar beneden onder een hoop brokstukken van kerkbanken en muursteunen, en hoewel hij geen pijn had, was hij bang dat zijn benen verbrijzeld waren. Maar toen hij zich eindelijk durfde te verroeren, voelde hij dat hij geen verwondingen had en dat hij ook niet onder het puin vastzat.

Het puin boven op hem was een uit meerdere lagen bestaande, driedimensionale doolhof. Joey moest zich kruipend in alle bochten wringen, als een op ratten jagende fret die de diepste holten van een oude houtstapel doorzoekt.

Dakspanen, tengels en andere stukken puin bleven nog kletterend uit de vernielde muur en de beschadigde zoldering vallen. De wind bespeelde de smalle en kronkelige holten in de puinhopen alsof het orgelpijpen waren, en floot een spookachtige, toonloze muziek. Maar de motor van de Mustang zweeg.

Nadat Joey zich door een heel smalle ruimte tussen eikenhouten planken – glad gepolijst door de knieën van biddende gelovigen – had gewrongen, bereikte hij een voorwiel van de Mustang. De band was lek en de bumper zat eromheen als een stuk verfrommeld papier.

Uit het chassis droop van onderen groenige antivries, als drakenbloed. De radiateur was opengereten.

Hij wrong zich verder langs de auto. Een eindje voorbij het linkerportier vond hij een opening waar hij tussen de zijkant en het omringende puin rechtop kon staan.

Hij hoopte zijn broer dood in de Mustang aan te treffen, wenste dat P.J. als gevolg van de klap de stuurstang dwars door zijn borst had gekregen, of dat hij half door de voorruit was geslingerd. Maar het linkerportier stond net ver genoeg open om eruit te kunnen ontsnappen en P.J. was weg.

‘Celeste!’ riep Joey.

Geen antwoord.

P.J. moest naar haar op zoek zijn.

‘Ce-lés-te!’

Hij rook benzine. De brandstoftank was opengebarsten.

Het puin om hem heen, stukken van houten zittingen en rugleuningen en afgerukte bankpoten, lag hoger opgestapeld dan de hoogte van de auto. Hij kon niet veel van de kerk zien.

Joey hees zich op het dak van de Mustang. Hij ging rechtop staan, met zijn rug naar de doorboorde muur en de door regen gekliefde duisternis.

De St.-Thomas was vervuld van een vreemd licht en zwierende schaduwen. Een paar zolderinglampen brandden nog. Achterin de kerk viel een regen wit-goud-blauwe vonken uit een kapotte fitting in de zoldering.

In het sanctuarium waren de kaarsen omgevallen toen het gebouw op zijn grondvesten schudde onder de klap van de rammende auto. De lakens op de verhoging stonden in brand.

De heen en weer bewegende, in elkaar grijpende schaduwen vormden een verwarrend weefsel, maar één bewegende schaduw met een rechtlijnig doel trok Joey’s aandacht. P.J. kwam uit de omloop naar het presbyterium. Hij droeg Celeste. Ze lag bewusteloos als een kind in zijn armen, haar hoofd achterovergebogen, zodat haar zachte keel geheel te zien en kwetsbaar was. Haar zwarte haar reikte bijna tot de grond.

Jezus, nee!

De adem stokte Joey even in zijn keel.

Toen zoog hij zijn longen vol lucht.

Hij sprong van het dak van de Mustang op de gekreukelde motorkap en klauterde over de berg kerkbanken, balken en verwrongen stukken muurbeschot. Het puin verschoof onder zijn gewicht en dreigde hem door openingen op te slokken in een muil vol gemeen versplinterde planken en verbogen spijkers, maar hij bleef in wankel evenwicht doorlopen, zijn armen gespreid als een houthakker op een vlot van bijeengebonden boomstammen.

P.J. beklom de drie treden van het altaar.

De muur achter het sanctuarium, zonder crucifix, zwermde van door vlammen geworpen schaduwen.

Joey sprong van de hoop puin in een open ruimte voor de omheining van het sanctuarium.

P.J. liet Celeste op het altaar boven op de brandende lakens vallen, alsof ze geen vrouw was – een bijzondere en intens gewenste vrouw bovendien – maar een hoop afval.

‘Nee!’ schreeuwde Joey. Hij sprong over de omheining en struikelde de ronde omloopgang in die naar het koor en het hoogaltaar leidde.

Haar regenjas vatte vlam. Hij zag de vlammen gretig van die nieuwe brandstof opspringen.

Haar haar! Celestes haar!

Gepijnigd door het vuur kwam ze bij bewustzijn en schreeuwde het uit.

Terwijl hij door de omloop rende en de gang van het presbyterium bereikte, zag Joey P.J. over Celeste gebogen staan, op de brandende lakens, geen acht slaand op het vuur rond zijn voeten, gekromd als een gebocheld beest, de hamer in zijn geheven hand om toe te slaan.

Joey’s hart bonkte zo zwaar als de vuist van de Dood op een deur. Hij rende door het presbyterium naar het altaar.

De hamer zwaaide in een boog naar beneden.

Haar kreet van doodsangst. Hartverscheurend. Afgesneden door het geluid van de stalen hamer die haar schedel kraakte.

Onder aan de altaartrap slaakte Joey een blatend gejammer.

P.J. keerde zich bliksemsnel om. ‘Broertje van me,’ grijnsde hij. In zijn ogen dansten reflecties van de vlammen. Zijn gezicht zat onder de blaren van waterbrand. Triomfantelijk hief hij de van bloed druipende hamer. ‘Laten we haar vastnagelen!’

‘Néééé!’

Er fladderde iets voor Joey’s ogen. Nee. Niet erlangs. Het gefladder gebeurde helemaal niet in de kerk, het was niet echt. Achter zijn ogen. Als een voorbijvliedende schaduw van vleugels op rimpelend, door zonlicht glinsterend water.

Alles was veranderd.

Het vuur was verdwenen.

Evenals P.J.

Het crucifix hing weer aan de muur. De kaarsen stonden weer allemaal rechtop, de lakens op het geïmproviseerde altaar brandden niet.

Celeste greep hem bij zijn schouder, keerde hem om en pakte de revers van zijn jasje.

Zijn adem stokte van stomme verbazing.

Ze zei: ‘Je tijd raakt op, Joey. Er is niet veel tijd meer om te geloven.’

Hij hoorde zichzelf stamelen. ‘Ik geloof …’

‘Niet in wat belangrijk is,’ viel ze hem in de rede.

Ze liet hem los en sprong over de balustrade van het presbyterium in het koor. Ze kwam stevig op haar voeten neer.

Er zat geen groot gat met scherpe punten in de muur. De Mustang had zich nog niet door de muur geboord.

Herhaling.

Joey was weer in de tijd teruggeslingerd. Geen twintig jaar, zoals de eerste keer. Vijf minuten, hoogstens.

Een kans om haar te redden.

Hij komt eraan.

‘Celeste!’

Ze rende naar het hekje van het sanctuarium en riep: ‘Kom mee, Joey! Raak de vloer aan waar het water ligt! Voel eens of het nog heet genoeg is om damp te vormen! Schiet op!’

Joey legde zijn hand op de balustrade, klaar om eroverheen te springen en haar te volgen.

Nee. Doe het deze keer goed. Laatste kans. Doe het goed.

Celeste rende door het hekje van het sanctuarium.

Boven het onophoudelijke getrommel van de regen op het dak weerklonk een ander geluid. Een toenemend gebrul. De Mustang.

Hij komt eraan.

In de beangstigende overtuiging dat hij kostbare seconden verknoeide, en dat deze herhaling sneller ging dan de oorspronkelijke gebeurtenissen, griste Joey zijn geweer van de grond.

Celeste haastte zich naar het middenpad.

Verwoed schreeuwde hij: ‘Ga opzij! De auto!’ toen ze zich met haar geweer over de balustrade wierp.

Ze was al halverwege het looppad, zoals de eerste keer. Ze keerde zich om, zoals de eerste keer. Haar gezicht glom van het zweet. Als een laagje glazuur. Glanzend van het kaarslicht. Het gelaat van een heilige, een martelares.

Het gebrul van de Mustang zwol aan.

Verwonderd keerde ze zich half om naar de ramen en hief haar handen.

Er zaten afgrijselijke wonden in haar verfijnde handpalmen. Zwarte gaten met dikke randen bloed.

‘Rennen!’ schreeuwde hij, maar ze verroerde zich niet.

Deze keer greep hij niet eens naar de omheining voordat de Mustang door de muur ramde. Een vloedgolf glas en hout en kalk en kapotte kerkbanken hoopte zich op voor het ornament op de motorkap – een paard in volle draf – en vloeide langs de beide bumpers tot de Mustang bijna onder het puin was bedolven.

Een lang stuk hout, rondzwiepend als een wapen van een krijger, floot door de lucht, trof Celeste en sloeg haar tegen de grond toen ze al over de helft van het middenpad was – iets wat Joey vanaf het punt waar hij had gestaan niet had waargenomen toen hij de auto de eerste keer door de muur had zien rammen.

Met een dubbele knal van klappende banden kwam de auto in opgestapeld puin tot stilstand, en zelfs boven het gekletter van de laatste omtuimelende banken uit hoorde Joey heel duidelijk het merkwaardig losstaande kling-geluid van het bronzen kruis dat van de muur achter het sanctuarium viel.

Hij lag nu niet zoals de eerste keer half begraven onder het puin midden in de kerk, maar stond nog in het sanctuarium, alleen getroffen door de grijswitte stofwolken die de naar binnen blazende wind uit het puin opjoeg. En deze keer was hij gewapend.

Hij laadde het zware jachtgeweer en schopte het hekje van de omheining open.

De ravage was nog niet helemaal tot rust gekomen en er viel nog puin uit de hoek van het dak dat was ingezakt door het wegslaan van de steunbalken. Toch leek het laatste restje kabaal veel harder te klinken dan toen hij half verdoofd onder het puin had gelegen.

Voor zover hij de vernieling kon beoordelen, lag het puin er precies zo bij als de eerste keer. Hij kon niet regelrecht en gemakkelijk bij de Mustang komen. Slechts een deel ervan was door holten in de puinhoop te zien.

Deze keer moest hij het goed doen. Geen fouten. Maak hem af.

Met het geweer onder zijn arm beklom Joey de gevaarlijk opeengestapelde kerkbanken. Verraderlijk krakend en kreunend wiebelden en sidderden ze onder zijn voeten. Op zijn hoede voor spijkerpunten en scherpe glasscherven klom hij niettemin snel over ondersteboven gegooide banken, versplinterde raamkozijnen, gespleten stukken hout en brokken muurbeschot; hij was nu vlugger bij de auto dan de eerste keer, toen hij zich door het puin heen naar boven had moeten wurmen.

Terwijl hij van een kerkbank op de motorkap sprong, joeg hij een schot hagel door het duistere interieur van de Mustang. Hij stond niet goed in evenwicht en de terugslag wierp hem bijna achterover. Maar hij wist rechtop te blijven, herlaadde de Remington en schoot nogmaals en nogmaals, vervuld van een verwoed maar verheugend gevoel van rechtvaardigheid, in de zekerheid dat P.J. deze loden hagelbui niet kon hebben overleefd.

De drie schoten dreunden als donderslagen en in de nagalm van het derde schot hoorde hij iets achter zich bewegen; het had niet direct met schuivend puin te maken, maar scheen heel doelgericht. Het was onmogelijk dat P.J. deze keer al uit de Mustang was gesprongen voordat Joey bij de auto was, volstrekt onmogelijk dat hij bovendien nog om Joey heen was gelopen! Joey keek achter zich naar omhoog – en zag uit zijn ooghoek het onmogelijke gebeuren. Daar kwam P.J. van de wankele stapel kerkbanken met schrikbarende snelheid recht op hem af en zwaaide een stuk hout boven zijn hoofd.

De platte kant van het zware stuk hout trof Joey hard op zijn rechterslaap. Hij viel op de motorkap en verloor zijn greep op het geweer. Instinctief rolde hij weg van zijn aanvaller, trok zijn knieën op en hield zijn hoofd in foetushouding naar beneden. De tweede klap ramde de linkerkant van zijn ribben en benam hem alle adem. Tevergeefs naar lucht snakkend rolde hij verder. De derde klap kwam op zijn rug neer en een stekende pijn flakkerde langs zijn ruggengraat. Hij rolde door de kapotgeschoten voorruit heen en viel over het dashboard op de voorste stoelen van de Mustang, waar hij in een nog veel diepere duisternis van bewusteloosheid raakte.

Toen hij bijkwam uit een omsloten ruimte vol zachtjes rondschuifelende nachtspinnen, meende hij dat hij maar heel kort buiten bewustzijn was geweest, toch zeker niet langer dan een minuut. Hij had nog de grootste moeite om adem te halen. Scherpe pijn in zijn ribben. De smaak van zijn eigen bloed.

Celeste.

Joey greep het stuur en schoof door buigzame stukken veiligheidsglas en loden hagelkorrels naar links. Voor zover het omringende puin het toeliet, duwde hij het portier open, maar de ruimte was groot genoeg om uit de auto in de oktoberwind en het flakkerende licht te kruipen.

In het voorportaal, boven de omgeworpen wijwatervont, viel een vonkenregen uit een fitting in de zoldering.

Aan de andere kant van de kerk gleden weerkaatsingen van vuur en schaduwen van vlammen als slangen tegen de muur van de sacristie op. In het hem omringende puin kon hij het vuur zelf niet zien.

Door de klap met het stuk hout tegen zijn rechterslaap kon hij met zijn rechteroog weinig zien. Wazige, kloppende omtrekken krioelden door fonkelende spooklichten.

Hij rook benzine.

Hij hees zich trekkend en schoppend op het dak van de Mustang. Hij was te duizelig om te kunnen staan. Op zijn knieën keek hij de kerkruimte rond.

Met zijn linkeroog zag hij P.J. de treden naar het altaar beklimmen met de bewusteloze Celeste in zijn armen.

De kaarsen waren omgevallen. De lakens op het altaar hadden vlam gevat.

Joey hoorde iemand vloeken en besefte dat hij zijn eigen stem hoorde. Hij vervloekte zichzelf.

P.J. liet Celeste cru op de gloeiende altaarverhoging vallen en greep de hamer.

Joey hoorde snikken waar eerst gevloek was geweest. Een verwoestende pijn explodeerde door zijn linkerzij en door zijn gebroken ribben.

De hamer. Hoog geheven.

Door het vuur tot bewustzijn gepriemd schreeuwde Celeste het uit.

Vanaf de altaarverhoging tuurde P.J. de kerk in, naar de Mustang, naar Joey, en zijn blik was vervuld van een duivels licht.

De hamer kwam krakend neer.

Een snelle trilling. Achter Joey’s ogen. Als een vliedende schaduw van vleugels op rimpelend, door zonlicht glinsterend water. Als de vlucht van engelen, half waargenomen aan de rand van zijn gezichtsveld.

Alles was veranderd.

Zijn ribben waren nog niet gebroken.

Hij kon helder zien.

Hij was nog niet door zijn broer geslagen.

Terugspoelen. Herhaling.

O, Jezus.

Nog een herhaling.

Nog een kans.

Ongetwijfeld zou het de laatste kans zijn.

En hij was niet zover in de tijd teruggeworpen als de eerste keer.

Het terrein van zijn mogelijkheden was kleiner dan ooit en bood hem minder tijd tot nadenken; zijn kansen om hun lot te wijzigen waren mager, want nu had hij zelfs geen speling meer voor de geringste beoordelingsfout. Nu had de Mustang zich al de kerk ingeboord, nu brandde het altaar al en nu worstelde Joey zich al door het opgestapelde puin om op de motorkap te springen en de trekker van de Remington over te halen.

Hij hield zich net op tijd in om zijn voorgaande fout te kunnen vermijden. In plaats daarvan vuurde hij een schot af naar de opgestapelde brokken kerkbank achter hem, naar het punt waar P.J. hem met het stuk hout had aangevallen. Het schot hagel joeg door lege lucht. P.J. was er niet.

Verward keerde Joey zich om naar de auto en schoot door de voorruit, zoals hij eerder had gedaan, maar er klonk geen geschreeuw in het interieur, zodat hij zich voor zijn rugdekking weer bliksemsnel omkeerde. Geen P.J. die met een stuk hout op hem afkwam.

Jezus! Wéér verpest, wéér verpest, wéér helemaal fout. Denk na, denk na!

Celeste. Daar ging het allemaal om. Om haar.

Vergeet je wraak op P.J. Zorg dat je eerder bij Celeste bent dan hij.

Hij nam zijn geweer mee, hoewel dat zijn bewegingen belemmerde, en klauterde over de omgeworpen zitbanken en knielbankjes door het puin naar het eind van het schip en terug naar het middenpad tot het punt waar hij had gezien dat Celeste door het rondzwiepende stuk hout bewusteloos was geslagen. Ze was er niet.

‘Celeste!’

In het sanctuarium sjokte een gebogen gestalte door de omloopgang, in de als derwisjen dansende reflecties van het vuur op het altaar boven hem. Het was P.J. Hij droeg Celeste.

De doorgang op het middenpad was geblokkeerd. Joey rende tussen twee rijen banken door naar het zijpad langs de niet-beschadigde kerkmuur en spurtte langs de ongebroken en beregende ramen naar de omheining van het sanctuarium.

In plaats van regelrecht naar het altaar te lopen, zoals de eerste keer, liep P.J. met Celeste in zijn armen de deur van de sacristie door.

Joey sprong over de omheining, alsof hij te gretig een aangeboden sacrament wilde aannemen, en schoof snel maar op zijn hoede langs de muur van de sacristie. Hij aarzelde bij de deur, bang om bij het openen een klap van een eind hout of een geweerschot in zijn gezicht te krijgen, maar toen deed hij wat hij moest doen, het enige juiste wat hij moest doen, en liep door tot aan de drempel.

De deur naar de sacristie was afgesloten. Op slot.

Hij deed een stap achteruit, richtte zijn geweer en vuurde. Het schot sloeg het slot stuk en joeg de deur open.

De sacristie was verlaten – afgezien van het lijk van Beverly Korshak dat als een bleke vormloze hoop onder een plastic lijkkleed in een hoek lag.

Joey liep door naar de uitgang aan de andere kant. De deur zat met een grendel aan de binnenkant op slot, zoals toen hij de kamer had verlaten.

Hij opende de deur naar het souterrain.

In het maangele licht onder hem gleed een slangachtige schaduw in een spiraalvorm en strekte zich uit het zicht om een hoek heen.

De trap was van ongeverfd hout, en hoe hij ook probeerde om zo stil mogelijk te zijn, zijn laarzen gaven toch op elke tree een holle tik die klonk als het bedachtzame aftellen van een klok voor de Dag des Oordeels.

In gortdroge golven, in gloeiende vlagen, in zinderende luchtstromen steeg hitte uit het souterrain omhoog en op de trap had hij het gevoel dat hij in een smeltoven afdaalde. De lucht rook sterk naar oververhitte zolderingbalken die op het punt stonden vlam te vatten, naar de hete stenen van de gemetselde muren, naar gloeiend cement van de betonnen vloer – en naar een spoortje zwavel afkomstig van de ondergrondse mijnbrand.

Toen hij van de laatste tree op de vloer stapte, zou het hem niet verbaasd hebben wanneer hij had gezien hoe de rubber hakken van zijn laarzen door het contact met de hete vloer zouden zijn gesmolten. Het zweet droop van hem af en zijn haar viel in sluike druipende slierten voor zijn gezicht.

Hij zag dat het souterrain in verschillende ruimten was opgesplitst, van elkaar gescheiden door lage, gewelfde doorgangen, zodat het niet mogelijk was van de ene ruimte in de volgende te kijken. Het eerste vertrek werd slechts verlicht door een enkele kale gloeilamp bedekt met een dikke laag aangekoekt vuil, vastgeschroefd in een fittingholte tussen twee zolderingbalken, waardoor de spreiding van het licht aanzienlijk werd belemmerd.

Een dikke zwarte spin, hoorndol van de hitte en de zwaveldamp, rende in de plafondholte voor de lamp als bezeten rond op de als kristal glanzende draden van haar web. Haar sterk vergrote schaduw holde schokkerig over de vloer in een spiraal waar Joey misselijk en duizelig van werd toen hij er op zijn weg naar het volgende vertrek overheen liep.

Bovengronds was de St.-Thomas een heel gewone houten kerk, typerend voor het mijndistrict, maar het metselwerk van de fundering zat veel steviger in elkaar; het leek ouder dan de staat Pennsylvania en had een gotische zwaarte die het hart gevangenhield. Het kwam Joey voor dat hij niet alleen in het souterrain van een Amerikaanse provinciekerk was afgedaald, maar gelijktijdig in de bespookte catacomben van Rome – een oceaan, een continent en een millennium verwijderd van Coal Valley.

Hij bleef staan om de Remington te herladen met de patronen uit de zijzakken van zijn jasje.

Bij het betreden van het volgende vertrek glibberde de slangachtige schaduw weer over de vloer voor hem uit als een stroom zwart kwikzilver. De schaduw dook weg uit het galgele licht en de hoek om van weer een boogdoorgang naar de volgende crypte.

De glibberige schaduw kon van niemand anders dan van P.J. zijn die de kostbare schaduw van Celeste met zich meevoerde; daarom slikte Joey zijn angst weg en volgde P.J. naar een derde ruimte, en een vierde. Hoewel de ruimten met hun lage zolderingen niet bijzonder groot waren, leek het ondergrondse deel van de kerk enorm uitgestrekt, onmetelijk groter dan de bescheiden oppervlakte boven de grond. Maar zelfs als de architectuur van het souterrain op een bovennatuurlijke wijze geweldig groot bleek te zijn, moest P.J. uiteindelijk toch in een laatste ruimte komen waar de broers tegenover elkaar kwamen te staan en waar Joey kon doen wat hem te doen stond.

Het souterrain had geen ramen.

Geen deuren naar buiten.

De confrontatie was onvermijdelijk.

Zonder enige aarzeling maar heel behoedzaam schoof Joey, zijn geweer in de aanslag, door de laatste lage doorgang, waarvan de hoekstenen met uitgehouwen krulmotieven waren versierd. Hij kwam uit in een sombere, celachtige ruimte van ongeveer dertien meter in dwarslengte en ongeveer zes meter van de doorgang tot de achterste muur. Hij schatte dat het vertrek onder het voorportaal van de kerk moest liggen. De vloer was hier niet van beton maar van steen, zoals de muren, zwart van nature of door langdurige vuilaanslag.

Celeste lag in het midden in een diffuus eigeel licht van de enige lamp in de zoldering. Sliertige stofdraden en gescheurd spinrag hingen aan de fitting en wierpen een vage voile op haar bleke gezicht. Haar regenjas lag als een cape om haar heen en haar als zijde glanzende haar was zwart-op-zwart op de stenen vloer uitgespreid. Ze was bewusteloos maar op het eerste gezicht ongedeerd.

P.J. was verdwenen.

Het licht van de lamp, in een fitting tussen twee zware zolderingbalken, bescheen bij lange na niet alle delen van het vertrek, maar zelfs in de verste hoeken kon het zwakke licht de eventuele aanwezigheid van een deur niet verhullen. Afgezien van de boogingang zaten er geen deuren in de stenen muren.

De hitte was hier zo intens dat Joey het gevoel kreeg dat zijn kleren – zo niet zijn hele lichaam – spontaan tot ontbranding konden komen; benauwd vroeg hij zich af of zijn koortsige brein hem misschien een hallucinerende kool stoofde. Niemand, ook geen metgezel van Judas die zijn ziel had verpand, kon door die muren zijn gewandeld.

Ook stond hij stil bij de vraag of die muren wel zo stevig waren als ze leken, en of bij nader onderzoek niet zou blijken dat een slim verborgen, scharnierend muurgedeelte zou openzwaaien naar een doorlopend gedeelte van het souterrain. Maar al half geroosterd in die stenen bakoven, in verwarring en op het punt gedesoriënteerd te raken, kon hij niet geloven dat zich onder die krakkemikkige oude St.-Thomas geheime doorgangen, schuilplaatsen en kerkers bevonden. Wie zou die trouwens gebouwd hebben – legioenen demente monniken in een of andere geheime en boosaardige broederschap?

Nonsens.

Maar toch was P.J. er niet.

Met een hart dat bonkte als een smidshamer, de heldere klank van het aambeeld in zijn oren, waagde Joey zich verder naar binnen, naar Celeste. Het leek alsof ze vredig lag te slapen.

Hij zakte door zijn knieën en nam de ruimte met zijn vinger aan de trekker in een snelle rondgaande beweging gehurkt onder schot, in de stellige overtuiging dat P.J. ergens achter hem zou opdoemen nadat hij uit het niets te voorschijn was gekomen.

Geen P.J.

Hij moest Celeste uit haar bewusteloosheid halen als dat mogelijk was, en haar snel uit dit hol wegvoeren – haar naar buiten dragen zoals ze naar binnen was gebracht. Maar als hij haar zou moeten dragen, moest hij zijn geweer wegzetten, een gedachte die hem niet aanlokte.

Hij staarde op haar neer, naar het filigrein van schaduwen van stof en spinrag dat als een voile op haar gezicht trilde, en opeens herinnerde Joey zich de dol geworden spin in het eerste vertrek onder aan de trap die schijnbaar zinloos over haar web had rondgehold.

Opschrikkend van een plotse vreselijke inval zoog hij hete lucht tussen zijn opeengeklemde tanden. Het gaf een korte en ijle fluittoon van ontsteltenis.

Hij deed een paar stappen achteruit om niet recht onder de opening tussen de zolderingbalken te staan waarin de fitting van de lamp gemonteerd was. Hij tuurde omhoog naar de onverlichte ruimte, ongeveer een meter breed en dertig centimeter diep, tussen de twee volgende balken.

P.J. zat dáár, een sluwe schaduw tussen schaduwen. Niet alleen had hij zich in die holte gemanoeuvreerd in afwachting van het moment om zich op zijn prooi te kunnen storten, maar hij kwam ook heel snel van rechts op Joey af met alle beangstigende gratie van een spin, diabolisch lenig en onwaarschijnlijk stil, waarbij hij op onbegrijpelijke wijze ondersteboven aan de zoldering hing en zacht tussen de balken heen en weer slingerde, spottend met zowel de zwaartekracht als alle logica; zijn ogen glommen als antraciet en hij had zijn tanden ontbloot, zodat er geen twijfel aan kon bestaan dat hij iets totaal anders was dan een gewoon mens.

Joey wilde zijn geweer heffen. Het rustte als een loodzwaar gewicht op zijn armen. Hij was te laat en veel te traag. Op het moment van zijn reactie voelde hij de wanhoop der verslagenheid en hoewel hij klaarwakker was, onderging hij de ijzige en verlammende greep van een nachtmerrie.

Als een vleermuis uit zijn schuilplaats dook P.J. uit de holte tussen de ruw gehakte balken, stortte zich naar beneden en sloeg Joey tegen de grond. Het geweer zwiepte tollend over de stenen vloer tot het buiten zijn bereik lag.

Als jongens hadden ze nu en dan tegen elkaar geknokt en geworsteld, maar nooit met kwaad opzet. Ze waren altijd veel te nauw met elkaar verbonden geweest – de broertjes Shannon samen tegen de boze wereld. Maar nu barstte twintig jaar opgekropte woede als een steekvlam door Joey heen en schroeide die alle restjes genegenheid en mededogen weg die hij nog voor zijn broer koesterde. Er bleef slechts een enerverend mengsel van spijt en wrok over. Met zijn hartstochtelijk gevoel voor rechtvaardigheid was hij vastbesloten nooit meer het onderspit te delven. Hij stompte en klauwde en schopte, vechtend voor zijn eigen leven en dat van Celeste, en boorde een gramschap van oudtestamentische kracht aan, een rechtvaardige en beangstigende woede die een woeste wreker van hem maakte.

Maar zelfs door woede en wanhoop gedreven, was Joey geen partij voor wie of wat zijn broer was geworden. De granieten vuisten van P.J. deden een stortvloed slagen op hem neerkomen en het had geen zin om aan een stoot met een blokkerende arm of afgewend hoofd te ontkomen. De woede van P.J. was onmenselijk, zijn kracht bovenmenselijk. Zodra Joey’s tegenstand brak, greep P.J. hem beet, tilde hem een eind van de vloer en smeet hem neer, waarbij Joey’s achterhoofd op de stenen bonkte.

P.J. strekte zich en boog zich over Joey heen. Hij keek met gloeiende minachting op hem neer. ‘Vervloekte misdienaar!’ De grauwend spottende stem was wel die van P.J., maar anders, dieper dan vroeger, heftig en trillend, als een woedende stem uit een peilloos diepe put, uit een metalen kooi of een hermetisch gesloten gevangeniscel, trillend van ijzige haat. De woorden echoden hol, als vallende stenen die de onvoorstelbaar diepe bodem van de eeuwigheid hadden geraakt. ‘Vervloekte misdienaar!’ Met het herhalen van die woorden kwam de eerste schop tegen Joey’s rechterzij, toegediend met een ongelooflijk wrede kracht, en kraakte zijn ribben alsof P.J. laarzen met stalen neuzen droeg. ‘Rozenkrans-knuffelende kleine klootzak!’ Weer een schop en nog een, tot Joey zich ter bescherming wilde oprollen als een egel die zijn stekels opzet. Maar iedere furieuze trap trof een kwetsbare plek – ribben, nieren, de onderkant van zijn ruggengraat. Het leek of de trappen door een heimachine werden uitgedeeld, of door een gevoelloze martelrobot.

Toen hield het schoppen abrupt op.

Met een wurgende hand om Joey’s keel en de andere aan de riem van zijn spijkerbroek, rukte P.J. zijn broer van de grond zoals een wereldkampioen gewichtheffen een lichte halter omhoogslingert. P.J. hees Joey boven zijn hoofd, draaide zich om en smeet hem weg.

Joey smakte tegen de muur naast de boogingang en viel als een kapotte marionet op de stenen vloer. Een mond vol gebroken tanden. Bijna stikkend in zijn bloed. Benarde borst. Pijnlijk samengedrukte longen, misschien zelfs doorboord door een gekraakte rib. Inademen met een astmatisch gepiep, uitademen met een zwaar en vochtig gerochel. Hortende hartslag. Gevaarlijk koorddansend tussen bewustzijn en neervallen in een bodemloze diepte, knipte Joey door gloeiende tranen met zijn oogleden en zag dat P.J. zich naar Celeste omkeerde.

Ook zag hij zijn geweer. Binnen handbereik.

Hij had geen beheersing meer over zijn ledematen. Hoe hij ook probeerde om de Remington te grijpen, zijn spieren trokken krampachtig samen. Zijn arm schokte alleen maar en zijn rechterhand bewoog nutteloos over de stenen.

Een dreigend gerommel steeg diep onder hem op. Trillingen in de hete stenen vloer.

P.J. boog zich over Celeste, zijn rug naar Joey toegekeerd. Hij beschouwde hem als dood.

De Remington.

Zo dichtbij. Zo tergend dichtbij.

Joey vestigde al zijn aandacht op het geweer, verzamelde zijn laatste krachten om het te pakken te krijgen, stelde al zijn vertrouwen in de macht van het wapen en dwong zich de helse pijn die hem kreupel maakte te negeren om de verlammende shock van het rauwe pak ransel dat hij had gekregen te overwinnen. Toe dan, toe dan, vervloekte misdienaar, toe dan, doe het, doe het, doe eens één keer iets goed in je verdomde rotleven!

Zijn arm reageerde schokkend. Zijn hand balde zich tot een vuist, opende zich en greep. Zijn bevende vingers raakten de walnoten kolf.

Over Celeste heen gebogen, haalde P.J. een stiletto uit een zak van zijn ski-jack. Hij drukte op een knopje en het vijftien centimeter lange lemmet sprong uit het heft. Het gele licht streek teder langs de vlijmscherpe snede.

Glad walnotenhout. Heet, glad staal. Joey kromde zijn vingers. Ze verkrampten, verzwakten. Niet goed. Hij moest er een steviger greep op krijgen. Steviger, nog steviger. Probeer het geweer op te lichten. Kalm aan, kalm aan.

P.J. stond te praten – niet tegen Joey, niet tegen Celeste, maar in zichzelf of tegen iemand die in zijn fantasie aanwezig was. Zijn stem klonk diep en kelig, nog steeds verontrustend en vreemd, en hij scheen ook in een vreemde taal te spreken. Of onsamenhangende woorden die grof en ritmisch waren, vol harde interpuncties en diepe dierlijke klanken.

Het ondergronds gerommel zwol aan.

Goed zo, een zegen was het, dat gerommel – beangstigend maar welkom. Het ondergrondse geluid en het vreemde gemompel van P.J. vormden samen een zeker geluidsscherm tegen de geluiden die Joey maakte.

Hij had maar één kans en hij moest zijn plan – een broos en twijfelachtig plan – snel, feilloos en met zelfvertrouwen ten uitvoer brengen voordat P.J. besefte wat er gebeurde.

Hij aarzelde. Het kon niet overhaast gebeuren, omdat hij er eerst zeker van moest zijn dat hij al zijn reservekrachten had verzameld. Wachten. Wachten. Eerst zekerheid hebben. Een eeuwigheid wachten? Niets doen kon veel kwalijker gevolgen hebben dan wél in actie komen. Nu of nooit. Doen of sterven. Doen én sterven, maar in godsnaam, dóé tenminste iets!

In een vloeiende beweging, zijn kapotte tanden opeengeklemd tegen de explosie van pijn die hij verwachtte – en die ook niet uitbleef – rolde Joey zich van zijn zij in zittende houding. Hij trok het geweer mee en leunde met zijn rug tegen de muur.

P.J. hoorde het zelfs boven zijn eigen gemompel en het aanhoudende gerommel in de grond onder de kerk uit. Hij reageerde door gelijktijdig uit zijn gehurkte houding op te springen en zich om te draaien.

Joey hield de Remington in zijn beide handen, de onderkant van de kolf tegen zijn schouder gedrukt.

Het onheilspellende licht, fonkelend in het lemmet, glom in P.J.’s ogen.

Joey haalde zonder aarzelen de trekker over.

De knal leek hard genoeg om de stenen om hen heen te verbrijzelen. Echo’s van het schot weerkaatsten tussen de muren en tussen de vloer en de zoldering met een volume dat eerder leek aan te zwellen dan af te nemen.

De terugslag van de Remington joeg bliksemende pijnscheuten door Joey’s hele lichaam. Hij liet het geweer los en het viel kletterend naast hem op de stenen vloer.

De krachtige vuurstoot trof P.J. in zijn buik en borst, tilde hem van de grond en joeg hem een hele slag om zijn as. Hij struikelde en viel op zijn knieën zonder zijn blik van Joey af te wenden. Hij sloeg zijn armen stijf om zijn middel en boog zich voorover, zichzelf omarmend alsof hij zijn ingewanden vol loden kogeltjes wilde verhinderen uit zijn lichaam te vallen.

Als Joey zijn armen had kunnen heffen, zou hij het geweer hebben opgeraapt om nogmaals te schieten. Hij zou het hele magazijn hebben leeggeschoten. Maar hij kon zijn armen niet eens meer buigen. Zijn handen hingen slap langs zijn zijden en maakten geen krampachtige bewegingen meer. Hij vermoedde dat hij vanaf zijn nek verlamd was.

Het gerommel onder de kerk werd luider.

Door barsten in de specie tussen de stenen van de vloer stegen dunne pluimpjes zwavelachtige damp op.

P.J. hief zijn hoofd. Zijn gezicht was gruwelijk van pijn verwrongen. Hij hield zijn ogen in shock wijd opengesperd en zijn mond opende zich in een stille schreeuw. Hij kokhalsde en kotste met hortende stikgeluiden. Een slijmerig gegorgel in zijn keel ging opeens over in heftig schokkend braken. Uit zijn mond kwam geen warm rood bloed maar een groteske zilverkleur, een stroom kleine glimmende muntjes die rinkelend op de grond vielen, als was hij een geldautomaat geworden.

Vol afkeer, verbijsterd en koud van angst keek Joey op van die zilveren spaarpot toen P.J. de laatste munt uitbraakte en vervolgens een valse grijns trok die niet gemener kon zijn dan die van de Dood zelf. Hij liet zijn armen om zijn doorboorde bovenlichaam los en strekte zijn bleke handen uit op de wijze van een goochelaar die ‘hocus pocus pas’ doet. Hoewel zijn ski-jack van voren door het schot hagel vernield was, scheen hij geen enkele verwonding te hebben.

Joey wist dat hij stervende was, dat hij halfgek van pijn in een hallucinerende toestand al bijna over de grens van het Hiernamaals was geraakt. Het delirium tremens van de alcoholist die in zijn nachtmerries beesten uit muren ziet kruipen, leek een amusant tijdverdrijf vergeleken bij zijn eigen hallucinatie.

Hij schreeuwde naar Celeste dat ze tot bewustzijn moest komen, dat ze moest vluchten, maar zijn waarschuwingen waren niet meer dan fluisteringen die hij zelf nauwelijks kon horen.

De golvende, dampende vloer barstte abrupt over de hele lengte open. Langs die gekartelde lijn spoten dunne speren feloranje licht uit de diepten onder de kerk omhoog. Stukken specie verkruimelden in de hitte van de mijnbrand. Stenen braken los en tuimelden uit het zicht. De zolderingbalken kraakten en de keldermuren schudden. De barst in de vloer verwijdde zich snel tot enkele centimeters, tot vijf, tien, dertig centimeter, tot meer dan een halve meter, en de ruimte raakte vervuld van een verblindend licht, een glimp van withete mijnwanden in een kloof tussen Joey aan de ene en P.J. en Celeste aan de andere kant.

Boven het gekraak en gekreun van de schuddende kerk uit, boven het geloei van het vuur in de diepte en het donderend geweld dat met het inzakken gepaard ging, zei P.J.: ‘Zeg maar dag met je handje tegen die trut, misdienaartje.’ Hij duwde Celeste in het helse vuur onder Coal Valley, de vulkanische hitte en vloeibaar antraciet en een abrupte dood in.

O, nee! Alsjeblieft niet, God, nee, nee, nee, zij niet! Neem mij, niet haar! Ik heb te veel zelfmedelijden en ben te arrogant, te slap, te blind voor de waarheid, te onnozel om te begrijpen wat een tweede kans betekent, en ik verdien wat er met me gebeurt, maar zij niet, zij met al haar schoonheid, zij met al haar vriendelijkheid. Neem haar niet!

Een snelle trilling. Achter Joey’s ogen.

Een trilling als een vliedende schaduw van vele vleugels die de vlucht nemen door een mysterieuze, enorme lichtbol.

Alles was veranderd.

Hij had geen verwondingen, geen pijn meer. Hij stond op zijn voeten. Hij was boven, in de kerk.

Herhaling.

De Mustang had zich al door de muur geboord. P.J. had Celeste al gegrepen.

De tijd was wel teruggedraaid, maar niet ver genoeg om hem de kans te geven over zijn kritieke situatie na te denken. Er restten hem nog maar een paar minuten voor de verzakking van de grond onder de kerk zou plaatsvinden, geen seconde te verliezen.

Joey wist zonder de minste twijfel dat dit zijn allerlaatste kans was, dat de volgende spiraal der gebeurtenissen niet meer kon worden teruggedraaid om hem voor ieder willekeurig moment van een fatale fout te behoeden. De volgende vervloeking die hem toekwam was onherroepelijk. Dus deze keer geen vergissingen, geen fouten en geen verzaking van zijn geloof meer.

Hij rende tussen twee rijen kerkbanken door naar het zijpad langs de niet-beschadigde kerkmuur.

In het sanctuarium sjokte een gebogen gestalte door de omloopgang, in de als derwisjen dansende reflecties van het vuur op het altaar erboven. Het was PJ. Hij droeg Celeste.

Joey bereikte het zijpad en spurtte langs de ongebroken en beregende ramen naar de omheining van het sanctuarium. Hij wierp zijn geweer weg. Hij had er geen vertrouwen meer in.

P.J. verdween met Celeste in zijn armen de sacristie in en sloeg de deur achter zich dicht.

Joey sprong over de omheining en rende door de omloopgang naar de deur, maar bleef daar niet stilstaan. Hij liep door naar het presbyterium, naar de trap van het altaar, naar de altaarverhoging, schoof zijdelings langs de omgeworpen kaarsen en de brandende lakens en liep door naar de achterste muur van het sanctuarium.

Het crucifix was van zijn spijkerophanging geschud toen de Mustang zich de kerk had ingeboord. Het kruis lag ondersteboven op de grond.

Joey raapte het bronzen corpus aan het houten kruis op en rende ermee naar de deur van de sacristie. Op slot.

De vorige keer had hij het slot kapotgeschoten. Nu overwoog hij om terug te rennen en het in de kerk weggegooide geweer te gaan halen.

In plaats daarvan deed hij een stap achteruit en schopte zo hard als hij kon tegen de deur, schopte en schopte en schopte. De houten deurlijst waarin de pin van het slot zat begon aan de andere kant te kraken en er kwam al een beetje speling in de deur; hij schopte nogmaals en nogmaals en werd beloond met een geschraap van metaal op metaal en het geluid van versplinterend hout. Nog een schop en het slot begaf het, de deur vloog open en hij liep de sacristie in.

De deur naar het souterrain.

De houten trap.

Omdat hij de deur had moeten intrappen, had Joey kostbare seconden verloren. Hij was op dit punt later in de herhaling dan de vorige keer. De slangachtige schaduw van zijn broer was al uit het maangele licht onder hem geglibberd en nu nergens meer te bekennen. P.J. bevond zich al dieper in het labyrintachtige souterrain dan de vorige keer. Met Celeste.

Joey sprong met twee treden tegelijk de trap af tot hij besefte dat behoedzaamheid nog steeds een eerste vereiste was. Door het geweer weg te gooien en het crucifix mee te nemen, had hij de toekomst gewijzigd die vanaf dit punt begon. De vorige keer was hij eerder dan P.J. in de laatste crypte aangeland, maar ditmaal kon zijn broer hem ergens staan opwachten. Hij greep de trapleuning met een hand stevig beet en vervolgde behoedzaam zijn weg.

Wat een hitte. Een smeltoven.

De lucht van hete specie van het metselwerk. Gloeiende stenen in de muren.

In het eerste vertrek trok de springerige schaduw van de dolle spin onophoudelijk spiralen op de vloer.

Op zijn hoede sloop hij naar de boogdoorgang en speurde de lange en diepe holten tussen de zolderingbalken af naar andere dingen dan spinnen.

Toen hij in de tweede ruimte kwam, klonk het geluid als van een ondergrondse spoorlijn onder de St.-Thomas.

In het derde vertrek zwol het onheilspellende geluid aan, begeleid door trillingen van de vloer.

Geen tijd voor behoedzaamheid.

Ook geen tijd om fouten te kunnen maken.

Hij hield het crucifix stevig in zijn rechterhand en strekte zijn arm recht voor zich uit: professor Van Helsing in het kasteel van graaf Dracula.

Schaduwen boven zijn hoofd. Slechts schaduwen.

Vertrek na vertrek tot de laatste boogingang.

Celeste lag bewusteloos onder de enkele kale lamp.

De bodeminzinking trof het dorp Coal Valley, de kerk schudde op zijn grondvesten en Joey werd eenvoudig het laatste vertrek door de boogingang in geslingerd, precies op het moment waarop de stenen vloer openbarstte. Schichten oranje licht sloegen uit de ondergrondse mijngang. De breuk in de vloer verwijdde zich, terwijl metselspecie verkruimelde en stenen losbraken, en er ontstond een nog ontzagwekkender scheur tussen hem en Celeste.

P.J. leek te zijn verdwenen.

Joey stapte onder de holte in de zoldering die net aan zijn kant lag, met de rand van de ziedende mijnbrand rechts van hem, en tuurde afwachtend naar de diepe uitsparing tussen de ruwe balken. P.J. zat er net als de vorige keer in verscholen, schuifelde zo snel en lenig als een spin naar hem toe, de zwaartekracht trotserend, griezeliger dan ooit in het licht van het ziedende vuur. Hij slaakte een kreet, wrong zich in een spinachtige bocht en wierp zich op zijn prooi.

Joey had geen Twilight Zone-verklaringen meer om op te kunnen terugvallen, geen quark- of kwantumfysica en al helemaal geen Star Trek-achtige buigingen van de tijd of energiegolven tot zijn beschikking, hij had niet te maken met de tamelijk beleefde monsters uit de X-Files die met een geweer konden worden uitgeschakeld, en al evenmin met ingewikkelde Freudiaanse analyses. Het ging hier om het smerigste, oudste en puurste kwaad, de grootste verschrikking van ontelbare eeuwen, die met hatelijk gekrijs op hem neerdook, stinkend naar zwavel, de duistere verslinder van zielen en hoop op de toekomst: het ging nu alleen nog om het essentiële, om een zo primitief monster dat het geloof in zijn bestaan zelfs bij het aanschouwen nog nauwelijks aanvaardbaar was. Maar Joey wierp al zijn twijfels overboord, zette al zijn cynisme opzij en schudde de zogenaamde beschaving van de nieuwe tijd van zich af. Hij hief het crucifix en hield het met gestrekte armen voor zich uit.

De bovenkant van het crucifix was rond, niet puntig, maar toch boorde het hout zich in P.J.’s borst toen hij erop viel. Gestoken, maar niet tegengehouden. Hij viel op Joey en dreef hem achteruit. Wankelend en struikelend bleven ze overeind, balancerend op de rand van de vurige afgrond.

P.J. sloeg een hand om Joey’s keel. Zijn vingers waren zo sterk als een bankschroef, zo glanzend en hard als het schild van een mestkever. Zijn gele ogen deden Joey denken aan de zwerfhond die hij ’s morgens voor de deur van zijn vaders huis had gezien.

P.J. zei: ‘Misdienaartje’ en er bubbelde zwart bloed op zijn lippen.

Uit de hel onder hen ontsnapte een grote wolk giftige gassen. De wolk explodeerde en glom gloeiend. Een witte bal vuur schoot omhoog uit de vloer, verzwolg hen en stak P.J.’s kleren en haar in brand. Zijn huid werd in een oogwenk weggeschroeid. Hij liet Joey los, verloor zijn evenwicht en viel met het crucifix in zijn borst in de steeds breder wordende kloof naar de brandende oude mijngang. Hij sleepte de zich dichtvouwende mantel van vuur met zich mee.

Hoewel Joey eveneens door het witte vuur was opgeslokt, bleef hij ongedeerd. Zijn kleren waren zelfs niet geschroeid.

Hij hoefde Rod Serling of Captain Kirk of de altijd logische Mr. Spock of wie dan ook niet te vragen of ze hem zijn wonderbaarlijke ontsnapping aan de vuurdood konden verklaren.

Het genadeloze onderaardse vuur brandde zo fel dat hij zelfs met toegeknepen ogen nauwelijks iets kon zien, maar hij was er zeker van dat zijn broer onmetelijk dieper viel dan alleen naar de bodem van een oude mijngang, veel dieper dan de diepste verticale mijnschacht die ooit in de aarde was geboord. P.J.’s lichaam was een stakerige donkere plek, bezeten tollend als de schaduw van een spin, schokkend wervelend de diepte in, draaiend en draaiend en uit het zicht.

Joey sprong over de steeds breder wordende kloof en knielde naast Celeste.

Hij nam haar rechterhand in de zijne en keerde de palm naar boven, daarna haar linkerhand. Geen verwondingen. Niet eens lichte kneuzingen.

Toen hij haar probeerde te wekken, bewoog ze zich mompelend, maar kwam niet tot bewustzijn.

Kooladers, door jarenlange verborgen branden weggevreten, hadden gelaagde holten onder Coal Valley achtergelaten. Het gewicht van de bovenwereld met al zijn zware lasten was uiteindelijk teveel geworden voor de aangetaste bouwsels die eens als fundamenten dienden. Meer dan waar ook leed dit deel van de vallei onder een catastrofale bodeminzinking, waardoor de leeggebrande aders bezweken en op elkaar stortten. Het hele souterrain schudde, de vloer kwam golvend omhoog en de kloof verbreedde zich in een oogwenk van een meter tot anderhalve meter. Het bovenste gedeelte van de St.-Thomas werd uiteengetrokken van een rechthoek tot een parallellogram en de houten muren scheurden los van de stenen onderbouw waaraan de kerk zo lang verankerd was geweest.

Terwijl de zoldering gevaarlijk inzakte, terwijl stukken kalk vielen en balken kraakten, nam Joey Celeste in zijn armen.

Snakkend naar lucht in de gloeiende hitte en onafgebroken met zijn oogleden knipperend tegen het gutsende zweet dat in zijn ogen stak, keerde hij zich om naar de kloof. De breuk was bijna twee meter breed geworden, veel te breed om er met het meisje in zijn armen overheen te kunnen springen.

Maar ook al zou hij er op een of andere wijze in slagen om over die afgrond heen te komen, dan nog was het hem wel duidelijk dat hij geen schijn van kans maakte om voor de totale ineenstorting van het gebouw door het souterrain de trap op naar de sacristie en levend met haar buiten te komen.

Zijn hart beukte tegen zijn ribben. Zijn knieën knikten niet vanwege het gewicht van Celeste, maar door het harde besef van hun sterfelijkheid.

Ze konden zo niet doodgaan.

Ze hadden te veel doorstaan, te veel overleefd.

Hij had gedaan wat hij moest doen – daar ging het om. Hij had zijn taak volbracht en nu – wat er nog mocht gebeuren – zou hij niet meer bang zijn, geen angst meer hebben in het dal van de schaduw des doods.

Ik zal geen kwaad vrezen.

De versplinterende zoldering zakte plotseling niet meer naar hem toe, maar ging in plaats daarvan omhoog, zodat er meer ruimte boven zijn hoofd ontstond – de bovenbouw van de kerk scheurde zich krakend van het fundament los en viel opzij, naar de andere kant van het souterrain dan waar ze zich bevonden.

IJzige wind blies tegen zijn rug.

Joey keerde zich om naar de buitenmuur van het souterrain en zag tot zijn verbazing dat de grondsteunbalk zich loswrong van de bouten waarmee het hout aan de stenen vloer vastgeklonken had gezeten. Stutten schoten los, de grondbalk trok krom en de hele boel vloog in een boog het donker in, toen de kerk langzaam van Joey af overstag ging. Er had zich een wigvormige opening gevormd tussen het fundament en de achterste muur en de harde wind joeg erdoorheen, het openliggende souterrain in. Het gat werd steeds groter naarmate de kerk verder omviel.

Een uitweg.

De resterende muur was toch nog bijna drie meter hoog. Hij zag geen gemakkelijke manier om eruit te klimmen, zeker niet met Celeste in zijn armen.

Met een donderend geraas van vallende stenen werd de afgrond achter hem breder, en de mijnbrand woedde dichter bij zijn hielen. Naar binnen waaiende regen verdampte op de vloer.

Zijn hart bonkte snel, hoewel nu niet meer uit angst, maar in verwondering wachtend op het verdere verloop van zijn lot.

Voor zijn ogen openden zich brede scheuren in de muur van het souterrain, zigzaggend langs de specielijnen van de gemetselde stenen. De bevende grond rukte een steen los die op de vloer kletterde, omhoog ketste en pijnlijk tegen zijn scheenbeen sloeg. Daar, nog een steen; daar nog een en een eindje hoger een vierde en een vijfde. De muur van het fundament behield zijn samenhang, maar bood nu houvast voor zijn handen en voeten.

Joey hees Celeste op en nam haar over zijn linkerschouder in de brandweergreep. Uit de verstikkende hitte klom hij tegen de muur het door regen en wind vervulde donker in, terwijl het kerkgebouw steeds verder en verder opzij zakte, als een grote clipper die op een krachtige wind overstag gaat.

Hij trok haar door kletsnat gras en dikke modder, langs de luchtkoker waaruit vuur spoot als bloed uit een open slagader. Naar de stoep. Naar de straat.

Joey zat op het asfalt met Celeste in zijn armen en hield haar stevig vast terwijl ze tot bewustzijn begon te komen. Hij zag de St.-Thomaskerk in stukken uiteenvallen, het puin vlamvatten en de brandende muren in een heldere afgrond storten, daarna in dieper gelegen holten van de mijn en ten slotte in onbekende koninkrijken van vuur.

Bodeminzakking.

18

Ver na middernacht, nadat rechercheurs van de plaatselijke politie en van de staat Pennsylvania hun getuigenverklaringen hadden opgenomen, werden Celeste en Joey per politieauto naar Asherville teruggebracht.

Er volgde een politieverklaring dat het mijndorp Coal Valley onbewoonbaar was verklaard. Gered uit handen van P.J., maar zonder te beseffen dat ze in gevaar waren geweest, werden de leden van de familie Dolan geëvacueerd.

De stoffelijke resten van John Bimmer, van zijn vrouw Beth en van zijn moeder Hannah zouden naar de begrafenisonderneming van Devokowski worden overgebracht, waar Joey’s vader kortgeleden nog opgebaard had gelegen.

De ouders van Celeste hadden in Asherville bij de familie Korshak op nader bericht over het lot van de beklagenswaardige Beverly gewacht; niet alleen werden ze van het slechte nieuws over de vermoorde Beverly op de hoogte gesteld, maar ze kregen ook de mededelingen dat ze niet naar Coal Valley konden terugkeren en dat hun dochter door de politie bij hen zou worden afgeleverd. Afgezien van de ondergang van de kerk, had de bodeminzinking door de mijnbrand in een keer een halve straat in een ander deel van het dorp opgeslokt en de grond was te onbetrouwbaar geworden om verdere bewoning te riskeren.

Joey en Celeste zaten hand in hand achter in de politieauto. Nadat de jonge agent aan het stuur een paar maal tevergeefs had geprobeerd om hen aan de praat te krijgen, liet hij het tweetal in hun gedeelde stilzwijgen met rust.

Bij de afslag van Coal Valley Road naar de hoofdweg was het opgehouden met regenen.

Celeste wist de jonge agent te bewegen hen midden in Asherville te laten uitstappen, zodat Joey haar te voet naar het huis van de familie Korshak kon brengen.

Joey had geen idee waarom Celeste liever wilde lopen dan met de auto te worden gebracht, maar hij begreep wel dat ze er een belangrijke reden voor moest hebben.

Hij was niet ontevreden dat hij zelf later zou thuiskomen. Inmiddels zouden zijn vader en moeder ongetwijfeld door de recherche uit hun bed zijn gebeld voor een nader onderzoek van P.J.’s vroegere kamer in de kelder. De rechercheurs hadden zijn ouders natuurlijk moeten inlichten over de monsterlijke dingen die hun oudste zoon Beverly Korshak had aangedaan, om maar te zwijgen van de moorden op de Bimmers en Joost mocht weten op hoeveel anderen. Al was Joey’s wereld omgevormd om een goed gebruik te kunnen maken van de tweede kans die hij had gekregen, hun wereld was voorgoed ten kwade gekeerd. Hij vreesde het verdriet in zijn moeders ogen te moeten zien en de gekweldheid in die van zijn vader.

Hij vroeg zich af of hij door de verandering van zijn leven zijn moeder op een of andere wijze had verlost van de kanker die haar in zijn vorige leven over vier jaar het graf zou insleuren. Hij waagde het die hoop te koesteren. Alles was zo volkomen anders geworden. Maar in zijn hart wist hij dat hij door zijn handelingen de wereld maar een heel klein beetje had veranderd; het paradijs op aarde was niet voor iedereen weggelegd.

Terwijl de politieauto wegreed, greep Celeste zijn hand en zei: ‘Ik moet je iets vertellen.’

‘Ik ben een en al oor.’

‘Je iets laten zien, eigenlijk.’

‘Laat maar zien.’

Ze voerde hem mee door de nevelige straat naar het gemeentehuis, over een tapijt van natte bladeren. Alle overheidsinstanties van het district behalve de politie hadden daar hun burelen.

De openbare bibliotheek bevond zich in een bijgebouw achterin. Door een bakstenen poort liepen ze een onverlichte binnenplaats op en wandelden onder druipende lariksen naar de ingang.

In de stilte na de storm heerste er een nachtelijke rust in het dorp als op een kerkhof.

‘Verbaas je niet,’ zei ze.

‘Waarover?’

De onderste helft van de deur naar de bibliotheek bestond uit één stuk stevig hout, maar in het bovenste deel zaten vier glazen raampjes van twintig centimeter in het vierkant. Celeste ramde haar elleboog tegen het raampje dat het dichtst bij het slot zat en verbrijzelde het glas.

Joey keek onthutst om naar de binnenplaats en naar de straat achter de poort. Het breken van het glas maakte een fragiel, kort geluidje. Op dit late uur kon niemand het hebben gehoord. Bovendien was het maar een klein dorp en het was 1975, dus een alarminstallatie hadden ze nog niet.

Celeste stak haar arm door het gat en opende het slot aan de binnenkant. ‘Je moet me beloven dat je gelooft wat je ziet.’

Ze haalde de kleine zaklantaarn uit de zak van haar regenjas en ging hem voor langs de balie van de bibliothecaresse naar de rijen boekenkasten.

De gemeente had niet veel geld, dus was de bibliotheek maar klein. Een bepaald boek zoeken hoefde niet veel tijd te kosten. Celeste had zelfs helemaal geen tijd nodig, want ze wist precies waar ze moest zijn.

Ze bleven staan bij de afdeling Fiction, een smalle doorgang met aan weerskanten boekenkasten van bijna drie meter hoog. Celeste richtte de straal op de grond. In de weerschijn glommen de kleurige ruggen van de rijen boeken met een magisch licht.

‘Beloof me dat je het zult geloven,’ zei ze en haar mooie ogen waren rond en plechtig.

‘Wat moet ik geloven?’

‘Beloof het.’

‘Best, hoor.’

‘Beloof te geloven.’

‘Ik zal het geloven.’

Ze aarzelde even, haalde diep adem en begon. ‘In het voorjaar van 1973, toen jij eindexamen deed, zat ik in de tweede van County High. Ik heb nooit de moed kunnen vinden om je aan te spreken. Je keurde me geen blik waardig en ik wist dat je dat ook nooit zou doen. Je ging ergens anders studeren, je zou daar waarschijnlijk wel een meisje krijgen en dan zou ik je nooit meer zien.’

Joey kreeg een prikkelend gevoel in zijn hals alsof zijn nekharen overeind gingen staan, al wist hij nog niet waarom.

Ze vervolgde: ‘Ik was gedeprimeerd en voelde me een stomme trut, dus ik ging helemaal op in lezen, wat ik altijd doe als ik me rot voel. Ik was hier in de bibliotheek, in deze hoek nog wel, op zoek naar een nieuw boek … en toen vond ik dat boek van jou.’

‘Een boek van mij?’

‘Ik zag je naam op de rug staan. Joseph Shannon.’

‘Wat voor een boek?’ Verbaasd bekeek hij de rijen rugtitels.

‘Ik dacht dat het om iemand anders ging, een schrijver met dezelfde naam als de jouwe. Maar toen ik het boek van de plank haalde, zag ik een foto van jou op de achterflap.’

Hij keek haar weer aan. Die mysterieuze diepten.

Ze zei: ‘Het was geen recente foto die toont hoe je nú bent, vandaag, of liever vanavond … maar een die laat zien hoe je over ongeveer vijftien jaar bent. En toch was het … onmiskenbaar jouw gezicht.’

‘Ik begrijp het niet,’ zei hij, hoewel de gedachte dat hij het wel degelijk begreep vastere vorm aannam.

‘Toen keek ik naar de copyrightpagina voorin. De eerste druk was verschenen in 1991.’

Hij knipte met zijn oogleden. ‘Over zéstien jaar?’

‘Het was pas in het voorjaar van 1973,’ bracht ze hem in herinnering. ‘Dus toen ik het hier voor het eerst in mijn handen hield, moest het nog achttien jaar duren voor het verscheen. In de flaptekst van de uitgever stond dat je al acht boeken had geschreven en dat er daarvan maar liefst zes bestsellers zijn geworden.’

Het niet onaangename geprikkel achter in zijn hals nam toe.

‘Ik liep met dat boek naar de balie. Toen ik het met mijn kaart aan de juffrouw gaf, toen ze het in haar handen nam … was het opeens jouw boek niet meer. Toen was het een roman van iemand anders, een boek dat ik al had gelezen, uitgegeven in 1969.’

Ze hief de zaklantaarn en verlichtte de planken achter hem.

‘Ik weet niet of het te veel gevraagd is,’ zei ze, ‘maar misschien is het nu hier, één moment maar, hier op deze avond aller avonden.’

Overrompeld door een stijgend gevoel van verbazing, keerde Joey zich om en keek naar de boeken die ze bescheen. Hij volgde de straal die ze langs een bepaalde plank liet glijden.

Celeste slaakte een zachte vreugdekreet en richtte de straal op een roodkleurige boekenrug.

Joey zag zijn naam in zilverfolieletters verticaal op de rug gedrukt staan. Boven zijn naam stond de titel van het boek, ook in zilveren letters: eeuwig vuur.

Met bevende hand haalde Celeste het tussen twee andere boeken uit. Ze liet hem de voorkant zien en daarop stond zijn naam in grote letters boven de titel. Vervolgens keerde ze het boek om.

Verbijsterd staarde hij naar zijn eigen foto op de achterkant. Op die foto was hij een stuk ouder geworden, ergens midden dertig.

Hij kende zijn uiterlijk op die leeftijd, want in zijn andere leven was hij al vijf jaar ouder. Maar op de foto zag hij er heel wat beter uit dan hij er op die leeftijd in werkelijkheid had uitgezien: niet te vroeg verouderd, niet ondermijnd door de drank, geen doffe ogen. Het scheen hem ook voor de wind te gaan en nog beter: hij leek een gelukkig mens.

Maar hoe hij er op de foto uitzag was niet half zo belangrijk als wat er nog meer op stond. Het was een groepsfoto. Naast hem stonden Celeste, evenals hij vijftien jaar ouder dan nu geworden, en twee kinderen: een schat van een meisje van een jaar of zes en een knappe jongen van waarschijnlijk acht.

Joey nam het boek van haar aan en zijn ogen vulden zich plotseling met nauwelijks te bedwingen tranen, terwijl zijn hart bonkte van een wilde vreugde die hij nooit eerder had gekend.

Ze wees naar de regels onder de foto. Hij moest de tranen uit zijn ogen wissen om goed te kunnen lezen wat er stond:

Joseph Shannon is de auteur van acht andere geroemde boeken over de vreugden en waarden van liefde en gezinsleven; zes daarvan zijn nationale bestsellers geworden. Zijn vrouw Celeste is een bekroond dichteres. Met hun kinderen Josh en Laura wonen ze in Zuid-Californië.

Hij volgde de woorden met een bevende vinger, zoals hij vroeger als kind had gedaan bij het lezen van het missaal tijdens de mis.

‘En dus,’ zei ze zacht, ‘weet ik al vanaf het voorjaar van 1973 dat je zou komen.’

Er was iets van het mysterieuze in haar blik verdwenen, maar nog lang niet alles. Hij begreep dat ze in zeker opzicht altijd een mysterie voor hem zou blijven, hoe oud ze samen ook zouden worden.

‘Ik wil dit boek meenemen,’ zei hij.

Ze schudde haar hoofd. ‘Je weet dat dat niet kan. Bovendien heb je het niet nodig om het te kunnen schrijven. Je hoeft alleen maar te geloven dat je het ook werkelijk gaat doen.’

Hij liet toe dat ze het boek uit zijn handen nam.

Terwijl ze het op de plank terugzette, kreeg hij het vermoeden dat hij zijn tweede kans niet zozeer had gekregen om P.J. tegen te houden, als wel om Celeste Baker te ontmoeten. Het kwaad weerstaan was wel essentieel, maar zonder liefde was er geen hoop meer voor de wereld.

‘Beloof me dat je wilt geloven,’ zei Celeste. Ze legde haar hand op zijn gezicht en streek teder over zijn wang.

‘Ik beloof het.’

‘Dan,’ zei ze, ‘is alles mogelijk.’

Om hen heen was de bibliotheek vervuld van levens die geleid waren, van uitgekomen verwachtingen, van bereikte ambities, van dromen in overvloed.

de zwarte pompoen

1

De pompoenen zagen er griezelig uit, maar de man die ze sneed had een nog veel vreemder voorkomen dan zijn scheppingen. Het leek alsof hij oneindig lang in de Californische zon had gelegen, tot de laatste druppel vocht uit zijn lijf was gebakken. Zo mager als een lat was hij, en bottig, met een leerachtige huid. Zijn hoofd had iets weg van een van zijn pompoenen, niet zo mooi rond, maar ook niet geschapen in een normale vorm: een beetje taps naar boven toe en met een bredere kinpartij dan men bij de meeste mensen ziet. Zijn geelbruine ogen gloeiden zacht met een dof, rokerig maar gevaarlijk licht.

Tommy Sutzmann kreeg een onbehaaglijk gevoel zodra hij voor de oude pompoensnijder stond. Hij maakte zichzelf het verwijt dat hij weer eens zo mal overdreven reageerde. Tommy had gauw de neiging zich rot te schrikken bij het minste teken dat iemand boos werd, in paniek te raken zodra hij maar vaag bespeurde dat er een dreiging van iemand uitging. De meeste volwassen mensen hier leerden hun twaalfjarige zoontjes dat ze eerlijk, integer, fatsoenlijk en godvruchtig moesten zijn. Maar door hun manier van doen hadden de ouders van Tommy, evenals zijn broer Frank, hem geleerd altijd op zijn hoede, achterdochtig en zelfs paranoïde te zijn. In het beste geval behandelden zijn ouders hem als een buitenstaander; in het slechtste geval hadden ze er plezier in hem te straffen als een manier om hun woede en gefrustreerdheid jegens de rest van de wereld te uiten. Voor Frank was Tommy doodgewoon en voortdurend een mikpunt om lekker te pesten. De gevolgen hiervan waren dat Tommy’s natuurlijke gemoedsgesteldheid een diep verankerd gevoel van onbehagen was.

Op het gewoonlijk ongebruikte veldje werden in december altijd kerstbomen verkocht, en in de zomer kwamen er rondreizende kooplui om dingen voor de verkoop uit te stallen, zoals met lichtgevende verf bestreken speelgoedbeesten of schilderijtjes op fluweel. Nu het tegen Halloween liep, eind oktober, werd op het stukje grond van zo’n twintig bij twintig meter, gelegen aan de rand van Santa Ana en ingebed tussen een supermarkt en een bank, een oranje bouwsel van pompoenen opgetrokken. Ze waren van alle maten en vormen en werden op lange rijen gelegd, tot keurige piramiden opgestapeld of gewoon op hopen gestort, misschien wel twee- of drieduizend, bestemd als ingrediënten voor pasteien of, als ze waren uitgehold, om er vanbinnen verlichte maskers van te snijden, jack-o ’-lanterns geheten.

De pompoensnijder zat helemaal achteraan in een hoekje op een stoel van buismetaal. De rugleuning en de zitting van vinyl waren zwart gespikkeld en zaten vol spinnenwebachtig craquelé, bijna als het gezicht van de snijder zelf. Hij hield een pompoen op zijn schoot en bewerkte de schil met een scherp mes en ander gereedschap dat op de zanderige grond naast hem lag.

Tommy Sutzmann kon zich niet herinneren dat hij het pompoenveld was overgestoken. Wel was hij er zeker van dat hij meteen uit de auto was gestapt toen zijn vader langs de stoep had geparkeerd – en voor hij wist wat hem overkwam stond hij achteraan op het veld, op nog geen meter afstand van de eigenaardige pompoensnijder.

Een heleboel al gesneden jack-o’-lanterns lagen boven op stapels andere pompoenen. Deze kunstenaar beperkte zich niet tot het domweg insnijden van ruw gevormde ogen en monden. Heel nauwkeurig sneed hij de schil van de pompoen in dunne laagjes weg, waardoor hij scherp omlijnde gezichtsuitdrukkingen van een verbazingwekkende subtiliteit wist te bereiken. Hij gebruikte ook verf om ieder van zijn scheppingen een eigen demonisch karakter te geven. Op de grond naast zijn stoel stonden vier potjes verf, alle met een penseel erin: rood, wit, groen en zwart.

Zijn jack-o’-lanterns grijnsden en fronsten en keken kwaad en lachten vals. Ze leken Tommy aan te staren, stuk voor stuk.

De monden stonden wijdopen en toonden kleine puntige tandjes. Geen enkele mond had de stompe en stomme rijtjes rechte tanden van gewone jack-o’-lanterns. Er waren erbij die van lange hoektanden waren voorzien.

En maar staren, en maar staren. Tommy kreeg het enge gevoel dat ze hem echt konden zién.

Hij keek op van de pompoenen en zag dat de oude man hem eveneens heel intens aanstaarde. Die gelige ogen, vol rokerig licht, leken onder zijn starende blik naar Tommy te verhelderen.

‘Zou je wel graag een pompoen van me willen?’ vroeg de snijder. Met zijn koude, droge stem klonk ieder woord zo knisperend als herfstbladeren die door de wind over een stenen pad worden voortgeblazen.

Tommy kon geen woord uitbrengen. Hij wilde zeggen: Nee, meneer, dank u wel, maar de woorden bleven hem in de keel steken, alsof hij probeerde een te grote hap weezoete pompoenmoes door te slikken.

‘Neem er een die je het mooist vindt,’ zei de snijder en hij wees met een verwelkte hand naar zijn uitstalling groteske maskers – zonder zijn blik van Tommy af te wenden.

‘Nee, eh … nee, dank u.’ Tommy schrok toen hij hoorde dat zijn stem beefde en een beetje schril klonk.

Wat mankeert me toch? vroeg hij zich af. Waarom laat ik me zo op stang jagen? Het is maar een gewone ouwe vent die pompoenen snijdt.

‘Zit je in over de prijs?’ vroeg de snijder.

‘Nee.’

‘Want je betaalt de man daar die de leiding van het terrein heeft de vaste prijs voor de pompoen, dezelfde prijs als voor alle andere pompoenen hier, en mij geef je wat je zelf vindt dat mijn werk waard is.’

Toen hij glimlachte, veranderde ieder aspect van zijn meloenvormige hoofd. Dat werd er niet beter op.

Het was lekker weer. Zonlicht viel door gaten in het wolkendek en verlichtte sommige stapels oranje pompoenen helder, terwijl andere stapels in diepe schaduwen gehuld bleven. Ondanks het warme weer voelde Tommy zich in een kille greep komen die niet wilde wijken.

Met de half voltooide pompoen op zijn schoot boog de snijder zich naar voren en zei: ‘Betaal me maar wat je wilt … hoewel mijn plicht gebiedt je te zeggen dat je krijgt wat je geeft.’

Weer zo’n glimlach. Nog erger dan de vorige.

‘Eh …’ zei Tommy.

‘Je krijgt wat je geeft,’ herhaalde de snijder.

‘Geen flauwekul?’ zei Tommy’s broer Frank die naar de rij vals grijnzende jack-o’-lanterns toe liep. Kennelijk had hij alles afgeluisterd. Hij was twee jaar ouder dan Tommy, gespierd terwijl zijn broertje Tommy uitgesproken tenger was en met een zelfvertrouwen dat Tommy nooit had gekend. Frank tilde de meest macabere jack-o’-lantern van alle creaties van de oude man op. ‘Wat kost deze?’

De snijder wilde zijn blik niet graag van Tommy naar Frank verplaatsen. Tommy kon het oogcontact niet als eerste verbreken. In de blik van de man zag hij iets dat hij niet kon definiëren of begrijpen; er rezen voor zijn geestesoog beelden op van mismaakte kinderen, van misvormde wezens die hij niet bij de naam kon noemen en van dode dingen.

‘Wat kost deze, opa?’ herhaalde Frank.

Toen de snijder Frank eindelijk aankeek, glimlachte de oude man. Hij nam de onvoltooide jack-o’-lantern van zijn schoot en legde de pompoen op de grond, maar hij stond niet op. ‘Zoals ik al zei, betaal me wat je wilt, dan krijg je wat je geeft.’

Frank had het meest afstotende masker uit de hele griezelige collectie gekozen. Het was een grote jack-o’-lantern, niet plezierig rond maar bultig en misvormd, van boven smaller dan van onderen, met lelijke korstige knobbels als houtige zwammen op een dode eik. De oude man had het onaangename effect van de natuurlijke misvormingen van de pompoen versterkt door er een heel brede mond met drie slagtanden boven en drie onder aan te geven. De neus was een onregelmatig gevormd gat dat Tommy deed denken aan kampvuurverhalen over lepralijders. De schuinstaande ogen waren zo groot als citroenen en niet helemaal door de schil heen gesneden, afgezien van de pupillen – kwaadaardig ellipsvormige gleufjes – in het midden. De steel van de pompoen bovenop was donker en tot een knoop vergroeid, zoals Tommy zich een kankergezwel voorstelde. De maker van de jack-o’-lanterns had deze griezel zwart geverfd en de natuurlijke oranje kleur had hij alleen hier en daar laten doorschijnen voor lijntjes rond ogen en mond en om meer nadruk te leggen op de tumorachtige gezwellen.

Frank was er precies de jongen naar om uitgerekend déze pompoen te willen. Zijn favoriete films waren The Texas Chainsaw Massacre en de Friday the 13th-afleveringen van de krankzinnige, moorddadige Jason. Zaten Tommy en Frank naar een dergelijke videofilm te kijken, dan leefde Tommy altijd mee met de slachtoffers, terwijl Frank juist de moordenaar bejubelde. Bij het kijken naar Poltergeist was Frank teleurgesteld dat het hele gezin de ellende overleefde; hij bleef hopen dat de kleine jongen in de kast zou worden opgevreten door een griezelzoïde en dat zijn afgekloven botten als watermeloenpitten zouden worden uitgespogen. ‘Godverdomme,’ had Frank geklaagd, ‘ze hadden toch minstens wel de ingewanden uit die stomme rothond kunnen rukken?’

Nu hield Frank de zwarte pompoen in zijn handen en grinnikte bij het aandachtig bekijken van de boosaardige trekken. Hij tuurde in de pupilspleetjes van het ding alsof de ogen van de jack-o’-lantern echt waren, ja zelfs alsof er in die diepten gedachten konden worden gelezen – en heel even leek Frank als gehypnotiseerd door de blik van de pompoen.

Leg dat ding neer, dacht Tommy benauwd. In godsnaam, Frank, leg dat ding neer en laten we maken dat we hier wegkomen.

De snijder nam Frank aandachtig op. De oude man hield zich heel stil, als een roofdier dat op het punt staat toe te slaan.

Wolken schoven voor de zon.

Tommy huiverde.

Toen verbrak Frank de wie-het-langst-kan-staren-wedstrijd met de jack-o’-lantern eindelijk en zei tegen de snijder: ‘Hoef ik u alleen maar te geven wat ik wil?’

‘Je krijgt wat je geeft.’

‘Maar wat ik ook geef, ik krijg deze jack-o’-lantern?’

‘Ja, maar je krijgt wat je geeft,’ herhaalde de oude man geheimzinnig.

Frank legde de zwarte pompoen opzij en haalde wat kleingeld uit zijn zak. Grijnzend liep bij naar de oude man toe met een stuiver tussen zijn vingers.

De snijder hield zijn hand op.

‘Nee!’ protesteerde Tommy heftig.

Zowel Frank als de snijder keken hem verbaasd aan.

Tommy zei: ‘Nee, Frank, dat ding is heel gemeen. Koop hem niet. Neem hem niet mee naar huis, Frank.’

Frank staarde hem even stomverbaasd aan en barstte in lachen uit. ‘Je bent altijd al een jankpot geweest, maar ga je me nu vertellen dat je bang bent voor een pompóén?’

‘Het is een gemeen ding,’ hield Tommy vol.

‘Bang in het donker, hoogtevrees, bang voor wat er ’s nachts in je slaapkamerkast zit, bang voor de meeste jongens die je tegenkomt … en nu ben je bang voor z’n vervloekte stomme pompoen!’ zei Frank. Hij lachte weer en zijn gelach was vervuld van hoon en walging, maar klonk ook geamuseerd.

De oude snijder lachte met Frank mee, maar in zijn droge gelach klonk geen spoortje vrolijkheid.

Tommy voelde een ijzige steek angst die hij niet kon verklaren. Misschien was hij toch wel een geboren jankpot, bang voor zijn eigen schaduw, misschien geestelijk onevenwichtig. De meester op school had gezegd dat hij ‘overgevoelig’ was, zijn moeder zei altijd dat hij ‘te veel fantasie’ had en zijn vader vond hem ‘onpraktisch, een dromer, alleen met zichzelf bezig’. Misschien was hij al die dingen wel en misschien zou hij op zekere dag in een gesticht terechtkomen, een gekkenhuis met rubber tegen de muren, pratend tegen niet-bestaande mensen onder het nuttigen van vliegen. Maar verdomd als het niet waar was, hij wist gewoon dat de zwarte pompoen een heel gemeen ding was.

‘Hier, ouwe,’ zei Frank. ‘Ik geef je een stuiver. Wil je hem echt voor die prijs verkopen?’

‘Ik neem je stuiver aan als loon voor mijn snijwerk, maar je moet wel de vaste prijs voor de pompoen betalen aan de man die hier de leiding heeft.’

‘Doen we,’ zei Frank.

De snijder nam de stuiver van Frank aan.

Tommy huiverde.

Frank keerde zich om en nam de pompoen weer in zijn handen.

Op dat moment brak de zon door de wolken en er viel een bundel licht op het hoekje waar de oude man werkte.

Alleen Tommy zag wat er op dat stralende moment gebeurde. De zon verhelderde de oranje kleur van de pompoenen, verleende een gouden glans aan de zanderige grond en glansde in de metalen buizen van de stoel – maar raakte de snijder zelf niet. Het licht viel links en rechts om hem heen als was hij een gordijn en liet hem in de schaduw. Het was een verbazingwekkende aanblik, alsof het zonlicht de snijder meed, alsof hij bestond uit een onaardse substantie die licht afstootte.

Tommy stond ademloos met open mond te kijken.

De oude man staarde Tommy strak met een verwilderde blik aan, alsof hij geen menselijk wezen maar een woelgeest was die zich in een menselijke gedaante voordeed, alsof hij ieder moment kon losbarsten in een wervelstorm, in razende regen, in bliksemschichten en donderslagen. Zijn geelbruine ogen gloeiden van bedreigingen met pijn en angst.

Abrupt verduisterde een wolkenveld de zon weer.

De oude man gaf Tommy een knipoogje.

Het is afgelopen met ons, dacht Tommy treurig.

Met de pompoen in zijn handen keek Frank de oude man sluw aan, alsof hij verwachtte dat de snijder zou zeggen dat de prijs van een stuiver maar een grapje was. ‘Kan ik hem echt zo meenemen?’

‘Dat heb ik je al een paar maal gezegd,’ zei de snijder.

‘Hoelang heb je eraan gewerkt?’ vroeg Frank.

‘Een uur, ongeveer.’

‘En vind je een stuiver per uur wel genoeg?’

‘Ik doe het voor mijn genoegen. Louter en alleen voor mijn plezier.’ De snijder knipoogde weer naar Tommy.

‘Ben je soms niet goed wijs?’ vroeg Frank, op zijn bekende innemende manier van doen.

‘Misschien, misschien.’

Frank stond de oude man aan te staren en merkte wellicht iets van wat Tommy had bespeurd, maar hij haalde uiteindelijk de schouders op en keerde zich om. Met de jack-o’-lantern liep hij naar het begin van het terrein waar zijn vader een partijtje onbewerkte pompoenen kocht voor het feest van morgenavond.

Tommy wilde zijn broer achterna rennen om hem te smeken de zwarte pompoen weer naar de snijder te brengen en zijn stuiver terug te vragen.

‘Luister eens,’ zei de pompoensnijder op indringende toon. Hij boog zich weer naar Tommy.

De oude man was zo hoekig en mager dat Tommy ervan overtuigd was dat hij in het verdroogde lichaam bij gebrek aan vet en spieren oude botten tegen elkaar hoorde schrapen.

‘Luister eens naar me, jongen …’

Nee, dacht Tommy. Nee, ik wil niet luisteren. Ik ga ervandoor!

Maar de geestkracht van de oude man was als soldeer waarmee hij Tommy aan de grond smeedde, hij was niet in staat een vin te verroeren.

‘’s Nachts,’ zei de snijder, terwijl zijn geelbruine ogen donkerder werden, ‘wordt de jack-o’-lantern van je broer iets anders dan wat hij nu is. Zijn kaken gaan aan het werk. Zijn tanden worden scherper. Als iedereen slaapt, sluipt hij door het huis … en geeft ieder het zijne. Bij jou komt hij als laatste. Wat denk je dat jóú toekomt, Tommy? Ik weet namelijk hoe je heet, al heeft je broer je naam niet genoemd. Wat denk je dat de pompoen met jou zal doen, Tommy? Hm-mm? Wat komt je toe?’

‘Wat bént u?’ vroeg Tommy.

De snijder glimlachte. ‘Gevaarlijk.’

Opeens kon Tommy zijn voeten losrukken van de grond waaraan hij vastgeklonken had gezeten. Hij rende weg.

Toen hij Frank had ingehaald, probeerde hij zijn broer te overreden de zwarte pompoen terug te brengen, maar zijn poging om voor het dreigend gevaar te waarschuwen klonk alleen als hysterisch gebabbel en Frank lachte hem uit. Tommy probeerde het afschuwelijke ding uit Franks handen te slaan. Frank klemde de jack-o’-lantern stevig vast en gaf Tommy een harde duw, waardoor hij ruggelings over een stapel pompoenen viel. Frank lachte weer, trapte opzettelijk hard op Tommy’s voet toen die overeind wilde krabbelen, en liep weg.

Door de onwillekeurig opwellende tranen vanwege de pijn in zijn voet keek Tommy achterom naar het eind van het terrein en zag dat de snijder stond toe te kijken.

De oude man zwaaide naar hem.

Met snel bonkend hart hinkte Tommy naar het begin van het terrein, pogend een manier te bedenken om zijn broer van het gevaar te overtuigen. Maar Frank had zijn aankoop al op de achterbank van de Cadillac gelegd. Hun vader betaalde voor de jack-o’-lantern en voor een heleboel onbewerkte pompoenen. Tommy kwam te laat.

2

Thuis nam Frank de zwarte pompoen mee naar zijn kamer en zette hem op zijn schrijftafel, onder de poster van Michael Berryman als de krankzinnige moordenaar in The Hills Have Eyes.

Tommy keek door de openstaande deur toe.

Frank had een dikke, geurige sierkaars uit de bijkeuken opgediept; nu plaatste hij hem in de pompoen. De kaars was groot genoeg om minstens twee dagen achtereen te kunnen branden. Angstig bij de gedachte dat de ogen van de jack-o’-lantern verlicht werden, zag Tommy zijn broer de kaars aansteken en het topje van de pompoen, dat rondom de steel als dekseltje diende, op zijn plaats terugleggen.

De pupilspleetjes gloeiden en sputterden en trilden in een overtuigende imitatie van diabolisch leven en boosaardig denkvermogen. De gekartelde grijns glom vurig en het flakkerende vlammetje was als een tong die de kille lippen onophoudelijk likte. Het meest afstotende onderdeel van deze schijnvorm van leven was het melaatse neusgat dat vol scheen te vloeien met een nat, gelig slijm.

‘Niet te geloven!’ zei Frank. ‘Die ouwe zak is een ware grootmeester in dit werk.’

De geparfumeerde kaars gaf een geur af van rozen.

Hoewel hij zich niet kon herinneren waar hij het gelezen had, wist Tommy dat deze even onverwachte als onverklaarbare rozengeur de aanwezigheid van de geesten van overledenen zou aanduiden. Natuurlijk was de bron van deze geur geen mysterie voor hem.

‘Krijg nou wat!’ zei Frank, zijn neus optrekkend. Hij lichtte het dekseltje van de jack-o’-lantern op en keek naar de kaars. De wisselende sterkte van het oranje licht viel op zijn gezicht en vervormde zijn uiterlijk op bizarre wijze. ‘Deze kaars moet een citróéngeur hebben! Géén rozengeur, géén meidenstank.’

In de keuken stonden Tommy’s ouders, Lois en Kyle Sutzmann, bij de tafel te praten met de man van het cateringbedrijf, meneer Howser. Ze namen het menu onder de loep, bestemd voor het sjieke Halloweenfeest dat ze de volgende avond zouden geven. Op hoge toon brachten ze meneer Howser aan zijn verstand dat voor het menu alleen de piekfijnste ingrediënten in aanmerking kwamen.

In de hoop onzichtbaar te blijven, sloop Tommy achter hun ruggen om. Hij haalde een blikje cola uit de koelkast.

Nu drukten zijn vader en moeder meneer Browser op het hart dat alles heel nodig ‘indruk moest maken’. De hors-d’oeuvres, de bloemen, de bar, de kleding van het bedienend personeel en het buffet moesten zo verfijnd en verzorgd en hartstikke volmaakt zijn dat alle gasten zich in een behuizing van de ware Californische aristocratie zouden wanen.

Dit werd geen feestje voor kinderen. Het was zelfs zo dat Tommy en Frank de volgende avond op hun kamer moesten blijven en zich daar alleen met muisstille dingen bezig mochten houden, dus geen televisie of stereo-installatie aan en niet de minste kik om van hun aanwezigheid blijk te geven.

Het feest was uitsluitend bestemd voor de ritselaars, snelle jongens en andere kopstukken van wie de politieke loopbaan van Kyle Sutzmann afhankelijk was. Hij was nu senator van Californië, maar voor de verkiezingen van volgende week had hij zich kandidaat gesteld als Congreslid. Het was een dank-u-zeer-meneer-feest voor de gulste gevers onder zijn financiële steunpilaren en voor de makelaars in politieke macht die aan de touwtjes hadden getrokken om zijn nominatie in het afgelopen voorjaar te verzekeren.

Tommy’s ouders schenen hem alleen nodig te hebben bij belangrijke campagnebijeenkomsten, voor fotosessies voor de pers en tijdens de paar minuten na het losbarsten van overwinningsfeesten op verkiezingsavonden. Tommy vond dat niet erg. Hij bleef liever onzichtbaar. Tijdens die zeldzame gelegenheden wanneer zijn ouders eens enige notitie van hem namen, keurden ze altijd alles wat hij zei en deed af; hij kon geen hand uitsteken, geen onschuldig gezicht opzetten of het deugde niet.

Zijn moeder Lois zei: ‘Meneer Howser, laten we elkaar goed begrijpen: grote garnalen kunnen níét voor kleine kreeft doorgaan.’

Terwijl de nerveuze cateraar mevrouw Sutzmann verzekerde dat er niets aan de uitvoering van zijn taak zou mankeren, schuifelde Tommy weg van de koelkast en haalde gauw twee Milano’s uit de glazen koekjespot.

‘Er komen heel belangrijke mensen,’ deelde de heer Kyle de cateraar voor de tiende keer mee. ‘Vermogende en beschaafde dames en heren, en die zijn alleen het allerbeste gewend.’

Op school had Tommy geleerd dat politiek het middel bij uitstek vormde voor tal van ontwikkelde en verlichte mensen om het volk te dienen. Hij wist dat dat de grootste onzin was. Zijn ouders brachten lange avonden door met het uitstippelen van zijn vaders politieke loopbaan en hij had hen nooit horen praten over het volk dienen of de maatschappij verbeteren. O, zeker, in het openbaar, op spreekgestoelten, dan hadden ze het wél over ‘de rechten van de grote massa, de hongerigen en daklozen’, maar nooit thuis. Achter de rug van het publiek discussieerden ze eindeloos over ‘het vormen van machtsblokken’, ‘het verpletteren van de oppositie’ en ‘we zullen ze die nieuwe wet even door de strot douwen’. Voor zijn ouders en voor alle mensen met wie ze te maken hadden, was politiek een mogelijkheid om respect te verwerven, geld te verdienen en – wat ze het belangrijkst vonden – om macht te verkrijgen.

Tommy begreep waarom mensen graag gerespecteerd werden, want zelf kreeg hij helemaal geen respect. Hij zag ook in waarom het hebben van veel geld wenselijk was. Maar van dat gedoe over macht hebben begreep hij niets. Hij kon zich niet voorstellen waarom iemand veel tijd en energie wilde steken in het verkrijgen van macht over andere mensen. Wat voor lol had je er nou van om anderen te bevelen wat ze moesten doen? Wat te doen als je de verkeerde bevelen gaf en dat mensen als gevolg daarvan gewond raakten of straatarm werden of nog iets veel ergers? En hoe kon je van mensen verwachten dat ze je aardig vonden als je macht over hen had? Welbeschouwd had Frank macht over Tommy: volledige macht, totale controle, en Tommy verafschuwde hem.

Soms dacht Tommy weleens dat hij de enige normale van de vier was. Maar het kwam ook voor dat hij zich afvroeg wie er nu eigenlijk gek was: zij of hij. Maar gek of niet, Tommy had toch altijd het gevoel dat hij niet onder een dak met zijn eigen ouders en broer behoorde te wonen.

Terwijl hij steels de keuken uit sloop met zijn colaatje en de twee Milano’s in een stukje keukenrol gewikkeld, namen zijn ouders meneer Howser een scherp kruisverhoor af over de champagne.

Achter in de gang stond de deur van Franks kamer open. Tommy bleef even staan om te kijken of de pompoen er nog was. En ja, daar stond hij, vurig in alle openingen.

‘Wat mot je hier?’ vroeg Frank. Hij liep naar de deur om Tommy bij zijn shirtje te grijpen en hem de kamer in te sleuren. Vervolgens sloeg hij de deur dicht en nam Tommy de koekjes en cola af. ‘Bedankt, snotneus. Ik zat juist te denken dat ik wel een tussendoortje zou lusten.’ Hij liep naar de schrijftafel en legde zijn buit naast de brandende jack-o’-lantern.

Tommy haalde diep adem, vermande zich tegen de gevolgen van enig protest en zei: ‘Dat is van mij.’

Frank deed of hij door die opmerking onthutst was. ‘Is mijn broertje een gulzige vreetzak die niet weet te delen?’

‘Geef me mijn cola en koekjes terug.’

De grijns van zijn broer leek vol haaientanden. ‘Goeie genade, broertje van me, ik geloof dat jij eens een flink lesje moet krijgen. Gulzige vreetzakken moet het pad der verlichting worden gewezen.’

Tommy had liever willen weglopen en Frank laten winnen door gewoon in de keuken een ander blikje cola en twee nieuwe koekjes te gaan halen. Maar hij vond dat zijn leven, toch al niet om uit te houden, nog veel beroerder zou worden als hij geen poging ondernam, hoe gering ook, het hoofd te bieden aan deze hem wezensvreemde jongen die in naam zijn broer was. Vrijwillige en totale onderwerping zou Frank ertoe aanzetten een nog grotere tiran te zijn dan hij al was.

‘Ik wil mijn koekjes en mijn cola terug,’ hield Tommy vol, zich afvragend of welke koekjes dan ook, zelfs Milano’s, wel de moeite waard waren om voor te sterven.

Frank rende op hem af.

Ze vielen op de grond, stompten elkaar en rolden naar elkaar schoppend en trappend over de vloer, maar maakten weinig lawaai. Ze wilden niet de aandacht van hun ouders trekken. Tommy niet omdat ze dan te weten kwamen wat er gebeurd was en hem zoals gewoonlijk de schuld van de ruzie zouden geven. De atletisch gebouwde, gebruinde Frank was hun droomzoon die altijd werd voorgetrokken en geen kwaad kon doen. Frank wilde waarschijnlijk niet dat hun knokpartij uitkwam, omdat zijn vader er dan een eind aan zou maken en daarmee de pret bedierf.

Tijdens het vechten ving Tommy zo nu en dan een glimp op van de brandende jack-o’-lantern die op hen neer staarde; hij was er zeker van dat de grijns gestaag breder en breder werd.

Uiteindelijk werd Tommy in een hoek gedreven, verslagen en uitgeput. Frank ging schrijlings op zijn borst zitten, gaf zijn broertje zo’n harde klap dat deze er duizelig van werd en rukte aan Tommy’s kleren om ze uit te trekken.

‘Nee!’ fluisterde Tommy, beseffend dat hij na alle klappen ook nog werd vernederd. ‘Nee, nee!’

Hij verzette zich met de weinige kracht die hij nog overhad, maar zijn shirtje werd hem al van het lijf gerukt, gevolgd door zijn broek en zijn slip. Toen zijn afgestroopte broek om Tommy’s gympen zat, sleurde Frank zijn broertje overeind en sleepte hem de kamer door.

Frank wierp de deur open, slingerde Tommy de gang in en riep: ‘O, Maria? Maria, kun je alsjeblieft even komen?’

Maria was het meisje dat tweemaal in de week kwam om schoon te maken en te strijken. Ze was er die dag.

‘Ma-ri-a!’

In zijn nakie, als de dood om in het bijzijn van het dienstmeisje te worden vernederd, krabbelde Tommy overeind en greep zijn afgestroopte broek. Hij probeerde gelijktijdig weg te rennen en zijn broek op te hijsen, struikelde, viel, en sprong weer op.

‘Maria, kun je alsjeblieft even komen?’ riep Frank weer, tussen zijn daverend hoongelach door nauwelijks in staat een woord uit te brengen.

Grienend en snakkend naar lucht lukte het Tommy op de een of andere manier zijn kamer te bereiken voordat Maria hem zag. Binnen leunde hij tegen de dichtgeslagen deur, haalde zijn broek met beide handen op en trilde als een riet.

3

Omdat hun ouders waren weggegaan om ergens aan een politieke campagne deel te nemen, aten Tommy en Frank samen. Ze hoefden een door Maria in een stoofpan klaargemaakt maaltje alleen maar in de magnetron op te warmen. Meestal was alleen met Frank eten een ware lijdensweg voor Tommy, maar nu verliep hun maaltijd zonder incidenten. Onder het eten verdiepte Frank zich in een tijdschrift met besprekingen van de nieuwste horrorfilms, met sterke nadruk op thrillers waarin mensen in mootjes werden gehakt, en vol kleurenfoto’s van verminkte en bloederige lijken, zodat hij de aanwezigheid van zijn broertje nauwelijks opmerkte.

Later, toen Frank voor het slapengaan in de badkamer was, sloop Tommy de kamer van zijn broer in om de jack-o’-lantern op de schrijftafel nader te bekijken. De boosaardige mond gloeide vurig en de nauwe pupillen schenen fel te leven.

De rozengeur vulde de kamer, maar door die geur heen rook hij een subtieler en veel minder aangenaam luchtje dat hij niet kon thuisbrengen.

Tommy werd zich bewust van een kwaadaardige geest, iets dat nog veel erger was dan de kwaadaardigheid die hij altijd in Franks kamer bespeurde. Een ijzige stroom joeg door zijn aderen.

Opeens wist hij zeker dat de potentieel moorddadige kracht van de zwarte pompoen werd versterkt door de kaars. Op een onverklaarbare wijze was de aanwezigheid van het licht in het omhulsel een gevaar, een ontketenende factor. Tommy begreep niet hoe hij dat kon weten, maar hij was ervan overtuigd dat hij de vlam moest doven, wilde hij een kleine kans maken de komende nacht te overleven.

Hij pakte de in een knoop gegroeide steel en lichtte het schedeldekseltje van de jack-o’-lantern op.

Het leek alsof het binnenste van de pompoen niet alleen licht uitstraalde, maar dat het ook naar hem toe slingerde, heet op zijn gezicht, stekend in zijn ogen.

Hij blies de kaars uit.

De jack-o’-lantern werd donker.

Tommy voelde zich op hetzelfde moment beter.

Hij legde het dekseltje terug.

Zodra hij de steel losliet, ging de kaars weer spontaan branden.

Verbijsterd sprong hij achteruit.

Er scheen licht door de gesneden ogen, de neus, de mond.

‘Nee,’ zei hij zacht.

Hij verwijderde het dekseltje weer en blies de kaars voor de tweede keer uit.

Een ogenblik heerste duisternis in de pompoen. Toen verscheen de vlam weer voor zijn ogen.

Tommy slaakte onwillekeurig een zachte angstkreet en stak zijn hand aarzelend in de jack-o’-lantern om de weerspannige kaarsvlam met zijn vinger en duim te doven. Hij was ervan overtuigd dat het omhulsel van de pompoen zich plotseling om zijn pols zou sluiten en zijn hand zou afknellen, zodat hij een bloederige stomp overhield. Of misschien zou de pompoen hem vasthouden om het vlees om zijn vingers snel op te lossen, en hem pas laten gaan als zijn arm in het skelet van zijn hand eindigde. Op het randje van hysterie pakte Tommy de brandende pit beet, kneep de vlam uit en rukte zijn hand met een snik van opluchting terug, blij dat hij aan verminking was ontsnapt.

Hij ramde het dekseltje op zijn plaats toen hij het toilet in de aangrenzende badkamer hoorde doortrekken en haastte zich de kamer uit. Hij waagde het niet meer zich door Frank te laten betrappen. In de gang keek hij om naar de jack-o’-lantern die natuurlijk weer fel brandde.

Uit de keuken haalde hij een vleesmes, nam het mee naar zijn kamer en stopte het onder zijn kussen. Hij wist zeker dat hij het ergens in de dode uren voor zonsopgang zou moeten gebruiken.

4

Zijn ouders kwamen kort voor middernacht thuis.

Tommy zat rechtop in bed. Zijn kamer werd alleen verlicht door het zwakke nachtlampje. Het vleesmes lag naast hem onder de dekens en hij had zijn hand op het heft gelegd.

Een minuut of twintig luisterde Tommy naar het gepraat van zijn ouders, het lopen van kranen, het doortrekken van toiletten en het afsluiten van deuren. Hun slaapkamer en badkamer lagen aan de andere kant van het huis, ver van de jongenskamers, dus de geluiden klonken gesmoord maar niettemin geruststellend. Het waren gewone geluiden van het alledaagse leven en zolang het huis daarvan vervuld was, kon geen griezelig roofdier met lantaarnogen iemand binnenshuis besluipen.

Maar al gauw keerde de stilte in huis terug.

In de stilte na het middernachtelijk uur wachtte Tommy op de eerste schreeuw.

Hij had zich vastberaden voorgenomen niet in slaap te vallen. Maar hij was pas twaalf jaar en uitgeput na een lange dag en door de aanhoudende angst die hem in de greep hield nadat hij de pompoensnijder met zijn mummiegezicht had gezien. Met een stel kussens in zijn rug dommelde hij lang voor een uur in …

… en iets dat bonkte deed hem wakker schrikken.

Hij was onmiddellijk scherp op zijn hoede. Met het vleesmes in zijn hand geklemd zat hij rechtop in bed.

Gedurende een paar tellen dacht hij dat het geluid in zijn kamer had geklonken. Toen hoorde hij het weer, een harde bonk, en Tommy begreep dat het geluid uit Franks kamer, die tegenover de zijne in de gang lag, was gekomen.

Hij sloeg zijn dekens opzij en ging gespannen op de rand van het bed zitten. Wachten. Luisteren.

Een keer meende hij dat Frank zijn naam riep: Tóóómm-my …’ Het was een wanhopige, angstige en nauwelijks hoorbare kreet die als van de overkant van een wijde bergkloof leek te komen. Maar hij had het zich misschien ingebeeld.

Stilte.

Zijn handen waren glad van het zweet. Hij legde het grote mes opzij en veegde zijn handpalmen aan zijn pyjama af.

Stilte.

Hij nam het mes weer in zijn hand. Onder zijn bed tastte hij naar de zaklantaarn die hij daar bewaarde, maar hij knipte hem niet aan. Op zijn tenen sloop hij naar de deur en luisterde naar geluiden op de gang.

Niets.

Een innerlijke stem drong aan dat hij weer naar bed moest gaan, de dekens over zijn hoofd trekken en vergeten wat hij had gehoord. Nog beter zou het zijn om onder het bed te kruipen en te hopen dat hij daar niet zou worden gevonden. Maar Tommy wist maar al te goed dat het de stem van de jankpot in hem was, en hij durfde niet te hopen op redding als hij zich laf gedroeg. Mocht de zwarte pompoen inderdaad iets anders zijn geworden en nu door het huis dolen, dan zou het ding met evenveel wrede lol op geïntimideerdheid reageren als Frank altijd deed.

Lieve Heer, dacht hij koortsachtig, er is hier een kleine jongen die in u gelooft en hij zou erg teleurgesteld zijn als u de andere kant opkeek nu hij u vreselijk, vreselijk hard nodig heeft.

Tommy opende de deur geluidloos. De gang, slechts verlicht door de maan die aan het eind naar binnen scheen, was verlaten.

Recht tegenover hem stond de deur van Franks kamer open.

Nog steeds zonder de zaklantaarn aan te doen, angstig hopend dat zijn aanwezigheid niet zou opvallen als hij in het donker bleef, stak hij de gang over naar de kamer van zijn broer. Die snurkte meestal, maar nu klonk er geen gesnurk uit de kamer. Als de jack-o’-lantern in de kamer was, moest de kaars eindelijk gedoofd zijn, want er was geen flakkerend kaarslicht te bekennen.

Tommy stapte over de drempel.

De maan zette de kamer in een zilverachtig licht. Op het raam dansten schaduwen van op de wind wiegende palmboombladeren. In de kamer kon hij niets duidelijks onderscheiden. Geheimzinnige vormen doemden op uit schakeringen tussen donkergrijs en zwart.

Hij deed een stap naar binnen. Twee stappen. Drie.

Zijn hart bonkte zo hard dat hij zijn besluit liet varen om zich in duister te blijven hullen. Hij knipte de Eveready aan en schrok van het abrupt fonkelende lemmet in zijn rechterhand.

Hij liet de straal door de kamer rondgaan en tot zijn opluchting zag hij geen rondkruipend monster. De lakens en dekens lagen in een ordeloze hoop op de matras en Tommy moest nog een stap dichter in de richting van het bed doen om zich ervan te overtuigen dat Frank er niet was.

De losse hand lag op de grond naast het nachtkastje. Tommy zag de hand in de halfschaduw van de lichtstraal en hij richtte de lantaarn er pal op. Hevig schrikkend staarde hij ernaar. De hand van zijn broer Frank. Geen twijfel mogelijk, want de door zijn broer zo geliefde zilveren ring met doodskop en gekruiste beenderen blonk helder aan een vinger die eruitzag als een witte slak. De hand had zich tot een dichte vuist gebald.

Misschien kwam het door een zenuwkramp die kort na het intreden van de dood kan optreden, of misschien opende de vuist zich plotseling onder invloed van meer duistere krachten. De vingers spreidden zich uit als de bladen van een ontluikende bloem. In de handpalm lag een glimmende stuiver.

Tommy smoorde een wilde kreet, maar een aantal heftige bevingen kon hij niet onderdrukken.

Terwijl hij radeloos probeerde te bedenken welke uitweg voor hem het veiligst was, hoorde hij zijn moeder aan de andere kant van het huis schreeuwen. Haar schrille gejammer brak abrupt af. Er viel iets heel hard op de grond.

Tommy keerde zich om naar de deur van Franks kamer. Hij begreep dat hij ervandoor moest gaan voor het te laat zou zijn, maar hij leek aan de vloer gelast, zoals hem eerder was overkomen op de zanderige grond op het pompoenterrein toen de snijder hem wilde vertellen wat de jack-o’-lantern in de eenzame uren van de nacht zou gaan worden.

Hij hoorde zijn vader schreeuwen.

Een schot van een vuurwapen.

Zijn vader brulde.

Dat geschreeuw werd eveneens abrupt afgesneden.

Weer stilte.

Tommy wilde een voet oplichten, eentje maar, niet meer dan een paar centimeter, maar het ging niet. Hij voelde dat het veel méér dan angst was wat hem vasthield, dat een boosaardige betovering hem verhinderde aan de zwarte pompoen te ontkomen.

In het andere deel van het huis sloeg een deur dicht.

In de gang klonken voetstappen. Zware, slepende voetstappen.

Tranen rolden over Tommy’s wangen.

In de gang kraakten en kreunden de planken van de vloer als onder een zwaar gewicht.

Tommy staarde naar de open deur met niet minder doodsangst dan wanneer hij door de poort van de hel zou hebben getuurd. Hij zag een flakkerend oranje licht in de gang. De gloed werd helderder naarmate de bron – zonder twijfel een kaars – van links naderde, uit de richting van de slaapkamer van zijn ouders.

Vormloze schaduwen en griezelige slangen licht kropen over de vloerbekleding van de gang.

De zware voetstappen vertraagden. Hielden stil.

Naar het licht te oordelen, was het ding nog geen halve meter van de deur af.

Tommy slikte hard en verzamelde genoeg speeksel om te kunnen uitbrengen: Wie is daar? maar hoorde zich tot zijn verbazing zeggen: ‘Oké, ellendeling, laten we er maar een eind aan maken.’

Misschien had zijn leven bij zijn ouders hem meer gestaald en fatalistischer gemaakt dan hij tot dusver had beseft.

Het wezen kwam plotseling in zicht en zijn gestalte vulde de hele deuropening.

De kop werd gevormd door de jack-o’-lantern, maar had afzichtelijke wijzigingen ondergaan. Wel had de kop zijn oorspronkelijke zwarte en oranje kleuren, evenals de kalebasachtige vorm – smaller van boven dan van onderen – en alle tumorachtige uitwassen zagen er weer zo korstig en afstotend uit als op het pompoenveld. Maar hoewel de kop zo groot was geweest als de grootste pompoen die Tommy ooit had gezien, had hij nu slechts de omvang van een basketbal, ineengeschrompeld. De ogen waren verzakt, al keken de pupilspleetjes nog even gemeen. Uit de neus borrelde een of ander goor slijm. De enorm brede mond liep van oor tot oor, want die was groot gebleven, terwijl de rest van het gezicht eromheen geslonken was. In het oranje licht dat eruit stroomde leken de gekromde slagtanden te zijn veranderd van puntjes pompoenschil in harde benige uitsteeksels.

Het lichaam onder de kop had iets vaag menselijks, al leek het te zijn samengesteld uit dikke knoestige wortels en verstrengelde ranken. Het monster wekte de indruk dat het naar believen de kracht van een immens sterke reus, van een onverslaanbare moloch kon opbrengen. Zelfs in zijn doodsangst kreeg Tommy er diep ontzag voor. Was dat lichaam uit de substantie in het oorspronkelijke enorme pompoenhoofd gegroeid, of uit de lichamen van zijn broer en zijn ouders?

Het griezeligst van alles was het oranje licht in de kop. De kaars brandde nog steeds. De flakkerende vlam benadrukte de onbegrijpelijke leegte van de kop: hoe kon het ding zich voortbewegen en denken zonder hersens te bezitten? Het licht verleende ook een wild en demonisch bewustzijn aan de ogen.

De nachtmerrieachtige verschijning hief een dikke, uit verwrongen stengels bestaande en machtige arm en stak een wortelachtige vinger naar Tommy uit. ‘Jij!’ zei het monster met een diepe en fluisterende stem die deed denken aan natte modder die door een goot spoelt.

Tommy was nog verbaasder door zijn onvermogen zich te kunnen bewegen dan door zijn vermogen rechtop te kunnen staan. Zijn benen voelden aan als slappe lappen. Zonder twijfel zou hij hulpeloos ineenzakken als het monster op hem afkwam, maar toch bleef hij overeind met de zaklantaarn in zijn ene en het vleesmes in zijn andere hand.

Het mes. Nutteloos. Het scherpste mes kon niets tegen dit monster beginnen, dus liet Tommy het mes uit zijn zweetnatte vingers glijden. Het kletterde op de grond.

‘Jij!’ herhaalde de zwarte pompoen en zijn stem weergalmde in de kamer. ‘Jouw slechte broer heeft gekregen wat hij gegeven had. Je moeder heeft gekregen wat ze gegeven had. Je vader heeft gekregen wat hij gegeven had. Ik heb ze allemaal opgegeten, hun hersenen uitgezogen, hun vlees en hun botten vermalen. En dan nu de vraag: wat verdien jij?’

Tommy kon geen woord uitbrengen. Bevend huilde hij zacht en hij kon alleen met de grootste moeite ademhalen.

De zwarte pompoen deed snel van de deuropening enkele stappen de kamer in en boog zich met vurige ogen over Tommy heen.

Het monster was meer dan twee meter lang en moest zijn lantaarnkop buigen om op de jongen neer te kijken. Slierten roetige zwarte rook van de kaarsvlam ontsnapten tussen de slagtanden door en uit de melaatse neus.

Op een ruwe fluistertoon, maar toch zo hard dat het raam ervan trilde, zei het monster: ‘Jammer genoeg ben je een goede jongen, en heb ik geen recht of toestemming om je te verslinden. Dus … wat je verdient is wat je van nu af aan krijgt: vrijheid.’

Tommy staarde omhoog naar het Halloweengezicht en probeerde te begrijpen wat het monster zei.

‘Vrijheid!’ herhaalde het demonische beest. ‘Bevrijding van je broer Frank en van je ouders. De vrijheid om op te groeien zonder dat ze je kunnen dwarszitten. De vrijheid om het beste te worden wat je in je hebt – en dat betekent dat ik waarschijnlijk nóóit in de gelegenheid kom om je te mogen verslinden.’

Lange tijd stonden ze tegenover elkaar, de jongen en het monster, en geleidelijk begon het tot Tommy door te dringen. Morgenochtend zouden zijn ouders en broer verdwenen zijn. Om nooit meer te worden gevonden. Een groot en blijvend mysterie. Tommy zou wel bij zijn grootouders moeten gaan wonen. Je krijgt wat je geeft.

‘Maar heel misschien,’ zei de zwarte pompoen terwijl hij een koude hand op Tommy’s schouder legde, ‘misschien is er toch wel iets verrots in je waaraan je je op zekere dag overgeeft, en dan krijg ik misschien toch mijn kans om je op te eten. Als dessert.’ De brede grijns werd nog breder. ‘En nu ga je gauw weer naar bed. Ga slapen.’

Nog doodsbang, maar toch ook vervuld van een wonderlijke vreugde, liep Tommy als in een trance door de kamer naar de deur. Hij keek om en zag dat de zwarte pompoen hem nog met belangstelling nakeek.

Tommy zei: ‘U bent iets vergeten.’ Hij wees naar de grond naast het nachtkastje van zijn broer.

Het monster keek naar de losliggende hand.

‘Ahhh!’ zei de zwarte pompoen. Snel griste het monster de hand van de grond en propte het gruwelijke stukje in zijn bek.

De vlam in de pompoenkop lichtte plotseling wel honderdmaal zo helder op, en doofde.

juf attila de hun

1

In vorst en dooi, in natte en droge seizoenen, had het ding op de bosgrond vele honderden jaren liggen wachten op een kans om weer tot leven te komen. Niet dat het dood was. Het leefde, het had bewustzijn, het was altijd waakzaam als er warmbloedige wezens in het dichte bos rondom voorbijkwamen. Het had slechts een klein gedeelte van zijn geest nodig om een nabij dier als mogelijke gastheer te kunnen waarnemen, maar meestal hield het zich bezig met levendige dromen over lang verstreken, oeroude levens die het in andere werelden had geleid.

Herten, beren, dassen, boom- en grondeekhoorns, konijnen, opossums, wolven, muizen, vossen, wasbeertjes, katten, kwartels die van de landerijen het bos in waren gevlogen, honden, padden, kameleons, slangen, wormen, torren, spinnen en duizendpoten waren dicht genoeg langs het ding gekomen om gepakt te worden als ze bruikbare dieren zouden zijn geweest. Diverse soorten waren natuurlijk niet warmbloedig en voor het ding moest een gastheer warm bloed hebben. Beesten die wel warmbloedig waren, zoogdieren en vogels, beschikten niet over het andere vereiste: een hoge intelligentie.

Het ding werd niet ongeduldig. In het verleden had het al in de loop van miljoenen en miljoenen jaren gastheren in een of andere vorm weten te vinden. Het had er alle vertrouwen in dat het uiteindelijk wel de kans zou krijgen om uit zijn koude dromen te verrijzen om deze nieuwe wereld te ervaren, zoals het al zoveel andere werelden had ervaren en had veroverd.

2

Jamie Watley was verliefd op mevrouw Caswell. Hij bezat een groot tekentalent, en dus had hij een blocnote vol schetsen gemaakt van deze vrouw van zijn dromen: mevrouw Caswell rijdend op een wild paard; mevrouw Caswell bezig om een leeuw te temmen; mevrouw Caswell schietend op een aanstormende rinoceros die wel zo groot was als een verhuiswagen; mevrouw Caswell als het Vrijheidsbeeld met hoog geheven toorts. Hij had haar nooit op een paard gezien of een leeuw zien temmen; evenmin had hij ooit gehoord dat ze daartoe in staat zou zijn. En ze zag er al helemaal niet uit als het Vrijheidsbeeld (ze was veel knapper), maar Jamie vond dat deze fantasievoorstellingen de ware mevrouw Caswell heel goed uitbeeldden.

Hij wilde mevrouw Caswell vragen met hem te trouwen, maar erg zeker van zijn kansen was hij niet. Om te beginnen wist ze geweldig veel, en hij niks. Ze was mooi, en hij maar een heel gewoon jongetje. Ze was vrolijk en spontaan, en hij heel erg verlegen. Ze was zo zéker van zichzelf en wist iedere situatie in de hand te houden – kunnen jullie je die brand op school in september nog herinneren, toen ze in haar dooie eentje voorkwam dat het gebouw helemaal afbrandde? – en Jamie vond het heel erg moeilijk om ook maar het kleinste probleem goed aan te pakken. Bovendien was ze al getrouwd, en Jamie vond het eigenlijk niet erg aardig van zichzelf dat hij steeds wenste dat haar man dood was. Maar mocht hij toch enige hoop willen koesteren om ooit met mevrouw Caswell te trouwen, dan was wel het aller-, allerlastigste probleem hun leeftijdsverschil van zeventien jaar: zij was achtentwintig en hij pas elf.

Op die zondagavond aan het eind van oktober zat Jamie in zijn kleine kamertje aan de muurplank die als zijn schrijftafel diende een nieuwe tekening te maken van mevrouw Caswell, zijn juf van zijn klas. Hij beeldde haar af terwijl ze voor de klas naast haar tafeltje stond, gekleed in een wit engelengewaad. Een prachtig helder licht omgaf haar en alle kinderen van de klas glimlachten. Jamie zette zichzelf ook op de tekening – tweede rij van de deur af, eerste bank – en na enige overpeinzing tekende hij een stroom kleine, uit hem opstijgende hartjes, zoals er damp afslaat van een staaf droog ijs.

Jamie Watley – zijn moeder was een aan de drank verslaafde slons en zijn vader een alcoholische, voortdurend werkloze monteur – had altijd een hekel aan school gehad, tot hij dit jaar onder de bekoring van mevrouw Laura Caswell was gekomen. En tegenwoordig was de zondagavond voor Jamie altijd de traagst verstrijkende avond van de week, ongeduldig als hij was om weer naar school te mogen.

Beneden zaten zijn kwaadaardige, dronken vader en zijn al even dronken moeder ruzie te maken. Het ging over geld, maar het had net zo goed kunnen gaan over het onsmakelijke eten dat ze had klaargemaakt, of over zijn oogjes op andere vrouwen, of haar slonzige voorkomen, of zijn verliezen met pokeren, of haar onophoudelijke gejank, of dat er nooit eens een tussendoortje in huis was of naar welk televisieprogramma ze zouden gaan kijken. De dunne muren van het vervallen huis smoorden hun stemmen nauwelijks, maar Jamie kon zich voor die geluiden meestal wel afsluiten.

Hij zette een nieuwe tekening op. Nu stond mevrouw Caswell in een rotsig landschap met futuristische kleren aan en bestreed een buitenaards monster met een laserzwaard.

3

Nog voor zonsopgang reed Teel Pleever in zijn gedeukte, vervuilde Jeep stationcar naar het bergland. Hij parkeerde op een verlaten houthakkersweg, diep in het bos. Zodra de zon begon op te komen, ging hij op pad met zijn zware jachtgeweer. Het was een grendelgeweer, een Winchester Model 70 van .270 kaliber, met een kolf van het beste Europese walnotenhout en voorzien van een vier keer vergrotende kijker op een Stith Streamline-houder met afwijkingscorrectie.

Teel hield van het bos bij zonsopgang: de fluwelen zachtheid van de schaduwen, het heldere ochtendlicht dat tussen de takken door priemde, de nageuren van de nachtelijke vochtigheid. Hij ontleende groot genoegen aan het gevoel van het geweer in zijn hand en de opwinding van de jacht, maar het meest van al genoot hij van stropen.

Hoewel Teel de geslaagdste sjacheraar en scharrelaar in onroerend goed van de omgeving kon worden genoemd, een man van aanzien en bescheiden welstand, had hij er een hekel aan een dollar uit te moeten geven als hij hetzelfde ergens anders voor achtennegentig cent op de kop kon tikken, en hij gaf al helemaal geen geld uit als hij iets dat hij wilde hebben gratis kon krijgen. Teel had een boerenbedrijfje gehad aan de noordoostzijde van Pineridge, het hart van de landelijke streek, daar waar de overheid had besloten een nieuw verkeersknooppunt te laten aanleggen, en hij had meer dan zeshonderdduizend dollar kunnen incasseren door gedeelten van zijn bedrijf bij stukjes en beetjes aan motel- en wegrestaurantketens te verkopen. Het was de grootste slag die hij ooit in zijn leven had geslagen, zij het bij lange na niet de enige – zonder die verkoop had hij er ook al warmpjes bij gezeten. Niettemin kocht hij maar eens in de tien jaar een nieuwe Jeep stationcar, had hij maar één net pak en was hij bij het personeel van de Acme-supermarkt in Pineridge berucht omdat hij soms wel drie uur lang prijzen aan het vergelijken was teneinde tachtig cent op een kar vol boodschappen te besparen.

Vlees kocht hij nooit. Waarom geld aan vlees uitgeven als hij het gratis in het wild, levend en wel, in overvloed kon gaan halen? Teel was drieënvijftig. Vanaf zijn zeventiende had hij al buiten het jachtseizoen herten geschoten en ze hadden hem nooit betrapt. De smaak van wildbraad beviel hem eigenlijk niet zo erg en aangezien hij in de afgelopen vijfendertig jaar al ontelbare hoeveelheden van dat vlees had geconsumeerd, ging hij soms met lange tanden aan tafel; maar ja, zijn trek kwam altijd wel terug als hij dacht aan al dat mooie geld dat hij in zijn zak had gehouden, in plaats van het te moeten uitgeven aan veehouders, abattoirs en keurslagers.

Nadat hij wel veertig minuten tegen de licht glooiende, beboste heuvels was opgeklommen zonder een hertenspoor te zien, ging Teel op een groot plat stuk steen tussen twee reuzen van sparren zitten. Zodra hij op het randje van de steen zat en zijn geweer weglegde, zag hij tussen zijn gelaarsde benen iets vreemds in de grond.

Het voorwerp zat half begraven in de zachte, vochtige, zwarte bosgrond. Het ding was ook deels bedekt door een laagje half vergane, bruine naalden van de sparren. Hij bukte zich en veegde het laagje met een hand weg. Het ding had de vorm van een rugbybal, maar leek wel tweemaal zo groot. De oppervlakte had een sterke glans, als glazuur op aardewerk. Teel begreep dat het voorwerp door mensenhand moest zijn vervaardigd, want geen afslijping door wind en water kon ooit zo’n mooie glans opleveren. Het ding was donker gespikkeld blauw, zwart en groen en had een wonderlijke schoonheid.

Teel wilde al opstaan en op zijn knieën gaan liggen om het geheimzinnige voorwerp uit te graven, toen zich op verschillende plaatsen aan de oppervlakte gaten openden. Op hetzelfde moment schoten zwarte, glanzende, plantachtige tentakels naar hem toe. Sommige tentakels slingerden zich om zijn hoofd en nek, andere om zijn armen en weer andere om zijn voeten. In drie seconden zat hij helemaal vastgesnoerd.

Een zaad! dacht hij hevig geschrokken. Een of ander raar soort zaad dat nog nooit iemand heeft gezien.

Hij verzette zich uit alle macht, zonder zich uit de zwarte tentakels te kunnen lostrekken of ze te kunnen verbreken. Hij kon zelfs niet meer van het stuk steen opstaan of ook maar een centimeter naar links of rechts bewegen.

Hij probeerde om hulp te schreeuwen, maar het ding hield zijn mond stevig gesloten.

Omdat Teel nog recht naar beneden tussen zijn benen door naar het nachtmerrieachtige zaad keek, zag hij een volgende, grotere opening in het midden ontstaan. Een veel dikkere tentakel, meer een soort stengel, steeg snel omhoog uit de opening en naderde zijn gezicht als een cobra die kopwiegend uit de mand van een slangenbezweerder komt. De zwarte stengel met onregelmatig gevormde, donkerblauwe vlekken, liep van boven spits toe en eindigde in negen dunne, wriemelende tentakeltjes. Deze ‘vingers’ betastten zijn gezicht zo licht als de aanraking van spinnenpoten en hij huiverde van afkeer. Toen gleed de tastende stengel van zijn gezicht af, boog zich naar zijn borst en Teel voelde de stengel in hevige ontsteltenis langer en langer worden en met een schrikbarende snelheid door zijn kleren glijden, dwars door zijn huid en borstbeen naar zijn borstholte. Hij voelde dat de negen dunne tentakels zich door zijn lichaam verspreidden en hij viel flauw voordat hij zijn verstand volkomen kon verliezen.

4

‘Zaad’, zo heette het ding op deze wereld. Dat had het althans in de gedachten van zijn eerste gastheer gelezen. Eigenlijk was het plant noch dier, maar het accepteerde de naam die het van Teel Pleever had gekregen.

Zaad maakte zich helemaal los uit de zaaddoos waarin het honderden jaren had liggen wachten, en schoof zijn gehele massa in het lichaam van zijn gastheer. Daarna sloot het de bloedeloze wonden op de plaatsen waar het Pleevers lichaam was binnengedrongen.

Zaad had maar een minuut of tien onderzoek nodig om meer over de menselijke fysiologie te weten te komen dan de menselijke wezens zelf. Om te beginnen begrepen mensen kennelijk niet dat ze het vermogen bezaten om zichzelf te genezen en om de slijtage van het verouderen dagelijks te herstellen. Ze leefden maar kort, zich wonderlijk onbewust van hun mogelijkheid om onsterfelijk te blijven. In de ontwikkeling van de menselijke soort was ergens een barrière tussen geest en lichaam ontstaan die verhinderde dat ze een bewuste beheersing over hun lichaam hadden.

Vreemd.

Zittend op het platte stuk steen tussen de sparren, in het lichaam van Teel Pleever, trok Zaad nog achttien minuten uit om volledig begrip te krijgen van de diepte, omvang en activiteiten van de menselijke geest. Toch wel een van de belangwekkendste geesten die Zaad waar dan ook in het universum was tegengekomen: ingewikkeld, krachtig en duidelijk psychotisch.

Dit ging een heel interessante incarnatie worden.

Zaad stond op, greep het geweer dat van zijn gastheer was en liep door het bos over de heuvels naar de plek waar Teel Pleever zijn Jeep had geparkeerd. Voor de hertenjacht had Zaad geen belangstelling.

5

Jack Caswell zat aan de keukentafel naar zijn vrouw te kijken die zich op die maandagmorgen voorbereidde om naar school te gaan, en hij wist dat hij buiten iedere kijf de gelukkigste man op de hele wereld mocht worden genoemd. Laura was zo knap, zo slank en welgevormd met haar sierlijke lange ledematen dat Jack soms het gevoel had dat hij zijn leven droomde in plaats van het echt te beleven, want als het waar gebeurde zou hij zo’n vrouw als Laura toch zeker niet verdiend hebben.

Ze greep haar bruine wollen sjaal van de kapstok bij de deur, schikte hem om haar hals en de franje van de uiteinden over haar borsten. Ze tuurde door het half beslagen raam om de temperatuur op de grote buitenthermometer naast de deur af te lezen en zei: ‘Maar een paar graden boven nul, en het is pas eind oktober.’

Haar volle kastanjebruine haardos, zacht en glanzend, omlijstte een volmaakt gevormd gezicht dat enigszins deed denken aan dat van de filmster Veronica Lake uit de jaren veertig. Haar heel grote, expressieve ogen waren zo donkerbruin dat ze bijna zwart leken; ze had de helderste, indringendste oogopslag die Jack ooit had gezien. Niemand kon in die ogen kijken en leugens opdissen – of niet van de vrouw achter die ogen houden.

Ze trok haar oude bruine wollen jas aan, knoopte hem dicht en zei: ‘Ik denk dat we dit jaar al voor Thanksgiving sneeuw krijgen, dan de witste kerst van de eeuw, en dat we vervolgens in januari ingesneeuwd raken.’

‘Met jou wil ik wel een winter van zes of acht maanden ingesneeuwd zitten,’ zei hij. ‘Alleen wij tweetjes, sneeuw tot aan het dak, zodat we de hele dag in bed moeten blijven, onder de dekens dicht tegen elkaar aan om door onze lichaamswarmte te overleven.’

Glimlachend liep ze naar hem toe, boog zich over hem heen en kuste zijn wang. ‘Jackson,’ zei ze, hem bij zijn koosnaam noemend, ‘doordat jij me altijd weer opwindt geven we zoveel lichaamswarmte af dat het er niet meer toe zou doen of de sneeuw een kilometer boven het dak uitstak. Al was het buiten nog zo koud, hier binnen zouden we smoren van de warmte en de vochtigheidsgraad. Je weet wel, lianen die uit de vloer groeien, druiven die we van de muren kunnen plukken, tropische schimmels in alle hoeken.’

Ze liep naar de kamer om haar tas te pakken die op het bureau stond waaraan ze altijd huiswerk nakeek en het nieuwe weekrooster samenstelde.

Jack stond op van de keukentafel. Zijn benen voelden vanochtend wat stijver aan dan anders, maar toch redelijk genoeg in vorm om zonder zijn stok te kunnen rondschuifelen. Hij ruimde de ontbijttafel af en bedacht weer wat een gelukkig mens hij was.

Ze had iedere man kunnen krijgen die ze maar wilde, en toch had ze een echtgenoot verkozen die zich qua uiterlijk nauwelijks van de middelmaat onderscheidde, met twee slechte benen die hij iedere morgen in metalen beugels moest klampen om overeind te blijven. Met haar uiterlijk, haar persoonlijkheid en haar intelligentie had ze een rijk man kunnen trouwen, of in de grote stad haar eigen fortuin kunnen maken. In plaats daarvan had ze voor het eenvoudige leven van dorpsonderwijzeres gekozen en was ze met een schrijver gehuwd die de grootste moeite had het hoofd boven water te houden; voor haar geen luxueuze villa maar dit huisje aan de rand van het bos, geen limousine maar een drie jaar oude Toyota.

Toen ze met haar tas weer de keuken inrende, zette Jack de afwas onder de kraan. ‘Mis je de limousines niet?’ vroeg hij.

Ze knipte met haar oogleden. ‘Waar heb je het over?’

Zuchtend leunde hij tegen het aanrecht. ‘Ik maak me weleens zorgen dat je misschien …’

Ze liep naar hem toe. ‘Dat ik misschien wat?’

‘Tja, dat je niet zo bar veel in je leven hebt, in ieder geval niet zoveel als je zou moeten hebben. Laura, jij bent een vrouw die geboren is voor limousines, villa’s, chalets in Zwitserland. Dat komt je toe.’

Ze glimlachte weer. ‘Lieve, dwaze vent die je bent. Ik zou me dood vervelen in een limousine. Ik hou van zélf rijden. Het is héérlijk om zelf te rijden. En als ik in een villa zou wonen, dan denk ik dat ik me als een erwt in een bierton zou voelen. Ik hou van een huis waar het gezellig is. Omdat ik niet kan skiën, heb ik geen chalets nodig. En al hou ik wel van hun klokjes en chocolaatjes, ik kan niet tegen de manier waarop die Zwitsers aldoor jodelen.’

Hij legde zijn handen op haar schouders. ‘Ben je echt wel gelukkig?’

Ze keek hem recht aan. ‘Je meent dit heel serieus, hè?’

‘Ik zit erover in dat ik je niet genoeg kan geven.’

‘Luister eens goed, Jackson. Je houdt van me met heel je hart en dat weet ik. Dat voel ik de hele tijd en het is een liefde die de meeste vrouwen helemaal niet kennen. Ik voel me gelukkiger dan ik ooit voor mogelijk had gehouden. En ik hou ook van mijn werk. Lesgeven kan heel bevredigend zijn, als je echt je best doet om die kleine donders wat nuttigs bij te brengen. En bovendien word jij nog eens een beroemd man, de beroemdste schrijver van detectiveverhalen sinds Raymond Chandler. Dat wéét ik gewoon. En als je nou niet gauw ophoudt met zeuren, kom ik nog te laat op mijn werk.’

Ze kuste hem weer, rende naar de deur, wierp hem nog een kushand toe en liep het huis uit naar de Toyota op het grindpad.

Jack greep zijn stok die aan een keukenstoel hing en was sneller bij de deur dan hij alleen met behulp van zijn beugels kon. Hij veegde de condens van het koude raam en zag haar starten en warmdraaien tot de motor gelijkmatig liep. De uitlaat stootte veel wolken benzinedamp uit. Ze reed de landweg af naar de vijf kilometer verderop gelegen school. Hij bleef haar nakijken tot de Toyota uit het zicht was verdwenen.

Hoewel Laura sterker en zelfverzekerder was dan de meeste mensen die Jack kende, bleef hij zich zorgen om haar maken. De wereld was hard en vol onaangename verrassingen, ook in de landelijke rust van Pine County. Zelfs mensen die heel sterk in hun schoenen stonden, konden heel onverwacht, in een oogwenk, door het noodlot worden gegrepen, gebroken en gekraakt.

‘Pas goed op jezelf,’ zei hij zacht. ‘Pas goed op jezelf en kom bij me terug.’

6

Zaad reed de gedeukte oude Jeep stationcar van Teel Pleever tot het eind van het niet meer gebruikte houthakkerspad en sloeg rechtsaf naar een smalle geasfalteerde landweg. Na anderhalve kilometer ging de dalende weg in vlakker land over en het bos maakte plaats voor landerijen.

Bij het eerste huis stapte Zaad uit. Het vernam uit het geheugen van zijn gastheer dat hier een familie Halliwell woonde. Zaad liep naar de deur en klopte hard aan.

Mevrouw Halliwell, een vrouw van rond de dertig met een vriendelijk gezicht, deed open. Ze droogde haar handen aan haar blauwwit geruite schort. ‘Kijk eens aan, meneer Pleever, hè?’

Zaad liet tentakels uit de vingertoppen van zijn gastheer schieten. De flitsende zwarte zwepen slingerden zich om de vrouw tot ze zich niet meer kon verroeren. Terwijl de vrouw een schreeuw slaakte, schoot een veel dikkere tentakel uit Pleevers open mond op haar af, drong haar borstkas binnen zonder een druppel bloed te vergieten en vermengde zich met haar lichaam.

Haar eerste schreeuw smoorde al halverwege.

Zaad had haar binnen enkele seconden in zijn bezit. De dunne vingertentakels en de dikke tentakel uit de mond scheidden zich in het midden en de glanzend blauw-zwart-groen gespikkelde buitenaardse substantie stroomde voor de helft in Teel Pleever terug en voor de andere helft in Jane Halliwell.

Zaad groeide.

Nadat het Jane Halliwells geest had afgetast, wist Zaad dat haar twee kinderen naar school waren en dat haar man met de bestelwagen naar Pineridge was om in de ijzerwarenwinkel wat inkopen te doen. Ze was alleen thuis geweest.

Begerig naar volgende onderdanen om zijn heerschappij te kunnen uitbreiden, nam Zaad Jane en Teel mee naar de auto en reed terug op de smalle asfaltweg in de richting van Pineridge.

7

Mevrouw Caswell begon ’s morgens altijd met geschiedenis. Tot Jamie Watley bij haar in de klas kwam, had hij geschiedenis altijd saai gevonden. Maar zoals zij geschiedenis gaf, dat was niet alleen interessant, maar ook leuk.

Soms liet ze de kinderen allemaal een rol spelen in de uitbeelding van belangrijke historische gebeurtenissen. Dan kreeg iedereen een malle pet of hoed op die paste bij de te spelen figuur. Op een keer, toen ze een les over de Vikingen gaf, was ze de klas binnengekomen met een gehoornde helm op haar hoofd en alle kinderen hadden zich gek gelachen. Eerst had Jamie zich een beetje gegeneerd; ze was per slot van rekening zijn juf, de vrouw die hij beminde, en hij kon er niet tegen dat ze er raar uitzag. Maar ze had illustraties laten zien van Vikingschepen die fraai gebeeldhouwde draken voor op de boeg hadden en ze had verteld hoe het was om een Viking te zijn die onbekende mistige wateren bevoer in de oude tijd toen er nog geen kaarten van de wereld bestonden, op zeeën waar je – voor zover de mensen dat toen wisten – werkelijk draken kon tegenkomen of van de rand van de wereld kon vallen, en tijdens het vertellen was haar stem steeds zachter en zachter geworden, zodat ze zich allemaal naar voren hadden gebogen en het leek alsof ze vanuit de klas aan boord van een klein schip meevoeren met een zware golfslag om hen heen en er uit storm en regen een geheimzinnige donkere kustlijn voor de boeg opdoemde. Jamie had nu wel tien schetsen van zijn juf als Viking en ze behoorden tot zijn beste werk van zijn geheime collectie.

De vorige week was er een schoolinspecteur bij hen in de klas geweest. Hij heette meneer Enright, een kleine keurige man in een donker pak, een wit overhemd en een rood strikdasje. De geschiedenisles had het dagelijks leven in de middeleeuwen behandeld. Meneer Enright ging de kinderen vragen stellen om te horen wat ze van de les hadden opgestoken. Jamie en zijn klasgenootjes wilden maar al te graag antwoord geven en meneer Enright was behoorlijk onder de indruk gekomen. ‘Maar mevrouw Caswell,’ had hij gezegd. ‘U houdt u niet bepaald aan het gangbare niveau van deze leeftijdsgroep, wel? Naar het me voorkomt is dit materiaal voor de hoogste klas.’

Eigenlijk zou de klas positief op deze opmerking – die natuurlijk als een compliment kon worden beschouwd – van meneer Enright hebben moeten reageren. Met gestrekte rug, de borst vooruit en braafjes glimlachend hadden ze rechtop in de banken moeten zitten. Maar nee, mevrouw Caswell had met de kinderen afgesproken dat ze heel anders zouden reageren als zich zo’n situatie met meneer Enright zou voordoen, dus ze zakten allemaal onderuit en probeerden er uitgeput bij te kijken.

Mevrouw Caswell zei: ‘Kinderen, wat meneer Enright bedoelt is dat hij denkt dat ik jullie véél te hard laat leren, véél te veel van jullie eis. Vinden jullie dat echt?’

De hele klas brulde in koor: ‘Jááá!’

Mevrouw Caswell deed of ze heel erg schrok. ‘O nee hoor, ik laat jullie niet veel te hard werken!’

Melissa Fedder, een meisje dat het benijdenswaardige vermogen bezat om zomaar te kunnen huilen, barstte in tranen uit alsof de spanning om bij mevrouw Caswell in de klas te zitten haar te veel was geworden.

Jamie, bevend van zogenaamde angst, ging staan en bracht met geoefende emotie uit: ‘M-meneer Enright, we k-k-kunnen het n-niet m-meer aan! Z-ze l-laat ons nooit m-met rust. We n-noemen haar juf Attila de Hun!’

Andere kinderen somden hun ingestudeerde grieven op:

‘… mogen nooit eens pauze houden …’

‘… elke dag vier uur huiswerk mee …’

‘… veel te veel …’

‘… we zijn er nog te jong voor …’

De heer Enright raakte zichtbaar van streek.

Mevrouw Caswell liep met een boos gezicht naar het bord en maakte een korte, afkappende handbeweging.

Iedereen werd dadelijk stil, alsof ze allemaal doodsbang voor haar waren. Melissa Fedder snikte nog na en Jamie deed zijn best om zijn onderlip te laten trillen.

‘Mevrouw Caswell,’ zei meneer Enright bezorgd. ‘Eh, tja, misschien kunt u zich toch maar beter aan het lesmateriaal voor deze leeftijdsgroep houden, lijkt me. De druk die door u op deze jonge kinderen wordt gelegd …’

‘O!’ riep mevrouw Caswell met geveinsde schrik. ‘Ik vrees dat het al te laat is, meneer Enright! Moet u die stakkerdjes toch eens zien! Ik geloof echt dat ik ze dóód heb laten werken!’

De heer Enright stond even in bekommerd zwijgen stil. Toen barstte hij in lachen uit en alle kinderen lachten hard mee. Hij zei: ‘Mevrouw Caswell, u hebt me voor het lapje gehouden! Dit was afgesproken werk!’

‘Ik geef het eerlijk toe,’ zei ze, waarop de kinderen nog harder lachten.

‘Maar hoe wist u,’ vroeg hij, ‘dat ik er bezwaar tegen zou hebben dat u deze kinderen lesmateriaal van de hogere klassen geeft?’

‘Dat komt,’ zei mevrouw Caswell, ‘omdat iedereen kinderen altijd onderschat. Wat ze volgens het rooster moeten leren vinden ze te gemakkelijk. Iedereen maakt zich altijd zo druk over psychische stress, de problemen die men associeert met te veel moeten presteren, zodat de kinderen als gevolg daarvan juist worden aangemoedigd om minder te presteren dan ze eigenlijk best aankunnen. Maar ik kén kinderen, meneer Enright, en ik zal u vertellen dat ze veel meer aankunnen en veel meer in hun mars hebben dan men over het algemeen denkt. Heb ik gelijk?’

De hele klas verzekerde haar luidkeels dat ze gelijk had.

Meneer Enright nam de klas in ogenschouw. Aandachtig bekeek hij hen stuk voor stuk, en het was die ochtend voor het eerst dat hij ook werkelijk naar hun gezichten kéék. Eindelijk glimlachte hij. ‘Mevrouw Caswell, wat u hier doet is werkelijk geweldig.’

‘Dank u,’ zei mevrouw Caswell.

Meneer Enright schudde zijn hoofd, glimlachte nog breder en gaf de klas een knipoogje. ‘Juf Attila de Hun … vast wel!’

Op dat moment was Jamie zo trots op mevrouw Caswell en zo verliefd op haar dat hij dapper tegen tranen vocht die heel wat echter waren dan die van Melissa Fedder.

En nu, op de laatste maandagmorgen van oktober, luisterde Jamie naar juf Attila de Hun die vertelde hoe de medische wetenschap in de middeleeuwen werd toegepast (grof) en wat alchemie voor iets was (lood in goud willen veranderen en allerlei andere waanzinnig fascinerende dingen) en het duurde niet lang voor hij de geur van krijt op het bord en de vele luchtjes van de kinderen in de klas niet meer rook, maar wel bijna die akelige en smerige rioolstank van de middeleeuwse Europese straten.

8

In zijn werkkamertje van nog geen drie bij drie meter aan de voorkant van zijn huis zat Jack Caswell aan een oud grenen schrijfbureau koffie te drinken en het hoofdstuk door te lezen dat hij de vorige dag had geschreven. Met potlood maakte hij een aantal correcties en zette zijn tekstverwerker aan om de wijzigingen aan te brengen.

Gedurende de drie jaar na zijn ongeval, toen hij niet meer in staat was geweest om zijn werk als jachtopziener voor het ministerie van bosbouw voort te zetten, had hij zijn uiterste best gedaan om zijn levenslange wens, schrijver worden, te realiseren. (Soms zag hij in een nachtmerrie de grote vrachtwagen weer die op de spiegelgladde weg slipte, waarbij hij ook zijn eigen auto in een beangstigende spin voelde gaan; toen de felle koplampen recht op hem afkwamen, remde hij pompend en draaide het stuur tegen de glijrichting in, maar het was al te laat.) In die drie jaar had hij vier actiethrillers geschreven waarvan er twee bij New Yorkse uitgevers waren verschenen, terwijl er ook acht korte verhalen van hem in tijdschriften werden geplaatst.

Tot Laura in zijn leven kwam, waren het buitenleven en lezen zijn twee grote passies geweest. Vóór zijn ongeval was hij regelmatig naar verafgelegen en stille plekken in het bergland getrokken, zijn rugzak deels gevuld met leeftocht en voor de rest met boeken. Door zijn mondvoorraad aan te vullen met bessen, noten en eetbare wortels verbleef hij dan dagenlang in de vrije natuur, waar hij de flora en fauna bestudeerde en zijn meegenomen boeken las. Hij was zowel cultuurliefhebber als natuurmens en omdat het niet zo gemakkelijk was om de vrije natuur naar de bewoonde wereld te brengen, verplaatste hij de beschaving in de vorm van boeken naar het diepst van het bos. Zo kon hij beide helften van zijn gespleten ziel voldoening schenken.

Maar nu, gekweld onder de vloek van een paar benen dat hem nooit meer op een tocht door het bergland kon dragen, had hij zich maar tevreden te stellen met de genoegens van de beschaving en moest hij er als de donder voor zorgen dat hij wat meer met zijn werk als schrijver zou gaan verdienen dan tot dusver het geval was geweest. Van de opbrengst van zijn acht korte verhalen en zijn twee overigens goed ontvangen detectives had hij in drie jaar tijd nog geen derde van Laura’s bescheiden salaris verdiend. Zonder zijn kleine invaliditeitspensioentje van het ministerie zouden hij en Laura de grootste moeite hebben om rond te komen.

Bij de gedachte aan Laura’s versleten bruine wollen jas die ze vanmorgen op weg naar school had aangetrokken, werd het hem droef te moede. Die armoedig uitziende jas maakte hem vastberadener dan ooit om een boek te schrijven waarmee hij de top kon bereiken … en genoeg te verdienen om haar de luxe te kunnen geven die haar toekwam.

Wonderlijk was dat hij Laura nooit had leren kennen als hij dat ongeval niet had gekregen, laat staan met haar had kunnen trouwen. Ze was in het ziekenhuis op bezoek geweest bij een opgenomen leerlingetje van haar en op haar weg naar buiten was ze Jack tegengekomen. In een rolstoel doolde hij terneergeslagen door de gangen. Laura kon met geen mogelijkheid een kennelijk gedeprimeerd man in een rolstoel passeren zonder een poging te doen hem op te vrolijken. Vol zelfmedelijden en wrok had hij zich eerst van haar afgewend, maar zijn afwijzing maakte haar nog vastberadener. Hij wist nog niet wat een vasthoudertje ze was, maar daar kwam hij gauw achter. Twee dagen later, toen ze weer bij haar leerling op bezoek kwam, zocht ze ook Jack op, en het duurde niet lang of ze kwam iedere dag uitsluitend voor hem. Hij had zich er al bij neergelegd om de rest van zijn leven in een rolstoel te moeten doorbrengen, maar Laura drong erop aan dat hij dagelijks langer en harder bij de therapeut zou oefenen en dat hij in ieder geval moest proberen met beugels en stok te leren lopen. Na enige tijd, nadat de therapeut maar een matig succes had geboekt, reed Laura hem iedere dag ondanks zijn protesten in zijn rolstoel naar de therapiezaal en liet hem alle oefeningen nog een keer doen. Al gauw werkten haar ontembare geestkracht en optimisme aanstekelijk. Jack nam zich vastberaden voor om te lopen en dat dééd hij ook. Het lopen leidde tot verliefdheid en trouwen. Het ergste dat hij ooit had meegemaakt, het verlies van de macht over zijn beide benen door de botsing, had Laura in zijn leven gebracht, en zij was het allermooiste dat hem ooit was overkomen.

Wonderlijk, zoals tegenslag en geluk hand in hand konden gaan.

In de nieuwe roman die hij onder handen had, probeerde hij over die omslag te schrijven, de bizarre wijze waarop iets afschuwelijks in een zegen kon omslaan en hoe iets gezegends soms in een tragedie kon eindigen. Als hij die vaststelling als een rode draad door een detectiveverhaal kon weven, en wel zodanig dat hij er de dieper gelegen aspecten van kon beschrijven, lukte het hem misschien er niet alleen een succes van te maken, maar dan had hij ook een boek om trots op te kunnen zijn.

Hij nam nog een kopje koffie en wilde aan een volgend hoofdstuk beginnen, toen hij uit het raam links van zijn bureau keek en een vervuilde en gedeukte Jeep stationcar op de landweg zag naderen die het pad naar zijn huis opreed.

Verbaasd over dit vroege bezoek stond hij dadelijk van zijn bureau op en greep zijn stok. Het kostte hem tijd bij de voordeur te komen en hij hield er niet van om mensen te laten wachten.

De wagen stopte voor de deur. Beide portieren zwaaiden open en er stapten een man en een vrouw uit.

Jack wist wie de man was: Teel Pleever, die hij wel kende. Vrijwel iederéén in Pine County kende Pleever, maar Jack had het gevoel dat de meeste mensen, hij zelf niet uitgesloten, de man toch niet als een vriend beschouwden.

De vrouw kwam Jack vaag bekend voor. Ze was rond de dertig en een aantrekkelijke verschijning; naar Jack meende zat een kind van haar bij Laura in de klas en de vrouw had ook met het schoolbestuur te maken. Ze had alleen een daagse jurk aan en een keukenschort voor, niet bepaald de juiste kleding voor een kille oktobermorgen.

Toen Jack, leunend op zijn stok, tot halverwege zijn werkkamertje was geschuifeld, begonnen zijn bezoekers al op de deur te bonken.

9

Zaad stopte op de weg zodra het volgende huis opdoemde. Na eeuwen in een staat van dromerig halfleven te hebben verkeerd, wilde het zich maar al te graag in de omhulsels van volgende gastheren uitbreiden. Van Pleever wist het dat er vijfduizend mensen in Pineridge woonden. Zaad wilde daar voor de middag zijn. Over twee, hoogstens drie dagen, zou het alle inwoners van Pineridge in zijn macht hebben om zich daarna door de gehele streek te verspreiden, tot het alle twintigduizend bewoners van Pine County had overweldigd en hun geest was binnengedrongen.

Maar ongeacht het aantal gastlichamen bleef Zaad één wezen met één enkel bewustzijn. Het kon gelijktijdig in tientallen miljoenen, zelfs miljarden gastheren leven en de zintuiglijke waarnemingen van miljarden ogen, oren, neuzen, monden en handen in zich opnemen zonder het risico te lopen dat het in de war raakte door te veel indrukken tegelijk. In de ontelbare miljoenen jaren waarin het door de sterrenstelsels had gezworven, op de meer dan honderd planeten waar het zich had kunnen ontplooien, was Zaad nooit een ander wezen tegengekomen met zo’n uniek talent voor lichamelijke veelvoudigheid.

Nu nam Zaad zijn twee gevangenen mee uit de auto en marcheerde met hen door het voortuintje naar de voordeur van het kleine witte huis.

Vanuit Pine County wilde Zaad zijn gastheren over dit vasteland laten uitwaaieren en daarna naar andere continenten, tot het de gehele planeet in zijn greep had. In die periode zou het noch de geest, noch de individuele persoonlijkheid van de gevangenen aantasten, maar ze allemaal aan zijn wil onderwerpen, zodat het de lichamen en alle opslag aan kennis kon gebruiken om zijn verovering van de wereld te vergemakkelijken. Teel Pleever, Jane Halliwell en alle andere overwonnenen zouden zich wél gruwelijk van hun maandenlange slavernij bewust zijn: van de wereld om hen heen, van de monsterlijke daden die ze bedreven. En van Zaad zelf, onwrikbaar in hun lichaam genesteld.

Bij de deur aangekomen, liet Zaad Pleever hard aankloppen.

Zodra geen man, vrouw of kind op deze planeet nog vrij rondliep, wilde Zaad naar het volgende stadium overgaan, de Bevrijdingsdag. Op die dag kregen alle slaven plotseling weer de vrijheid van handelen over hun eigen lichaam en geest, hoewel ze stuk voor stuk wel een aspect van de grote marionettenbespeler behielden, een aspect dat altijd door hun blik meekeek en hun gedachten beheerste. Maar op Bevrijdingsdag was natuurlijk minstens de helft van de slaven krankzinnig geworden. Anderen, die hun verstand hadden kunnen bewaren in de hoop op een mogelijke bevrijding van hun kwellingen, zouden volkomen buiten zichzelf raken door het besef dat ze tot aan hun dood de koude, parasitaire aanwezigheid van de indringer moesten dulden en ook die mensen zouden langzaam maar zeker gek worden. Onvermijdelijk zou een kleinere groep troost in een religie willen zoeken en een maatschappij ontwrichtende cultus vormen om Zaad te aanbidden. En de kleinste groep van allemaal, de ijzeren heinen, behielden hun verstand en zouden zich aanpassen aan Zaads aanwezigheid, of manieren zoeken om eronderuit te komen, een kruistocht die zonder enig succes zou blijven.

Zaad klopte weer op de deur. Misschien was er niemand thuis.

‘Ik kom al!’ riep een man binnenshuis.

Aha, dus toch.

Na Bevrijdingsdag zou het lot van deze beklagenswaardige wereld in het bekende patroon terechtkomen: massale zelfmoord, miljoenen moorden begaan door psychopaten, volledige en bloedige maatschappelijke ondergang en onstuitbare neergang naar anarchie en barbaarsheid.

Chaos.

Het creëren van chaos, het verspreiden van chaos, het voeden van chaos, het observeren van chaos en het behagen scheppen in chaos waren Zaads enige oogmerken. Zaad was ontstaan uit de wordingsexplosie aan het begin aller tijden. Daarvoor had Zaad deel uitgemaakt van de opperste chaos van supergeconcentreerde materie in de tijd voor de tijd begon. Toen die enorme, ongedifferentieerde bol ontstaansmaterie uiteenbarstte, vormde zich het universum; in de leegte ontstond een weergaloze orde, maar Zaad maakte daarvan geen deel uit. Zaad was een overblijfsel van de chaos die vóór de wording had geheerst. Beschermd door een onbreekbare schaal, doolde Zaad door de zich ontwikkelende sterrenstelsels, in dienst van de wanorde.

Een man deed open. Hij leunde op een stok.

‘U bent meneer Pleever, nietwaar?’ zei hij.

Zaad liet zwarte tentakels uit Jane Halliwell schieten.

De man met de stok slaakte een kreet toen hij werd gegrepen.

Uit Jane Halliwells mond schoot een blauw-zwart-groen gespikkelde stengel die zich in de borst van de kreupele man boorde. Binnen enkele seconden had Zaad zijn derde gastheer: Jack Caswell.

De benen van de man waren in een verkeersongeval zo zwaar gewond geraakt dat hij metalen steunbeugels moest dragen om rechtop te blijven. Omdat Zaad niet gehinderd wilde worden door een kreupele gastheer, genas het Jack Caswells benen en wierp de beugels af.

Uit Caswells kennis wist Zaad dat er niemand anders thuis was. Ook vernam het dat de vrouw van Caswell lesgaf op een basisschool voor ten minste honderdzestig leerlingen plus hun leerkrachten. Die school lag slechts vijf kilometer verderop. In plaats van alle huizen langs de weg naar Pineridge een bezoek te brengen, kon Zaad een veel beter resultaat behalen door naar de school te gaan, alle aanwezige kinderen en volwassenen aan zich te onderwerpen en de nieuwe slaven alle kanten op te sturen.

Jack Caswell, hoewel door Zaad onderworpen, wist wat zijn buitenaardse meester dacht, omdat ze hetzelfde hersenweefsel en zenuwstelsel deelden. Zodra Caswell besefte dat de school zou worden aangevallen, verzette zijn gevangen geest zich heftig en probeerde aan zijn banden te ontkomen.

De felheid en aanhoudendheid waarmee de man zich verzette, verbaasde Zaad. Met Pleever en Jane Halliwell had het al opgemerkt dat mensen – zoals ze zich noemden – een veel sterkere wil bezaten dan de meeste andere wezens waarmee het tot dusver contact had gehad. Maar Caswell had een nog veel sterkere wil dan Pleever of Halliwell. Zaad had te maken met een soort die kennelijk ongenadig vocht om orde in de chaos te scheppen, die aan het bestaan zin wilde geven en die zich had voorgenomen orde in de natuur af te dwingen door middel van wilskracht. Zaad zou er een bijzonder genoegen aan beleven om al die mensen naar de chaos te leiden, naar de verloedering en uiteindelijk naar de totale ontwaarding van alles.

Zaad stopte de geest van de man in een veel duisterder, dieper weggescholen hoekje van zijn geest dan waar het hem aanvankelijk had gestopt, en ketende hem nog steviger vast. Toen, in de vorm van zijn drie slaven, sloeg het de richting van de school in.

10

In grote verlegenheid stak Jamie Watley zijn vinger op om mevrouw Caswell te vragen of hij even naar het toilet mocht. Hij wilde haar laten denken dat hij een heel bijzondere jongen was en daardoor veel meer aandacht aan hem zou schenken dan aan de andere kinderen; hij wilde haar evenveel van hem laten houden als hij haar beminde – maar hoe zou ze kunnen denken dat hij heel bijzonder was als hij net als andere kinderen naar het toilet moest? Daar hoefde hij zich toch niet voor te generen! Welnee, iederéén moest weleens naar de wc, ook mevrouw Caswell …

Nee! Daar wilde hij niet aan denken. Onmogelijk!

Maar al tijdens de geschiedenisles had hij al heel nodig gemoeten en daarna, toen ze al een tijd met rekenen bezig waren, kon hij het echt niet langer ophouden.

‘Ja, Jamie?’

‘Mag ik even naar achteren, juf?’

‘Natuurlijk.’

Om de toiletruimte op de gang te kunnen binnengaan, moesten de kinderen de sleutel meenemen die op een hoek van mevrouw Caswells tafeltje voor de klas lag. Jamie liep met hangend hoofd naar haar toe en durfde haar niet aan te kijken, omdat ze dan kon zien dat hij een knalrood hoofd had gekregen. Hij griste de sleutel van het tafeltje en repte zich naar de gang.

In tegenstelling tot de meeste andere kinderen bleef Jamie in de toiletruimte nooit dralen. Hij wilde zo gauw mogelijk terug naar de klas om weer naar de muzikale stem van mevrouw Caswell te kunnen luisteren en naar haar te kijken als ze in het lokaal heen en weer liep.

Toen hij uit de toiletruimte kwam, zag hij drie volwassen mensen aan het eind van de gang door de achterdeur binnenkomen: een oudere man met jagerskleren aan, een mevrouw met een schort voor en een jongere man die een kaki broek en een bruine trui droeg. Ze vormden een merkwaardig trio.

Jamie bleef staan waar hij stond om de mensen te laten passeren, want het leek of ze heel erge haast hadden en dan konden ze hem ondersteboven gooien als hij hun voor de voeten liep. Bovendien had hij het gevoel dat ze hem iets wilden vragen, waar het hoofd van de school was of een ander belangrijk iemand, en Jamie wilde graag behulpzaam zijn. Toen ze naast elkaar naar hem toe liepen, bleven ze opeens als op een bevel staan en keerden zich naar hem toe.

Tentakels snoerden hem vast.

11

Zaad was nu vier mensen.

Tegen de avond zouden het er duizenden zijn.

In zijn vier delen liep het door de gang naar het klaslokaal waar Jamie Watley heen moest.

Over een jaar of twee, wanneer de hele wereldbevolking deel van Zaad uitmaakte, wanneer het bloedvergieten en de chaos op Bevrijdingsdag begonnen, zou zijn geheel nog maar een paar weken op de planeet blijven om uit de eerste hand getuige te zijn van het begin van de menselijke ondergang. Daarna zou het een nieuwe schaal vormen, de schaal met een deel van zichzelf vullen en zich van de aantrekkingskracht van de aarde losmaken. Bij terugkeer in de leegte zou het tienduizenden, misschien wel miljoenen jaren ronddolen tot het weer een geschikte wereld zou hebben gevonden waarop het kon neerdalen om op verbinding met een lid van de overheersende soort te wachten.

Tijdens zijn lange reis door de kosmos zou Zaad in contact blijven met de miljarden delen van zichzelf die het op aarde had achtergelaten, althans in levende gastlichamen die door fragmenten van Zaad werden bewoond. Aldus verliet Zaad in zekere zin de planeet niet voordat het laatste menselijke wezen eeuwen later in een gewelddadige chaotische eindtijd was omgekomen, waarna de restanten van Zaad op aarde met die laatste mens waren verdwenen.

Zaad kwam bij de deur van Laura Caswells klaslokaal.

De geesten van Jack Caswell en Jamie Watley, gloeiend van woede en angst, probeerden door de boeien te smelten waarmee Zaad de man en de jongen had gebonden, en het bleef even staan om ze te laten bekoelen en volledige controle over hen te verkrijgen. Hun lichamen wrongen zich in alle bochten en ze maakten gorgelende geluiden in hun pogingen waarschuwende kreten te slaken. Zaad schrok van die opstandigheid – hoewel ze geen schijn van kans maakten, was hun tegenstand veel groter dan van de wezens die het ooit had overweldigd.

Zaad tastte de gedachten van Jack en Jamie af en vernam dat hun indrukwekkende, koppige wilsuitingen niet voortkwamen uit angst om eigen lot, maar om dat van Laura Caswell, onderwijzeres van de jongen en echtgenote van de man. O ja, ze waren woedend dat ze gevangen waren genomen, maar nog woedender over de mogelijkheid dat Laura door Zaad zou worden bezeten. Ze waren allebei op haar verliefd en de zuiverheid van die liefde gaf hen de kracht om de verschrikking die hen was overkomen te weerstaan.

Interessant.

Zaad had het begrip liefde leren kennen bij ongeveer de helft van de soorten die het op andere planeten had uitgeroeid, maar nergens had Zaad de kracht ervan zo sterk waargenomen als bij deze twee menselijke wezens. Zaad besefte voor het eerst dat de wil van een intelligent wezen niet de enige belangrijke kracht in dienst van de universele orde was; ook liefde vervulde die functie. En in een soort die zowel een sterke wil bezat als een buitengewoon hoog ontwikkeld vermogen tot liefhebben, had Zaad de meest formidabele vijand van de chaos gevonden.

Maar natuurlijk niet formidabel genoeg. Zaad was niet te stuiten en over vierentwintig uur zou het alle inwoners van Pineridge hebben overweldigd en geabsorbeerd.

Zaad opende de deur van het klaslokaal. Het viertal liep naar binnen.

12

Tot haar verbazing zag Laura Caswell haar man Jack de klas binnenkomen, vergezeld door de moeder van Richie Halliwell, de ouwe boef Teel Pleever en Jamie. Afgezien van Jamie had Laura geen idee waarom ze in de klas kwamen. Toen besefte ze opeens dat Jack liep, echt liep! Hij schuifelde niet, hij sleepte zich ook niet op stijve benen voort, maar liep zonder de minste moeite, zoals ieder gezond mens.

Voordat het wonder van Jacks genezing goed en wel tot Laura was doorgedrongen en ze hem kon vragen wat er gebeurd was, en ook nog voordat de kinderen zich in hun banken allemaal naar de deur hadden omgedraaid, sloeg de hevige ontsteltenis in de klas toe. Jamie Watley had zijn handen uitgestrekt naar zijn vriendje Tommy Albertson en er schoten afschuwelijke zwarte, wormachtige tentakels uit zijn vingertoppen. Ze zwiepten om Tommy heen en terwijl de gevangen jongen een kreet van schrik slaakte, barstte er een afgrijselijk slangachtig ding uit Jamies borst en doorboorde de borstkas van Tommy, zodat ze afstotelijk met elkaar verbonden waren.

De kinderen schreeuwden het uit en sprongen op uit de banken om de vlucht te nemen, maar ze werden met verbijsterende snelheid aangevallen en met stomheid geslagen. Glanzende gruwelijke wormen en dikkere slangen flitsten uit mevrouw Halliwell, meneer Teel Pleever en meneer Jack Caswell. Nóg drie van de negentien leerlingetjes van juf Laura werden gegrepen. Plots voegden Tommy Albertson en de andere besmette kinderen zich bij de aanvallers en een paar seconden nadat ze zelf waren doorboord, schoten er wormen en slangen uit hun lichamen naar volgende slachtoffers.

Juffrouw Garner, de onderwijzeres van de aangrenzende klas, kwam via de verbindingsdeur tussen beide lokalen binnen om te kijken wat al dat geschreeuw te betekenen had. Ze werd al overmeesterd nog voor ze een kik kon geven.

In één minuut waren alle leerlingen, op vier doodsbange kinderen na, volkomen in de greep gekomen van een of ander monsterachtig organisme. De vier overblijvers – met inbegrip van Richie, het zoontje van Jane Halliwell – drongen zich om hun juf heen. Twee wisten van verbijstering geen woord uit te brengen en de twee anderen huilden. Laura duwde het viertal achter haar rug, in een hoekje bij het bord, en stond tussen de kinderen en het vreselijke monster dat hen bedreigde.

Vijftien bezeten kinderen, Pleever, mevrouw Halliwell, juf Garner en Jack, stonden in een drom voor haar en staarden haar aan met de intensiteit van roofdieren. Er viel een moment diepe stilte. In hun ogen zag Laura niet alleen reflecties van hun eigen gekwelde zielen, maar ook de onmenselijke begeerte om te verslinden van het ding dat bezit van hen had genomen.

Bang en gekweld dacht Laura aan het glinsterende zwarte monster dat in Jack zat opgerold, maar ze liet zich niet van slag brengen door verwarring of ongeloof, want ze had vroeger de nodige films gezien die de wereld voor precies zo’n ramp hadden gewaarschuwd: Invaders from Mars, Invasion of the Body Snatchers, The War of the Worlds. Ze begreep onmiddellijk dat iets uit de ruimte de aarde uiteindelijk had gevonden.

De vraag luidde: kon het worden tegengehouden – en hoe?

Ze merkte dat ze haar aanwijsstok nog in haar hand hield alsof het een machtig zwaard was, en alsof de door het monster overmeesterde negentien volwassenen en kinderen voor haar met die nutteloze stok op afstand konden worden gehouden. Zinloos. Toch gooide ze de stok niet opzij, maar stak hem uitdagend naar voren.

Ontmoedigd zag ze dat haar hand beefde. Ze hoopte dat de vier kinderen die zich achter haar hadden verscholen niet zouden merken dat ze in de greep van de doodsangst verkeerde.

Uit de bezeten groep tegenover haar maakten zich drie personen langzaam los: Jane Halliwell, Jamie Watley en Jack.

‘Blijf staan,’ waarschuwde ze.

Ze deden nog een stap naar haar toe.

Een zweetdruppel droop langs Laura’s rechterslaap.

Mevrouw Halliwell, Jack en Jamie zetten nog een stap.

Opeens leken deze drie minder goed in de greep van het monster te moeten zijn als de anderen, want ze wrongen zich met schokkende spieren in alle bochten. Jack zei: ‘Néé!’ op een vreselijk gekwelde, zachte toon. En Jane Halliwell smeekte: ‘Alsjeblieft niet!’ en schudde met haar hoofd alsof ze een haar gegeven bevel weigerde. Jamie beefde hevig en drukte zijn handen op zijn hoofd, alsof hij probeerde het monster in hem eruit te wringen.

Waarom werden juist deze drie uit de hele klas gedwongen tot totale onderwerping? Waarom anderen niet?

Laura dacht koortsachtig snel na. Ze bespeurde dat er een goede mogelijkheid was en ze zocht ernaar, maar wist niet zeker of ze die uitweg zou herkennen als ze ertegenover stond. Misschien wilde het ding in Jane Halliwell dat ze haar eigen zoontje Richie besmette, dat zich achter Laura’s rug verborg, als proef op de som dat het ding volledige macht over de vrouw had. En om dezelfde reden zou het ding Jack de gruwelijke ervaring willen laten ondergaan om zijn eigen vrouw in deze kolonie verdoemden in te lijven. En wat die arme Jamie betreft … tja, Laura was zich er heel goed van bewust dat Jamie verliefd op haar was, dus misschien werd ook hij door het ding op de proef gesteld om te zien of de jongen iemand die hij beminde kon aanvallen.

Maar als ze op de proef werden gesteld, was hun meester nog niet helemaal zeker van zijn totale overheersing. En zolang het ding daaraan twijfelde, bestond er nog hoop voor zijn beoogde slachtoffers.

13

Zaad was onder de indruk van de weerstand die drie van zijn slaven tentoonspreidden zodra het moment om hun beminden te besmetten was aangebroken.

De moeder was buiten zichzelf van woede bij de gedachte dat haar zoontje zou worden ingelijfd. Ze putte uit de tegenstand in haar geest en worstelde uit alle macht om weer controle over haar lichaam te krijgen. Ze vormde een vrij lastig probleem, maar Zaad drukte haar bewustzijn in een nog kleiner en donkerder plekje dan het haar aanvankelijk had gestopt. Het perste haar dieper en dieper weg, alsof het haar met grote kracht onder water duwde en zware stenen op haar hoofd laadde.

Jamie Watley was al even lastig, gedreven als hij was door zijn zuivere en oprechte kinderlijke liefde. Maar Zaad verkreeg ook weer macht over Jamie; het maakte een eind aan de spastische spierbewegingen van de jongen en dwong hem naar de vrouw en de kinderen bij het bord voor het klaslokaal toe te lopen.

De man, Jack Caswell, was het meest gecompliceerde geval, omdat niet alleen zijn wilskracht maar ook zijn liefde het sterkst was. Hij verzette zich hevig tegen de opsluiting van zijn geest, verboog als het ware de tralies van zijn gevangenis en zou zich liever van kant maken dan Zaad naar Laura Caswell brengen. Meer dan een volle minuut weerstond hij de bevelen van zijn meester en er was zelfs een verbazingwekkend moment waarop de man er bijna in slaagde zich te bevrijden, maar eindelijk had Zaad hem volledig in bedwang, zij het dat de man bleef protesteren.

De veertien andere kinderen van de klas konden gemakkelijk worden gegrepen en onderworpen, al vertoonden ze eveneens tekenen van verzet. Terwijl de onderwijzeres zich in een hoek drukte en de drie uitverkoren slaven haar naderden, ging er een golf woedend afgrijzen door alle kinderen in de klas, want ze hielden allemaal veel van haar en ze konden de gedachte niet verdragen dat ze werd overmeesterd. Zaad drukte alle veertien tegelijk hard neer en hun korte wilsinspanningen doofden als vonken in een ijzige wind.

Onder de dwang van Zaad ging Jack Caswell voor zijn vrouw staan. Hij rukte de aanwijsstok uit haar hand en wierp de stok opzij.

Zaad liet zich uit Jacks vingertoppen te voorschijn springen, greep Laura en hield haar vast, al worstelde ze fel om los te komen. Vervolgens opende Zaad de mond van zijn gastheer Jack, liet er een dikke stengel uit springen, doorboorde er de borst van de vrouw mee en vloeide triomfantelijk in haar.

14

Nee!

Laura voelde het monster langs haar zenuwstelsel glijden en koud haar hersenen aftasten, en ze bestreed het. Met de ijzeren volharding die ze had opgebracht om Jack weer te leren lopen, met het eindeloos geduld waarmee ze de kinderen van haar klas de leerstof bijbracht, met haar onaantastbare geloof in de eigenwaarde van het individu waarmee ze elke nieuwe dag tegemoet trad, weerstond ze het monster bij iedere wending. Toen het zijn klemmende banden psychische energie om haar geest legde, verbrak Laura ze en gooide ze af. Toen het haar in een donkere diepte onder zwaar psychisch gewicht gevangen wilde houden, gooide ze dat gewicht eveneens af en steeg weer snel naar de oppervlakte. Laura bespeurde dat het er even door overrompeld was en ze maakte snel gebruik van zijn verwarring door in zijn geest te graven en meer van het monster te weten te komen. In een oogwenk besefte ze dat het gelijktijdig in de geesten van alle gevangenen zat, dus Laura zocht Jack en vond hem …

… Ik hou van je, Jack, meer dan van het leven zelf …

… en ze trok aan de boeien waarmee zijn geest gekluisterd was, met dezelfde voortvarende gedrevenheid waarmee ze hem had geholpen bij de therapeutische oefeningen voor zijn verlamde benen. Verder zoekend in het psychische web waarmee Zaad zijn gevangenen bijeenhield, had ze Jamie Watley al gauw gevonden …

… Je bent een lieve jongen, Jamie, de allerliefste, en ik heb je altijd willen zeggen dat het er niet toe doet wat voor mensen je ouders zijn, dat het er niet toe doet dat ze egoïstische en kwaadaardige dronkaards zijn; wat ertoe doet is dat jij het vermogen hebt om veel beter te zijn dan zij; jij hebt het vermogen om te kunnen beminnen en de vreugden van een bevredigend leven te leren kennen …

… en Zaad stortte zich op haar, probeerde haar bewustzijn in haar eigen lichaam te sleuren, uit de geesten van de anderen. Maar ondanks zijn miljoenen jaren ervaring en zijn enorme kennis die het van honderden gedoemde soorten had opgedaan, merkte Zaad dat het tegen die taak niet was opgewassen. Laura onderzocht het en constateerde dat het inferieur was omdat Zaad geen liefde nodig had en geen liefde kon schenken. Zaads wil was zwakker dan die van mensen, omdat mensen konden beminnen en uit hun liefde putten ze de kracht om ergens voor te vechten, een reden om orde in de chaos te scheppen, om het bestaan van hun beminden te verbeteren. De liefde gaf een reden tot willen en maakte die wil daarmee oneindig sterker. Voor sommige soorten was Zaad misschien een welkome meester, omdat het de schijnveiligheid van één enkel doel, één enkele wet bood. Maar voor de mensheid was Zaad een vloek …

… Tommy, je kunt je losrukken als je denkt aan je zusje Edna, want je houdt meer van Edna dan van wie en wat ook; en jij, Melissa, denk aan je vader en moeder omdat die zoveel van je houden, omdat ze je bijna verloren hadden toen je nog een baby was (wist je dat?) en als je was doodgegaan zou dat ze gebroken hebben; en jij, Helen, je bent zo’n geweldige meid en ik zou niet meer van je kunnen houden als je mijn eigen kind was, je bent altijd zo lief bezorgd om anderen, en ik weet dat je dit ellendige monster van je af kunt werpen, want je bestaat van top tot teen uit liefde; en jij, Jane Halliwell, ik weet dat je van je zoon en je man houdt want je liefde voor Richie blijkt zo duidelijk uit het zelfvertrouwen dat je hem hebt gegeven; en jij, Jimmy Corman, je praat wel stoer en je doet wel stoer, maar ik weet hoeveel je van je broertje Harry houdt en hoe rot je je voelt omdat Harry met een misvormd handje werd geboren en ik weet dat als iemand die arme Harry om zijn hand uitlacht, dat je dan met al je kracht voor hem opkomt, dus richt je liefde voor je broertje tegen dit ding, dit Zaad, en vernietig het, laat je niet op je kop zitten door dat ding want als het jou heeft pakt het Harry ook …

… en Laura liep de klas door, tussen de bezetenen, raakte de kinderen aan, omhelsde er een, kneep liefhebbend in de hand van de volgende, keek hen in de ogen en gebruikte alle kracht van haar liefde om de getroffen kinderen naar haar toe te laten komen en hen uit het duister naar het licht te leiden.

15

Jamie Watley verbrak zijn boeien, wierp Zaad af en voelde zich overvallen door een golf duizeligheid die hem zelfs even buiten bewustzijn bracht, hoewel niet lang genoeg om hem op de grond te doen vallen. Zwaaiend op zijn benen flakkerde zwart door hem heen, maar terwijl zijn knieën al knikten hervond hij zijn bewustzijn. Hij greep de rand van mevrouw Caswells tafeltje beet en bleef overeind.

Hij keek om zich heen en zag dat de volwassenen en de andere kinderen in de klas er net zo aan toe waren als hij. De meesten die op hun benen stonden te beven staarden met afschuw naar de grond, en ook Jamie keek naar de gladde, slijmnatte en zwarte substantie van Zaad, resten die uit de bezetenen waren geglipt en op de vloer van het lokaal lagen te kronkelen.

Het meeste van het buitenaardse weefsel lag zo te zien dood te gaan en een paar stukken verkeerden al in staat van ontbinding, daarbij een afschuwelijke stank verspreidend. Maar opeens klonterde één groot stuk samen in de vorm van een rugbybal. Binnen enkele seconden had dit stuk een blauw-zwart-groen gespikkeld omhulsel gevormd en explodeerde het als een raket door het plafond, waardoor ze allemaal bedolven werden onder brokken witkalk en stukjes latwerk. Het ding sloeg door het dak van het lage schoolgebouw en verdween loodrecht de blauwe oktoberhemel in.

16

Juffen, meesters en kinderen uit andere lokalen kwamen binnenrennen om te zien wat er gebeurd was. Daarna arriveerde de politie. De volgende dag kregen de Caswells thuis bezoek van functionarissen van de politie, van regeringsambtenaren en nog veel meer mensen. Tijdens al die belangstelling week Jack nauwelijks van Laura’s zijde. Op z’n minst wilde hij haar hand blijven vasthouden, en als ze elkaar zo nu en dan toch even moesten loslaten, dacht hij sterk aan haar, alsof het beeld dat hij van haar voor ogen had een mentaal hulpmiddel was om haar terugkeer te garanderen.

Eindelijk nam alle commotie af; zelfs de persmensen bleven weg, en het leven hervatte zijn normale gang voor de Caswells – of zo normaal als maar mogelijk was. Pas tegen de kerstdagen minderden Jacks nachtmerries in aantal en beangstigende levendigheid, maar het was hem wel duidelijk dat het jaren kon duren voordat de laatste restanten angst, veroorzaakt door de overrompeling van Zaad, waren verdwenen.

Op kerstavond zaten Laura en Jack op de grond naast de kerstboom wijn te drinken en walnoten te knabbelen. Ze gaven elkaar kerstgeschenken, want de kerstdagen zelf hielden ze vrij voor familiebezoek. Na het openen van de pakjes namen ze ieder een stoel bij de open haard.

Nadat ze enige tijd in de vlammen hadden zitten staren en nog een glas wijn hadden ingeschonken, zei Laura: ‘Ik heb nóg iets. Je mag het zo meteen zien.’

‘Nóg iets? Maar ik heb niets meer voor jou.’

‘Het is een geschenk voor ons allemaal,’ zei ze.

Haar glimlach was zo raadselachtig dat Jack steeds meer geïntrigeerd raakte. Hij boog zich naar haar toe en nam haar bij de hand. ‘Waarom doe je zo geheimzinnig?’

‘Dat ding heeft je genezen,’ zei ze.

Hij had zijn voeten op een poef gelegd en er mankeerde even weinig aan zijn benen als voor zijn ongeval.

‘Het heeft in ieder geval iets goeds opgeleverd,’ zei Jack.

‘Meer dan je beseft,’ zei ze. ‘Gedurende die afschuwelijke momenten toen ik me van het ding uit mijn lichaam en geest bevrijdde en het ook bij de kinderen wilde uitdrijven, kreeg ik een scherp inzicht in de geest van dat wezen. Echt waar, ik ben in zijn geest gedrongen. Omdat ik zag dat je benen genezen waren, dacht ik dat het ding daar verantwoordelijk voor was. Dus ik ging in zijn geest zoeken hoe het dat wonder tot stand had gebracht.’

‘Je bedoelt toch niet dat je …’

‘Wacht,’ zei Laura. Ze trok haar hand los uit de zijne, stond op, ging op haar knieën liggen en boog zich naar het open haardvuur. Zonder aarzelen stak ze haar rechterhand in de oplaaiende vlammen.

Jack slaakte een kreet, greep haar beet en trok haar achteruit.

Grinnikend hield Laura haar vingers vol blaren op die er zo rauw uitzagen als vers geslacht vlees, maar terwijl Jack in verbijsterde schrik toekeek, zag hij dat haar hand vanzelf weer genas. In een oogwenk verdwenen de blaren, de huid herstelde zich en ze toonde hem haar gave hand.

‘Die kracht zit in ons allemaal,’ zei ze. ‘We moeten alleen leren hoe we er gebruik van kunnen maken. Ik heb er de afgelopen twee maanden op geoefend en nu kan ik het anderen leren. Jij eerst, dan de kinderen van mijn school en dan de hele wereld.’

Jack staarde haar verbijsterd aan.

Ze lachte vrolijk en wierp zich in zijn armen. ‘Het is niet zo gemakkelijk te leren, Jackson. O, nee! Het is moeilijk, heel moeilijk. Je hebt geen idee hoeveel nachten ik heb opgezeten terwijl jij lag te slapen, om te leren toepassen wat ik van Zaad heb geleerd. Er waren momenten dat mijn hoofd leek te barsten van de inspanning. Het leren beheersen van de kunst om jezelf te genezen put je uit op een manier zoals je nog nooit hebt meegemaakt. Tot diep in je botten doet het overal pijn. Soms was ik de wanhoop nabij. Maar ik heb het geleerd. En anderen kunnen het leren. Al is het nog zo moeilijk, ik weet dat ik het anderen kan bijbrengen. Ik weet dat ik het kan, Jack.’

Jack nam haar met grote liefde in ogenschouw, maar ook met een nog sterker geworden bewondering. ‘Ja, ik weet dat je het kunt,’ zei hij. ‘Ik weet dat je iedereen alles kunt leren. Je bent misschien wel de grootste leermeesteres die ooit geleefd heeft.’

‘Juf Attila de Hun,’ zei ze, en ze kuste hem.

de kelder

1

Zelfs in de besten onder ons huist soms duisternis. In de boosaardigsten onder ons heerst het duister onafgebroken, als een tiran.

Al laat ik het duister nu en dan in me toe, ik geef het nooit de kans er een blijvende heerschappij te vestigen. Zo’n bewering wil ik althans graag geloven. In wezen vind ik mezelf zo’n slechte vent nog niet: een harde werker, een liefhebbende en trouwe echtgenoot, een strenge vader maar dol op zijn kroost.

En toch – als ik die kelder weer zou betreden, dan zou ik mijn vermogen tot boosaardigheid waarschijnlijk niet voldoende kunnen onderdrukken. Als ik die kelder weer in gebruik zou nemen, zou ik in een eeuwige morele zonsverduistering belanden en daarna nooit meer in het licht kunnen lopen.

Maar de verleiding is groot.

Ik ontdekte de kelderdeur twee uur nadat we het koopcontract hadden ondertekend, een cheque voor de prijs van het huis ten name van de borgmaatschappij hadden uitgeschreven en de sleutels in ontvangst hadden genomen. De deur zat in de keuken in de hoek achter de koelkast: een deur met iets naar voren springende panelen, donker gebeitst zoals alle andere deuren in huis en een gladde koperen handgreep in plaats van de bij ons gebruikelijke draaiknop. Ik stond er ongelovig naar te staren, want ik wist zeker dat die deur er niet eerder was geweest.

Aanvankelijk meende ik dat het de deur naar een bijkeuken of grote voorraadkast was. Toen ik de deur opende, zag ik tot mijn stomme verbazing een trap naar beneden – een trap die door verdichtende schaduwen het pikkedonker inleidde. Een kelder zonder ramen.

In Zuid-Californië staan vrijwel alle woningen, variërend van de goedkope rijtjeshuizen tot die kasten in de orde van een paar miljoen, op een betonnen fundament. Ze hebben geen kelders. Al tientallen jaren is dat een weloverwogen architectonisch beleid. Het land heeft grotendeels een poreuze bodem en er ligt weinig vast gesteente aan de oppervlakte. In een streek die geregeld door aardbevingen en modderige aardverschuivingen wordt getroffen, kan een kelderruimte of souterrain met muren van betonblokken een zwak punt in de structuur zijn, met het risico dat de hele bovenbouw in die ruimte stort wanneer de onderaardse reuzen wakker worden en zich uitrekken.

Onze nieuwe woning was geen rijtjeshuis en evenmin een kast van een villa, maar had wél een kelder. De makelaar had het er nooit over gehad en tot dusver hadden we het bestaan ervan niet vermoed.

Terwijl ik langs de treden omlaag tuurde, werd ik eerst nieuwsgierig en vervolgens voelde ik een sterk onbehagen. Vlak naast de deurpost aan de binnenkant zat een muurschakelaar. Ik klikte hem aan en uit en weer aan. Het bleef donker beneden.

Ik liet de deur openstaan en ging op zoek naar Carmen. Ze stond zich giechelend in de grote badkamer te verkneukelen en bewonderde de met de hand vervaardigde, smaragdgroene betegeling en de Sherle Wagner-wastafels met hun vergulde kranen.

‘O, Jess, is dit niet prachtig? Is het niet fantastisch? Als kind heb ik nooit kunnen dromen dat ik ooit nog eens in zó’n huis zou wonen. Op meer dan zo’n leuk bungalowtje uit de jaren veertig durfde ik niet te rekenen. Maar dit hier is een paleis en ik weet helemaal niet hoe ik me als een voorname dame moet gedragen.’

‘Het is geen paleis,’ zei ik, mijn arm om haar heen slaand. ‘In Orange County moet je echt een Rockefeller zijn om je een paleis te kunnen veroorloven. Maar stel dat het een paleis was? Je hebt altijd de stijl en allure van een voorname dame gehad.’

Ze omhelsde me. ‘We hebben het ver geschopt, hè?’

‘En dat zal alleen nog maar beter worden, meid.’

‘Ik zie er een beetje tegenop, weet je dat.’

‘Doe niet zo mal.’

‘Jess, schat van me … wat ik doe is koken, borden wassen, potten schoon schrapen … niet meer dan één generatie na een armoedig bestaan in een hut aan de rand van Mexico City. We hebben er hard voor gewerkt, dat is waar … maar nu we dit na al die lange jaren hebben bereikt, lijkt het wel alsof het allemaal heel snel is gegaan.’

‘Geloof me maar, lieve meid, jij zou je eigen salon kunnen houden in een gezelschap societydames uit Newport Beach. Je hebt het van nature.’

Wat hou ik toch veel van haar, dacht ik. Zeventien jaar getrouwd en ze is nog steeds als een jonge vrouw voor me, zo fris en altijd verrassend en lief.

‘O, da’s waar ook,’ zei ik. ‘Ik was het bijna vergeten te zeggen, maar wist je dat we een kelder hebben?’

Ze knipte met haar oogleden.

‘Echt waar, hoor,’ zei ik.

Met een glimlach wachtte ze op de clou van mijn grap en zei: ‘O ja? En wat hebben we daar beneden? Onze vorstelijke kluizen met al onze sieraden? Een kerker dan, misschien?’

‘Kom maar mee.’

Ze volgde me naar de keuken.

De deur was verdwenen.

Als door ijs omsloten staarde ik naar de witte muur.

‘Nou?’ vroeg ze. ‘Waar moet ik om lachen?’

Ik ontdooide enigszins. ‘Er valt niets te lachen,’ wist ik uit te brengen. ‘Er was hier … een deur.’

Ze wees naar het beeld van een keukenraam dat door het binnenvallende zonlicht op de muur werd geëtst. ‘Dat heb je waarschijnlijk gezien. Het zonlicht dat door het vierkante raam op de muur valt. Het heeft min of meer de vorm van een deur.’

‘Nee, nee … er was …’ Hoofdschuddend legde ik mijn hand op het door de zon verwarmde, vierkante stuk gips en liet mijn vinger langs de omtrekken gaan, alsof de naden van de deur beter te voelen dan te zien waren.

Carmen fronste haar voorhoofd. ‘Jess, wat mankeert je?’

Ik keek haar aan en begreep wel wat ze dacht. Dit heerlijke huis leek te mooi om waar te zijn en ze was bijgelovig genoeg om zich de gekwelde vraag te stellen of we wel lang genoeg van zo’n grote zegen konden genieten zonder dat het lot ons met een zwaar tegenwicht aan tragedie zou opzadelen. Een overwerkte man die gehinderd werd door stress – of misschien wel last had van een kleine hersentumor – en daardoor dingen ging zien die er niet waren en opgewonden ging praten over niet-bestaande kelders … Het was voor haar nu eenmaal zo’n kwaadaardige spaak in het wiel die het lot maar al te vaak in het verloop der gebeurtenissen steekt.

‘Je hebt gelijk,’ zei ik en forceerde een lach die ik natuurlijk wilde laten klinken. ‘Ik heb dat vierkant licht op de muur gezien en dacht dat het een deur was. Ik heb niet eens goed gekeken en ben meteen naar je toe gerend. Wat denk je, ben ik misschien door dat gedoe met het nieuwe huis zo maf als een aap geworden, of wat?’

Ze keek me even somber aan, maar lachte vervolgens met me mee. ‘Maf als een aap … Maar ja, dat ben je altijd geweest.’

‘Is dat zo?’

‘Mijn aap,’ zei ze.

Ik zei: ‘Oek oek!’ en krabde in mijn oksel.

Ik was blij dat ik haar niet had verteld dat ik de deur had geopend. Of dat ik de trap erachter had gezien.

Het huis in Laguna Beach had vijf grote slaapkamers, vier badkamers en een grote zitkamer met een geweldig grote open haard. Ook was er wat in die kringen een ‘entertainer’s kitchen’ werd genoemd, wat niet wilde zeggen dat er beroemde artiesten tussen twee engagementen in Las Vegas door optraden, maar verwees naar de grote kwaliteit van de uitgebreide keukenuitrusting: dubbele fornuizen, twee magnetrons, een opwarmoventje voor diverse soorten broodjes, een Jenn Air-‘cooking center’, twee vaatwasmachines en twee Sub Zero-koelkasten die ruimte genoeg hadden voor de bediening van een compleet restaurant. Heel veel grote ramen lieten de warme Californische zon binnen en boden uitzicht op de weelderig aangelegde tuin – gele en koraalrode bougainville, rode azalea, balsemien, palmen en twee imposante inheemse laurierheesters – en de golvende heuvels erachter. In de verte lokte de door het zonlicht gespikkelde oceaan, als een onafzienbare schat zilveren munten.

Al was het huis dan geen kapitale villa, er werd heel duidelijk van het dak geroepen: De Gonzalezjes hebben het een heel eind geschopt en hier een fraai stekje gevonden. Wat zouden mijn ouders trots op me zijn geweest.

Mijn ouders, Ramón en Maria Gonzalez, waren Mexicaanse immigranten die in El Norte, het Beloofde Land, een nieuw bestaan bijeen hadden geschraapt. Ze hadden mij, mijn twee broers en mijn zuster door hard werken en opoffering alles kunnen geven, en alle vier hadden we dankzij een beurs een universitaire opleiding kunnen volgen. Mijn ene broer was jurist geworden, de ander arts, en mijn zus bekleedde het voorzitterschap van de faculteit Engelse taal- en letterkunde aan de ucla.

Ik had voor een carrière in het bedrijfsleven gekozen. Carmen en ik waren eigenaars van een restaurant, waarvoor ik de zakelijke expertise deed en zij de authentieke en heel bijzondere Mexicaanse gerechten verzorgde. We werkten twaalf uur per dag, zeven dagen per week. Zodra onze drie kinderen successievelijk twaalf of dertien jaar waren geworden, hielpen ze mee in de bediening. Het was een familiebedrijf en we werden jaar op jaar rijker, maar van een leien dakje ging het nooit. Amerika biedt geen gemakkelijk te verwerven rijkdom, alleen kansen. We smeerden de kansenmachinerie met zeeën van ons zweet en tegen de tijd toen we ons huis in Laguna Beach konden kopen, betaalden we dat contant. Voor de grap noemden we het Casa Sudor – Huis van Zweet.

Het was een groot huis. En een mooi huis.

Het bood alle gerieflijkheden. Zelfs een kelder met een verdwijnende deur.

De vorige eigenaar was een meneer Nguyen Quang Phu geweest. Onze makelaar – een potige, babbelgrage dame van middelbare leeftijd die Nancy Keefer heette – had verteld dat Phu een Vietnamese vluchteling was, een van de dapperen die maanden na de val van Saigon per boot waren ontkomen. Hij was een van de gelukkigen geweest die de stormen, de kanonneerboten en de piraten hadden overleefd.

‘Hij kwam in Amerika aan met niet meer dan drieduizend dollar in goud en de wil om iets van zichzelf te maken,’ had Nancy Keefer ons bij de eerste bezichtiging van het huis verteld. ‘Een heel charmante man die een fabelachtig succes had. Werkelijk fá-bel-achtig. Hij heeft dat kleine beginkapitaaltje door middel van zoveel zakelijke belangen vermenigvuldigd, dat hou je gewoon niet voor mogelijk. En dat allemaal in veertien jaar! Fábelachtig verhaal. Hij heeft een nieuw huis laten neerzetten, zo’n dertienhonderd vierkante meter op een hectare grond in North Tustin, dat is gewoon fá-bel-achtig, echt waar, u zou het eens moeten zien.’

Carmen en ik deden een bod op Phu’s te koop staande huis dat niet half zo groot was als zijn nieuwe pand, maar dat voor ons een droomhuis betekende. We deden wat handjeklap tot we het over de prijs eens waren geworden en binnen tien dagen kon de transactie worden afgerond, omdat we contant betaalden en geen hypotheek nodig hadden.

De overdracht kon worden geregeld zonder dat Nguyen Quang Phu en ik elkaar hoefden te ontmoeten. Dat is hier niet ongewoon. Waar dat in veel andere staten wel geldt, is het in Californië niet nodig dat koper en verkoper van onroerend goed samen bij een notaris moeten verschijnen.

Niettemin lag het in Nancy Keefers lijn van zakendoen om een dag of twee na de definitieve overdracht een persoonlijke ontmoeting tussen de vorige en de nieuwe eigenaar te regelen. Hoewel ons nieuwe huis prachtig en tiptop onderhouden was, kunnen zelfs de beste huizen mankementjes vertonen die je als bewoner moet kennen. Nancy vond het altijd een goed idee om de gewezen en de nieuwe eigenaar samen een wandeling door het pand te laten maken, zodat de vorige bewoner de nieuwe op dingen kon wijzen als een schuifdeur die weleens de neiging had uit zijn rail te lopen en welke ramen bij zware regenval dikke tranen naar binnen huilden. Ze maakte een afspraak voor een ontmoeting tussen Phu en mij op woensdag de veertiende mei.

Op maandag de twaalfde werd de koop gesloten. Het was op die maandagmiddag dat ik, dolend door het nog lege huis, voor het eerst de kelderdeur zag.

De volgende morgen, dinsdag, keerde ik alleen naar het huis terug. Ik had Carmen niet verteld waar ik heen wilde. Ze dacht dat ik naar het kantoor van Horace Dalcoe was, om de laatste inhalige eisen van deze ellendige afperser zo beleefd mogelijk te bestrijden.

Dalcoe was eigenaar van het kleine openluchtwinkelcentrum waar ons restaurant zich bevindt en hij was ongetwijfeld precies de man voor wie het woord ‘hufter’ is uitgevonden. Ons contract, opgemaakt toen Carmen en ik armer en naïever waren, gaf hem het recht zijn toestemming te verlenen aan ook maar de kleinste verandering die we in het pand aanbrachten. Zo kwam het dat we zes jaar na de opening, toen we een verbouwing à raison van tweehonderdduizend dollar wilden laten uitvoeren – wat een verbetering van zijn eigendom betekende – meneer Dalcoe het lieve sommetje van tienduizend dollar contant, belastingvrij, onder de tafel in handen moesten stoppen om zijn toestemming te verkrijgen. Toen ik de kantoorboekhandel naast ons wilde overnemen om ons restaurant met die ruimte uit te breiden, eiste Dalcoe eveneens handje contantje een fors bedrag van ons voor zijn toestemming. Niet alleen eiste hij de grote brokken op, maar de kruimels die van tafel vielen pikte hij ook mee. Toen ik voor het restaurant een nieuwere en mooiere dubbele entreedeur wilde laten aanbrengen, was Dalcoe zo welwillend om voor dat klusje met slechts tweehonderd dollar contant genoegen te nemen.

Nu wilde het geval dat we het oude uithangbord van ons restaurant zouden laten vervangen door een nieuwe en mooiere buitenreclame, en dat ik met Dalcoe over de hoogte van het omkoopgeld onderhandelde. Hij wist nog niet dat ik erachter was gekomen dat hij de grond, waarop zijn kleine winkelcentrum stond, niet in eigendom had. Twintig jaar geleden had hij een pacht voor negenennegentig jaar op het perceel genomen en hij dacht dat hij wel goed zat. Dus terwijl ik met hem over het omkoopbedrag onderhandelde, onderhandelde ik ook in het geheim over de aankoop van de grond, waarna Dalcoe tot de leuke ontdekking zou komen dat hij dan wel een greep op mij had door de overeenkomst tussen ons, maar dat ik gelijktijdig een greep op hém had als gevolg van zijn pacht. Hij zag me nog steeds als een stomme Mexicaan, weliswaar tweede generatie, maar niettemin als Mexicaan. Hij vond dat ik gewoon een beetje geluk in het restaurantbedrijf had gehad, niet meer dan een beetje geluk, want voor mijn intelligentie en kennis van zaken gaf hij geen cent. Het zou geen kwestie worden van de kleine vis die de grote vis verslindt, maar ik verwachtte wel een bevredigende remisestand te bereiken die hem woedend en machteloos zou maken.

Deze ingewikkelde machinatie was al enige tijd aan de gang en gaf me nu een geloofwaardig excuus om op die dinsdagmorgen niet in het restaurant te verschijnen. Ik had tegen Carmen gezegd dat ik naar Dalcoes kantoor zou gaan om met hem te onderhandelen, maar in plaats daarvan ging ik naar ons nieuwe huis, niet zonder het schuldgevoel dat ik tegen haar had gejokt.

Toen ik de keuken binnenkwam, zag ik de deur waar ik hem de vorige dag had gezien. Geen rechthoek zonlicht. Geen enkel gezichtsbedrog. Een tastbare deur.

Ik drukte de koperen handgreep naar beneden.

Achter de drempel leidde de trap de zich verdiepende schaduwen in.

‘Wat kan me gebeuren?’ zei ik hardop en mijn stem gaf een holle galm alsof de echo van een muur op enorme afstand kwam.

Het licht deed het nog steeds niet.

Ik had een zaklantaarn meegebracht en knipte hem aan.

Ik stapte over de drempel.

De houten overloop kraakte luid, want de ongeverfde, bekraste planken waren oud. Ook de gepleisterde muren met grijze en gele vlekken en vol spinnenwebachtige haarscheurtjes, zagen er veel ouder uit dan het huis. Deze kelder maakte duidelijk geen deel uit van de structuur van het huis, vormde er geen integraal deel mee.

Ik zette de eerste stap op de trap.

Een beangstigende gedachte trof me: stel dat de deur achter me op een vlaag tocht dichtslaat en vervolgens verdwijnt zoals gisteren, zou ik dan niet meer uit deze kelder kunnen ontkomen?

Ik keerde terug om iets te zoeken waarmee ik de deur zou kunnen vastzetten. Er was nog geen meubilair in huis, maar in de garage vond ik een stuk hout dat voor dit doel geschikt was.

Toen ik weer boven aan de trap stond, richtte ik de lantaarn naar beneden, maar de straal reikte lang niet zover als normaal wel het geval was. Ik kon de vloer van de kelder niet zien. Het pikzwarte duister onder me was onnatuurlijk diep. Het duister was niet alleen een volstrekte afwezigheid van licht, maar leek wel substantie te hebben, structuur en gewicht, alsof de ruimte beneden gevuld was met een plas olie. Het duister absorbeerde het lantaarnlicht als een spons en in de bleke straal kon ik niet meer dan twaalf treden zien, waarna de rest van de trap in het zwart verdween.

Ik daalde twee treden af en er verschenen twee treden meer in het bereik van de lichtstraal. Stapje voor stapje daalde ik nog vier treden en onder me kwamen er vier treden bij.

Zes treden voor me uit, een tree onder mijn voeten en twaalf achter me – tot dusver negentien treden.

Hoeveel treden zou een gewone keldertrap hebben? Tien? Twaalf?

Beslist niet zoveel als deze trap.

Snel en stil sloop ik nog zes treden verder; toen ik bleef staan, zag ik twaalf treden onder me in het licht van de lantaarn. Droge, oude planken. Hier en daar glom een spijkerkop. Dezelfde vlekken op de muren.

Nerveus keek ik om naar de deur. Negentien treden en een overloop achter me. Het zonlicht in de keuken zag er warm en verlokkend uit – en leek verder weg dan aannemelijk was.

Mijn handen waren nat van het zweet. Om ze aan mijn broek af te kunnen vegen, hevelde ik de zaklantaarn van de ene hand in de andere over.

Het rook er vaag naar kalk en in de verte naar schimmel en verrotting.

Lawaaiig haastte ik me zes treden verder naar beneden, nam er nog acht, daarna weer acht en nogmaals zes. Achter me verrees nu een trap van eenenveertig treden en in de lichtstraal lagen er nog eens twaalf treden onder me.

Het was een steile trap en iedere tree was vijfentwintig centimeter hoog, wat betekende dat ik een afstand ter grootte van misschien wel drie woonlagen had afgelegd. Geen enkele kelder die ik kende had zo’n lange trap.

Het zou een schuilkelder kunnen zijn, dacht ik, al wist ik heel goed dat het niet zo was.

Tot dusver had ik er niet aan gedacht om terug te keren. Het was verdomme ons eigen huis, we hadden er een klein fortuin voor neergeteld en er heel veel tijd en energie ingestoken. We konden niet met zo’n mysterie onder onze voeten wonen. Bovendien had ik als twee- en drieëntwintigjarige militair ver van huis in krijgsgevangenschap doorgebracht en in die twee jaar een zo aanhoudende en intense angst leren kennen dat mijn drempel om angst te verdragen hoger was dan die van de meeste mensen.

Honderd treden lager bleef ik weer staan, omdat ik dacht dat ik nu wel tien verdiepingen onder straatniveau was en dat mocht wel een mijlpaal worden genoemd die enige overdenking vroeg. Ik tuurde omhoog en zag het licht achter de open keukendeur ver boven me, een klein glanzend rechthoekje dat ongeveer een kwart van de grootte van een postzegel leek.

Onder mijn voeten bekeek ik de acht door de zaklantaarn beschenen treden aandachtig – acht waren het er, niet de twaalf die ik tot dusver had geteld. Naarmate ik dieper kwam, nam de lichtstraal in sterkte af. Het lag niet aan de batterijen; het probleem was niet zo eenvoudig te verklaren. Waar de straal door het glas van de lantaarn scheen, was het licht nog even scherp en krachtig als het boven was geweest. Het duister onder me was op een of andere wijze dichter geworden, begeriger om het licht eerder op te slorpen dan het boven had gedaan.

Het rook nog steeds naar kalk, maar de stank van bederf was nu vrijwel even sterk geworden als de veel aangenamere kalklucht.

In deze onderaardse wereld zou een onnatuurlijke stilte hebben geheerst als mijn voetstappen en steeds benauwder wordende ademhaling er niet hadden weerklonken. Maar op dit punt aangeland meende ik toch iets onder me te horen. Ik hield mijn adem in en bleef roerloos staan luisteren. Het kwam me voor dat ik ver weg vreemde, steelse geluiden had gehoord – gefluister en olieachtige zuiggeluiden – maar zeker was ik er niet van. Ze waren zwak en duurden maar kort. Ik kon ze me hebben ingebeeld.

Weer tien treden lager kwam ik eindelijk op een overloop, waar ik in de muren van het trappenhuis twee tegenoverliggende openingen zag. Er zaten geen deuren in de openingen en ieder ornament ontbrak. In de straal van de lantaarn zag ik achter elke opening een korte stenen gang. Ik stapte de opening aan mijn linkerhand in en volgde de smalle gang ongeveer drie meter, tot het punt waar deze gang boven aan een volgende trap eindigde. Deze trap naar beneden stond haaks op de trap die ik achter me had gelaten.

Hier was de stank van bederf sterker en deed denken aan de doordringende lucht van rottende planten.

Als een spade die de aarde keert, haalde de stank lang geleden begraven herinneringen bij me boven. Die stank kende ik nog van de plek waar ik als krijgsgevangene mijn twee- en drieëntwintigste levensjaar had doorgebracht. Soms werd daar voedsel verstrekt dat grotendeels uit rottende knollen bestond, zoals rapen, zoete aardappels en andere knolgewassen. Erger nog: het afval dat we niet wilden eten werd in het zogenaamde zweethol gegooid, bestaande uit een gat in de grond met een blikken plaat eroverheen, waar recalcitrante gevangenen werden gestraft met eenzame opsluiting. In dat smerige hol moest ik in een dertig centimeter hoge laag slijmerig vuil zitten, vuil dat zo sterk naar bederf stonk dat ik in de waanvoorstellingen die door de hitte werden veroorzaakt er soms van overtuigd raakte dat ik al niet meer leefde en dat de stank de genadeloos voortgaande ontbinding van mijn eigen lichaam was.

‘Wat gebeurt hier?’ vroeg ik, een antwoord verwachtend dat niet kwam.

Ik keerde terug naar de lange trap en nam nu de opening naar rechts. Aan het eind van dat gangetje voerde een tweede stel zich splitsende trappen eveneens naar beneden. Uit de duistere diepten steeg een andere stank op die ik eveneens herkende: rotte viskoppen.

Niet gewoon rotte vis, maar in het bijzonder viskóppen, zoals de bewakers die soms in onze soep deden. Grijnzend stonden ze toe te kijken hoe wij het brouwsel gretig opslurpten. We kokhalsden ervan, maar we waren te hongerig om die soep uit protest op de grond te laten weglopen. Op de rand van de hongerdood werkten we die weerzinwekkende viskoppen ook naar binnen en dat was waar de bewakers de meeste lol om hadden. Ze hadden altijd onbedaarlijke pret om onze walging – en vooral om onze zelfverachting.

Ik haastte me terug naar de lange trap. Ik stond op de overloop onderaan hevig te trillen en probeerde die vreselijke herinneringen van me af te schudden.

Ik was er nu bijna van overtuigd geraakt dat ik droomde, of inderdaad een hersentumor had die, door de druk op het omringende weefsel, de oorzaak van mijn hallucinaties was.

Ik liep verder naar beneden en zag dat het bereik van de lantaarnstraat bij elke tree minder werd. Nu kon ik nog maar zeven treden onder me zien … zes … vijf … vier …

Opeens was het ondoordringbare duister niet meer dan een halve meter voor me, een zwarte massa die scheen te sidderen in afwachting van mijn laatste stap in zijn omhelzing. Het duister leek te léven.

Toch was ik nog steeds niet onder aan de trap, want ik hoorde ver onder me dat gefluister weer en dat olieachtige zuigende geluid dat me kippenvel op mijn armen bezorgde.

Ik stak een bevende hand uit. Mijn hand verdween in het duister, waar het bitter koud was.

Mijn hart hamerde en mijn mond werd opeens droog en wrang. Ik slaakte een kinderlijke angstkreet en vluchtte de trap op naar de keuken en het zonlicht.

2

Die avond heette ik de bezoekers van ons restaurant welkom en bracht de gasten naar hun tafeltjes. Meestal sta ik ’s avonds aan de deur om de mensen te ontvangen en de gastheer te spelen. Gewoonlijk bevalt me dat uitstekend. Velen komen al tien jaar bij ons over de vloer en zijn ereleden van de grote familie geworden, oude vrienden. Maar die avond was ik er met mijn hoofd en hart niet bij en diverse mensen vroegen of ik me niet goed voelde.

Tom Gatlin, mijn accountant, kwam voor het diner met zijn vrouw langs. Hij zei: ‘Jess, je ziet verdomme helemaal grauw! Je bent al drie jaar aan vakantie toe, beste jongen. Wat heeft het voor zin om al dat geld op te potten als je er nooit eens van wilt genieten?’

Gelukkig zou ik me geen beter personeel dan het onze kunnen wensen. Behalve Carmen, mezelf en onze drie kinderen – Stacy, Heather en onze jongste Joe – hebben we tweeëntwintig mensen in dienst die stuk voor stuk voor hun taak berekend zijn en allemaal uitstekend werk verrichten. Hoewel ik niet op mijn best was, waren er genoeg mensen om het tempo erin te houden.

Stacy, Heather en Joe. Heel Amerikaanse namen. Grappig. Mijn ouders klampten zich als immigranten vast aan de wereld die ze achter zich hadden gelaten door hun kinderen traditionele Mexicaanse namen te geven. Dat deden Carmens ouders overigens ook. Haar twee broers heten Juan en José en haar zuster heet Evelina. Mijn doopnaam luidt eigenlijk Jesus Gonzalez. ‘Jesus’ is een heel gewone jongensnaam in Mexico, maar jaren geleden al heb ik er ‘Jess’ van gemaakt, al kwetste ik er mijn ouders mee. (De Spaanse uitspraak van ‘Jesus’ is trouwens heel anders dan de Engelse, en zoals de Noord-Amerikanen het uitspreken lijkt het wel een vloek. Bovendien nemen ze je met zo’n naam niet helemaal serieus als one-of-the boys of als zakenman.) Het is opmerkelijk dat kinderen van immigranten, dus Amerikanen van de tweede generatie zoals Carmen en ik, hun nakomelingen meestal de gewoonste Amerikaanse namen geven, alsof ze er niet voor willen uitkomen dat hun ouders nog maar kortgeleden van de boot zijn gestapt, of in ons geval de Rio Grande zijn overgestoken. Vandaar Stacy, Heather en Joe.

Zoals de vurigste belijders van het christendom degenen zijn die zich sinds kort tot het geloof hebben bekeerd, zijn de vurigste Amerikaanse patriotten degenen die claimen dat hun staatsburgerschap bij zichzelf of bij hun ouders begint. We willen maar al te graag deel uitmaken van dit geweldige, enorme en waanzinnige land. Anders dan de afstammelingen van mensen die zich hier al vele generaties geleden hebben gevestigd, vinden wij het een zegen om onder de Amerikaanse vlag te mogen leven. We beseffen heel goed dat er een prijs voor die zegen moet worden betaald en dat die prijs soms heel hoog kan zijn. Een deel daarvan is dat je alles moet achterlaten waar je vandaan komt. Maar soms moet een veel zwaardere tol worden betaald, zoals ik persoonlijk heb ervaren.

Ik heb in Vietnam gediend.

Ik ben in de vuurlinies geweest. Ik heb vijanden gedood.

En ik was krijgsgevangene.

Toen heb ik soep met rotte viskoppen moeten eten.

Dat was een deel van de prijs die ik heb betaald.

Denkend aan die onmogelijk bestaanbare kelder onder ons huis en aan de stank van het gevangenenkamp die uit het duister onder aan de trap omhoog walmde, begon ik me af te vragen of ik nog steeds bezig was die prijs te betalen. Zestien jaar geleden was ik thuisgekomen, sterk vermagerd en met een half verrot gebit. Ze hadden me uitgehongerd en gemarteld, maar niet gebroken. Jarenlang had ik nachtmerries gehad, maar in therapie gaan was niet nodig geweest. Ik had het redelijk goed doorstaan, zoals veel jongens die in die Noord-Vietnamese hellepoelen hadden gezeten. Zwaar beschadigd, gedeukt, bijna geknakt, maar goddank niet helemaal kapot. In die tijd had ik het rooms-katholieke geloof van mijn jeugd afgezworen, maar dat was toen een te verwaarlozen verlies geweest. Jaar na jaar had ik de helse ervaringen achter me gelaten. Het had een deel van de prijs uitgemaakt. Een deel van wat we moesten betalen om hier te mogen zijn. Vergeet het, jongen, het is voorbij. Achter de rug. En zo was het me daarna ook altijd voorgekomen. Tot nu. Die kelder kon met geen mogelijkheid echt bestaan. Dat betekende dat ik heel levendige hallucinaties moet hebben gehad. Kon het zijn dat er, na het zo lang en zo sterk onderdrukken van een emotioneel gevangenschaps- en martelingstrauma, fundamentele veranderingen in me aan het werk waren, dat ik het probleem had verdrongen in plaats van het onder ogen te zien, en dat het probleem me nu tot de rand van de waanzin dreef?

Als dat het geval was, wilde ik weten welke aanleiding er voor mijn geestelijke ineenstorting was geweest. Kwam het omdat we het huis van een Vietnamese bootvluchteling hadden gekocht? Zoiets leek toch veel te onbelangrijk om deze situatie uit te lokken. Het was me niet duidelijk hoe de oorspronkelijke nationaliteit van de vorige huiseigenaar in mijn onderbewustzijn zo’n kortsluiting had kunnen veroorzaken. Toch stond daar tegenover dat de minste aanleiding kennelijk al voldoende was om me te laten instorten, als mijn herinneringen aan Vietnam mijn geestelijke stabiliteit zo kwetsbaar als een kaartenhuis hadden gemaakt.

Maar verdomme, ik vóélde me helemaal niet gestoord of onstabiel! Integendeel – bang, ja, maar geenszins zonder voldoende zelfbeheersing. De meest logische verklaring was dat die kelder slechts in mijn verbeelding bestond. En toch was ik er tamelijk stellig van overtuigd dat die onmogelijk bestaanbare ondergrondse trappen echt waren en dat de breuk met de realiteit eerder buiten mij om was gegaan dan uit mijn verbeelding was voortgekomen.

Om acht uur verscheen Horace Dalcoe voor het diner, met een gezelschap van zeven personen in zijn kielzog. Mijn gedachten aan de kelder werden daardoor afgeleid. Als houder van ons huurcontract vindt hij dat hem nooit een cent voor genoten spijs en drank in ons restaurant in rekening hoeft te worden gebracht. Als we hem en zijn makkers daarin niet tegemoet zouden komen, zou hij ons het leven heel zuur kunnen maken, dus geven we eraan toe. Hij is nooit ergens dankbaar voor en meestal heeft hij wel iets te klagen.

Op die dinsdagavond beklaagde hij zich over de margarita’s. Er zat volgens hem niet genoeg tequila in. Hij zeurde over de maïschips – niet knapperig genoeg, vond hij. En hij kankerde dat er niet genoeg vleesballetjes in de albondigassoep zaten.

Ik kon die hufter wel wurgen. In plaats daarvan bracht ik hem margarita’s met meer tequila erin – genoeg om heel wat hersencellen per minuut weg te branden – en andere chips, plus een kommetje balletjes om aan de toch al vleesrijke soep toe te voegen.

’s Avonds in bed moest ik aan Dalcoe denken. Ik vroeg me af wat er zou gebeuren als ik hem bij me thuis zou uitnodigen om hem die kelder in te duwen, de deur op slot te doen en een tijd in zijn sop te laten gaar koken. Ik had het bizarre maar onwankelbare gevoel dat daar diep beneden in die kelder iets leefde … iets dat in dat ondoordringbare duister dat de lichtstraal van mijn zaklantaarn had verslonden niet meer dan een halve meter van me af was geweest. Als daar beneden iets was, zou het de trap beklimmen om Dalcoe te grazen te nemen. Dan zou hij geen probleem meer voor ons betekenen.

Die nacht sliep ik niet erg rustig.

3

Op woensdagmorgen de veertiende mei keerde ik naar het huis terug om er met de vorige eigenaar, Nguyen Quang Phu, doorheen te wandelen. Ik was er al een uur voor onze afspraak, om te kijken of de kelderdeur er weer was.

De deur was er.

Opeens kreeg ik de impuls om de deur de rug toe te draaien, weg te lopen, er niet meer naar om te kijken. Ik had het gevoel dat ik de deur voorgoed kon laten verdwijnen als ik hem maar niet opende. En ik wist – zonder te weten waarom – dat ik niet alleen mijn lichaam, maar ook mijn ziel in groot gevaar zou brengen indien ik de verleiding niet zou kunnen weerstaan die onderaardse ruimte aan een nader onderzoek te onderwerpen.

Ik hield de deur met het stuk hout uit de garage open.

Met de zaklantaarn daalde ik in de duisternis af.

Meer dan tien woonlagen onder de grond bleef ik staan op de overloop met de flankerende doorgangen. De stank van rottende vegetatie kwam van de aftakkende trap naar links; de smerige lucht van rotte viskoppen kwam van rechts.

Ik zette door en het viel me op dat het merkwaardige substantieachtige duister zich niet zo snel verdichtte als de vorige dag. Ik kon er nu dieper in afdalen, alsof het duister me nu beter kende en me in de intiemere regionen van zijn domein verwelkomde.

Na weer vijftig of zestig treden kwam ik op een volgende overloop. Evenals op de hoger gelegen overloop kon ik ook hier twee richtingen kiezen.

Links vond ik weer zo’n kort gangetje dat naar een volgende trap leidde, afdalend naar een pulserend en verschuivend kwaadaardig duister dat voor licht zo ondoordringbaar was als een plas olie. De straal van mijn zaklantaarn vervaagde dan ook niet in die zwarte dichtheid, maar eindigde gewoon in een kringetje weerkaatst licht, alsof de straal op een muur was gevallen, en dat karnende zwart glom enigszins als gesmolten teer. Het was iets waar een grote kracht van uitging, geweldig weerzinwekkend. Toch wist ik dat het niet slechts olie of een andere vloeistof was, maar de essentie van alle duisternis: het stroperig destillaat van een miljoen nachten, een miljard schaduwen. Duisternis is een toestand, geen substantie, en kan derhalve niet worden gedestilleerd. Toch was hier dit onvoorstelbare extract, oeroud en zuiver, het concentraat van de nacht, de uitgestrekte zwartheid van de interstellaire ruimte, ingedikt tot het niet meer dan een slijmerig slik was geworden. En het was kwaadaardig.

Ik stapte achteruit en keerde terug naar de lange trap. De zich vertakkende trap achter de doorgang rechts onderwierp ik niet aan een onderzoek, omdat ik wist dat ik daar beneden hetzelfde kwaadaardige destillaat zou vinden, langzaam draaiend, karnend.

De grote trap hoefde ik maar een klein eindje af te dalen voordat ik diezelfde afstotende massa zag. De substantie rees als een muur voor me op, als een bevroren vloedgolf. Ik stond er maar twee stappen vanaf en beefde onbeheerst.

Ik deed een stap naar voren.

Ik legde mijn hand tegen de pulserende massa duisternis.

De massa voelde koud aan.

Ik schuifelde er iets dichter naar toe. Mijn hand verdween er tot mijn pols in. Het duister was zo dicht, zo duidelijk afgebakend, dat mijn pols er als een geamputeerde stomp uitzag; een strakke lijn markeerde het punt waar mijn hand in de als teer zo dichte massa was verdwenen.

In paniek sprong ik achteruit. Mijn hand bleek niet geamputeerd te zijn. Hij zat nog aan mijn arm vast. Ik bewoog mijn vingers wriemelend.

Van mijn hand keek ik op, recht in dat geleiachtige duister voor me. Het drong opeens tot me door dat het duister zich van mijn aanwezigheid bewust was. Ik had de kwaadaardigheid wel bespeurd, maar toch niet gedacht dat het een bewustzijn had. Starend naar dat gezicht zonder gelaatstrekken voelde ik dat het me uitnodigde naar de kelder te komen die ik nog niet had bereikt, de ruimten eronder die nog ontelbare stappen onder me lagen. Ik werd uitgenodigd de duisternis te omhelzen, om over de drempel te stappen en het duister te betreden waarin mijn hand was verdwenen. Heel even werd ik overmand door de drang daaraan gevolg te geven, uit het licht te verdwijnen en dieper en dieper af te dalen.

Toen dacht ik aan Carmen en aan mijn dochters, Heather en Stacy. Aan mijn zoon Joe. Mensen die ik beminde en die mij beminden. De betovering werd meteen verbroken. De hypnotische aantrekkingskracht van het duister verloor de greep op me. Ik keerde me om en rende de trap op naar de helder verlichte keuken. Mijn bonkende voetstappen weergalmden in het smalle trappenhuis.

Zonlicht stroomde door de grote ramen.

Ik nam het stuk hout weg en sloeg de kelderdeur dicht. Ik wilde dat de deur verdween, maar het gebeurde niet.

‘Ik ben gek,’ zei ik hardop. ‘Volslagen geschift.’

Maar ik wist dat er niets aan me mankeerde.

De wereld om me heen was gek geworden, niet ik.

Zoals afgesproken arriveerde Nguyen Quang Phu twintig minuten later om me te vertellen over de kleine gebreken van het huis dat we van hem hadden gekocht. Ik begroette hem bij de voordeur, en zodra ik hem zag wist ik waarom ik de onbestaanbare kelder had gezien en welke betekenis die kelder voor me had.

‘Meneer Gonzales?’ vroeg hij.

‘Ja.’

‘Ik ben Nguyen Quang Phu.’

Hij was niet alleen Nguyen Quang Phu – hij was ook de man die me had gemarteld.

In Vietnam had hij bevel gegeven me aan een bank vast te snoeren. Daarna had hij meer dan een uur met een stok op mijn voetzolen geslagen tot iedere klap door de botten van mijn benen en heupen, ribben en ruggengraat tot boven aan mijn schedel schokte, alsof het explosies waren. Nadat hij me aan handen en voeten had laten binden, werd ik in een watertank ondergedompeld die bevuild was met de urine van gevangenen die dezelfde mishandeling al hadden ondergaan; op het moment waarop ik meende mijn adem niet langer te kunnen inhouden, toen mijn longen gloeiden, mijn oren suisden, mijn hartslag dreunde en ik me met iedere vezel tegen de dood verzette, werd ik opgehesen om een paar keer adem te mogen happen, waarna ik weer onder water werd geduwd. Hij had het bevel gegeven stroomdraden aan mijn genitaliën te bevestigen en me eindeloze reeksen elektrische schokken toe te dienen. Machteloos had ik hem een vriend van me voor mijn ogen zien doodslaan, en de ogen van een andere vriend van me met een stiletto zien uitsteken, alleen omdat hij de soldaat had uitgescholden die hem weer een kommetje rijst met maden erin had gebracht.

Ik had geen enkel idee gehad wie of wat hij was. De herinnering aan mijn sadistische kwelgeest was echter voor altijd diep in mijn geheugen gegrift, in mijn hersenen gegloeid door de felle hitte van de haat. En hij had het verstrijken van de tijd veel beter doorstaan dan ik. Hij zag er maar een paar jaar ouder uit dan toen ik hem voor het laatst had gezien.

‘Aangenaam kennis met u te maken,’ zei ik.

‘Insgelijks,’ zei hij toen ik hem binnen liet komen.

Zijn stem was ik al evenmin vergeten als zijn gezicht: zacht, diep en op een of andere manier ijzig – de stem die een slang zou hebben als slangen konden praten.

We drukten elkaar de hand.

Hij was lang voor een Vietnamees, bijna een meter tachtig. Ook zijn gezicht was lang met geprononceerde jukbeenderen, een scherpe neus, dunne lippen en een zwakke kin. Hij had diepliggende ogen – en al even vreemd als ze in Vietnam waren geweest.

In het krijgsgevangenenkamp had ik zijn naam nooit gehoord. Misschien had hij Nguyen Quang Phu geheten. Of misschien was het een valse naam die hij had gebruikt toen hij asiel in de Verenigde Staten had aangevraagd.

‘U hebt een mooi huis gekocht,’ zei hij.

‘We zijn er heel blij mee,’ zei ik.

‘Ik heb me hier gelukkig gevoeld,’ glimlachte hij en keek hoofdknikkend de lege kamer rond. ‘Heel gelukkig.’

Waarom was hij uit Vietnam weggegaan? Hij had aan de winnende kant gestaan. Tja, misschien was hij met een paar van zijn kameraden gedeserteerd. Of misschien had de staat hem zware landarbeid opgedragen, of werk in de mijnen of iets dergelijks dat hem, naar hij wist, lang voor zijn tijd ziek en kapot zou maken. Misschien was hij in een kleine boot de zee opgevaren toen de staat hem geen hoge positie meer wilde geven.

De reden van zijn emigratie was voor mij van geen enkel belang. De hoofdzaak was dat hij hier tegenover me stond.

Zodra ik hem had gezien en beseft had wie hij was, was het voor mij duidelijk dat hij het huis niet levend zou verlaten. Ik zou hem nooit laten ontsnappen.

‘Er valt niet veel op of aan te merken,’ zei hij. ‘In de kast in de badkamer naast de grote slaapkamer zit een schuifla die kan losschieten. En de uitklapbare trap naar de zolder in de kast heeft wel eens nukken. Maar dat is zo verholpen. Ik zal het u laten zien.’

‘Dat zou ik op prijs stellen.’

Hij had me niet herkend.

Ik denk dat hij in zijn sadisme zoveel tegenstanders had gemarteld dat hij zich geen van zijn slachtoffers meer kon herinneren. Alle gevangenen die onder zijn handen de dood hadden gevonden, waren voor hem vermoedelijk tot één enkel doelwit zonder herkenbaarheid versmolten. Voor de persoonlijkheden die hij een voorproefje van de hel had gegeven, had deze beul geen enkele belangstelling gehad. Voor Nguyen Quang Phu was ieder slachtoffer op de pijnbank hetzelfde als het vorige, niet gewaardeerd om zijn persoonlijke eigenschappen maar om zijn vermogen te kunnen schreeuwen en bloeden, om zijn bereidheid aan de voeten van zijn kwelgeest door het stof te kruipen.

En hij leidde me door het huis rond en noemde me zelfs de namen van betrouwbare loodgieters en elektriciens en reparateurs van de airconditioning die in de buurt woonden, evenals de naam van de glazenier die de glas-in-loodramen in twee kamers had geplaatst. ‘Mocht er een ernstig beschadigd raken, dan heb je de man nodig die ze heeft gemaakt.’

Ik begrijp nog niet hoe ik het heb kunnen volhouden hem niet met mijn blote handen aan te vliegen. Nog onbegrijpelijker: mijn gezichtsuitdrukking noch mijn stem verrieden mijn innerlijke geladenheid. Hij was zich volstrekt onbewust van het gevaar waarin hij verkeerde.

Nadat hij me in de keuken onder het aanrecht de ongewone plek had getoond van de schakelaar voor de afvalverwerkingskoker, vroeg ik hem langs mijn neus weg of er bij langdurige regen wel eens lekkage in de kelder optrad.

Hij keek me aan, knipperde zijn ogen en verhief zijn zachte, kille stem enigszins. ‘Kelder? O, maar er is geen kelder.’

Ik deed of ik heel verbaasd was en zei: ‘Zeker wel. Daar is de deur.’

Hij staarde er ongelovig naar.

Ook hij zag de deur.

Dat hij de deur waarnam, beschouwde ik als een teken dat de goden me welgezind waren en dat ik er niets verkeerds aan deed om het lot een handje te helpen.

Ik greep de zaklantaarn van het aanrecht en opende de deur.

Onder protest dat die deur er niet was geweest toen hij nog in het huis woonde, liep de beul in een staat van opperste verbazing en nieuwsgierigheid langs me heen naar de deur en stapte op de overloop.

‘Het licht beneden is stuk,’ zei ik, zo dicht mogelijk achter hem blijvend, terwijl ik de aangeknipte lantaarn in de diepte richtte. ‘Maar hiermee kunnen we genoeg zien.’

‘Maar … waar … hoe …’

‘U meent toch niet echt dat u de kelder nooit hebt gezien?’ zei ik en forceerde een lach. ‘Kom, kom, u houdt me toch niet voor de gek, hè?’

Alsof hij van pure verbazing gewichtloos was geworden, zo snel daalde hij tree na tree de trap af.

Ik zat hem dicht op de hielen.

Al gauw had hij door dat er iets heel erg mis was, want de trap daalde en daalde zonder dat hij een keldervloer zag. Hij bleef staan en wilde zich omkeren. ‘Dit is vreemd,’ zei hij. ‘Wat gebeurt hier? Wie bént u eigenlijk …’

‘Doorlopen,’ zei ik ruw. ‘Naar beneden, jij. Doorlopen, schoft die je bent.’

Hij probeerde zich langs me te wringen om naar de deur boven te rennen.

Ik sloeg hem de trap af. Schreeuwend tuimelde hij helemaal naar beneden tot op de volgende overloop met de doorgangen aan weerszijden. Toen ik bij hem kwam, zag ik dat hij versuft was en aanzienlijke pijn had. Hij jammerde van ellende. Zijn onderlip was gescheurd en er droop bloed langs zijn kin. De palm van zijn rechterhand was ontveld. Ik meende dat hij zijn arm had gebroken.

In tranen, zijn gewonde arm ondersteunend, keek hij naar me op – bang, verward, en zware pijn lijdend.

Ik haatte mezelf om wat ik deed.

Maar ik haatte hem erger.

‘In het kamp,’ zei ik, ‘noemden we jou de Slang. Ik ken je. O, ja, óf ik je ken. Jij was de ergste beul.’

‘O god,’ zei hij.

Hij vroeg niet waar ik het over had en hij deed geen poging om het te ontkennen. Hij wist wie hij was, wat hij was en wat er met hem ging gebeuren.

‘Die ogen,’ zei ik, bevend van woede. ‘Die stem. De Slang. Een weerzinwekkende, op zijn buik kruipende slang. Verachtelijk. Maar heel, heel gevaarlijk.’

We stonden zwijgend tegenover elkaar. Zelf was ik even niet bij machte iets te zeggen, vervuld als ik was van ontzag voor de ondoorgrondelijke loop van het lot dat ons langzaam maar zeker op dat moment en op die plek had samengebracht.

Uit het duister in de diepte rezen geruchten op: sissend gefluister en een zacht slijmerig geluid dat me deed huiveren. Duizendjarige duisternis was in beweging gekomen, en drong zich omhoog, de tastbare eindeloze nacht, koud en diep … en hongerig.

De meesterbeul, teruggeworpen in de rol van slachtoffer, keek angstig en verbijsterd om zich heen, van de ene doorgang naar de andere, en vervolgens onder hem langs de trap die van de overloop waarop hij lag verder de diepte inging. Hij was zo bang dat hij geen pijn meer voelde; hij vergoot geen tranen en slaakte geen jammergeluiden meer. ‘Wat … wat is dit hier?’

‘Hier hoor je thuis,’ zei ik.

Ik keerde me om en beklom de trap. Ik stond niet stil en keek niet om. Ik liet de brandende lantaarn bij hem achter, want ik wilde dat hij het ding zag dat op hem afkwam.

(In ons allen huist duisternis.)

‘Wacht!’ riep hij me na.

Ik liep door.

‘Wat is dat voor een geluid?’ vroeg hij.

Ik bleef klimmen.

‘Wat gaat er met me gebeuren?’

‘Dat weet ik niet,’ zei ik. ‘Maar wat het ook is … je verdient het.’

Woede bracht hem eindelijk in beweging. ‘Jij bent mijn rechter niet!’

‘O ja, dat ben ik wel.’

Boven stapte ik de keuken in en deed de deur achter me dicht. Er zat geen slot op. Bevend leunde ik ertegenaan.

Kennelijk zag Phu in het trappenhuis onder hem iets omhoogkomen, want hij kermde van angst en klauterde de trap op.

Ik hoorde hem naderen en drukte mijn rug hard tegen de deur.

Hij bonkte aan de andere kant op het paneel. ‘Alsjeblieft! Doe me dit alsjeblieft niet aan! In godsnaam, alsjeblieft, in godsnaam niet, alsjeblieft!’

Ik had mijn vrienden in het leger met dezelfde wanhoop horen smeken als de meesterbeul genadeloos roestige naalden onder hun nagels stak. Ik bleef aan die gruwelbeelden denken, beelden waarvan ik had gemeend dat ik ze voorgoed kwijt was. Ze gaven me de wil om Phu’s hartverscheurend geweeklaag te weerstaan.

Behalve zijn stem hoorde ik nu het moddervette duister achter hem omhoogkomen, een koude lavastroom tegen een helling op: die vochtige geluiden en dat onheilspellende gefluister.

Er viel even een zwaar gewicht tegen de deur aan de binnenkant. Toen verdween het.

Het schrille geschreeuw van de meesterbeul steeg en daalde en steeg weer, en met elke bloedstollende cyclus kreten werd zijn angst heviger. Aan zijn stem, aan het holle gebonk van zijn voeten die op de treden sloegen en aan zijn geschop tegen de muren kon ik horen dat hij naar beneden werd gesleurd.

Het zweet was me uitgebroken.

Ik kon nauwelijks ademhalen.

Opeens rukte ik de deur open en sprong over de drempel op de overloop. Ik denk dat ik toch oprecht van plan was om hem de keuken in te trekken en zijn leven te redden. Ik weet het niet zeker meer. Wat ik een paar treden onder me in het trappenhuis zag bezorgde me zo’n schok dat ik stokstijf bleef staan en niets deed.

De meesterbeul was niet door het duister zelf gegrepen, maar door twee skeletmagere mannen die uit die onophoudelijk woelende massa zwart hun armen uitstrekten. Dode mannen. Ik herkende ze. Het waren Amerikaanse jongemannen die in het kamp in mijn bijzijn onder de handen van de grote kwelgeest de dood hadden gevonden. Het waren geen vrienden van me geweest; in feite waren het zélf meedogenloze rakkers geweest, kwaaie apen die van de oorlog hadden genoten tot ze door de Vietcong gegrepen waren en krijgsgevangen waren gemaakt; mannen van het zeldzame en onaangename soort dat van doodmaken hield en in hun vrije tijd zwarte handel bedreef. Hun ogen waren ijskoud en duister geweest. Toen ze hun mond openden om iets tegen me te zeggen, kwamen er geen woorden uit; ik hoorde slechts een zacht gesis en een van ver komend gejammer dat me de indruk gaf dat die geluiden niet uit hun lichaam maar uit hun ziel kwamen, geketend in die kelder daar diep onder me. Ze probeerden zich uit het slijkerige destillaat van de duisternis te worstelen, niet in staat om er geheel aan te ontsnappen; ze konden niet verder komen dan nodig was om Nguyen Quang Phu bij zijn armen en benen te kunnen grijpen.

Terwijl ik toekeek, trokken ze hem schreeuwend de dikke brij in die hun eeuwige verblijfplaats was geworden. Toen ze alle drie in het pulserende duister verdwenen waren, vloeide de golvende teerachtige massa achteruit, van me af. Traptreden kwamen weer in zicht als stukken wier op het strand bij het terugtrekken van het getij.

Ik rende struikelend van de overloop de keuken in naar de kranen. Ik boog mijn hoofd en gaf over. Spoelde het braaksel weg. Waste mijn gezicht. Maakte mijn mond schoon. Leunde hijgend tegen het aanrecht.

Toen ik me eindelijk omdraaide, zag ik dat de kelderdeur verdwenen was. Het duister had de meesterbeul opgeslokt. Daarom was de deur aan me verschenen, daarom had de deur me toegang gegeven tot … tot die ruimte eronder. Het duister had de meesterbeul zo graag willen verslinden dat het niet had kunnen wachten op de natuurlijke loop der dingen, tot zijn voorbestemde dood. Daarom was er in deze wereld een deur opengegaan om hem te kunnen opslokken. Nu had het duister hem verslonden en was aan mijn ontmoeting met het bovennatuurlijke ongetwijfeld een eind gekomen.

Dat dacht ik tenminste.

Ik kon het met geen mogelijkheid begrijpen.

God sta me bij, ik begreep het niet.

4

De auto van Nguyen Quang Phu, een gloednieuwe witte Mercedes, stond op de oprit die nogal aan het oog onttrokken lag. Zonder dat iemand me zag stapte ik in en reed naar een openbare parkeerplaats bij het strand, waar ik de auto achterliet. Ik liep de paar kilometer terug naar het huis. Later, toen de verdwijning van Phu een zaak voor de politie was geworden, beweerde ik dat hij zich niet aan onze afspraak had gehouden. Ze geloofden me. De politie koesterde geen enkele argwaan. Ik ben een vooraanstaand burger van de stad, een man die iets van zijn leven heeft gemaakt en in bezit van een uitstekende reputatie.

In de volgende drie weken keerde de kelderdeur niet terug. Ik had niet verwacht dat ik me in ons nieuwe droomhuis volkomen op mijn gemak zou voelen, maar geleidelijk nam mijn grootste angst af en liep ik niet meer met een boog om de keuken heen.

Ik had een regelrechte aanvaring met het bovennatuurlijke gehad, maar er bestond weinig of geen kans op een herhaling. Veel mensen zien eenmaal in hun leven een geestverschijning, worden meegesleept in één paranormale gebeurtenis die hen hevig geëmotioneerd achterlaat, twijfelend of hetgeen ze hebben gezien echt was, maar daarna hebben ze geen occulte belevenissen meer. Ik meende dat ik de kelderdeur nooit meer zou zien.

Toen ontdekte Horace Dalcoe, de man van wie we het restaurant huurden en de luidkeelse klager over de albondigassoep, dat ik in geheime onderhandeling was over de aankoop van het perceel dat hij pachtte. Hij sloeg terug. Hard. Hij had politieke connecties. Het kwam me voor dat hij er maar weinig moeite mee had om de inspectie van de warenkeuringsdienst ons met allerlei bekeuringen voor niet-bestaande overtredingen om de oren te laten slaan. We hebben altijd een onberispelijk bedrijf gehad; onze eigen normen voor de behandeling van etenswaren en reinheid hebben altijd die van de keuringsdienst overtroffen. Derhalve besloten Carmen en ik om liever naar de rechter te stappen dan die boetes te betalen – en op dat moment kregen we een boete wegens overtreding van de brandweervoorschriften. En toen we bekendmaakten dat we ook herroeping van dié onterechte aanklacht wilden, brak iemand op een dinsdagnacht om drie uur bij ons in en vernielde het interieur. Schade: meer dan vijftigduizend dollar.

Ik zag wel in dat ik misschien een of meer van die juridische gevechten zou kunnen winnen, maar de oorlog toch zou verliezen. Als ik in staat was geweest om de kwalijke tactiek van Horace Dalcoe over te nemen, als ik mijn toevlucht zou hebben genomen tot het omkopen van ambtenaren en het inhuren van gangsters, zou ik hebben teruggeslagen op een manier die hij begreep. Dan zou hij misschien een wapenstilstand hebben voorgesteld. Maar hoewel ik allerminst zonder zonden ben, was ik niet in staat om me tot het niveau van Dalcoe te verlagen.

Misschien was mijn tegenzin om het grof en vuil te spelen meer een kwestie van trots dan van oprechtheid of eer, al was dat laatste me liever geweest.

Gisterochtend (ik schrijf dit in het dagboek der vervloeking dat ik ben begonnen) ging ik Dalcoe in zijn luxueuze kantoor opzoeken. Ik vernederde me voor hem en ging ermee akkoord dat ik mijn pogingen om het door hem gehuurde perceel met zijn winkelcentrum te kopen, zou staken. Ook gaf ik toe aan zijn eis om hem driehonderd dollar contant onder de tafel te geven voor zijn toestemming om een groter en mooier uithangbord voor ons restaurant te plaatsen.

Hij was zelfvoldaan, neerbuigend minzaam en om razend van te worden. Meer dan een uur hield hij me aan de praat, hoewel ons gesprek niet langer dan tien minuten had hoeven duren, omdat hij van mijn vernedering genoot.

Gisteravond kon ik de slaap niet vatten. Het bed was comfortabel, het was heel stil in huis en de lucht was aangenaam koel, dus alle voorwaarden voor een rustige en diepe slaap waren aanwezig, maar ik bleef over Horace Dalcoe piekeren. De gedachte om in de komende jaren onder zijn tirannie te moeten leven, was onverdraaglijk. Keer op keer overdacht ik de situatie, zoekend naar een uitweg, naar een manier om greep op hem te krijgen voordat hij zou weten wat ik deed, maar er kwamen geen briljante gedachten bij me op.

Uiteindelijk liet ik me uit bed glijden zonder Carmen wakker te maken en ging beneden een glas melk drinken, in de hoop dat een dosis calcium me zou kalmeren. Toen ik, steeds denkend aan Dalcoe, de keuken inkwam, was de kelderdeur er weer.

Ik staarde ernaar en werd heel bang, want ik wist wat die tijdelijke terugkeer te betekenen had. Ik moest iets met Horace Dalcoe doen en daar werd me een definitieve oplossing van het probleem geboden. Nodig Dalcoe onder een of ander voorwendsel bij je thuis uit. Laat hem de kelder zien. En laat het duister hem verslinden.

Ik opende de deur.

Ik tuurde de trap af naar het duister beneden.

Al lang overleden gevangenen, slachtoffers van martelingen, hadden er op Nguyen Quang Phu gewacht. Wat wachtte daar beneden om Dalcoe te grijpen?

Ik huiverde.

Niet om Dalcoe.

Ik huiverde om mezelf.

Opeens begreep ik dat het duister onder me zich meer voor mij interesseerde dan voor Phu de meesterbeul of Horace Dalcoe. De een noch de ander vormde een bijzondere buit. Ze waren toch al verdoemd. Als ik Phu niet die kelder had ingeloodst zou het duister hem vroeg of laat toch wel te grazen hebben genomen, wanneer de dood hem uiteindelijk kwam halen. Ook Dalcoe zou bij zijn dood als vanzelf in de diepten van de hellepoel Gehenna terechtkomen. Maar door hen naar hun uiteindelijke bestemming te jagen, zou ik toegeven aan de duistere impulsen in mij, waardoor ik mijn eigen ziel in gevaar zou brengen.

Terwijl ik langs de trap naar beneden staarde, hoorde ik het duister mijn naam roepen, me verwelkomen, me een eeuwige verbintenis aanbieden. De fluisterende stem was verleidelijk. Zijn beloften waren zoet. Het lot van mijn ziel was nog onbeslist en het duister bespeurde de mogelijkheid van een kleine triomf door me op te eisen.

Ik wist dat ik nog niet corrupt genoeg was om het duister beneden toe te behoren. Wat ik met Phu had gedaan, was niet meer dan de voltrekking van een straf die al lang geleden was opgelegd, want hij was iemand die noch in deze, noch in de andere wereld ook maar de minste waardering verdiende. En om Dalcoe eerder op weg te helpen naar zijn al vaststaande verdoemenis, zou mij waarschijnlijk niet tot datzelfde lot veroordelen.

Maar wie zou ik na Horace Dalcoe kunnen verleiden de kelder in te gaan? Hoevelen en hoe vaak? Iedere keer zou de keuze gemakkelijker worden. Vroeg of laat zou ik de kelder gaan gebruiken om me van mensen te ontdoen die me slechts weinig ongemak bezorgden. Sommigen van hen konden grensgevallen zijn, mensen die wel de hel verdienden, maar toch een kans op redding maakten; door het proces te versnellen zou ik hen de kans ontnemen om boete te doen en hun leven opnieuw in te richten. Dan zou hun vervloeking deels mijn verantwoordelijkheid zijn. Dan zou ik ook tot de verlorenen behoren … dan zou het duister de trap opkomen, mijn huis binnendringen en me opslokken wanneer het dat maar wilde.

Onder me fluisterde het slijkdikke destillaat van een miljard maanloze nachten naar me, fluisterde en fluisterde …

Ik stapte achteruit en sloot de deur.

De deur verdween niet.

Dalcoe, dacht ik wanhopig, waarom ben je toch zo schofterig geweest? Waarom heb je me je laten haten?

Zelfs in de besten van ons huist duisternis. In de boosaardigsten onder ons heerst het duister onafgebroken, als een tiran.

Ik ben een goed mens. Een harde werker. Een liefhebbende en trouwe echtgenoot. Een strenge maar rechtvaardige vader. Een goed mens.

Niettemin heb ik menselijke gevoelens. Niet de minste daarvan is wraaklust. Een deel van de prijs die ik heb moeten betalen is de dood van mijn onschuld in Vietnam. Daar heb ik geleerd dat de wereld vol is van het grote kwaad, niet in abstracte maar in reële zin; toen ik door boosaardige mannen werd gefolterd, raakte ik door dat contact besmet. Ik ontwikkelde een verlangen naar wraak.

Ik houd mezelf voor dat ik niet moet toegeven aan de gemakkelijke oplossing die de kelder te bieden heeft. Waar zou het eindigen? Op zeker moment, nadat ik een regiment mannen en vrouwen naar de duistere ruimte onder me zou hebben gestuurd, zou ik zo grondig verdorven zijn dat het me al te gemakkelijk zou vallen de kelder te gebruiken voor het doel dat oorspronkelijk ondenkbaar was. Om een voorbeeld te noemen: stel dat Carmen en ik eens ruzie zouden krijgen, zou ik dan zo diep kunnen zinken dat ik haar kon vragen samen met mij de duisternis onder ons huis te onderzoeken? Of stel eens dat mijn kinderen me woedend zouden maken, zoals godbetert maar al te vaak tussen kinderen en ouders gebeurt? Waar moet ik de grens trekken? En zou die lijn herhaaldelijk opnieuw getrokken moeten worden?

Ik ben een goed mens.

Hoewel ik het duister nu en dan in me toelaat, heb ik het nooit de kans gegeven er een blijvende heerschappij te vestigen.

Ik ben een goed mens.

Maar de verleiding is groot.

Ik ben begonnen met het aanleggen van een lijst van mensen die me het leven op een bepaald moment zuur hebben gemaakt. Ik ben natuurlijk niet van plan er iets mee te doen. Het is maar een spel. Ik ga die lijst afmaken en dan in stukken scheuren en door het toilet spoelen.

Ik ben een goed mens.

Die lijst heeft niets te betekenen.

De kelderdeur blijft voorgoed gesloten.

Ik doe hem nooit meer open.

Dat zweer ik bij alles wat me heilig is.

Ik ben een goed mens.

De lijst is langer dan ik had verwacht.

de handen van ollie

Het was een heel warme avond in juli. De lucht tegen Ollies handpalmen deed hem medeleven voelen met de in hun zweet badende stedelingen – miljoenen mensen die naar de winter snakten.

Maar ook in de meest barre weersomstandigheden, zelfs op een bitterkoude avond in januari met een snijdende droge wind, bleven Ollies handen altijd zacht, vochtig, warm … en heel gevoelig. Zijn dunne vingers hadden een heel merkwaardig spitse vorm. Als hij iets beetpakte, leken zijn vingers met het oppervlak van het voorwerp te versmelten. Liet hij het los, dan scheen het een zucht te slaken.

Iedere avond, ongeacht het weer, liep Ollie naar de donkere steeg achter restaurant Staznik, waar hij de drie grote en overvolle vuilnisbakken doorzocht op per ongeluk weggegooid tafelzilver. Staznik hechtte grote waarde aan kwaliteit, en omdat de consumptieprijzen daaraan waren aangepast, was het tafelzilver kostbaar genoeg om Ollies mensonwaardige gewroet in het afval lonend te maken. Om de paar weken hadden zijn gevoelige vingers voldoende zilverwerk bijeengezocht om een set te completeren die hij aan een winkel in tweedehands goederen verkocht. Van de opbrengst kocht hij wijn.

Uit het vuil opgedoken tafelgerei was maar een van zijn bronnen van inkomsten. Ollie was letterlijk een handig zakenman.

Op die late dinsdagavond aan het begin van juli werd zijn behendigheid tot het uiterste op de proef gesteld. Hij was nog niet aan zijn speurtocht naar tafelmessen, vorken en lepels begonnen, of hij vond een bewusteloos meisje in de donkere steeg.

Ze lag tegen de laatste van de drie afvalbakken aan met haar gezicht naar de bakstenen muur, haar ogen dicht en haar handen over haar kleine borsten gekruist, zo onschuldig als een slapend kind. Haar goedkope, strakke minijurkje onthulde echter dat ze geen kind was; haar bleke dijen glommen als een zacht vuurtje achter rokerig glas. Veel meer kon Ollie niet van haar zien.

Hij boog zich over haar heen. ‘Hé, juffie?’

Geen antwoord. Ze verroerde zich niet.

Hij knielde naast haar neer en schudde aan haar schouder, maar kreeg haar niet wakker. Toen hij haar op haar rug rolde om naar haar gezicht te kijken, hoorde hij iets rammelen. Hij streek een lucifer af en zag dat ze met haar schoot tegen de toebehoren van een drugsverslaafde had gelegen: spuit, ingebrande lepel, metalen bekertje, stompje kaars en verschillende envelopjes wit poeder in plastic met folie eromheen.

Hij had haar gewoon kunnen laten liggen waar ze lag om weer in de vuilnisbakken naar zilveren bestek te zoeken. Als man van geestelijke waarden hield hij helemaal niet van ‘snowbirds’ en begrijpen deed hij ze nog minder. Maar in het licht van het vlammetje van de lucifer kon hij haar gezicht goed zien en dat wekte zijn belangstelling. Ze had een breed voorhoofd, fraai gevormde ogen, een brutaal neusje met sproeten en volle lippen die zowel een erotische belofte als kinderlijke onschuld inhielden. Toen de lucifer uitging en het om hem heen weer donker werd, was het Ollie duidelijk dat hij haar niet in de steeg kon laten liggen, want ze was het mooiste meisje dat hij ooit had gezien.

‘Juffie?’ herhaalde hij en schudde weer aan haar schouder.

Geen reactie.

Hij keek naar beide kanten van de steeg, maar zag gelukkig niemand die zijn bedoelingen verkeerd zou kunnen uitleggen. Gerustgesteld boog hij zich dichter naar haar toe en voelde haar pols. De hartslag was zwak. Hij hield zijn vochtige handpalm onder haar neusgaten en bespeurde een lichte, warme uitademing. Ze leefde.

Ollie ging staan, veegde zijn handen aan zijn gekreukte en vuile broek af en wierp een treurige blik op de niet doorzochte vuilnisbakken. Hij tilde haar op. Ze was niet zwaar en hij droeg haar in zijn armen als een bruidegom die zijn bruid over de drempel draagt, al dacht hij daarbij niet aan de zinnelijke kanten van dat ritueel. Met bonkend hart vanwege de ongewone inspanning bracht hij haar naar het eind van de steeg, stak zo snel mogelijk de verlaten rijweg over en verdween in een ander donker achterstraatje.

Tien minuten later opende hij de deur van een souterrain waar hij zijn kamertje had, en droeg haar naar binnen. Hij legde haar op bed, sloot de deur en knipte een tussen het huisvuil gevonden leeslampje met een kap van krantenpapier aan. Ze ademde nog.

Hij staarde op haar neer zonder te weten wat hij met haar moest beginnen. Tot dusver was hij doelbewust te werk gegaan, maar nu maakte verwarring zich van hem meester.

Nijdig dat hij zich niet goed kon concentreren, liep hij weer naar buiten, sloot de deur af en keerde terug naar de steeg achter het restaurant. Daar vond hij haar tasje en deed er de heroïne en de injectiebenodigdheden in. Overvallen door een vreemde onrust die hij niet helemaal begreep, liep hij terug naar zijn kamertje in het souterrain.

Hij dacht helemaal niet meer aan het tafelzilver in de vuilnisbakken van Staznik.

Hij ging op een rechte stoel naast het bed zitten en doorzocht de inhoud van haar tasje. De spuit en het stukje kaars brak hij doormidden en gooide ze in zijn vuilnisbak. Op het toilet scheurde hij de zakjes heroïne open en trok de inhoud door. Ze had het metalen bekertje als houder voor de kaars gebruikt als ze een shot in de lepel warmde; hij legde het bekertje op de grond en trapte het zo plat als een dubbeltje. Hij waste zijn handen, droogde ze af aan een versleten hotelhanddoek en voelde zich al een stuk beter.

De ademhaling van het meisje was oppervlakkiger en minder gelijkmatig geworden. Haar gezicht zag er grauw uit en op haar voorhoofd lagen zweetdruppels als een ketting doorschijnende kralen. Ollie boog zich over haar heen en besefte dat ze doodging. Hij werd bang.

Hij vouwde zijn armen en klemde zijn lange vingers onder zijn oksels. De vlezige kussentjes van zijn vingertoppen waren bijzonder vochtig. Ollie wist wel dat zijn handen veel nuttiger streken konden uithalen dan zilveren bestek uit hopen vuilnis opdiepen, maar hij wilde niet aan die bekwaamheden toegeven. Daar school gevaar in …

Hij haalde een vier-literfles wijn uit de krakkemikkige klerenkast, samengesteld uit kartonnen dozen, en zette de grote fles aan zijn lippen. De wijn smaakte hem als water.

Hij begreep dat de wijn hem niet kon ontspannen – niet met dat meisje op zijn bed. Niet als zijn handen zo trilden.

Hij zette de fles weg.

Ollie had er een hekel aan om zijn handen voor iets anders te moeten gebruiken dan het verdienen van geld voor wijn. Maar nu zat er niets anders op. Andere, dieper liggende redenen dwongen hem tot handelen. Het meisje was zo mooi. Haar gladde, zuivere gelaatstrekken waren zo symmetrisch dat zelfs de grauwheid van haar instorting die niet kon wegvagen. Haar schoonheid had hem gevangen en hield hem vast als een verfijnd web. Hij volgde zijn uitgestrekte handen naar het bed als een blinde die zich in een onbekende ruimte tussen obstakels door tastend een weg zoekt.

Om zijn handen hun goede werk te laten doen, moest hij haar uitkleden. Ze had geen ondergoed aan. Haar borsten waren klein, stevig en stonden rechtop. Haar middel was te smal en haar heupen hadden puntige uitsteeksels, maar toch had de ondervoeding de sublieme schoonheid van haar benen niet aangetast. Ollie beschouwde haar als een kunstvoorwerp, niet als een bron van seksuele bevrediging. Wat wist hij van vrouwen? Hij had nooit anders dan een bestaan zonder seks geleid; nu werd hij naar haar toe gebracht door handen die iedere ervaren minnaar als heel uitzonderlijk zou beschouwen.

Hij legde zijn handen op haar slapen, streek haar haar glad en volgde de lijnen van haar voorhoofd, wangen, jukbeenderen en kin met zijn vlezige vingertoppen. Hij voelde het kloppen van haar halsslagader, drukte zachtjes op haar borsten, buik en benen, op zoek naar de oorzaak van haar bewusteloosheid. Al gauw wist hij het. Ze had een overdosis genomen. Ook ontdekte hij een feit dat hij niet wilde geloven: ze had de overdosis opzettelijk ingespoten.

Zijn handen deden pijn.

Hij legde zijn handpalmen weer op haar en bewoog ze in trage cirkels over haar lichaam tot hij niet meer precies wist waar zijn handen ophielden en haar mooie zachte huid begon, tot zijn handen en haar huid leken te versmelten. Huid en handen leken samenvloeiende rookwolken.

Een halfuur later lag ze niet meer in diepe bewusteloosheid. Ze sliep rustig.

Voorzichtig keerde hij haar om op haar buik en liet zijn handen over haar schouders, rug, billen en dijen glijden om af te ronden waarmee hij was begonnen. Hij volgde haar ruggengraat en masseerde haar hoofdhuid, waarbij hij alle gedachten aan haar aantrekkelijke lichaamsvormen opzij zette om de krachten uit hem beter op haar te laten overgaan.

Een kwartier later had hij niet alleen de toestand waarin ze had verkeerd volkomen genezen, maar haar ook voorgoed van haar verlangen naar verdovende middelen afgeholpen. Mocht ze ooit weer een shot willen nemen, dan zou ze zich heel erg ziek voelen. Daar had hij voor gezorgd. Met zijn handen.

Toen liet hij zich achterover in de stoel zakken en sliep.

Een uur later schoot hij uit de stoel overeind, opgejaagd door kwade dromen die hij niet kon verklaren. Snel liep hij naar de deur die nog steeds was afgesloten en tuurde door de gordijnen. Hij meende dat iemand naar binnen had zitten loeren, maar hij zag alleen de duisternis. Niemand had hem met zijn handen bezig gezien.

De jonge vrouw sliep nog.

Hij trok het laken over haar heen en bedacht dat hij niet eens wist hoe ze heette. In haar tasje vond hij een paar gegevens: Annie Grice heette ze, zesentwintig jaar, ongehuwd. Verder niets, geen adres, geen namen van familieleden.

Hij nam haar halskettinkje van glazen kralen tussen zijn vingers. Via die kleine gladde bolletjes kon hij geen beelden van haar krijgen. Hij veronderstelde dat ze het kettinkje kortgeleden had gekocht zodat er nog geen uitstraling van haar inzat. Hij legde de kraaltjes opzij.

Door de aanraking van haar versleten portefeuille diepte hij daarentegen veel indrukken van haar op, een sterk gecomprimeerd beeld van Annies recente levensjaren: haar eerste aankoop van cocaïne, haar eerste gebruik en haar daaropvolgende verslaving; haar eerste ervaring met heroïne, verlangen naar meer en verslaving; diefstallen om aan de verslaving te kunnen blijven toegeven; losse baantjes in bedenkelijke cafés waar ze bestellingen rondbracht; prostitutie die ze anders noemde om haar benarde geweten te sussen; prostitutie die ze prostitutie noemde en uiteindelijk het zich onvermijdelijk losmaken van het leven en de maatschappij, een verstarrende eenzaamheid die de verlossing van de dood verwelkomde.

Hij legde de portefeuille weg.

Hij droop van het zweet.

Hij wilde wijn, al wist hij dat drinken geen oplossing bood. In dit geval niet.

Bovendien had hij zijn nieuwsgierigheid nog niet helemaal bevredigd. Hoe kon Annie Grice de vrouw zijn geworden die ze volgens de zeven jaar oude portefeuille was?

In haar tas vond hij een oude ring – een erfstuk van haar familie? – en hield die tussen zijn vingers om de beelden in zich op te nemen. Aanvankelijk hadden ze niets met Annie te maken. Toen hij zag dat hij terugtastte naar de vroegste geschiedenis van de ring, naar de eerste bezitters ervan, draaide hij de tijd in zijn geest vooruit tot Annie opdoemde. Ze was zeven jaar en de directrice van een weeshuis had haar de paar waardevolle dingen van haar resterende erfdeel gegeven, nadat haar ouders een halfjaar eerder in een brand waren omgekomen die hun huis in de as had gelegd. Daarna was haar leven een lange aaneensluiting van deprimerende gebeurtenissen geweest. Annie was verlegen van aard en werd het slachtoffer van kwaadaardige speelkameraadjes; haar verlegenheid versterkte haar eenzaamheid en in haar puberteit had ze geen vriendjes en vriendinnetjes gehad; haar eerste liefdesaffaire was een ramp die haar meer dan ooit angstig maakte voor persoonlijk contact, met andere mensen; geld om voor iets te gaan studeren had ze niet, en ze ging van het ene kantoorbaantje naar het andere, ongelukkig, in zichzelf gekeerd en eenzaam; op den duur probeerde ze haar verlegenheid te compenseren met een uitdagende agressiviteit, wat haar niets anders opleverde dan de nadere kennismaking met een moreel verdorven jongmens dat Benny heette, met wie ze een jaar samenleefde en die haar coke leerde snuiven; daarna volgde haar verslaving, een wanhopige poging om aan haar eenzaamheid en gebrek aan liefde te ontsnappen, het onafwendbare patroon dat Ollie had gezien toen hij haar versleten portefeuille met behulp van zijn geestelijke vermogens had onderzocht.

Hij liet de ring vallen en haalde zijn grote wijnfles. Hij dronk tot hij gelukkig aan de depressie kon ontsnappen die niet de zijne maar die van Annie was. Hij sliep.

De jonge vrouw wekte hem. Ze zat rechtop in bed, staarde naar hem zoals hij slapend tegen de muur was gezakt en schreeuwde het uit van schrik.

Slaperig en halfdronken stond Ollie op en waggelde naar haar toe, waarbij hij stompzinnig met zijn oogleden knipperde.

‘Wat dóé ik hier?’ vroeg ze op hoge toon, maar zichtbaar bang. ‘Wat heb jij met me uitgehaald?’

Ollie zweeg. Zwijgen was zijn redmiddel. Hij was nooit in staat geweest met iemand te praten. Hij was misschien als stomme geboren, of hij was misschien bang voor woorden. Zijn handen, vochtig en roze, beefden. Hij schudde zijn hoofd en glimlachte nerveus, in de hoop dat ze zou begrijpen dat hij haar alleen maar wilde helpen.

Kennelijk zag ze de onschuld van zijn bedoelingen in, want ze keek al minder angstig. Fronsend trok ze het laken op om haar naaktheid te bedekken. ‘Ik ben niet dood! En toch had ik een overdosis genomen.’

Ollie knikte glimlachend en veegde zijn handen aan zijn shirt af.

Ze sperde haar ogen open en schrok hevig toen ze naar haar door injecties geteisterde armen keek. Haar leven was een en al angst voor het bestaan. In wanhoop om de mislukking van haar zelfmoordpoging begon ze te snikken en te jammeren, haar hoofd achterover gebogen, haar haar als een gouden lijst om haar intens bleke gezicht.

Snel liep hij naar haar toe, raakte haar aan en bracht haar in slaap. Ontnuchterd liep hij naar de deur en tuurde door de gordijnen naar het grauwe ochtendlicht dat op de gore betonnen bordestreden viel; hij sloot de gordijnen weer, gerustgesteld dat haar gehuil niemand had gealarmeerd.

Bij het kraantje op het toilet gooide hij koud water in zijn gezicht en vroeg zich af wat hij nu moest doen. Hij dacht er zelfs even aan om haar weer terug te brengen naar de steeg waar hij haar had gevonden en haar aan haar lot over te laten. Maar dat kon hij niet. Hij wist niet waarom en hij wilde het ook niet beredeneren, want hij was bang voor de uitkomst van zijn gedachtegang.

Terwijl hij zijn gezicht aan een gore handdoek afdroogde, vond Ollie dat hij er belabberd uitzag. Hij schoor zich, nam een douche en trok schone kleren aan. Hij zag er daarna nog steeds als een vagebond uit, maar meer uit vrije keuze dan door tegenslagen. Als een gedesillusioneerd kunstenaar, misschien. Of, zoals in bepaalde oude films, als een welgesteld man die zich onttrekt aan de vervelende verantwoordelijkheden van rijkdom en aanzien.

Hij verbaasde zich over deze grillige wending van zijn gedachten. Hij had zichzelf altijd iemand van vaste sleur en een beperkte visie gevonden.

Nerveus wendde hij zich van zijn spiegelbeeld af en liep terug om te kijken hoe het met Annie was. Ze sliep, sereen en beeldschoon. Hij wilde haar nog enige tijd laten slapen.

Drie uur later, nadat hij de twee kleine ruimten in het souterrain had gereinigd, verschoonde hij haar beddengoed terwijl ze gewoon doorsliep. Ook al zag hij de onmogelijkheid ervan in, toch speelde Ollie met de gedachte om haar jarenlang te laten slapen en te verzorgen, alsof hij verpleegster was en zij een patiënte in coma. Dat zou hij heel fijn hebben gevonden en dan zou hij misschien wel gelukkiger zijn geworden dan hij ooit had meegemaakt. Maar hij was hongerig geworden en dat zou Annie ook wel zijn als ze uit zichzelf wakker werd. Hij verliet het souterrain en sloot de deur af. Verderop was een kruidenierswinkeltje waar hij in een keer meer inkocht dan hij ooit had gedaan.

‘Achtendertig dollar en twaalf cent,’ zei de kruidenier. Hij verhulde zijn minachting niet. Het was duidelijk dat hij dacht dat Ollie zo’n hoge rekening niet kon betalen.

Ollie hief zijn hand, raakte zijn voorhoofd aan en keek de kruidenier strak aan.

De kruidenier knipte met zijn oogleden, glimlachte aarzelend en legde zijn hand op lucht. ‘Terug van veertig dollar,’ zei hij. Zorgvuldig legde hij de niet-bestaande veertig dollar in de la van zijn kassa, gaf Ollie het afgepaste wisselgeld terug en deed alle kruidenierswaren in een papieren zak.

Op weg naar huis voelde Ollie zich onbehaaglijk, want hij had zijn geestelijke vermogens nooit eerder gebruikt om iemand te bedriegen. Als Annie niet op zijn pad was gekomen, zou hij gisteravond zijn graafwerk in de vuilnisbakken hebben afgemaakt om weer een set tafelzilver te completeren, waarna hij misschien op andere werkzaamheden was overgegaan, zoals het met zijn handen opsporen van verloren kleingeld in metrostations om hier en daar nog een dollar bijeen te scharrelen. Daarom was hij niet alléén verantwoordelijk voor zijn bedrog. Niettemin werd hij geplaagd door duistere voorgevoelens van een gerechte straf.

Eenmaal thuis bereidde hij een maaltijd, bestaande uit een stoofschotel, een slaatje en vers fruit, waarna hij Annie wakker maakte. Ze keek hem bevreemd aan toen hij naar de opgediende tafel wees. Hij bespeurde haar als een rode bloem ontluikende angst. Ollie maakte een breed handgebaar om haar te wijzen op de schoongemaakte en op orde gebrachte kamer, en glimlachte bemoedigend.

Ze ging rechtop zitten, kwam weer in haar nachtmerrie terecht – de gruwelijke nachtmerrie dat ze niet dood was – en schreeuwde het uit van verdriet.

Smekend hief Ollie zijn handen en probeerde iets te zeggen, maar kon het niet.

Het bloed joeg naar haar gezicht. Ze haalde diep adem en probeerde op te staan.

Ollie was genoodzaakt zijn handen op haar te leggen en haar weer in slaap te brengen.

Hij stopte haar in en besefte maar al te goed dat hij zo naïef was geweest om zich in te denken dat ze anders zou zijn geworden, jonger en rustiger, alleen omdat hij zich had gedoucht en geschoren, de kamer had schoongemaakt en een maaltijd had bereid. Ze zou wel anders worden als hij haar hielp, en dat kostte tijd, veel werk en opoffering.

Hij gooide het eten weg. Hij had toch geen honger meer.

De rest van de lange nacht zat hij naast het bed met zijn ellebogen op zijn knieën en zijn hoofd in zijn handen. Zijn handpalmen lagen tegen zijn wangen aan en zijn vingertoppen leken met zijn slapen te versmelten. Met zijn geest tastte hij haar geest af, bespeurde haar hoop en wanhoop, haar dromen, haar ambities en grenzen, haar vreugden, haar moeizaam bevochten kennis, haar aanhoudende misvattingen en haar momenten van geestelijke zekerheden. Hij daalde af in de kern van haar ziel en die was nu eens fraai in bloei en dan weer verwelkt.

’s Morgens, nadat hij naar het toilet was geweest, dronk hij twee glazen water en hielp hij haar uit een glas te drinken terwijl hij haar meer dan half slapende hield. Daarna dook hij weer in het clair-obscur van haar geest en, met uitzondering van kleine rustperioden, bleef hij daar de hele dag en nacht ijverig speuren en leren om voorzichtig kleine wijzigingen aan haar psyche te kunnen aanbrengen.

Hij stond er niet bij stil waarom hij al die tijd, energie en emotie aan haar besteedde, misschien omdat hij niet wilde weten dat zijn belangrijkste motief eenzaamheid was. Hij vermengde zijn geest met de hare, beroerde en veranderde haar, maar zonder aan de gevolgen te denken. Tegen de ochtend van de volgende dag had hij zijn taak voltooid.

Hij maakte haar weer half wakker om haar met een glas water voor uitdroging te behoeden; daarna bracht hij haar in een diepe slaap en ging naast haar op bed liggen. Hij nam haar hand in de zijne. Uitgeput viel hij zelf in slaap en droomde dat hij op een reusachtige oceaan dobberde, niet meer dan een klein vlekje, op het punt te worden verslonden door een prehistorisch monster dat in het donkere water onder hem zwom. Eigenaardig genoeg beangstigde de droom hem niet. Zijn hele moeizame leven lang had hij al niet anders verwacht dan door iets monsterlijks te worden verslonden.

Twaalf uur later werd Ollie wakker. Hij schoor zich, nam een douche, kleedde zich aan en bereidde een maaltijd. Toen hij Annie wekte, ging ze weer verbijsterd rechtop zitten, maar nu schreeuwde ze er niet bij. Ze vroeg: ‘Waar ben ik?’

Ollie bewoog zijn droge lippen, weer op slag onzeker van zichzelf, maar uiteindelijk maakte hij een weids handgebaar om haar de opgeruimde kamer te tonen die haar nu toch bekend moest voorkomen.

Ze leek nieuwsgierig en onrustig, maar niet meer in de verlammende greep van het leven. Daar had hij haar van genezen.

‘Ja,’ zei ze, ‘je hebt het hier best gezellig, hoor. Maar hoe ben ik hier terechtgekomen?’

Hij likte zijn lippen, zoekend naar woorden. Er kwam geen woord uit hem, zodat hij glimlachend naar zijn borst wees.

‘Kun je niet spreken?’ vroeg ze. ‘Ben je een stomme?’

Hij dacht even na over de uitweg die ze hem bood en knikte.

‘Dat spijt me voor je,’ zei ze. Ze staarde naar de bont en blauwe plekken op haar arm veroorzaakt door talloze injecties en dacht ongetwijfeld aan de overdosis die ze in de steeg zorgvuldig had voorbereid en in haar slagader had gejaagd.

Ollie schraapte zijn keel en wees naar de gedekte tafel.

Ze zei dat hij zich moest omdraaien. Ze stapte uit bed, haalde het bovenste laken van het bed en wikkelde het om zich heen alsof het een toga was. Vervolgens ging ze aan de tafel zitten en glimlachte naar hem. ‘Ik val van m’n graat!’

Zo’n zwerfster had hij nog nooit meegemaakt. Ze betoverde hem.

Hij grinnikte terug. Wat het moeilijkste moment voor hem had kunnen worden, was zonder veel spanning verlopen. Hij diende de maaltijd op en maakte een kleinerend gebaar, om aan te geven dat zijn kookkunst niet veel voorstelde.

‘O, maar het ziet er heerlijk uit,’ verzekerde ze hem. Ze nam de dampende schaal en laadde haar bord vol. Zwijgend at ze alles op.

Ze wilde hem met de afwas helpen, maar ze werd al gauw te moe en moest weer in bed gaan liggen. Nadat hij de afwas aan kant had en op de stoel met de rechte rug naast haar bed ging zitten, vroeg ze: ‘Wat doe je eigenlijk?’

Hij haalde de schouders op.

‘Voor de kost, bedoel ik.’

Hij dacht aan zijn handen. Zelfs al zou hij kunnen spreken, hoe zou hij het dan aan haar kunnen uitleggen? Weer haalde hij de schouders op, alsof hij wilde zeggen: Stelt niet veel voor.

Ze keek de armoedige kamer rond. ‘Bedelen?’ Toen hij geen antwoord gaf, meende ze dat ze het goed had geraden. ‘Hoelang kan ik hier blijven?’

Via pantomimische gebaren en gezichtsuitdrukkingen maakte hij haar duidelijk dat ze zo lang mocht blijven als ze wilde.

Toen ze het had begrepen, nam ze hem lange tijd aandachtig op. Eindelijk vroeg ze: ‘Mag er wat minder licht aan?’

Ollie stond op en deed twee van de drie lampjes uit. Toen hij zich weer naar haar omdraaide, lag ze ruggelings naakt op de lakens, haar benen iets gespreid om hem daartussen te inviteren.

‘Hoor eens,’ zei ze. ‘Je hebt me hier niet voor niks heengebracht en me zo goed verzorgd dat ik me weer beter voel. Ja toch? Je wilt een … beloning. Daar heb je alle recht op.’

Verward en teleurgesteld haalde hij schone lakens van een stapel in een hoek. Zonder op haar aanbod in te gaan, maakte hij het bed op zonder haar opzettelijk aan te raken. Ze staarde hem ongelovig aan en nadat het bed was opgemaakt, zei ze dat ze niet wilde slapen. Ollie drong erop aan. Hij moest haar aanraken en voor de nacht in slaap brengen.

De volgende ochtend ontbeet ze met dezelfde gulzigheid waarmee ze de vorige avond haar diner naar binnen had gewerkt. Ze liet geen kruimeltje over. Daarna vroeg ze of ze zich kon douchen. Terwijl hij de afwas deed, hoorde hij haar bekoorlijke stem door de deur heen. Ze zong een prachtig melodieus lied dat hij nog nooit eerder had gehoord.

Toen ze onder de douche vandaan kwam – haar gewassen haar zo donker glanzend als gebrande sienna – ging ze naakt aan het voeteneind van het bed staan en wenkte hem. Ze leek zelfs in die paar dagen eleganter en gezonder geworden, al was ze nog veel te mager.

Ze zei koket: ‘Gisteravond deed ik echt heel achterlijk. Mijn haar was een vieze puinhoop en zoals ik stonk kon ik wel een stier op hol jagen. Maar nu ruik ik lekker naar zeep, hoor.’

Ollie keerde haar de rug toe en staarde naar de paar dingen die hij nog moest afdrogen.

‘Wat is er?’ vroeg ze gepikeerd.

Hij kon geen antwoord geven.

‘Wil je me soms niet?’

Hij schudde zijn hoofd. Nee.

Ze haalde diep adem.

Opeens trof hem iets hards pijnlijk tegen zijn heup. Hij keerde zich naar haar om en zag dat ze met een zware glazen asbak stond te zwaaien. Met ontblote tanden siste ze naar hem, als een blazende kat. Met de asbak ramde ze op zijn schouders, stompte hem herhaaldelijk met een klein vuistje en schopte en schreeuwde. Toen liet ze de asbak vallen en zakte uitgeput en huilend tegen hem aan.

Hij sloeg zijn arm troostend om haar heen, maar ze had nog de energie om zich heftig van hem los te rukken. Ze keerde zich om en probeerde het bed te halen, maar ze struikelde, viel en verloor het bewustzijn.

Ollie tilde haar op en legde haar op bed.

Hij stopte haar in en ging naast haar op de stoel zitten wachten tot ze bijkwam.

Toen dat een halfuurtje later gebeurde, beefde ze en was ze heel duizelig. Hij kalmeerde haar, streek haar haar uit haar gezicht, veegde haar betraande ogen af en legde koude kompressen op haar voorhoofd.

Eindelijk kon ze weer wat zeggen. ‘Ben je soms impotent of zoiets?’

Hij schudde zijn hoofd.

‘Maar waarom dán? Ik wil je verdomme terugbetalen! Zó betaal ik kerels terug, weet je. Wat kan ik je anders geven?’

Hij raakte haar aan. Hield haar vast. Met zijn onhandige pantomime en gezichtsuitdrukkingen maakte hij haar duidelijk dat ze hem een heleboel te geven had. Alleen al door bij hem te zijn gaf ze al genoeg.

Die middag kocht hij een pyjama voor haar, wat gemakkelijke kleren en een krant. Annie proestte het uit om zijn kuise keuze van nachtgoed voor dames: een flanellen pyjama met lange mouwen en lange pijpen. Maar ze trok de pyjama braaf aan en las hem voor uit de krant, zoals de strips, de cartoons en interviews met bekende figuren. Kennelijk meende ze dat hij analfabeet was en hij liet haar maar al te graag in die waan, want daarmee versterkte hij de verkeerde indruk die ze van hem had. Aan wijn verslaafde bedelaars hadden en lazen nu eenmaal geen boeken.

Bovendien vond hij het heerlijk als ze hem voorlas. Ze had zo’n mooie en lieve stem.

De volgende ochtend trok Annie de nieuwe spijkerbroek en trui aan die ze van Ollie had gekregen en wandelde met hem mee naar de kruidenier op de hoek, al probeerde hij haar eerst van dat plannetje af te brengen. Aan de kassa gaf hij de winkelier een niet-bestaand briefje van twintig dollar en kreeg wisselgeld terug. Ollie meende dat Annie niet op de betaling lette en naar andere dingen in de winkel keek.

Maar buiten, op de terugweg naar huis, giechelde Annie: ‘Hoe kreeg je dát zo gauw voor elkaar?’

Hij veinsde verbazing. Wat deed ik dan?

‘Hou jij Annie maar niet voor het lapje, mannetje! Ik stikte zowat van het lachen toen hij een handjevol lucht greep en je nog geld teruggaf ook.’

Ollie zweeg.

‘Hypnose?’ drong ze nieuwsgierig aan.

Hij knikte opgelucht – Ja.

‘Zo! Dat moet je me dan maar eens leren.’

Hij reageerde niet.

Maar Annie liet zich niet zo gauw afschepen. ‘Je moet me echt precies vertellen hoe je die vent de poen door zijn neus boorde. Met zo’n mooi trucje hoef ik niet meer van de wip te leven, vat je? Tjee, hé, te gek gewoon, hij stond waarachtig naar die handvol lucht te glimlachen! Hoe flikte je ’m dat? Hoe? Dat móét je me leren, hoor! Echt!’

Eenmaal thuis, niet langer bij machte haar onophoudelijke gedram te verdragen uit angst dat hij zo dwaas zou zijn om haar over de magische krachten van zijn handen te vertellen, duwde Ollie haar ruw van zich af. De holten van haar knieën raakten de rand van het bed en ze kwam hard op haar zitvlak neer, stomverbaasd door zijn abrupte nijd.

Ze zweeg er verder over, en hun relatie belandde weer in rustiger vaarwater, maar alles was tussen hen toch niet meer zoals het geweest was.

Omdat Annie hem niet meer aan zijn kop kon zeuren hoe ze de geldtruc moest leren, had ze tijd om na te denken. Later op de avond zei ze: ‘Vijf dagen geleden heb ik mijn laatste fix gehad, maar gek genoeg voel ik er geen verlangen meer naar. Ik ben in minstens vijf jaar niet zo lang zonder geweest.’

Ollie hield zijn schuldige handen langs zijn zijden, om zijn eigen verbazing aan te geven.

‘Heb je mijn spullen weggegooid? Ook de sneeuw?’

Hij knikte.

Even later vervolgde ze: ‘Dat ik geen dope meer nodig heb, komt door … door jou, hè? Door iets wat je met me hebt uitgehaald. Heb je me onder hypnose gebracht, zodat ik heel snel ben afgekickt?’ Toen hij knikte, vroeg ze: ‘Op dezelfde manier waarop je de kruidenier twintig dollar liet zien?’

Ollie knikte weer en deed met zijn vingers en ogen een koddige imitatie van een hypnotiseur op het toneel die het publiek in de zaal in het ootje neemt.

‘Helemaal geen hypnose!’ zei ze en keek hem met een indringende blik aan. Ze keek door zijn façade heen zoals nog nooit iemand bij hem had gedaan, ‘esp?’

Wat is dat? vroeg hij in gebarentaal.

‘Dat weet je best,’ zei ze. ‘Dat weet jij donders goed!’

Ze had een veel scherper waarnemingsvermogen en ze was veel slimmer dan hij had gedacht.

Annie begon weer aan zijn kop te zeuren, maar nu niet meer over zijn geldtruc. ‘Toe dan! Vertel me eens hoe dat is? Hoelang heb je het al, dat vermogen, die gave? Daar hoef je je toch niet voor te genéren! Het is grandioos! Te gek, gewoon! Je moet er juist tróts op zijn! Je hebt de hele wéreld in je broekzak!’

Enzovoort, enzovoort.

Op een bepaald moment van die lange nacht – later wist Ollie niet precies meer welk doorslaggevend argument ze had gebruikt om hem zover te krijgen – was hij bereid haar te laten zien wat hij kon. Nerveus veegde hij zijn magische handen aan zijn shirtje af. Hij werd er heel opgewonden van om haar zijn vermogens te tonen, als een schooljongen die indruk op zijn eerste meisje wil maken, maar hij vreesde de gevolgen.

Eerst gaf hij haar een niet-bestaand briefje van twintig dollar, zorgde ervoor dat ze het zag, en liet het verdwijnen. Toen, met een dramatisch gebaar van zijn hand, hief hij een koffiekopje (leeg), nog een koffiekopje (vol), de stoel met de rechte rugleuning, een lamp, het bed (leeg), het bed (met Annie erin) en uiteindelijk zichzelf, zwevend boven de vloer als was hij een Indiase fakir. Annie slaakte kreten en gilde van de pret. Ze wist hem over te halen haar op een bezemsteel door de kamer te laten vliegen. Ze omhelsde hem, kuste hem en vroeg om meer trucs. Hij liet water in de gootsteen stromen zonder de kraan aan te raken en splitste de straal in twee straaltjes die aan weerskanten van de afvoer vielen. Hij liet haar een kopje water naar hem toegooien en veranderde het plensje in een fijn gesproei dat alle kanten opging zonder hem nat te maken.

‘Hé!’ riep ze uit, opgewondener en met meer kleur in haar gezicht dat hij haar tot dusver had gezien, ‘niemand kan ons ooit nog de grond intrappen, nooit meer! Niemand!’ Ze ging op haar tenen staan en sloeg haar armen om zijn hals. Ollie stond zo lang en krampachtig te grijnzen dat zijn kaken er zeer van deden. ‘Je bent fantástisch!’ zei Annie.

Ollie kreeg het heerlijk opwindende voorgevoel, maar ook de grote angst, dat Annie en hij heel gauw het bed zouden delen. Het kon niet langer uitblijven. Vanaf dat moment zou zijn leven drastisch veranderen. Ze begreep nog steeds niet helemaal wat zijn talent inhield, wat een muur zijn handen tussen hen zouden gaan vormen.

Ze zei: ‘Ik snap nog steeds niet waarom jij je … talent zo camoufleert.’

In zijn gretigheid om het tot haar te laten doordringen, dwong hij zich de afschuwelijke herinneringen aan zijn jeugd naar boven te halen die hij zo lang had onderdrukt. Eerst met woorden die niet wilden komen, en vervolgens met gebaren, probeerde hij haar te vertellen waarom hij zijn uitzonderlijke vermogens verborgen had gehouden.

Ze had snel door waar het om ging. ‘Ze hebben je gekwetst.’

Hij knikte. Ja. Heel erg.

Zijn talent had zich abrupt aan hem geopenbaard toen hij twaalf jaar was, als een secundair puberteitsverschijnsel; in het begin op bescheiden wijze, maar daarna steeds sterker en dwingender. Het was iets dat een jongen voor volwassenen moest verdoezelen. Maandenlang verborg hij het ook voor zijn leeftijdgenoten, voor zijn vrienden, verward en bang als hij was voor zijn eigen handen waarin al zijn kracht geconcentreerd leek te zijn. Maar stapje voor stapje had hij zijn talent aan zijn vrienden onthuld, deed trucs en trad als een goochelaar voor de jongens op; het werd hun gedeelde geheim dat ze voor de volwassen wereld verzwegen. En toch duurde het niet lang voor ze hem gingen verstoten – in het begin nog stilzwijgend, maar daarna met toenemende haat tot ze hem gingen schoppen en slaan, hem door de modder sleurden en goor water lieten drinken, alleen omdat hij zijn talent bezat. Hij had zijn vermogens wel kunnen gebruiken om zich één, misschien twee jongens van het lijf te houden, maar tegen een hele bende kon hij niet op. Lange tijd hield hij zijn talent weer verborgen, ook voor zichzelf. Maar in de loop der jaren begreep hij dat hij het niet kon verhullen of ontkennen zonder zichzelf lichamelijke en geestelijke schade te berokkenen. De drang om zijn talent toe te passen werd sterker dan de behoefte aan voedsel en seks, aan de levenskracht zelf. Als hij er niet aan toegaf, betekende dat weigeren om te willen leven. Hij vermagerde, werd nerveus en uiteindelijk ziek. Hij werd gedwongen zijn talent weer te gebruiken maar zonder het aan anderen te tonen. Het begon tot hem door te dringen dat hij altijd eenzaam zou blijven zolang hij zijn talent bezat: niet uit vrije wil, maar omdat hij ertoe werd gedwongen. Evenals mensen die een atletisch vermogen of een grote spreekvaardigheid bezaten, kon Ollie zijn talent niet in gezelschap verborgen blijven houden. Het trad onverwacht in volle kracht naar buiten en bracht mensen aan het schrikken. En zodra dat gebeurde verloor hij vrienden, zodat de gevolgen veel gevaarlijker waren dan hij onder ogen durfde zien. Het enige zinvolle bestaan voor hem was dat van een kluizenaar. In de grote stad gleed hij als vanzelf af naar een zwerversbestaan, werd hij een van de onzichtbaren van de betonnen jungle, onopgemerkt en zonder vrienden, maar veilig.

‘Ik begrijp wel dat mensen jaloers op je zijn of zelfs bang,’ zei Annie. ‘Sommigen, ja, maar niet allemaal. Ik vind je fantastisch.’

Met gebaren probeerde hij haar uit te leggen dat hij heus niet zo veel kon als ze dacht. Tweemaal gromde hij in zijn pogingen woorden te vormen, maar het ging niet.

‘Je kunt hun gedachten lezen,’ begreep ze. ‘Nou, en? Ik denk dat ieder mens wel een geheim bewaart. Maar om je daarom te kwetsen …’ Ze schudde haar hoofd treurig. ‘Enfin, je hoeft er nu niet meer voor te vluchten. Samen kunnen we er juist een zegen van maken! Wij samen tegen de wereld.’

Hij knikte, maar kreeg onmiddellijk spijt dat hij haar had misleid, want op dat moment trad de verstrengeling op. Dat kon zomaar gebeuren, als het omdraaien van een schakelaar. En hij wist dat het dit keer niet anders zou zijn dan voorheen. Als hij het haar vertelde, zou ze in paniek raken.

In het verleden was het alleen voorgekomen wanneer een relatie te intiem dreigde te worden. Maar Annie was heel bijzonder, en daarom was de geestelijke verstrengeling er al nog voordat het ervan kwam samen in een bed de nacht door te brengen.

De volgende dag was Annie uren achtereen bezig plannen voor hun toekomst te maken. Ollie luisterde. De hele dag genoot hij ervan met haar in te stemmen, want het zou niet lang meer duren voor er helemaal niets aangenaams meer te delen viel. De verstrengeling maakte dat onmogelijk.

Na het eten lagen ze hand in hand op bed en daar begon het gedonder al, zoals hij had voorzien. Ze lag stil na te denken en zei toen opeens: ‘Heb je vandaag mijn gedachten gelezen?’

Het had geen zin om te liegen. Hij knikte.

‘Heel veel?’

Ja.

Ze zei: ‘Je weet alles al voor ik het gezegd heb.’

Hij wachtte af, koud en bang.

‘Heb je de héle dag mijn gedachten gelezen?’

Hij knikte.

Ze fronste en zei vastberaden: ‘Ik wil dat je daarmee ophoudt. Ben je ermee opgehouden?’

Ja.

Ze ging rechtop zitten, liet zijn hand los en keek hem van dichtbij aan. ‘Nietwaar! Ik kan je bijna in me vóélen, dat je bezig bent in mijn hoofd te kijken.’

Hij durfde geen antwoord te geven.

Ze nam zijn hand weer. ‘Maar dat snap je toch? Ik voel me voor joker gezet als ik over dingen zit te kwekken die je al in mijn gedachten hebt gelezen. Ik voel me gewoon achterlijk, weet je, om met zo’n superbegaafd iemand als jij op te trekken.’

Hij probeerde haar te kalmeren en op een ander onderwerp over te gaan. Hij maakte kwakende geluiden als een betoverde kikker die een prins wil worden, maar moest weer op gebarentaal terugvallen.

Annie zei: ‘Kijk, als wij nou samen die gave hadden … Maar alleen jij en ik niet, dat geeft me zo’n … hulpeloos gevoel. Erger nog. Het bevalt me niks.’ Ze wachtte pruilend af. Toen: ‘Ben je ermee opgehouden?’

Ja.

‘Dat lieg je toch zeker, hè? Ik voel, ik voel … jawel, ik weet zeker dat ik je aanwezigheid voel …’ Opeens drong de gruwelijke waarheid tot haar door en ze deinsde terug. ‘Kún je er eigenlijk wel mee ophouden om mijn gedachten te lezen?’

Hij kon het haar niet uitleggen. Dat hun gedachten, zodra hij intensief genoeg van haar was gaan houden, zich op een mysterieuze wijze waren gaan verstrengelen. Zelf begreep hij het ook niet precies, al was het hem al eerder overkomen. Hij kon haar niet uitleggen dat ze nu bijna een verlengstuk van hem was geworden, voor eeuwig een deel van hem uitmaakte. Hij kon alleen knikken, ter bevestiging van de vreselijke waarheid: Ik kan niet ophouden met het lezen van je gedachten, Annie. Het gaat net zo vanzelfsprekend als ademhalen.

Nadenkend zei Annie: ‘Niets kan ik voor je verborgen houden, geen enkel geheim, geen enkele verrassing, niets.’

Minuten verstreken.

Toen zei ze: ‘Ga je dan mijn leven bepalen, beslissingen voor me nemen, me die kant of deze kant opduwen zonder dat ik het weet? Of ben je daar al mee begonnen?’

Een dergelijke beheersing over haar lag buiten zijn vermogen, maar daar zou hij haar nooit van kunnen overtuigen. Haar ademhaling versnelde toen haar de angst overviel die hij zo dikwijls bij anderen had zien optreden.

Ze zei: ‘Dan ga ik maar meteen weg. Als je me tenminste wilt laten gaan.’

Treurig legde hij een bevende hand op haar hoofd en bracht haar in diepe maar tijdelijke duisternis.

Die nacht, toen ze lag te slapen, tastte hij haar geest af en wiste bepaalde herinneringen uit. Hij hield de wijnfles tussen zijn voeten en dronk terwijl hij werkte. Voor het aanbreken van de nieuwe dag was hij ermee klaar.

De straten waren somber en verlaten toen hij haar terug droeg naar de steeg waar hij haar had gevonden. Hij legde haar op de grond, haar tasje naast haar. Ze bleef gezuiverd van verlangen naar verdovende middelen, en behield haar herstelde zelfvertrouwen en haar versterkte gevoel voor eigenwaarde, zodat ze een nieuw bestaan zou kunnen opbouwen. Het waren zijn geschenken aan haar.

Zonder een laatste blik op haar volmaakt gevormde gezicht te werpen, keerde Ollie naar huis terug.

Hij opende weer een fles wijn. Uren later, toen hij dronken was, herinnerde hij zich op onverklaarbare wijze wat een ‘vriend’ uit zijn jeugd had gezegd toen Ollie hem zijn gave had laten zien. ‘Ollie, jij kunt de hele wereld de baas worden! Je bent een superman!’

Hij lachte hard en spoog wijn uit. De hele wereld de baas worden! Hij kon zichzelf niet eens de baas zijn. Superman! In een wereld vol gewone mensen was een superman geen vorst, zelfs geen romantische hoogvlieger. Hij was domweg alleen. En in eenzaamheid kon hij niets bereiken.

Hij dacht aan Annie, aan hun ongedeelde dromen en liefde, aan hun verwoeste toekomst. Hij bleef doordrinken.

Die avond, na middernacht, keerde hij terug naar het restaurant van Staznik om naar weggegooid tafelzilver in het afval te zoeken. Dat was hij althans van plan. In plaats daarvan liep hij de hele nacht snel door donkere, kronkelige stegen en zijstraten, zijn handen voor zich uitgestrekt, als een blinde die zich een weg zoekt. Wat Annie betrof had hij nooit bestaan.

Nooit.

tasjesrukker

Billy Neeks had nogal rekkelijke opvattingen over het mijn en dijn. Hij geloofde in het proletarisch ideaal van gedeeld bezit, zolang dat bezit maar van iemand anders was. Behoorde het bezit daarentegen hém toe, dan was Billy bereid het tot zijn laatste snik te verdedigen. Het was een simpele en heel bruikbare filosofie voor een dief – en dat was Billy.

Het beroep van Billy Neeks vond zijn weerslag in zijn voorkomen. Hij zag er glibberig uit. Zijn dikke zwarte haar was strak achterovergekamd en er zat genoeg geparfumeerde olie in om de krukassen van een motor mee te kunnen smeren. Zijn ruwe maar vettige huid zag er altijd uit alsof hij voortdurend aan malaria leed. Hij bewoog zich snel als een kat, met soepele gewrichten, en zijn handen hadden een gladde gratie als die van een goochelaar. Zijn ogen deden denken aan poelen ruwe aardolie, zo nat, zwart en diep waren ze, en werden bovendien niet gehinderd door enige warmte of menselijk gevoel. Ware de weg naar de hel een steile helling richting afgrond, en zou de duivel er schik in hebben om de weg naar beneden met behulp van een smerig glijmiddel te bespoedigen, dan zou Billy Neeks zonder hulp van die vieze substantie in een wip beneden zijn.

Op straat kon Billy tegen een nietsvermoedende dame opbotsen, haar van haar tasje scheiden en als de gesmeerde bliksem al tien meter verderop zijn voordat het slachtoffer besefte wat er gebeurd was. Tasjes met een enkele riem, tasjes met een dubbele riem, tasjes die om de hals of op de buik werden gedragen, forse schoudertassen, handtassen als koffertjes – het was allemaal snel verdiend geld voor Billy Neeks. Of zijn prooi voorzichtig of zorgeloos was, het maakte Billy niet uit. Vrijwel geen enkele voorzorgsmaatregel kon hem dwarsbomen.

Op die woensdagmiddag in april, voorwendend dat hij beschonken was, botste hij in Broad Street tegen een goed geklede dame van middelbare leeftijd op, een eindje voorbij het warenhuis van Bartram. Terwijl ze terugdeinsde voor het lichaamscontact met die glibberige verschijning, schoof Billy haar schoudertas langs haar arm en liet hem in de plastic boodschappentas vallen die hij in zijn hand hield. Ook hij deinsde terug en was al op een overdreven waggelende manier een stuk of acht stappen achteruitgeweken voordat het tot de vrouw doordrong dat de botsing niet zo toevallig was geweest als het leek. Terwijl ze ‘politie!’ gilde, zette Billy er de spurt in en voordat ze haar noodsignaal met ‘help, politie, help!’ kracht had bijgezet, was Billy al buiten haar gezichtsveld.

Hij rende een aantal straatjes en steegjes door, ontweek behendig vuilnisbakken en sprong over de gestrekte benen van een slapende alcoholist. Hij rende een parkeerplaats over en vluchtte een volgende steeg in.

Pas een heel eind van Bartram vandaan vertraagde Billy zijn pas. Hij was maar ietsje meer buiten adem dan gewoonlijk. Hij grijnsde.

Billy kwam uit de steeg op 46th Street en zag een jonge moeder die een baby, een boodschappentas én een handtas droeg. Ze zag er zo weerloos uit dat hij de verleiding niet kon weerstaan. Hij liet zijn stiletto openspringen en in een oogwenk had hij de riempjes van haar handtas doorgesneden, een modieus geval van blauw leer. Daarna ging hij er weer vandoor. Snel stak de straat over – waar automobilisten abrupt voor hem moesten remmen en naar hem toeterden – en verdween in weer een volgende doolhof stegen en straatjes die hij als zijn broekzak kende.

Onder het rennen giechelde hij. Zijn gegiechel was niet schril maar ook niet bepaald innemend, meer als het geluid van olie dat uit een tube spuit.

Toen hij door afval op straat gleed – sinaasappelschillen, rottende sla en een hoop beschimmeld en nat brood – struikelde hij niet en werd zelfs niet in zijn gang vertraagd. De viezigheid leek zijn vlucht juist te vergemakkelijken en na zijn glijpartij rende hij nog veel harder dan daarvoor.

Pas op Prospect Boulevard ging hij normaal lopen. Het mes had hij weer op zak en de twee gestolen tasjes zaten in zijn plastic boodschappentas. Hij nam een naar eigen mening nonchalant loopje met bijbehorend onschuldig gezicht aan en hoewel Billy zijn uiterste best deed om niet op te vallen, slaagde hij er toch niet echt overtuigend in.

Hij liep naar zijn auto die bij een parkeermeter op de boulevard stond. De in minstens twee jaar niet gewassen Pontiac liet overal oliedruppels na, zoals een dolende wolf zijn territorium met urinesporen afbakent. Billy legde de gestolen tasjes in de kofferbak en onder opgewekt gefluit reed hij uit dat stadsdeel weg naar nog ongerepte jachtvelden in andere woonwijken.

Van de diverse redenen voor zijn succes als tasjesrukker was mobiliteit misschien wel de belangrijkste. Veel tasjesdieven waren kwajongens die snel een paar dollar probeerden te snaaien, jong tuig zonder auto. Billy Neeks was vijfentwintig en geen kwajongen meer, dus bezat hij een betrouwbaar transportmiddel. Meestal beroofde hij twee of drie vrouwen in één buurt en reed dan snel door naar een volgende, waar niemand op hem lette en meer zaken te doen vielen.

Voor hem was tasjesrukken geen kleine criminaliteit, begaan uit een impuls of uit wanhoop. Nee, Billy zag het als een bedrijf en beschouwde zichzelf als zakenman; evenals andere zakenlieden plande hij zijn werkzaamheden zorgvuldig, woog de risico’s en de voordelen van iedere kans tegen elkaar af en handelde alleen na goed berekende en verantwoorde analyse.

Andere tasjesrukkers – niets dan amateurs en schooiers waren het – bleven ergens op straat of in een steeg staan om de inhoud van een gestolen tasje haastig op waardevolle dingen te doorzoeken. Door hun stomme oponthoud riskeerden ze aanhouding, of op z’n minst de aanwezigheid van een heleboel getuigen van hun roofactie. Billy daarentegen gooide zijn gestolen tasjes altijd eerst achter in zijn auto, om de inhoud later thuis op zijn gemak te kunnen bekijken.

Hij was trots op zijn systematische en omzichtige werkwijze.

Op die bewolkte en regenachtige woensdag aan het eind van april croste hij van hot naar her door de stad, bezocht drie ver van elkaar gelegen wijken en griste nog zes tasjes mee buiten die hij al had van de oudere dame bij Bartram en de jonge moeder in 46th Street. De laatste van het achttal was ook van een al oudere vrouw. Eerst meende hij dat het een makkie zou worden, toen vond hij dat hij erdoor in de puree kon raken en vervolgens bleek dat hij nog nooit zoiets vreemds had meegemaakt.

Toen Billy haar zag, kwam ze uit een slagerij op Westend Avenue met een ingepakt stuk vlees tegen zich aangedrukt. De vrouw was óúd. Haar dorre witte haren wapperden een beetje in de voorjaarswind en Billy onderging de wonderlijke sensatie dat hij die droge haarlokken kon horen ritselen. Haar gerimpelde en perkamentachtige gezicht, haar afgezakte schouders, haar bleke en verschrompelde handen en haar schuifelende manier van lopen gaven Billy de indruk dat het mensje niet alleen stokoud was, maar ook broos en kwetsbaar. Dit alles trok Billy onweerstaanbaar aan. Haar schoudertas was zo groot dat het bijna een draagzak leek, en het gewicht ervan – afgezien van het ingepakte vlees – hinderde haar kennelijk, want ze hees de riem steeds hoger op haar schouder en ze kromp van pijn ineen, alsof ze last had van een acute jichtaanval.

Hoewel het voorjaar was, was ze van top tot teen in donkere kleren gehuld: zwarte kousen en schoenen, een zwarte rok, een donkergrijze bloes en zelfs een dikke zwarte gebreide trui, heel overbodig op deze zachte dag.

Billy keek de straat op en neer, zag niemand in zijn nabijheid en sloeg toe. Hij deed het met zijn dronkenmans-act: waggelen en tegen het oudje opbotsen. Maar zodra hij de schoudertas langs haar arm schoof, liet ze het ingepakte vlees vallen en greep ze haar tas met beide handen beet. Een ogenblik stonden ze in een onverwacht felle strijd oog in oog. Zo oud als ze was, bleek de oude vrouw over een verbazingwekkende kracht te beschikken. Hij trok aan haar tas, draaide hem wringend om en probeerde verwoed haar achterover uit balans te stoten, maar ze hield ferm stand met de taaiheid van een diepgewortelde boom die een stormachtige wind weerstaat.

Hij zei: ‘Geef op, stomme ouwe heks, of ik sla je kop in.’

Toen gebeurde er iets vreemds.

De oude vrouw veranderde voor Billy’s neus. Opeens was ze niet langer broos maar gestaald; niet langer zwak maar vol duistere energie. Haar bottige, jichtige handen zagen er abrupt uit als de gevaarlijke klauwen van een grote roofvogel. Haar merkwaardige gezicht – bleek en toch gelig, benig, een en al rimpels en hoekige lijnen – leek nog steeds oud, maar Billy Neeks zag er niets menselijks meer in. En haar ogen! Jezus, haar ogen! Bij de eerste confrontatie had Billy alleen de waterige, bijziende blik van een hoog bejaarde gezien, maar de ogen kregen ineens een geweldige kracht, ogen van ijs en vuur die zowel zijn bloed tot koken brachten als zijn hart deden bevriezen, ogen die diep in hem en dwars door hem heen keken, niet de ogen van een weerloos oud omaatje maar van een moordlustig monster dat hem met huid en haar wilde en kon verslinden.

Van angst snakte hij naar adem en liet hij de tas bijna los, hij zette het bijna op een lopen. Maar het volgende moment veranderde ze weer in een krachteloze oude vrouw. Even abrupt capituleerde ze. Als knalerwten leken de gezwollen knokkels van haar kromgetrokken handen uiteen te barsten en haar vingerkootjes verslapten. Ze raakte de greep op hem kwijt en liet haar tas met een kleine wanhoopskreet los.

Met een dreigende grauw, niet alleen bedoeld om de oude vrouw bang te maken maar ook om zijn eigen irrationele angst te verjagen, duwde hij haar achteruit tegen een grofvuilcontainer die langs de stoep stond. Met de grote schoudertas rende hij langs haar heen en hij keek om de paar passen naar haar om, min of meer verwachtend dat ze geheel de gedaante van een grote donkere roofvogel had aangenomen en met vurige ogen, opengesperde bek en haar klauwhanden uitgestrekt op hem af zou vliegen om hem aan stukken te rijten. Maar ze klemde zich vast aan de container om haar evenwicht te bewaren, al even geknakt door ouderdom en hulpeloos als toen hij haar uit de slagerij had zien komen.

Eén ding was wel vreemd. Ze keek hem na met een glimlach. Hij vergiste zich niet. Een brede grijns met kapotte en bevlekte tanden. Bijna de grijns van een waanzinnige.

Seniel gek wijf, dacht Billy. Die moet wel volslagen seniel zijn als ze het leuk vindt dat haar schoudertas wordt gestolen.

Hij kon zich niet voorstellen dat hij bang voor haar was geweest.

Hij rende, dook de ene steeg na de andere zijstraat in, sprong een zonnig parkeerterrein over en glipte door een beschaduwde achteringang tussen twee flatgebouwen naar een volgende brede straat, ver van de plaats van zijn laatste tasjesroof. Op zijn gemak wandelde hij naar zijn geparkeerde auto en legde de zwarte schoudertas van de oude vrouw achterin bij alle andere buit. Met een lange werkdag achter de rug reed hij naar huis, zich al verheugend op het tellen van de buit, waarna hij onder het genot van een paar gekoelde biertjes televisie wilde kijken.

Toen hij voor een rood licht moest stoppen, meende Billy iets in de kofferruimte te horen. Een paar holle bonken. Een kort en eigenaardig geschraap. Met zijn hoofd schuin luisterde hij aandachtiger. Maar hij hoorde niets meer, zodat hij veronderstelde dat de geluiden waren veroorzaakt door het verschuiven van de stapel handtasjes onder hun eigen gewicht.

Billy Neeks woonde dicht bij de rivier in een vervallen bungalow van vier kamers, tussen een braakliggend veldje en een bedrijfje in radio-onderdelen. De bungalow was van zijn moeder geweest; toen ze er woonde had ze het goed schoongehouden en altijd alle benodigde reparaties laten uitvoeren. Twee jaar geleden had hij haar wijsgemaakt dat het om ‘belastingtechnische redenen’ beter was dat ze het huis op zijn naam liet overschrijven. Toen dat gebeurd was, had hij haar naar een verpleeghuis gebracht om haar op kosten van de overheid te laten verzorgen. Hij nam aan dat ze daar nog altijd verbleef; zeker wist hij het niet want hij bracht haar nooit een bezoek.

Die avond stalde hij de acht damestassen naast elkaar in twee rijtjes op de keukentafel uit en staarde er een tijdlang naar, in het aangename vooruitzicht van een goede opbrengst. Hij opende een blikje bier en een zakje chips. Hij nam een stoel, ging zitten en zuchtte tevreden.

Eindelijk deed hij het tasje open van de dame die hij bij Bartram had beroofd en begon zijn ‘verdiensten’ te tellen. Ze had er welvarend genoeg uitgezien en de inhoud van haar portemonnee viel Billy Neeks dan ook niet tegen: vierhonderdennegen dollar aan papiergeld en nog drie dollar en tien cent in klinkende munt. Ook had ze een stapeltje creditcards; die kon Billy kwijt aan Jake Barcelli, heler en pandjesbaas. Barcelli gaf ook altijd wel een paar dollar voor andere dingen van waarde die Billy in de tasjes aantrof. In het eerste tasje zaten verschillende te helen voorwerpen, zoals een vergulde Tiffany-pen met bijpassende vergulde Tiffany-poederdoos en lippenstifthuls, en een fraaie hoewel niet bijzonder dure opalen ring.

In het tasje van de jonge moeder zat niet meer dan elf dollar en tweeënveertig cent. Niets anders van enige waarde. Billy had dat wel verwacht, maar de magere opbrengst zette helemaal geen domper op de geweldige kick die hij kreeg van het bekijken van de verdere inhoud. Hij beschouwde tasjesrukken als een beroep, zeker, en zichzelf als een goed zakenman, maar hij putte ook veel genoegen uit het simpelweg bekijken en aanraken van de eigendommen van de beroofde vrouwen. De schending van die persoonlijke bezittingen was iets als het bezitten van de eigenares zelf, en toen zijn snelle handen het tasje van de jonge moeder onderzochten, was het bijna alsof hij haar lichaam aftastte. Soms schoof Billy dingen die hij niet aan de heler kon verkopen opzij, zoals goedkope poederdozen, lippenstiften zonder waarde en brillen, legde ze op de grond en trapte ze fijn, want die eigendommen onder zijn hielen verpletteren was bijna alsof hij de vrouw zelf doodmaakte. Snel geld verdienen was de moeite waard, maar hij werd minstens zo sterk gemotiveerd door het geweldige gevoel van macht dat hij eraan ontleende; het stimuleerde hem, daar was geen twijfel aan. Het stimuleerde en bevredigde hem.

Nadat hij langzaam zeven van de tasjes aan een nauwkeurig onderzoek had onderworpen en van hun inhoud had genoten, was het inmiddels kwart over zeven geworden. Billy verkeerde in een staat van grote opwinding. Hij ademde snel en huiverde nu en dan extatisch. Zijn vettige haar glom nog olieachtiger dan toen hij begon, want het was vochtig van zweet geworden en hing in verstrengelde pieken neer. Ook zijn gezicht glansde van het zweet. Tijdens zijn onderzoek had hij zonder het te merken de opengescheurde zak chips van de tafel geveegd. Hij opende een tweede blikje bier, maar nam er geen slok van. Het stond lauw en vergeten op tafel. Zijn wereld had zich verkleind tot de afmetingen van een damestasje.

Billy had de schoudertas van het gekke oude wijf tot het laatst bewaard, want hij had zo’n gevoel dat daar de grootste schat van de dag uit te voorschijn zou komen. De grote tas van de heks, een draagzak bijna, was vervaardigd van soepel zwart leer, met twee lange riemen en één groot vak met een ritssluiting. Hij trok de tas naar zich toe en staarde er geruime tijd naar. Van aangename voorgevoelens brak hem het zweet uit.

Hij herinnerde zich hoe sterk het wijf hem tegenstand had geboden, met zo’n stevige greep op de tas dat hij op het punt had gestaan zijn stiletto te laten openspringen en haar neer te steken. Hij had wel meer vrouwen gestoken; niet veel, maar genoeg om te weten dat hij het verwonden van vrouwen opwindend vond.

Daar zat een probleempje. Hoewel Billy van nature een messentrekker was, was hij slim genoeg om in te zien dat hij zich het genoegen van vrouwen verwonden moest ontzeggen – hij kon alleen tot geweld overgaan wanneer het absoluut noodzakelijk was. Als hij zijn mes te veel zou trekken, zou hij er niet meer mee kunnen ophouden, dan zou hij zich gedwongen voelen er meer gebruik van te maken. En dan zou hij de klos kunnen zijn. De politie deed tegenwoordig nauwelijks meer moeite om tasjesrukkers op te sporen, maar een vrouwenslager achternazitten … ja, daar waren ze heel agressief en genadeloos in.

Omdat hij al maandenlang door zijn bewonderenswaardige zelfbeheersing geen vrouw meer had gestoken, begon hij zo langzamerhand wel weer recht op een beetje lol te krijgen. Wat zou het hem een genoegen hebben gedaan om dat oude wijf levend te villen! Hij begreep niet goed waarom hij haar niet in mootjes had gesneden toen ze hem zo onverwacht tegenstand had geboden.

Hij was al vergeten dat ze hem even doodsangst had aangejaagd, dat ze er meer als een roofvogel dan als een mens had uitgezien en dat haar benige handen in gevaarlijke klauwen en haar ogen in vurige karbonkels waren veranderd. Sterk overtuigd als hij was van zijn macho-instelling, wilde Billy er niet aan denken dat ook hij weleens kon worden vernederd.

In de toenemende zekerheid dat hij op het punt stond een verrassende schat uit de tas op te diepen, legde hij er zijn handen omheen en kneep het leer een beetje samen. De tas zat propvol en het leerwerk leek wel uit de naden te barsten. Het was de Tas der Tassen. Billy meende dat de vormen die hij door het leer heen voelde stapeltjes papiergeld waren, gebanderolleerde bankbiljetten van honderd of zo.

Zijn hart bonkte van opwinding.

Hij trok de ritssluiting open, keek in de tas en fronste.

De tas was van binnen … donker.

Billy keek aandachtiger.

Heel donker.

Onbestaanbaar donker.

Hoe Billy ook tuurde, hij kon niets in de tas onderscheiden, geen portemonnee of portefeuille, geen make-upspullen of een kam, geen papieren zakdoekjes, niet eens de voering. Wat hij zag was een smetteloze en diepe duisternis, alsof hij in een put tuurde. ‘Diep’ was inderdaad het juiste woord, want hij had het gevoel dat hij in een onpeilbare en mysterieuze diepte staarde, alsof de bodem van de tas wel duizend meter of zelfs ontelbare kilometers onder hem lag. Het drong opeens tot hem door dat het tl-licht boven zijn hoofd wel in de geopende tas viel, maar helemaal niets onthulde. De tas leek al het licht op te slokken en te verteren.

Het warme zweet van zijn kunstmatig opgewekte erotische opwinding werd opeens ijskoud en hij kreeg overal kippenvel. Billy wist dat hij de ritssluiting zou moeten dichttrekken, de tas behoedzaam een heel eind van zijn huis moest wegbrengen en daar ergens in iemands vuilnisbak moest dumpen. Maar hij zag dat zijn rechterhand zich naar de gapende muil van de tas uitstrekte. Toen hij zijn hand wilde terugtrekken lukte hem dat niet, als was het de hand van iemand anders waar hij geen beheersing over had. Zijn vingers verdwenen in het duistere binnenste en zijn hele hand volgde. Hij schudde zijn hoofd in protest – nee, nee! Maar hij kon zijn hand niet tegenhouden. Iets dwong hem ertoe. En nu zat zijn hand er al tot de pols in. Hij voelde niets anders dan een snijdende kou die hem deed klappertanden, en verder en verder verdween zijn arm in het duister, helemaal tot aan zijn elleboog. Hij had de bodem van de tas nu allang moeten voelen, maar er was daar slechts een grote leegte, zodat hij zijn arm er bijna tot aan zijn schouder instak en met gespreide vingers rondtastte, in die onmogelijke leegte op zoek naar iets dat hem maar enig houvast bood.

Op dat moment was er iets dat hém vond.

Ergens heel diep in de tas gleed iets langs zijn hand.

Billy deinsde hevig geschrokken terug.

Iets beet hem.

Bill schreeuwde het uit en vond zelfs de moed om de verleiding van het duister in de tas te weerstaan. Hij rukte zijn hand uit de tas en sprong overeind, waarbij hij zijn stoel omgooide. Verbijsterd staarde hij naar de bloederige indrukken in het vlezige deel van zijn handpalm. Indrukken van tanden. Vijf kleine gaatjes, mooi rond, waaruit bloed opwelde.

Verdoofd van de emotionele schok duurde het even voordat hij een jammerkreet kon slaken en de ritssluiting wilde dichttrekken. Maar op het moment waarop Billy’s bebloede vingers het lipje van de sluiting beetpakten, klom een monstertje uit het duister in de tas omhoog. Hevig geschrokken rukte Billy zijn hand terug.

Het was maar een klein wezen, hoogstens dertig centimeter hoog, niet te groot om uit de openstaande tas te kunnen kruipen. Het was knokig en donker, mensachtig van vorm met twee armpjes en beentjes, maar verder had het niets menselijks. Als zijn weefsels geen levenloze brokken stinkend rioolslijk waren, moesten ze ontstaan zijn uit een prut van geheimzinnige maar even smerige oorsprong. Spieren en pezen leken te zijn ontstaan uit menselijke uitscheidingsproducten, waardoorheen mensenhaar, rottende menselijke ingewanden en uitgedroogde aderen waren gevlochten. In verhouding tot het lijf waren de voeten dubbel zo groot en eindigden in vlijmscherpe zwarte klauwen die Billy Neeks evenveel angst aanjoegen als anderen bang voor zijn stiletto waren geweest. Aan de hielen kromden kromme en puntige sporen omhoog. De armen waren naar verhouding even lang als die van een aap, met zes of misschien wel zeven vingers – Billy kon ze niet zo gauw tellen, want het ding bewoog zijn handen onophoudelijk toen het uit de tas klom en op de tafel ging staan. Elke vinger eindigde in een ebonieten klauw.

Terwijl het monstertje zich verhief en een scherp gesis uitte, struikelde Billy achteruit tegen de koelkast aan. Boven het aanrecht bevond zich een gesloten keukenraam met gore gordijntjes ervoor. De deur naar de eetkamer was aan de andere kant van de eettafel. Om bij de deur te komen die bij de achterkant van het huis uitkwam, moest hij eveneens langs de tafel. Billy stond heel effectief ingesloten.

De kop van het ding was onregelmatig gevormd, bultig en gepokt, als grof gemodelleerd door een beeldhouwer die niet al te veel inzicht in de menselijke lichaamsvormen had, opgebouwd uit rioolslijk en stukjes verrot weefsel, evenals het lichaam. Eén paar ogen zat hoog in het gedeelte van het gezicht dat een voorhoofd zou moeten zijn, en een tweede paar knipperde er vlak onder. Een derde paar, om het zestal vol te maken, bevond zich aan de zijkanten van de schedel waar de oren behoorden te zitten, en al die gezichtszintuigen waren volkomen wit, zonder iris of pupil, alsof het beest door staar was verblind.

Maar het kon zien. Geen twijfel aan, het kon zien, en het keek Billy recht aan.

Hevig bevend en onder het slaken van angstkreten tastte Billy met zijn gebeten rechterhand naar een la naast de koelkast en trok die open. Zonder zijn blik af te wenden van het ding dat uit de tas was gekomen, zocht hij naar het messenblok en trok er het vleesmes uit.

De zesogige duivel op de tafel opende zijn rafelige mond en toonde een rij puntige gele tanden. Het monster siste weer.

‘O g-g-god,’ stotterde Billy en het klonk alsof hij het in een vreemde taal zei waarvan de betekenis hem niet duidelijk was.

Het monster vertrok zijn misvormde mond tot iets wat waarschijnlijk een grijns moest voorstellen, schopte het geopende blikje bier van de tafel en slaakte een afgrijselijk droog geluid, iets tussen een snauw en een grinnik in.

Billy sprong plotseling naar voren, zwaaide met het slagersmes alsof het een machtig samoeraizwaard was en viel op het wezen aan met de bedoeling het de kop af te slaan of het doormidden te hakken. Het lemmet trof het afstotelijke lichaam, zonk niet meer dan een paar centimeter in het donker glanzende bovenlijf boven de knokige heupen en bleef daar steken. Billy kreeg een opdonder alsof hij een stuk staal had geraakt, want de afgeketste stoot gaf een terugslag door het heft en trilde pijnlijk door zijn hand en arm, alsof hij een koevoet had gegrepen en er met al zijn kracht mee op een stalen paal had geramd.

Op hetzelfde moment schoot een hand van het monstertje bliksemsnel uit en krabde Billy, waarbij het twee van zijn knokkels openhaalde.

Met een kreet van schrik en pijn liet Billy het slagersmes los. Hij waggelde weer achteruit tegen de koelkast en omklemde zijn opengehaalde hand.

Het wezen stond onbewogen op de tafel met het mes in zijn zij; het bloedde niet en gaf geen tekenen van pijn. Met zijn knokige zwarte handjes greep het monster het heft beet en trok het uit zijn lichaam. Het vestigde zijn zes fonkelende, melkwitte ogen op Billy, hief het mes dat bijna tweemaal zo groot was als het monstertje zelf, en brak het doormidden. Het wierp het lemmet naar de ene en het heft naar de andere kant.

Billy rende.

Hij moest om de tafel heen en heel dicht langs het wezen, maar dat kon hem niet schelen. Hij aarzelde niet, want zijn enige alternatief was dat hij tegen de koelkast aan in stukken zou worden gereten. Hij vloog de keuken uit naar de eetkamer en hoorde een bonk achter zich alsof het duiveltje van de tafel sprong. Erger nog: heel duidelijk klonk het getik en geklak van de hoefachtige voeten en de hoornige klauwen op het zeil toen het monstertje hem achtervolgde.

Als tasjesdief moest Billy altijd goed in vorm zijn om snel als een hert te kunnen lopen. Die training was nu zijn enige voordeel.

Was het mogelijk harder te rennen dan de duivel?

Hij ijlde de eetkamer uit, sprong over een voetenbankje in de voorkamer en vluchtte naar de voordeur. Zijn bungalow stond geïsoleerd tussen een braakliggend landje en een technische werkplaats die ’s avonds gesloten was. Maar aan de overkant stonden huizen en op de hoek daarvan bevond zich een 7-Eleven-supermarkt waar de hele dag meestal druk werd gewinkeld. Billy meende dat hij in een menigte, ook al waren het wildvreemde mensen, wel veilig zou zijn, en het kwam hem voor dat het monstertje zich niet onder het publiek wilde vertonen.

Doodsbang dat het beest hem zou bespringen en zijn tanden in zijn nek zou zetten, rukte Billy de deur open en stortte zich halsoverkop naar buiten – waar hij abrupt bleef staan. Hij zag helemaal niets. Geen pad van de voordeur naar de stoep. Geen voortuintje, geen bomen. Geen straat. Geen huizen aan de overkant. Geen 7-Eleven op de hoek. Niets, niets, niets. Nergens enig licht te bespeuren. Het was onnatuurlijk donker, zo volkomen van ieder sprankje licht verstoken als de bodem van een mijnschacht – of als de binnenkant van de tas van de oude heks, waar het monstertje uit te voorschijn was gekomen. Het had een warme lenteavond moeten zijn, maar de fluweelzwarte lucht was ijzig, door merg en been dringend koud, zo koud als ook het binnenste van de zwart leren tas was geweest.

Buiten adem stond Billy in de deuropening op zijn benen te zwaaien. Zijn hartslag hamerde en hij werd bevangen door de krankzinnige gedachte dat zijn hele bungalow door de zwarte tas was opgeslokt. Was dat mogelijk?

Hij voelde zich duizelig, verward en misselijk.

Hij had altijd alles wat de moeite waard was geweten. Dat had hij althans gedacht. Nu wist hij wel beter.

In die egale duisternis waagde hij zich niet buiten de bungalow. In die koolzwarte somberheid hoefde hij niet op een veilig heenkomen te rekenen. Instinctief begreep hij dat hij na één stap in dat ijzige duister niet meer terug kon. Eén stap en dan zou hij in dezelfde afgrijselijke leegte vallen die hij ook in de tas van de oude heks had bespeurd: een val in de diepte waaraan nooit een eind zou komen.

Een gesis.

Het monster was achter hem.

Toonloos jammerend keerde Billy Neeks zich af van de beangstigende leegte voor zijn huis en keek de kamer in waar de demon hem stond op te wachten. Billy schreeuwde toen hij zag dat het monster groter was geworden. Veel groter. Driemaal zo groot. Breder in de schouders. Krachtiger gespierde armen. Dikkere benen. Grotere handen en langere klauwen. Het weerzinwekkende wezen was niet zo dichtbij als hij had gedacht, ook niet boven op hem, maar stond grijnzend in het midden van het kleine vertrek naar hem te kijken met de belangstelling van een roofdier en kwelde hem door de confrontatie niet snel te beëindigen.

Het verschil in temperatuur tussen de warme lucht in huis en de snijdende kou buiten veroorzaakte een tocht waardoor de voordeur met een harde klap dichtsloeg.

Sissend deed de demon een stap naar voren. Billy hoorde de botten en de slijmerige spiermassa tegen elkaar smakken als de te vette onderdelen van een slecht onderhouden machine.

Hij deinsde door de kamer terug en wilde het korte gangetje induiken naar de slaapkamer.

De afstotelijke verschijning volgde hem en wierp een gruwelijke schaduw die eerder gevormd leek door de dreigende verwrongen ziel dan door het lichaam van het monster. Misschien om zijn eigen misvormde silhouet niet te willen zien, sloeg het monster de staande lamp om; het rende Billy achterna en in de stortvloed schaduwen bewoog het zich nog sneller en doelbewuster, alsof het duister zijn tempo versoepelde.

Bij het gangetje draaide Billy zich een halve slag om en schoot pijlsnel zijn slaapkamer in. Hij was er eerder dan het monster en sloeg de deur achter zich dicht. Hij draaide het slot om zonder enige illusie te koesteren dat hij er in veiligheid was. Het wezen kon zich zonder de minste moeite door die dunne barrière rammen. Billy was er alleen heen gerend in de hoop tijdig bij het kastje naast zijn bed te komen waar hij een Smith & Wesson .357 Magnum bewaarde, en inderdaad kon hij het wapen op tijd grijpen.

Het leek of het geladen wapen kleiner was geworden sinds hij het de vorige keer had vastgehouden. Waarschijnlijk lag dat aan het feit dat de tegenstander zo formidabel was. Als hij de trekker overhaalde, zou het wapen heus wel groot genoeg blijken. Maar toch, nu leek het zo klein als een speelgoedpistooltje.

Hij richtte het wapen met beide handen op de deur. Moest hij door het paneel vuren, of wachten tot het monster binnenstormde?

De demon loste het probleem op door in een hagelbui van splinters en verwrongen scharnieren als een explosie dwars door de deur te springen.

Het was nog groter geworden, bijna een meter negentig en groter dan Billy – een enorm walgelijk wezen dat nu nog meer dan tevoren leek te bestaan uit vuil, klodders slijm, verward haar, schimmels en ontbindende stukjes en beetjes van lijken. Stinkend naar rottende eieren, met zijn zesdubbele witte ogen nu zo fel als gloeilampen, sprong het onverbiddelijk op Billy af en deinsde zelfs niet achteruit toen Billy de trekker overhaalde en zes kogels in het monster pompte.

Wie of wat was die oude vrouw in godsnaam geweest? In geen geval een bejaarde die van haar AOW leefde en boodschappen had gedaan, zich verheugend op de bingoavond van de komende zaterdag. Om de sodemieter niet. Welk gek oud wijf liep nou met zó’n schoudertas rond! En dan nog wel met een monster erin dat ze naar believen bevelen kon geven! Wat was dat voor een ellendig vrouwmens? Een toverkol?

Ja, natuurlijk was ze dat. Een toverheks.

In een hoek gedreven met het monster dreigend over hem heen gebogen, de leeggeschoten Magnum in zijn linker- en een brandende pijn van de krabben en beten aan zijn rechterhand, begreep Billy eindelijk voor de eerste keer in zijn leven wat het betekende een weerloos slachtoffer te zijn. Toen het groot opgezwollen, afgrijselijke wezen zijn massieve handen met de scherpe klauwnagels op Billy legde – een op zijn schouder en een op zijn borst – piste Billy in zijn broek en werd op slag op beklagenswaardige wijze tot een zwak, hulpeloos en doodsbang jongetje gereduceerd.

Hij verwachtte niet anders dan dat het monster hem aan stukken zou rijten, zijn ruggengraat zou breken, hem zou onthoofden en het merg uit zijn botten zou zuigen. In plaats daarvan boog de misvormde gestalte zijn kop naar Billy’s keel en drukte zijn gummiachtige lippen tegen de kloppende slagader. In een waanzinnig moment meende Billy even dat het monster hem wilde kussen. Toen voelde hij een koude tong zijn keel van sleutelbeen tot kaaklijn likken en had hij het gevoel dat hij door honderd naalden werd gestoken. Er trad abrupt een volledige verlamming op.

Het wezen hief zijn kop en bekeek Billy’s gezicht. Zijn adem stonk nog erger dan de graflucht die uit het weerzinwekkende lichaam opsteeg. Niet in staat zijn ogen te sluiten, omdat de verlamming zo volledig was dat hij zelfs zijn oogleden niet kon bewegen, staarde Billy in de muil van het monster en zag de met scherpe puntjes bezette lijkwitte tong.

Het beest deed een stap achteruit. Zonder zijn steun viel Billy slap op de grond. Hoe hij zich ook inspande, hij kon geen vin verroeren.

Nu greep het beest Billy bij diens overdadig geoliede haren en begon hem de slaapkamer uit te sleuren. Billy kon geen enkele weerstand bieden, zelfs niet eens protesteren, want ook zijn stembanden waren verlamd.

Omdat hij zijn hoofd niet kon bewegen of met zijn ogen rollen, zag hij alleen wat snel langs zijn gefixeerde ogen voorbij gleed. Hij ving glimpen op van passerend meubilair en zag de muren en het plafond waarop schaduwen ronddansten. Toen hij op zijn buik werd gerold, voelde hij geen pijn in zijn wreed mishandelde haardos en daarna zag hij alleen de vloer voor zijn gezicht en de geklauwde zwarte voeten van de demon die met zware pas naar de keuken liep, waar de jacht was begonnen.

Billy’s gezichtsveld werd wazig, helder en weer wazig. Hij meende dat zijn afnemend gezichtsvermogen te maken had met zijn verlamming. Toen begreep hij dat tranen die hij niet voelde overvloedig uit zijn ogen over zijn wangen stroomden. Hij kon zich niet herinneren dat hij in zijn hele leven als gemene en verachtelijke rover ooit een traan had vergoten.

Hij wist wat hem te wachten stond.

In zijn bonkende, van angst barstende hart wist Billy het.

Het stinkende, slijmerige beest trok hem ruw door de eetkamer. Billy stootte tegen de tafel en de stoelen. Vervolgens zag hij alle hoeken van de keuken, werd door gemorst bier gesleept en over een kleed vol op de grond gevallen chips. Het monster greep de grote zwarte tas van de oude vrouw van de tafel en zette de tas op een plek op de grond waar Billy hem goed kon zien. De ritssluiting was opengetrokken en de tas gaapte wijd als een opengesperde bek.

Het monster was zichtbaar kleiner geworden, althans wat benen, bovenlijf en kop betreft. Maar de arm, waarmee hij Billy bleef vasthouden, bleef groot en machtig. Met angstige verbazing, hoewel het hem niet meer verraste, zag Billy dat het wezen in de tas kroop, waarbij het steeds verder ineenschrompelde. Daarna trok het beest Billy mee.

Hij voelde zich niet krimpen, maar het kon niet anders dan dat hij aanzienlijk kleiner was geworden, omdat hij anders niet in de muil van de tas zou passen. Nog altijd niet in staat een vinger te verroeren, en nog steeds door het monster aan zijn haren meegesleurd de tas in, keek Billy onder zijn arm door. In het licht van de keuken zag hij zijn heupen boven zijn hoofd op de rand van de tas balanceren. Hij probeerde nog weerstand te bieden, maar daar gleden zijn dijbenen al over de rand naar binnen, gevolgd door zijn knieën. De tas verzwolg hem en Billy kon er helemaal niets tegen uitrichten. Mijn god, dacht hij, die tas vreet me levend op! Alleen zijn voeten hingen er nog uit en hij probeerde uit alle macht met zijn tenen achter de rand te blijven haken, maar iedere tegenstand bleek onmogelijk.

Billy Neeks had nooit in het bestaan van de ziel geloofd, maar nu wist hij dat hij er een had – en dat zijn ziel door de duivel was opgeëist.

Zijn voeten waren over de rand getrokken.

Hij zat van top tot teen in de tas.

Terwijl hij aan zijn haren verder werd gesleept, staarde Billy in wanhoop naar het ovaal licht boven en achter hem. Het ovaal werd kleiner en kleiner, niet omdat de ritssluiting daar werd dichtgetrokken, maar omdat het verschrikkelijke beest hem steeds verder meetrok de diepte in, zodat de opening kleiner en kleiner leek te worden, zoals de ingang van een verkeerstunnel in de spiegel van een auto waarin men naar de andere kant rijdt.

De andere kant.

Billy durfde niet te denken aan wat hem aan de andere kant te wachten stond, onder aan de oneindig lijkende diepe bodem van de tas en wat daarachter lag.

Hij wou dat hij gek kon worden. Krankzinnigheid zou een welkome ontsnapping bieden aan de doodsangst die hem vervulde. In waanzin zou het zoet toeven zijn. Maar een deel van zijn lot was ongetwijfeld dat hij zich volkomen bewust bleef van wat hem overkwam.

Het licht boven hem was gekrompen tot het formaat van een bleek ovalen maantje dat hoog aan de nachtelijke hemel stond.

Het was als een wedergeboorte, besefte Billy, maar met het grote verschil dat het ditmaal vanuit het licht naar het duister gebeurde.

Het steeds bleker wordende maantje boven hem kromp tot de omvang van een kleine verre ster. Het licht van de ster doofde.

In het volkomen donker sisten talloze vreemde stemmen Billy Neeks een welkom toe.

Op die avond aan het eind van april was de bungalow vervuld van echoënde angstkreten die wel door alle hoeken van het kleine huis weerklonken, maar van zo ver leken te komen dat ze de stille straat buiten niet bereikten en geen aandacht trokken van de buurtbewoners. Het geschreeuw ging een paar uur door, verstilde geleidelijk en werd overstemd door likkende, knagende en knauwende geluiden van bevredigende consumptie.

Daarna stilte.

De stilte hield vele uren aan, tot de volgende middag. Toen werd de stilte verbroken door het geluid van een open- en dichtgaande deur, en door voetstappen.

‘Ah!’ zei de oude vrouw opgewekt toen ze de keuken binnenkwam en haar zwarte tas open op de vloer zag staan. Met jichtige traagheid bukte ze zich, nam de tas van de grond en tuurde er enige tijd in.

Glimlachend trok ze de ritssluiting dicht.

bruno

1

Ik sliep de roes uit van een halve fles goede Scotch en een blondje genaamd Sylvia dat ook allerminst slecht was geweest. Maar niemand kan me onopgemerkt besluipen, al ben ik nog zo afgepeigerd. Om in dit vak lang op de been te blijven, moet je een lichte slaper zijn. Ik hoorde de bonk aan het voeteneind van mijn bed en greep het volgende moment naar mijn Colt .38 onder het hoofdkussen.

Als ik de succesvolle afsluiting van een zaak niet had gevierd, zou ik de jaloezieën en gordijnen niet hebben gesloten. Maar ik hád het gevierd en alles zat potdicht, dus ik kon geen hand voor ogen zien.

Ik meende voetstappen in de gang naar de kamer te horen, maar zeker was ik er niet van. Ik liet me uit bed glijden en loerde aandachtig de slaapkamer rond. Een bruinig donker, geen indringer. Op blote voeten liep ik de gang in en keek naar links en rechts. Niemand te bekennen.

In de voorkamer hoorde ik heel duidelijk hoe de metalen stang van de ‘police special’-vergrendeling uit de gleuf in de vloer werd dichtgetrokken. De deur ging open en dicht, voetstappen bonkten in de gang naar buiten en daalden de trap af van het flatgebouw.

Ik rende naar de voorkamer en bijna de gang in toen me te binnen schoot dat ik slechts in mijn onderbroek gekleed ging. Het is geen gebouw waar iemand dat iets kan schelen, misschien zou het zelfs niet eens opgemerkt worden, maar ik vind dat ik er betere manieren op na houd dan bepaalde ongure types die ik tot mijn buren mag rekenen.

Ik deed het licht aan en zag dat het politieslot open was gemaakt. Ik schoof de grendel weer op zijn plaats.

Nauwkeurig doorzocht ik de flat, van de plee tot de linnenkast. Er waren geen bommen of andere onaangename verrassingen voor me neergelegd, althans niet voor zover ik kon waarnemen. De slaapkamer onderwierp ik zelfs tweemaal aan een nauwkeurig onderzoek, want daar had ik hem het eerst gehoord, maar er was niets dat me kon bedreigen.

Ik ging maar wat koffie zetten. De eerste slok smaakte me zo beroerd dat ik de halve inhoud van de beker door de gootsteen spoelde, in de hoop dat de verrotte oude leiding ertegen kon, en vulde de rest aan met een beetje goede cognac. Dat was beter. Een manier van ontbijten die me wel ligt.

Dus daar stond ik in mijn onderbroek op het koude zeil in de keuken mijn binnenste met sterke drank te verwarmen en me af te vragen wie er bij me had ingebroken en waarom.

Er kwam een onprettige gedachte bij me op. Toen de indringer mijn flat verliet, had hij de metalen stang van het extra beveiligingsslot uit de daarvoor bestemde gleuf in de vloer omhooggetrokken. Dat betekende dat hij door een raam moest zijn binnengeklommen, of dat hij, als hij door de deur zou zijn binnengekomen, de metalen stang op zijn plaats had gedrukt. Dit laatste was een wel heel stomme manier van doen. Geen enkele gannef maakt het zich moeilijk door zijn enige uitweg te versperren als hij mocht worden betrapt.

Alle ramen nam ik aandachtig in ogenschouw. Zoals altijd waren ze stevig afgesloten. Zelfs het raampje in de badkamer onderzocht ik, hoewel het geen slot heeft maar tralies en in een blinde muur zit op de achtste verdieping boven straatniveau. Niemand was door een van de ramen binnengekomen.

Ik sloeg mezelf enige malen krachtig tegen het voorhoofd, alsof ik er wat nuchter verstand wilde inrammen om dit probleem te beredeneren. Niet veel wijzer geworden, besloot ik dan maar een douche te nemen en aan mijn nieuwe dag te beginnen.

Het moesten hallucinaties zijn geweest. Ik heb nooit geleden aan wat de tweehonderd-dollar-per-uur psychiaters een postcoïtale depressie noemen. Misschien was dit de eerste keer. Per slot van rekening wandelt niemand zomaar mijn flat binnen zonder het bijna onmogelijke kunststukje uit te halen een door de politie aanbevolen deurslot te openen met geen ander doel dan je slaapkamer in te sluipen om te kijken of je lekker slaapt, en vervolgens weer te vertrekken. En geen van mijn vijanden zou een huurmoordenaar op me afsturen die, eenmaal gearriveerd, er opeens als een bange haas vandoor gaat.

Om halfvijf draaide ik de kranen van de douche dicht en deed tot vijf uur mijn gymnastische oefeningen. Daarna nam ik nog een douche, nu een koude, en roste me hard genoeg met een ruwe handdoek droog om er blaren van te krijgen. Ik kamde mijn haardos in iets dat voor welverzorgd moest doorgaan en kleedde me aan.

Om halfzes nam ik een tafeltje in de Ace-Spot. Dorothy, de serveerster, schonk voor mijn neus een Scotch met water in, nog voordat ik de geuren van het etablissement goed en wel had kunnen opsnuiven.

‘Wat zal ’t wezen, knul?’ vroeg ze. Dorothy had een stem als een glas dat in een porseleinen bak valt.

Ik koos biefstuk met eieren en een dubbele portie frites, waarna ik de bestelling met een vraag afrondde: ‘Heeft hier iemand de laatste tijd naar me gevraagd, Dory?’

Ze had mijn vraag al bijna opgeschreven tot ze begreep dat het niet bij de order hoorde. Volgens de plaatselijke folklore was Dory vroeger een knappe meid van de vlakte geweest, maar niemand had er ooit bij gezegd dat ze veel last van intelligentie had gehad.

‘Ik weet van niks, hoor,’ zei ze. ‘Maar ik zal ’t effe aan Benny vragen.’

Benny was de barkeeper. Ietsje intelligenter dan Dory. Op sommige dagen was hij in staat een debat met een koe te winnen.

Ik weet niet waarom ik graag rondhang bij uilskuikens, onnozele halzen en ezelskoppen. Misschien geeft het me een superioriteitsgevoel. Een man die zo stom is om aan het eind van de twintigste eeuw een boterham te willen verdienen als een ouderwetse speurneus, in het tijdperk van computers en afluisterapparatuur vanuit de ruimte, en drugsverslaafden die hun eigen grootmoeder om een dubbeltje vermoorden – zo iemand heeft echt wel een reden nodig om zich flink aan te kunnen optrekken.

Toen Dory terugkwam, bracht ze me een nee van Benny plus de bestelling. Ik verzwolg wat ze me had voorgezet met grote happen en dacht ondertussen aan de onbekende indringer die door de muur heen mijn slaapkamer was binnengewandeld.

Na nog twee grote glazen Scotch keerde ik naar huis terug om daar alles weer eens goed onder de loep te nemen.

Ik was juist boven gekomen en wilde de sleutel in het slot steken, toen een wildvreemde vent de deur van binnenuit openduwde en de gang wilde instappen.

‘Blijf staan waar je staat, eikel,’ zei ik, en richtte mijn Colt op zijn forse buik. Ik duwde hem achteruit de kamer in, sloot de deur achter ons en deed het licht aan.

‘Wat wilt u van me?’ vroeg hij.

‘Wat ik wil? Luister eens, klootzak, dit is mijn hol, begrijp je wel? Ik wóón hier. En toen ik de laatste keer rondkeek woonde jij hier niet.’

Hij was gekleed als iemand uit een film van Bogart, en ik zou in lachen zijn uitgebarsten, ware het niet dat ik kwaad genoeg was om een konijn levend op te vreten en amuletten uit te spugen. Hij droeg een grote hoed die tot ver op zijn neus was getrokken. Zijn overjas was waarschijnlijk gemaakt voor een Siamese tweeling. De jas reikte tot op zijn knieën en daarna volgden wijde, slobberige broekspijpen en grote – en daarmee bedoel ik grote – versleten tennisschoenen. De schoenen hoorden niet bij Bogart, maar de mysterieuze sfeer was er wel degelijk.

Wat zijn afmetingen betreft deed hij me denken aan die reusachtig grote acteur Sidney Greenstreet in oude films, maar dan met een ernstige klieraandoening.

‘Ik wil u geen kwaad doen,’ zei hij. Zijn stem lag ongeveer duizend registers onder die van Dory, maar had dezelfde scherpe klank van iets dat breekt.

‘Ben jij dezelfde hufter die hier al eerder was?’ vroeg ik.

Hij boog zijn hoofd en zei: ‘Ik ben hier nooit eerder geweest.’

‘Laat me eens kijken hoe je eruitziet.’

Ik greep naar zijn hoed. Hij wilde me ontwijken, ontdekte dat ik sneller was dan hij en probeerde me een stomp op mijn borst te geven. Maar ik rukte de hoed van zijn hoofd en wist zijn klap op mijn schouder te incasseren in plaats van op mijn hart, wat zijn bedoeling was geweest.

Glimlachend keek ik op naar zijn gezicht. Mijn glimlach verdween en ik riep uit: ‘Goeie genade!’

‘Zo is het wel genoeg!’ Hij vertrok zijn gezicht en stak zijn grote vierkante tanden over zijn zwarte lip.

Ik was met mijn rug tegen de deur gaan staan. Hoewel ik voor het eerst in jaren bang was geworden, wilde ik hem niet laten gaan. Als mijn dreigementen hem niet op zijn plaats hielden, zou een gloeiende kus van de .38 daar wel voor zorgen – dat hoopte ik althans.

‘Wie … wie ben jij?’ stamelde ik.

‘Je had het meteen goed. Wie.’

‘Geef dan antwoord!’

‘Kunnen we even gaan zitten? Ik ben bekaf.’

Ik liet hem zitten, maar bleef zelf staan om sneller te kunnen reageren. Terwijl hij naar de sofa ging en erop neerviel alsof hij op zijn laatste benen liep, bekeek ik hem eens goed. Hij was een beer. Een bruine. Groot was hij ook, geen teddybeer, maar een van twee meter lang. Hij had brede schouders en onder die wijd vallende kleren zou hij waarschijnlijk een borstkas als een bierton en benen als boomstammen hebben. Zijn gezicht was als een blok graniet dat een of andere beeldhouwer met een botermesje, een haarspeld en een stompe schroevendraaier had trachten te modelleren. Scherpe vlakken, ogen onder een afdak van bot en een krachtiger kaaklijn dan die van Schwarzenegger. Over het geheel: harig berenvel.

Als ik tijdens de rustige middaguren van mijn beroep niet gewend was geraakt aan praatprogramma’s op de televisie over echtgenoten-die-vreemd-gaan-met-hun-schoonmoeder en tandartsen-in-travestie-die-ontvoerd-zijn-geweest-door-buitenaardse-wezens, zou de aanblik van een pratende bruine beer me als een aangeraakte slak ineen hebben doen schrompelen. Maar als televisiekijker in de jaren negentig en geconfronteerd met wat er tegenwoordig op straat rondsluipt, krijg je vanzelf meer incasseringsvermogen dan Sam Spade en Philip Marlowe bij elkaar.

‘Laat maar eens horen,’ zei ik.

‘Mijn naam is Bruno,’ zei hij.

‘En?’

‘Je vroeg alleen wie ik was.’

‘Neem me niet in de maling.’

‘Bedoelde je het dan niet letterlijk?’

‘Hoezo?’

‘Door te vragen wie ik was, vroeg je me in feite naar een algemeen overzicht, een breder scala van gegevens.’

‘Voor zoiets kan ik je kop er wel afschieten,’ zei ik.

Dat scheen hem te verbazen. Hij zat ongemakkelijk op de sofa te wiebelen, waardoor de veren zongen. ‘Voor wát?’

‘Dat je kletst als een vervloekte boekhouder.’

Hij dacht even na. ‘Goed, dan. Waarom ook niet? Wat heb ik te verliezen? Ik ben op zoek naar Graham Stone. Dat is de man die je een paar uur geleden hebt gehoord, voordat ik kwam. Hij wordt gezocht wegens een aantal misdrijven.’

‘Wat voor misdrijven?’

‘Die zou je niet begrijpen.’

‘Zie ik eruit alsof ik in een klooster ben opgegroeid? Zie ik eruit als iemand die niet weet wat mag en niet mag? Geen enkel stuk schorem kan dingen uithalen die me zouden kunnen verbazen. Dus hoe is die figuur Stone hier binnengekomen? En jij?’

Ik zwaaide met mijn Colt naar hem toen hij aarzelde.

‘Er valt niets te verbergen, denk ik,’ zei Bruno. ‘Hij en ik zijn doorgekomen uit een andere waarschijnlijkheid.’

‘Huh?’ Zelfs dat geluid met openhangende mond maken kostte me moeite, als was ik een fan onder invloed van drank en drugs op een popfestival.

‘Een andere waarschijnlijkheid. Een andere tijdgrens. Graham Stone komt van een parallel-Aarde, een van de oneindig mogelijke werelden die parallel aan elkaar bestaan. Ik kom weer van een andere parallelwereld dan Stone. Jij bent een focus geworden van elkaar kruisende tijdenergieën. Als dit de eerste keer is dat het je overkomt, dan moet je over een nieuw talent beschikken. Bovendien ben je niet geregistreerd – je, komt niet voor in het handboek. Zou je echter een bekend talent zijn …’

Ik slaakte een aantal grommen tot hij begreep dat hij zijn bek moest houden. Ik liet hem een half glas Scotch voor me inschenken en dronk het grotendeels op voordat ik iets zei. ‘Leg dat eens uit, dat … talent dat ik heb. Ik snap het niet.’

‘Het is mogelijk door de waarschijnlijkheden te reizen, van de ene Aarde naar de andere. Maar de enige toegangspoorten worden opgewekt door degenen die op een of andere wijze kruistijdenergie absorberen, en het uiteen laten spatten zonder de onbeschaafdheid van een explosie.’

‘Onbeschaafdheid.’

‘Inderdaad. Dat kan rommel geven.’

‘Veel rommel, zeker?’

‘In ieder geval ben jij een van de getalenteerden die niet exploderen.’

‘Bof ik even.’

‘Je zendt een toegangspoortachtig … hm, nou ja, een soort spiritueel fluïdum uit met een radius van zes meter, naar alle richtingen.’

‘O ja?’ zei ik dof.

‘Niet op alle mogelijke werelden lopen zulke getalenteerde wezens rond. Daarom staat de oneindigheid van mogelijkheden niet volledig voor ons open.’

Ik dronk mijn Scotch op en wilde het glas aflikken. ‘Is er een … parallel-Aarde waar intelligente beren de macht hebben overgenomen?’ Ik kon wat hier gebeurde niet langer wijten aan mijn wilde nacht met Sylvia. Zelfs de meest overtuigende zielenknijper zou me niet kunnen wijsmaken dat het gewoon aan een postcoïtale depressie lag.

‘Niet bepaald óvergenomen,’ zei Bruno. ‘Maar op mijn lijn van waarschijnlijkheden volgde kort na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog een nucleaire oorlogvoering van desastreuze omvang. In de nasleep daarvan bleef de wetenschap overeind, maar veel mensen kwamen om. Om als soort te kunnen overleven, moesten ze de intelligentie van lagere soorten stimuleren. Sublieme genetische manipulatie om aan dieren menselijke intelligentie en vaardigheden te geven.’

Hij liet me zijn handen zien. Ze waren voorzien van stompe vingers en zagen er nauwelijks als berenklauwen uit. Hij wriemelde met zijn vingers naar me en toonde al zijn vierkante tanden in een brede, malle grijns.

‘Als ik voor ons een afspraak met Steven Spielberg zou kunnen maken,’ zei ik, ‘dan zouden we allebei stinkend rijk worden.’

Hij fronste. ‘Steven Spielberg? De vader van de ruimtevaart?’

‘Hè? Nee, nee, de filmregisseur.’

‘Niet in mijn wereld.’

‘Is Spielberg in jóúw wereld de vader van de ruimtevaart?’

‘Hij is ook de uitvinder van ingevroren yoghurt.’

‘O ja?’

‘En van anti-zwaartekrachtlaarzen, en van magnetronpopcorn. Hij is de rijkste man die ooit geleefd heeft.’

‘Aha.’

‘En de architect van de wereldvrede,’ voegde Bruno er eerbiedig aan toe.

Ik ging zitten toen de implicaties van wat hij me allemaal vertelde door mijn dikke schedel drongen. ‘Bedoel je dat allerlei vreemde types van duizend verschillende werelden de hele tijd om me heen opduiken?’

‘Nee, zo is het niet helemaal,’ zei hij. ‘Om te beginnen bestaat er niet zoveel aanleiding om jouw waarschijnlijkheid te bezoeken – of enige andere, wat dat betreft. Er zijn te veel alternatieve mogelijkheden voor kruistijdverkeer om ons tot één te beperken. Tenzij het zo’n eigenaardige Aarde is dat het tot toeristisch gebied wordt verklaard. Maar naar je flat te oordelen ziet jouw Aarde er wat duf en gewoontjes uit.’

Ik ging er maar niet op in en vroeg: ‘Maar stel eens dat ik op straat had gelopen toen je doorkwam? Als dat gebeurt veroorzaakt dat heel wat heibel!’

‘O, maar daar is iets leuks mee,’ zei Bruno. ‘Als een van ons doorkomt, kun zelfs jij ons niet zien. We komen heel geleidelijk je waarnemingsveld binnen, als iemand die je uit je ooghoek ziet. Het ziet er helemaal niet als toverij uit.’

Ik liet hem nog een Scotch voor me inschenken. Na een derde glas voelde ik me al veel beter. ‘Je zei dat je bij de politie was.’

‘O ja?’

‘Of iets in die geest. Je zei dat Stone voor een of ander misdrijf wordt gezocht. Tenzij je een burger met een meer dan normale menslievende instelling bent, moet je wel bij de politie zijn.’

Hij haalde een eigenaardig uitziend, zilveren schijfje uit de zak van zijn overjas en hield het voor me op. Er stond: waarschijnlijkheidspolitie. Hij liet er zijn duim overheen glijden en de woorden maakten plaats voor een foto van hem.

‘Welnu,’ zei hij, ‘ik stap maar eens op. Graham Stone is te gevaarlijk om hier vrij te laten rondlopen.’

Naast me lag de afstandsbediening van de cd-speler. Ik koos een cd en zette het geluid hard toen hij opstond en zijn absurde hoed opzette. Terwijl de Butterfield Blues Band op topvolume tekeerging, vuurde ik een kogel af op de bank naast hem, waarbij ik per ongeluk een gaatje in zijn overjas schoot.

Hij ging zitten.

Ik zette het geluid zachter.

‘Wat wil je?’ vroeg hij. Ik moest toegeven dat hij er heel cool onder bleef. Hij keek niet eens naar zijn jas om te zien hoe rakelings de kogel langs zijn been was gegaan.

Ik had mijn argument klaar. ‘Je hebt hulp nodig. Ik ken deze gore rotstad als mijn broekzak. Jij niet.’

‘Ik heb mijn eigen hulpmiddelen,’ zei hij.

‘Hulpmiddelen? Je bent geen Sherlock Holmes in het Victoriaanse Engeland, makker. Dit is Amerika, jaren negentig, grote stad en zo. Hier vreten ze beren zoals jij als ontbijt.’

Hij keek zorgelijk. ‘Tja, ik ben niet bijzonder goed bekend met deze werkelijkheid …’

‘Dus dan kun je niet zonder me,’ zei ik, terwijl ik de Colt in zijn richting liet wijzen.

‘Ga door,’ zei hij bars. Als hij me te pakken had kunnen krijgen, twijfelde ik er niet aan dat hij me kon laten zien hoe snel die bonkige knuisten konden toeslaan.

‘Toevallig ben ik privédetective. Ik heb die politielui die met een penning rondlopen nooit erg gemogen – zoals jij. Maar ik ben er nooit tegen geweest om met ze samen te werken, als er wat aan te verdienen valt.’

Hij scheen op het punt te staan mijn voorstel af te wijzen, maar dacht er toch over na. ‘Hoeveel?’

‘Laten we zeggen: tweeduizend voor de hele klus.’

‘Tweeduizend dollar.’

‘Of twee paar van die Spielberg anti-zwaartekrachtlaarzen, als je die hebt.’

Hij schudde zijn hoofd. ‘Ik kan geen revolutionaire technologie over de waarschijnlijkheidsgrenzen brengen. Dan gebeuren er onaangename dingen.’

‘Zoals?’

‘Kleine meisjes die in New Jersey spontaan uiteenbarsten.’

‘Hou me niet voor de gek.’

‘Ik meen het serieus.’ Hij keek er inderdaad serieus bij, beerachtig stug, beerachtig grimmig. ‘De effecten zijn onvoorspelbaar en meestal bizar. Het universum is ondoorgrondelijk, weet je.’

‘Is me nooit opgevallen. Dus we doen samen voor tweeduizend dollar?’

‘Je gebruikt je vuurwapen goed,’ zei hij. ‘Oké, akkoord.’

Hij had de hoogte van mijn prijs te gemakkelijk aanvaard.

‘Maak er drieduizend van,’ zei ik.

Hij grijnsde. ‘Akkoord.’

Ik begreep dat geld niets voor hem betekende – niet het geld aan deze kant van de waarschijnlijkheidsgrens. Ik had hem ieder bedrag kunnen vragen. Maar ik wilde geen misbruik van hem maken. Het was nu een kwestie van principe geworden.

‘Vooruitbetaling,’ zei ik.

‘Heb je misschien wat geld bij je?’ vroeg hij. ‘Ik moet even kijken welke biljetten jullie gebruiken.’

Ik haalde tweehonderd dollar in kleine coupures uit mijn portefeuille en stalde ze op de bijzettafel voor hem uit.

Hij legde de biljetten van vijftig en twintig naast elkaar en haalde toen iets wat op een heel platte camera leek uit zijn jaszak. Hij fotografeerde de biljetten en even later gleden duplicaten uit de ontwikkelgleuf aan de zijkant. Hij overhandigde me de biljetten en wachtte op mijn reactie.

Het waren perfecte bankbiljetten.

‘Maar ze zijn vals,’ klaagde ik.

‘Dat is waar, ja. Maar niemand komt er ooit achter. Vervalsers lopen tegen de lamp omdat ze een stel biljetten van duizend met hetzelfde serienummer maken. Jij hebt maar twee biljetten van elk. Als je meer contant bij de hand hebt, zal ik die biljetten ook kopiëren.’

Ik haalde mijn spaarpot voor de dag, verborgen in de valse bodem van de keukenkast. Ik had mijn drieduizend binnen enkele minuten. Toen ik alles weer onder in de keukenkast had gestopt en de echte tweehonderd terug in mijn portefeuille, zei hij: ‘Laten we dan nu Stone maar gaan zoeken.’

2

Toen de schemering inzette en het begon te sneeuwen, waren we Stone op het spoor. We stonden in een steeg op drie kilometer van mijn flat.

Bruno keek op het wafeldunne schijfje dat als zijn identiteitsplaatje diende, maar kennelijk ook andere functies had. Hij gromde instemmend bij het zien van de glimmende oranje kleur. Daarmee, zei hij, kon hij de achtergebleven tijdenergie meten die Stone uitstraalde en de kleur veranderde naarmate we onze prooi naderden.

‘Leuk speelgoedje,’ zei ik.

‘Uitvinding van Spielberg.’

Het schijfje was geel geweest toen we mijn flat hadden verlaten, en kreeg nu een steeds diepere tint oranje.

‘We komen in zijn buurt,’ zei Bruno. Hij bekeek de rand waar de kleurwijziging begon, en bromde weer tevreden. ‘Laten we deze steeg eens nader onderzoeken.’

‘Niet het beste deel van de stad.’

‘Gevaarlijk.’

‘Waarschijnlijk niet voor een beer van meer dan twee meter met futuristische wapens.’

‘Mooi.’ Hij ging een beetje gebogen lopen om wat kleiner te lijken, verscholen in zijn grote jas en onder zijn enorme hoed. Om voor een grote baardige man door te gaan boog hij zijn hoofd en sjokte voort. Ik volgde hem, ook in gebogen houding tegen de stevige wind en de dwarrelende sneeuw.

De steeg kwam uit op een straat met aan weerskanten autohandels, ondernemingen in industriële materialen, pakhuizen en nog een paar bedrijven die er van buiten niet uitzagen als dekmantels van de maffia. Een van de pakhuizen was een verlaten puinhoop van betonblokken en oud aluminium; de twee vensters, hoog boven straatniveau, waren gebroken.

Bruno controleerde zijn schijfje en keek naar het pakhuis. ‘Daar,’ zei hij. Het schijfje gloeide zachtrood.

We staken de straat over en lieten zwarte sporen na in het ongerepte wit van de sneeuw. Op de benedenverdieping zagen we twee ingangen, een gewone entreedeur en een roldeur die groot genoeg was voor vrachtwagens. Beide deuren zaten stevig op slot.

‘Dit waardeloze geval kan ik wel aan flarden schieten,’ zei ik, wijzend op het slot van de kleinste deur.

‘Hij zal wel boven zijn,’ zei Bruno en hij controleerde zijn vliesdunne schijfje weer. ‘Laten we de verdieping daar maar eens proberen.’

We beklommen de brandtrap en hielden ons goed vast aan de ijskoude ijzeren leuning, want de treden waren verraderlijk glad. De deur van de bovenverdieping was geforceerd en boog op zwakke scharnieren naar buiten. We stapten naar binnen en stonden in de stille duisternis te luisteren.

Eindelijk knipte ik mijn zaklantaarn aan toen ik begreep dat Bruno ongetwijfeld in het donker kon zien en ik niet. We stonden op een brede omloop die een werkvloer van het pakhuis omsloot.

We hoorden dertig meter links van ons een geratel, als het schudden van een zak vol knoken. Toen we gingen kijken bleek het een houten ladder te zijn die nog natrilde nadat iemand naar beneden was geklommen.

Ik tuurde over de reling, maar zag Stone niet. We hadden beneden geen van beide deuren horen opengaan, dus gingen we hem achterna.

Tien minuten later hadden we alle lege kisten en kapotte machineonderdelen nauwkeurig onderzocht, evenals alle blinde hoeken in het rijtje kantoorhokjes langs de achterste muur. Geen spoor van die grappenmaker Stone. De deuren waren nog steeds aan de binnenkant op slot.

We staken onze vuurwapens niet weg. Ik had de afgeschoten patroon in mijn Smith & Wesson door een nieuwe vervangen en had nu een volle clip.

Ik had nog nooit zo’n wapen gezien als Bruno had, maar hij verzekerde me dat het dodelijk was. ‘Het is een Disney .780 Death Hose.’

‘Disney?’

‘Walt Disney. Beste wapenfabrikant op de hele wereld.’

‘Werkelijk?’

‘Hebben jullie ze hier niet?’

‘Die van mij is een Smith & Wesson,’ zei ik.

‘Die lui van de hamburgers?’

Ik fronste. ‘Wat?’

‘Ja, je kent de gouden boogjes van Smith & Wesson toch wel?’

Ik liet het onderwerp maar rusten. Er moeten buiten onze dampkring een paar heel maffe alternatieve realiteiten bestaan.

Ik hoorde vaag flarden heavy metal-muziek die uit het niets om ons heen leken te komen, maar toen ik nog eens goed langs de muren keek, zag ik een oude deur die we de eerste keer niet hadden opgemerkt. De kleur van de deur was precies dezelfde als de kleur van de muur. Behoedzaam opende ik de deur en staarde in een zwarte diepte. Harde gitaarklanken, een toetsenbordsynthesizer en slagwerk. Ik liep de trap af en Bruno volgde.

‘Waar komt die muziek vandaan?’ vroeg mijn bruine vriend.

Ik vond het niet zo prettig om zijn warme adem in mijn nek te voelen blazen, maar ik beklaagde me niet. Zolang hij vlak achter me bleef, kon niemand me onverhoeds benaderen. ‘Het komt me voor dat er hier ergens een kelder is, of in een aangrenzend gebouw, waar ze zitten te spelen.’

‘Wie?’

‘De band.’

‘Welke band?’

‘Hoe moet ik weten welke band?’

Hij zei: ‘Ik hou van bands.’

‘Fijn voor je.’

‘Ik hou van dansen,’ zei Bruno de beer.

‘In het circus?’ vroeg ik.

‘Waar?’

Het drong tot me door dat ik hem misschien bijna had beledigd. Per slot van rekening was hij een intelligente mutant, lid van de Waarschijnlijkheidspolitie, niet een beer zoals wij ze hebben. Het was niet aannemelijk dat hij als dansende beer in een circus had opgetreden, of dat hij met een tutu aan op een eenwielig fietsje had gezeten.

‘We komen wel dichterbij,’ zei Bruno, terwijl we de trap verder afdaalden, ‘maar Stone is hier niet.’

Het dunne schijfje was nog steeds niet helderrood.

‘Deze kant op,’ zei ik, toen we onder aan de trap waren en het vochtige, stinkende souterrain vol hopen vuil van het verlaten pakhuis betraden. Het rook er naar urine en dood vlees. Vermoedelijk was het de broedplaats van een virus dat de mensheid uiteindelijk om zeep zal helpen.

Ik volgde de gillende flarden van de headbanger-muziek van de ene koude stenen opslagruimte naar de andere. We verjoegen bange ratten en spinnen en Joost mag weten wat nog meer. Misschien had Jimmy Hoffa’s lijk hier gelegen. Of Elvis – maar dan wel een vreemde, dood ronddolende Elvis met een heleboel scherpe tanden, rode oogjes en voor zijn doen ongewoon slechte manieren.

In het vochtigste, stinkendste hok van allemaal kwamen we bij een oude houten deur met ijzeren scharnieren. De deur was afgesloten.

‘Ga een eindje achteruit,’ zei ik.

‘Wat ben je van plan?’

‘Renovatie,’ zei ik en schoot het slot uit de deur.

Toen het helse kabaal van het schot niet meer door de kelder echode, zei Bruno: ‘Ik heb subtielere middelen om hetzelfde te doen.’

‘Gooi maar in de vuilnisbak.’

Ik opende de deur. Er zat een tweede deur achter. Van staal. Betrekkelijk nieuw. Geen handgreep of slot aan onze kant. De dubbele deur diende om twee panden van elkaar te scheiden, zodat het onmogelijk was van het ene naar het andere pand te gaan als beide deuren niet gelijktijdig van beide kanten werden geopend.

Bruno stapte in het licht van mijn zaklantaarn en zei: ‘Sta mij toe.’

Uit een zak van zijn volumineuze jas haalde hij een tien centimeter lange staaf van groen kristal. Hij schudde het ding alsof het een thermometer was.

Ik hoorde dat het instrument een hoog rinkelend geluid begon te maken; het geluid steeg en steeg tot het weldra onwaarneembaar voor het menselijk gehoor werd, maar voor honden om dol van te worden. Vreemd genoeg voelde ik de trillingen van het verdomde ding in mijn tong.

‘Mijn tong trilt,’ zei ik.

‘Ja, natuurlijk.’

Hij raakte de stalen deur met de kristallen staaf aan. De sloten – het waren er meerdere – sprongen met een luid geklikklak open.

Mijn tong trilde niet meer. Bruno stak de kristallen staaf weer in zijn zak. Ik duwde de stalen deur open.

We stonden samen in een retirade. Verder was er niemand. We zagen twee toiletten waarvan de deur halfopen stond, twee urinoirs die verschillende benevelde klanten kennelijk erg moeilijk te raken hadden gevonden, een wastafel die zo goor was dat het leek alsof een wild zwijn er regelmatig een bad in nam en een bevlekte spiegel waarin we onszelf bevreemd zagen glimlachen als een paar oude vrijsters in een bordeel.

‘Wat is dat voor muziek?’ brulde Bruno. Hij moest wel schreeuwen, want we waren nu dichtbij de heavy metal-band.

‘“Metallica”!’

‘Kun je niet goed op dansen,’ mopperde hij.

‘Hangt ervan af hoe oud je bent.’

‘Ik ben nog niet zo oud.’

‘Nee, maar jij bent een beer.’

Ik hou wel van heavy metal. Het geluid lucht me op en geeft me het gevoel onsterfelijk te zijn. Maar als ik het te veel zou horen, zou ik levende katten gaan eten en op mensen gaan schieten met namen die me niet bevallen. Ik kon niet zonder mijn jazz en blues, maar een beetje heavy metal tussendoor was altijd wel lekker en de band in deze tent was zo slecht nog niet.

‘Wat nu?’ brulde Bruno.

‘Lijkt me een disco of nachtclub of zoiets,’ zei ik. ‘Ga mee kijken of hij er is.’

‘Ik niet! Ik bedoel, op straat is oké, vooral als het donker is, op een afstand waar de mensen me niet goed kunnen zien tenzij ik het wil, maar dit zou te dichtbij zijn. Stone zal zich ook niet onder het publiek begeven. Hij ziet er wel grotendeels menselijk uit, maar iemand zou achterdocht kunnen krijgen. Hij had ook nooit moeten proberen een uitstapje te maken naar een nog niet verkende parallelle wereld. Hij heeft het uit wanhoop gedaan toen hij wist dat ik hem bijna te pakken had.’

‘Wat doen we dan?’ vroeg ik.

‘Ik blijf hier, in een van die toiletten. Ga jij een kijkje nemen. Is hij er niet, dan keren we terug naar het pakhuis en naar de straat waar we het spoor kunnen oppikken.’

‘Ik moet mijn geld gaan verdienen, hè?’ zei ik.

Terwijl ik mijn das in de spiegel schikte, liep Bruno een toilet in en sloot de deur.

Daar zei hij: ‘Gédverdemme.’

‘Wat is er?’

‘Hebben de mensen op deze wereld geen enkel respect voor een beetje reinheid?’

‘Sommige mensen houden zich wel aan de normen.’

‘Maar dit is walgelijk.’

‘Probeer de andere,’ adviseerde ik.

‘En wat zal ik dáár voor een bende aantreffen?’ gromde hij.

‘Ik ben zo terug,’ beloofde ik en verliet de stinkende retirade, op zoek naar Graham Stone.

3

Ik moest mijn ellebogen gebruiken om vanuit de retirade in de zaal te kunnen komen, want er was zoveel publiek dat de fans als stapels hout van muur tot muur stonden opgeslagen. Ik had een foto van Graham Stone op het toverschijfje van Bruno gezien en wist dus hoe de man eruitzag: een bleek gezicht, koolzwart haar, kristalblauwe ogen die zo leeg waren als de gevoelens van medeleven van een deurwaarder, en dunne lippen – een toonbeeld van wreedheid. Ook had Bruno me verteld dat Stone ongeveer een meter tachtig lang was. Ik bekeek een aantal types om me heen, zag geen Stone en boorde me dieper in de massa headbangers. De meeste dronken bier en rookten hallucinerende kruiden; de jongens betastten de meisjes, de meisjes betastten de jongens, ze sprongen op en neer op de muziek en bekeken me alsof ik De Wachttoren uitventte en iedereen wilde overtuigen van de redding door de Heiland.

Het was allesbehalve gemakkelijk om in die menigte een bepaald gezicht op te sporen. Allerlei dingen leidden me af. Er was stroboscooplicht dat om de paar minuten aan- en uitflakkerde en als het ophield moest ik wachten tot het weer begon. Tussen het geflikker door projecteerden ze trillende clips uit griezelfilms op de muren, op de zoldering, en ook op de dansers. Nadat ik een minuut of tien aan het zoeken was geweest, op de dansvloer, tussen de dansende stellen door, langs de bar en het podium, had ik Graham Stone gevonden. Hij wrong zich tussen het publiek door naar een verlichte deur achterin rechts van de zaal.

Boven de deur stond kantoor en op de deur zelf zat een bordje met het opschrift verboden voor onbevoegden. De deur stond halfopen en ik ging naar binnen alsof ik er in dienst was, met mijn hand op het pistool in de zijzak van mijn colbertje.

Achter de deur lag een korte gang met verschillende vertrekken, waarvan alle deuren dicht waren. Ik klopte op de eerste deur. Een vrouwenstem zei: ‘Ja?’ Ik deed de deur open en keek naar binnen.

De vrouw was een aantrekkelijke roodharige met een maillot aan. Voor een spiegel stond ze balletpasjes te doen op de klanken van – ditmaal – een imitatie van ‘Megadeth’. Langs de muren stonden tien stoelen en op elke stoel zat een buiksprekerspop. Sommige poppen hielden een banaan in hun houten handje.

Voor dit geheel kon ik op dat moment geen belangstelling opbrengen.

‘Sorry,’ zei ik. ‘Verkeerd aangesloten.’

Ik sloot de deur en opende die van de tegenoverliggende kantoorruimte.

Daar stond Graham Stone bij het bureau en keek me met die kille blik aan. Ik stapte naar binnen, sloot de deur en haalde de Smith & Wesson uit mijn zak, om er zeker van te zijn dat hij de situatie begreep. ‘Verroer je niet,’ zei ik.

Hij verroerde zich niet en zei niets. Maar hij deed een stap opzij zodra ik naar hem toe liep. Ik spande de haan van mijn pistool. Hij reageerde niet zoals de meeste mensen gewoonlijk doen die een vuurwapen op zich gericht zien. Zonder enige belangstelling keek hij toe.

Ik naderde hem en hij kwam weer in beweging. Bruno had me gezegd dat de bepaling ‘arresteer hem levend’ niet tot de clausules van mijn opdracht behoorde. Het was zelfs zo dat de beer had laten dóórschemeren dat enig vertoon van medelijden mijnerzijds zou worden beantwoord met alle razernij van een Hare Krishna-bedelaar die een megadosis LSD heeft geslikt. Nou ja, zó had hij het niet gesteld, maar zijn bedoeling was duidelijk geweest. Dus ik schoot Graham Stone zonder omhaal in zijn borst, omdat ik niet wist wat ik van hem verwachten kon.

De kogel sloeg dwars door hem heen. Hij zakte ineen, vouwde zich als het ware over het bureau heen op, gleed op de grond en liep leeg.

Binnen zes seconden was hij niet meer dan een hoopje dun papier, beschilderd naar het voorkomen van een mens. Een driedimensionale slangenhuid die, eenmaal afgelegd, nog steeds overtuigend echt leek. Ik bekeek wat ervan was overgebleven. Geen bloed. Geen beenderen. Alleen as.

Ik keek naar mijn Smith & Wesson. Het was mijn oude en vertrouwde schieter. Geen Disney .780 Death Hose. Dat betekende dat ik niet op de echte Graham Stone had geschoten, maar op iets heel anders: een verbazingwekkende structuur van een materiaal dat al even overtuigend realistisch als flinterdun was. Maar ik dacht er niet lang over na en haastte me terug naar de gang. Niemand had het schot gehoord. De herrieschoppers op het toneel deden een aardige imitatie van Megadeth – een eigen versie van Youthanasia – en die klanken hadden de knal perfect gesmoord.

Wat nu?

Behoedzaam opende ik de deuren van beide andere kamers in de gang. In iedere kamer stond ik tegenover Graham Stone. In de eerste kamer verfrommelde ik hem tussen mijn vingers – bij de eerste aanblik zo ongenaakbaar als een blok graniet, maar bij de tweede aanraking zo kwetsbaar als de reputatie van een politicus. In de tweede kamer schopte ik hem met een goed gemikte trap in zijn kruis aan flarden.

Woedend keerde ik terug naar de dansvloer. Als je iemand omlegt, verwacht je dat hij als een stapel stenen omdondert en niet meer overeind komt. Maar zo speelde hij het spelletje dus. Die goedkope truc beviel me helemaal niet.

In de toiletruimte klopte ik op de deur waar Bruno zich verscholen hield en hij kwam voor de dag met zijn hoed nog diep op zijn neus getrokken en zijn kraag hoog opgeslagen. Zijn gezicht vertrok van afkeer toen hij zei: ‘Als die viezeriken niet eens de moeite nemen om door te trekken, waarom hangen ze er dan een trekker aan?’

‘Er is een probleem,’ zei ik en vertelde hem over de drie extra Graham Stonen. Ik vroeg om een nadere verklaring.

‘Ik wilde het je eigenlijk liever niet vertellen,’ zei hij verlegen. ‘Ik was bang dat het je zou afschrikken. Dat je vakbekwaamheid erdoor zou worden ondermijnd.’

‘Hè? Wat wilde je me niet vertellen?’

Hij haalde zijn machtige schouders op. ‘Tja, Graham Stone is geen menselijk wezen.’

Ik moest bijna lachen. ‘Jij toch ook niet?’

Hij keek beledigd, en ik voelde me een rund.

‘Ik ben een béétje menselijk,’ zei hij. ‘Bepaald geleend genetisch materiaal … maar laten we daarover zwijgen. Wat ik wilde zeggen is dat Graham Stone eigenlijk niet van een alternatieve Aarde komt. Hij is een wezen uit een heel ander sterrenstelsel.’

Ik opende een kraan en plensde veel koud water in mijn gezicht. Echt helpen deed het niet.

‘Laat horen,’ zei ik.

‘Niet het hele verhaal,’ zei Bruno. ‘Dat zou te veel tijd kosten. Stone komt uit een ander sterrenstelsel. Wel mensachtig, maar als je goed kijkt zie je dat hij geen poriën heeft. En als je nog beter kijkt zie je dat hij aan beide handen de zesde vinger heeft laten amputeren om voor mens door te gaan.’

‘Een litteken van een zesde-vingeramputatie is altijd een duidelijke aanwijzing dat we een vreemde in ons midden hebben,’ zei ik sarcastisch.

‘Inderdaad, de spijker op z’n kop. Een hele lading van die wezens uit een ruimteschip is zeven maanden geleden op een van de waarschijnlijkheidsgrenzen gecrasht. We hebben nooit behoorlijk met hen kunnen communiceren. Ze zijn buitengewoon vijandig en heel eigenaardig. De algemene opvatting is dat we met een soort van megalo-maniakken te maken hadden. Ze zijn allemaal uitgeroeid, behalve Graham Stone. Tot dusver is hij aan ons ontkomen.’

‘Als hij uit een ander sterrenstelsel komt, waarom heeft hij dan zo’n typisch Britse naam?’

‘Het was de eerste naam die hij hoorde toen hij voor mens wilde doorgaan. Sindsdien heeft hij ook andere namen aangenomen. Maar kennelijk vinden ook buitenaardse wezens dat Engels-zijn een zekere allure van chic en stand heeft. Hoewel er ook realiteiten voorkomen waar afkomstig zijn van het eiland Tonga het summum van klasse is.’

‘Maar wat heeft die buitenaardse rakker dan uitgespookt om de doodstraf te krijgen?’ vroeg ik. ‘Als er nu eens wat meer moeite werd gedaan om hem te begrijpen …’

‘Dat hebben we ook geprobeerd. Op een ochtend, toen de artsen in het lab aankwamen om de bestudering voort te zetten, troffen ze de gehele nachtploeg dood aan. Er groeide een spinnenwebachtige zwam uit hun mond, neusgaten, oogkassen … Snap je wat ik bedoel? Sindsdien heeft hij het niet meer gedaan, maar we geloven niet dat hij er niet meer toe in staat zou zijn.’

Ik liep terug naar de wastafels en bekeek mijn gezicht in de spiegel. Er kwam iemand binnen om een urinoir te gebruiken en Bruno haastte zich de plee in. Hij sloeg de deur achter zich dicht. ‘Gedver!’ gromde hij, maar de binnengekomen heavy-metal-fan scheen niets vreemds aan de beerachtige stem op te merken.

Drie minuten stond ik mijn dierbare snufferd te bekijken voordat de fan eindelijk ophoepelde. Bruno kwam weer voor de dag met een nog afkeriger grijns op zijn snuit dan de eerste keer.

‘Hoor eens,’ zei ik. ‘Stel dat Stone op geen tien meter afstand van me stond toen ik in die kantoorruimte aan het stoeien was met die papieren bedriegertjes, of weet ik veel wat. Hij kan inmiddels al uit deze waarschijnlijkheid zijn vertrokken.’

‘Nee,’ zei Bruno. ‘Jij bent een ontvanger, geen zender. Hij moet iemand zien te vinden wiens talent omgekeerd is aan dat van jou, anders kan hij niet uit deze tijdgrens wegkomen.’

‘Zijn die er dan?’

‘Ik heb er in de stad twee opgespoord,’ zei Bruno.

‘Nou, laten we die twee dan in de peiling nemen en wachten tot hij opdaagt!’

‘Zit er niet in,’ zei de beer. ‘Wat hij wil is zich hier vestigen en een eigen wereldbegrenzing overnemen. Daarmee krijgt hij een veel betere uitvalsbasis voor het veroveren van andere continua.’

‘Heeft hij dat vermogen?’

‘Ik zei al dat hij heel gevaarlijk is.’

‘Laten we dit geval maar weer openmaken,’ zei ik, en keerde me om naar de stalen deur die toegang gaf tot het souterrain van het pakhuis.

‘Je bent fantastisch,’ zei Bruno.

Ik keek hem aan om te zien of er een vleug van sarcasme van dat bizarre gezicht van hem viel af te lezen. Ik kon hem niet vertellen wat ik dacht. ‘Fantastisch? Ik? Moet je horen: hier bij ons zegt de ene man niet tegen de andere man dat hij fantastisch is, en al helemaal niet als ze met z’n tweeën in de herentoiletten staan.’

‘O nee? Waarom niet?’

‘Daarom niet,’ zei ik nijdig.

‘Het geeft toch niet? Ik ben geen man. Ik ben een beer.’

‘Je bent een mannetjesbeer. Of niet soms?’

‘Ja, dat is zo …’

‘Hou dan op met dat “fantastisch”-gedoe.’

‘Ik wou alleen maar zeggen dat je in een paar uur tijd het bestaan van parallelle werelden hebt aanvaard, en verder een intelligente beer en een wezen uit een ander sterrenstelsel. En toch blijf je er volkomen onbewogen onder.’

Ik corrigeerde hem. ‘Gisteren heb ik me flink bedronken. Ik heb zes bezige uren in bed doorgebracht met een pracht van een blondine die Sylvia heet. Ik heb twee biefstukken geconsumeerd, zes eieren en een dubbele portie frites. Tijdens mijn vorige opdracht heb ik het laatste greintje spanning uit mijn donder gezweet. Ik ben volledig gezuiverd. Vanavond kan ik alles aan. Niemand heeft me ooit een opdracht naar het hoofd geslingerd die ik niet aankon, en dat gebeurt nu ook niet. Bovendien staan er drieduizend dollar voor me op het spel, om maar te zwijgen van een kleinigheidje dat “trots” heet. En laten we hier nu als de donder wegwezen.’

We openden de stalen deur en de houten deur erachter en keerden terug naar het souterrain van het pakhuis.

4

Toen we weer op straat stonden was er sinds onze entree van het pakhuis drie centimeter sneeuw gevallen en de toch al harde wind was nog wat aangewakkerd. Jachtsneeuw geselde ons, bleef aan onze kleren plakken en stak in mijn gezicht. Ik vloekte, maar Bruno accepteerde de sneeuwstorm gelaten en zweeg.

Het leek een eeuwigheid later en miljoenen kilometers ver van de heavy metal-danszaal – waar ik Stone bijna te pakken had gekregen – toen we, met het van kleur veranderende schijfje als kompas, een voorbeeld aantroffen van het werk van het zich zo snel verplaatsende buitenaardse wezen. In een steeg lagen vijf puberjongens. Uit al hun zichtbare lichaamsopeningen, en wie weet misschien ook uit hun achterste, groeide een witte, ragfijne schimmel.

‘Daar was ik al bang voor,’ zei Bruno. Er klonk onvervalste angst in zijn stem.

‘Treur er maar niet om,’ zei ik, me naar de lijken buigend om ze nader te bekijken. Geen fraaie aanblik. ‘Het zijn straatschoffies. Jong gespuis. Leden van een of andere bende in de buurt. Ze schieten je zuster net zo makkelijk overhoop als ze een patatje eten. Ik kende deze bende nog niet. Kijk, zie je dat ze allemaal een cobra op een hand getatoeëerd hebben? Het zit erin dat ze Graham hebben willen beroven en hij heeft ze een koekje van eigen deeg gegeven. In dit geval heeft hij een goede daad gedaan. Nu kunnen ze geen oude vrouwtjes meer van hun tasje beroven en opaatjes om een horloge neerslaan.’

‘Dat neemt niet weg,’ zei Bruno, ‘dat we de lijken moeten laten verdwijnen. Ze mogen niet gevonden worden. Er zullen heel wat vragen worden gesteld over wat hun dood heeft veroorzaakt en deze parallelle wereld is nog niet zover om al te worden opgenomen in de werelden-reisondernemingen.’

‘Waarom niet?’

‘Kredietwaardigheidsproblemen. ’

‘Dus eh … wat stel je voor?’

Hij haalde het opmerkelijke pistool uit zijn zak, veranderde iets aan de regelknop in de handgreep en verbrandde de vijf jonge bendeleden tot hoopjes as. Hij had gelijk gehad: zijn Disney .780 Death Hose was de moeder van alle straalhandwapens.

Terwijl we de grijze overblijfselen van de verbrande lijken met onze voeten uiteenschopten en door de wind lieten wegblazen, voelde ik me helemaal niet senang. Ik bleef denken aan de drieduizend dollar. En aan Sylvia. En aan de smaak van goede Scotch. Al die dingen zou ik mislopen als ik mijn zenuwen niet meer de baas kon. Want, moet u weten, als een privédetective voor een zaak terugdeinst, is het met zijn carrière afgelopen. Met zijn carrière, of met zijn leven.

Nadat de sneeuwschuivers waren langsgekomen, gingen we in het midden van de straat achter de schuivers lopen, waar we minder last hadden van de jachtsneeuw. Het opspoorschijfje was aanvankelijk iets lichter dan geelbruin, maar al gauw verschoof de kleur naar helder oranje. Zodra er rode randjes aan het oranje verschenen, voelden we ons aanzienlijk bemoedigd.

Uiteindelijk moesten we van de straat af naar het park aan de rivier, waar de ongerepte sneeuw mijn sokken en de omslagen van mijn broekspijpen doorweekte.

Het vliesdunne schijfje in Bruno’s hand werd helderder rood dan we tot dusver hadden gezien. We beklommen een lage heuvel en onderaan de andere kant zagen we Graham Stone. Hij liep aan het eind van een pier van de jachthaven. Daar klauterde hij aan boord van een slanke boot, rende naar de deur van de stuurhut, sprong de brug op en dook naar binnen. De navigatielichten gingen over de hele lengte van de boot aan en de motoren kwamen hoestend en sputterend tot leven.

Met mijn pistool in mijn rechterhand rende ik het heuveltje af en hield mijn andere arm gestrekt voor me uit om de klap op te vangen als ik onverhoeds op de gladde grond zou uitglijden.

Achter me schreeuwde Bruno iets. Ik luisterde niet naar hem. Hij herhaalde het en rende me achterna. Zonder om te kijken wist ik dat hij rende, want ik hoorde zijn zware voeten stampen.

Toen ik aan het eind van de pier was gekomen, had Stone de steven van de boot al gewend en wilde de donkere rivier opvaren. Op het laatste eindje taxeerde ik de afstand tussen de pier en het dek van de al varende boot op een meter of vier. Ik sprong, kwam met spartelende benen en zwaaiende armen op de reling terecht en smakte met een schouder op het gladde dek, waarbij ik even omhoog in de sneeuwbuien keek.

Achter me hoorde ik een gefrustreerd gebrul, gevolgd door een geweldige plons.

Bruno had het niet gehaald.

Vanaf het punt waar ik lag kon ik door een van de ramen van de stuurhut naar binnen kijken. Daar stond Graham Stone op me neer te kijken. Misschien was hij het zelf, misschien een van zijn papieren wegwerpomhulsels. Ik sprong op, schudde de sneeuw uit mijn haar en zocht naar mijn vuurwapen.

Het was weg.

Ik keek achterom naar de pier. Geen spoor van Bruno.

En ergens in het stuk donkere water tussen de pier en het schip lag mijn .38 op de modderige bodem. Nutteloos.

Dat maakte mijn humeur er niet beter op. Ik wenste dat ik nooit uit de Ace-Spot was weggegaan, dat ik Bruno nooit had ontmoet. Toen schudde ik alle negatieve gedachten van me af en zocht naar iets dat ik als een wapen zou kunnen gebruiken.

Wanneer je gaat wensen dat de dingen anders zijn dan de realiteit om je heen, is de volgende stap depressie, gevolgd door non-activiteit en uiteindelijk volslagen nietsdoen. Hoe de toestand in de wereld ook is, je moet in actie komen. Actie.

Ik vond een stuk loden pijp in een gereedschapskist die aan het eind van de reling aan het dek was vastgeklonken. Daarmee kon een schedel heel goed worden ingeslagen als ik er maar genoeg kracht achter zette. Dat gaf me al een beter gevoel.

Stone stond nog in de stuurhut naar me te kijken. In zijn blauwe ogen glom de weerspiegeling van de lichten aan boord. Hij scheen over nogal wat zelfvertrouwen te beschikken toen ik over het dek naar het trapje van de brug liep. Ik slingerde me naar binnen, hield mijn hoofd laag en het stuk pijp voor me uitgestrekt, maar hij nam niet de moeite zich om te draaien en me aan te kijken.

Behoedzaam liep ik met kleine pasjes naar hem toe, want ik wilde me niet graag meer dan tien centimeter per stap blootgeven. Ik bleef denken aan de vijf jonge straatrovers die in de steeg hadden gelegen met de spinragachtige schimmeldraden uit hun lichaamsopeningen.

Toen ik hem dicht genoeg had benaderd, liet ik het stuk pijp in een korte, venijnige boog neerkomen. Het lood sloeg door zijn hoofd heen – en door zijn nek en borst en buik en dijen.

Weer een slangenhuid. Het verdomde schijnbeeld zakte ineen, leek op te lossen en lag als een hoopje verkreukeld en nutteloos dun papier aan mijn voeten. Die ellendige rotvent! Laat hem naar de duivel lopen!

Of moest ik zeggen: het?

Door het raam van de stuurhut zag ik dat we al over het midden van de stroom waren, in de richting van het district van de stad dat West Shore heet. De boot voer op de automatische piloot. Van de bediening begreep ik niets, en hoewel ik op de gok probeerde de besturing in mijn macht te krijgen, lukte dat niet door de beveiliging. Nog meer op mijn hoede dan ik al geweest was, verliet ik de stuurhut en ging op zoek naar Stone.

Ik zag hem bij de gereedschapskist waaruit ik het stuk pijp had gehaald. Hij hield de reling met beide handen stevig beet en staarde verlangend naar de naderende oever, waar we ongetwijfeld aan de grond zouden lopen.

Ik besloop hem van achteren en gaf hem een lel. Een harde.

Het was weer een structuur van papier.

Ik wilde graag weten hoe die schoft die dingen maakte. Het leek me een talent dat heel handig van pas kon komen.

We hadden nu twee derde van de afstand naar de overkant afgelegd en als ik hem niet gauw vond, kon hij ons weer ontkomen. En Bruno had me uitgelegd dat een paar dagen in één waarschijnlijkheid de resterende energie van kruistijdreizen zo sterk deed slinken dat het opsporingsschijfje daardoor nutteloos zou worden.

Stone moest benedendeks zijn. Ik kon al het houtwerk boven de waterlijn zien en ik wist dat de stuurhut verlaten was. Dus ging ik op zoek naar het luik en de trap naar de hutten onder het dek. Ik daalde de trap af zoals een goede privédetective dat behoort te doen – heel omzichtig.

In de kombuis vond ik weer een simulant die ik heldhaftig met mijn trouwe stuk pijp aan flarden sloeg. Ik voelde me stompzinnig, maar ik nam niet het risico om het ook maar één Graham Stone gemakkelijk te maken, om tot de ontdekking te moeten komen dat het de echte en dodelijke was.

Ik vond nog een papieren demon in de eerste tweepersoonshut en rekende snel met hem af. De tweede slaaphut was leeg: geen vogelverschrikker Graham Stone en ook de echte niet.

Alleen de badkamer moest nog worden doorzocht. De deur was dicht maar niet op slot. Ik greep de knop, rukte de deur open en daar was hij.

Heel even raakte ik gedesoriënteerd. Voor me stond de echte Graham Stone – én een vals omhulsel dat zich van hem losmaakte. Het leek alsof ik dubbelzag en dat de twee beelden elkaar iets overlapten. Toen grauwde hij en smeet de dummy weg zodra deze van hem loskwam. Op zijn handen verrezen afzichtelijke bruine bulten. Ze schoten los en vlogen als biologische projectieltjes op me af.

Ik deed een stap achteruit, zwaaide met het stuk pijp en raakte een van de rond vliegende … zaden, sporen, ja, wat waren het in godsnaam voor dingen? Op hetzelfde moment spleet het eind van het stuk pijp in kronkelende witte zwamdraden. De schimmel strekte zich onverbiddelijk naar mijn hand uit en ik moest het stuk pijp laten vallen. De tweede bobbel was tegen de deurpost geslagen; een kolonie spinnenwebachtige zwamdraden wriemelde langs het houtwerk en het aluminium, hechtte zich vast en verspreidde zich in alle richtingen.

‘Blijf staan!’ riep ik stoer, alsof er niet met me te spotten viel.

Hij hief zijn handen weer. Ik zag dat zich sporen vormden. De huid werd bruin, bolde op en de bobbels sprongen van hem af.

Een van de bobbels barstte uiteen op de muur naast me en liet witte tentakeltjes naar de zoldering en de vloer schieten. Er verschenen barstjes in de vezelplaten toen het spul zich naar het hart van de boot vrat.

De tweede bobbel raakte de mouw van mijn sportjasje en barstte open met een borrelend schuim van witte groeisels. Nooit van mijn leven had – of heb – ik een jasje zo snel uitgetrokken als op dat moment, ook niet als zich een smakelijke blondine in mijn bed ophield die me lieve dingen toefluisterde; ik wurgde mezelf bijna in het verdomde kledingstuk, maar ik schudde het af. Zodra het jasje op de grond viel, trilden de albinogroeisels al tegen mijn nekharen.

Stone stapte de badkamer uit en hief zijn handen weer naar me op. Ik keerde me om en ging er als een haas vandoor.

Zoals ik al eerder zei, is het met een privédetective gebeurd als zijn zenuwen het begeven en gaat zijn carrière naar de knoppen wanneer hij voor een zaak terugdeinst. Daar blijf ik bij. Ik rende niet weg uit lafheid. Ditmaal gebruikte ik mijn verstand. Vechters die er op zeker moment vandoor gaan, staan de volgende dag weer klaar om door te vechten. Dus nam ik de benen. Soms weet je dat het niet raadzaam is om een tank met een pistooltje tegen te houden, want dan sta je met je pistool in je hand naar een gat van dertig centimeter te kijken dat ze je in je lijf hebben geschoten.

Bovendien speelde die griezel van een Stone niet hetzelfde spel als ik. Hij kende de regels niet. Zelfs tegenover het smerigste stuk schorem maak je nog een kansje. Die gebruikt een staaf of een mes of zelfs een potje zwavelzuur. Maar niet van dat soort valse streken. Stone had gewoon geen enkel respect voor traditie.

Eenmaal boven de waterlijn rende ik naar de boeg en staarde naar de naderende rivieroever. De afstand leek niet meer dan zestig meter. Een mooier welkom had ik in mijn leven niet gezien. Op de reling naast me spleet een zaad vol dodelijke zwamdraden open en wond zich met spinachtige tentakels om het ijzer, boorde zich in het metaal en begon het gretig te verslinden. Ik kreeg de indruk dat deze zaden veel venijniger waren dan die waarmee de gangstertjes in de steeg waren gedood.

Ik dook naar rechts, achter een opslagruimte aan dek. Ik loerde eroverheen en zag Stone bij de trap naar de stuurhut staan. Zijn lichte ogen schoten vuur en hij richtte zijn handen op me.

De boot naderde de oever snel.

Maar niet snel genoeg naar mijn zin.

Twee zaden zeilden over me heen, vielen op het dek achter me en vraten zich door de planken heen. Het zou niet lang duren voor het hele jacht door de witte tentakels doorboord was; ze waren zo dun als garen, maar ongetwijfeld zo sterk als staaldraad.

Er klonk een jammerend, gekweld geluid: dat van schurend metaal. Het dek van de boot trilde en we kwamen bijna tot stilstand. Daarna volgde een schok en we voeren weer door. De bodem was over een klipformatie langs de oever geschuurd, maar we waren niet aan de grond gelopen.

Maar even later wel.

De boot raakte een tweede klip. De bodem werd opengereten en het jacht zakte weg in anderhalve meter water, maar het grootste gedeelte bleef hoog en droog.

Ik rolde dwars over het dek, greep de reling en slingerde me eroverheen. In ondiep water ging ik kopje-onder en stootte mijn kin tegen een glad stuk drijfhout. Mijn mond zakte open en ik kreeg water binnen. Dus zo gaat het als je verdrinkt, dacht ik. Dus ik klapte mijn stomme kaken op elkaar en worstelde me naar de oppervlakte, waar ik met mijn armen sloeg, me verder omhoog duwde en, al water spuwend en rochelend, naar de gezegende oever waadde, mijn uiterste best doend om niet buiten westen te raken.

Ik heb misschien niet een aantal eigenschappen die de moderne maatschappij bewonderenswaardig vindt, zoals een verfijnde smaak en finesse. Maar er is één ding dat ik verdomme wel degelijk bezit -doorzettingsvermogen.

Ik was nog vijf stappen van de wal af toen de zaden met schimmeldraden vlak voor me openbarstten. Twee. Nog twee. Een wilde warreling witte slangetjes verrees en versperde me de doorgang. Ik keerde me om. Graham Stone, de buitenaardse anglofiel, had de boot eveneens verlaten. Hij zag eruit als een boze Cary Grant en kwam door het water plenzend naar me toe.

Ik draaide me naar rechts. Daar vielen twee zaden. De bleke slangetjes rezen zoekend uit het water omhoog en kronkelden in mijn richting,

Nog twee links van me.

Helemaal geen respect voor traditie.

Het water stond tot halverwege mijn kuiten, niet diep genoeg om te duiken en weg te zwemmen. Bovendien wilde ik liever boven water zijn als de schimmel me te grazen zou nemen, dan kon ik tenminste zien wat die draden deden.

Graham Stone naderde genadeloos en schoot niet meer op me. Hij wist dat hij me te pakken had.

We bevonden ons op een donker gedeelte van de oever. Niemand te bekennen die ik om hulp kon roepen.

Toen hoorde ik van links het furieus jankende geloei van een kleine motorboot die tot het uiterste van zijn motorvermogen werd opgejaagd. Een sirene kwam brullend in actie, zo’n geluid als van die ‘pèh-poe pèh-poe’-toeters van oude automobielen. Uit de duisternis en de vallende sneeuw doemde Bruno op. Hij stond in een twaalfvoets tweezitsspeedbootje en omklemde het roer uit alle macht. De boot maakte minstens tachtig kilometer per uur en scheerde over het water met de boeg omhoog. Omdat de speedboot veel hoger in het water lag dan het jacht, vloog hij over de rifformaties heen en bleef aansnellen.

‘Bruno!’ brulde ik.

Hij kon model staan voor een man – of een beer – in de greep van een angstaanval. Zijn grote ogen rolden verwilderd heen en weer, en hij bereidde zich op het ergste voor.

De boot schoot met gierend draaiende schroeven de lage oever op. Met dertig kilometer per uur ploegde hij een meter of drie door het zand, knalde tegen een stuk rots en kwam op slag tot stilstand. De beer werd over het windscherm en de boeg het strand op geslingerd en kwam plat op zijn enorm brede rug terecht.

En hij stond op. Van top tot teen onder het zand keek hij verbijsterd om zich heen, maar hij had het overleefd.

Ik sprong op en neer in het water en schreeuwde: ‘Maak hem af, Bruno! Doe het nu!’

De witte tentakeltjes kronkelden dichter naar me toe, ook al was Graham Stone blijven staan.

De beer hief zijn kop, keek me aan en tastte naar zijn grote hoed met slappe rand. Hij voelde de hoed niet en haalde zijn schouders op.

Toe dan, Bruno! Maak hem af!’ brulde ik.

Hij haalde zijn mal uitziende pistool voor den dag, en terwijl Stone hem met een zaad vol zwamdraden probeerde te raken, brandde mijn vriend de beer die rotzak van een Stone dood met de Disney .780 Death Hose. Er bleef wat as van over die wegspoelde.

Op dat moment wilde ik graag zo’n ding hebben. Misschien verkocht Mickey Mouse ze wel stiekem ergens in Tomorrow Land.

‘Je hebt hem gedood!’ juichte ik, terwijl Bruno het witte schimmelwoud aan alle kanten om me heen verbrandde.

Waarschijnlijk kreeg ik toen last van een te lage suikerspiegel of zoiets, want ik verloor het bewustzijn. Ik weet zeker dat ik niet flauwviel.

5

We moesten ons ontdoen van het jacht. Na ongeveer vijftien minuten was Bruno daarmee klaar en bleef er alleen wat as over die langzaam op de golven wegspoelde. Niet echt wat je een brand noemt. Alleen maar woesj en de boot was tot as vergaan. Ook vernietigde Bruno de speedboot, in feite ieder spoor dat we die avond hadden achtergelaten.

We liepen een minuut of tien langs de donkere oever tot we bij een club aan het water kwamen waar we een taxi konden bellen om naar mijn flat terug te keren. De chauffeur wilde weten of Bruno een prijs had gewonnen op een verkleedwedstrijd, maar we gingen er niet op in.

Thuis namen we een bad en aten alles uit mijn koelkast op: alle biefstukken, alle eieren, ieder stukje kaas, ieder … nu ja, alles. Daarna deelden we samen drie flessen Schotse whisky, al moet ik bekennen dat hij het meeste opdronk.

We spraken niet één keer over Graham Stone. Wel over het politievak – zowel over de privéspeurneuzen als over de ambtenaren die een insigne dragen. We hadden het over de verschillende types tuig die in het universum rondlopen en ontdekten dat er van waarschijnlijkheid tot waarschijnlijkheid niet veel verschil was. Hij legde me uit waarom mijn Aarde niet beschaafd genoeg is om tot de vereniging der waarschijnlijkheden te kunnen toetreden – afgezien van die kwestie van voldoende kredietwaardigheid. Wonderlijk genoeg zei hij dat mijn Aarde lang niet goed genoeg was tot mijn soort zo goed als geheel van het oppervlak der Aarde zou zijn verdwenen. Toch mocht hij me wel, daar was ik zeker van. Vreemd.

Kort voor zonsopgang gaf hij zichzelf een injectie die hem onmiddellijk ontnuchterde. We drukten elkaar de hand (hij stak de zijne tenminste in mijn richting en greep de mijne) en gingen uiteen. Hij moest een zenderpunt vinden om naar zijn eigen waarschijnlijkheid terug te keren. En ik ging slapen.

Ik heb Bruno nooit weer teruggezien.

Maar er kwamen wel andere vreemde kostgangers langs. Vreemder dan alle criminelen die ik in deze stad heb gekend. Zonderlinger dan Benny ‘de Struisvogel’ Deekelbaker of Sam ‘de Gokker’ Sullivan. Nog merkwaardiger dan ‘de Bultenaar’ Hagerty, de misvormde huurmoordenaar. Vreemder dan Graham Stone en Bruno bij elkaar. Daar zal ik jullie een volgende keer over vertellen. Nu heb ik een afspraakje met de leukste roodharige vrouw die je ooit hebt meegemaakt. Ze heet Lorella, ze kan fantastisch dansen en afgezien van haar bizarre belangstelling voor buikspreekpoppen is ze zo nuchter als een glas water.

wij drieën

1

Jonathan, Jessica en ik rolden onze vader door de eetkamer en de pseudo ‘Old English’-keuken. We hadden er wat moeite mee om hem door de keukendeur te krijgen, want hij was nogal stijf. Dit is geen commentaar op zijn gedrag of temperament, al kon hij een ijzige rotzak zijn als hij dat wilde. Hij was nu stijf om de eenvoudige reden dat rigor mortis zijn spieren had verstrakt en verhard. Daardoor lieten wij ons echter niet afschrikken. We schopten net zo lang tegen hem aan tot hij in het midden boog en tussen de deurlijsten uit de klem schoot. Daarna trokken we hem de veranda op en de zes treden van het trapje naar de tuin af.

‘Hij weegt wel duizend kilo!’ verzuchtte Jonathan hijgend en puffend, terwijl hij zijn bezwete voorhoofd afveegde.

‘Niet zóveel,’ zei Jessica. ‘Minder dan honderdtachtig pond.’

Hoewel we een drieling zijn en in veel opzichten verbazend veel op elkaar lijken, verschillen we in een heleboel kleine details van elkaar. Om een voorbeeld te noemen: Jessica is verreweg de meest pragmatische van ons drieën, en Jonathan houdt meer van overdrijven, fantaseren en dagdromen. Ik zit ergens tussen die uitersten in. Een pragmatische dagdromer?

‘Wat nu?’ vroeg Jonathan. Hij fronste afkerig en knikte naar het lijk in het gras.

‘Verbrand hem,’ zei Jessica. Haar mooie lipjes werden tot een dun potloodstreepje samengeknepen. Haar lange stroblonde haar glansde in de morgenzon. Het was een volmaakte dag en zij vormde er het mooiste deel van. ‘Verbrand hem helemaal.’

‘Moeten we moeder ook niet naar buiten slepen en ze allebei tegelijk verbranden?’ vroeg Jonathan. ‘Dat bespaart ons werk.’

‘Als we een grote brandstapel maken,’ zei ze, ‘kunnen de dansende vlammen te hoog opslaan. En we willen niet dat een vonk het huis in brand kan zetten.’

‘We kunnen nu kiezen uit alle huizen van de wereld!’ zei Jonathan. Hij spreidde ter omhelzing zijn armen om het bereik aan te geven van de hele badplaats om ons heen, van Massachusetts daarachter, van het hele land over de grenzen van onze staat, van de wereld.

Jessica keek hem alleen maar boos aan.

‘Heb ik gelijk, of niet, Jerry?’ vroeg Jonathan aan mij. ‘We hebben toch de hele wereld om in te wonen? Het is toch onwijs om je over dit ene oude huis druk te maken?’

‘Je hebt gelijk,’ zei ik.

‘Ik hóú van dit huis,’ zei Jessica.

Omdat Jessica van dit huis hield, gingen we drie meter van het ruggelings liggende lijk af staan. We staarden ernaar, dachten aan vlammen en staken het in een oogwenk in brand. Uit het niets ontsprong vuur en wikkelde vader in een roodoranje deken. Hij brandde goed, blakerde zwart, barstte open, siste en viel tot as uiteen.

‘Ik heb het gevoel dat ik treurig zou moeten zijn,’ zei Jonathan.

‘Wij staan nu eenmaal boven goedkope sentimentaliteit,’ zei Jessica en keek Jonathan en mij strak aan, om zich ervan te overtuigen dat we haar heel goed begrepen. ‘Wij vormen een nieuw ras, met andere gevoelens en andere opvattingen.’

‘Ja, dat denk ik ook,’ zei Jonathan, niet geheel overtuigd.

‘Kom, laten we moeder halen,’ zei Jessica.

Hoewel ze pas tien jaar is – zes minuten jonger dan Jonathan en drie minuten jonger dan ik – moet ik zeggen dat ze van ons drieën de meeste geestkracht heeft. Gewoonlijk krijgt ze ook haar zin.

We liepen naar binnen om moeder te halen.

2

De overheid had een contingent van twaalf mariniers en acht rechercheurs in burger naar ons huis gedetacheerd. Die mannen moesten ons bewaken en beschermen. In feite waren ze er alleen om ervoor te zorgen dat we gevangen werden gehouden. Nadat we moeder hadden verbrand, sleepten we alle andere lijken naar buiten en cremeerden ze een voor een op het gazon.

Jonathan was uitgeput geraakt. Hij ging tussen twee nagloeiende skeletten zitten en veegde zweet en as van zijn gezicht. ‘Misschien hebben we een grote fout gemaakt.’

‘Een fout?’ vroeg Jessica, dadelijk in de verdediging.

‘Misschien hadden we ze niet allemáál moeten doden,’ zei Jonathan.

Jessica stampte met haar voetje. Haar goudblonde krulletjes dansten heel mooi op en neer. ‘Je bent een stomme oen, Jonathan! Je wéét wat ze met ons wilden doen. Toen ze ontdekt hadden hoe verstrekkend onze vermogens zijn en dat we er heel snel steeds nieuwe vermogens bij krijgen, begrepen ze eindelijk wat een gevaar wij voor hen betekenden. Ze wilden óns vermoorden.’

‘We hadden er niet meer dan een páár hoeven te doden, dan hadden ze ons best wel goed begrepen,’ zei Jonathan. ‘Was het nou echt nodig om ze allemaal af te maken?’

Jessica zuchtte. ‘Luister, bij ons vergeleken waren die mannen Neanderthalers. Wij vormen een nieuw ras, met andere gevoelens, andere opvattingen. Wij drieën zijn de aller-, allervoorlijkste kinderen die ooit geleefd hebben, maar zij hadden wel een bepaalde brute kracht, zoals je je zult herinneren. Onze enige kans was zonder waarschuwing vooraf toeslaan. En dat hebben we dus gedaan.’

Jonathan keek om zich heen naar de geblakerde stukken gras. ‘Het wordt zoveel werk! Het heeft ons al de hele morgen gekost om dat kleine groepje op te ruimen. Zo komen we nooit klaar met de hele wereld.’

‘We leren gauw genoeg hoe we de lijken van de grond moeten heffen,’ zei Jessica. ‘Ik begin al een ietsjepietsje van dat vermogen te voelen. Misschien leren we ooit ze van de ene plaats naar de andere te teleporteren. Dan wordt het allemaal veel gemakkelijker voor ons. Bovendien hoeven we niet iedereen op te ruimen – alleen die delen van de wereld die we in de komende jaren voor onszelf willen gebruiken. Tegen die tijd hebben de weersomstandigheden en de ratten de rest van het werk voor ons gedaan.’

‘Ja, ik denk dat je gelijk hebt,’ zei Jonathan.

Maar ik begreep wel dat hij nog zijn twijfels had, en ten dele had ik ze zelf ook. Het staat onomstotelijk vast dat wij drieën veel hoger op de ladder van de evolutie staan dan wie ook uit het verleden. Wij zijn bloedjonge gedachtelezers en toekomstvoorspellers, in staat om uit ons lichaam te treden wanneer we dat willen. Wij beheersen dat kunstje met het vuur, om gedachtenenergie in een realistische en tastbare holocaust te kunnen ombuigen. Jonathan kan kleine waterstromen beheersen, een talent dat hij heel grappig vindt als ik probeer te urineren; hoewel hij tot het nieuwe mensenras behoort, is hij vreemd genoeg nog steeds in de ban van kinderachtige streken. Jessica kan het weer heel nauwkeurig voorspellen. Ik heb een bijzondere empathie met dieren; honden komen naar me toe, evenals katten en vogels en allerlei andere dieren die uitwerpselen verspreiden. En ik kan natuurlijk een eind maken aan alle vormen van plantaardig en dierlijk leven door elke vorm alleen maar in mijn gedachten dood te wénsen. Zoals wij de gehele mensheid om ons heen dood kunnen denken. Met het oog op Darwins theorieën zijn wij waarschijnlijk voorbestemd om alle moderne Neanderthalers te vernietigen, toen we dat vermogen eenmaal hadden ontwikkeld. Maar ik kan de knagende twijfel niet van me afschudden. Ik heb toch het gevoel dat we op een of andere manier moeten lijden als gevolg van onze vernietiging van het oude ras.

‘Dat zijn achterlijke opvattingen,’ zei Jessica. Ze had natuurlijk mijn gedachten gelezen. Haar telepathische talenten zijn sterker en beter ontwikkeld dan die van Jonathan of van mij. ‘Hun dood betekent niets. We kunnen geen spijt voelen. Wij zijn de nieuwen, met andere gevoelens en andere toekomstverwachtingen en andere dromen en andere régels.’

‘Natuurlijk,’ zei ik. ‘Je hebt gelijk.’

3

Op woensdag gingen we naar het strand en verbrandden daar de lijken van dode zonnebaders. Wij houden alle drie van de zee, maar we kunnen niet zonder een stuk onbezoedeld strand. Rottende lijken maken zo’n stuk strand heel smerig.

Nadat we de klus hadden geklaard, waren Jonathan en ik heel moe. Maar Jessica wilde met ons doen wat onder familieleden heel erg taboe is.

‘Kinderen van onze leeftijd worden geacht dat nog niet eens te kúnnen,’ zei Jonathan.

‘Maar wij kunnen het,’ zei Jessica. ‘Daar zijn we voor bestemd. En ik wil het. Nú.’

Dus deden we wat ze wilde. Eerst deed Jonathan het met haar. Toen was het mijn beurt. Ze wilde nog een keer, maar Jonathan en ik bedankten voor de eer.

Jessica strekte zich uit op het strand. Haar nog kinderlijke slanke lijf was wit op het witte zand. ‘Dan wachten we,’ zei ze.

‘Waarop?’ vroeg Jonathan.

‘Tot jullie weer kunnen.’

4

Vier weken na het einde van de wereld zaten Jonathan en ik samen op het strand in de zon bruin te bakken. Enige tijd was hij merkwaardig stil, alsof hij bang was om iets te zeggen.

Eindelijk zei hij: ‘Vind je het normaal voor een meisje van haar leeftijd om … altijd maar te willen? Ook al is ze dan van het nieuwe ras?’

‘Nee.’

‘Ze lijkt wel … bezeten.’

‘Ja.’

‘Ze heeft een doel voor ogen dat we niet begrijpen.’

Hij had gelijk. Ik bespeurde het eveneens.

‘Problemen.’

‘Misschien.’

‘We krijgen problemen.’

‘Misschien. Maar wat kunnen er voor problemen zijn ná het einde van de wereld?’

5

Twee maanden na het einde van de wereld en het verbranden van onze ouders, toen Jonathan en ik genoeg begonnen te krijgen van het huis en naar exotischer plaatsen op stap wilden, vertelde Jessica ons het grote nieuws. ‘We kunnen hier nog niet weg,’ zei ze. Haar stem klonk bijzonder krachtig. ‘We kunnen een heleboel maanden nog niet weg. Ik ben zwanger.’

6

In de vijfde maand van Jessica’s zwangerschap begonnen we met dat vierde bewustzijn contact te krijgen. Badend in het zweet en misselijk werden we alle drie midden in de nacht wakker, omdat we die vierde onder ons bespeurden.

‘Het is de baby,’ zei Jonathan. ‘Een jongen.’

‘Ja,’ zei ik, ineenkrimpend onder de psychische druk van het nieuwe wezen. ‘En al zit hij dan in je buik, Jessica, hij heeft bewustzijn. Hij is ongeboren, maar heeft al volledig bewustzijn.’

Jessica leed hevige pijn. Ze jammerde hulpeloos.

7

‘De baby wordt onze gelijke, niet onze meerdere,’ bleef Jessica aanhouden. ‘En ik luister niet meer naar die onzin van je, Jonathan.’

Ze was zelf nog een kind, en toch droeg ze er al een. Elke dag zag ze er grotesker uit dan de vorige.

‘Hoe wéét je dat hij onze meerdere niet is?’ vroeg Jonathan. ‘Geen van ons kan zijn gedachten lezen. Geen van ons kan …’

‘Een nieuw ras evolueert niet zo snel,’ zei ze.

‘Maar wíj dan?’

‘Bovendien is hij veilig – hij is van ons afkomstig,’ zei ze. Kennelijk dacht ze dat deze waarheid Jonathans theorie nog meer tot een leugen maakte.

‘Wij zijn van onze ouders afkomstig,’ zei Jonathan. ‘En waar zijn die? Stel eens dat we helemaal geen nieuw ras zijn? Stel dat we niet meer zijn dan een korte tussenfase – het coconstadium tussen rups en vlinder. Misschien is de baby …’

‘We hebben niets van de baby te vrezen,’ hield ze vol en klopte met beide handen op haar afstotelijk uitziende buik. ‘Ook al zou het waar zijn wat je zegt, hij heeft ons nodig. Voor zijn voortplanting.’

‘Dan heeft hij jou nodig, ja,’ zei Jonathan. ‘Ons niet.’

Ik zat naar hun twistgesprek te luisteren, niet wetend wat ik ervan moest denken. Om eerlijk te zijn vond ik het wel een beetje amusant, ook al maakte het me bang. Ik probeerde hen er de humor van te laten inzien: ‘Misschien zitten we er helemaal naast. Misschien is de baby wel de Wederkomst. Je weet wel, waar Yeats een gedicht over schreef: het beest dat naar Bethlehem sloft om daar geboren te worden.’

Jessica en Jonathan vonden het niet leuk.

‘Ik heb Yeats nooit kunnen uitstaan,’ zei Jonathan.

‘Inderdaad,’ viel Jessica hem bij. ‘Wat een sombere ezelskop was dat, zeg. Maar in ieder geval staan wij boven dergelijk bijgeloof. Wij zijn het nieuwe ras met andere gevoelens en andere dromen en andere verwachtingen en andere regels.’

‘Dit is een ernstige bedreiging, Jerry,’ zei Jonathan. ‘Daar kun je niet mee spotten.’

En hij en Jessica begonnen weer tegen elkaar te schreeuwen. Ze leken vader en moeder wel, als ze vroeger het huishoudboekje niet kloppend konden krijgen. Sommige dingen veranderen nooit.

8

De baby in Jessica’s buik maakte ons iedere nacht een paar keer wakker, alsof hij er lol in had om onze rust te verstoren. In Jessica’s zevende maand schrokken we tegen de ochtend weer eens allemaal met een schok wakker door een donderende gedachtenenergie die uit het wezen in de baarmoeder stroomde.

‘Ik denk dat ik het bij het verkeerde eind had,’ zei Jonathan.

‘In welk opzicht?’ vroeg ik. In de donkere slaapkamer kon ik hem nauwelijks zien.

‘Het is een meisje, geen jongen,’ zei hij.

Ik tastte het wezen in Jessica’s buik met mijn geest af om er een beeld van te krijgen. Het wezen weerstond me voor het grootste deel met succes, evenals de psychische aftastingen van Jonathan en Jessica. Maar ik wist zeker dat het mannelijk was, niet vrouwelijk. Dat zei ik.

Jessica ging met haar rug tegen het hoofdeinde rechtop in bed zitten en hield haar beide handen om haar bewegende buik. ‘Jullie hebben allebei ongelijk. Ik denk dat het een jongen én een meisje zijn. Of misschien geen van beiden.’

Jonathan knipte het lampje aan naast het bed in het huis aan zee en vestigde zijn blik op Jessica. ‘Wat bedoel je daarmee?’

Ze kromp ineen toen het kind in haar buik hard schopte. ‘Ik heb er nauwer contact mee dan jullie. Ik kan het bespeuren. Het is geen wezen zoals wij.’

‘Dan had ik gelijk,’ zei Jonathan.

Jessica zweeg.

‘Het is van tweeërlei geslacht, of helemaal niet, en het heeft ons niet nodig,’ zei Jonathan.

Hij deed het lampje weer uit. Wat konden we anders doen?

‘We zouden het kunnen doodmaken,’ zei ik.

‘Lukt niet,’ zei Jessica. ‘Daarvoor is het te sterk.’

‘Jezus!’ riep Jonathan uit. ‘We kunnen niet eens zijn geest lezen! Als hij ons alle drie zo goed kan afweren, dan kan hij zichzelf heel goed beschermen. Jezus!’

Terwijl zijn gevloek nog door de kamer echode, zei Jessica in het donker: ‘Gebruik dat woord niet, Jonathan. Dat is beneden onze waardigheid. Wij staan boven al het oude bijgeloof. Wij zijn het nieuwe ras. Wij hebben andere gevoelens, een ander geloof, andere regels.’

‘Nog een maand of zo,’ zei ik.

hardshell shaw

1

Aderen van licht pulseerden door de zwarte hemel. In de stroboscopische gloed leken miljoenen koude regendruppels midden in hun val telkens even stil te houden – dan reflecteerde de glimmende straat het hemelvuur en scheen hij geplaveid met gebroken spiegels. Daarna werd de door bliksems gekerfde lucht weer zwart en stroomde de regen neer. Het plaveisel verduisterde en de bijna tastbare nacht drukte aan alle kanten op hem.

Rechercheur Frank Shaw probeerde knarsetandend zo weinig mogelijk aandacht aan de pijn in zijn zij te besteden, tuurde het donker in en omklemde zijn .38 Smith & Wesson ‘Chief’s Special’ met beide handen. Hij ging in de schuttershouding staan en vuurde twee schoten af.

Voor hem uit rende Karl Skagg de hoek om van het pakhuis aan de overkant, net op tijd om zijn huid te redden. De eerste kogel sloeg een gat in de lucht achter hem, de tweede sloeg een stukje van de hoek van het pand af.

Het genadeloze gedreun van de regen op de metalen daken van de pakhuizen en op het plaveisel, in combinatie met het gerommel van de donder, overstemde de knallen volkomen. Ook al zouden er particuliere bewakers in de naaste omgeving zijn, dan hadden ze de schoten waarschijnlijk niet gehoord, zodat Frank niet op assistentie van die kant hoefde te rekenen.

Assistentie zou welkom zijn. Skagg was een grote, oersterke man, een seriemoordenaar die minstens tweeëntwintig slachtoffers had gemaakt. Zelfs in een goed humeur was de man ongelooflijk gevaarlijk en op dat moment zo onbenaderbaar als een draaiende kettingzaag. Het was beslist geen karweitje voor één rechercheur.

Frank besloot naar zijn auto terug te keren en om assistentie te vragen, maar hij begreep wel dat Skagg ervandoor zou zijn voordat de wijk kon worden afgezet. Geen enkele goede rechercheur – en Frank Shaw wel in de laatste plaats – zou een jacht op een misdadiger opgeven uit angst voor eigen welzijn.

Frank plensde door de plassen op de dienstrijstrook tussen twee van de pakhuiskolossen en nam de hoek in een wijde boog voor het geval Skagg hem op een verdekte plek stond op te wachten. Maar Skagg was verdwenen.

In tegenstelling tot de voorkant, waar betonnen op- en afritten naar de laadplatformen voor de enorme roldeuren van de garages leidden, was de achterzijde van het pakhuis nauwelijks geprofileerd. Zestig meter verder, onder een wazig brandende gloeilamp in een gaasbescherming, zag hij een manshoge metalen deur. Deze deur stond halfopen, maar viel dicht.

Krimpend van de pijn in zijn zij haastte Frank zich naar de entreedeur. Tot zijn verbazing zag hij dat de handgreep eraf was gerukt en het slot verbrijzeld was, alsof Skagg een koevoet of een voorhamer had gebruikt. Was het een stuk gereedschap dat tegen de zijkant van het gebouw had gestaan, en had hij dat gebruikt om de toegang te forceren? Skagg was niet langer dan een halve minuut buiten zijn beeld geweest en die korte tijd was niet genoeg om door een stalen deur heen te rammen.

Waarom was het inbraakalarm niet afgegaan? Het was toch ondenkbaar dat zo’n pakhuis geen beveiligingsinstallatie zou hebben? En het was duidelijk dat Skagg zich toegang had verschaft zonder het benodigde raffinement om zo’n installatie uit te schakelen.

Tot op zijn hemd doorweekt huiverde Frank onwillekeurig toen hij zijn rug tegen de koude muur naast de deur drukte. Terwijl hij zijn kaken opeenklemde, dwong hij zichzelf met dat gebibber op te houden en hij luisterde intens.

Hij hoorde alleen het holle geroffel van de regen op de metalen daken en tegen de muren. Bruisende regen danste op het natte plaveisel en gorgelde slurpend en giechelend in goten en afvoerpijpen.

De wind jammerde en gierde.

Frank opende de cilinder van zijn dienstrevolver, liet de twee verbruikte patronen in zijn hand vallen, stopte ze in zijn zak en gebruikte een snellader om weer met herladen wapen in actie te kunnen komen.

Zijn rechterzij klopte pijnlijk. Een paar minuten geleden had Skagg hem onaangenaam verrast door uit een diepe schaduw te stappen en hem met een stuk pijp, afkomstig van een bouwterrein, een klap te geven met een zwaai zoals Mickey Mantle een honkbalknuppel hanteerde. Frank had het gevoel alsof er diep in zijn spieren en botten glasscherven tegen elkaar schuurden; de pijn verergerde een beetje met iedere diepe ademhaling. Misschien had hij een paar ribben gebroken. Misschien ook niet, maar je wist maar nooit. Hij had het door en door koud en was heel moe.

Maar hij had het ook geweldig naar zijn zin.

2

Onder zijn collega’s van de afdeling Moordzaken stond Frank bekend als ‘Hardshell’ Shaw. Zijn kameraden van het Marine Corps hadden hem vijfentwintig jaar geleden tijdens de basistraining al zo genoemd, omdat hij stoïcijns en keihard was, en niets of niemand hem kapot kon krijgen. Zijn bijnaam was aan hem blijven kleven toen hij afzwaaide en in dienst trad van het politiekorps van Los Angeles. Hij vroeg nooit iemand om hem zo te noemen, maar ze deden het allemaal omdat die bijnaam zo goed bij hem paste.

Frank was groot van stuk, met brede schouders, smalle heupen en een lijf zo hard als een rots. Zijn enorme knuisten waren zo formidabel dat hij ze alleen maar hoefde te laten zien om de medewerking van een tegenstander te verkrijgen. Zijn brede gezicht leek als uit graniet gehouwen, zij het niet zonder de sporen van vervelende incidenten zoals het breken van beitels en het losschieten van hamerkoppen van de steel.

Zijn collega’s van Moordzaken zeiden weleens dat Frank maar twee essentiële gezichtsuitdrukkingen had: gemeen en gemener.

Zijn lichtblauwe ogen, helder als regenwater, beschouwden de wereld met ijzige achterdocht. Als hij ergens over nadacht, zat of stond hij meestal lange tijd volkomen stil, waarbij de snelheid en waakzaamheid van zijn oogopslag, in tegenstelling tot de onbeweeglijkheid van de rest van zijn lichaam, de indruk wekten dat hij vanuit een hard omhulsel als een schaal of schild naar buiten keek.

Het was een verdomd hard schild, vonden zijn vrienden. En dat was nog maar de helft van wat ze over hem zeiden.

Nadat hij zijn revolver had herladen, liep hij naar de beschadigde deur van het pakhuis toe en schopte hem open. In gebogen houding, hoofd laag, ging hij snel naar binnen met de .38 in de hand van zijn gestrekte arm. Hij keek naar links en rechts in de veronderstelling dat Skagg wel op hem zou afstormen met een breekijzer, voorhamer of wat de ellendeling ook maar had gebruikt om de deur open te rammen.

Links van hem zag Frank een ruim zes meter hoge muur met metalen schappen die vol stonden met duizenden kleine dozen. Rechts van hem waren grote houten kisten in rijen gestapeld tot een hoogte van wel tien meter. In de breedte besloegen ze de helft van de lengte van het gebouw en tussen de stapels waren paden vrijgelaten voor vorkheftrucks.

De groepen tl-buizen in de vijftien meter hoge zoldering van het pakhuis brandden niet. Alleen een paar beveiligingslampjes in conische blikken kapjes verspreidden een vaag licht over de opgeslagen goederen eronder, maar lieten de meeste plekken in diepe schaduwen gehuld.

Behoedzaam sloop Frank naar binnen. Zijn doornatte schoenen maakten een soppend geluid, maar dat was nauwelijks hoorbaar door het gekletter van de regen op het dak. Terwijl het water van zijn voorhoofd, kin en de loop van zijn revolver droop, bewoog hij zich van de ene rij kisten naar de volgende en tuurde de ruimten tussen de stapels in.

Skagg stond aan het eind van de derde doorgang, half in de schaduw en half in melkwit licht, op ongeveer vijftig meter afstand, om te zien of Frank hem wel had gevolgd. Skagg had uit het licht kunnen blijven door in de diepe schaduwen langs de kisten te sluipen, waar hij vrijwel onzichtbaar zou zijn geweest; door in het licht te gaan staan scheen hij Frank uit te dagen. De moordenaar aarzelde zelfs even om te kijken of hij wel goed gezien was, waarna hij om de hoek verdween.

Een minuut of vijf speelden ze verstoppertje en slopen geluidloos tussen de doolhof dozen en kisten door. Drie keer liet Skagg zich zien, zonder zijn tegenstander de kans te geven dichterbij te komen.

Ook hij heeft er lol in, dacht Frank.

Die gedachte maakte hem nijdig.

Hoog in de muren, onder de guirlandes spinnenwebben langs de plinten van het dak, zaten smalle raampjes die de grotachtige ruimte overdag wat extra licht gaven. Nu onthulde alleen het geflakker van de bliksem de aanwezigheid van die spleetachtige raampjes. Hoewel de bliksemschichten van veranderlijke tijdsduur waren en het pakhuis niet continu verlichtten, ontstonden er nu en dan schaduwen die verwarrend rondsprongen en tot tweemaal toe wilde Frank op zo’n onschuldig fantoom schieten.

Terwijl hij een volgende doorgang insloop en de schaduwen aan beide kanten bespiedde, hoorde Frank een hard schrapend geluid. Hij wist onmiddellijk wat het was: het schuiven van een kist over een andere.

Hij keek omhoog. In de grauwe schemer hoog boven zijn hoofd wiebelde een kist ter grootte van een sofa – alleen in silhouet zichtbaar – op de rand van de kist eronder. De grote kist wipte over de rand en viel loodrecht naar hem toe.

Wie is sneller.

Frank wierp zich naar voren op de grond en rolde weg op het moment waarop de kist op de plek neerkwam waar hij had gestaan. Hij wendde zijn gezicht af toen het hout in honderden kleine rondvliegende splinters uiteenbarstte, als scherven van een granaat. In de kist hadden sanitaire artikelen gezeten; heldere, verchroomde kranen en sproeierkoppen sprongen over de vloer en er kwamen er een paar op Franks rug en dijbenen terecht.

De pijn in zijn rechterzij vlamde heviger op en de tranen van pijn brandden in zijn ogen. Zijn ribben, op de plek waar Skagg hem had geraakt, leken door de abrupte actie nog meer gekweld en niet alleen gebroken, maar versplinterd.

Boven zijn hoofd slaakte Skagg een schreeuw die deels een woedekreet en deels een dierlijk grommende uiting van jachtgenoegen was, maar die ook uit waanzinnig gelach bestond.

Alsof hij door een zesde zintuig werd gewaarschuwd, bespeurde Frank plotseling een moorddadig zwaar neervallend gewicht boven hem. Hij rolde opzij, dicht tegen de hoge stapel kisten waar Skagg bovenop stond. Achter hem donderde een tweede grote kist op de betonnen vloer.

‘Leef je nog?’ vroeg Skagg.

Frank gaf geen antwoord.

‘Ja, je bent daar ergens beneden, want ik heb je niet horen schreeuwen. Je bent een snelle rotzak, hè?’

Daar hoorde hij die lach weer, als atonale klanken gespeeld op een valse fluit – een koud en metalig geluid. Onmenselijk. Frank Shaw huiverde.

Frank vond de verrassingsaanval de beste strategie. Tijdens een achtervolging probeerde hij altijd te doen wat zijn tegenstander het minst verwachtte. Met het voordeel dat de regen op het roestige metalen dak zijn eigen geluiden maskeerde, ging hij in het donker naast de hoge stapel kisten staan, stak zijn revolver in de holster, knipperde een paar pijntranen uit zijn ogen en begon aan de klim naar boven.

‘Hou je niet als een laffe rat in de schaduw schuil!’ schreeuwde Skagg. ‘Kom voor den dag en probeer me eens met een schot te treffen. Jij hebt een wapen, ik niet. Jouw kogels tegen alles waarmee ik je kan raken. Welk voordeel kun je je beter wensen, lafbeksmeris die je bent?’

Terwijl hij zijn ijskoude vingers in nauwe spleetjes haakte en de punten van zijn schoenen zo stevig mogelijk op smalle richeltjes drukte, bleef Frank op drie meter afstand van de bovenrand van de tien meter hoge stapel kisten staan. De pijn in zijn zij trok strak als een lasso en dreigde hem in de diepte van de doorgang te trekken. Hij klampte zich aan zijn wankele positie vast en kneep zijn ogen stijf dicht, om de pijn met louter wilskracht te verdrijven.

‘Hé, klootzak,’ riep Skagg.

Ja?

‘Weet je wel wie ik ben?’

Ja, de grote crimineel uit het geestelijk gestoordencircuit.

‘Ik ben de man die de kranten de Nachtelijke Slager noemen.’

Ja, dat weet ik, gedegenereerde ellendeling.

‘Deze hele kolerestad ligt ’s nachts wakker uit angst voor mij en vraagt zich af of ik in de buurt ben,’ schreeuwde Skagg.

Niet de hele stad, man. Zelf heb ik er geen minuut minder om geslapen.

Geleidelijk minderde de gloeiende, snijdende pijn in zijn ribbenkast. Helemaal verdween de pijn niet, maar het was nu niet meer dan een dof kloppen.

Onder zijn vrienden bij de mariniers en het politiekorps had Frank de reputatie gehad dat hij tot het bittere einde placht door te gaan en altijd overwon, ondanks verwondingen die ieder ander zouden hebben geveld. In Vietnam had hij twee kogels uit een machinegeweer van de Vietcong geïncasseerd, een in de linkerschouder en een pal boven de linkernier, maar hij had volgehouden en wist de schutter met een handgranaat uit te schakelen. Hoewel bloedend als een rund had hij zijn goede arm gebruikt om zijn zwaargewonde kameraad driehonderd meter naar een schuilplaats mee te slepen, waar ze veilig waren voor vijandelijke sluipschutters en waar de zoekende helikopter van de geneeskundige dienst hen had weten te vinden. Tegen de hospikken die hem de helikopter indroegen had hij gezegd: ‘Oorlog is hels, dat is waar, maar ook heel opwindend!’

Zijn vrienden hadden gezegd dat hij van ijzer was, spijkerhard. Maar dat was niet alles wat ze over hem zeiden.

Boven zijn hoofd haastte Skagg zich over de bovenkant van de hooggestapelde kisten. Frank was er dicht genoeg bij om de zware voetstappen boven het onophoudelijke getrommel van de regen te kunnen horen.

Maar al zou hij niets hebben gehoord, zou hij toch geweten hebben dat Skagg ervandoor ging. De enorme stapel van twee kisten breed trilde onder de voetstappen van de moordenaar, hoewel niet hevig genoeg om Frank van zijn plaats te kunnen gooien.

Hij klom verder, tastend naar houvast in het donker, decimeter voor decimeter langs de kisten met sanitaire artikelen. Hij kreeg een paar splinters in zijn vingers, maar het was kinderspel voor hem om die kleine pijnsteken weg te denken.

Vanaf zijn nieuwe positie op de stapel kisten, in een ander beschaduwd deel van het pakhuis waar Skagg meende dat Frank zich verscholen hield, riep de moordenaar: ‘Hé, lafbek!’

Roep je mij?

‘Ik heb iets voor je, lafbek.’

Ik wist niet dat we elkaar cadeautjes gaven.

‘Ik heb iets scherps voor je.’

Geef mij maar een televisie.

‘Ik heb hetzelfde voor je dat ik bij al die anderen heb gebruikt.’

Laat die televisie maar. Ik heb toch liever een flesje aftershave.

‘Kom op, dan ruk ik je ingewanden uit je lijf, lafbek!’

Ik kom eraan, ik kom eraan.

Frank hees zich naar de bovenste kist, keek er naar links en rechts overheen en zag Skagg op tien meter afstand van hem staan. De moordenaar tuurde aandachtig naar beneden in het volgende pad.

‘Hé, smeris! Kijk mij eens? Ik sta hier rechtop in het licht. Je kunt me gemakkelijk raken. Je hoeft alleen maar voor de dag te komen en een schot omhoog te richten. Wat mankeert je? Heb je daar niet eens het lef voor, laffe klootzak?’

Frank wachtte op een donderslag. Zodra die kwam hees hij zich over de rand van de bovenste kist en ging op zijn hurken zitten. Het geroffel van de regen klonk hier veel harder en in combinatie met de donderslagen kon zijn tegenstander geen enkel gerucht van hem horen.

‘Hé, jij daar beneden! Je weet toch wie ik ben, smeris?’

Je vervalt in herhalingen. Het begint vervelend te worden.

‘Er staat een grote prijs op mijn hoofd! Een vangst waar iedere smeris van droomt!’

Ja, die kop van jou zou mooi staan aan de muur van mijn kamer.

‘Een geweldige opsteker voor je verdere carrière als je me te pakken krijgt! Promotie en onderscheidingen, stuk lafbek!’

De lampen in de zoldering zaten maar drie meter boven hun hoofd en op zo’n korte afstand was zelfs het vage schijnsel van de beveiligingslampjes genoeg om de helft van de kisten waarop ze stonden te kunnen verlichten. Skagg had zich in het lichtste gedeelte opgesteld voor zijn monoloog tegen zijn eenmanspubliek dat zich, naar hij meende, onder hem bevond.

Frank trok zijn .38 en deed een stap naar voren uit de schaduw in een schijnsel van amberkleurig licht.

Skagg schreeuwde: ‘Als je mij niet te grazen neemt, lafbek, kom ik jou halen!’

‘Wie noem je een lafbek?’ vroeg Frank.

Skagg draaide zich geschrokken naar hem om en wankelde even op de rand van de bovenste kist. Hij maaide met zijn armen om zijn evenwicht te bewaren en niet op de betonnen vloer te vallen.

Frank hield de revolver in beide handen en zei: ‘Spreid je armen, ga op je knieën liggen en daarna plat op je buik.’

Karl Skagg had niets van het voorkomen dat de meeste mensen met een maniakale moordenaar associëren, zoals een laag voorhoofd met zware wenkbrauwen, een wijkende kin en een onbewogen gezicht. Integendeel, hij was een knappe man. Knap als een filmster. Hij had een breed, welgevormd gezicht met mannelijke en toch sensitieve trekken. Zijn ogen vertoonden geen enkele overeenkomst met die van een slang of een hagedis of een ander soort wild dier; ze waren bruin, helder en aantrekkelijk.

‘Plat op je buik,’ herhaalde Frank.

Skagg verroerde zich niet. Toen grinnikte hij. Zijn grijns hief zijn filmsteruiterlijk op, want er zat geen greintje charme in. Het was de humorloze, valse grijns van een krokodil.

De man was groot, groter nog dan Frank. Hij mat minstens een meter vijfennegentig, als het niet een paar centimetertjes meer waren. Te oordelen naar zijn stoere lichaamsbouw was hij zijn hele leven een toegewijde gewichtheffer geweest. Ondanks de koude novemberavond droeg hij alleen sportschoenen, een spijkerbroek en een blauw katoenen shirt. Vochtig door de regen en zijn zweet plakte het katoen aan zijn gespierde borst en armen.

Hij zei: ‘En hoe had je gedacht me vanaf hier naar beneden te krijgen, smeris? Denk je soms dat ik me door jou laat boeien om me hier te laten liggen terwijl je assistentie gaat halen? Vergeet het maar, varkenskop.’

‘Luister goed en geloof maar wat ik je zeg: ik schiet je zonder de minste aarzeling overhoop.’

‘O ja? Nou, ik neem je die blaffer sneller af dan je denkt. Daarna ruk ik je kop van je romp en steek ’m in je reet.’

Met onverholen afkeer zei Frank: ‘Is het nu echt nodig om zo vulgair te zijn?’

Nog breder grijnzend kwam Skagg op hem af.

Frank schoot hem recht in de borst.

De daverende knal weergalmde tegen de metalen muren. Skagg werd door de kogel achterover geslagen. Schreeuwend viel hij van de kisten en stortte loodrecht het looppad in naar de betonnen vloer. Hij kwam met een doffe klap neer en zijn geschreeuw hield abrupt op.

Het bewogen afscheid van de wereld van Skagg bracht de kisten aan het wankelen en de los opeengestapelde muur van kisten zwaaide even krakend en knarsend heen en weer. Frank liet zich op zijn handen en knieën vallen.

Hij wachtte tot de stapel kisten onder hem tot rust kwam en dacht aan alle administratieve rompslomp die het neerschieten van een verdachte met zich meebracht: de talloze formulieren die nodig waren ter stelping van de bloedende harten der treurenden die altijd zeker wisten dat een slachtoffer van politiekogels zo onschuldig was als een pasgeboren kind. Had Skagg de kwestie maar niet zo snel willen beslechten. Frank wou dat de moordenaar zo verstandig was geweest om eerst een langdurig kat-en-muis-spel aan te gaan voordat het tot een climax was gekomen. Tot dusver had de jacht nauwelijks enige compensatie geboden voor de verwerking van de stapels en stapels formulieren die hem te wachten stond.

De kisten waren al tot rust gekomen en Frank stond op. Hij liep naar de rand van de bovenste kist tot het punt waar Skagg door de kracht van de inslaande kogel de diepte was ingetuimeld. Hij keek het pad tussen twee stapels kisten in. De betonnen vloer blonk zilverig in de gloed van een beveiligingslamp.

Skagg lag er niet.

Bliksemlicht flakkerde achter de smalle raampjes hoog in de muren. Naast hem danste zijn eigen schaduw, kromp ineen, sprong op en kromp weer ineen, zoals die van Alice na een van haar gretige to-verdrankslokjes achter het spiegelglas.

Donder dreunde door de nachtelijke hemel en een nog zwaardere regenval klaterde op het dak.

Hoofdschuddend tuurde Frank het hele pad naar links en rechts onder hem af en knipte ongelovig met zijn oogleden.

Skagg was nog steeds nergens te bekennen.

3

Frank klom behoedzaam van de stapel kisten en loerde in de verlaten doorgang naar links en rechts tussen de stapels. Aandachtig nam hij de schaduwen in ogenschouw en ging daarna op zijn hurken naast de plekken en vegen bloed zitten waar Karl Skagg op de vloer was gevallen. Dat punt werd gemarkeerd door minstens een liter bloed; het bloed was nog zo vers dat het niet allemaal door het poreuze beton was opgezogen, maar hier en daar in rode ondiepe poeltjes glinsterde.

Geen mens kon met een van vlakbij afgevuurde holpuntkogel uit een .38 in de borst meteen opstaan en weglopen. Niemand kon van zo’n grote hoogte op een betonnen vloer vallen en opspringen.

Toch zag het ernaar uit dat Skagg dat had gedaan.

Een bloedspoor gaf de richting aan waarin de man was verdwenen. Frank volgde het spoor van de moordenaar naar een kruispunt van twee doorgangen, nam die naar links en sloop een meter of vijftig steels door nu eens diepe schaduw en dan weer een verlicht gedeelte. En daar zag hij het eind van het bloedspoor dat zomaar in het midden van de doorgang ophield.

Frank keek aan weerskanten omhoog naar de stapels kisten, maar zag geen Skagg die zich daar ergens aan de wanden vastklemde. Er waren geen zijgangetjes tussen de kisten en geen enkele opening bood een goede schuilplaats.

Hoewel zwaargewond en in haast om aan zijn achtervolger te ontkomen, leek het alsof Skagg de ernstige wond had verbonden om het bloeden te stelpen, wat hij gedaan moest hebben terwijl hij op de vlucht was. Maar waarmee? Had hij zijn shirt aan repen gescheurd om er een geïmproviseerd knelverband van te maken?

Maar dat was verdomme onmogelijk – Skagg had een dodelijke wond in zijn borst! Frank had de verschrikkelijke inslag van de kogel in de borst van de man zelf gezien, had Skagg achterover zien tuimelen, had hem zien bloeden. Het borstbeen van Skagg was door de kogel verbrijzeld en splinters daarvan waren in organen van vitaal belang gedrongen. Aders en slagaders waren doorgesneden. De kogel was ongetwijfeld door het hart van Skagg geslagen. Geen enkel verband kon zo’n bloedstroom stelpen of de ritmische kloppingen weer in de kapotgeslagen hartspieren terugbrengen.

Frank luisterde naar het donker.

Regen, wind, donderslagen. Verder stilte alom.

Doden bloeden niet, dacht Frank.

Misschien was het bloedspoor daarom opgehouden: omdat Skagg dood was gegaan toen hij tot hier was gekomen. Maar als hij was doodgegaan, had de dood hem niet tegengehouden. Hij was gewoon doorgerend.

Wat zit ik nu achterna? Een dode die niet opgeeft?

De meeste collega’s zouden zo’n gedachte weglachen, er verbijsterd door zijn. Frank niet. Dat hij keihard en niet te breken was, wilde nog niet zeggen dat hij ook onbuigzaam moest zijn. Hij had het grootste respect voor de mysterieuze complexiteit van het heelal.

Een wandelende dode? Onmogelijk. Maar stel dat het inderdaad zo was, dan kon de situatie heel interessant worden genoemd. Fascinerend. Meer nog dan in de afgelopen weken al het geval was geweest, voelde Frank zich door zijn werk meegesleept.

4

Het pakhuis was wel reusachtig groot, maar er kwam natuurlijk toch ergens een eind aan. Terwijl Frank de sombere ruimte aan een nader onderzoek onderwierp, kwam het hem echter voor dat het kille interieur groter scheen dan de door de muren omsloten opslagplaats, alsof gedeelten van het pand zich in een andere dimensie uitstrekten, of alsof de normale afmetingen op magische wijze veranderden en zich voortdurend aanpasten aan zijn overschatte waarneming van de omvang.

Hij zocht naar Skagg in de doorgangen tussen de kisten en de andere paden langs de torenhoge metalen schappen met kartonnen dozen. Herhaaldelijk hield hij zijn pas in om deksels van kisten op te lichten en te kijken of Skagg zich misschien in een lege kist verscholen had, maar hij vond geen geïmproviseerde doodkist voor een wandelende dode.

Tweemaal moest hij zijn zoektocht even onderbreken om de kloppende pijn in zijn zij te bedwingen. Geïntrigeerd als hij was door de mysterieuze verdwijning van Skagg, was hij vergeten dat hij een klap met een stuk stalen staaf had gekregen. Zijn uitzonderlijk vermogen om pijn te kunnen uitschakelen, had bijgedragen aan zijn reputatie dat hij niet kapot te krijgen was. Een goede vriend en collega van hem had eens gezegd dat de pijndrempel van ‘Hardshell’ Shaw ergens lag tussen die van een rinoceros en een houten paal. Maar het kwam soms voor dat het voelen van hevige pijn hem juist heel goed uitkwam. Pijn scherpte zijn zintuigen en hield hem uiterst waakzaam. In de tweede plaats maakte pijn ook nederig; pijn zorgde ervoor dat iemand de dingen in het juiste perspectief zag door hem eraan te herinneren dat zijn leven een kostbaar bezit was. Een masochist was hij allerminst, maar hij wist dat pijn een belangrijk onderdeel van de menselijke toestand uitmaakte.

Een kwartier nadat hij op Skagg had geschoten, had Frank hem nog niet gevonden. Niettemin bleef hij ervan overtuigd dat de moordenaar zich ergens dood of levend in het pakhuis ophield en niet naar buiten was gevlucht waar het onweerde en hard regende. Zijn overtuiging was op meer dan alleen een voorgevoel gebaseerd; hij bezat de betrouwbare intuïtie die uitzonderlijk goede rechercheurs van gewoon goede onderscheidde.

Even later, toen zijn intuïtie beklemmend juist was gebleken, onderzocht Frank een hoek van het pakhuis waar zo’n twintig vorkheftrucks van verschillende afmetingen naast twaalf elektrisch aangedreven voertuigen geparkeerd stonden. Door de knobbelige hydraulische gewrichten en de blauw getande uitsteeksels leken de trucks op enorme insecten, en in de dampige gele gloed van de lamp erboven wierpen ze schaduwen als van bidsprinkhanen op de andere voertuigen.

Frank sloop tussen de spichtige schaduwen door toen Karl Skagg achter hem vroeg: ‘Zoek je mij?’

Frank keerde zich bliksemsnel om en trok zijn revolver.

Skagg stond drie meter van hem af.

‘Zie je me goed?’ vroeg de moordenaar.

Er mankeerde niets aan zijn borst. Geen kogelwond te zien.

‘Zie je me?’

Zijn lange val had kennelijk niet geleid tot gebroken botten of enige andere verwondingen. Zijn blauwe katoenen shirt zat wel onder het bloed, maar de oorzaak ervan was niet te zien.

‘Zie je me?’

‘Ik zie je,’ zei Frank.

Skagg grijnsde. ‘Maar weet je wel wat je ziet?’

‘Een smerige schoft.’

‘Kunnen jouw geringe hersens mijn ware aard bevatten?’

‘Zeker. Je bent een hondendrol.’

‘Je kunt me niet beledigen,’ zei Skagg.

‘Ik kan het in ieder geval proberen.’

‘Jouw onbeduidende meningen interesseren me niet en gaan me ook niet aan.’

‘God verhoede dat ik je verveel.’

‘Je wordt erg vervelend.’

‘En jij bent gek.’

Er verscheen weer een humorloze grijns als een barst op Skaggs gezicht, zo een die Frank al eerder aan een krokodil had doen denken. ‘Ik ben zo superieur verheven boven jou en je soortgenoten dat je niet in staat bent om enig oordeel over me te kunnen vellen.’

‘Vergeef me mijn aanmatigende houding, edele heer.’

Skaggs grijns ging over in een valse grimas. Hij sperde zijn ogen open. Dat waren geen gewone bruine ogen meer. In hun duistere diepten lag een hongerige, kille waakzaamheid als van een reptiel die Frank het gevoel gaf dat hij een veldmuis was die in de biologerende blik van een slang staarde.

Skagg deed een stap naar voren.

Frank deed een stap achteruit.

‘Jullie soort heeft maar één nut – dat jullie een interessante prooi zijn.’

Frank zei: ‘Nou, ben ik even blij om te horen dat we interessant zijn.’

Skagg deed weer een stap naar voren en er gleed een bidsprinkhaanachtige schaduw over zijn gezicht.

Frank stapte achteruit.

‘Jullie soort is geboren om te sterven.’

Als altijd geïnteresseerd in het functioneren van de criminele geest, zoals een chirurg altijd belangstelling heeft voor de aard van een kanker die hij uit een patiënt haalt, zei Frank: ‘Mijn soort? Wat is dat precies?’

‘De menselijke soort.’

‘Aha.’

‘De menselijke soort,’ herhaalde Skagg, het uitsprekend alsof het een vreselijk scheldwoord was.

‘Jij bent geen mens? Is dat het?’

‘Zo is het,’ zei Skagg.

‘Wat ben je dan?’

Skaggs waanzinnige gelach was zo plezierig als een harde pool wind.

Frank huiverde met een gevoel alsof zich stukjes ijs in zijn bloed hadden gevormd. ‘Goed, nu is het wel mooi geweest. Ga op je knieën liggen en dan plat op je buik.’

‘Je bent wel erg traag van begrip,’ zei Skagg.

‘Nu begin je mij te vervelen! Ga liggen en spreid je armen en benen, vervloekte rotzak.’

Skagg strekte zijn rechterhand uit op een wijze die Frank even in de war bracht, omdat hij meende dat de moordenaar eieren voor zijn geld koos en om zijn leven smeekte.

Toen veranderde de hand. De palm rekte zich en werd breder. De vingers namen vijf centimeter in lengte toe. De knokkels werden dikker en knoestiger. De hand verkleurde tot een heel ongezond, gespikkeld bruin-zwart-geel. Ruw haar ontsproot aan de huid. De vingernagels vormden zich tot gemeen scherpe klauwen.

‘O, o, wat zijn we stoer. Clint Eastwood is er niets bij. Maar nu ben je bang, hè, mannetje? Eindelijk bang, nietwaar?’

Alleen de hand was veranderd. Aan Skaggs gezicht, zijn lichaam of zelfs aan zijn andere hand was geen enkele verandering opgetreden. Kennelijk had hij een volkomen beheersing over zijn metamorfose.

‘Weerwolf!’ zei Frank verbijsterd.

Er volgde weer een waanzinnige lach die ijl tegen de muren van het pakhuis weergalmde. Skagg bewoog zijn veranderde hand, boog en strekte zijn monsterlijke vingers en boog ze weer.

‘Nee, geen weerwolf,’ fluisterde hij fel. ‘Iets dat veel geschikter is. Iets oneindig vreemder en veel interessanter. Ben je nu bang? Heb je het al in je broek gedaan, lafbeksmeris?’

Skaggs hand veranderde weer. Het ruwe haar trok zich terug in de huid waaraan het was ontsproten. De gespikkelde huid werd nog donkerder; de verschillende kleuren mengden zich tot een groenzwart en er verschenen schubben. De vingertoppen werden dikker en breder, waarna zich zuignappen bovenaan vormden. Tussen de vingers ontwikkelden zich weefsels. De klauwen veranderden subtiel van vorm, maar ze waren niet korter of minder scherp dan de wolfsklauwen waren geweest.

Door deze afstotende gespreide vingers, en boven de halvemaanvormige ondoorschijnende weefsels ertussen, loerde Skagg naar zijn tegenstander. Toen liet hij zijn hand een eindje zakken en grijnsde. Ook zijn mond was anders geworden. De lippen waren nu dun, zwart en grofkorrelig. Hij toonde gepunte tanden en twee gekromde hoektanden. Een dunne, glinsterende en gevorkte tong flitste tussen de tanden door en likte de zwarte lippen.

Bij het zien van Franks verbijsterde schrik lachte Skagg. Zijn mond nam weer het voorkomen van een menselijke mond aan.

Maar de hand onderging weer een drastische wijziging. De schubben veranderden in een harde, gladde, zwartpaarse en hoornachtige substantie, terwijl de vingers, als was bij een vlam, samensmolten tot Skaggs pols eindigde in een getande, vlijmscherpe schaar.

‘Zie je wel? Deze Nachtelijke Slager heeft geen mes nodig,’ fluisterde Skagg. ‘In mijn handen zit een oneindige afwisseling aan snijdende mogelijkheden.’

Frank bleef zijn .38 op zijn tegenstander gericht houden, al begreep hij nu wel dat zelfs een .357 Magnum geladen met kogels die teflonpunten hadden hem geen bescherming kon bieden.

Buiten werd de hemel gekliefd door een bijl van vuur. De flits van het elektrische hakblad sloeg door de smalle raampjes hoog boven de vloer van het pakhuis. Schaduwen van dakspanten vielen op de gestalten van Frank en Skagg.

De donder dreunde door de nacht. Frank vroeg: ‘Wat ben je?’

Skagg gaf niet meteen antwoord. Hij staarde geruime tijd naar Frank en scheen verbaasd. Er klonk zowel nieuwsgierigheid en woede in zijn stem toen hij zei: ‘Jouw soort is zacht. Jullie hebben geen durf, geen pit. Als jullie met iets onbekends worden geconfronteerd, reageren jullie als schapen op de geur van de wolf. Ik veracht jullie ras van zwakkelingen. De sterkste man klapt in elkaar na wat ik je heb laten zien. Ze schreeuwen als kinderen, vluchten in paniek, of staan aan de grond genageld en kunnen van angst geen woord uitbrengen. Maar jij niet. Waarom ben je anders? Wat maakt je zo dapper? Ben je gewoon oerstom? Besef je niet dat je er geweest bent? Ben je stom genoeg om te denken dat je hier levend uitkomt? Moet je jezelf zien – je hand met je revolver beeft niet eens.’

‘Ik heb angstaanjagender dingen meegemaakt,’ zei Frank zuur. ‘Ik moest eens twee keer bij de belastinginspecteur komen.’

Skagg lachte niet. Hij wilde zijn beoogde slachtoffer van doodsangst zien sidderen. Moord alleen was niet bevredigend genoeg; kennelijk verlangde hij ook de volkomen vernedering en wanhoop van zijn prooi.

Nou, smerige schoft die je bent, van mij krijg je mooi niet wat je graag wilt, dacht Frank.

Hij herhaalde: ‘Wat ben je, verdomme?’

Skagg klapperde met de helften van zijn dodelijke scharen, deed langzaam een stap naar voren en zei: ‘Misschien ben ik wel een duivelsgebroed. Vind je dat de verklaring? Mmmm?’

‘Blijf staan,’ waarschuwde Frank.

Skagg deed weer een stap naar hem toe. ‘Ben ik misschien een demon, verrezen uit zwaveldampen? Bespeur je een zekere verkilling in je ziel, voel je de nadering van iets satanisch?’

Frank botste met zijn rug tegen een vorkheftruck, stapte eromheen en liep verder achteruit.

Skagg bleef op hem afkomen en zei: ‘Of ben ik iets uit een andere wereld, een vreemd wezen dat onder een andere maan is verwekt en onder een andere zon werd geboren?’

Terwijl hij sprak trok zijn rechteroog zich in de schedel terug, werd kleiner en verdween. De oogkas sloot zich zoals de oppervlakte van een vijver nadat er een steen is ingegooid. Gladde huid bedekte de plaats waar het oog had gezeten.

‘Buitenaards? Is dat misschien iets dat je kunt bevatten?’ dramde Skagg door. ‘Heb je genoeg hersentjes om te kunnen snappen dat ik over een onmetelijke zee van ruimte naar deze wereld ben gekomen, gedragen door galactische vloedgolven?’

Frank begreep nu hoe Skagg de deur van het pakhuis open had kunnen krijgen: hij had hoornachtige hamers van zijn handen gemaakt, of imitaties van breekijzers. Om de alarminstallatie uit te schakelen, had hij ongetwijfeld ook ongelooflijk dunne verlengstukken van zijn vingertoppen in de installatie geschoven.

De huid van Skaggs linkerwang rimpelde en er verscheen een gat in. Het verdwenen rechteroog kwam weer pal onder het linkeroog in het wanggat voor de dag. In twee oogwenken groepeerden beide ogen zich – ze waren niet langer menselijk, maar insectachtig, puilend en met tal van facetten.

Alsof er ook veranderingen in zijn keel optraden, werd de stem van Skagg dieper en heser. ‘Demon, buitenaards wezen … of ben ik misschien het gevolg van een genetisch experiment dat geheel uit de hand is gelopen. Hmmm? Wat denk je?’

Die lach weer. Frank háátte die lach.

‘Wat denk je?’ herhaalde Skagg, naderbij komend.

Frank bleef afstand houden en zei: ‘Waarschijnlijk ben je iets heel anders. Zoals je al zei: iets oneindig vreemder en interessanter.’

Beide handen van Skagg hadden zich nu tot knijpende scharen gevormd. De metamorfose ging verder naar zijn gespierde armen toen de menselijke vorm ervan in een meer schaaldierachtige anatomie veranderde. De naden van zijn mouwen knapten open; ook de naden van de schouders barstten toen de veranderingen zich in het bovenlichaam voortzetten. Hoornachtige aangroeisels wijzigden de vorm en omvang van zijn borst en de knoopjes van het shirt sprongen eraf.

Hoewel Frank wist dat hij munitie verspilde, haalde hij de trekker zo snel als hij kon drie keer over. De eerste kogel trof Skagg in de maagstreek, de tweede in de borst en de derde in de keel. Stukjes huid en weefsel vlogen rond, botten verbrijzelden, bloed stroomde. De vormveranderaar wankelde achteruit, maar viel niet om.

Frank zag de drie kogelgaten. Ieder mens zou onmiddellijk aan die verwondingen bezwijken. Skagg wankelde alleen maar. Terwijl hij zijn evenwicht herkreeg begonnen zijn verwondingen al te helen. Binnen een halve minuut was er niets meer van te zien.

Met een vochtig krakend geluid zwol het hoofd van Skagg tot de dubbele omvang op, al had die verandering niets te maken met de kogels die de vormveranderaar had geïncasseerd. Het hele gezicht leek ineen te klappen; alles verdween naar binnen, maar bijna gelijktijdig bolde een massa weefsel naar buiten en vormde zich tot vreemde insectoïde trekken.

Frank wachtte niet om de groteske details van Skaggs volgende voorkomen te aanschouwen. Hij vuurde twee kogels af op het angstaanjagende nieuwgevormde gezicht en ging ervandoor. Hij sprong over een elektrisch karretje, dook om een grote vorkheftruck heen en sprintte een looppad tussen hoge metalen schappen door. Op zijn vlucht door het lange pakhuis probeerde hij géén pijn in zijn zij te voelen.

De dag was ’s morgens somber en regenachtig begonnen met traag voortkruipend verkeer door de grote plassen, druipende bomen en treurig uitziende gebouwen in het grauwe licht. Frank had niet anders verwacht dan dat de sfeer van de verdere dag al even saai en somber als het weer zou worden – zonder enige gebeurtenis van belang, vervelend, zelfs deprimerend. Verrassing. In plaats daarvan was het een opwindende, interessante en zelfs opvrolijkende dag geworden. Hij had geen idee van wat het lot verder voor hem in petto had, en dat maakte het leven juist zo plezierig en de moeite waard.

Franks vrienden zeiden altijd dat hij ondanks zijn harde pantser een grote levenslust aan de dag legde en er veel genoegen aan ontleende. Maar dat was nog niet eens alles wat ze over hem zeiden.

Skagg slaakte een blatend geluid van woede dat volkomen onmenselijk klonk. Welke uiterlijke verschijningsvorm hij ook had gekozen, hij kwam Frank achterna en dat deed hij zo snel als de bliksem.

5

Zonder aarzelen en ondanks de pijn in zijn ribben klom Frank snel naar boven. Hij hees zich op een volgende rij torenhoog opgestapelde kisten – machinegereedschap, transmissies voor auto’s, kogellagers – en ging rechtop staan.

Nog zes kisten en grote dozen, die overigens geen deel van de loodrechte stapel uitmaakten, stonden her en der op de verder horizontale bovenkant van de houten palissaden. Hij schoof een doos naar de rand. Volgens het opschrift op de zijkant zaten er vierentwintig portable cd-spelers in – van die dingen die populair waren onder zich asociaal gedragende jongeheren die het volume van hun favoriete rotherrie als wapen gebruikten om er onschuldige voorbijgangers op straat mee te attaqueren. Hij had geen idee waarom die krengen tussen de kisten machinegereedschap en kogellagers zaten, maar de kist woog nog geen honderd kilo en Frank kon hem verschuiven.

In de doorgang diep onder hem slaakte iets een schrille en doordringende kreet, deels uit woede, deels als uitdaging.

Frank boog zich langs de verschoven kist, tuurde naar beneden en zag dat Skagg nu een afstotelijke insectenvorm had aangenomen; het was geen kakkerlak van meer dan tweehonderd pond en ook geen bidsprinkhaan, maar iets daar tussenin.

Opeens draaide de door chitine overtrokken kop van het ding opzij. De voelsprieten trilden. De lichtende, geelbruine facetogen staarden omhoog naar zijn belager.

Frank schoof de doos over de rand. Omdat hij niet helemaal in evenwicht stond, donderde hij bijna met de doos mee de diepte in.

Met zwaaiende armen slingerde hij zich achteruit, wankelde en viel op zijn kont.

De kartonnen doos met de cd-spelertjes kwam met een daverende slag op de vloer terecht. Vierentwintig arrogante rotjongens zonder smaak, doch met een diep verlangen naar technisch optimale geluidsweergave, moesten het dit jaar met een ander – of geen – kerstcadeautje stellen.

Frank kroop snel op handen en knieën naar de rand, keek naar beneden en zag dat Skaggs wriemelende insectengestalte zich uit de opengebarsten doos worstelde die hem aan de vloer had genageld. In die paar seconden sprong Frank op en begon zijn lichaamsgewicht snel heen en weer te deinen, waardoor er beweging kwam in de zware kist onder zijn voeten. Al gauw deinde de helft van de kistenmuur ook mee en de stapel kisten onder hem begon gevaarlijk te zwiepen. Hij zette nog meer kracht achter zijn verwoede destructieve dans en sprong van de omtuimelende stapel af op het moment dat de hele zuil kisten van de rest loskwam. Hij belandde op de bovenste van de stapel kisten achter de voorste. Ook die zuil wiebelde, maar stond steviger. Hij kwam op handen en knieën neer en er drongen diverse grote splinters pijnlijk in zijn handpalmen. Maar op hetzelfde moment hoorde hij minstens zes van die zware kisten op de vloer van de doorgang dreunen, zodat zijn kreet er eerder een van triomf dan van pijn was.

Hij keerde zich om en schoof op zijn buik naar de rand.

Onder de enorme hoeveelheid puin in de doorgang kon hij Skagg niet zien, maar de gestalteveranderaar was niet dood, dat viel wel uit zijn onmenselijke gekrijs van woede op te maken. Het puin verschoof toen Skagg zich een uitweg duwde en klauwde.

Tevreden dat hij in ieder geval wat tijd had gewonnen, sprong Frank op, rende over alle stapels kisten heen en klauterde er aan het eind af. Hij haastte zich naar een ander gedeelte van het pakhuis.

Op zijn naar willekeur gekozen weg passeerde hij de deels kapotgeslagen deur waar Skagg en hij het pakhuis waren binnengekomen. Skagg had de deur dichtgeduwd en er een aantal zo te zien zware kisten tegen geschoven om te verhinderen dat Frank er gemakkelijk en stil vandoor kon gaan. Ongetwijfeld had de gestalteveranderaar ook de elektronische bediening van de garagedeuren aan de buitenkant onklaar gemaakt en maatregelen genomen om andere uitwegen te blokkeren.

Je had je de moeite wel kunnen besparen, dacht Frank.

Hij was helemaal niet van plan het op te geven en de benen te nemen. Als beëdigd politieambtenaar was het zijn taak om met Karl Skagg af te rekenen, want Skagg vormde een uitzonderlijk groot gevaar voor de rust en veiligheid van de gemeenschap. Frank geloofde heilig in plicht en verantwoordelijkheid. En hij had bij het korps der mariniers gediend. En … nu ja, hij zou het liever niet willen toegeven, maar hij vond het nu eenmaal heel fijn om ‘Hardshell’ te worden genoemd, en hij putte veel genoegen uit de reputatie die hij aan die ere-bijnaam ontleende; het laatste dat hij wilde was die reputatie te schande maken.

En bovendien – al begon hij wel een beetje moe van het spelletje te worden – hij had er nog altijd plezier in.

6

Een ijzeren trap langs een van de binnenmuren van het pakhuis leidde naar een hooggelegen balustrade voor een balkon met een metalen rooster als vloer. Achter dit balkon lagen vier kantoorvertrekken, bestemd voor de directie, het secretariaat en de overige administratieve krachten van het pakhuis.

Lange glazen schuifdeuren scheidden de kantoren van het balkon en door de deuren heen zag Frank de vage omtrekken van schrijfbureaus, stoelen, computers en andere administratieve benodigdheden. Nergens brandde licht, maar door de ramen aan de buitenkant viel een gelig schijnsel van straatlantaarns en nu en dan een bliksemschicht.

De regen klonk hier heel hard, want het gebogen dak bevond zich nu maar drie meter boven zijn hoofd. De rollende donder in het donker trilde na in dat verroeste metaal.

Ongeveer in het midden van het balkon boog Frank zich over de ijzeren balustrade en overzag de immens grote opslagruimte onder hem. Hij kon in alle doorgangen tussen de opgeslagen goederen kijken, maar lang niet in allemaal – en zelfs die vormden maar een klein deel van alle doorgangen. Hij zag de beschaduwde rijen vorkheftrucks en elektrische wagens waar hij Skagg was tegengekomen en voor het eerst het geweldige genezende vermogen en het talent om zich te kunnen veranderen van zijn tegenstander had gezien. Hij zag ook een deel van de omgevallen kisten met machine werktuigen, transmissies en kogellagers en de doos met cd-spelers waaronder hij Skagg had begraven.

Niets bewoog.

Hij trok zijn revolver en herlaadde. Ook al zou hij zes kogels recht in de borst van Skagg afvuren, dan kon hij de aanval van de vormveranderaar toch maar hoogstens een minuut tot staan brengen terwijl de schurk zichzelf genas. Een minuut. Net genoeg om te herladen. Hij had meer patronen, maar niet in onbeperkte voorraad. De revolver was nutteloos, hoewel hij van plan was het spel zo lang mogelijk te spelen en daar maakte de revolver een onmisbaar deel van uit.

Hij stond zichzelf niet langer toe de pijn in zijn zij te voelen. De beslissende fase naderde en hij kon zich de luxe van pijn niet meer veroorloven. Hij moest zijn reputatie waarmaken en ‘Hardshell’ Shaw worden, dus alles uitschakelen wat hem van zijn afrekening met Skagg zou kunnen afleiden.

Hij nam het pakhuis weer in ogenschouw.

Niets bewoog, maar alle schaduwen in de enorme ruimte leken van muur tot muur duister te trillen van opgekropte energie, alsof ze leefden; hoewel ze zich stil hielden, leken ze zich voor te bereiden om hem te bespringen als hij zich zou omdraaien.

Bliksemlicht wierp een nerveuze, verblindende weerspiegeling in het kantoor achter Frank en een heldere weerspiegeling van die weerspiegeling flakkerde door de glazen schuifdeuren het balkon op. Hij begreep dat hij door deze sputterende, derdehands elektrische gloed werd afgetekend, maar hij verplaatste zich niet naar een minder opvallend punt. Hij wilde zich niet voor Karl Skagg verscholen houden. Per slot van rekening was het pakhuis hun Samarra en hun definitieve treffen naderde snel.

Maar, dacht Frank vol zelfvertrouwen, Skagg zal wel even opkijken als hij tot de ontdekking komt dat de rol van de Dood in deze Samarra niet aan hem toekomt, maar aan mij.

Weer een bliksemschicht die niet alleen via de kantoren achter Frank het pakhuis verlichtte, maar ook door de smalle raampjes dicht onder de dakrand. Spookachtige reflecties ervan flakkerden langs de binnenkant van het gebogen metalen dak, waar het boven de kapjes van de beveiligingslampjes gewoonlijk stikdonker was. In de pulsering van dit griezelige licht werd Skagg in het hoogste punt zichtbaar; ondersteboven kroop hij langs de zoldering, als was hij een spin die zich om de wet van de zwaartekracht niet hoefde te bekommeren. Hoewel Skagg maar heel even zichtbaar was, zonder veel details, leek het alsof hij zich voor deze gelegenheid in een vermomming had gestoken die meer weg had van een salamander dan van een spin.

Met zijn .38 in beide handen wachtte Frank op een volgende felle bliksem. In de duistere pauze van het lichtspel tussen de vorige en de komende flits taxeerde hij de afstand die Skagg moest hebben afgelegd door zijn onzichtbare vijand langzaam met de loop van zijn wapen te volgen. Toen de smalle raampjes weer als lampen opgloeiden en het spookachtige licht langs het dak speelde, had hij de vormveranderaar recht op de korrel. Hij schoot driemaal en was er zeker van dat twee van de kogels doel hadden getroffen.

Door de schokken van de kogelinslagen slaakte Skagg een kreet, liet los en viel. Maar hij stortte niet als een baksteen naar de betonnen vloer. In zijn val genas hij zich en onderging weer een metamorfose door zijn spin-salamandervorm af te schudden en weer zijn menselijke gedaante aan te nemen, maar er ontsproten nu vleermuisachtige vleugels aan hem. De vleugels droegen hem met een koud, leerachtig geflapper door de ruimte over de balustrade heen en hij kwam op de vloerroosters van het balkon terecht. Zijn kleren en zelfs zijn schoenen waren tijdens de metamorfose opengebarsten en van hem afgevallen. Hij was naakt.

Nu veranderden de vleugels in armen. Skagg strekte een arm en wees naar Frank. ‘Je kunt niet aan me ontkomen.’

‘Ik weet het, ik weet het,’ zei Frank. ‘Je bent als een vervelende zeur op een feest die als een bloedzuiger aan je blijft hangen.’

De vingers van Skaggs rechterhand schoven abrupt meer dan een handlengte uit en verhardden zich tot stevig bot. Ze vormden dolkachtige punten met randen zo scherp als scheermessen. Onderaan de dodelijke vingertoppen vormden zich sporen met weerhaken om des te beter te kunnen rijten en scheuren.

Frank vuurde weer drie kogels af.

Karl Skagg struikelde getroffen achteruit en viel ruggelings op de vloer van het balkon.

Frank herlaadde. Toen hij de cilinder dichtsloeg, zag hij dat Skagg al weer opstond.

Met een afschuwelijke uitbarsting van maniakaal gelach kwam Karl Skagg op hem af. Beide handen eindigden nu in lange en bottige klauwen met weerhaken. Kennelijk alleen om het genoegen zijn prooi angst aan te jagen, toonde Skagg het verbijsterende vermogen dat hij bezat om zijn lichaamsvormen en hun functies te kunnen veranderen. Vijf ogen openden zich op verschillende punten van zijn borst; ze staarden Frank allemaal strak aan. In Skaggs buik barstte een gapende mond met vlijmscherpe tanden open en van de bovenste hoektanden droop een smerig geel vocht.

Frank schoot vier kogels af die Skagg weer omwierpen en daarna nog twee toen Skagg op de roostervloer lag.

Terwijl Frank met zijn laatste patronen herlaadde, stond Skagg voor de zoveelste maal op en naderde zijn tegenstander.

‘Ben je klaar? Klaar om te sterven, lafbeksmeris?’

‘Nee, nog niet. Ik moet nog één termijn op mijn auto afbetalen en ik zou toch zo graag willen weten hoe het is om zo’n rotding helemaal te bezitten.’

‘Uiteindelijk bloed je dood, zoals alle anderen.’

‘O ja?’

‘Je schreeuwt het uit, zoals alle anderen.’

‘Als het toch altijd hetzelfde is, krijg je er dan nooit eens genoeg van? Wil je me voor de verandering niet eens anders laten bloeden en schreeuwen?’

Skagg schuifelde op hem af.

Frank schoot zijn revolver op hem leeg.

Skagg viel, stond weer op en stootte een stuitende stroom schril gelach uit.

Frank gooide de lege revolver opzij.

De ogen en mond verdwenen uit de borst en buik van de vormveranderaar. En in plaats daarvan verschenen er vier kleine, gesegmenteerde en krabachtige armen met vingers die in scharen eindigden.

Frank week achteruit op de roostervloer van het balkon, langs de glazen kantoordeuren die opgloeiden door de weerspiegelde bliksems, en zei: ‘Weet je wat je probleem is, Skagg? Je legt het er veel te dik bovenop. Als je het wat subtieler deed, zou je veel angstaanjagender zijn. Al die snelle veranderingen, dat gehaaste verwisselen van de ene gestalte in de andere, het is allemaal te opzichtig. Het is te lastig om het geestelijk te verwerken, met het gevolg dat het eerder verbijsterend dan angstaanjagend is. Snap je wat ik bedoel?’

Als Skagg het al begreep, was hij het er niet mee eens of het kon hem niet schelen, want er kwamen gebogen, bottige punten uit zijn borst. Hij zei: ‘Ik trek je tegen me aan en spiets je, en daarna zuig ik je ogen uit je kop.’ Om de tweede helft van zijn dreigement duidelijk te maken, veranderde hij zijn gezicht weer. Er kwam een buisvormig uitsteeksel voor de dag waar zijn mond had gezeten; langs de randen zaten fijne scherpe tandjes en het maakte een afstotend vochtig, zuigend geluid.

‘Dat bedoel ik nou met opzichtig,’ zei Frank. Hij liep verder achteruit tot hij tegen de reling aan het eind van de balustrade stootte.

Skagg was nog maar drie meter van hem af.

Met een spijtig gevoel dat het spelletje al uit was, maakte Frank zijn lichaam los van de menselijke verschijningsvorm die eromheen had gezeten. Zijn botten schenen op te lossen. Nagels, haar, interne organen, vet, spieren en alle overige weefsels werden één ongedifferentieerd geheel. Zijn lichaam werd geheel vormeloos. De donkere, geleiachtige en kloppende massa gleed uit zijn mouwen.

Met een ritselend geluid vielen zijn kleren op elkaar in een zacht hoopje op de roostervloer van het balkon.

Naast zijn afgeschudde kleren nam Frank zijn menselijke gedaante weer aan en stond naakt voor zijn aanvaller. ‘Zó moet je dat doen om je te veranderen zonder je kleren daarbij te vernielen. Met het oog op de ruwheid waarmee je te werk gaat, verbaast het me dat je nog kleren over hebt.’

Geschrokken liet Skagg zijn monsterlijke voorkomen varen en hulde zich in zijn menselijke gedaante. ‘Je bent van mijn ras!’

‘Nee,’ zei Frank. ‘Wel een van jouw soort, maar in geen geval van jouw demente ras. Ik leef in vrede met de gewone mensen, zoals de meesten van ons al duizenden jaren doen. Jij daarentegen bent een weerzinwekkende dégénéré, gek geworden door je eigen macht, gedreven door de waanzinnige behoefte om te overheersen.’

‘In vrede leven? Met dat volk?’ zei Skagg honend. ‘Maar ze zijn geboren om te sterven en wij zijn onsterfelijk. Zij zijn zwak, wij zijn sterk. Ze hebben geen ander nut dan ons het een of ander plezier te bereiden, om ons te amuseren met hun doodsangst.’

‘Integendeel,’ zei Frank. ‘Ze zijn waardevol, omdat hun leven ons er voortdurend aan herinnert dat het bestaan zonder zelfbeheersing slechts tot chaos leidt. Ik heb bijna al mijn tijd in deze menselijke vorm opgesloten gezeten en bij zeldzame uitzondering dwing ik mij om menselijke pijn te lijden, om zowel de angsten en de vreugden van het menselijk bestaan te ondergaan.’

‘Niet ik, maar jij bent degene die gek is,’ zei Skagg.

Frank schudde zijn hoofd. ‘Door mijn politiewerk dien ik de mensheid, en daarmee heeft mijn bestaan zin. Ze hebben onze hulp zo verschrikkelijk hard nodig, snap je.’

‘Nodig? Ons?’

Een zware donderslag werd gevolgd door de zwaarste regenval tot dusver. Frank zocht naar de juiste woorden die enig begrip in Skaggs zieke geest zouden kunnen wekken. ‘De menselijke toestand is oneindig treurig. Ga eens na: lichamelijk zijn ze heel broos, hun leven is kort, als het sputterend opbranden van een stompje kaars; gemeten naar de leeftijd van de aarde, zijn hun innigste relaties met vrienden en familieleden van de allervluchtigste aard, niet meer dan gloeiende flakkeringen van liefde en medeleven die niets te betekenen hebben om de grote, eindeloze en duistere stroom van de tijd te verlichten. Toch geven ze zich zelden gewonnen aan de wreedheid van hun situatie en ze verliezen zelden het geloof in zichzelf. Hun hoop en verwachting worden nauwelijks vervuld, maar ze gaan toch steeds door in hun strijd tegen het duister. Hun vastberaden streven gesteld tegenover hun sterfelijkheid is de definitie van moed bij uitstek, de essentie van geestelijke adeldom.’

Skagg staarde hem enige tijd zwijgend aan en barstte weer in een waanzinnig gelach uit. ‘Prooi zijn ze, dwaas die je bent! Als speelgoed zijn ze voor ons. Niets meer. Wat is dat voor onzin dat ons leven een doel, strijd en zelfbeheersing vereist? Chaos hoeft niet gevreesd of gemeden te worden. Chaos moet je juist omhelzen! Chaos, de schone chaos, is de essentiële omstandigheid van het universum, waar de titanische krachten van sterren en sterrenstelsels zonder enig doel of enige betekenis op elkaar botsen.’

‘Chaos kan niet tegelijkertijd met liefde bestaan,’ zei Frank. ‘Liefde is de grote kracht voor stabiliteit en orde.’

‘Wie heeft er dan nog liefde nodig?’ vroeg Skagg op een bijzonder verachtelijke toon.

Frank zuchtte. ‘Tja, ik kan die behoefte aan liefde wel waarderen. Ik ben verlicht geraakt door mijn contact met de menselijke soort.’

‘Verlicht? Ha, “verziekt” is een beter woord.’

Frank knikte en zei: ‘Ja, zo zie jij dat natuurlijk. Het trieste is dat ik jou uit naam van de liefde, ter verdediging van de liefde, zal moeten doden.’

Skagg was op een duistere wijze vrolijk. ‘Mij doden? Wat is dat voor een grap? Jij kunt mij evenmin doden als ik jou. We zijn allebei onsterfelijk, jij en ik.’

‘Je bent nog jong,’ zei Frank. ‘Naar menselijke maatstaven ben je nog maar een broekie en naar onze maatstaven een kleuter. Ik schat dat ik zo’n driehonderd jaar ouder dan jij ben.’

‘Nou, en?’

‘Er zijn talenten die we pas op latere leeftijd verwerven.’

‘Welke talenten?’

‘Vanavond heb ik je zien pronken met je plastische genetische veranderkunst. Ik heb je een heleboel fantastische vormen zien aannemen. Maar ik heb niet gezien dat je de kunst van celverandering ook optimaal beheerst.’

‘En die is?’

‘De volledige afbraak tot een amorfe massa die ondanks de volstrekte vormeloosheid toch zijn samenhang blijft behouden. Dat heb ik je laten zien toen ik mijn kleren afwierp. Het vereist een ijzeren wilsbeheersing, want het brengt je op de grens van de chaos, waar je je eigen identiteit moet behouden terwijl je op de rand van uiteenvallen wankelt. Jij hebt die mate van beheersing nog niet verworven, want als je de totale toestand van vormeloosheid zou beheersen, had je me met een demonstratie daarvan wel bang gemaakt. Maar jouw gedaantewisselingen zijn zo energiek dat het waanzin wordt. Je verandert jezelf in een oogwenk; je neemt de vorm aan die je op dat moment maar invalt, met een kinderlijk gebrek aan discipline.’

‘En wat doet dat ertoe?’ Skagg bleef zich flink houden, onkritisch zeker van zichzelf, arrogant. ‘Jouw grotere vermogen verandert helemaal niets aan het feit dat ik onsterfelijk en onoverwinnelijk ben. In mijn geval genezen alle verwondingen, ongeacht hoe ernstig ze zijn. Gifstoffen vloeien uit mijn organisme zonder enig kwaad aan te richten. Geen intense hitte, geen ijzige kou, geen explosie minder dan een kernontploffing of enig zuur kan mijn leven ook maar één seconde bekorten.’

‘Maar je bent een levend wezen met een stofwisseling,’ zei Frank. ‘En hoe dan ook – hetzij door longen in je menselijke gestalte, hetzij via andere organen in andere gedaanten – moet je ademhalen. Je hebt zuurstof nodig om in leven te blijven.’

Skagg staarde hem aan zonder de dreiging te begrijpen.

In een oogwenk wierp Frank zijn menselijke gestalte af, nam een volkomen amorfe staat aan, spreidde zich uit alsof hij een zwemmende duivelsrog in de diepte van de zee was en vloog naar voren. Hij wikkelde zich strak om Skagg heen. Zijn massa voegde zich naar alle plooien en vouwen, naar alle holten en bolle plaatsen van Skaggs lichaam. Hij pakte zijn geschrokken tegenstander helemaal in, omhulde iedere millimeter van Skagg, stopte zijn neusgaten en oren vol, bedekte ieder haartje en ontnam hem alle zuurstof.

In de geleiachtige cocon liet Skagg klauwen en horens en benige weerhaken uit allerlei delen van zijn anatomie ontspruiten om zich door het hem verstikkende omhulsel te hakken en te scheuren. Maar de amorfe massa van Frank kon niet worden doorboord of opengescheurd; zodra zijn cellen uiteen werden gereten onder een vlijmscherpe klauw, vloeiden ze weer samen en hechtten zich onmiddellijk na de verwonding weer samen.

Op diverse plekken van zijn lichaam vormde Skagg zes monden. Sommige daarvan hadden gepunte tanden als naalden en weer andere dubbele rijen haaientanden; ze scheurden en rukten allemaal aan zijn tegenstander. Maar de amorfe massa van Frank vloeide in de mondopeningen in plaats van zich terug te trekken – Dit is mijn lichaam, proef het! – stopte de openingen vol om doorbijten en slikken te voorkomen, bedekte de tanden met een laagje en maakte de scherpe randen bot.

Skagg nam de vorm van een weerzinwekkend insect aan.

Franks lichaam voegde zich naar de omtrekken.

Skagg liet vleugels groeien en probeerde weg te vliegen.

Frank voegde zich naar de omtrekken, drukte Skagg neer en verhinderde hem de vrije vlucht.

Buiten werd de nacht getiranniseerd door het chaotische onweer. In het pakhuis, waar de looppaden tussen de goederen keurig recht waren, waar vochtigheidsgraad en temperatuur automatisch werden geregeld, heerste alom orde – behalve in het lichaam van Karl Skagg. Maar Skaggs chaos werd nu krachtig omsloten door het ondoordringbare omhulsel van Frank Shaw.

De onontkoombare omhelzing waarmee Frank zijn tegenstander omsloten hield, was niet alleen die van de beul, maar ook die van broeder en geestelijke steun; kalm en pijnloos benam hij Skagg het leven – met een zekere mate van gevoelens van spijt en treurnis waarmee hij gewone mensen zag lijden die door ongeval of ziekte stierven. De dood was de ongewenste nakomeling van de chaos in een universum dat de orde zo jammerlijk nodig had.

Een uur lang verzette Skagg zich met afnemende energie. Hij wrong zich in alle bochten, sloeg en spartelde. Geen mens kon het zo lang zonder zuurstof stellen, maar Skagg was geen mens: hij was zowel meer als minder menselijk te noemen.

Frank had geduld. Honderden jaren had hij zich aanpassing aan de menselijke toestand opgelegd en daarmee zijn geduld tot het uiterste op de proef gesteld. Hij bleef Skagg nog een halfuur onafgebroken omklemmen tot het laatste bespeurbare teken van leven uit het waanzinnige wezen was weggeëbd, en Skagg zo ingekapseld bleef als een voorwerp dat in brons wordt gedompeld of voor eeuwig in barnsteen opgesloten zit.

Toen nam Frank zijn menselijke gedaante weer aan.

Het lijk van Karl Skagg had eveneens een menselijke gedaante, want dat was de metamorfose die hij tijdens de laatste seconden van zijn gruwelijke verstikking had aangenomen. Nadat de dood was ingetreden, zag hij er zo beklagenswaardig en kwetsbaar uit als ieder overleden mens.

Frank kleedde zich aan en wikkelde het lijk van Skagg in een dekzeil dat hij in een hoek van het pakhuis vond. Het lijk mocht in geen geval in handen van een patholoog komen, omdat het mensdom door de onthulling van de diepe geheimen van zijn weefsels tot zijn schrik zou beseffen dat er een vreemd ras onder hen leefde. Hij droeg de gedode gedaanteveranderaar uit het pakhuis door de stromende regen naar zijn Chevrolet.

Voorzichtig liet hij het lijk in de bagageruimte zakken en sloot de klep.

Voor het aanbreken van de nieuwe dag, in de met struikgewas begroeide donkere heuvels aan de rand van het ‘Angeles National Park’, en tegen de achtergrond van de geelroze gloed van de stad Los Angeles in het lager gelegen land achter en naast hem, groef Frank een diep gat en liet het lijk erin glijden. Toen hij het graf dichtgooide, vergoot hij tranen.

Van de natuurlijke omgeving rondom het graf reed hij regelrecht naar zijn gezellige vijfkamerbungalow. Murphy, zijn Ierse setter, stond hem druk snuffelend en kwispelstaartend bij de deur op te wachten. Seuss, zijn kat, hield zich eerst nog met typisch katachtige terughoudendheid op de achtergrond, maar eindelijk rende ook de Siamees luid spinnend op hem toe om te worden aangehaald.

Hoewel hij zich de hele avond en nacht intensief had ingespannen, ging Frank niet naar bed, omdat hij nooit slaap nodig had. Hij verwisselde zijn natte kleren voor een pyjama en een ochtendjas, vulde een grote schaal met popcorn, nam een biertje en ging met Seuss en Murphy op de bank zitten om naar een oude Frank Capra-film te kijken die hij al minstens twintig keer had gezien maar waar hij nooit genoeg van kreeg: It’s a Wonderful Life met Jimmy Stewart en Donna Reed.

Alle vrienden van Frank Shaw zeiden altijd dat hij een keihard omhulsel had, maar dat was niet alles. Ze zeiden ook dat in die ruwe bolster een heel zachtaardig gemoed schuilging.

jonge poesjes

Het koele groene water gleed over de stroombedding, bubbelde om gladde bruine stenen en weerspiegelde de melancholieke wilgen langs de oever. Marnie zat in het gras. Ze gooide steentjes in een diepe poel en keek naar de rimpeltjes op het water die in steeds wijder wordende kringen uitdijden en aan de modderige kanten likten. Marnie dacht aan de jonge poesjes. Die van dit jaar. Niet die van vorig jaar. Vorig jaar hadden haar vader en moeder tegen haar gezegd dat de poesjes naar de hemel waren. Op de derde dag na hun piepende geboorte waren de jonkies van Pinkie opeens verdwenen.

Marnies vader had gezegd: ‘God heeft ze naar de hemel gehaald om bij Hem te wonen.’

Het was niet dat ze aan haar vaders woord twijfelde. Hij was per slot van rekening een heel gelovig mens. Iedere zondag gaf hij de kinderen bijbelles en hij was dienaar of zoiets in de kerk met de taak het collectegeld te tellen en in een klein rood boekje op te schrijven. Hij werd altijd gekozen om op Lekenzondag de preek te doen. En iedere avond las hij voor uit de bijbel. Gisteravond was ze te laat gekomen en had ze straf gekregen. ‘Spaar de roede en bederf het kind,’ zei haar vader altijd. Nee, ze twijfelde eigenlijk niet aan het woord van haar vader, want als iémand alles over God en jonge poesjes wist, was hij het wel.

Maar toch, zo vroeg Marnie zich af, als er nou honderden en duizenden jonge poesjes op de wereld waren, waarom had God dan juist die vier van haar afgenomen? Was God egoïstisch?

Over de vraag wat er met de nieuwe jonge poesjes ging gebeuren, had ze al een tijdje nagedacht. In het afgelopen jaar was er zoveel gebeurd dat ze de vorige al bijna was vergeten. Het was haar eerste schooljaar geweest, de drukte om alles voor de eerste dag in orde te hebben, zoals het kopen van schriften, potloden en boeken. En de eerste weken waren heel interessant geweest door de kennismaking met juffrouw Alfabet en meneertje Cijfers. Maar toen de school haar begon te vervelen, kwam Kerstmis er al aan op gladde sleden en glinsterend ijs: het winkelen, de groene en gele en rode en blauwe lichtjes, Santa Claus op de hoek die waggelde als hij liep, het kaarslicht in de kerk op kerstavond toen ze naar de wc had gemoeten en haar vader haar daar had laten zitten tot de dienst voorbij was. Daarna, toen alles in maart weer minder snel voorbijging, had haar moeder een tweeling gekregen. Marnie was stomverbaasd geweest dat ze allebei zo klein waren en dat ze in de daaropvolgende weken zo weinig groeiden.

En nu was het weer juni. De tweeling was drie maanden en begon eindelijk wat aan te komen. De school was dicht, Kerstmis leek nog een eeuwigheid weg en alles werd weer een beetje saaier. En daarom, toen ze haar vader tegen haar moeder hoorde zeggen dat Pinkie weer jonkies ging krijgen, had ze zich aan dat geweldige nieuws vastgeklampt en er ieder druppeltje opgewonden vreugde uitgewrongen. In de keuken ging ze druk in de weer met lapjes en watten voor de geboorte en een kleurige doos als huisje voor de jonge poesjes.

Terwijl het leven zijn gewone gangetje ging, sloop Pinkie het huis uit en wierp haar jonkies ’s nachts in een donkere hoek van de schuur. Gesteriliseerde doekjes en watten bleken helemaal niet nodig, maar de doos kwam wel van pas. Het waren er dit keer zes, allemaal grijs met zwarte stippen die eruitzagen als willekeurige inktspatten.

Marnie hield veel van de jonge poesjes en nu zat ze er vreselijk over te tobben. Stel dat God de geboorte weer had gezien, zoals vorig jaar?

‘Wat doe je daar, Marnie?’

Ze hoefde zich niet om te draaien om te zien wie dat vroeg. Toch deed ze het uit respect. Haar vader stond nijdig op haar neer te kijken. Donkere, onregelmatig gevormde zweetplekken verkleurden de oksels van zijn verschoten blauwe overall, hij had vegen op zijn kin en er zat ook aangekoekte aarde in zijn baard op zijn linkerwang.

‘Steentjes gooien,’ zei ze zacht.

‘Naar de vissen?’

‘O, nee, vader. Alleen maar steentjes gooien.’

‘Weten we misschien nog wie er in de bijbel werd gestenigd?’ Haar vader glimlachte neerbuigend.

‘De Heilige Stefanus, vader.’

‘Heel goed.’ De glimlach verdween. ‘Het eten is klaar.’

Marnie zat stokstijf rechtop in de bruine fauteuil en keek oplettend naar haar vader die voorlas uit de in zwart leer gebonden familiebijbel, vol slijtplekken en met verschillende gescheurde bladzijden. Haar moeder zat naast haar vader op de donkerblauwe ribfluwelen sofa, haar handen in haar schoot en een is-het-niet-wonderbaarlijk-wat-de-Here-ons-gegeven-heeft glimlach op haar boerse maar knappe gezicht.

‘Laat de kinderkens tot mij komen, en verhinder ze niet; want zulks is het koninkrijk Gods.’ Haar vader sloot het boek met een zacht klapje dat in de bedompte lucht opsprong en daar bleef hangen, een dik gordijn van stilte ophoudend. Toen vervolgde hij: ‘Wat heb ik net gelezen, Marnie?’

‘Marcus, hoofdstuk tien,’ zei ze plichtmatig.

‘Goed zo,’ zei hij. Aan zijn eega, wier glimlach was geweken voor een wij-hebben-gedaan-wat-van-een-fatsoenlijk-chistelijk-gezin-verwacht-wordt gezicht, vroeg hij: ‘Mary, wat dacht je van een kopje koffie voor ons en een glaasje melk voor Marnie?’

‘Krek,’ zei haar moeder. Ze stond op en liep naar de keuken.

Marnies vader zat de binnenkant van de leren band van het oude heilige boek te bekijken. Hij liet zijn vingers langs de barsten in het vergeelde papier glijden en staarde peinzend naar de oude vlekken op de titelpagina, waar een of andere oudoom miljoenen jaren geleden druppels wijn had gemorst.

‘Vader,’ zei Marnie aarzelend.

Hij keek op, niet met een glimlach, ook niet fronsend.

‘Wat gebeurt er met de jonge poesjes?’

‘Wat bedoel je?’ stelde hij als tegenvraag.

‘Neemt God ze ook dit jaar weg?’

Het glimlachje dat op zijn gezicht was gekomen, leek in de drukkende sfeer van de kamer te verdampen. ‘Misschien,’ was het enige wat hij zei.

‘Maar dat mag Hij niet doen.’ Ze snikte bijna.

‘Ga jij uitmaken wat God wel en niet mag, jongedame?’

‘Nee, vader.’

‘God mag alles.’

‘Ja, vader.’ Ze wiebelde op de zitting van de fauteuil en drukte zich dieper in de versleten vouwen van de ruwe stof. ‘Maar waarom wil Hij mijn jonge poesjes weer hebben? Waarom altijd die van mij?’

‘Zo is het wel genoeg, Marnie. Hou nu je mond.’

‘Maar waarom die van mij?’ drong ze aan.

Hij stond abrupt op, liep naar haar toe en gaf haar een klap in haar smalle gezichtje. Er droop een dun straaltje bloed uit haar mondhoek. Ze veegde het bloed met haar handpalm weg.

‘Je mag niet aan Gods motieven twijfelen!’ stelde hij. ‘Daar ben je nog veel te jong voor.’ Zijn lippen glommen van het speeksel. Hij pakte haar ruw bij haar arm en trok haar uit de stoel. ‘Ga maar naar boven en naar bed.’

Ze gehoorzaamde. Er kwam weer bloed uit haar mondhoek en in de gang veegde ze het weg. Langzaam liep ze de trap op en liet haar hand langs de gladgepolitoerde houten leuning glijden.

‘Hier is je melk,’ hoorde ze haar moeder beneden zeggen.

‘Het hoeft niet meer,’ zei haar vader stroef.

In haar kamertje lag ze in het halfdonker dat ontstond wanneer de volle maan door haar raam naar binnen scheen. Het geeloranje licht glom op een rijtje religieuze plaatjes aan een muur. In de kamer van haar ouders stond haar moeder onder het verschonen van de luiers tegen de tweeling te kirren. ‘Gods engeltjes,’ hoorde ze haar moeder zeggen. Haar vader kietelde de ‘engeltjes’ en Marnie hoorde de tweeling giechelen, een zacht gegorgel dat diep uit hun dikke buikjes kwam.

Haar vader en moeder kwamen Marnie geen van beiden welterusten zeggen. Ze had straf.

Marnie zat in de schuur een van de grijze poesjes te aaien. Tien minuten geleden had haar moeder haar om een boodschap gestuurd, maar Marnie stelde het steeds uit. De zware geur van drogend gouden hooi hing in de lucht. Het stro dat op de vloer lag kraakte als je eroverheen liep. Aan het eind van de schuur stonden twee koeien zacht tegen elkaar te loeien; de poten van beide dieren waren gewond door prikkeldraad en nu stonden ze op stal te genezen. Het poesje mauwde en spartelde met zijn pootjes onder haar kin.

‘Waar is Marnie?’ klonk haar vaders zware stem ergens in de tuin tussen het huis en de schuur.

Marnie wilde al antwoord geven, toen ze haar moeder vanuit het huis hoorde roepen: ‘Ik heb haar naar de Browns gestuurd om een recept van Helen te halen. Ze komt pas over twintig minuten terug.’

‘Tijd genoeg, dus,’ zei haar vader. Het geknerp van zijn zware schoenen op het grindpad weerklonk in een militair ritme.

Marnie bespeurde dat er iets niet deugde; er ging iets gebeuren wat ze niet mocht zien. Snel zette ze het jonge poesje weer in de rood- en goudkleurige doos en ging plat op haar buik achter een baal stro liggen.

Haar vader kwam de schuur binnen, vulde een emmer met water uit het kraantje in de muur en zette de emmer voor de doos met de jonge poesjes. Pinkie blies en zette een hoge rug op. Marnies vader haalde haar uit de doos en stopte haar in een lege haverkist; haar angstige gekrijs werd in de kist mal hard versterkt tot een geluid dat eerder op een Afrikaanse vlakte dan op een Amerikaanse boerderij thuishoorde. Marnie moest er bijna om lachen, maar de gedachte aan haar vader dempte haar lichte vrolijkheid.

Haar vader boog zich weer over de doos vol jonge poesjes. Voorzichtig haalde hij er een aan het nekvelletje uit de doos, gaf er twee tikjes tegen en stak het kopje in het water in de emmer! Het poesje spartelde heftig tegen en er vlogen glinsterende druppels uit de emmer omhoog. Haar vader trok een grijns en stopte nu het hele lijfje onder het verstikkende water. Al gauw hield het gespartel op. Marnie voelde dat ze haar vingers in de betonnen vloer probeerde te duwen. Dat deed pijn.

Waarom? Waarom, waarom, waarom?

Haar vader tilde het slappe poezenlijfje uit het water. Er hing iets roze en bloederigs uit het bekje. Marnie wist niet of dat roze het tongetje was, of dat het lieve diertje zijn ingewandjes in het water had uitgespuugd in een laatste poging om aan de gruwelijke verdrinkingsdood te ontkomen.

Het duurde niet lang voor alle zes poesjes dood waren. Achter elkaar werden de zes stille bontballetjes in een jutezak gestopt. De zak werd bovenaan dichtgebonden. Haar vader liet Pinkie los uit de haverkist. Het huiverende dier volgde hem zachtjes mauwend de schuur uit en siste toen hij zich naar Pinkie omkeerde.

Marnie lag lange tijd heel stil. Ze dacht alleen maar aan de executie en probeerde wanhopig te begrijpen waarom. Had God haar vader gestuurd? Was het God geweest die hem had gezegd dat hij de jonge poesjes moest verdrinken en ze van haar moest afnemen? Als dat zo was, zag ze niet in hoe ze ooit nog onbevangen naar de kerk zou kunnen gaan. Ze stond op en liep naar het huis. Er droop bloed van haar vingers, bloed en betongruis.

‘Heb je het recept?’ vroeg haar moeder, toen Marnie de keukendeur hard dichtsloeg.

‘Mevrouw Brown kon het zo gauw niet vinden. Ze laat het u morgen brengen.’ Mamie loog zo gemakkelijk dat ze zich erover verbaasde. ‘Heeft God mijn jonge poesjes weggenomen?’ flapte ze er opeens uit.

Haar moeder keek geschrokken. ‘Ja,’ was het enige dat ze kon uitbrengen.

‘Dat zal ik God betaald zetten! Dat mag Hij niet doen! Dat mag Hij niet!’ Ze rende de keuken uit naar de trap.

Haar moeder keek haar na, maar hield haar niet tegen.

Langzaam sjokte Marnie Caufield de trap op en liet haar hand langs de gladgepolitoerde houten leuning glijden.

’s Middags, toen Walter Caufield uit het veld naar het huis liep, hoorde hij een luide klap, het gerinkel van porselein en het breken van glaswerk. Hij rende naar binnen en zag zijn vrouw onderaan de trap liggen. Een gangtafeltje was omgevallen en de beeldjes erop lagen gebroken en verbrijzeld op de grond.

‘Mary, Mary! Ben je gewond?’ Hij knielde snel naast haar neer.

Ze keek hem aan met een vage blik die in verre nevels gehuld leken. ‘Walt! O, goede Heer, Walt! Onze lieve engeltjes! De badkuip … onze allerliefste engeltjes!’

nacht van de sneeuwstorm

Hij was een robot van over de honderd jaar, gebouwd door andere robots in een volautomatische fabriek die al eeuwen lang aan de lopende band robots fabriceerde.

Hij heette Curanov en, zoals de gewoonte onder zijn soortgenoten was, zwierf de aarde rond op zoek naar interessante belevenissen. Curanov had de hoogste bergen ter wereld beklommen met speciale hulpstukken, zoals scherpe punten in zijn voeten, kleine maar sterke haken aan de uiteinden van zijn twaalf vingers en een opgerold schietklaar entertouw in de opslagruimte van zijn borst voor het geval hij mocht neerstorten, maar zijn kleine antizwaartekracht vliegmotoren waren verwijderd om het klimmen zo moeilijk en derhalve zo interessant mogelijk te maken. Nadat hij zich had onderworpen aan de procedure om al zijn onderdelen te laten verzegelen voor het verrichten van zwaar werk, had Curanov achttien maanden onder de zeespiegel doorgebracht voor een onderzoekingstocht van een flink stuk van de Grote Oceaan, tot hij zelfs genoeg begon te krijgen van het paringsritueel der walvissen en de altijd wisselende schoonheid van de oceaanbodem. Zo had Curanov ook woestijnen doorkruist, was hij de hele zuidpoolcirkel te voet gevolgd en had hij grotten onderzocht in talloze onderaardse stelsels. Hij was overvallen door een sneeuwstorm, door een grote overstroming, door een orkaan, en had midden in een aardbeving gezeten die op de schaal van Richter kracht negen zou hebben aangewezen als de schaal van Richter toen nog in gebruik was geweest. Op een keer had hij zich in speciale beschermende kleding tot halverwege het middelpunt van de aarde laten zakken, om zich daar te koesteren in uithoeken van gloeiende gassen en tussen poelen gesmolten steen, of zich te laten schroeien door magma-erupties zonder er iets van te voelen. Uiteindelijk werd hij zelfs dat kleurrijke spektakel beu en keerde hij weer naar de oppervlakte terug.

Curanov had nu een van de twee hem toegestane eeuwen achter de rug en hij betwijfelde of hij het nog eens honderd van die saaie jaren zou uithouden.

Maar Curanovs persoonlijke adviseur, een robot die Bikermien heette, verzekerde hem dat zijn verveling maar van tijdelijke aard was en dat daar gemakkelijk iets aan kon worden gedaan. Als je het maar een beetje slim aanpakte, zei Bikermien, kon je oeverloos veel spanning beleven en in talloze situaties terechtkomen, waarbij je allerlei nieuwe gegevens over je omgeving kon opdoen die voor je eigen mechanische aanpassing en ook voor het nageslacht van belang waren. In de tweede helft van zijn tweede eeuw had Bikermien zo’n geweldig grote en ingewikkelde dataopslag verworven dat hij als vaste adviseur was aangesteld, aan een moedercomputer werd verbonden en volkomen onbeweeglijk was geworden. Toch beklaagde Bikermien – heel bedreven in het ondergaan van spannende avonturen via de belevenissen van andere robots – zijn onbeweeglijke status allerminst; per slot van rekening was hij, geestelijk leider van heel wat robots, naar binnen gekeerd geraakt. Daarom luisterde Curanov, al was hij nog zo sceptisch, naar het advies van Bikermien.

Volgens Bikermien was Curanovs probleem dat hij, zodra hij de fabriek had verlaten, dadelijk was begonnen zich te meten met de machtigste natuurkrachten – de wildste zeeën, de felste kou, de hoogste temperaturen, de zwaarste druk – en dat hij, nadat hij geleerd had al die extreme situaties te overwinnen, geen interessante uitdagingen meer kon vinden die de andere nog overtroffen. En toch, zo zei de adviseur, had Curanov een paar van de fascinerendste verkenningen over het hoofd gezien. De waarde van een uitdaging moest worden afgemeten aan het vermogen dat je bezat om er tegenop te kunnen; hoe minder bekwaam je je voelde, des te spannender was de belevenis, des te waardevoller de krachtmeting en des te mooier de beloning in de vorm van nieuwe gegevens.

Brengt je dat al op ideeën? informeerde Bikermien zonder te spreken, want de telestraalverbinding tussen hen stond open.

Niets.

Dus gaf Bikermien de nodige uitleg:

Ongewapende krachtmeting met een volwassen mannetjesaap kon op het eerste gezicht wel een oninteressante, gemakkelijke uitdaging lijken; een robot was immers geestelijk en lichamelijk de meerdere van iedere aap. Maar men kon zich altijd aanpassen om iets dat zo gemakkelijk leek een stuk moeilijker te maken. Stel dat een robot niet zou kunnen vliegen, ’s nachts niet zo goed zou kunnen zien als overdag, alleen maar met zijn stemgeluid zou kunnen communiceren, niet harder dan een antilope zou kunnen rennen, niet op duizend meter afstand een gefluister zou kunnen horen; kortom, als al zijn standaardvermogens – behalve zijn denkvermogen – drastisch zouden worden verminderd, zou voor een robot een ongewapend handgemeen met een volwassen mannetjesaap dan niet een geweldig opwindende belevenis zijn?

Ik begrijp wat je bedoelt, gaf Curanov toe. Om de grandeur van eenvoudige dingen te waarderen, dient men zelf nederig te zijn.

Precies.

En zo kwam het dat Curanov de volgende dag de sneltrein naar het noordelijke Montana nam, waar hij een partijtje zou gaan jagen met vier andere robots die evenals hij tot het minimum van hun vermogens waren teruggebracht.

Normaal gesproken zouden ze ieder op eigen kracht zijn gaan vliegen. Nu konden ze dat niet.

Normaal gesproken zouden ze met elkaar via telestralen hebben gecommuniceerd. Nu moesten ze zich behelpen met dat merkwaardige klikkende taaltje dat speciaal voor machines was ontworpen, maar waar robots al meer dan zeshonderd jaar buiten hadden gekund.

Normaal gesproken zou het idee om in het noorden op herten en wolven te gaan jagen, hen vreselijk saai zijn voorgekomen. Maar nu kregen ze opeens een merkwaardig tintelend gevoel van gespannen verwachting, alsof het alles overtrof wat ze ooit aan zware opgaven hadden meegemaakt.

Een opgewekte, efficiënte robot die Janus heette verwelkomde het vijftal in de kleine verblijfspost even buiten Walker’s Watch, dicht bij de meest noordelijke grens van Montana. Het was Curanov duidelijk dat Janus al een aantal maanden op deze verlaten post, waar nooit iets gebeurde, had moeten doorbrengen en dat hij zijn twee jaar dienst voor het Centraal Bureau er bijna op had zitten. Hij was een beetje te opgewekt en efficiënt. Hij praatte snel en gedroeg zich alsof hij almaar actief wilde blijven om zo weinig mogelijk te hoeven nadenken over de stomvervelende tijd die hij in Walker’s Watch had gezeten. Hij was zo’n robot die snakte naar opwindende avonturen; op zekere dag zou hij een uitdaging aangaan waarop hij niet was voorbereid, en dat zou zijn einde betekenen.

Curanov nam zijn medereiziger Tuttle eens goed op, een robot die in de trein naar het noorden een wel interessant maar toch een beetje mal betoog had gehouden over de persoonsontwikkeling van de robot. Hij beweerde dat robots tot sinds kort, gemeten naar de verstreken eeuwen, geen individuele persoonlijkheid hadden gehad. Volgens Tuttle waren ze vroeger allemaal precies hetzelfde geweest, koud en steriel, zonder eigen dromen. Een wel erg belachelijke theorie. Tuttle had niet kunnen verklaren waarom dat vroeger zo geweest was, maar hij wilde ook niet van zijn standpunt afwijken.

Kijkend naar Janus, die in een nerveus staccato tegen hen kletste, kon Curanov zich niet voorstellen dat er ooit een tijd zou zijn geweest waarin het Centraal Bureau geestloze robots uit de fabrieken zou hebben afgeleverd. Het hele doel van het leven was onderzoek doen, zorgvuldig gegevens opslaan vanuit een individueel oogpunt, ook al waren het zich herhalende gegevens. Hoe konden geestloze robots op die noodzakelijke wijze ooit gefunctioneerd hebben?

Zoals Steffan, een andere robot uit hun ploegje, had gezegd lagen dergelijke theorieën in dezelfde lijn als het geloof in het Tweede Bewustzijn. (Sommige robots waren, zonder enig bewijs, van mening dat het Centraal Bureau wel eens een fout maakte: was de toegewezen levensduur van een robot verstreken, dan werd zijn geaccumuleerde geheugen slechts gedeeltelijk gewist voor hij weer de fabriek werd uitgestuurd. Dergelijke robots – zo beweerden die bijgelovigen – hadden dus een voordeel boven gewone robots en bevonden zich dan ook onder degenen die zich ver genoeg hadden ontwikkeld om als adviseur dienst te mogen doen, en het in enkele gevallen zelfs tot het Centraal Bureau hadden geschopt.)

Tuttle was boos geworden dat zijn visie op de persoonlijkheid van robots werd vergeleken met de wilde verhalen over het Tweede Bewustzijn. Om hem nog een beetje meer op stang te jagen, had Steffan ook gesuggereerd dat Tuttle vast wel geloofde in het bestaan van die allerbespottelijkste verschijningsvormen van kabouterachtigen, ‘menselijke wezens’ genaamd. Vol walging had Tuttle zich in een knorrig zwijgen gehuld, terwijl de anderen om de plagerij hadden zitten gniffelen.

‘En nu,’ zei Janus, waardoor Curanov uit zijn overpeinzing opschrok, ‘ga ik jullie de bevoorrading geven en jullie op weg helpen.’

Curanov, Tuttle, Steffan, Leeke en Skowski drongen zich om hem heen, een en al enthousiasme om het avontuur te beginnen.

Ze kregen allemaal een veldkijker van een nogal ouderwets model, een paar sneeuwschoenen om onder de voeten vast te klikken, een survival-kit met gereedschap en oliën om zich in onvoorziene noodgevallen te kunnen repareren, een elektrische zaklantaarn, kaarten en een verdovingsgeweer met een extra clip van duizend pijltjes.

‘Dus dat is alles?’ vroeg Leeke. Hij had minstens zoveel gevaren meegemaakt als Curanov, misschien nog wel meer, maar nu klonk hij angstig.

‘Wat heb je dan nog meer nodig?’ vroeg Janus ongeduldig.

Leeke zei: ‘Tja, zoals je weet hebben ze bij ons een aantal wijzigingen aangebracht. Om te beginnen zijn onze ogen niet meer wat ze waren, en …’

‘Je hebt je lantaarn voor als het donker is,’ zei Janus.

‘En dan onze oren …’ zeurde Leeke door.

‘Heel goed luisteren, zachtjes lopen,’ stelde Janus voor.

‘Het vermogen van onze beenkracht is verminderd,’ zei Leeke. ‘Als we heel hard moeten lopen …’

‘Zo stil mogelijk zijn. Besluip je prooi voordat het beest beseft dat je er bent, dan hoef je het ook niet op te jagen.’

‘Maar,’ hield Leeke aan, ‘als we, verzwakt als we zijn, voor iets op de vlucht moeten slaan …’

‘Jullie jagen alleen op herten en wolven,’ bracht Janus hem in herinnering. ‘Herten achtervolgen jullie niet en een wolf lust geen vlees van staal.’

Skowski, die tot dusver bijzonder stilletjes was geweest en zelfs niet had meegedaan aan het gemoedelijke geplaag van Tuttle in de trein, deed een stapje naar voren. ‘Ik heb gelezen dat er uit dit deel van Montana een ongewoon groot aantal … rapporten over onverklaarbare dingen zijn gekomen.’

‘Rapporten over wat?’ vroeg Janus.

Skowski keek met zijn gele visuele receptoren naar zijn jachtgenoten en daarna weer naar Janus. ‘Tja … rapporten over voetafdrukken die overeenkomen met die van ons, maar toch niet van enig type robot zijn, en rapporten over robotachtige vormen die in de bossen zijn waargenomen.’

‘O!’ zei Janus. Hij zwaaide met zijn glinsterende hand alsof hij Skowski’s opmerking als een stofwolkje wegwuifde. ‘We krijgen wel tien rapporten per maand over “menselijke wezens” die gesignaleerd zouden zijn in de ruigere streken ten noordwesten van Walker’s Watch.’

‘Gaan we daarnaartoe?’ vroeg Curanov.

‘Ja,’ zei Janus, ‘maar maak je geen zorgen. In alle gevallen waren de rapporten opgemaakt door robots zoals wij. Hun waarnemingsvermogens waren verminderd om het jagen een grotere uitdaging voor hen te maken. Voor wat ze hebben gezien bestaat ongetwijfeld een rationele verklaring. Als ze die dingen met hun volledige waarnemingsvermogens hadden gezien, zouden ze niet met die gekke verhalen zijn teruggekomen.’

‘Komt daar ooit iemand anders behalve robots met verminderde vermogens?’ vroeg Skowski.

‘Nee,’ zei Janus.

Skowski schudde zijn hoofd. ‘Dit is helemaal niet zoals ik had gedacht dat het zou zijn. Ik voel me zo slap, zo … Hij liet zijn bevoorrading aan zijn voeten vallen. ‘Ik geloof niet dat ik hiermee wil doorgaan.’

De anderen waren verbaasd.

‘Bang voor kabouters?’ vroeg Steffan, de plaaggeest van de groep.

‘Nee,’ zei Skowski. ‘Maar ik wil niet graag verminkt zijn, al verleent het nog zoveel opwinding aan ons avontuur.’

‘Goed dan,’ zei Janus. ‘Dan blijven jullie vieren over.’

Leeke vroeg: ‘Krijgen we behalve het verdovingsgeweer nog andere wapens?’

‘Jullie hebben niets anders nodig,’ zei Janus.

De vraag die Leeke had gesteld was wel merkwaardig, vond Curanov. De eerste richtlijn die door de fabriek aan de persoonlijkheid van een robot werd meegegeven, was het verbod om het leven van ieder wezen te nemen dat niet kon worden hersteld. Toch kon Curanov wel met Leeke sympathiseren, omdat hij zijn voorgevoelens deelde. Hij veronderstelde dat bij het verminderen van hun waarnemingsvermogen er onvermijdelijk een vertroebeling van hun denkvermogen was opgetreden, want niets anders kon hun intensieve en irrationele angst verklaren.

‘Welnu,’ zei Janus, ‘het enige wat jullie nog moeten weten is dat er in de loop van morgenmiddag in het noordelijke deel van Montana een sneeuwstorm is voorspeld. Dan zijn jullie al bij de hut aangekomen die als jullie uitvalsbasis dient en de sneeuw vormt geen probleem voor jullie. Nog vragen?’

Ze hadden geen vragen meer.

‘Succes,’ zei Janus. ‘En mogen er vele weken verstrijken voordat jullie belangstelling voor de uitdaging afneemt.’ Het was een gebruikelijke wens, maar Janus scheen het wel degelijk te menen. Hij had, veronderstelde Curanov, veel liever meegegaan op de herten- en wolvenjacht dan hier als postwachter in Walker’s Watch saai administratief werk te moeten doen.

Ze bedankten hem en bestudeerden de kaarten. Eindelijk verlieten ze de post en gingen op pad.

De achterblijver Skowski keek de vier robots na. Toen ze zich naar hem omkeerden, zwaaide hij met een blinkende arm en bracht hen met stijfgehouden vingers een saluut.

Ze liepen de hele dag en avond, en omdat ze geen rust nodig hadden, besloten ze ook de hele lange nacht door te gaan. Hoewel de stroomtoevoer naar hun benen verminderd was en een regulateur hun loopsnelheid vertraagde, werden ze niet moe. Ze konden de beperkingen van hun zintuigen wel bespeuren, maar moe werden ze niet. Ook toen de sneeuw zo hoog werd dat ze hun sneeuwschoenen in de vorm van metalen tennisrackets onder hun voeten moesten vastklikken, bleven ze een gestaag tempo aanhouden.

Terwijl ze over wijde vlakten liepen waar de opgewaaide sneeuw griezelige pieken en verwrongen gestalten had gevormd, en onder het dichte dak van ineengevlochten takken in de ongerepte naaldboombossen doorgingen, kreeg Curanov een tintelend gevoel van gespannen verwachting dat hij al een paar jaar bij zijn ontdekkingstochten had gemist. Omdat zijn waarnemingsvermogen veel minder scherp was dan gewoonlijk, meende hij gevaar in iedere schaduw te bespeuren en zag hij na iedere bocht obstakels en complicaties die er niet waren. Het was inderdaad heel opwindend om hier te zijn.

Tegen het ochtendgloren begon het weer licht te sneeuwen. De vlokken bleven aan hun koude stalen huid kleven. Twee uur later, in het eerste daglicht, bereikten ze de top van een kleine bergrug en keken uit over een stuk naaldbomenbos naar de hut aan de andere kant van een niet al te diep dal. De hut was vervaardigd uit blauwig glanzend, gepolijst Quonset-metaal met ovale ramen, en was functioneel.

‘We kunnen vandaag al wat gaan jagen,’ zei Steffan.

‘Kom mee,’ zei Tuttle.

Ze liepen in een rijtje achter elkaar het dal in, staken het bos door en kwamen vrijwel op de drempel van de hut uit.

Curanov haalde de trekker over.

De prachtige reebok, uitgerust met een twaalftakkig gewei, verhief zich op zijn achterpoten en sloeg damp uitademend met zijn voorpoten in de lucht.

‘Geraakt!’ riep Leeke.

Curanov schoot nogmaals.

De bok ging op alle vier knieën neer.

De andere herten, in het bos achter hem, keerden zich om en galoppeerden terug op het platgetreden pad.

Het mannetje schudde zijn zware kop, wankelde naar voren alsof het de kudde wilde volgen, bleef staan en viel weer op zijn knieën. Na nog een dappere poging om overeind te komen viel het dier opzij in de sneeuw.

‘Gefeliciteerd!’ zei Steffan.

De vier robots stonden op achter de opgewaaide hoop sneeuw waarachter ze zich hadden verscholen toen de herten in zicht waren gekomen, en staken het veldje over naar de verdoofde reebok.

Curanov boog zich over het dier. voelde de vertraagde hartslag en zag de korrelige zwarte neusgaten beven toen het dier oppervlakkig ademhaalde.

Tuttle, Steffan en Leeke kwamen naderbij. Ze knielden neer, betastten het dier en bewonderden het volmaakte spierweefsel, de machtige schouders, de sterke dijen. Ze waren het met elkaar eens dat het omleggen van zo’n krachtig dier met drastisch verminderde zintuigen inderdaad een grote uitdaging betekende. Toen stonden ze een voor een op en lieten Curanov alleen om des te meer van zijn triomf te kunnen genieten en hem zijn emotionele reacties op de overwinning zorgvuldig te laten vergaren en te laten vastleggen op de microtapes van zijn databank.

Terwijl de reebok al weer tot zijn positieven kwam en Curanov nog maar nauwelijks klaar was met zijn taxatie van de uitdaging en de daaruit voortgekomen confrontatie, slaakte Tuttle opeens een luide kreet, alsof zijn systemen overbelast werden.

‘Hier! Kom eens hier kijken!’

Tuttle stond bij de donkere bomen op ongeveer tweehonderd meter van Curanov af met zijn armen te zwaaien. Steffan en Leeke haastten zich al naar hem toe.

De bok aan Curanovs voeten snoof en probeerde op te staan. Dat lukte nog niet en het dier knipte met zijn gummiachtige oogleden. Omdat Curanov niets meer te registreren had, liep hij bij het dier weg in de richting van zijn jachtvrienden.

‘Wat is er?’ vroeg hij.

De drie andere robots staarden hem met hun glanzende amberkleurige visuele receptoren aan die in het grauwe licht van de namiddag bijzonder helder leken.

‘Daar,’ zei Tuttle. Hij wees naar de grond voor hem.

‘Voetafdrukken,’ zei Curanov.

Leeke zei: ‘Ze zijn niet door ons gemaakt.’

‘En?’ vroeg Curanov.

‘En evenmin door robots gemaakt,’ zei Tuttle.

‘Natuurlijk wel!’

Tuttle zei: ‘Kijk dan maar eens goed.’

Curanov bukte zich en merkte dat zijn ogen, die nu op halve kracht functioneerden, hem in het zwakke licht hadden bedrogen. Behalve wat de vorm betrof waren het geen afdrukken van een robot. De voeten van een robot waren voorzien van een gekruist patroon gummizolen; deze afdrukken vertoonden daar geen spoor van. De voeten van een robot hadden van onderen twee openingen die dienden als luchtgaten voor het anti-zwaartekrachtsysteem als de robot vloog; deze afdrukken vertoonden geen gaten.

Curanov zei: ‘Ik wist niet dat er in het noorden apen waren.’

‘Die zijn er ook niet,’ zei Tuttle.

‘Dus dan …’

‘Dit,’ zei Tuttle, ‘zijn voetafdrukken van een … mens.’

‘Belachelijk!’ zei Steffan.

‘Hoe verklaar je die sporen dan?’ vroeg Tuttle. Hij was allerminst gelukkig met zijn uitleg, maar bereid eraan vast te houden tot iemand met een acceptabel alternatief kwam.

‘Een grap,’ zei Steffan.

‘Door wie uitgehaald?’ vroeg Tuttle.

‘Door een van ons.’

Ze keken elkaar aan, alsof de ondeugendheid kon worden afgelezen op hun volstrekt identieke stalen gezichten.

Toen zei Leeke: ‘Hoe kan dat nou. We zijn aldoor bij elkaar gebleven. Deze sporen zijn nog vers, anders had de sneeuw ze al bedekt. Niemand van ons heeft vanmiddag kans gezien weg te sluipen en die afdrukken te maken.’

‘Toch blijf ik zeggen dat het een misleiding is,’ hield Steffan vol. ‘Misschien heeft het Centraal Bureau iemand gestuurd om ze te maken met de bedoeling dat wij ze zouden vinden.’

‘Waarom zou het Centraal Bureau dat doen?’ vroeg Tuttle.

‘Misschien als onderdeel van onze therapie,’ zei Steffan. ‘Misschien om de uitdaging nog wat aan te scherpen, nog wat meer opwinding aan de jacht te geven.’ Hij maakte een vaag gebaar naar de sporen, in de hoop dat ze zouden verdwijnen. ‘Misschien doet het Bureau dat met iedereen die door verveling wordt geplaagd, om zijn nieuwsgierigheid meer te prikkelen en …’

‘Dat is hoogst onwaarschijnlijk,’ zei Tuttle. ‘Je weet dat het de verantwoordelijkheid van ieder individu is om zijn eigen avonturen te leiden en zijn eigen reacties op te wekken en op te slaan. Het Centraal Bureau komt nooit tussenbeide. Het beoordeelt alleen. Daarna evalueert het ons en verleent promotie aan degenen van wie de databanken op het hoogste niveau zijn gekomen.’

Om het betoog in te dammen vroeg Curanov: ‘Waar leiden die voetstappen heen?’

Leeke wees met een blinkende vinger naar het spoor. ‘Het ziet ernaar uit of het wezen uit het bos is gekomen en hier enige tijd heeft gestaan – misschien om ons gade te slaan toen we de reebok beslopen. Daarna is hij dezelfde weg teruggegaan.’

De vier robots volgden het voetspoor langs de eerste naaldbomen, maar ze aarzelden om dieper het bos in te gaan.

‘Het wordt donker,’ zei Leeke. ‘De sneeuwstorm kan ons ieder moment treffen, zoals Janus voorspelde. Met onze beperkte zintuigen kunnen we beter naar de hut terugkeren nu we nog genoeg daglicht hebben.’

Curanov vroeg zich af of de anderen deze verbazingwekkende lafheid even duidelijk bespeurden als hij. Ze beweerden allemaal geen geloof te hechten aan de mythische monsters, maar toch wilden ze dit spoor niet volgen. Toch, zo moest Curanov toegeven, als hij zich de griezel – een ‘mens’ – die dit spoor had gemaakt voor de geest haalde, wilde hij zo gauw mogelijk naar de veilige beslotenheid van de hut terugkeren.

De jachthut had maar één kamer. Meer hadden ze ook niet nodig. Omdat de vier robots uiterlijk volkomen aan elkaar gelijk waren, behoefden ze geen privacy in de vorm van afgescheiden ruimten. Ieder genoot meer dan voldoende afzondering door zich in een sleuf van de hut te laten deactiveren. Alle indrukken van buitenaf werden aldus tijdelijk ontoegankelijk gemaakt, en daardoor had elke robot ruimschoots gelegenheid om in zijn geest oude gegevens opnieuw te verwerken door ze in verband te brengen met andere die tot dusver ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hadden gehad. Niemand hoefde zich derhalve onbehaaglijk te voelen in het enkele vertrek met zijn grauwe muren en nauwelijks opvallende kenmerken, waar ze minstens enkele weken met elkaar moesten doorbrengen; zo konden ze complicaties uitsluiten en hun belangstelling voor de uitdaging van de jacht niet laten verslappen.

Ze legden hun verdovingsgeweren op een metalen plank langs een muur en maakten hun andere uitrustingsstukken los die aan diverse delen van hun metalen omhulsels hadden vastgezeten.

Terwijl ze bij het grootste raam stonden en naar de sneeuwvlagen keken die in wilde warrelingen voorbij joegen, zei Tuttle: ‘Als de oude mythen waar blijken te zijn, stel je dan eens voor wat dat voor onze moderne filosofie betekent.’

‘Welke mythen?’ vroeg Curanov.

‘Die over menselijke wezens.’

Steffan, onbuigzaam als altijd, reageerde snel om Tuttles onuitgesproken gedachtegang te pareren. Hij zei: ‘Ik heb niets gezien dat me in sprookjes en mythen zou doen geloven.’

Tuttle was op dat moment zo verstandig om geen twistgesprek over het voetspoor in de sneeuw aan te gaan. Toch wilde hij de conversatie niet helemaal loslaten. ‘We hebben altijd gedacht dat intelligentie uitsluitend aan de gemechaniseerde geest was voorbehouden. Als we nu eens tot de ontdekking zouden komen dat een wezen van vlees en bloed in staat is om …’

‘Geen enkel wezen van vlees en bloed is daartoe in staat,’ viel Steffan hem abrupt in de rede.

Curanov vond dat Steffan nog tamelijk jong moest zijn, niet langer dan dertig of veertig jaar uit de fabriek. Anders zou hij niet zo snel alles willen ontkennen wat de door het Centraal Bureau omschreven en vastgestelde status quo ook maar in het minst zou kunnen bedreigen. In de loop der tientallen jaren, zo wist Curanov, leerde men wel dat dingen die je ooit voor onmogelijk had gehouden tot gemeenplaatsen werden.

‘Er bestaan mythen over menselijke wezens,’ zei Tuttle. ‘Ze stellen dat robots uit die wezens zijn voortgekomen.’

‘Uit vlees en bloed?’ vroeg Steffan ongelovig.

‘Ik weet dat het zonderling klinkt,’ zei Tuttle, ‘maar in mijn leven heb ik diverse keren meegemaakt dat de wonderlijkste verhalen waar bleken te zijn.’

‘Je bent overal ter wereld geweest, in veel meer uithoeken dan ik,’ zei Steffen. ‘Op al je reizen moet je tienduizenden soorten van vlees en bloed zijn tegengekomen, dieren van allerlei signatuur.’ Hij zweeg even voor het dramatische effect. ‘Heb jij ooit één zo’n wezen meegemaakt dat zelfs maar over een rudimentaire intelligentie van die van een robot beschikt?’

‘Nooit,’ gaf Tuttle toe.

‘Spier- en ander weefsel is niet ontworpen om waarnemingen op hoog niveau te kunnen verwerken,’ zei Steffan.

Ze zwegen.

De sneeuw joeg en trok de grauwe lucht dichter naar het land toe.

Ze durfden geen van allen uiting te geven aan hun angst.

‘Veel dingen fascineren mij,’ zei Tuttle, tot verbazing van Curanov, die had gedacht dat Tuttle nu wel zo’n beetje klaar was met zijn veronderstellingen. ‘Om te beginnen – waar is het Centraal Bureau vandaan gekomen? Waar ligt de oorsprong?’

Steffan maakte een kleinerend handgebaar. ‘Het Centraal Bureau heeft altijd bestaan.’

‘Maar dat is geen antwoord,’ zei Tuttle.

‘Waarom niet?’ zei Steffan. ‘Voor zover wij de functies en doeleinden kennen, accepteren wij immers dat het universum er altijd is geweest, de sterren en planeten en alles daartussen.’

‘Maar,’ zei Tuttle, ‘laten we nu eens aannemen dat er niét altijd een Centraal Bureau is geweest. Het Bureau verricht voortdurend onderzoek naar zijn eigen aard en moderniseert zich keer op keer. Om de vijftig of honderd jaar worden enorme gegevensbanken naar steeds verfijndere informatie- en verwerkingscentra overgebracht. Zou het niet mogelijk zijn dat het Bureau nu en dan stukjes en beetjes kwijtraakt, of bij de overbrenging per ongeluk een deel van zijn geheugen verliest?’

‘Nee, dat is onmogelijk,’ zei Steffan. ‘Er zijn tal van beveiligingen tegen dergelijke eventualiteiten.’

Maar Curanov, die in de afgelopen honderd jaar nogal wat broddelwerk van het Centraal Bureau had meegemaakt, was er niet zo zeker van. De theorie van Tuttle intrigeerde hem.

Tuttle zei: ‘Als het Centraal Bureau ooit op een of andere wijze een deel van zijn vroegste bestanden is kwijtgeraakt, dan zou de kennis over menselijke wezens met tal van andere stukjes en beetjes informatie verdwenen kunnen zijn.’

Steffan vond die opmerking stuitend. ‘In de trein ging je tekeer tegen het idee van het Tweede Bewustzijn. Maar nu hecht je hier wél geloof aan! Ik moet om je lachen, Tuttle. Jouw databank moet een rommeltje zijn van dwaze gegevens, tegenstrijdige opvattingen en nutteloos getheoretiseer. Als je in die menselijke wezens gelooft, geloof je dan soms ook in al die bijbehorende sprookjes? Geloof je dat ze alleen met een houten instrument gedood kunnen worden? Geloof je werkelijk dat ze ’s nachts in donkere ruimten slapen? Als beesten? En geloof je misschien ook dat ze, hoewel gemaakt van vlees en bloed, niet verwerkt kunnen worden maar ergens in een andere gedaante opduiken?’

Tuttle, aldus geconfronteerd met deze duidelijk onbewijsbare bijgelovigheden, liet zijn hele vraagstelling los. Hij richtte zijn amberkleurige visuele receptoren op de sneeuw buiten. ‘Ik opperde alleen maar een veronderstelling. Niet meer dan het uitspinnen van een fantasietje bij wijze van tijdverdrijf.’

Triomfantelijk zei Steffan: ‘Maar fantasie draagt niet bij aan de vervolmaking van je databank.’

‘En ik veronderstel dat jij zo hard mogelijk aan je vervolmaking werkt om door het Bureau gepromoveerd te worden,’ zei Tuttle.

‘Ja, natuurlijk,’ zei Tuttle. ‘Er wordt ons maar tweehonderd jaar gegund. En bovendien: is er een ander doel in het leven?’

Misschien om rustig over zijn zonderlinge theorieën te kunnen nadenken, trok Tuttle zich terug naar een deactiveersleuf in de muur onder de metalen plank waarop de geweren lagen. Hij schoof er met zijn voeten naar voren in en sloot het deurtje achter zijn hoofd, de drie anderen aan hun eigen apparatuur overlatend.

Na een kwartiertje zei Leeke: ‘Ik denk dat ik Tuttles voorbeeld maar ga volgen. Ik heb tijd nodig om over mijn reacties op de jacht van vanmiddag na te denken.’

Curanov wist dat Leeke alleen maar een voorwendsel zocht om zich te kunnen terugtrekken. Hij was niet zo’n gezelligheidsrobot en hij voelde zich het prettigst als hij met rust werd gelaten.

Alleen met Steffan in de jachthut voelde Curanov zich in een netelige positie. Het zat hem niet lekker, omdat hij vond dat ook hij tijd nodig had om in een deactiveersleuf te kunnen nadenken. Aan de andere kant wilde hij Steffans gevoelens niet kwetsen en hem niet de indruk geven dat de anderen allemaal liever uit zijn buurt bleven. Curanov mocht de jonge robot over het algemeen wel; Steffan beschikte nog over een frisse aanpak, was energiek en bezat duidelijk een gezonde mentaliteit. Het enige dat Curanov een beetje hinderlijk aan hem vond was zijn onnozelheid, zijn ongedisciplineerde drang om geaccepteerd te willen worden en te presteren. De tijd zou Steffan natuurlijk wel milder maken en zijn geest afslijpen, dus hij verdiende niet te worden beledigd. Hoe moest Curanov van Steffan afkomen zonder hem te kleineren?

Steffan loste het probleem zelf op door aan te kondigen dat ook hij wel wat tijd in een deactiveersleuf kon gebruiken. Zodra hij veilig lag opgeborgen, liep Curanov naar de vierde van de vijf muursleuven, schoof erin en deed het deurtje dicht. Hij voelde al zijn zintuiglijke waarnemingsvermogens uit zich wegvloeien, zodat alleen zijn geest overbleef die in duisternis zweefde en waarin hij de grote schat aan ideeën in zijn gegevensbank kon overdenken.

Zwevend in het niets overdenkt Curanov het bijgeloof dat de kern van dit avontuur is gaan vormen: het wezen dat mens heet.

1. Hoewel van vlees en bloed, denkt en weet de mens.

2. Hij slaapt ’s nachts, als een dier.

3. Hij verslindt vlees, zoals een roofdier.

4. Hij ontlast zich.

5. Hij sterft en rot weg, is vatbaar voor ziekten en bederf

6. Hij verkrijgt zijn jongen op een griezelig onmechanische wijze, maar toch hebben de jongen eveneens bewustzijn en gevoelens.

7. Hij doodt.

8. Hij kan een robot overmeesteren.

9. Hij ontmantelt robots, hoewel niemand behalve de mens zelf weet wat er met de onderdelen gebeurt.

10. Hij is de antithese van de robot. Waar de robot de juiste wijze van leven vertegenwoordigt, doet de mens dat op de verkeerde wijze.

11. De mens waart in veiligheid rond; tenzij duidelijk waargenomen, registreert de robot hem slechts als een ongevaarlijk dier – tot het te laat is.

12. Hij kan voor altijd gedood worden met niet meer dan een voorwerp van hout. Hout is het product van een organische levensvorm, en toch is het even houdbaar als metaal; in een staat tussen vlees en metaal kan het menselijk vlees vernietigen.

13. Indien op een andere wijze dan door hout gedood, is de mens slechts schijndood. In werkelijkheid komt hij onmiddellijk weer elders tot leven op het moment waarop hij voor zijn aanvaller neerstort, ongekwetst en in een nieuwe verschijning.

Hoewel de lijst doorgaat, laat Curanov deze gedachtegang varen, want hij raakt er ernstig door verstoord. De fantasie van Tuttle kan inderdaad niet meer zijn dan veronderstellingen, vermoedens, het feit dat iets denkbeeldig is. Als er werkelijk menselijke wezens zouden bestaan, hoe kan men dan nog aan de vuistregel van het Centraal Bureau geloof hechten dat het universum in ieder opzicht volkomen logisch en rationeel in elkaar zit?

‘De geweren zijn verdwenen,’ zei Tuttle, toen Curanov uit zijn deactiveersleuf gleed en op zijn voeten terecht was gekomen. ‘Weg. Allemaal. Daarom heb ik je weer teruggeroepen.’

‘Weg?’ vroeg Curanov, terwijl hij naar de plank keek waar de geweren hadden gelegen. ‘Waarheen?’

‘Leeke heeft ze meegenomen,’ zei Steffan. Hij stond bij het raam. Zijn lange blauwachtig metalen armen zaten vol koude condensdruppeltjes.

‘Is Leeke ook weg?’ vroeg Curanov.

‘Ja.’

Hij dacht na en vroeg toen: ‘Maar waar zou hij in deze sneeuwstorm heen zijn gegaan? En waarom heeft hij alle geweren meegenomen?’

‘Ik geloof niet dat we ons zorgen hoeven te maken,’ zei Steffan. ‘Hij zal wel een goede reden hebben gehad en die vertelt hij ons vast wel als hij terugkomt.’

Tuttle zei: ‘Ja, áls hij terugkomt.’

Curanov zei: ‘Tuttle, wat je zegt lijkt net of je denkt dat hij in gevaar kan verkeren.’

‘In het licht van wat we buiten hebben gezien – die voetafdrukken – zou ik zeggen dat die mogelijkheid niet is uitgesloten.’

Steffan dreef de spot met die opmerking.

‘Wat er ook gebeurd is,’ zei Tuttle, ‘je zult moeten toegeven dat het eigenaardig is.’ Tegen Curanov vervolgde hij: ‘Ik wou dat we ons niet hadden onderworpen aan de operaties voor we hierheen kwamen. Ik zou er alles voor willen doen om mijn zintuigen weer volledig terug te krijgen.’ Hij aarzelde even. ‘Ik vind dat we Leeke moeten gaan zoeken.’

‘Hij komt wel terug,’ betoogde Steffan. ‘Hij komt terug wanneer hij dat wil.’

‘Toch ben ik voor het instellen van een onderzoek,’ zei Tuttle.

Curanov ging naast Steffan bij het raam staan en staarde naar de voortjagende sneeuw. Er was nu minstens dertig centimeter verse sneeuw bijgekomen, de trotse bomen bogen onder de witte vracht en het bleef veel dichter sneeuwen dan Curanov ooit op zijn vele reizen had gezien.

‘En?’ vroeg Tuttle.

‘Ik ben het ermee eens,’ zei Curanov. ‘Er moet naar hem gezocht worden, maar dat moeten we wel gezamenlijk doen. Door ons verminderd waarnemingsvermogen kun je in je eentje gemakkelijk de weg kwijtraken en dan ben je verloren. Als je door een val beschadigd zou raken, kan dat tot een volledig stroomtekort leiden voor iemand je vindt.’

‘Je hebt gelijk,’ zei Tuttle. Aan Steffan vroeg hij: ‘En jij?’

‘O, vooruit dan maar,’ zei Steffan nijdig. ‘Ik ga mee.’

Hun zaklantaarns sloegen heldere wonden in het donker, maar richtten weinig uit tegen het gordijn van de dichte jachtsneeuw. Zoekend liepen ze naast elkaar in een boog om de jachthut. Als ze een complete cirkel met de hut als middelpunt hadden gemaakt, verbreedden ze hun zoekpatroon. Ze besloten het hele stuk open terrein af te zoeken, maar mochten ze Leeke niet vinden, dan wilden ze het bos niet in. Over deze beperking waren ze het met elkaar eens, hoewel zelfs Steffan niet wilde toegeven dat de reden waarom ze het bos niet in wilden voor een deel bestond uit hun volkomen irrationele angst voor wat zich aan levende wezens in het bos ophield.

Maar toen puntje bij paaltje kwam hoefden ze het bos helemaal niet in, want ze vonden Leeke op geen twintig meter afstand van de hut. Hij lag op zijn zij in de sneeuw.

‘Zijn leven is beëindigd,’ zei Steffan.

Dat hoefde hij de anderen niet te vertellen.

Leekes beide benen ontbraken.

‘Wie kan zoiets hebben gedaan?’ vroeg Steffan.

Tuttle en Curanov zwegen.

Het hoofd van Leeke bungelde slap aan zijn nek, omdat verschillende schakels van zijn ringkabel verbogen en ontzet waren. Zijn visuele receptoren waren stukgeslagen en de mechanieken erachter door de verbrijzelde kassen heen naar buiten gerukt.

Curanov boog zich dieper over Leeke en zag dat iemand een scherp voorwerp in zijn databank had geramd, dwars door de oogbuizen heen, waardoor alle tapes tot een nutteloze massa in elkaar waren gedraaid. Curanov kon alleen maar de hoop koesteren dat de arme Leeke toen al dood was.

‘Verschrikkelijk,’ zei Steffan. Hij wendde zich van het gruwelijke tafereel af en maakte aanstalten om naar de jachthut terug te keren. Toen besefte hij dat hij in het gezelschap van de twee anderen moest blijven en hij hield zijn pas in. Hij voelde zich beklemd en bang.

‘Wat moeten we met hem doen?’ vroeg Tuttle.

‘Hem hier achterlaten,’ zei Curanov.

‘En hem hier laten wegroesten?’

‘Hij merkt er toch niets meer van.’

‘Maar toch …’

‘We moeten terug,’ zei Curanov. Hij liet de straal van zijn lantaarn over de sneeuw om hem heen rondgaan. ‘We mogen ons niet aan gevaar blootstellen.’

Dicht bij elkaar liep het drietal naar de hut terug.

Onder het lopen overpeinsde Curanov bepaalde onrustbarende gegevens: 9. Hij ontmantelt robots, hoewel niemand behalve de mens zelf weet wat er met de onderdelen gebeurt …

‘Zoals ik het zie,’ zei Curanov, toen ze weer in de jachthut terug waren, ‘heeft Leeke de geweren niet meegenomen. Iets of iemand is de hut binnengedrongen om ze te stelen. Leeke moet uit zijn deactiveersleuf zijn gekomen toen de dieven ervandoor gingen. Zonder ons te kunnen wekken is hij de dieven achterna gegaan.’

‘Of ze hebben hem gedwongen mee te gaan,’ zei Tuttle.

‘Ik betwijfel of hij gedwongen werd,’ zei Curanov. ‘In de hut, bij genoeg licht om te kunnen zien en genoeg ruimte om zelfs met verminderd waarnemingsvermogen goed te kunnen manoeuvreren, kon Leeke beschadigingen of gevangenneming hebben ontweken. Maar eenmaal buiten was hij aan hun genade overgeleverd.’

De wind gierde om het puntdak van de jachthut en deed de ramen in hun metalen sponningen rammelen.

De drie robots stonden stil te luisteren tot de hevige windvlaag in kracht afnam, alsof het geluid niet door de storm maar door een enorm monster was voortgebracht dat zich over de hut boog en van plan was de robots aan stukken te rijten.

Curanov vervolgde: ‘Toen ik Leeke onderzocht, zag ik dat hij geveld was door een slag met een scherp voorwerp in de ringkabel, vlak onder zijn hoofd; een slag die abrupt en zonder waarschuwing vooraf van achteren werd toegebracht. In een kamer die zo goed verlicht is als deze hier kon niets achter hem zijn geslopen zonder dat hij het had geweten.’

Steffan wendde zich van het raam af en zei: ‘Denk je dat Leekes leven al werd beëindigd toen …’ Hij zweeg even, maar hervond de beheersing om zijn vraag af te maken. ‘Werd zijn leven beëindigd toen ze zijn benen ontmantelden?’

‘We kunnen slechts hopen dat het zo is gegaan,’ zei Curanov.

Steffan vroeg: ‘Wie kan zoiets hebben gedaan?’

‘Een mens,’ zei Tuttle.

‘Of meerdere mensen,’ corrigeerde Curanov.

‘Nee,’ zei Steffan. Toch klonk zijn ontkenning niet meer zo beslist. ‘Wat zouden ze met zijn benen hebben gedaan?’

‘Niemand weet wat ze ermee doen als ze ze meenemen,’ zei Curanov.

Steffan zei: ‘Het komt me voor dat Tuttle je heeft weten te overtuigen. Dat je in die wezens gelooft.’

‘Tot ik een beter antwoord heb gekregen wie het leven van Leeke heeft beëindigd, denk ik dat het verstandig zou zijn in het bestaan van menselijke wezens te geloven,’ verklaarde Curanov.

Ze zwegen geruime tijd.

Toen zei Curanov: ‘Ik vind dat we morgenochtend maar terug moeten keren naar Walker’s Watch. Zo gauw mogelijk.’

‘Dan denken ze dat we onvolwassen zijn,’ zei Steffan. ‘Als we terugkomen met wilde verhalen over menselijke wezens die in het donker om de hut rondsluipen. Je hebt gehoord hoe minachtend Janus sprak over anderen die dergelijke meldingen deden.’

‘We hebben de arme dode Leeke als bewijs,’ zei Tuttle.

‘Of,’ zei Curanov, ‘we kunnen zeggen dat Leekes leven bij een ongeval werd beëindigd en dat we terug zijn gekomen omdat de uitdaging ons begon te vervelen.’

‘Bedoel je dat we geen woord over die … menselijke wezens hoeven te zeggen?’ vroeg Steffan.

‘Misschien,’ zei Curanov.

‘Ja, dat is verreweg de beste manier om de zaak aan te pakken,’ zei Steffan. ‘In dat geval gaan er geen rapporten uit de tweede hand over ons tijdelijk irrationeel gedrag naar het Bureau. We kunnen zo lang we maar willen in de deactiveersleuven blijven, tot we eindelijk de ware verklaring omtrent Leekes levensbeëindiging, die ons thans nog ontgaat, hebben doorgrond. Als we lang genoeg mediteren, zal de juiste oplossing van het raadsel ons wel duidelijk worden. En vervolgens, tegen de tijd dat ons volgende databankonderzoek door het Bureau wordt uitgevoerd, hebben we alle sporen uitgewist van de onlogische reactie waaronder we nu lijden.’

‘Maar,’ zei Tuttle, ‘we kennen misschien al het ware verhaal van de wijze waarop Leekes leven werd beëindigd. Per slot van rekening hebben we het voetspoor in de sneeuw gezien, evenals het ontmantelde lichaam … Zou het misschien tóch mogelijk zijn dat er menselijke wezens achter zitten?’

‘Nee,’ zei Steffan. ‘Dat is bijgelovige onzin. Volkomen irrationeel.’

‘Bij het ochtendschemer,’ zei Curanov, ‘keren we terug naar Walker’ s Watch, ongeacht of de sneeuwstorm dan nog heviger is geworden.’

Hij was nauwelijks uitgesproken toen het zachte gezoem van de generator van de jachthut – een aangenaam en rustgevend geluid op de achtergrond dat nooit ophield – plotseling verstomde. Abrupt zaten ze in het donker.

Terwijl zich sneeuw op hun koude metalen huid vastzette, richtten ze hun brandende zaklantaarns op de compacte generator in een nis achter de jachthut. Het deksel van de bekisting was weggehaald en de robots keken neer op de ingewikkelde onderdelen van de machinerie.

‘Iemand heeft het hart van de stroomvoorziening verwijderd,’ zei Curanov.

‘Maar wie dan wel?’ vroeg Steffan.

Curanov richtte de straal van zijn lantaarn op de grond.

De twee anderen volgden zijn voorbeeld.

Tussen hun voetafdrukken zagen ze andere voetstappen in de sneeuw die wel op hun eigen afdrukken leken, maar die toch niet van robots waren: dezelfde vreemde sporen die ze ’s middags bij het bos hadden gezien. Ook dezelfde sporen die in overvloed rond het verminkte lichaam van Leeke in de sneeuw waren gezet.

‘Nee,’ zei Steffan. ‘Nee, nee, nee.’

‘Ik vind dat we maar meteen op weg moeten gaan naar Walker’s Watch,’ zei Curanov. ‘Ik geloof niet dat het verstandig zou zijn om tot het aanbreken van de dag te wachten.’ Hij keek naar Tuttle, aan wiens stalen huid sneeuw in ijzige klonters hing. ‘Wat vind jij?’

‘Mee eens,’ zei Tuttle. ‘Maar ik vrees dat het geen gemakkelijke tocht gaat worden. Ik wou dat ik al mijn zintuigen op vol vermogen had.’

‘Niettemin kunnen we nog snel lopen,’ zei Curanov. ‘En we hoeven niet te rusten, zoals wezens van vlees en bloed. Als we achtervolgd worden, hebben we tenminste dat voordeel.’

‘In theorie,’ zei Tuttle.

‘Daar moeten we het maar mee doen.’

Curanov overwoog bepaalde aspecten van de mythe: 7. Hij doodt; 8. Hij kan een robot overmeesteren.

In de hut, bij het spookachtige licht van hun lantaarns, klikten ze hun sneeuwschoenen aan, bevestigden hun reparatiekistjes voor noodgevallen en namen hun kaarten ter hand. Ze richtten de stralen van hun lantaarns voor zich uit en gingen dicht bij elkaar weer naar buiten.

De storm beukte op hun brede ruggen en de sneeuw deed verwoede pogingen om de robots in harde jassen van ijs te hullen.

Ze staken de open vlakte over, deels op de gok en deels op de paar bekende punten in het licht van hun lantaarns; alle drie wensten ze dat ze hun volle gezichtsvermogen hadden en dat hun radar weer functioneerde. Al gauw bereikten ze het open gedeelte tussen de bomen dat naar de helling van het dal en de terugweg naar Walker’s Watch voerde. Bij het open gedeelte bleven ze staan en staarden de donkere tunnel in die werd gevormd door de beschermende naaldbomen. Ze aarzelden om verder te gaan.

‘Er zijn zoveel schaduwen,’ zei Tuttle.

‘Schaduwen doen ons geen kwaad,’ zei Curanov.

Al vanaf het moment waarop ze in de trein naar het noorden kennis met elkaar hadden gemaakt, had Curanov steeds geweten dat hij de leidersfiguur van de groep was. Tot dusver had hij maar spaarzaam van zijn leiderschap gebruik gemaakt, maar nu moest hij het volledige commando over de twee anderen op zich nemen. Hij zette de eerste stap naar de bomen en liep de schaduwen in, op weg naar de besneeuwde helling.

Steffan volgde hem aarzelend.

Tuttle was de laatste.

Halverwege het diepste punt van het dal versmalde de tunnel tussen de bomen drastisch. De stammen sloten de robots meer in en de bomen spreidden hun takken lager. En hier, op dit smalle punt, in de diepste schaduwen, werden ze aangevallen.

Iets slaakte een luide triomfkreet. De waanzinnig klinkende stem galmde boven het onafgebroken gejammer van de wind uit.

Curanov keerde zich snel om, niet zeker uit welke richting het geluid was gekomen, en spietste de straal van zijn lantaarn tussen de boomstammen.

Achter hem schreeuwde Tuttle.

Ook Steffan had zich omgekeerd. Zijn lantaarn en die van Curanov beschenen de worstelende robot Tuttle.

‘Dit kan niet waar zijn,’ zei Steffan.

Onder de genadeloze aanval van een tweebenig wezen was Tuttle op zijn rug gevallen. Het wezen bewoog zich vrijwel op de wijze van een robot, hoewel het duidelijk een monster was. Het droeg bont, had laarzen aan en zwaaide een metalen bijl rond.

Curanov wilde te hulp komen, maar werd even opgehouden door een tweede monster van vlees dat hem een klap van achteren gaf. Het wapen trof Curanovs rug en hij viel op zijn knieën.

Curanov rolde opzij en sprong in één goed gecoördineerde beweging op. Snel keerde hij zich naar zijn aanvaller om.

Een vlezig gezicht staarde hem van vier meter afstand aan en blies stoom in de koude lucht. Het gezicht, omlijst door een kap van bont, was een bespottelijke parodie van het gezicht van een robot. De ogen waren te klein voor visuele receptoren en ze gloeiden niet. Het gezicht was niet volmaakt symmetrisch zoals het hoorde; het was ongeproportioneerd en het dampte evenals dat van de ander, terwijl het ook gevlekt was van de kou. Het blonk niet eens in het lantaarnlicht, maar toch …

… toch lag er duidelijk intelligentie in die blik. Zonder twijfel kwaadaardige intelligentie. Misschien zelfs moordlustig. Maar niettemin intelligentie.

Tot Curanovs verbazing sprak het monster tegen hem. De stem klonk diep en de taal bestond uit ronde, zachte lettergrepen, niet te vergelijken met de hardklakkende taal waarin robots tegen elkaar spraken.

Abrupt sprong het monster naar voren, slaakte een kreet en zwiepte een lang stuk metalen pijp naar Curanovs nek.

De robot danste achteruit, buiten bereik van de slag.

Het monster kwam weer op de robot af.

Curanov keek om naar de anderen en zag dat het eerste monster Tuttle bijna het bos had ingejaagd. Een derde had zich op Steffan gestort en die kon zijn eigen aanvaller nauwelijks aan.

Schreeuwend viel het wezen voor Curanov weer aan en stootte het eind van zijn pijp tegen Curanovs borst.

De robot kwam hard op de grond neer.

Het wezen sprong toe en hief zijn staaf.

Hoewel van vlees en bloed, denkt de mens … slaapt als een dier, ontlast zich, rot weg en sterft … Hij verkrijgt zijn jongen op een onmechanische wijze, hoewel zijn jongen eveneens bewustzijn en gevoelens hebben … Hij doodt … hij doodt … hij kan robots overmeesteren, hij ontmantelt ze en doet (wat?) met de onderdelen … Hij kan voorgoed gedood worden, uitsluitend met een voorwerp van hout … en indien op een andere wijze sterft hij geen echte dood, maar komt hij onmiddellijk weer in een nieuwe verschijning tot leven …

Terwijl het monster zijn wapen zwaaide, rolde Curanov opzij, sprong op en haalde uit met zijn langvingerige hand.

Het gezicht van het wezen scheurde open en er kwam bloed.

Het monster stapte verbijsterd achteruit.

De angst van Curanov was omgeslagen in woede. Hij deed een stap naar voren en sloeg weer. En nog eens. Ranselend met al zijn verminderde krachten brak hij het lichaam van het monster, doodde het tijdelijk en bespatte de sneeuw met bloed.

Curanov keerde zich om en rende naar het monster dat Steffan belaagde. Hij besprong het wezen van achteren en brak diens nek met één zware slag van zijn stalen hand.

Nadat Curanov Tuttle te hulp was geschoten en met het derde monster had afgerekend, had Tuttle een totaal vernielde arm en een verbrijzelde hand opgelopen, evenals schade aan zijn ringkabel die gelukkig niet ernstig genoeg was om zijn leven te beëindigen. Met een beetje geluk konden de drie robots de strijd overleven.

‘Ik dacht dat het met me gebeurd was,’ zei Tuttle.

Nog verbijsterd zei Steffan tegen Curanov: ‘Je hebt ze alle drie gedood!’

‘Anders hadden ze ons leven beëindigd,’ zei Curanov. Van binnen, waar ze niets van hem konden zien, verkeerde hij nog in grote onrust.

Steffan zei: ‘Maar de eerste richtlijn van het Centraal Bureau verbiedt het nemen van leven …’

‘Niet helemaal,’ bestreed Curanov. ‘De regel verbiedt het leven dat niet kan worden hersteld. Niet kan worden hersteld.’

‘Wordt hun leven dan hersteld?’ vroeg Steffan. Hij keek naar de gruwelijk verminkte lijken en begreep niet wat Curanov bedoelde.

‘Je hebt nu menselijke wezens gezien,’ zei Curanov. ‘Geloof je de mythe nu – of spot je er nog mee?’

‘Hoe kan ik ermee spotten?’

‘In dat geval,’ zei Curanov, ‘als je nu gelooft dat dergelijke monsters bestaan, moet je ook de andere dingen geloven die over hen worden verteld.’ Hij reciteerde uit zijn eigen opslaggegevens over het onderwerp: ‘Indien op een andere wijze gedood dan door een voorwerp van hout, is de mens slechts schijndood. In werkelijkheid komt hij onmiddellijk weer elders tot leven op het moment waarop hij voor zijn aanvaller neerstort, ongekwetst en in een nieuwe verschijning.’

Steffan knikte, niet bereid het argument te bestrijden.

Tuttle zei: ‘En nu?’

‘We vervolgen onze weg naar Walker’s Watch,’ zei Curanov.

‘En vertellen we daar wat we ontdekt hebben?’

‘Nee.’

‘Maar,’ zei Tuttle, ‘we kunnen ze hierheen brengen om ze de karkassen te laten zien.’

‘Kijk eens om je heen,’ zei Curanov. ‘Andere monsters bespieden ons tussen de bomen.’

Minstens tien afstotende witte gezichten loerden naar hen.

Curanov zei: ‘Ik denk niet dat ze ons nog zullen aanvallen. Ze hebben gezien wat wij kunnen en dat we geleerd hebben dat in hun geval de eerste richtlijn niet opgaat. Maar ze zullen de drie lijken ongetwijfeld weghalen en begraven als we weg zijn.’

‘We kunnen een karkas meenemen,’ stelde Tuttle voor.

‘Nee,’ zei Curanov. ‘Jouw beide handen zijn nutteloos. Steffan heeft geen beheersing over zijn rechterarm. Ik kan zo’n lijk niet in mijn eentje helemaal naar Walker’s Watch meezeulen, zeker niet met mijn verminderde vermogens.’

Tuttle zei: ‘Dus dan blijven we zwijgen over wat we hier hebben gezien?’

‘We kunnen het ons niet veroorloven als we ooit promotie willen maken,’ zei Curanov. ‘Onze enige hoop is dat we lang genoeg in een deactiveersleuf kunnen nadenken tot we weten hoe we de gebeurtenissen die we hebben gezien moeten verwerken.’

Ze raapten hun zaklantaarns op uit de sneeuw. Dicht bij elkaar vervolgden ze hun weg naar de vallei.

‘Langzaam lopen en geen angst tonen,’ waarschuwde Curanov.

Ze liepen wel langzaam, maar ze waren er niet zeker van of de griezelige wezens die in de schaduwen onder de naaldbomen gehurkt zaten, in de gaten hadden dat ze bang waren.

De hele lange nacht en een groot deel van de volgende dag liepen de drie robots door, tot ze bij de post in Walker’s Watch waren aangekomen. Tijdens hun tocht ging de sneeuwstorm liggen. Het landschap was sereen, wit en vredig. Bij beschouwing van de weidse besneeuwde velden waren ze ervan overtuigd dat het universum rationeel was. Maar één ijzig besef kon Curanov niet loslaten: Als hij in geesten moest geloven en andere aardse wezens zoals mensen, zou hij nooit meer in rationele begrippen over het universum kunnen denken.

het gloren van de dageraad

‘Zo nu en dan kun jij de grootste oen zijn die ooit bestaan heeft,’ zei mijn vrouw tegen me op de avond waarop ik mijn zoontje zijn geloof in Santa Claus had ontnomen.

We lagen in bed, maar ze was duidelijk noch in de stemming om te gaan slapen, noch om te vrijen.

Haar stem klonk scherp verwijtend. ‘Wat érg om dat een kleine jongen aan te doen!’

‘Hij is al zeven …’

‘Hij is een kleine jongen!’ zei Ellen nijdig, hoewel we zelden op boze toon tegen elkaar spraken. Over het algemeen hadden we een gelukkig en vreedzaam huwelijksleven.

Zwijgend lagen we naast elkaar. De gordijnen voor de balkondeuren op de bovenverdieping waren opengeschoven, zodat onze slaapkamer getint werd door een asbleek maanlicht. Zelfs in die vage glans, en al was Ellen bijna geheel onder de dekens verdwenen, was haar boosheid goed merkbaar aan de wrokkige, hoekige houding waarin ze lag om vooral te doen alsof ze in slaap wilde vallen.

Eindelijk zei ze: ‘Pete, je hebt een voorhamer gebruikt om de kwetsbare fantasie, een onschuldige fantasie, van een kleine jongen kapot te slaan, alleen door die obsessie van jou voor …’

‘Zo onschuldig was het niet,’ zei ik geduldig. ‘En ik lijd niet aan obsessies.’

‘Dat doe je wél,’ hield ze vol.

‘Ik geloof alleen in rationele …’

‘Ach, hou toch op.’

‘Wil je er niet eens met me over praten?’

‘Nee. Het heeft toch geen zin.’

Ik zuchtte. ‘Ik hou van je, Ellen.’

Ze zweeg lange tijd.

De wind zuchtte onder de dakrand, een oeroude stem.

Tussen de takken van een van de kersenbomen in de achtertuin kraste een oehoe zijn naam.

Eindelijk zei Ellen: ‘Ik hou ook van jou, maar soms heb ik zin om je een geweldige schop voor je kont te geven.’

Ik was boos op haar omdat ik vond dat ze niet fair tegen me deed, dat ze haar redelijkheid door minder bewonderenswaardige gevoelens liet overheersen. Nu, zoveel jaar later, zou ik er alles voor overhebben om haar te horen zeggen dat ze me een schop voor mijn kont wilde geven en dan zou ik me glimlachend voorover hebben gebogen.

Vanaf de wieg heb ik mijn zoontje Benny bijgebracht dat er geen god bestaat, onder geen enkele naam en in geen enkele verschijningsvorm, en dat religie de vluchthaven is voor mensen met een zwak karakter die de moed niet hebben om het universum naar eigen inzicht te beschouwen. Ik wilde niet dat Benny gedoopt werd, want naar mijn mening was die ceremonie een primitief inwijdingsritueel waarbij het kind wordt opgenomen in een cultus van onwetendheid, strijdig met het gezonde verstand.

Benny’s moeder, mijn vrouw Ellen, kwam uit een methodistisch milieu en was (zoals ik het zag) nog steeds besmet door de sporen van haar religieuze opvoeding. Ze vond zichzelf agnostisch, maar verder ging ze niet en ze wilde zich niet bij mijn club atheïsten voegen. Ik hield zoveel van haar dat ik het haar niet kwalijk kon nemen dat ze het onderwerp altijd vermeed. Toch koesterde ik niet anders dan minachting voor mensen die de feiten niet konden aanvaarden dat in het universum geen god of goden heersten en dat het bestaan van het mensdom doodgewoon op een biologisch toeval berustte.

Ik had een gloeiende hekel aan al die mensen die op hun knieën gingen voor een niet-bestaande ‘Heer der Schepping’: al die gereformeerden en lutheranen en katholieken en doopsgezinden en mormonen en joden en ga maar door. Ze beschikten over heel wat etiketjes, maar in principe deelden ze dezelfde gestoorde illusie.

Mijn grootste afkeer ging echter uit naar degenen die vroeger onbesmet waren gebleven door de godsdienstziekte, mensen met evenveel gezond verstand als ik, maar die van het pad der rede waren gegleden en in de afgrond van het bijgeloof terecht waren gekomen. Hun kostbaarste bezittingen – onafhankelijke geest, zelfvertrouwen, intellectuele integriteit – gaven ze op in ruil voor halfbakken, zweverige beloften van een ‘leven na de dood’ met witte toga’s en harpmuziek. De verwerping van hun vroegere niet-kerkelijke kostbare schat der verlichting stuitte me veel meer tegen de borst dan wanneer een oude vriend me zou hebben toevertrouwd dat hij opeens in de obsessieve greep van seksuele omgang met honden was geraakt en dat hij van zijn vrouw was gescheiden voor een herdersteef.

Hal Sheen, mijn compagnon met wie ik ‘Fallon & Sheen Design’ had opgericht, was eveneens trots op zijn atheïsme geweest. Als studenten waren we de beste vrienden en samen hadden we een geducht span dispuutgenoten gevormd als het onderwerp religie ter sprake kwam; het was onvermijdelijk dat ieder die in een opperwezen geloofde, ieder die het niet eens was met onze visie op het universum als een vergaarbak van onverschillige superkrachten, ieder van dat soort het betreurde kennis met ons te hebben gemaakt, want we sloopten zijn aanspraak op volwassen denken en zetten hem te kijk als het achterlijke kind dat hij was. Het was zelfs zo dat we niet altijd wachtten tot het onderwerp religie ter tafel kwam, maar dat we medeleerlingen die, naar wij wisten, ferme gelovers waren, behendig in het dispuut wisten te lokken.

Later, nadat we onze studie architectuur hadden afgesloten, wilden we met niemand anders meer samenwerken dan met elkaar, zodat we een vennootschap oprichtten. We droomden van het ontwerpen van stoere maar elegante, functionele maar fraaie gebouwen die de mensheid zouden verrukken en verbazen, die niet alleen de bewondering van onze collega’s maar van de hele wereld zouden wegdragen. En met gezond verstand, vakkennis en stugge vastberadenheid verwezenlijkten we enkele van onze doeleinden toen we nog maar beginnertjes in het vak waren. Fallon & Sheen Design, een wonderkind-onderneming, werd een brandpunt van revolutionaire vormgeving dat zowel studenten als doorgewinterde oude rotten tot enthousiasme wist te brengen.

Het belangrijkste aspect van ons overweldigend succes was dat ons atheïsme er de kern van vormde, omdat we heel bewust een nieuwe architectuur schiepen die zich niets aan religieuze inspiratie gelegen liet liggen. De meeste leken beseffen niet dat vrijwel alle bouwwerken om ons heen, met inbegrip van gebouwen die uit moderne architectonische opvattingen zijn voortgekomen, allerlei details verwerken die in principe bedoeld waren om Gods macht en de zin der religie in het leven te benadrukken. Gewelfde zolderingen bijvoorbeeld, die oorspronkelijk alleen in kerken en kathedralen werden toegepast, waren bedoeld om de blik omhoog te richten en aldus indirect de hemelse beloningen te kunnen beschouwen. Spitsbooggewelven, tongewelven, gegranuleerde gewelven, waaiergewelven, vierkantige, zeskantige en gelaagde gewelven zijn niet zomaar gewelven – ze dienden een religieus doel, als sluikreclame voor Hem en Zijn hoger gezag. Van meet af aan waren Hal en ik vastbesloten geweest géén gewelfde zolderingen, géén spitsen, géén boogramen of -deuren, ook niet het geringste uit de religie voortgekomen element in de ontwerpen van Fallon & Sheen te verwerken. Als reactie streefden we ernaar de blik juist naar beneden te richten om de mensen die in onze gebouwen kwamen door toepassing van allerlei middelen eraan te herinneren dat ze uit de aarde waren voortgekomen. Geen kinderen van een of andere god en niet meer dan intellectueel wat verder gevorderde familieleden van de mensapen.

Dat Hal zich weer tot het rooms-katholieke geloof van zijn jeugd bekeerde, kwam derhalve als een harde klap bij me aan. Op zijn zevenendertigste, toen hij in zijn vak de top had bereikt en door zijn uitzonderlijke succes de suprematie van de vrije, rationele mens boven denkbeeldige godheden overtuigend had aangetoond, vernederde hij zich aan het altaarhek, bevochtigde zijn voorhoofd en borst met dat zogenaamde wijwater en verwierp daarmee de intellectuele basis waarop zijn gehele volwassen leven tot op dat moment gebaseerd was geweest.

De verschrikking verkilde me tot in merg en been, tot diep in mijn hart. Omdat Hal Sheen me werd ontnomen, verachtte ik meer dan ooit alles wat maar met religie te maken had. Ik verdubbelde mijn inzet om ieder greintje religieuze gedachte of bijgeloof uit het leven van mijn zoontje te bannen, en ik was vastbesloten dat ik me Benny nooit zou laten afnemen door die wierook brandende, belletjes rinkelende, gebedjes prevelende, zichzelf bedottende dwazen met puddinghersens. Toen hij al heel jong verslaafd aan lezen raakte, koos ik zorgvuldig boeken voor hem uit en leidde hem af van lectuur die religie zelfs maar in de verste verte als een aanvaardbaar deel van het leven voorstelde; ik stuurde hem heel doelbewust de kant op van areligieuze leesstof die geen ongezonde fantasieën kon wekken. Toen ik merkte dat hij gefascineerd was door vampiers, spoken en het hele arsenaal van traditionele monsters, dat alle kinderen zo schijnt te intrigeren, deed ik mijn uiterste best om die belangstelling te ontmoedigen. Ik maakte het belachelijk en wees hem op de deugdzaamheid en het genoegen om je boven dergelijke kinderachtigheden te kunnen verheffen. O, ik ontzegde hem geenszins de opwinding van lekker griezelen, want daar zit in principe niets religieus in. Benny mocht wat mij betrof griezelen door daartoe bedoelde boeken over moorddadige robots te lezen, films over het monster van Frankenstein te kijken en door vergelijkbare bedreigingen die mensenwerk waren. Alleen monsters van satanische of bovennatuurlijke oorsprong weerde ik uit zijn boeken en films, want het geloof in duivelse dingen is niets anders dan een ander facet van religie, de duistere kant van godenverering.

Ik liet hem tot zijn zevende jaar in Santa Claus geloven, al had ik de nodige bedenkingen over mijn toegeeflijkheid. De legende van Santa Claus, die bij ons in Amerika met Kerstmis komt aanzetten, bevat natuurlijk christelijke elementen. De goede Sint-Nicolaas, zoals ze hem in Nederland en België noemen, waart daar zelfs verkleed als bejaarde bisschop rond. Maar Ellen stond erop dat Benny deze fantasie niet mocht worden afgenomen. Met tegenzin gaf ik toe dat het wel iets onschuldigs zou zijn, mits we ons maar strikt aan de opvatting hielden dat het puur een areligieuze aangelegenheid was die niets met de geboorte van Jezus te maken had. Voor ons was het kerstfeest een familiegebeurtenis met een gezonde hang naar materiële genoegens.

In de achtertuin van ons grote huis in Bucks County, Pennsylvania, stonden een paar kanjers van oude kersenbomen. Benny en ik zaten bij goed weer graag onder de bomen te schaken of een potje te kaarten. Onder die zware takken, die al veel bladeren hadden verloren aan de gretig losrukkende herfstwind, waren we op een ongewoon zachte dag aan het begin van oktober Uncle Wiggly aan het spelen. Benny was toen zeven jaar. Hij vroeg of ik dacht dat Santa Claus hem met Kerstmis veel moois zou schenken. Ik zei dat het nog te vroeg was om nu al aan Santa Claus te denken, waarop hij zei dat alle kinderen al aan Santa dachten en bezig waren hun verlanglijstje samen te stellen. Hij vroeg: ‘Pap, hoe wéét Santa eigenlijk of ik lief of stout ben geweest? Hij kan alle kinderen toch niet tegelijk in de gaten houden? Zeggen onze beschermengelen het tegen hem, en klikken ze over ons, of hoe zit dat nou?’

‘Beschermengelen?’ zei ik geschrokken en onaangenaam verrast. ‘Wat weet jij van beschermengelen?’

‘Nou, er wordt gezegd dat ze over ons waken en dat ze ons helpen als we in gevaar zijn. Dus toen dacht ik dat ze misschien ook over ons met Santa Claus praten.’

Een paar maanden na Benny’s geboorte had ik me in onze woonplaats aangesloten bij een groep gelijkgestemde ouders om een particuliere school te stichten waar de principes van areligieus humanisme golden; ook maar de geringste verwijzing naar enige godsdienst werd zorgvuldig uit het lesrooster gebannen. Het doel dat ons voor ogen stond was ervoor zorg te dragen dat onze kinderen in hun ontwikkeling naar volwassenheid vanuit een antikerkelijk standpunt les kregen in geschiedenis, literatuur, sociologie en ethica. Benny was op onze kleuterschool geweest en in die maand oktober, waarover ik nu bericht, zat hij in de tweede klas van de basisschool; zijn klasgenootjes kwamen allemaal uit gezinnen waar dezelfde rationele principes werden gehanteerd als bij ons thuis. Het verbaasde me te horen dat hij in zo’n milieu nog altijd onderworpen werd aan religieuze propaganda.

‘Wie heeft je over beschermengelen verteld?’

‘O, een paar kinderen.’

‘Geloven ze in die engelen?’

‘Ja. Dat denk ik wel.’

‘Geloven ze ook in toverfeeën?’

‘Tjees. Nee, hoor.’

‘Waarom geloven ze dan wél in beschermengelen?’

‘Die hebben ze op de televisie gezien.’

‘O ja?’

‘Het was een programma dat ik van jou niet mocht zien.’

‘En omdat ze het op de televisie hebben gezien, denken ze zeker dat het waar is?’

Benny haalde zijn smalle schoudertjes op en verschoof zijn fiche vijf hokjes op het Uncle Wiggly-bord.

Ik ben van mening dat de populaire cultuur, vooral de televisie, een ware beproeving is voor alle rationeel denkende en goedwillende ouders – niet in de laatste plaats omdat die cultuur een breed scala aan religieus bijgeloof verspreidt. Onvermijdelijk oefent ze door de aanslag op ieder aspect van ons leven een sterk nadelige invloed uit. Boeken en films zoals The Exorcist en tv-programma’s over beschermengelen kunnen ook de ijverigste opvoeders, die hun best doen om een kind in een sfeer van onbezoedelde rationaliteit groot te brengen, tot wanhoop drijven.

De bijna zomers warme oktoberbries was niet stevig genoeg om ons spel van de tuintafel te vegen, maar blies Benny’s fijne bruine haar teder in de war. Zittend op een kussentje op zijn eikenhouten stoel om ver genoeg boven het tafelblad uit te komen, zag hij er zo klein en kwetsbaar uit. Als zijn liefhebbende vader wilde ik de allerbest denkbare toekomst voor hem, en ik voelde me steeds kwader worden. Mijn woede was niet tegen Benny gericht, maar jegens de volwassenen die vanuit een verwrongen filosofie intellectueel en emotioneel zo gestoord waren dat ze een onschuldig kind met religieuze propaganda bestookten.

‘Benny, hoor eens,’ zei ik. ‘Er zijn geen beschermengelen. Ze bestaan niet. Dat verhaal maakt deel uit van één lelijke grote leugen, verteld door mensen die je willen laten denken dat je niet zélf verantwoordelijk bent voor je eigen succes in het leven. Ze willen dat je gelooft dat de slechte dingen in je leven het gevolg zijn van je zonden en dus je eigen schuld zijn, en dat je alle mooie dingen krijgt door wat ze de gratie Gods noemen. Het is een manier om je onder de duim te houden. Daar draait het in die winkel allemaal om: een middel om je te kunnen onderdrukken.’

Hij knipte met zijn oogleden. ‘Grátis?’

Nu was het mijn beurt om verbaasd te zijn. ‘Hè?’

‘Wát is gratis? Zeg je dat ik alle mooie dingen in de winkel van mevrouw Keever gratis krijg? En gaat ze me met haar duim onder mijn middel drukken?’ Hij giechelde. ‘En je weet dat ik niet tegen kietelen kan! Pap, wat ben je toch ook een rare!’

Hij was nota bene pas zeven jaar en daar zat ik ernstig tegen hem te oreren over de onderdrukkende aard van elke vorm van religie, alsof we twee intellectuelen waren die in een literair café een kopje koffie dronken. Ik schaamde me vanwege het besef dat ik me zo dwaas kon aanstellen. Ik schoof het Uncle Wiggly-bord opzij en deed nog harder mijn best om hem duidelijk te maken waarom het geloof in zulke onzin als beschermengelen geen onschuldige flauwekul was, maar een weloverwogen stap naar intellectuele en emotionele slavernij van een bijzonder verderfelijk soort. Toen hij afwisselend verveeld, niet begrijpend, verlegen en totaal verbijsterd scheen – maar geen moment geestelijk verlicht – raakte ik zo gefrustreerd dat ik er eindelijk toe kwam (en ik geneer me nu het te moeten toegeven) hem zijn geloof in Santa Claus af te nemen.

Opeens werd me duidelijk dat ik Benny niet langer kon toestaan in die Santa Claus-fantasie te geloven. Als ik het wel door de vingers zag, zou ik het onkruid van het irrationele zaaien dat ik nu juist zo vastberaden bij hem wilde uitroeien. Hoe had ik zo stom kunnen zijn om te denken dat het kerstfeest best in een niet-kerkelijke geest kon worden gevierd, zonder daarbij de kans te lopen verstrikt te raken in de christelijke traditie die per slot van rekening de grondslag van het feest was? Nu begreep ik dat het versieren van de kerstboom in de huiskamer met ‘engelenhaar’ en het krijgen van door Santa Claus in kousen en sokken gestopte geschenken, gepaard gaand met kerststalletjes, ‘kindjewiegen’ in de kerk, op trompetjes blazende plastic engeltjes en andere warenhuisrommel, bij Benny de stellige indruk hadden gevestigd dat het religieuze aspect van het feest even belangrijk was als het materiële; daarom waren de verhalen over beschermengelen en al die andere idioterie over zonde en zieltjes redden bij hem in vruchtbare aarde gevallen.

Onder de zware takken van de kersenbomen, in een milde herfstwind die ons alweer langzaam naar een volgend kerstfeest blies, vertelde ik Benny de waarheid over Santa Claus en legde hem uit dat hij zijn kerstcadeautjes van zijn moeder en mij kreeg. Hij protesteerde dat hij heus wel kon bewijzen dat Santa Claus echt bestond: de koekjes en de melk die hij ’s avonds voor de vrolijke dikkerd had neergezet, waren de volgende morgen verdwenen. Ik verklaarde hem dat de trek in koekjes van Santa Claus in werkelijkheid die van mij was en dat de melk – die ik niet lust – altijd door de gootsteen werd gegoten. Stap voor stap en genadeloos, maar in mijn ogen met vriendelijke en liefdevolle hand, beroofde ik hem van zijn geloof in die zogenaamde sprookjesachtige sfeer van het kerstfeest. Ik liet er geen twijfel aan bestaan dat al dat Santa Claus-gedoe goed bedoeld maar niet waar was. Bedrog, derhalve.

Hij luisterde zonder verder protest en na mijn verhaal zei hij dat hij slaap had en naar bed wilde. Hij wreef zich in zijn ogen en geeuwde nadrukkelijk. Hij had geen belangstelling meer voor Uncle Wiggly en liep regelrecht het huis in en naar zijn kamer.

Het laatste wat ik onder de kersenbomen tegen hem had gezegd was dat geestelijk sterke, evenwichtige mensen geen behoefte hadden aan denkbeeldige vrienden zoals Santa Claus en beschermengelen. ‘De enigen op wie je altijd kunt rekenen ben jezelf, je vrienden en familieleden, Benny. Als je iets in je leven wilt, ga je het niet aan Santa Claus vragen, en ervoor bidden doe je al helemaal niet. We krijgen het alleen door het te verdienen – of omdat je beloond wordt door de edelmoedigheid van vrienden en familieleden. Er is geen enkele reden om iets te wénsen of ervoor te bidden.’

Drie jaar later, toen Benny stervende aan botkanker in het ziekenhuis lag, begreep ik voor het eerst waarom mensen de noodzaak voelen om in God te geloven en troost te zoeken in het gebed. Ons leven wordt soms bepaald door enorme tragedies die zo zwaar te dragen zijn dat de verleiding inderdaad groot is om als reactie op de wreedheden van de wereld naar mystieke antwoorden te zoeken.

Ook als we kunnen aanvaarden dat onze dood definitief is en dat de ziel de ontbinding van het lichaam niet verlaat, kunnen we de gedachte niet verdragen dat onze kinderen, indien jong door de dood getroffen, eveneens gedoemd zijn niet vanuit deze wereld in een hiernamaals te komen. Kinderen zijn zo bijzonder, dus hoe kan het dan mogelijk zijn dat ze volledig worden weggevaagd alsof ze nooit hebben bestaan? Ik heb atheïsten gekend die, hoewel ze religieus gedoe verachtten en niet tot een gebed in staat waren, niettemin de naam van God aanriepen ten behoeve van een ernstig ziek kind, om tot de ontdekking te komen – soms tot hun grote verlegenheid maar dikwijls met diepe spijt – dat hun levensvisie geleid heeft tot de dwaasheid van het smeken om goddelijke bemiddeling.

Toen bij Benny botkanker werd geconstateerd, verloor ik mijn overtuiging niet. Niet één keer tijdens die rampspoed heb ik mijn principes verloochend door God in tranen aan te roepen. Ik was dapper, onschokbaar, stoïcijns en vastberaden om de zware last te dragen, ook al waren er momenten dat ik mijn hoofd onder die last boog en mijn schouderbotten leken te breken en bezwijken onder een berg van verdriet.

Op die oktoberdag toen Benny nog pas zeven jaar oud was, zat ik hem onder de kersenbomen na te kijken toen hij naar zijn kamer ging om te slapen. Ik wist nog niet hoe ernstig mijn principes en mijn zelfvertrouwen in de nabije toekomst op de proef zouden worden gesteld. Ik was er trots op dat ik mijn zoon had bevrijd van zijn Santa Claus-fantasietjes die met het kerstfeest te maken hadden, en ik was er heel zwaarwichtig zeker van dat er een tijd zou komen dat de volwassen geworden Benny me uiteindelijk dankbaar zou zijn voor de strenge rationele opvoeding die ik hem had gegeven.

Toen mijn compagnon Hal Sheen me vertelde dat hij in de schoot der rooms-katholieke Kerk was teruggekeerd, dacht ik eerst dat hij me voor het lapje hield. In een hotelbar dicht bij ons architectenbureau zaten we na werktijd een borrel te drinken; ik verkeerde nog in de mening dat we een grote opdracht, die Hal had binnengehaald, zouden vieren. ‘Ik moet je iets bijzonders vertellen,’ had hij ’s morgens cryptisch tegen me gezegd. ‘Laten we er om zes uur in het Regency een glaasje op nemen.’ Maar in plaats van me te zeggen dat we waren uitverkoren om een gebouw te ontwerpen dat wederom een hoofdstuk zou toevoegen aan de legendarische geschiedenis van Fallon & Sheen, zei Hal dat hij, na een jaar innerlijke strijd, zijn atheïsme als een beschimmelde cocon had afgelegd en zich weer met gretige vleugelslag in het rijke roomse leven had gestort. Ik moest lachen en wachtte op de clou. Maar hij glimlachte op een wijze die aangaf dat er iets uitzonderlijks was – misschien medelijden met mij – en daaruit maakte ik op dat hij het doodernstig bedoelde.

Ik redetwistte met hem, eerst rustig, daarna niet meer zo rustig. Ik bespotte zijn aanspraak op de herontdekking van de hemel en probeerde hem beschaamd te doen staan dat hij zijn intellectuele waardigheid prijsgaf.

‘Ik ben tot de conclusie gekomen dat iemand zowel intellectueel als een gelovige christen, jood of boeddhist kan zijn,’ zei Hal, met irritant aandoende zelfbeheersing.

‘Onmogelijk!’ Ik gaf met mijn vuist een ram op ons tafeltje, om mijn afwijzing van zijn warhoofdige bewering te onderstrepen. Onze glazen rinkelden ervan en een ongebruikt asbakje viel bijna op de grond, waardoor andere barbezoekers onze kant op keken.

‘Denk eens aan Malcolm Muggeridge,’ zei Hal. ‘Of aan C.S. Lewis. Of aan Isaac Singer. Twee christenen en een jood – én alle drie onbetwistbaar intellectuelen.’

‘Moet je jezelf toch eens horen!’ zei ik ontsteld. ‘Hoe dikwijls zijn anderen niet met die namen – en andere namen – op de proppen gekomen als jij en ik met hen in debat gingen over de intellectuele suprematie van het atheïsme, en dan steunde je me altijd als ik aantoonde wat een volslagen dwazen de Muggeridgen en Lewissen en Singers van deze wereld eigenlijk zijn!’

Hij haalde de schouders op. ‘Ik heb het bij het verkeerde eind gehad.’

‘Zomaar, pats boem, zeker?’

‘Nee, niet zomaar, pats boem. Laat me een beetje in mijn waarde, Pete. Ik heb een jaar aan lezen en erover nadenken besteed. Ik heb me met kracht verzet tegen de drang om tot het geloof terug te keren, en toch heb ik me laten overhalen.’

‘Door wie? Welke zieltjes winnende geestelijke …’

‘Nee, het is niet door een bepaald iemand gekomen. Het lag uitsluitend aan een innerlijke strijd, Pete. Alleen ik weet hoe ik op het gespannen koord heb gebalanceerd.’

‘Wat heeft je aan het balanceren gebracht?’

‘Tja, mijn leven is al een paar jaar een grote leegte …’

‘Léégte? Man, je bent jong en gezond! Je bent getrouwd met een intelligente en mooie vrouw. Je staat aan de top van ons vak, je wordt bewonderd om het verfrissende elan van je visie op de architectuur, en je bulkt van het geld! Noem je dat een leeg leven?’

Hij knikte. ‘Leeg, ja. Maar ik begreep niet waarom. Zoals jij daarnet hebt gedaan, telde ik alles wat ik heb bij elkaar op en het kwam me voor dat ik toch bij de meest geslaagde en tevreden mensen van de wereld zou moeten behoren. Maar ik voelde me hol vanbinnen en voor elk nieuw project dat we aanpakten kreeg ik steeds minder belangstelling. Geleidelijk ging ik beseffen dat alles wat ik had opgebouwd, en wat ik misschien in de toekomst nog verder zou opbouwen, me niet bevredigde omdat al die verworven dingen niet blijvend zijn. O, jazeker, een gebouw van ons staat misschien wel tweehonderd jaar overeind, maar een paar eeuwen zijn niet meer dan een korreltje in de zandloper van de tijd. Bouwwerken van steen en staal en glas zijn geen blijvende monumenten. Het zijn geen getuigenissen van de uitzonderlijke geest van de mens, zoals wij vroeger dachten. Integendeel zelfs: ze herinneren ons eraan dat ook de machtigste bouwwerken vergankelijk zijn, dat zelfs onze grootste prestaties snel kunnen worden weggevaagd door aardbevingen, oorlogen en vloedgolven, of eenvoudig door het trage knagen van duizend jaar zon en wind en regen. Wat heeft het derhalve voor zin?’

‘De zin ervan is,’ bracht ik hem nijdig aan zijn verstand, ‘dat we door het construeren van die bouwwerken, door het scheppen van betere en mooiere gebouwen, het leven van onze medemens verbeteren en anderen aansporen om op eigen initiatief naar hogere doelen te streven – en dat we dan gezamenlijk een betere toekomst voor het gehele menselijke ras mogelijk maken.’

‘Jawel, maar met welk doel?’ drong hij aan. ‘Als er geen leven na de dood is, als ieders bestaan uiteindelijk in het graf eindigt, dan is het collectieve lot van het mensdom precies hetzelfde als dat van het individu: dood, leegte, duisternis, het niets. Uit niets komt niets voort. Je kunt geen edel, hoger doel voor het gehele mensdom nastreven als je de individuele geest geen hoger doel geeft.’ Hij hief zijn hand om mijn tegenwerping te stuiten. ‘Ik weet het, ik weet het. Je hebt de nodige bezwaren tegen die opvatting. Ik heb je op dat punt in talloze debatten gesteund. Maar dat doe ik nu niet meer, Pete. Ik geloof dat er wel degelijk een hoger doel in het leven is dan gewoon bestaan. En als ik dat niet dacht, zou ik ons bureau meteen verlaten en de rest van mijn leven de beest gaan uithangen in de luttele kostbare jaren die me nog resten. Maar nu ik geloof dat er zoiets als een ziel bestaat en dat die ziel mijn lichaam overleeft, kan ik voor Fallon & Sheen blijven werken omdat dat nu eenmaal mijn lot is, en dat houdt weer in dat dit werk zinvol kan zijn. Ik hoop dat je mijn standpunt kunt aanvaarden. Ik ga je niet zitten bekeren. Dit is de eerste en laatste keer dat je me over mijn geloof hoort praten, want ik respecteer jouw recht om niét te geloven. Ik weet zeker dat we op de oude voet kunnen doorgaan.’

Maar dat was niet het geval.

Ik bleef van mening dat godsdienst een afstotelijk degeneratieverschijnsel van de zieke geest was en ik voelde me daarna in Hals gezelschap niet meer op mijn gemak. Ik deed nog wel of we dikke vrienden waren, dat er niets tussen ons was veranderd, maar ik bespeurde dat hij niet meer dezelfde was als de man die ik vroeger had gekend.

Bovendien begon de herbekering van Hal onvermijdelijk invloed uit te oefenen op zijn voortreffelijke architectonische visie. Er verschenen gewelfde zolderingen en boogramen op zijn tekentafel. Zijn nieuwe ontwerpen noodden de blik en de geest van de beschouwer opwaarts naar de hemelen. Deze verandering van opvatting werd door bepaalde cliënten verwelkomd en zelfs geprezen door critici in toonaangevende kranten, maar ik kon me er niet mee verenigen, omdat hij onze opvatting over architectuur waarin de mens centraal staat – en die nu juist het kenmerk van onze originaliteit was – helemaal losliet. Veertien maanden na zijn omhelzing van het rooms-katholieke geloof verkocht ik mijn aandeel in de firma aan hem en begon mijn eigen bureau, van zijn invloed bevrijd.

‘Hal,’ zei ik bij ons laatste gesprek, ‘ook in de tijd toen je nog atheïst was, heb je kennelijk nooit ingezien dat je helemaal geen angst hoeft te hebben voor het niets aan het eind van je leven, en dat je je er ook niet tegen moet verzetten. Je accepteert het met spijt als een onafwendbaar feit … of je heet het welkom.’

Zelf heette ik het onafwendbare feit welkom, omdat het me een bevrijdend gevoel gaf dat ik me niet om het hiernamaals hoefde te bekommeren. Als atheïst kon ik me nu volledig richten op het genieten van de goede dingen die déze wereld me te bieden had – de énige bestaande wereld.

Op de avond van de dag waarop ik Benny zijn geloof in Santa Claus had ontnomen, de avond waarop we ieder aan een kant in ons grote hemelbed in onze maanverlichte slaapkamer lagen en Ellen tegen me zei dat ze me wel een schop voor mijn kont kon geven, zei ze ook: ‘Pete, je hebt me een heleboel over je jeugd verteld en ik heb je ouders natuurlijk goed leren kennen, dus ik weet wel zo’n beetje wat het voor je geweest moet zijn om in die enge sfeer te moeten opgroeien. Ik snap best waarom je op hun religieuze fanatisme hebt gereageerd door het atheïsme in je armen te sluiten. Maar soms … soms laat je je meeslepen. Je stelt je er niet tevreden mee om areligieus te zijn, maar je wilt jouw filosofie zó verdomd graag koste wat kost aan iedereen opdringen dat je je soms precies hetzelfde als je ouders gedraagt … maar in plaats van God te verkopen, verkoop jij de goddeloosheid.’

Ik ging rechtop zitten en staarde neer op haar diep onder de dekens weggedoken gestalte. Ze lag met haar rug naar me toe, dus ik kon haar gezicht niet zien. ‘Dat is gewoon gemeen wat je zegt, Ellen.’

‘Het is de waarheid.’

‘Ik ben helemaal niet zoals mijn ouders. Integendeel. Ik ram er bij Benny het atheïsme niet in, zoals mijn ouders bij mij geprobeerd hebben met God.’

‘Wat je hem vandaag hebt aangedaan, was even erg als slaan.’

‘Ellen, alle kinderen vernemen uiteindelijk de waarheid over Santa Claus. Sommigen nog veel eerder dan Benny.’

Nu keerde ze zich naar me om en het was licht genoeg in de kamer om de boosheid op haar gezicht af te lezen, maar helaas niet genoeg om de liefde te bespeuren die, naar ik wist, eveneens aanwezig was.

‘Natuurlijk,’ zei ze. ‘Ze krijgen op zeker moment allemaal te horen dat Santa Claus niet bestaat, maar het is verdomme toch niet noodzakelijk dat hun fantasie door hun eigen vader de bodem wordt ingeslagen!’

‘Ik héb niks de bodem ingeslagen! Ik heb hem met redelijke argumenten overtuigd.’

‘Hij is toch geen student in een debatingclub?’ zei ze. ‘Een zevenjarig kind kun je niet met redelijke argumenten om de oren slaan. Op die leeftijd zijn ze alleen maar emotie. Ze willen alleen maar liefde. Pete, toen hij vanmiddag binnenkwam nadat je met hem in de tuin had gepraat, ging hij regelrecht naar zijn kamer en toen ik een uurtje later bij hem ging kijken, zat hij nog te huilen.’

‘Oké, oké,’ zei ik.

‘Te húílen!’

‘Ja, ja, ik voel me ellendig.’

‘Mooi. Dat siert je tenminste.’

‘En ik geef toe dat ik het beter had moeten aanpakken, het tactvoller had moeten doen.’

Ze keerde zich weer van me af en zweeg.

‘Maar ik heb niets verkéérds gedaan,’ zei ik. ‘Ik bedoel dat het een grote fout van me was om te denken dat we het kerstfeest op een strikt onkerkelijke wijze konden vieren. Onschuldige fantasietjes leiden soms tot dingen die niet zo onschuldig zijn.’

‘Ach, hou toch op,’ zei ze weer. ‘Hou je mond en ga slapen voordat ik vergeet dat ik nog van je hou.’

De vrachtwagenchauffeur die Ellen doodreed had geprobeerd wat meer te verdienen om een boot te kunnen bekostigen. Hij was sportvisser met als grootste liefhebberij zware werphengels zoals die gebruikt worden bij zeevissen; om een boot te kopen moest hij harder werken. Hij slikte amfetaminen om zijn ogen te kunnen openhouden. Zijn truck was een Peterbilt, het grootste model van dat merk. Ellen reed in haar blauwe bmw. Het was een frontale botsing, en hoewel het onderzoek uitwees dat ze geprobeerd had een ontwijkmanoeuvre te maken, had ze geen schijn van kans gehad.

Benny was volkomen verbijsterd. Ik schoof al mijn werk opzij en bleef de hele maand juli thuis aan zijn zijde. Hij had behoefte aan veel omhelzingen, geruststellingen en enige leiding met vriendelijke hand naar het aanvaarden van de tragedie. Zelf was ik er ook allerberoerdst aan toe, want Ellen had veel meer voor me betekend dan alleen als echtgenote en minnares. Ze had ook altijd de scherpste kritische beoordelingen van mijn werk geleverd en ze was mijn grootste heldin, mijn beste vriendin en mijn enige echte vertrouwelinge. ’s Avonds, alleen in de slaapkamer die we hadden gedeeld, drukte ik mijn gezicht in het kussen waarop haar hoofd had gerust, rook ik nog een zweem van haar geur en huilde; ik kon er wekenlang niet toe komen haar kussensloop te laten wassen. Maar ten opzichte van Benny wist ik me meestal groot te houden om een voorbeeld van zelfbeheersing en kracht te zijn waaraan hij zo intens behoefte had.

Ik wilde Ellen niet laten begraven. Ik koos voor crematie en haar as werd op de golven van de zee uitgestrooid.

Een maand later, op de eerste zondag van augustus, toen we bedroefd en met grote tegenzin een begin met de aanvaarding van haar dood hadden gemaakt, kregen we bezoek van veertig à vijftig vrienden en kennissen. We hielden een stille nagedachtenis van Ellen, een volkomen areligieuze aangelegenheid, zonder het minste spoor van verwijzing naar kerkdiensten. Daarna verzamelden we ons op de patio bij het zwembad en verschillende vrienden traden uit de kring naar voren om amusante herinneringen aan Ellen op te halen en te vertellen wat een grote betekenis ze in hun leven had gehad.

Tijdens die bijeenkomst hield ik Benny dicht naast me, want ik wilde hem duidelijk maken dat zijn moeder ook door heel wat anderen dan wij tweeën werd bemind, en dat haar bestaan op meer mensen een positieve invloed had gehad. Hij was pas acht jaar, maar hij scheen aan de bijeenkomst de troost te ontlenen die mij voor ogen had gestaan. Toen hij hoorde hoe zijn moeder werd geprezen, kon hij zijn tranen niet bedwingen, maar nu zag ik iets meer dan alleen verdriet op zijn gezicht en in zijn blik; hij was nu ook heel trots op haar, had gelachen om een paar poetsen die ze haar vrienden en vriendinnen had gebakken en die nu werden opgehaald, en het intrigeerde hem te horen dat er aspecten aan haar waren geweest waarvan hij tot dusver geen weet had gehad. Op den duur zouden andere gevoelens over haar zijn verdriet wel verminderen en hem helpen zijn verlies te dragen.

De dag na de herdenkingsbijeenkomst stond ik vroeg op. Op zoek naar Benny trof ik hem aan onder een van de kersenbomen in de achtertuin. Hij had zijn knieën tegen zijn borst opgetrokken en hield zijn armen om zijn benen geslagen. Ons huis stond op een helling van een weids dal en hij zat naar de overkant te staren, al kwam het me voor dat hij naar iets keek dat veel verder lag.

Ik ging naast hem zitten. ‘Hoe gaat-ie?’

‘Goed,’ zei hij.

We zwegen enige tijd. De boombladeren boven ons ritselden. De schitterende wit-roze kersenbloesem van het voorjaar was natuurlijk allang verdwenen en de takken hingen vol rijpende groene kersentrosjes. Het was een warme dag en de bomen wierpen een weelde aan koele schaduw.

Eindelijk zei hij: ‘Pap?’

‘Hmmm?’

‘Vind je het goed dat …’

‘Wat?’

‘Ik weet wat je ervan vindt …’

‘Waarvan?’

‘Nou, dat er geen hemel bestaat en geen engelen en zo.’

‘Dat is niet wat ik ervan vind, Benny. Het is zo.’

‘Ja, eh … maar toch, als je het goedvindt, stel ik me voor dat mammie in de hemel is met vleugels en alles.’

Een maand na haar dood verkeerde hij nog steeds in een labiele emotionele toestand. Het zou maanden, zo niet jaren duren voordat hij er helemaal overheen was gekomen. Ik was dus niet van plan om hem meteen met een van mijn vaste argumenten over de dwaasheid van het religieuze geloof te attaqueren. Ik zweeg even en zei toen: ‘Tja, laat me er een paar minuutjes over nadenken, goed?’

We zaten naast elkaar over het dal uit te kijken. Geen van beiden hadden we veel belangstelling voor het landschap aan onze voeten. Ik zag Ellen voor mijn geestesoog zoals ze een jaar geleden op Onafhankelijkheidsdag was geweest: in een wit shortje en een geel bloesje deed ze stralend en lachend, schaterend zelfs, mee toen Benny en ik een frisbee naar elkaar toe gooiden. Ik wist niet wat Benny in gedachten zag, maar ik vermoedde dat hij boordevol kleurige fantasieën zat over de religieuze voorstelling van ‘de hemel’, waar engeltjes met stralenkransjes een gouden wenteltrap naar een gouden troon bestegen.

‘Ze kan toch niet zomaar opgehouden zijn met leven,’ zei hij na een poosje. ‘Daar was ze veel te lief voor. Ze moet … ergens zijn.’

‘Maar zo is het ook, Benny. Ze is inderdaad ergens. Je moeder leeft in jou voort. Om te beginnen zit ze in je genen. Je weet nog niet wat genen zijn, maar je hébt ze: haar haar, haar ogen … En omdat ze een goede vrouw was die je de juiste waarden in het leven heeft geleerd, word jij ook een goed mens, en omdat je zelf ooit kinderen zult hebben, leeft je moeder ook in jouw kinderen voort en in hun kinderen. Je moeder leeft bovendien voort in onze herinnering en in die van haar vrienden en vriendinnen. Omdat ze voor veel mensen zo hartelijk was, worden die mensen een klein beetje door haar hartelijkheid beïnvloed. Nu en dan denken ze aan haar en door je moeder zijn ze dan weer een beetje aardiger tegen andere mensen en dat gaat zo door en door.’

Hij luisterde ernstig, hoewel ik vermoedde dat de opvatting over onsterfelijkheid in de vorm van bloedverwantschap en die in de vorm van moreel goede betrekkingen met anderen hem boven zijn pet gingen. Ik probeerde een manier te bedenken om er zo’n draai aan te geven dat een kind het kon begrijpen.

Maar hij zei: ‘Nietwaar. Dat is niet genoeg. Het is fijn dat een heleboel mensen aan haar blijven denken. Maar het is niet genoeg. Ze moet ergens zijn. Niet alleen de herinnering aan haar. Ze moet zélf voortleven. Dus als je het goedvindt, denk ik dat ze in de hemel is.’

‘Nee, dat vind ik niet goed, Benny.’ Ik sloeg mijn arm om hem heen. ‘Wat je het beste kunt doen, jongen, is je gezonde verstand gebruiken en altijd de onaangename waarheid onder ogen zien …’

Hij schudde zijn hoofd. ‘Ze is er gewoon, pap. Ze is niet opgehouden met leven. Ze is ergens. Dat weet ik. En ze is gelukkig.’

‘Benny …’

Hij stond op en tuurde omhoog naar de takken. ‘Kunnen we al gauw kersen eten?’

‘Benny, ga nu niet over iets anders beginnen. We …’

‘Zullen we met de auto lekker naar het restaurant van mevrouw Foster in de stad gaan om daar te lunchen? Hamburgers, en frites, en cola, en dan een kersenvlaai toe?’

‘Benny …’

‘Mag het? Mag het?’

‘Goed dan. Maar …’

‘Wie niet rijdt die staat stil!’ riep hij en rende vrolijk lachend om zijn eigen grapje naar de garage.

In de loop van het volgende jaar werd Benny’s halsstarrige weigering om zijn moeder niet als overleden te beschouwen eerst hinderlijk, daarna vervelend en vervolgens heel irritant. Als hij ’s avonds naar bed ging, praatte hij de hele tijd over haar, wachtend tot de slaap kwam en in het vertrouwen dat ze hem kon horen. Nadat ik hem had ingestopt, welterusten had gekust en zijn kamer had verlaten, gebeurde het geregeld dat hij uit bed stapte, ernaast knielde en bad dat zijn moeder gelukkig en veilig mocht zijn waar ze nu verbleef.

Een paar keer hoorde ik hem bij toeval bidden. Bij andere gelegenheden bleef ik stil in de gang staan nadat ik zijn kamer had verlaten, en zodra hij dacht dat ik naar beneden was gegaan, vernederde hij zich voor God, hoewel hij niet meer van God kon weten dan wat hij stiekem op de televisie had gezien, of had opgepikt van een of andere popcultuur die ik niet had kunnen traceren.

Ik nam mij vastbesloten voor te wachten tot zijn kinderlijk geloof vanzelf ophield als hij tot het besef was gekomen dat God hem nooit antwoord zou geven. Met het verstrijken van de tijd, zonder dat hem een wonderbaarlijk teken werd gegeven dat zijn moeders ziel de dood had overleefd, zou Benny gaan inzien dat alles wat ik hem over godsdienst had geleerd waar was, en uiteindelijk zou hij dan zonder protest terugkeren naar het rijk der rede, waar ik heel geduldig een plaats voor hem had vrijgehouden. Ik wilde hem niet vertellen dat ik zijn gebedjes had afgeluisterd, en hem ook niet dwingen over de kwestie te spreken, want ik begreep wel dat hij zich in reactie op een te streng vertoon van vaderlijk gezag waarschijnlijk nog steviger zou vastklampen aan zijn irrationele droom van een eeuwig leven na de dood.

Maar na vier maanden, toen zijn avondlijke conversaties met zijn moeder en met God nog niet waren opgehouden, kon ik zelfs gefluisterde gebeden niet langer in mijn huis tolereren, want hoewel ik ze zelden hoorde, wist ik dat hij dat deed, en de wetenschap dat hij het deed maakte me al even hels als het afluisteren van ieder gefluisterd woord. Ik confronteerde hem ermee. Ik hield bij veel gelegenheden lange redelijke gesprekken met hem, bestreed zijn opvatting, smeekte hem zijn gebeden achterwege te laten. Ik probeerde de straf-en-beloningmethode: hij kreeg geknor als hij uiting gaf aan enig religieus gevoel, en een aai over de bol bij de minste areligieuze opmerking, ook al deed hij het zonder erbij te denken en ondanks het feit dat ik hem het voordeel van de twijfel gaf wat betrof vermeende (a)religiositeit. Hij kreeg weinig beloningen en veel straf.

Natuurlijk sloeg ik hem niet en ik gaf hem op geen enkele andere wijze lijfstraf. Dat strekt me tenminste nog tot eer. Ik deed geen enkele poging God uit Benny te slaan, zoals mijn ouders tevergeefs hadden geprobeerd God in mij te rammen.

Toen het allemaal geen spat had geholpen, ging ik met Benny naar een psychiater, doctor Gerton. ‘Benny heeft er grote moeite mee de dood van zijn moeder te accepteren,’ vertelde ik doctor Gerton. ‘Hij is er geestelijk … niet tegen bestand. Ik maak me grote zorgen om hem.’

Nadat Benny in twee weken drie keer een gesprek met de psychiater had gehad, belde doctor Gerton me op met de mededeling dat Benny niet meer bij hem hoefde te verschijnen. ‘Het komt allemaal best goed, meneer Fallon. U hoeft u volstrekt geen zorgen om hem te maken.’

‘Maar dan vergist u zich,’ wierp ik tegen. ‘Hij dient psychoanalytisch te worden behandeld. Hij is er nog steeds niet tegen opgewassen.’

‘Meneer Fallon, dat heeft u me al eerder verteld, maar ik kan geen enkele duidelijke verklaring van u krijgen welke gedragsuiting van de jongen u nu eigenlijk een bewijs acht van het feit dat hij er niet tegen opgewassen zou zijn. Wat dóét Benny dan waar u zo over inzit?’

‘Hij bidt,’ zei ik. ‘Hij vraagt aan God om zijn moeder te bewaren. En hij praat tegen zijn moeder alsof ze hem in levenden lijve hoort. Iedere avond praat hij met haar.’

‘Maar meneer Fallon, als dat alles is waar u zo over inzit, dan kan ik u verzekeren dat u zich helemaal geen zorgen hoeft te maken. Met zijn overleden moeder praten, voor haar bidden, dat is volstrekt normaal en …’

‘Iedere avond!’ herhaalde ik.

‘Tien keer per dag zou nog niet zorgwekkend zijn. Daar is echt helemaal niets abnormaals aan. Met God over zijn moeder praten, met zijn moeder in de hemel praten … het is gewoon een psychologisch mechanisme waardoor hij langzaam kan wennen aan het feit dat ze niet meer bij hem op deze wereld is. Het is volkomen normaal.’

Ik moet bekennen dat ik mijn stem verhief. ‘In dit huis is het niet volkomen normaal, doctor Gerton!’ schreeuwde ik. ‘Wij zijn atheïsten!’

Hij zweeg even en zuchtte toen. ‘Meneer Fallon, u moet in gedachten houden dat uw zoon méér is dan alleen uw zoon. Hij is een mens met het recht op een eigen mening. Weliswaar nog maar een klein ventje, maar niettemin een mens. U kunt hem niet als uw eigendom beschouwen, of als een ongevormde geest die kan worden omgebogen tot …’

‘Ik heb het grootste respect voor het individu, doctor Gerton. Veel meer respect dan die gebedenprevelaars die hun medemensen veel lager aanslaan dan hun gefantaseerde heer daar in de lucht.’

Zijn stilzwijgen duurde langer dan de eerste keer. Eindelijk zei hij: ‘Goed. Dus dan zult u ongetwijfeld begrijpen dat er geen enkele garantie bestaat dat de zoon in alle opzichten hetzelfde denkt als de vader. Hij behoort zijn eigen opvattingen en wensen te hebben. En wederzijdse opvattingen over religie kunnen ertoe leiden dat het meningsverschil tussen u beiden in de loop der jaren eerder groter dan kleiner wordt. Het kan in dit geval niet alléén een psychologisch mechanisme zijn dat hij gebruikt om aan de dood van zijn moeder te wennen. Het kan ook het begin van een levenslange religieuze overtuiging blijken. U moet althans met die mogelijkheid rekening houden.’

‘Dat wil ik absoluut niet,’ zei ik.

Zijn derde stilzwijgen duurde nog langer. Toen zei hij: ‘Meneer Fallon, ik hoef Benny niet meer beroepshalve te spreken. Ik kan niets voor hem doen, omdat er helemaal niets is waarvoor hij mij nodig zou hebben. Maar misschien kan ik u aanraden zélf eens naar een psychiater te gaan.’

Ik verbrak de verbinding.

In de zes maanden na dat telefoongesprek wond ik me voortdurend over Benny op; hij bleef me erg teleurstellen, omdat hij zijn fantasie over het hiernamaals niet wilde laten varen. Misschien sprak hij niet meer iedere avond met zijn moeder, misschien vergat hij zelfs nu en dan zijn gebedjes te doen, maar hij bleef halsstarrig en onwankelbaar geloven. Wanneer ik over het atheïsme sprak, een spottende opmerking over God maakte of redelijk met hem trachtte te praten, zei hij alleen: ‘Nee, pap, je hebt het bij het verkeerde eind’ of ‘Nee, pap, zo is het niet’, waarna hij wegliep of over iets anders begon. Of hij deed iets waar ik nog veel kwader om werd. Als hij zei: ‘Nee, pap, je hebt het bij het verkeerde eind’, sloeg hij zijn armpjes om me heen, omhelsde me stevig en zei dat hij van me hield. Op zulke momenten kwam er een beetje te dik opgelegde treurigheid over hem met een element van medelijden erin, alsof hij zich werkelijk ernstige zorgen om me maakte en vond dat ik leiding en troost nodig had. Niets kon me woedender maken. Hij was een jochie van negen, geen bejaarde goeroe!

Als straf voor het opzettelijk negeren van mijn wensen, verbood ik hem dagenlang, soms weken achtereen naar de televisie te kijken. Of hij kreeg na het eten geen toetje en op een keer verbood ik hem een maand lang met zijn vriendjes te spelen. Het hielp allemaal niets.

Godsdienst, de geestesziekte die van mijn ouders strenge en humorloze vreemden had gemaakt, de kwaal die mijn jeugd zo grondig had verpest, de zware aandoening die me mijn beste vriend Hal Sheen had gekost op een moment waarop ik allerminst verwachtte hem te zullen verliezen, deze ellendige religie had zich weer mijn huis binnen gewurmd. Mijn zoon, de enige die er in mijn leven nog toe deed, was er door besmet geraakt. Nee, het was niet dat Benny in de greep van een bepaalde geloofsrichting was gekomen. Hij had nooit godsdienstonderwijs gehad, dus zijn ideeën over ‘God’ en ‘de hemel’ waren volstrekt non-sektarisch; wel enigszins op grondslag van het christendom, maar inderdaad alleen vaag. Het had geen structuur, geen dogma’s of doctrines, een religieuze beleving die uitsluitend op kinderlijke gevoelens was gestoeld; derhalve zou ik kunnen zeggen dat het geen religie in de strikte zin was en dat ik me er in feite dan ook niets van had hoeven aan te trekken. Maar ik zag in dat doctor Gerton een heel juiste observatie had gedaan: Benny’s kinderlijke geloof was waarschijnlijk het zaad waaruit in later jaren een diepe geloofsovertuiging kon voortkomen. Het virus der religie had zich vrijelijk door mijn huis verspreid, was niet meer te beteugelen, en ik voelde me ontmoedigd, van streek en zelfs behoorlijk in de war, omdat ik er niet in was geslaagd een bestrijdingsmiddel te vinden.

Hetgeen waarmee ik werd geconfronteerd was voor mij de kern, de essentie van gruwelijkheid. Erger dan de acute verschrikking van een bomaanslag of van een vliegtuigramp, want zoiets vreselijks duurt voor de slachtoffers gelukkig maar kort. Nee, dit was een chronische gruwel die dag na dag, week na week bleef voortduren.

Wat me was overkomen onderging ik als een regelrechte ramp en ik had het gevoel dat ik mij in de donkerste periode van mijn leven bevond.

Toen kreeg Benny botkanker.

Bijna twee jaar na de dood van Ellen, op een winderige dag aan het eind van februari, waren Benny en ik in het park langs de rivier aan het vliegeren. Benny rende met de draaiende haspel in zijn handen tegen de wind in en liet het vliegertouw vieren, toen hij opeens viel. Niet een of twee keer, maar meerdere malen. Toen ik hem vroeg wat eraan scheelde, zei hij dat hij zo’n pijn in een spier van zijn rechterbeen had. ‘Zeker verrekt toen ik gisteren met de jongens aan het boompje klimmen was.’

Hij gunde zijn been een paar dagen rust. Toen ik opperde dat hij maar eens naar de dokter moest gaan, zei hij dat hij zich al beter voelde.

Een week later moest hij voor nader onderzoek in het ziekenhuis worden opgenomen en na twee dagen had men de diagnose gesteld: botkanker. De kanker was al te ver uitgezaaid om hem nog te kunnen opereren. De behandelende artsen stelden dadelijk een programma op dat radiumbestraling en chemotherapie omvatte.

Benny werd kaal en vermagerde sterk. Hij begon er zo eng bleek uit te zien dat ik iedere morgen angstig was om naar hem te kijken, omdat ik door de idiote gedachte bevangen raakte dat hij uiteindelijk helemaal doorschijnend zou worden en, als hij eenmaal zo doorzichtig als glas zou zijn, voor mijn ogen uiteen zou spatten.

Na vijf weken ging het opeens een stuk beter met hem en mocht hij, zij het niet voorgoed, naar huis. Wel moesten zijn bestraling en zijn chemotherapie poliklinisch doorgaan. Ik denk nu dat zijn tekenen van verbetering niet te danken waren aan bestraling, cytotoxische of andere chemische middelen, maar simpelweg aan het feit dat hij onze kersenbomen nog één keer in bloei wilde zien. Zijn tijdelijke opleving kwam voort uit pure wilskracht, een triomf van de geest over het lichaam.

Met uitzondering van een dag waarop het wat miezerig regende, zat hij in een stoel onder de in volle bloei staande takken en genoot dan van het groen wordende dal en de grappige capriolen van de eekhoorntjes uit het bos die op ons grasveld pret kwamen maken. Hij zat niet in een van de houten tuinstoelen, maar in een grote fauteuil uit de salon met kussentjes in zijn rug en met zijn benen op een poef omdat hij zo mager en broos was; van een hardere stoel zou hij vreselijke, blauwe plekken hebben gekregen.

We speelden spelletjes kaart en Chinees dammen, maar meestal werd hij te moe om zich lang op een spel te kunnen concentreren, dus dan zaten we zo ontspannen mogelijk bij elkaar. We praatten over vroeger, over de vele goede momenten die hij in zijn tien korte levensjaren had gekend, en over zijn moeder. Maar ook zaten we lang te zwijgen. Toch was het nooit een ongemakkelijke stilte; soms melancholiek, maar nooit onbehaaglijk.

We spraken niet over God, noch over beschermengelen of de hemel. Wel begreep ik dat hij het geloof niet had losgelaten dat zijn moeder haar lichamelijke dood op een of andere wijze had overleefd en dat ze naar een beter oord was gegaan. Maar hij zweeg erover en evenmin sprak hij de hoopvolle verwachting uit dat hij zelf ook in het hiernamaals zou voortleven. Ik nam aan dat hij het onderwerp uit respect voor mij wilde vermijden, omdat hij in zijn laatste dagen geen wrijving tussen ons wilde.

Ik zal hem altijd dankbaar blijven dat hij me niet meer op de proef stelde. Zou ik toen hebben getracht hem in dat laatste stadium alsnog tot het rationalisme te bekeren, dan vrees ik dat ik me als een nog grotere oen dan gewoonlijk zou hebben gedragen.

Hij was nog maar negen dagen thuis geweest toen er een terugval optrad en hij weer in het ziekenhuis moest worden opgenomen. Ik nam een semi-privékamer voor hem met twee bedden: een voor hem en een voor mij.

De kankercellen hadden zich naar zijn lever verplaatst en er was daar een tumor ontstaan. Na chirurgisch ingrijpen herstelde hij voor een paar dagen, was bijna opgewekt en vrolijk, maar stortte toen opnieuw in.

Er werd kanker geconstateerd in zijn lymfeklieren en in zijn milt. Overal tumors.

Zijn conditie verbeterde, verslechterde, verbeterde en verslechterde weer. Maar iedere verbetering was minder bemoedigend dan de vorige en iedere verslechtering werd erger.

Ik was welgesteld en niet van intelligentie en talent verstoken. Een kei in mijn vak. Maar ik kon niets doen om het leven van mijn zoon te redden. Ik had me nog nooit zo klein en zo machteloos gevoeld.

In ieder geval kon ik sterk voor Benny zijn. In zijn aanwezigheid probeerde ik opgewekt te doen. Ik wilde niet dat hij me zag huilen, maar dat deed ik wel ’s nachts in het bed naast het zijne, waar ik in de foetushouding opgerold lag, gereduceerd tot de hulpeloosheid van een kind, terwijl hij aan de andere kant van de kamer in een onrustige, door medicijnen opgewekte slaap lag. Overdag, als hij van de kamer was gehaald voor therapie, voor onderzoek of voor chirurgie, zat ik voor het raam naar buiten in het niets te staren.

Alsof ik door iets alchemistisch behekst raakte, werd de wereld om me heen grauw, volkomen grauw. Ik was me van geen kleur meer bewust en het leek alsof ik in een zwart-witfilm leefde. Schaduwen werden dieper en scherper afgebakend. De lucht zelf werd grijs, als besmet door een zo giftige fijne nevel dat ik de druppeltjes niet kon zien maar alleen vermoeden. Stemmen klonken wazig, een auditief equivalent van grijs. De doodenkele keer dat ik de televisie of de radio aanzette, leek het of muziekstukken geen enkele lijn hadden die ik als een melodie kon onderscheiden. In mijn hoofd was het al even grauw als in de wereld om me heen en de ongeziene maar scherp gevoelde nevel die de buitenwereld vervuilde, leek tot in mijn merg te zijn doorgedrongen.

Maar ook in die diepste wanhoop week ik niet van het pad der rede, wendde ik mij niet tot een god om hulp en veroordeelde die god ook niet wegens het kwellen van een onschuldig kind. Ik peinsde er niet over om de raad van geestelijken of de hulp van gebedsgenezers in te roepen.

Ik aanvaardde het.

Als ik me niet had kunnen bedwingen en troost in bijgeloof was gaan zoeken, zou niemand me dat kwalijk hebben kunnen nemen. In iets meer dan twee jaar had ik een ernstige ruzie met mijn enige goede vriend gekregen, was ik mijn vrouw verloren bij een verkeersongeval en had ik mijn zoontje langzaam aan kanker ten onder zien gaan. Nu en dan hoor je verhalen van mensen die door dergelijke rampen worden getroffen, of je leest erover in de krant, en vreemd genoeg zeggen ze dan dat ze door ‘God’ tot hun lijden zijn gebracht maar vrede in hun geloof hebben gevonden. Als je zoiets leest raak je vervuld van droefheid en medelijden en je kunt zulke mensen hun geestloze religieuze sentimentaliteit zelfs vergeven. Natuurlijk zet je dergelijke tragedies snel uit je gedachten, omdat je weet dat zoiets jezelf ook kan overkomen, en bij zo’n besef kun je niet te lang stilstaan. Nu was het zover dat ik er niet alleen bij moest stilstaan, maar het zelf ondervond; ondanks dat week ik niet van mijn principes af. Ik zag de feiten onder ogen en accepteerde de leegte.

Nadat hij een verbazend lange, dappere en pijnlijke strijd had geleverd tegen de kwaadaardige kanker die hem levend opvrat, stierf Benny uiteindelijk op een avond in augustus. Twee dagen eerder hadden ze hem snel naar Intensive Care overgebracht, waar ik om de twee uur maar een kwartiertje bij hem mocht zitten. Maar op zijn laatste avond mocht ik uit de wachtkamer van de IC-afdeling een paar uur aan zijn bed komen zitten, want ze wisten dat het niet lang meer zou duren.

In zijn linkerarm stak een intraveneuze druppelaar. Op zijn neus hadden ze een beademingskapje bevestigd. Hij zat vast aan een ecg-apparaat dat zijn hartslag weergaf met een groen lichtpuntje op een scherm naast zijn bed. Bij elke hartslag klonk bovendien een zacht piepje. Het op-en-neergaande groene puntje en de piepjes raakten soms wel drie of vier minuten achtereen uit het ritme.

Ik hield zijn hand vast. Ik streek het zweetnatte haar van zijn voorhoofd weg. Ik trok de deken tot zijn kin op toen hij door koude rillingen werd bevangen en sloeg de deken terug toen de rillingen plaats maakten voor koorts.

Benny raakte soms even bewusteloos en kwam dan weer bij. Ook dan was hij niet helemaal wakker of samenhangend.

‘Pap?’

‘Ja, Benny?’

‘Ben jij het?’

‘Ik ben het, ja.’

‘Waar ben ik?’

‘Veilig in bed. Ik ben hier, Benny.’

‘Is het eten klaar?’

‘Nog niet.’

‘Ik wil graag hamburgers met frieten.’

‘Die nemen we ook.’

‘Waar zijn mijn schoenen?’

‘Die heb je vanavond niet nodig, Benny.’

‘Dacht dat we een eindje zouden gaan wandelen.’

‘Vanavond niet.’

‘O.’

Toen zuchtte hij en verloor het bewustzijn weer.

Het regende. Druppels tikten tegen het raam van de afdeling en dropen naar beneden. De regenbuien droegen bij aan de grauwe sfeer die de wereld om me heen in bezit had genomen.

Een keer, tegen middernacht, werd Benny wakker en was helder. Hij wist precies waar hij zich bevond, wie ik was en wat er gebeurde. Glimlachend draaide hij zijn hoofd naar me toe. Hij probeerde op een arm te steunen, maar hij was te verzwakt om zelfs maar zijn hoofd te kunnen oplichten.

Ik stond op uit mijn stoel, ging naast zijn bed staan, nam zijn hand en zei: ‘Al die draden … Ik denk dat ze een paar onderdelen van je door robotdingen gaan vervangen.’

‘Het komt wel goed,’ zei hij met zwakke, bevende stem die vreemd en ontroerend vol vertrouwen klonk.

‘Wil je een stukje ijs om op te zuigen?’

‘Nee. Wat ik wil …’

‘Wat? Alles wat je maar wilt, Benny.’

‘Ik ben bang, pap.’

Mijn keel schroefde dicht en ik vreesde dat ik mijn zelfbeheersing ging verliezen die ik gedurende de lange weken van zijn ziekte zo goed mogelijk had proberen te bewaren. Ik slikte en zei: ‘Niet bang zijn, Benny. Ik ben bij je. Niet …’

‘Nee,’ viel hij me in de rede. ‘Ik ben niet bang … voor mezelf. Ik ben bang … voor jou.’

Ik meende dat hij weer ging ijlen en wist niet wat ik moest zeggen. Maar hij ijlde niet en maakte dat met zijn volgende woorden ook pijnlijk duidelijk: ‘Ik wil dat we allemaal … weer samen zijn … zoals het was voordat mammie stierf … dat we op een goede dag weer samen zijn. Maar ik ben zo bang dat jij … ons niet … kunt vinden.’

De rest is pijnlijk om aan terug te denken. Ik was er inderdaad zo bezeten van om aan mijn atheïsme vast te houden dat ik er niet toe kon komen mijn zoon een leugentje te vertellen waardoor zijn laatste minuten gemakkelijker zouden zijn. Als ik hem maar had beloofd te geloven, hem had gezegd dat ik hem in het hiernamaals zou terugvinden, zou hij gelukkiger aan zijn eeuwige rust zijn begonnen. Ellen had gelijk gehad om het een obsessie van me te noemen. Ik hield Benny’s hand alleen steviger vast, slikte mijn tranen weg en glimlachte naar hem.

Hij zei: ‘Als je niet gelooft dat je ons kunt vinden … dan vind je ons misschien ook niet.’

‘Het komt wel goed, Benny,’ troostte ik. Ik kuste zijn voorhoofd en zijn linkerwang, en drukte mijn gezicht zo goed en zo kwaad als het ging tegen het zijne, om met genegenheid iets goed te maken voor de belofte van geloof die ik hem niet kon geven.

‘Pap … als je nou maar … naar ons zoekt?’

‘Het komt allemaal goed met je, Benny.’

‘… wil je alsjeblieft naar ons zoeken …’

‘Ik hou van je, Benny. Met mijn hele hart.’

‘… als je ons zoekt … dan vind je ons wel …’

‘Ik hou van je, ik hou van je, Benny.’

‘… niet zoekt … vind je ons niet …’

‘Benny, Benny …’

Het grauwe licht in de IC-afdeling viel op de grauwe lakens en op het grauwe gezicht van mijn zoon.

De grauwe regen stroomde langs het grauwe raam.

Hij stierf in mijn armen.

Er keerde abrupt kleur in de wereld terug. Veel te veel kleur, te intensief, overdonderend. Het lichtbruin van Benny’s starende, nietsziende ogen was het zuiverste, meest indringende, mooiste bruin dat ik ooit had gezien. De muren om me heen waren zo lichtblauw dat ik het gevoel had dat ze niet van kalk maar van water waren, alsof ik op het punt stond in een woelige zee te verdrinken. Het zure-appelgroen van het scherm brandde fel en schroeide mijn ogen. De waterige blauwe muren vloeiden naar me toe. Ik hoorde de voetstappen van aanrennende verpleegsters en internisten die reageerden op het stoppen van telemetrische gegevens over hun patiëntje, maar nog voordat ze er waren werd ik op een blauwe golf meegesleurd naar een diepe blauwe stroom.

Ik doekte mijn architectenbureau op. Onderhandelingen over nieuwe opdrachten kapte ik af en regelde dat al begonnen opdrachten zo snel mogelijk werden overgeheveld naar andere bureaus die mijn goedkeuring wegdroegen en door mijn cliënten werden vertrouwd. Ik ontsloeg mijn personeel, maar wel met een flinke bonus bij hun laatste salaris en waar mogelijk hielp ik de meesten aan een andere werkkring.

Daarna belegde ik mijn vermogen in staatsaandelen en andere degelijke rentegevende investeringen die nauwelijks enig omkijken verlangden. De verleiding om het huis te verkopen was groot, maar na zorgvuldige overweging liet ik het afsluiten en nam een huisbewaarder in dienst om er tijdens mijn afwezigheid voor te zorgen.

Jaren na mijn vroegere compagnon Hal Sheen was ik tot de conclusie gekomen dat geen enkel door menselijke hand vervaardigd monument de moeite waard was om te worden opgericht. Ook de indrukwekkendste bouwwerken van steen en staal waren slechts deerniswekkende ijdelheden, zonder enige consequentie op lange termijn. Indien beschouwd in de samenhang van het uitgestrekte koude universum met zijn triljarden sterren die tientallen triljarden planeten beschijnen, zijn zelfs de piramiden zo vergankelijk als vouwseltjes van origami. In de schaduw van de dood en entropie verschrompelden de meest heroïsche daden en blijken van genialiteit tot niet meer dan dwaasheden.

De banden tussen familieleden en vrienden waren ook niet duurzamer dan de vergankelijke stenen monumenten van menselijke hand. Ik had eens tegen Benny gezegd dat we voortleven in de herinnering, in het genetisch spoor, in de vriendelijkheid die onze eigen vriendelijkheid bij anderen bevordert. Maar die dingen leken nu even onwerkelijk als de vormen van rookwolken in een stevige wind.

In tegenstelling tot Hal Sheen zocht ik echter geen troost in de religie. Geen slagen waren hard genoeg om mijn obsessie te kunnen vermorzelen.

Ik had gemeend dat religieuze waanzin de ergste gruwel was, maar nu had ik iets ontdekt dat deze gruwel nog verre overtrof: de verschrikkelijke leegte van een atheïst die, niet in staat om in een god te geloven, door een wrede gebeurtenis evenmin in staat blijkt te kunnen geloven in de waarden van de menselijke strijd en dapperheid, en derhalve geen waarde aan wat dan ook kan hechten – noch aan schoonheid, noch aan genoegens, noch aan enig bewijs van oprecht gemeende hartelijke bejegening.

De herfst bracht ik in Bermuda door. Ik kocht een zesenzestig voets Cheoy Lee-motorjacht, een slanke en krachtige boot, en leerde ermee om te gaan. In mijn eentje voer ik van eiland naar eiland door het Caribische gebied. Soms tufte ik dagenlang op kwartvermogen voort, in harmonie met het trage ritme van het Caribische leven. Dan weer werd ik bevangen door de verwoede drang er tempo in te zetten, geen tijd meer te verspillen; dan gaf ik vol gas tot de motoren brulden en joeg met roekeloze vaart over de baren waarbij de bodem van de boot op de golven sloeg, alsof het iets uitmaakte dat ik op een bepaald tijdstip ergens aanlegde.

Toen ik het in het Caribische gebied wel had gezien, reisde ik door naar Brazilië, maar Rio kon me maar een paar dagen boeien. Ik werd een rijke zwerver, van het ene eersteklas hotel naar het volgende, in de ene verre stad naar de andere: Hongkong, Singapore, Istanboel, Parijs, Athene, Caïro, New York, Las Vegas, Acapulco, Tokio, San Francisco. Ik was op zoek naar iets dat zin aan mijn leven kon geven, al werd de speurtocht bepaald door de zekere wetenschap dat ik nooit zou vinden wat ik zocht.

Een paar dagen meende ik dat ik mijn leven aan gokken kon wijden. In de willekeurig val van de speelkaarten, in het snelle draaien van de roulette bespeurde ik de vreemde en grillige vorm van het lot. Door mezelf te wijden aan het zwemmen in die rivier der willekeur, meende ik in harmonie te raken met de zinloosheid en wanorde van het heelal en derhalve met de innerlijke vrede. Binnen een week won en verloor ik fortuinen en uiteindelijk verliet ik de speeltafels met honderdduizend dollar minder op zak. Het was maar een fractie van de miljoenen die ik kon opnemen, maar in die korte tijd had ik geleerd dat iedere onderdompeling in de chaos van het toeval geen uitweg bood uit het moeten aanvaarden van het feit dat aan alle natuurlijke gebeurtenissen en alle menselijk leven een eind komt.

In het voorjaar keerde ik naar huis terug om er te sterven. Ik weet niet zeker of ik van plan was er een eind aan te maken. Of misschien dacht ik, nu ik de wil om te leven had verloren, dat ik gewoon ergens op een vertrouwde plek kon gaan liggen en vanzelf wel zou doodgaan zonder de hand aan mezelf te hoeven slaan. Maar hoewel ik niet wist hoe het zou gaan gebeuren, was ik er wel heel zeker van dat de dood mijn doelstelling was.

Het huis in Bucks County was vervuld van pijnlijke herinneringen aan Ellen en Benny, en zodra ik de keuken inliep en door het raam naar de kersenbomen in de achtertuin keek, deed mijn hart zeer alsof het in een bankschroef werd vastgeklemd. De duizenden roze en witte bloesems deden de bomen in lichterlaaie staan.

Benny had zó intens van de kersenbomen genoten als ze op hun stralend mooist waren. De aanblik van al die bloesempracht verhevigde mijn herinneringen aan Benny zo scherp dat ik het als een messteek onderging. Naar adem snakkend leunde ik tegen het aanrecht tot ik eindelijk weer lucht kreeg en kon huilen.

Na verloop van tijd liep ik de tuin in naar de bomen en keek op naar de schitterend versierde takken. Benny was al bijna negen maanden dood, maar de door hem beminde bomen barstten van leven. En op een wijze die ik niet goed kon bevatten, betekende hun nieuwe bloei dat tenminste een deel van Benny nog volop in leven was. Ik deed mijn uiterste best om die waanzinnige gedachte te begrijpen …

… en plotseling viel de kersenbloesem van de bomen. Niet een paar bloemblaadjes. Niet slechts een paar honderd. Binnen een minuut was alle bloesem van beide bomen op de grond gedwarreld. Ik draaide me om en om, verbijsterd en verward; de werveling van de witte bloesem was zo dicht als een zware sneeuwval. Ik had nog nooit zoiets gezien. Kersenbloesem valt niet zomaar bij duizenden blaadjes neer, op hetzelfde moment en op een windstille dag.

Toen het wonderbaarlijke verschijnsel voorbij was, plukte ik wat bloemblaadjes van mijn schouders en uit mijn haar. Ik bekeek ze aandachtig. Ze waren niet verwelkt of verdroogd en ze vertoonden geen tekenen van een bepaalde ziekte.

Ik keek op naar de takken.

Aan geen van beide bomen zat nog enige bloesem.

Mijn hart bonkte wild.

Rondom mijn voeten begonnen laagjes kersenbloesem zich op een lichte westenwind te roeren.

‘Nee,’ zei ik, zo angstig wordend dat ik er niet eens bij stilstond waarom ik nee zei.

Ik keerde me om en rende het huis in. Blaadjes kersenbloesem woeien in mijn volle ren uit mijn haar en van mijn kleren.

Maar in de bibliotheek, waar ik een fles Jack Daniel’s uit de kast haalde, zag ik dat ik nog een paar bloemblaadjes in mijn hand geklemd hield. Ik gooide ze op de grond en veegde mijn hand aan mijn broek af, alsof ik iets heel smerigs had aangeraakt.

Met de whisky liep ik naar de slaapkamer en dronk me buiten westen, zonder onder ogen te willen zien waarom ik naar de fles had gegrepen. Ik maakte mezelf wijs dat het niets met de kersenbomen te maken had, dat ik alleen dronk om te ontsnappen aan de ellende van de afgelopen jaren.

Mijn obsessie bleef zo hard als diamant.

Ik sliep elf uur aan een stuk en werd met een kater wakker. Ik slikte twee aspirientjes, nam een kwartier achtereen een hete en vervolgens een minuut lang een ijskoude douche, roste me hard met een grove handdoek af, nam nog twee aspirientjes en ging in de keuken koffiezetten.

Door het raam boven het aanrecht zag ik dat de kersenbomen weer volop getooid waren met roze en witte bloesem.

Hallucinatie, dacht ik opgelucht. Die dichte sneeuwbui bloesem van gisteren was gewoon een zinsbegoocheling geweest.

Ik haastte me naar buiten om de bomen nader te bekijken. Er lagen nog maar een paar roze-witte bloemblaadjes in het weelderige gras onder de zware takken, niet meer dan de zachte voorjaarswind kon hebben weggeblazen.

Opgelucht, maar toch ook merkwaardig teleurgesteld, keerde ik terug naar de keuken. De koffie was klaar. Terwijl ik een kopje inschonk, herinnerde ik me de bloemblaadjes die ik in de bibliotheek op de grond had gegooid.

Ik dronk twee kopjes Colombia-goudmerk voor ik de moed had om te gaan kijken. En ja, daar lag het: een propje verfrommelde blaadjes die in de loop van de nacht vergeeld waren en bruine randjes hadden gekregen. Ik raapte het balletje op en sloot mijn hand eromheen.

Goed dan, hield ik mezelf bevend voor, je hoeft helemaal niet in ‘God de Vader’, de ‘Zoon’ of in een zweverige ‘Heilige Geest’ te geloven.

Godsdienst is een ziekte.

Nee, nee, nee, je hoeft niet in die dwaze rituelen, in dogma’s en doctrines te geloven. Je hoeft zelfs helemaal niet in het bestaan van een god te geloven om toch een hiernamaals te aanvaarden.

Irrationeel, onberedeneerbaar.

Nee, wacht eens, als je er even bij stilstaat: zou het niet mogelijk zijn dat een leven na de dood volkomen natuurlijk is, geen goddelijk geschenk maar een simpel natuurlijk feit? De rups leidt een leven en ondergaat een metamorfose om als vlinder een heel ander leven te leiden. Dus dan is het toch verdomme heel goed denkbaar dat ons lichaam het rupsstadium is en dat onze geest een heel ander bestaan aanneemt als ons lichaam ons niet meer tot enig nut is? De menselijke metamorfose kan misschien een verandering van een hogere orde dan die van de rups zijn.

Langzaam, vervuld van angst maar toch ook van hoop, liep ik door het huis naar de achtertuin en over het afdalende gazon naar de kersenbomen. Ik bleef onder de bloeiende takken staan en opende mijn hand met daarin de bloemblaadjes van de vorige dag.

‘Benny?’ vroeg ik verwonderd.

Het vallen van de bloesem begon weer. Van beide bomen vielen de roze en witte blaadjes in grote overvloed neer, wervelden in trage val naar het gras en bleven in mijn haar en aan mijn kleren hangen.

Ademloos keerde ik me om en bracht met moeite uit: ‘Benny? Benny?’

Binnen een minuut was de grond met een witte mantel bedekt en weer bleef er geen bloemblaadje aan de takken zitten.

Ik lachte. Het was een nerveuze lach die tot een waanzinnig gekakel kon verworden. Ik had geen zelfbeheersing meer.

Niet helemaal zeker waarom ik hardop praatte, zei ik: ‘Ik ben bang. Verdomd, ik ben bang.’

De bloesem steeg weer op van de grond. Niet een paar blaadjes. Allemaal. Ze keerden terug naar de takken waar ze zojuist vanaf waren gevallen. Het was een omgekeerde dichte sneeuwbui. De zachte blaadjes streelden mijn gezicht.

Ik lachte weer, lachte onbeheerst, maar mijn angst verdween snel en het was een vrolijk gelach.

Binnen een minuut waren de boomtakken weer overdekt met roze en witte bloesem en alles werd stil.

Ik bespeurde dat Benny niet ergens in die bomen was. Het vreemde verschijnsel bevestigde noch een heidens geloof, noch de opvattingen van het traditionele christendom. Maar hij was wel érgens en zeker niet voorgoed uit mijn leven verdwenen. Als mijn tijd was gekomen om te gaan waar Ellen en hij heen waren, hoefde ik maar te geloven dat ik ze kon vinden – en dan zou ik ze ongetwijfeld ook vinden.

Het harde geluid van een uiteenbarstende obsessie kon waarschijnlijk tot in China worden vernomen.

Iets wat H.G. Wells eens had geschreven kwam me in gedachten. Het werk van Wells bewonderde ik al heel lang, maar niets uit zijn pen kwam me nu zo juist voor als zijn woorden die me te binnen schoten toen ik onder de kersenbomen stond: ‘Het verleden is slechts het begin van een begin, en al dat is en tot het verleden behoort, is niet meer dan het eerste gloren van de dageraad.’

Wells had natuurlijk over de geschiedenis geschreven en over de lange toekomst die de mensheid nog wachtte, maar zijn woorden waren ook goed van toepassing op de dood en op de daaropvolgende mysterieuze wedergeboorte. Een mens kan honderd jaar worden, en toch is zijn lange leven slechts het gloren van de dageraad.

‘Benny,’ zei ik. ‘O, Benny!’

Maar er viel geen bloesem meer en in de jaren die volgden bleven verdere tekens uit. Maar ik had ze ook niet meer nodig.

Vanaf die dag wist ik dat de dood niet het einde betekende en dat ik in het hiernamaals met Ellen en Benny zou worden verenigd.

En God dan? Bestaat Hij? Ik weet het niet. Hoewel ik nu al tien jaar in een of ander hiernamaals heb geloofd, ben ik geen kerkganger geworden. Maar als ik na mijn dood naar dat andere niveau overga en Hem op me vindt wachten, zal ik niet volkomen verrast zijn en dan keer ik even gelukkig en dankbaar in Zijn armen terug als in die van Ellen en Benny.

oorlogsheld

1

1971

Bruce Springsteen had in 1971 nog geen wereldfaam. Tom Cruise zat nog in de schoolbanken. Julia Roberts moest nog een droomvrouw van jeugdige heren worden. Robin Williams, Steve Martin, Arnold Schwarzenegger … ze hadden niet eens een bankrekening.

Richard Milhous Nixon was president van de Verenigde Staten. De oorlog in Vietnam woedde. Wilmington, North Carolina, was in januari het toneel van gewelddadigheden tegen zwarte Amerikaanse burgers: brandstichting, bommen, schietpartijen. In de ‘Correctional Facility’ van Attica, New York State, ontstond de bloedigste opstand van gedetineerden die Amerika tot dusver had gekend – drieënveertig doden.

Op de bestsellerboekenlijst van The New York Times stonden The Winds of War van Herman Wouk en Another Roadside Attraction van Tom Robbins.

De Amerikaanse films: The French Connection, A Clockwork Orange, Klute, Carnal Knowledge, The Last Picture Show.

De muziek: Carole King, John Denver, John Lennon solo, Led Zeppelin, Elton John aan het begin van zijn carrière.

De verkoop van sigaretten in de Verenigde Staten kwam op meer dan vijfhonderdzevenenveertig miljard stuks. J.C. Penney stierf op vijfennegentig jarige leeftijd. In die twaalf maanden vonden vijfhonderdduizend Sovjetburgers de dood in de Goelag: een bewijs van onderdrukking door een regering.

Het was een andere tijd. Een andere wereld.

Het begrip ‘seriemoordenaar’ was nog onbekend. Evenals ‘sociopaat’.

2

Om zeven uur kreeg Ben Chase, als eregast op het podium gezeten, een slechte rosbiefschotel opgediend, terwijl hoogwaardigheidsbekleders hem van twee kanten toespraken en daarbij hun adem over zijn salade en zijn half opgegeten vruchten voorafje verspreidden.

Om acht uur verrees de burgemeester uit zijn stoel aan de dinertafel en stak een vervelende lofrede af op de beroemdste Vietnamoorlogsheld van de hele stad. Een halfuur nadat hij van wal was gestoken, overhandigde hij Chase ten slotte een handgeschreven oorkonde met gedetailleerde opsomming van zijn zogenaamde heldendaden, een oorkonde waarin nogmaals werd benadrukt hoe trots de stad wel op hem was.

Bovendien kreeg Chase de sleutels van een nieuwe Mustang cabriolet, waar hij niet op had gerekend. Het was een geschenk van de Merchants’ Association.

Om halftien werd Benjamin Chase uit het Iron Kettle Restaurant naar de parkeerplaats geëscorteerd. Daar stond zijn nieuwe auto. Het was een prachtexemplaar met acht cilinders in sportieve uitvoering – inclusief automatische versnelling, kuipstoelen, extra zijspiegels en banden met een witte cirkel op de zijvlakken – en gespoten in een uitdagend fonkelende zwarte lak die overigens fraai contrasteerde met de karmozijnkleurige racewagenstrepen over de motorkap en de klep van de kofferruimte.

Om tien over tien, nadat hij met de burgemeester en de hoge pieten van de Merchants’ Association voor de persfotografen had geposeerd en zijn dank aan alle aanwezigen had uitgesproken, reed Chase in zijn beloning voor heldhaftigheid weg.

Tien minuten later joeg hij met een gangetje van rond de honderdzestig kilometer per uur door de destijds nieuwe buitenwijk die bekendstaat als Ashside, een zone waar zeventig de toegestane maximumsnelheid was. Het rode licht negerend stak hij de kruising met de driebaans Galasio Boulevard over, sloeg met zo’n hoge snelheid een hoek om dat hij even de macht over het stuur kwijtraakte en rukte in het voorbijgaan een verkeersbord van een paaltje.

Om halfelf begon hij op Kanackaway Ridge Road aan de lange klim om te kijken of hij zijn snelheid van honderdzestig helemaal tot bovenaan kon volhouden. Het was een levensgevaarlijk spel, maar het kon hem niet verdommen of het hem zijn leven zou kosten.

Misschien omdat de auto nog niet behoorlijk was ingereden, of omdat de motor simpelweg niet op een dergelijke manier van rijden was berekend, leverde de Mustang niet de prestatie die Chase wenste. Hoewel hij onafgebroken plankgas gaf, kwam de snelheidsmeter niet boven de honderdtwintig toen hij twee derde van de bochtige weg had afgelegd en viel hij zelfs bij het naderen van de top terug tot honderd vijf.

Chase haalde zijn voet van het gaspedaal – het vuur van zijn woede doofde tijdelijk – en hij liet de slanke wagen uitrollen op het asfalt van het vlakke stuk tweebaansweg over de bergrug die zich ver boven de stad verhief.

Onder hem lag een panorama lichtjes dat de harten van verliefde paren altijd sneller doet kloppen. De linkerkant van de weg liep langs de steile rotswand, maar de vlakke rechterkant werd als een plantsoenstrook onderhouden. Vijftig meter grassige berm, hier en daar met struikgewas beplant, scheidden het wegdek van een uit ijzer en beton bestaande vangrail langs de rand van de afgrond. Daarachter, in de diepte, leken de straten van de stad een elektronische plattegrond, met sterke lichtconcentraties in de richting van de binnenstad en het winkelcentrum Gateway Mall.

Verliefde paren, meestal jongelui die een auto hadden, parkeerden hier, van de wereld afgezonderd door bosjes naaldbomen en hagen braamstruiken. Hun bewondering voor het adembenemende uitzicht op de stad verlegde zich uiteindelijk in bijna alle gevallen – en zeker tientallen keren per avond – naar grote waardering voor elkaars aantrekkelijkheden.

Ooit had Chase die genoegens zelf gesmaakt.

Hij stopte in de berm, trok de handrem aan en zette de motor af. De nacht kwam hem eerst volkomen stil voor. Toen hoorde hij krekels, het gekras van een uil ergens dichtbij en hier en daar gelach van tieners, gesmoord door gesloten autoraampjes.

Tot hij het gelach hoorde, had Chase zich nog niet afgevraagd waarom hij hierheen was gereden. De burgemeester, de leden van de Merchants’ Association en al die anderen hadden hem neerslachtig gemaakt. Hij had dat banket niet gewild en die auto al helemaal niet; hij was erheen gegaan omdat hij niet had geweten hoe hij de uitnodiging met goed fatsoen had moeten afwimpelen. Geconfronteerd met hun benepen patriottisme en hun kijk op de oorlog door een roze bril, voelde hij zich als bedolven onder een last die hij niet goed kon omschrijven. Misschien lag het aan het verleden – de druk van het besef dat hij de onwetendheid van die mensen had gedeeld. Nadat hij zich van hun gezelschap had bevrijd, was hij zo snel mogelijk naar de enige plek in de stad gegaan die plezierige herinneringen bij hem opriep: de befaamde lovers’ lane op de Kanackaway waar altijd zoveel grappen over werden gemaakt.

Maar nu hij er eenmaal stond, was de betrekkelijke stilte eerder aanleiding om het uit te schreeuwen. En van plezierige gedachten was geen sprake. Als hij een meisje had meegebracht, zou hij zich geen haar beter hebben gevoeld.

Over de in schaduwen gedompelde gehele lengte van het brede plantsoen telde hij zes geparkeerde auto’s, dicht tegen de hagen struikgewas aan. Maanlicht blonk op de bumpers en in de raampjes. Als hij niet had geweten waarom ze daar stonden, zou hij gedacht hebben dat ze allemaal in de steek waren gelaten. Maar de aan de binnenkant beslagen ramen verrieden wat er zich afspeelde.

Nu en dan roerde zich een schaduw in een van de auto’s, verwrongen door het beslagen glas. Deze silhouetten, en de ruisende bladeren op de wind die van de top van de bergkam woei, waren de enige dingen die bewogen.

Toen sprong aan de overkant iets van een laag punt in de steile rotswand en repte zich over het wegdek naar de schaduw onder een grote treurwilg, dertig meter voor de motorkap van de Mustang. Hoewel het zich in gebogen houding voortbewoog met de hoekige bevalligheid van een angstig dier, kon Chase duidelijk zien dat de nieuwe verschijning een man was.

In Vietnam had Chase een scherp gevoel voor naderend gevaar ontwikkeld. Zijn innerlijke alarmbel ging af.

Een man alleen, bij avond te voet op een door vrijlustigen uitverkoren speelterrein … dat viel volkomen uit de toon. Auto’s van tieners waren verplaatsbare bedden, noodzakelijk om te verleiden en te vrijen, van zo’n belang voor de moderne Don Juan dat hij het zonder auto wel kon vergeten.

Het was natuurlijk mogelijk dat de indringer een gluurder was, zo iemand die voor zijn lol en tot schrik en gêne van de inzittenden in geparkeerde auto’s loerde. Toen hij nog op de middelbare school zat, was Chase zelf een paar maal het lijdend voorwerp van dergelijke mafketels geweest. Meestal was het een tijdverdrijf van types met een erg puberale mentaliteit, of van jongens van minder allooi die nooit de kans hadden gekregen in een auto te zitten waar de spannende dingen gebeurden. Voor zover Chase wist was het niet iets dat normale volwassen mannen er voor de aardigheid bij deden. Maar de man die daar door de schaduwen sloop, was minstens een meter tachtig en had de houding van een volwassene, niet het slungelachtige van een tiener. Bovendien werd het gluren in auto’s meestal door jongensgroepjes gedaan, als veiligheidsmaatregel voor het geval er een door een woedende minnaar in elkaar zou worden geslagen.

Gevaar.

De vent kwam uit de schaduw van de wilg, weer in gebogen houding en in de looppas. Bij een haag braamstruiken bleef hij staan en bespiedde een drie jaar oude Chevrolet die bij de vangrail aan het eind van het plantsoen geparkeerd stond.

Benieuwd naar wat er ging gebeuren en nog niet wetend wat hij moest doen, draaide Chase zich in zijn zitkuip om en verwijderde het kapje van de binnenverlichting. Hij schroefde het kleine lampje los en liet het in zijn zijzak glijden. Toen hij weer door de voorruit keek, zag hij dat de kerel de Chevrolet nog steeds stond te begluren, waarbij hij zich over en in de struiken naar voren boog alsof de doorns hem niet deerden.

Ergens lachte een meisje. Haar stem klonk helder in de avondlucht. Voor sommige vrijers werd het met gesloten raampjes te benauwd in de auto.

De man bij de braamstruiken kwam weer in beweging en sloop naar de Chevrolet.

Zo stil als hij kon, want de besluiper was hoogstens vijftig meter van hem af, stapte Chase uit de Mustang. Hij liet het portier openstaan om niet de aandacht van de besluiper te trekken. Chase liep om de Mustang heen op het pas gemaaide gras dat vochtig en een beetje glad was.

Recht voor hem ging licht in de Chevrolet aan, diffuus door de beslagen portierraampjes. Er klonk een schreeuw, gevolgd door meisjesgegil. Even stilte en het meisje gilde weer.

Chase versnelde zijn pas en rende op de geluiden van een vechtpartij af. Bij de Chevrolet zag hij dat het linkerportier openstond. De besluiper had zich half over de stoel aan de kant van het stuur gebogen en ramde met maaiende armen op iemand in. Schaduwen op het beslagen glas deinden op en neer.

‘Hou op!’ schreeuwde Chase. Hij was nu vlak bij de aanvaller.

De man trok zijn bovenlijf uit de auto en op hetzelfde moment zag Chase het mes. De aanvaller hield het mes in zijn rechterhand en hief het hoog. Zijn hand en het mes waren met bloed bedekt.

Chase sprong op de man af en smakte hem met zijn rug tegen de portierlijst van de Chevrolet. Hij sloeg zijn arm om de nek van de man en probeerde hem in de wurggreep te nemen.

Het meisje gilde weer.

De man zwaaide zijn hand met daarin het mes naar beneden om het in het dijbeen van Chase te steken. Een amateur.

Chase wrong zich uit de boog van het toestekende mes en knelde zijn arm nog vaster om de luchtpijp van de man.

Om hem heen hoorde hij auto’s starten. Onrust in het lusthofje van Venus wekte de tot dusver onderdrukte seksuele schuldgevoelens van de vrijende tieners. Ze wilden niet graag bij een vechtpartij betrokken raken en waren ook niet nieuwsgierig naar de reden van de knokpartij.

‘Laat vallen,’ zei Chase.

Hoewel de aanvaller inmiddels naar lucht snakte, probeerde hij Chase opnieuw in een neerwaartse armbeweging te steken en miste weer.

Chase werd opeens zo kwaad dat hij zijn tegenstander omhoogtrok tot deze op de punten van diens schoenen stond en deed een laatste poging om zijn tegenstander tot bewusteloosheid te verstikken.

Op dat moment gleed Chase op het vochtige gras uit. Hij viel en de man kwam boven op hem terecht.

Nu raakte het mes hem in het vlezige deel van zijn dijbeen, vlak onder zijn heup. Maar Chase rukte het mes uit de hand van de man, schoof snel opzij en wierp zijn tegenstander van zich af.

De man rolde een eindje door het gras en krabbelde overeind. Hij zette een paar stappen in de richting van Chase, maar scheen in te zien dat hij tegen zo’n formidabele tegenstander niets kon uitrichten. Hij nam de benen.

‘Hou hem tegen!’ brulde Chase.

Maar de meeste jonge vrijers waren al weggereden. De inzittenden van de paar auto’s die nog bij de vangrail stonden, reageerden op precies dezelfde wijze op het geschreeuw van Chase als de meer timide parkeerders op het gegil van het meisje hadden gedaan. Koplampen floepten aan, automotoren loeiden, banden piepten op het asfalt. In een oogwenk stonden er nog maar twee auto’s in de brede bermstrook: de Chevrolet en de Mustang.

De messteek in het dijbeen van Chase deed pijn, hoewel niet erger dan de talloze verwondingen die hij in de oorlog had opgelopen. In het licht van de Chevrolet zag hij dat er een traag straaltje bloed uit een vleeswond droop, niet het schrikbarende spuiten van een geraakte slagader. Hij probeerde of hij kon staan en lopen, en het ging zonder veel moeite.

Hij liep naar de Chevrolet, tuurde naar binnen en wou dat hij niet zo nieuwsgierig was geweest. Half op de stoel, half op de grond lag het lijk van een jongen. Hij was negentien of twintig. Onder het bloed. Mond opengesperd. Glazige blik.

Naast het slachtoffer, ineengedoken tegen het andere portier aangedrukt, zat een slank bruinharig meisje – een jaar of twee jonger dan haar vermoorde minnaar – zachtjes te kermen. Ze hield haar handen zo stijf om haar knieën geslagen dat het klauwtjes leken die een prooi omklemden. Ze droeg een roze minirokje, maar geen blouse en beha. Haar kleine borsten zaten onder de bloedspetters en haar tepels stonden stijf rechtop.

Het verwonderde Chase dat deze aanblik van alle details van het gruwelijk toneel het meest zijn aandacht trok.

Dat viel hem van zichzelf tegen. Of liever: er waren wel eens tijden in zijn leven geweest dat hij zoiets in dergelijke omstandigheden niet echt de hoofdzaak zou hebben gevonden.

‘Blijf zitten waar je zit,’ zei hij over het lijk van de jongen heen tegen haar. ‘Ik loop even om.’

Ze reageerde niet, al bleef ze wel jammeren.

Chase wilde het portier dichtslaan, tot hij besefte dat het binnenlicht in de auto dan zou uitgaan, met het gevolg dat bruinhaartje naast het lijk in het donker zou zitten. Steunend op het dak van de auto om zijn gewonde rechterbeen te ontzien, liep hij om de Chevrolet heen en opende het portier aan haar kant.

Kennelijk hadden deze twee jonge geliefden het niet nodig gevonden om de portieren aan de binnenkant af te sluiten. Dat kwam, veronderstelde hij, omdat deze Californische tieners van het begin van de jaren zeventig het optimisme van hun generatie koesterden en de hippietheorieën over vrije liefde, wederzijds vertrouwen en broederschap aanhingen. Deze generatie wilde het leven met zulke grote teugen indrinken dat ze het bestaan van de dood bijna ontkende.

Déze generatie … Chase was maar een paar jaar ouder dan de vermoorde jongen en zijn vriendinnetje. Maar Chase vond dat hij bij geen enkele generatie paste. In de voortgang van de tijd voelde hij zich buitengesloten.

‘Waar is je bloesje?’ vroeg hij.

Ze keek niet langer als gebiologeerd naar het lijk, maar ook niet naar Chase. Ze staarde mompelend naar haar knieën en haar witte knokkels.

Chase tastte de vloer rond haar voeten af en vond de verfrommelde blouse. ‘Je kunt ’m nu maar beter aantrekken.’

Ze stak haar hand niet uit en bleef onsamenhangend voor zich uit zitten mompelen.

‘Toe dan,’ drong hij zo vriendelijk mogelijk aan.

De moordenaar kon niet ver weg zijn.

Het meisje praatte nu dringender en met meer samenhang, hoewel haar stem nog zachter klonk. Chase boog zich naar haar toe en hoorde: ‘Doe me alsjeblieft geen kwaad, doe me alsjeblieft geen kwaad.’

‘Ik doe jou geen kwaad, hoor,’ stelde hij haar gerust. Hij ging rechtop staan. ‘Ik heb je vriendje ook niks gedaan. Maar de kerel die het wél heeft gedaan kan nog in de buurt zijn. Mijn auto staat daar verderop. Wil je alsjeblieft meekomen?’

Ze knipte met haar oogleden, knikte en stapte uit. Chase gaf haar de blouse. Ze rolde de verfrommelde stof uit en schudde er een beetje mee, maar trok de blouse niet aan. Ze verkeerde nog in een shocktoestand.

‘Je kunt je in mijn auto aankleden,’ zei Chase. ‘Daar is het veiliger.’ De schaduwen onder de bomen leken dieper geworden.

Hij sloeg een arm om haar heen en droeg haar half naar de Mustang. Het rechterportier zat op slot. Tegen de tijd dat hij haar via het andere portier naar binnen had gewerkt en achter haar aan schoof, scheen ze een beetje tot haar positieven te zijn gekomen. Ze stak een arm in de blouse, daarna haar andere en frunnikte langzaam aan de knoopjes.

Toen hij het portier had dichtgeslagen en startte, vroeg ze: ‘Wie ben jij?’

‘Reed toevallig langs. Ik zag die rotzak en dacht dat er iets niet in de haak was.’

‘Hij heeft Mike vermoord,’ zei ze hol.

‘Je vriend?’

Ze gaf geen antwoord, maar leunde achterover in de zitkuip, beet op haar lip en veegde afwezig een paar bloedspatten op haar gezicht weg.

‘We zoeken een telefooncel – of we gaan regelrecht naar de politie. Hoe is het met jou? Moet je naar het ziekenhuis?’

‘Nee.’

Chase keerde de Mustang en reed Kanackaway Ridge Road even snel terug als hij gekomen was. Onderaan maakte hij zo’n scherpe bocht dat het meisje tegen het portier viel.

‘Doe je veiligheidsriem om,’ zei hij.

Ze gehoorzaamde wel, maar bleef in een wazige toestand verkeren en staarde recht voor zich uit naar de opdoemende straten van de stad.

‘Wie was hij?’ vroeg Chase bij nadering van de kruising met Galasio Boulevard, en deze keer wachtte hij tot het licht groen werd. ‘Mike,’ zei ze.

‘Ik bedoel niet je vriend.’

‘Wat?’

‘Die ander.’

‘Weet ik niet,’ zei ze.

‘Heb je zijn gezicht kunnen zien?’

Ze fronste. ‘Gezicht?’

‘Ja.’

‘Gezicht.’ Het klonk alsof het woord haar niets zei.

‘Heb je iets gebruikt?’ vroeg hij.

‘Iets?’

‘Drugs.’

‘Een beetje wiet. Tijdje geleden al.’

’t Zal vast wel een grammetje meer dan een beetje geweest zijn, meende Chase. Hij probeerde het nog eens. ‘Heb je zijn gezicht gezien? Heb je hem herkend?’

‘Gezicht? Nee. Ja. Niet echt. Weinig.’

‘Ik dacht dat het misschien een jaloerse minnaar van je was die je had afgewezen, zoiets.’

Ze zweeg.

Haar balorigheid gaf Chase de gelegenheid om de situatie te overdenken. Naar hij zich herinnerde was de moordenaar van de steile bergtop afgekomen; het was hem niet duidelijk of de man het op een bepaalde auto had voorzien, of dat het hem niet had kunnen schelen welke auto hij attaqueerde. Was het een wraakactie geweest die met voorbedachten rade tegen de vermoorde Mike was gericht, of een willekeurige aanslag van een waanzinnige? Voordat Chase in militaire dienst was gegaan, hadden de kranten vol gestaan met berichten over zinloze moordpartijen. Nadat hij was afgezwaaid had hij geen krant meer ingekeken, maar hij veronderstelde dat hetzelfde slag zinloze moorden nog altijd doorging.

De mogelijkheid dat het een willekeurige, ongemotiveerde doodslag was geweest, maakte hem onrustig. De overeenkomst met ‘Operatie Jules Verne’ in Vietnam, en de rol die hij daarin had gespeeld, riepen allerlei kwalijke herinneringen bij hem op.

Een kwartier nadat hij met het meisje de plaats van de moord had verlaten, parkeerde Chase bij het wijkbureau van politie op Kensington Avenue.

‘Denk je dat je in staat bent om met ze te praten?’ vroeg hij.

‘De politie?’

‘Ja.’

Ze haalde de schouders op. ‘Ik geloof ’t wel.’

Het meisje had zich opmerkelijk gauw hersteld. Ze had zelfs de tegenwoordigheid van geest om het zakkammetje van Chase te pakken en door haar donkere haardos te halen. ‘Hoe zie ik eruit?’

‘Prima.’

Het was misschien beter om helemaal geen vriendin te hebben dan te sterven en er eentje achter te laten die maar zo kort om je treurde als dit exemplaar.

‘Kom mee,’ zei ze en opende het portier. Toen ze uitstapte schoof haar ritselende rokje op tot boven aan haar welgevormde slanke benen.

De deur van het kleine grijs geverfde spreekkamertje ging open en er kwam een kleine grijze man binnen. Hij had een doorgroefd gezicht en zijn ogen lagen diep in de kassen, alsof hij in geen dagen had geslapen. Zijn lichtbruine haar zat in de war en het moest nodig geknipt worden. Hij liep naar het tafeltje waaraan Chase en het meisje zaten te wachten en nam de enige vrije stoel. Hij liet zich erop zakken alsof hij van plan was nooit meer overeind te komen. ‘Ik ben rechercheur Wallace.’

‘Aangenaam,’ zei Chase, in strijd met de waarheid.

Het meisje zweeg en inspecteerde haar nagels.

‘Nou, vertel eens, wat is het probleem?’ vroeg Wallace. Hij legde zijn gevouwen handen op de bekraste tafel en staarde er vermoeid naar, alsof hij hun verhaal al talloze malen had gehoord.

‘Ik heb de hoofdagent aan de balie al het meeste verteld,’ zei Chase.

‘Die is niet van Moordzaken. Ik wel,’ zei Wallace.

‘Er moeten mensen van u heen. Het lijk …’

‘Er is al een wagen naartoe gestuurd. Uw melding wordt nagetrokken. Zulke dingen doen wij. Misschien niet altijd goed, maar toch doen we het. Dus volgens u is er iemand vermoord.’

‘Haar vriend. Doodgestoken,’ zei Chase.

Wallace bekeek haar terwijl zij haar nagels bekeek. ‘Kan ze zelf niets zeggen?’

‘Ze verkeert misschien in een shocktoestand.’

‘In déze tijd?’ zei Wallace cynisch, waarbij hij een geringschatting voor haar gevoelens aan de dag legde die Chase ongepast vond en hem tot zwijgen bracht.

Het meisje zei: ‘Ja, ik kan best zelf wat zeggen.’

‘Hoe heet jij?’ vroeg Wallace.

‘Louise.’

‘Louise wat?’

‘Allenby. Louise Allenby.’

‘Woon je hier in de stad?’ vroeg Wallace.

‘In Ashside.’

‘Hoe oud?’

Er vlamde drift in haar op, maar ze bedwong zich en staarde weer naar haar nagels. ‘Zeventien.’

‘Nog op school?’

‘Ik heb in juni eindexamen high school gedaan,’ zei ze, ‘en in september ga ik verder leren. Penn State College.’

Wallace vroeg: ‘Wie was de jongen?’

‘Mike.’

‘Meer niet?’

‘Meer wat niet?’

‘Gewoon Mike? Zoals Liberace? Picasso? Eén naam?’

‘Michael Karnes,’ zei ze.

‘Zomaar een vriendje, of verloofd?’

‘Vriend. We gaan al zowat een jaar met elkaar, soort van vaste verkering.’

‘Wat deden jullie daar op Kanackaway Ridge Road?’ vroeg Wallace.

Ze keek hem recht in zijn gezicht. ‘Wat dacht u?’

Hoewel Chase de verveelde toon van Wallace heel ongepast vond, werkte de onverschilligheid van het meisje zo op zijn zenuwen dat hij zo snel mogelijk van haar af wilde. ‘Hoort u eens, rechercheur Wallace,’ kwam hij tussenbeide, ‘is dit nu allemaal echt nodig? Deze jongedame had er helemaal niets mee te maken. Ik denk dat ze het volgende slachtoffer van de moordenaar zou zijn geweest als ik hem niet had tegengehouden.’

Wallace vroeg: ‘Hoe was u daar eigenlijk terechtgekomen?’

‘Ik reed er toevallig langs,’ zei Chase.

Nu lichtte er iets van belangstelling op in de doffe blik van de rechercheur. ‘Hoe heet u?’

‘Benjamin Chase.’

‘Ah, ja, ik meende u al eens eerder gezien te hebben.’ Zijn manier van doen werd vriendelijker en zijn energieniveau steeg. ‘Uw foto stond vandaag in de krant.’

Chase knikte.

‘Dat was wel even iets wat u daar hebt geflikt,’ zei Wallace bewonderend. ‘Daar heb je wel lef voor nodig.’

‘Het stelde niet zoveel voor als ze ervan gebakken hebben.’

‘Ja, ja, dat zal wel,’ zei Wallace, hoewel het duidelijk was dat hij de acties van Chase in Vietnam nog heldhaftiger vond dan de pers had beschreven.

Ook het meisje toonde opeens meer belangstelling voor Chase en ze zat hem met onverholen aandacht op te nemen.

Wallace sloeg een andere toon aan. ‘Kun je me beschrijven wat er precies gebeurd is?’ vroeg hij haar.

Ze deed het en terwijl ze vertelde scheen ze iets van haar vreemde manier van doen kwijt te raken. Tweemaal meende Chase dat ze in tranen ging uitbarsten, en hij wilde graag dat ze het zou doen. Van haar ijzige houding, zo kort na al dat bloed, kreeg hij de kriebels. Maar misschien kon ze het nog steeds niet verwerken en accepteren. Ze hield haar tranen in en aan het eind van haar verhaal was ze weer heel kalm.

‘Heb je zijn gezicht gezien?’ vroeg Wallace.

‘Alleen maar een glimp,’ zei ze.

‘Kun je hem beschrijven?’

‘Niet goed.’

‘Probeer het eens.’

‘Hij had bruine ogen … geloof ik.’

‘Geen snor of baard?’

‘Dat geloof ik niet, nee.’

‘Had hij bakkebaarden, of was het kort?’

‘Kort, geloof ik.’

‘Littekens?’

‘Nee.’

‘Iets opvallends wat je niet zou vergeten?’

‘Nee.’

‘De vorm van zijn gezicht …’

‘Nee.’

‘Wat nou: nee?’

‘Het was gewoon een gezicht. Geen bijzondere vorm.’

‘Een volle haardos, of kalend?’

‘Weet ik niet meer.’

Chase zei: ‘Toen ik bij haar kwam, verkeerde ze in een shocktoestand. Volgens mij is haar niets van de man opgevallen.’

In plaats van dankbaar te zijn keek Louise hem nijdig aan.

Het drong te laat tot Chase door dat het ergste voor een meisje van haar leeftijd was dat ze haar kalmte zou kwijtraken, dat ze blijk gaf een situatie niet aan te kunnen. Hij had haar tijdelijke shocktoestand aan, nota bene, een politieman verraden. Ze zou hem nu wel weinig dankbaar zijn, ook al had hij haar leven gered.

Wallace stond op. ‘Kom mee.’

‘Waarheen?’ vroeg Chase.

‘We gaan erheen.’

‘Is dat nu echt nódig?’ vroeg Chase. ‘Voor mij, althans?’

‘Tja, ik moet van u en van haar een verklaring opnemen, gedetailleerder dan tot dusver. Het zou nuttig zijn, meneer Chase, als u nogmaals ter plaatse beschrijft wat er precies gebeurd is. Het hoeft niet lang te duren. We hebben haar in ieder geval langer nodig dan u.’

Chase zat achter in de dienstauto van rechercheur Wallace op tien meter afstand van de plaats van het misdrijf vragen te beantwoorden toen een auto van de Press-Dispatch naderde en stopte. Twee fotografen en een verslaggever stapten uit.

Chase besefte nu pas dat het hele verhaal in de krant en op de televisie zou komen. Ze zouden hem tegen wil en dank tot held bombarderen. Alweer.

‘Hoor eens,’ vroeg hij aan Wallace. ‘Kunnen we alsjeblieft buiten de pers houden wie het meisje geholpen heeft?’

‘Waarom?’

‘De pers zit me tot hier,’ zei Chase.

Wallace zei: ‘Maar u hebt haar leven gered. Daar zou u trots op moeten zijn.’

‘Ik wil ze niet te woord staan,’ zei Chase.

‘Dat is uw zaak. Maar ze moeten wel weten wie de moordenaar heeft onderschept. Dat komt in ons rapport.’

Later, toen Wallace klaar was met zijn vragen en Chase in een andere politieauto overstapte om door een agent naar de stad te worden teruggebracht, voelde hij de hand van het meisje op zijn schouder. Hij keerde zich om en Louise zei: ‘Dank je.’

Misschien beeldde hij het zich in, maar hij meende dat haar aanraking veel weg had van een streling en dat ze opzettelijk aarzelde om haar hand terug te trekken. De gedachte alleen al maakte hem onpasselijk.

Hij keek haar aan en wendde zijn blik dadelijk af.

Op hetzelfde moment maakte een van de fotografen een foto. De flits verspreidde veel licht. Het duurde kort, maar de gedachte aan die fotograaf zou hij niet meer kwijtraken.

In de auto, terug naar het bureau in de stad, zei de geüniformeerde agent die aan het stuur zat dat hij Don Jones heette, dat hij over Chase had gelezen en of hij voor zijn kinderen een handtekening van Chase mocht. Chase zette zijn handtekening op de achterkant van een blanco rapportformulier van de afdeling Moordzaken en op aandringen van Jones schreef hij erboven: ‘Voor Rick en Judy Jones.’ De agent stelde een heleboel vragen over Vietnam, waarop Chase zo kort en hoffelijk mogelijk antwoord gaf.

In zijn gekregen Mustang reed hij nu een heel stuk rustiger dan de eerste keer. Er school nu geen woede meer in hem, alleen een loodzware matheid.

Om kwart over een ’s nachts parkeerde hij voor het huis van mevrouw Fielding, opgelucht dat er geen licht brandde. Zo zachtjes mogelijk opende hij het oude slot van de voordeur en sloop – wetende dat de meeste traptreden loslagen – bijna geruisloos naar de zolder waar hij woonde: één grote ruimte die als keuken, slaapkamer en woonkamer fungeerde, plus een inloopkast voor zijn kleren en een badkamertje met toilet.

Hij deed de deur op slot.

Nu pas voelde hij zich veilig.

Natuurlijk wist hij wel dat hij zich nooit meer helemaal veilig kon voelen. Niemand kende dat gevoel. Veiligheid was een illusie.

Maar vanavond was het in ieder geval niet nodig geweest om een beleefde conversatie met mevrouw Fielding te moeten voeren, terwijl zij in haar half openhangende kamerjas een houding van gespeelde bedeesdheid aannam en hem als bij toeval de rondingen van haar borsten toonde, wit als vissenbuiken. Hij snapte niet waarom die vrouw zich op haar leeftijd nog met zogenaamde achteloosheid zo onbetamelijk gedroeg.

Hij kleedde zich uit en waste zijn gezicht en zijn handen. Hij waste zijn handen zelfs driemaal. De laatste tijd waste hij zijn handen veel.

Hij onderzocht de ondiepe steekwond in zijn dijbeen. Het bloed was al gestold en begon een korst te vormen. Hij waste de wond, goot er alcohol overheen, smeerde er wat ontsmettende zalf op en deed er een gaasverband om.

In het gedeelte dat hij de woonkamer noemde, voltooide hij de medische behandeling door een glas te vullen met Jack Daniel’s op twee blokjes ijs. Met het glas in zijn hand strekte hij zich op bed uit. Minimaal dronk hij een halve fles per dag. Voor dat vervloekte diner had hij vandaag geprobeerd nuchter te blijven. Nu hoefde dat gelukkig niet meer.

Al drinkend voelde hij hoe hij een staat van onbezoedeldheid bereikte. In zijn eentje met een fles goede whisky – alleen dan had hij het gevoel dat er geen vuil aan zijn ziel kleefde.

Op het moment dat hij een tweede glas inschonk ging de telefoon.

Toen hij deze woonruimte betrok, had Chase geen telefoon willen hebben. Er belde toch nooit iemand. En hij had er geen behoefte aan om met wie dan ook contact te onderhouden.

Mevrouw Fielding had niet kunnen geloven dat hij het zonder telefoon kon stellen. Met het beeld voor ogen dat ze als een soort boodschappendienst voor hem kon fungeren, had ze erop gestaan dat hij een verlengtoestel op haar nummer kreeg aangesloten als een voorwaarde van zijn onderhuur.

Dat was lang voordat ze wist dat hij een oorlogsheld was. Zelfs voordat hij het zélf wist.

Maanden waren verstreken zonder dat iemand voor hem had opgebeld, behalve zij van beneden wanneer ze liet weten dat er post voor hem was, of om te zeggen dat hij kon komen eten.

Maar na de door het Witte Huis gepubliceerde verklaring, na alle opwinding over zijn hoge onderscheiding, hingen dagelijks allerlei mensen aan de telefoon; meestal waren het totaal onbekenden die hem zo nodig moesten feliciteren met iets dat hij helemaal niet verdiende, of die hem een interview wilden afnemen voor bladen die hij nooit las. De meeste bellers wimpelde hij af. Tot dusver had nooit iemand de brutaliteit gehad hem zo laat telefonisch lastig te vallen, maar hij begreep wel dat hem nooit meer de weelde van rust en eenzaamheid ten deel zou vallen die hij in de eerste maanden na zijn ontslag had gekend.

Hij aarzelde om de hoorn op te nemen. Liever hield hij een goed gesprek met zijn fles whisky. Maar nadat de bel zestien keer was overgegaan, vond hij dat de beller te volhardend was om nog langer te negeren en hij greep de hoorn. ‘Hallo?’

‘Chase?’

‘Ja.’

‘Ken je mij?’

‘Nee,’ zei Chase. Hij kende de stem niet. Het was een man en zijn stem klonk vermoeid, maar afgezien van dat feit kon hij ergens tussen de twintig en de zestig zijn, dik of dun, lang of kort.

‘Hoe gaat het met je been, Chase?’ Er lag een zweempje spot in de vraag, al ontging Chase wat er zo amusant aan was.

‘Geen probleem,’ zei Chase. ‘Goed, ja.’

‘Je weet hoe je je handen moet gebruiken.’

Chase zweeg, niet in staat om een woord uit te brengen, want nu begreep hij waar het over ging.

‘Je weet hoe je je handen moet gebruiken,’ herhaalde de gluurder. ‘Dat heb je vast in het leger geleerd.’

‘Ja,’ zei Chase.

‘Je zult wel een heleboel dingen in het leger hebben geleerd, en ik denk dat je jezelf heel goed kunt verdedigen.’

Chase zei: ‘Spreek ik met de man die …’

De man lachte en liet zijn neerbuigende toon varen. ‘Ja, met dié man spreek je. Ik ben ik. Spijker op zijn kop. Je hebt mijn keel lelijk mishandeld, Chase. Mijn stem zal morgen wel rauw zijn. Maar verder ben ik er even gemakkelijk afgekomen als jij.’

Met de helderheid van geest die in momenten van gevaar bij hem optrad, zag Chase de vechtpartij op het gras bij de Chevrolet haarscherp voor zich, maar hoe hij ook probeerde zich een goed beeld van het gezicht van de moordenaar te vormen, het lukte nu evenmin als op het politiebureau. Omdat de man tegen hem sprak op een toon alsof hij een kwajongen was, deed Chase het ook. ‘Hoe wist jij dat ik het was die je tegenhield?’

‘Omdat ik je foto in de krant heb gezien. Je bent een oorlogsheld. Iedereen kent je foto. Toen je naast het mes op de grond lag, herkende ik je en ben ik ervandoor gegaan.’

‘Wie ben jij?’

‘Dacht je nou heus dat ik dat ga verklappen?’

Chase was zijn glas whisky helemaal vergeten. De alarmbel in zijn hoofd, die vervloekte bel, ging op maximumsterkte tekeer. ‘Wat moet je van me?’

De onbekende opbeller zweeg zo lang dat Chase de vraag bijna herhaalde. Abrupt zei de moordenaar, nu zonder de geringste geamuseerdheid in zijn stem: ‘Je hebt het verpest zonder dat je daar enig recht op had. Je hebt geen idee wat een moeite ik heb moeten doen om de juiste doelwitten uit al die jonge ontuchtigen te kiezen, zij die het meest verdienen te sterven. Ik had het wekenlang voorbereid, Chase, en ik heb die jeugdige zondaar zijn verdiende loon gegeven. Die slet moest nog aan de beurt komen en jij hebt haar het leven gered voordat ik mijn plicht kon doen; je hebt een hoer gered die er geen recht op had om te worden gespaard. Dat deugt niet.’

‘Je bent niet goed snik.’ Chase wist heel goed dat die opmerking lang niet toereikend was en zelfs absurd klonk, maar de moordenaar dwong hem – zoals alles in deze moderne tijd – tot het gebruik van clichés.

De moordenaar hoorde niet – of deed alsof – wat Chase zei. ‘Ik wil je alleen maar even zeggen, mannetje Chase, dat het daarmee niet ophoudt. Jij bent geen verlengstuk van de politie.’

‘Wat bedoel je daarmee?’

‘Ik reken met je af, Chase. Zodra ik je achtergrond helemaal heb uitgeplozen om een goed oordeel over je te kunnen vellen. En dan, als jij je verdiende loon hebt gehad, is het tijd om met die hoer, die meid af te rekenen.’

‘Af te rekenen?’ vroeg Chase.

Het eufemisme deed hem denken aan dezelfde ontwijkende woordkeus waaraan hij als militair in Vietnam gewend was geraakt. Hij voelde zich veel ouder dan hij was, en vermoeider dan bij zijn thuiskomst.

‘Ik ga je vermoorden, Chase. Ik ga je straffen voor alle zonden die je op je kerfstok hebt, omdat je het zorgvuldig voorbereide plan hebt gedwarsboomd. Je bent geen verlengstuk van de politie.’ Hij zweeg even. Dan: ‘Is dat begrepen?’

‘Voor zover ik hier iets van begrijp.’

‘Is dat alles wat je te zeggen hebt?’

‘Ik zou niet weten wat ik nog meer moet zeggen,’ zei Chase.

‘Je hoort nog van me.’

‘Wat is hier de zin van?’

‘Geen verlengstuk van de politie,’ zei de moordenaar en hij verbrak de verbinding.

Chase legde de hoorn neer en steunde met zijn rug tegen het hoofdeinde van het bed. Hij voelde iets kouds in zijn hand en zag tot zijn verbazing dat hij een glas whisky vasthield. Hij nam er een teugje van. Het smaakte een beetje bitter.

Hij sloot zijn ogen.

Het was gemakkelijk om zich er niets van aan te trekken.

Of misschien toch niet zo gemakkelijk. Als het zo gemakkelijk was als hij wilde, zou hij het glas whisky wegzetten en gaan slapen. Of in plaats van te wachten tot de moordenaar hem te grazen kwam nemen, kon hij zichzelf al voor zijn kop schieten.

Gemakkelijk om zich er niets van aan te trekken. Hij deed zijn ogen weer open.

Hij moest een besluit nemen wat hij na dit telefoongesprek zou gaan doen.

De politie zou natuurlijk belangstelling hebben, omdat het een gedegen vingerwijzing was naar de man die Michael Karnes had vermoord. Waarschijnlijk zouden ze de telefoon willen aftappen in de hoop dat de moordenaar weer zou opbellen, vooral omdat hij zelf had gezegd dat hij dat zou doen. Misschien zetten ze wel een rechercheur in de kamer van Chase, of ze lieten hem ter wille van zijn eigen veiligheid volgen om de moordenaar te kunnen grijpen.

Toch aarzelde Chase om rechercheur Wallace te bellen.

Gedurende de afgelopen weken, na de uitreiking van de Medal of Honor, was het met het rustige dagelijkse leventje van Chase gedaan geweest. Hij haatte de verandering.

Hij was gewend geraakt aan de grootste eenzaamheid, alleen verstoord door de noodzaak met winkelpersoneel en met zijn hospita mevrouw Fielding te praten. ’s Morgens ging hij de stad in om bij Woolworth te ontbijten. Dan kocht hij een pocketboek en soms een tijdschrift – maar nooit een krant – en deed de benodigde inkopen, zoals tweemaal per week in de drankwinkel. Dagelijks zat hij tot de middag in het park naar de werkende meisjes in hun minirokjes te kijken die lunchpauze hadden, waarna hij naar huis ging en de rest van de dag binnenbleef. De lange middagen bracht hij lezend door, en hij dronk. Tegen de avond kon hij de kleine lettertjes van zijn boek bijna niet meer lezen en zette hij de televisie aan om herhalingen van oude films te kijken waarvan hij de meeste zo langzamerhand beeld voor beeld kende. Om elf uur dronk hij de rest op van wat nog in de fles whisky zat nadat hij heel weinig – en soms niets – had gegeten, en ging daarna zo lang mogelijk slapen.

Zijn leven stelde dus niet veel voor, zeker niet na wat hij er eens van had verwacht, maar het was draaglijk. Omdat hij een simpel leven leidde, was het ook degelijk, veilig, zonder twijfels en onzekerheden en zonder moeilijke beslissingen te moeten nemen die weer tot een depressie zouden kunnen leiden.

Toen, nadat ap en upi het nieuws hadden gebracht dat de Vietnamoorlogsheld niet naar het Witte Huis had willen komen voor de uitreikingsceremonie van de Medal of Honor (hoewel Chase de onderscheiding zelf niet afwees, omdat hij vreesde dat het weigeren daarvan hem meer in de publieke schijnwerpers zou brengen dan hij kon verdragen) was het met de eenvoud en rust in zijn leven gedaan.

Hij had de publicitaire orkaan doorstaan, gaf zo weinig mogelijk interviews, en gaf degenen die opbelden eenlettergrepige antwoorden. Het enige dat hem had genoodzaakt zijn kamer te verlaten, was het door het stadsbestuur aangeboden banket geweest; die bijeenkomst had hij nét kunnen behappen, omdat hij wist dat hij weer naar zijn zolderappartementje kon terugkeren zodra die toestand achter de rug was, en het rustige leventje kon hervatten dat ze hem hadden afgepakt.

De gebeurtenis in het liefdesparadijsje op de Kanackaway Ridge had zijn plannen drastisch gewijzigd, zijn terugkeer naar een stabiel leven uitgesteld. De kranten zouden het verhaal, met foto’s, over de hoge onderscheiding andermaal brengen, met een verslag van zijn recente daad van dwaze bemoeizucht. Er zouden weer telefonische felicitaties volgen en er moesten interviewers worden afgewezen.

Dan zou het wel tot rust komen. Over een week of twee, als hij alle aandacht tenminste zo lang kon verdragen, zou alles weer bij het oude zijn, rustig en beheersbaar.

Hij nam nog een slok whisky die beter smaakte dan de vorige.

Er waren grenzen aan zijn incasseringsvermogen. Nog twee weken verhalen in de pers, mensen die opbelden om hem een baan aan te bieden, vrouwen die met hem wilden trouwen … het zou hem allemaal tot het uiterste van zijn geringe weerstand drijven. Als hij in die tijd ook nog zijn kamer met een rechercheur moest delen en overal waar hij ging werd gevolgd, zou hij het niet uithouden.

Hij voelde al diezelfde, nu nog vage, leegheid in hem ontstaan die hij in zo’n hevige mate in het ziekenhuis had doorgemaakt. Het was dat volkomen gebrek aan een levensdoel dat hij koste wat kost moest afwenden, ook als het inhield dat hij de politie belangrijke informatie moest onthouden.

Hij wilde de politie niet over de opbellende moordenaar inlichten.

Hij dronk meer whisky.

Prima lui daar in Tennessee, die Jack Daniel’s destilleerden tot troost van het mensdom. Prima spul. Beter dan roem en lof en verliefde vrouwen. En goedkoper.

Hij liep naar de kast en vulde zijn glas bij met een flinke scheut uit de fles met het donkere etiket.

Hij zat er wel over in dat hij de recherche een belangrijk gegeven onthield, maar die jongens waren niet achterlijk. Zonder de hulp van Chase zouden ze de man wel vinden. Vingerafdrukken op de portierkruk van de Chevrolet en op het moordwapen. Ongetwijfeld hadden ze al een mededeling laten uitgaan dat de dader een bont en blauw geknepen strot had en door zijn keelpijn nauwelijks behoorlijk kon spreken.

Wat Chase de politie onthield, zouden ze zelf met hun doeltreffende misdaadbestrijdingsmethoden wel te weten komen.

Hij wist dat hij zichzelf voorloog.

Het was niet de eerste keer.

Hij dronk snel zijn glas leeg. De drank gleed soepel naar binnen.

Hij nam er nog een, liep naar zijn bed terug en ging onder de dekens liggen. Hij staarde naar het dode oog van de televisie.

Over een paar dagen zou alles weer normaal zijn. Zo normaal als normaal maar kon zijn. Dan kon hij weer in zijn oude vertrouwde levenswijze terugvallen en goed leven van zijn militaire invaliditeitspensioen en de rente van de kleine erfenis van zijn ouders.

Hij hoefde niet te werken, met niemand een woord te wisselen als hij dat niet wilde, en geen besluiten te nemen. Zijn enige taak was iedere dag zoveel whisky te drinken dat hij ondanks zijn nachtmerries kon slapen.

Hij was niet eenzaam: hij communiceerde met Jack Daniel’s.

Hij staarde naar het lege televisiescherm.

Soms had hij het gevoel dat het toestel ook naar hem staarde.

De tijd verstreek. Zoals altijd.

Hij sliep.

3

Chase stond de volgende ochtend vroeg op, angstaanjagend gewekt door de lijken van soldaten die met monden vol grafaarde tegen hem spraken. Daarna werd de dag alleen maar erger.

Zijn fout was om te denken dat hij de dag wel door zou komen alsof er de vorige avond niets bijzonders was voorgevallen. Hij schoor zich, nam een bad en kleedde zich aan, waarna hij naar beneden liep om te kijken of er post voor hem op het tafeltje bij de voordeur lag. Geen post, maar zijn hospita had hem gehoord en de vrouw repte zich uit haar altijd halfdonkere zitkamer om hem de ochtendeditie van de Press-Dispatch te tonen. En jawel, zijn foto op de voorpagina: hij keerde zich om naar Louise Allenby die uit de politieauto stapte. Op de foto leek het alsof ze huilde; ze hield hem met een hand stevig vast en ze zag er veel bedroefder uit dan ze geweest was.

‘Ik ben zó trots op je,’ zei mevrouw Fielding.

Ze praatte als zijn moeder. Nu was ze daar inderdaad oud genoeg voor, maar het beetje moederlijke instinct dat ze weleens toonde had altijd iets geforceerds en onechts. Haar haar zat strak in de krul en was geblondeerd. De overdadig aangebrachte rouge en helderrode lippenstift maakten haar ouder dan ze was.

‘Het ging heel anders dan ze beweren, hoor, helemaal niet zo spannend,’ zei Chase.

‘Hoe weet je dat? Je hebt de krant toch nog niet gezien?’

‘Ze overdrijven altijd. Die verslaggevers.’

‘Och kom, je bent veel te bescheiden,’ zei ze.

Mevrouw Fielding droeg vandaag haar blauw-en-gele kamerjas met de twee bovenste knopen los. Chase zag de bleke bobbels van haar borsten en het kanten randje van een gele beha.

Hoewel hij veel sterker en jonger dan zij was, boezemde de vrouw hem altijd enige angst in. Misschien omdat hij maar niet kon begrijpen wat ze van hem wilde.

Het moest beslist meer dan alleen de huur zijn. Meer dan alleen gezelschap. Ze had iets wanhopigs over zich, misschien omdat ze het zelf ook niet goed begreep.

Ze zei: ‘Ik weet zeker dat dit artikel je tweemaal zoveel aanbiedingen voor werk zal opleveren dan het vorige!’

Zijn hospita had veel meer belangstelling voor een goede baan voor hem dan Chase zelf. Aanvankelijk had hij gedacht dat ze misschien bang was dat hij de huur niet meer zou kunnen betalen, maar later was hij ervan overtuigd geraakt dat haar bemoeienis met hem een diepere oorzaak had.

Ze zei: ‘Ik heb je al zo vaak gezegd dat je jong en sterk bent, en dat je nog een heel leven voor je hebt. Wat een jonge kerel zoals jij moet doen is werken, hard werken, de kans scheppen om iets te bereiken. Niet dat je het tot dusver niet prima hebt gedaan. Begrijp me niet verkeerd. Maar dat rondhangen, geen vinger uitsteken … dat is niet goed voor je. In de tijd dat je hier woont ben je kilo’s afgevallen.’

Chase zweeg.

Ze kwam een beetje dichter bij hem staan en nam de krant uit zijn handen. Zuchtend staarde ze naar de foto van hem in het midden op de voorpagina.

‘Ik moet er eens vandoor,’ zei Chase.

Ze keek op. ‘Ik heb je nieuwe auto gezien!’

‘Ja.’

‘Bevalt hij je?’

‘Och, hij rijdt.’

‘Ze schrijven erover in de krant.’

‘Dat zal wel.’

‘Toch heel aardig van ze, hè?’

‘Ja. Heel aardig.’

‘Dat doen ze anders nooit voor de jongens die uit de oorlog komen en er geen groot protest van maken. Je leest altijd alles over die kwaaie apen, maar niemand steekt ooit een poot uit voor de goeien zoals jij. Dat werd een keertje tijd en ik hoop dat je er plezier aan beleeft.’

‘Dank u.’ Chase liep naar de voordeur en stapte de straat op, in de hoop dat het niet leek alsof hij de vlucht nam.

Hij reed naar Woolworth voor zijn ontbijt.

Het nieuwtje van de Mustang was er voor hem al af. Hij was liever gaan lopen. Je moest als automobilist onderweg zoveel beslissingen nemen. Lopen was eenvoudiger. Onder het lopen kon je je voor de buitenwereld afsluiten en je gewoon laten gaan.

Meestal garandeerde Woolworth de ontbijtende en lunchende klanten aan de counter ieders privacy, ook als alle krukken bezet waren. Zakenlui lazen de beursberichten, kantoormeisjes dronken hun kopje koffie en losten hun kruiswoordpuzzeltje op, arbeiders bogen zich over hun uitsmijters – ze wilden allemaal een moment voor zichzelf voordat de werkdrukte losbarstte. Ondanks het elleboog-aan-elleboog naast elkaar zitten, respecteerde men elkaars behoefte aan privacy. Maar op die dinsdagochtend ontdekte Chase halverwege zijn ontbijt dat de andere klanten om hem heen met onverholen belangstelling naar hem zaten te staren.

De alom aanwezige krant met zijn foto op de voorpagina had hem verraden.

Hij legde zijn mes en vork neer, betaalde met een fooitje erbij en maakte dat hij wegkwam. Zijn handen trilden en hij voelde zijn knieën knikken alsof zijn benen hem niet meer konden dragen.

Hij wilde niet worden aangestaard. Hij wilde zelfs niet dat een serveerster of winkelmeisje naar hem glimlachte. Wat hij wilde was door het leven gaan als een volstrekt onopvallend iemand waar de mensen doorhéén keken.

Hij was van plan bij de boekhandel op de hoek naast Woolworth een pocketboek te kopen, maar bij de krantenstandaard die bij de ingang stond werd hij met zoveel afbeeldingen van zijn gezicht geconfronteerd dat hij meteen rechtsomkeert maakte.

Voor het eerst sinds Chase hier in de buurt woonde, maakte de verkoper van de slijterij een opmerking over de hoeveelheden whisky die de oorlogsheld placht te consumeren. Kennelijk vond hij dat een man als Chase niet zoveel moest drinken, tenzij al die flessen natuurlijk voor vrolijke bijeenkomsten bedoeld waren.

‘Geeft u een feestje?’ vroeg de verkoper.

‘Inderdaad, ja.’

Verlangend naar de eenzame opsluiting op zijn zolderkamer, was Chase al twee straten verder voordat hij zich herinnerde dat hij een auto had. Hij liep terug, gehinderd door de vervelende gedachte dat iemand zijn verwarring misschien had opgemerkt.

In de auto voelde hij zich te gespannen om rijden te riskeren. Een kwartier lang zat hij het instructieboekje voor het onderhoud van de Mustang en de bijbehorende paperassen door te bladeren voordat hij eindelijk startte en wegreed.

Hij wilde niet naar het park om naar de mooie meisjes te kijken die daar over een paar uur in hun lunchpauze gingen wandelen, omdat hij vreesde te worden herkend. Stel je voor dat iemand een praatje met hem wilde aanknopen! Hij zou niet weten wat hij moest zeggen.

In zijn kamer schonk hij whisky in een glas op twee blokjes ijs en roerde met zijn vinger.

Hij zette de televisie aan. Er werd een oude film met Wallace Beery en Marie Dressler vertoond. Chase had de film al heel wat keren gezien, maar toch bleef hij kijken. Het weerzien en de vertrouwde volgorde van de scènes – zo ontelbare malen in de bioscopen en op de televisie vertoond – gaven hem een gevoel van stabiliteit en kalmeerden zijn zenuwen. Hij zag hoe Wallace Beery op zijn onhandige wijze met Marie Dressler flirtte en de vertrouwdheid van Chase met Beery’s potsierlijkheden, die hij al zo vaak en in dezelfde volgorde had gezien, was als balsem op zijn gekwelde ziel.

Om vijf over elf ging de telefoon.

Na lang aarzelen nam hij de hoorn op, zei nee tegen een journalist die hem wilde interviewen en verbrak de verbinding.

Om vier minuten voor halftwaalf ging de telefoon weer.

Ditmaal was het de agent van de verzekering bij wie de Merchants’ Association een schadepolis van een jaar op de Mustang had genomen. De man wilde weten of de dekking voldoende was, of wenste meneer Chase voor een gering premiebedrag uitbreiding van de polis? De agent was eerst nogal kletserig, maar bond in toen Chase zei dat de dekking voldoende was.

Om tien voor twaalf ging de telefoon voor de derde keer. Chase nam de hoorn op en de moordenaar zei: ‘Hallo, hoe is je ochtend tot dusver verlopen?’ Zijn stem klonk schor en hees, was nauwelijks meer dan gefluister.

‘Niet goed.’

‘Heb je de kranten gezien?’

‘Eén.’

‘Mooie verslagen.’

Chase zweeg.

De man zei: ‘De meeste mensen willen beroemd zijn.’

‘Ik niet.’

‘Sommige mensen zouden er een moord voor doen.’

‘Jij ook?’

‘Ik ben niet op algemene bekendheid uit.’

‘Waarop dan?’

‘Betekenis, een doelstelling.’

‘Die is er niet.’

Nu zweeg de moordenaar. Toen: ‘Je bent een rare snijboon, Chase.’

Chase gaf geen commentaar.

‘Zorg dat je vanavond om zes uur aan je telefoon zit, Chase. Het is belangrijk.’

‘Ik begin hier behoorlijk van te balen.’

‘Jij balen? Terwijl ik al het werk doe?’ zei de man. ‘Ik ben de hele ochtend bezig geweest met naspeuringen naar je verleden, en voor vanmiddag ben ik hetzelfde van plan. Om zes uur ga ik je vertellen wat ik gevonden heb.’

‘Waarom?’

‘Ik kan toch geen oordeel over je vellen als ik niet weet welke zonden je hebt begaan?’ Onder het schorre gefluister waartoe de gekwetste stembanden van de man hem dwongen, bespeurde Chase een tikkeltje spot dat hij al eerder had opgemerkt. ‘Je moet weten dat ik niet naar willekeur te werk ben gegaan toen ik overwoog wie van de ontuchtigen op de Kanackaway moest worden gestraft.’

‘Niet naar willekeur, zeg je?’

‘Nee, ik heb de situatie ter plaatse goed onderzocht. Twee weken achtereen ben ik er iedere avond heen gegaan om de kentekens van de auto’s te noteren. Daarna ben ik ze met elkaar gaan vergelijken, tot ik de nummers had van de auto’s die er het meest kwamen.’

‘Waarom?’

‘Om de zondaren te vinden die de zwaarste straf verdienen,’ zei de moordenaar. ‘In Californië kan men tegen betaling van twee dollar bij het Registratiebureau van Motorvoertuigen de naam opvragen van de eigenaar van een bepaald kenteken. Zo ben ik op het spoor gekomen van de jongen op wiens naam de auto stond. Daarna was het eenvoudig om alles over dat jongmens te weten te komen, en tevens de naam van zijn vriendin in deze bezigheden.’ De ambtelijke wijze waarop hij sprak leidde tot eigenaardig stijve formuleringen – of het was doelbewuste misleiding. ‘Ze was niet de enige jonge vrouw die hij daar bezighield, al meende zij dat hij geen andere vriendinnen had. Zelf had ze overigens ook haar affaires, waarbij van vrij geslachtelijk verkeer sprake was. Ik ben haar tweemaal gevolgd toen ze met andere jongemannen meeging, en bij beide gelegenheden gaf ze zich aan die jongens.’

‘Waarom blijf je niet gewoon thuis en ga je niet rustig naar oude films op de televisie kijken?’ vroeg Chase.

‘Wat?’

‘Of ga eens naar een psychiater.’

‘Ik hoef niet naar een psychiater! Deze geesteszieke wéreld wel. De wéreld, niet ik.’ Door zijn woede kreeg hij een hoestbui. Toen: ‘Het waren allebei hoeren, hij net zo goed als zij. Ze hebben hun verdiende loon gekregen – alleen zij niet, door jouw schuld.’

Chase wachtte af.

‘Je moet weten,’ vervolgde de man, ‘dat ik je verleden even grondig moet napluizen als ik met die twee heb gedaan. Anders kom ik er nooit achter of je de doodstraf verdient, of dat je eenvoudig geëlimineerd moet worden omdat je mijn plan hebt gedwarsboomd en ik wraak wil. Om kort te gaan: ik vermoord geen mensen, ik executeer degenen die het verdienen.’

Chase zei: ‘Ik wil niet dat je me nog een keer belt.’

‘O ja, dat wil je wel.’

Chase gaf geen antwoord.

‘Ik ben je motief,’ zei de moordenaar.

‘Mijn motief?’

‘Het lot speelt hier een rol.’

‘Mijn motief om wat te doen?’

‘Dat,’ zei de moordenaar, ‘moet je zelf beslissen.’

‘Ik laat dit nummer afluisteren.’

‘Dat houdt me niet tegen,’ zei de moordenaar weer op geamuseerde toon. ‘Ik bel gewoon uit verschillende cellen in de stad en hou de gesprekken kort zodat ze me niet kunnen traceren.’

‘En als ik mijn telefoon niet aanneem?’

‘Dat doe je wel. Zes uur, vanavond,’ bracht hij Chase in herinnering en hing op.

Chase legde de hoorn op het toestel. Het verontrustte hem dat de moordenaar hem beter kende dan hij had gedacht. Natuurlijk zou hij iedere keer reageren, om dezelfde reden waarom hij al die vervelende opbellers van de afgelopen weken te woord had gestaan in plaats van een geheim nummer te nemen. Het probleem was alleen dat hij niet goed wist wat de reden daarvan was.

Impulsief greep hij de hoorn en draaide het nummer van het politiebureau. Het was voor het eerst in tien en een halve maand dat hij uit eigen beweging iemand opbelde.

Chase vroeg naar rechercheur Wallace. Hij werd door de centrale doorverbonden. ‘Ja, meneer Chase?’ zei Wallace. ‘Kan ik u ergens mee van dienst zijn?’

Chase zweeg over de telefoongesprekken die hij met de moordenaar had gevoerd, hoewel dat naar hij meende de reden was waarom hij Wallace had opgebeld. In plaats daarvan vroeg hij: ‘Hoe verloopt het onderzoek?’

Wallace had er geen bezwaar tegen uit de school te klappen. ‘We vorderen langzaam maar zeker. We hebben zijn vingerafdrukken op het mes. Als hij ooit gearresteerd is geweest op verdenking van een ernstig misdrijf, of als hij ergens in overheidsdienst is geweest, hebben we hem gauw genoeg.’

‘En als dat niet het geval is?’

‘Dan krijgen we hem ook wel,’ zei Wallace. ‘We hebben een aan een man toebehorende ring in de Chevrolet gevonden. Hij was niet van de vermoorde jongen en het komt ons voor dat de ring te klein is voor uw vingers. U bent geen ring kwijt, zeker?’

‘Nee,’ zei Chase.

‘Dat dacht ik al. Ik had u erover moeten bellen, maar ik was er te zeker van. De ring is van hem, dat kan niet missen.’

‘Nog iets anders behalve de vingerafdrukken en die ring?’

‘We houden het meisje en haar ouders voortdurend onder surveillance, al zou ik het op prijs stellen wanneer u dat niet aan de grote klok hangt.’

‘Denkt u dat hij een bedreiging voor haar vormt?’

‘Misschien. Als hij meent dat ze hem kan identificeren. Nu we het er toch over hebben: de gedachte viel me in dat het niet onverstandig zou zijn om u eveneens te laten schaduwen. Hebt u daar al aan gedacht?’

Buiten alle proporties opschrikkend van dat voorstel zei Chase: ‘Nee, ik zie niet in wat dat voor nut kan hebben.’

Tja, het verhaal stond vanmorgen in de kranten. Mogelijk is hij niet zo bang om door u te worden geïdentificeerd als door het meisje, maar hij kan een grief tegen u koesteren.’

‘Een grief tegen mij? Dan moet hij wel gek zijn.’

Wallace lachte. ‘Als hij niet gek is, wat is hij dan?’

‘Bedoelt u dat u uit het verhoor van het meisje geen motief hebt kunnen opmaken, geen vroegere minnaars die misschien …’

‘Nee,’ zei Wallace. ‘Op dit moment gaan we uit van de veronderstelling dat hij geen normaal verstandelijk motief heeft, dat hij hartstikke gestoord is.’

‘Aha.’

‘Nou,’ besloot Wallace, ‘het spijt me dat we nog zo weinig essentiële dingen weten.’

‘En het spijt mij dat ik u heb lastig gevallen,’ zei Chase.

Hij hing op zonder Wallace over de telefoongesprekken te vertellen die hij met de moordenaar had gevoerd, hoewel hij wel van plan was geweest er gedetailleerd verslag van te doen. Het meisje had een vierentwintig-uursbewaking gekregen. Als Wallace wist dat Chase de moordenaar aan de telefoon had gehad, zouden ze met hem hetzelfde doen.

De muren leken heen en weer te zwaaien. Nu eens kwamen ze als de kaken van een enorme bankschroef op hem af, dan weer zwiepten ze achteruit als vlakke grijze poorten. Ook kwam het hem voor dat de vloer deinde.

Een sterk gevoel van instabiliteit overviel hem, een gevoel alsof de wereld niet uit stevige materie bestond, maar vloeibaar was als een trillende luchtspiegeling: dezelfde sensatie die hem in het ziekenhuis had doen belanden en er uiteindelijk toe had geleid dat hij voor vijfenzeventig procent ongeschikt voor militaire dienst werd verklaard. Hij wilde niet nogmaals in die greep komen, en naar zijn ervaring was de beste manier om ertegen te vechten dat hij de begrenzing van zijn wereld zo klein mogelijk maakte en troost putte uit eenzaamheid. Hij nam nog een borrel.

De telefoon wekte hem uit zijn slaap op het moment dat de dode soldaten hem met zachte, witte, rottende handen aanraakten.

Met een kreet schoot hij overeind en strekte zijn armen uit om de kille aanrakingen af te weren.

Toen hij zag dat hij alleen in zijn eigen bed lag, liet hij zich uitgeput op het kussen terugzakken. Hij nam de hoorn van het toestel. Na dertig keer bellen moest hij wel.

‘Ja.’

‘Ik wilde al boven komen om te zien wat er aan de hand was,’ zei mevrouw Fielding. ‘Gaat het wel goed met je?’

‘Alles oké.’

‘Het duurde zo lang voordat je opnam.’

‘Ik sliep.’

Ze aarzelde, alsof ze niet goed wist wat ze moest zeggen. ‘Ik heb schnitzels, champignons, gebakken maïs en aardappelpuree. Wil je hier komen eten? Voor mij alleen is het teveel.’

‘Ik geloof niet dat …’

‘Zo’n broodmagere jongen als jij moet goed eten.’

‘Ik heb al gegeten.’

Ze zweeg even. ‘Goed dan,’ vervolgde ze. ‘Maar had maar gewacht, want nu hou ik een heleboel over.’

‘Het spijt me, maar ik kan al niet meer op.’

‘Morgenavond, misschien?’

‘Ja, misschien.’ Hij legde de hoorn gauw neer, voor het geval ze hem voor een hapje later op de avond wilde uitnodigen.

Het ijs in zijn glas smolt en maakte de niet opgedronken whisky waterig. Hij goot het glas in de wastafel leeg en haalde nieuwe ijsblokjes om zijn glas weer te vullen. De drank smaakte zo zuur als een beet in een citroenschil. Hij dronk het glas toch maar leeg. Het keukenkastje bevatte niets eetbaars en in de koelkast lag alleen een zakje handappels.

Hij zette zijn kleine zwart-wittoestel maar weer aan en zocht langzaam de regionale zenders af. Alleen maar nieuws, nieuws, nieuws. En een tekenfilmprogramma. Hij keek naar de tekenfilms.

Ze waren niet leuk.

Daarna kwam een oude speelfilm.

De avond strekte zich leeg voor hem uit, behalve dat hij om zes uur zou worden opgebeld.

Klokslag zes uur ging de telefoon.

‘Hallo?’

‘Goedenavond, Chase,’ zei de moordenaar. Zijn stem klonk nog hees en rauw.

Chase zat op zijn bed.

‘Hoe gaat het ermee?’ vroeg de moordenaar.

‘Oké.’

‘Weet je wat ik de hele dag heb gedaan?’

‘Naspeurwerk.’

‘Inderdaad.’

‘Vertel me eens wat je hebt opgedoken,’ zei Chase, alsof het feiten betrof die hem onbekend waren, al ging het over hém. Maar misschien wist hij bepaalde dingen zelf niet.

‘Om te beginnen ben je iets langer dan vierentwintig jaar geleden hier ter stede geboren, om precies te zijn op de elfde juni 1947, in het Mercy Ziekenhuis. Je ouders zijn enkele jaren geleden bij een verkeersongeval om het leven gekomen. Na je middelbare school – State – heb je een driejarige versnelde cursus Bedrijfsadministratie gevolgd, waarvoor je bent geslaagd. Heel goed, op wat verplichte bijvakken na zoals de basiscursussen Natuurkunde, Biologie, Chemie en Opstel.’ Vervolgens ging de moordenaar een paar minuten op fluistertoon door en somde allerlei biografische feiten op die, naar Chase had gedacht, strikt persoonlijk waren. Rechtbankverslagen, archieven van scholen, in memoriam-beschouwingen in kranten en nog veel meer bronnen hadden de moordenaar veel meer gegevens over Chase opgeleverd dan hij uit de recente stukken in de Press-Dispatch had kunnen vergaren.

‘Ik geloof dat ik nu wel lang genoeg op deze lijn heb gezeten,’ zei de moordenaar. ‘Het wordt tijd om naar een andere cel te verhuizen. Wordt je lijn afgetapt, Chase?’

‘Nee.’

‘Niettemin ga ik nu ophangen. Ik bel je over een paar minuten terug.’ De verbinding werd verbroken.

Vijf minuten later ging de telefoon weer.

‘Wat ik je tot dusver heb verteld stelde weinig voor, Chase. Laat ik er een paar dingen aan toevoegen en iets spectaculairs gaan doen. Eens kijken of je ertegen bent opgewassen.’

‘Doe wat je niet laten kunt.’

‘Om te beginnen,’ zei de moordenaar, ‘heb je flink wat geld geërfd, maar je hebt er maar weinig van uitgegeven.’

‘Niet veel, nee.’

‘Veertigduizend na belastingaftrek, maar je leidt een karig bestaan.’

‘Hoe weet je dat?’

‘Ik ben vandaag langs je huis gereden en zag dat je op een gemeubileerde zolderverdieping woont. Toen je thuiskwam was het me duidelijk dat je niet veel geld aan kleding besteedt. Tot je die mooie nieuwe Mustang kreeg, had je geen auto. Daaruit volgt dat je nog het meeste van je erfenis over hebt en van het pensioen dat je maandelijks van de overheid ontvangt je meeste rekeningen voldoet.’

‘Ik wil dat je ophoudt alles van me na te pluizen.’

De man lachte. ‘Ik kan er niet mee ophouden. Vergeet niet dat het noodzakelijk is je morele gehalte te taxeren voordat mijn oordeel over je wordt geveld, Chase.’

Nu verbrak Chase de verbinding. Het vrolijkte hem een beetje op dat hij het initiatief had genomen. Toen de telefoon weer ging, bracht hij de wil op niet op te nemen. Eindelijk hield het bellen na dertig keer op.

Tien minuten later begon het gebel weer. Chase nam toch maar op. ‘Hallo.’

De moordenaar was woedend. Hij spande zijn zere stembanden tot het uiterste in. ‘Als je me dat nog een keer flikt dan zorg ik ervoor dat het géén snelle en pijnloze dood voor je wordt. Daar kun je op rekenen. Heb je me begrepen?’

Chase zweeg.

‘Hallo, Chase?’ Even stilte. ‘Wat mankeert je eigenlijk?’

‘Ik wou dat ik het wist,’ zei Chase.

De moordenaar besloot zijn woede te laten varen en ging over op zijn geforceerde spottoontje. ‘Dat “gewond in actie” heeft me nogal geamuseerd, Chase. Dat deel van je biografie. Omdat je mij helemaal niet invalide genoeg lijkt om een overheidspensioen te verdienen. Tijdens onze vechtpartij hield je behoorlijk stand. Dat heeft me aan het denken gezet en ik geloof dat je ernstigste letsels helemaal niet van fysieke aard zijn.’

‘Van welke aard dan wel?’

‘Volgens mij heb je psychische problemen gekregen, waardoor je in het militair hospitaal werd opgenomen, gevolgd door eervol ontslag.’ Chase zweeg.

‘En dan moet je mij zo nodig zeggen dat ik naar de psychiater moet! Ik heb meer tijd nodig om dit grondig uit te zoeken. Heel interessant. Enfin, welterusten, meneertje Chase. Je tijd is nog niet gekomen.’

‘Wacht even.’

‘Ja?’

‘Ik wil een naamkaartje aan je hangen. Ik kan zo niet doorgaan om in volstrekt onpersoonlijke termen aan je te denken zoals “die man”, “de onbekende” of “de moordenaar”. Kun je dat begrijpen?’

‘Ja,’ gaf de moordenaar toe.

‘Een naam?’

De moordenaar overwoog de vraag en zei toen: ‘Je kunt me wel Rechter noemen.’

‘Rechter.’

‘Ja, in de zin van rechtspreker, vonniswijzer en beul.’ De moordenaar lachte tot hij een hoestbui kreeg, waarna hij ophing als was hij een anonieme grappenmaker die had gevraagd of Chase wel in zijn eentje in het plantsoen op de Kanackaway was geweest.

Chase haalde een appel uit de koelkast, schilde en deelde de vrucht in acht partjes, waarna hij ze stuk voor stuk grondig kauwde. Als avondmaal stelde het niets voor, maar er zaten veel energierijke calorieën in een glas whisky. Bij wijze van dessert schonk hij dus maar een flinke scheut op een paar ijsblokjes.

Hij waste zijn handen die wat kleverig van het sap in de appel waren geworden.

Hij zou ze ook gewassen hebben als ze niet kleverig waren geweest. Hij waste zijn handen veel, de laatste tijd. Na zijn terugkeer uit Vietnam. Soms waste hij ze zo vaak op een dag dat ze ’s avonds rood waren en er kloofjes in waren gekomen.

Met een volgend glas whisky ging hij op bed liggen en keek naar een film op de tv. Hij probeerde nergens aan te denken behalve aan de vaste dagelijkse dingen waaraan hij gewend was geraakt: ontbijten bij Woolworth, pockets, oude films op de buis, de veertigduizend dollar op de bank waardoor hij met niemand een reet te maken hoefde te hebben, zijn pensioen en de prima lui in Tennessee die Jack Daniel’s konden maken. Dat waren de dingen die telden, die zijn wereldje bevredigend en veilig maakten.

Weer bedwong hij zijn impuls om de politie te bellen.

4

De nachtmerries waren zo gruwelijk dat Chase heel onrustig sliep; telkens als hij door een gesloten kring doden met stille beschuldigingen werd omringd en als ze met uitgestrekte handen op hem afkwamen, schrok hij pas op het laatste moment wakker.

Hij stond vroeg op, omdat hij rustig doorslapen wel kon vergeten. Nadat hij zich had geschoren en een bad had genomen, waste hij zijn handen nogmaals, met bijzondere aandacht voor het vuil onder zijn nagels.

Aan tafel schilde hij een appel voor zijn ontbijt. Hij wilde niet onder ogen komen van de vaste ochtendclientèle aan de counter van Woolworth, omdat ze zijn snufferd allemaal uit de krant kenden. Het kwam niet bij Chase op ergens heen te rijden waar de kans op herkenning veel kleiner was.

Het was vijf over halftien, te vroeg om al naar de fles te grijpen. Hij nam weinig regels in acht, maar drinken voor de lunch was er niet bij. Daar begon hij nooit aan. De middagen en de avonden waren voor het drinken bestemd, en de ochtenden voor wroeging, spijt en stille boetvaardigheid.

Maar wat moest hij in godsnaam uitvoeren tot de middag aanbrak? De tijd doden zonder te drinken was buitengewoon moeilijk.

Hij zette de televisie aan, maar er waren geen oude films. Hij zette het toestel weer uit.

Nu hij toch geen donder te doen had, begon hij na te denken over de details van de nachtmerrie die hem uit zijn slaap had gehouden, maar dat was doffe ellende. Het was zelfs gevaarlijk.

Hij greep de telefoon en draaide een nummer.

Het toestel aan de andere kant belde driemaal voor een jongedame opnam en parmantig zei: ‘Praktijk van doctor Fauvel. U spreekt met miss Pringle. Wat kan ik voor u doen?’

Chase zei: ‘Ik wil graag een afspraak maken.’

‘Bent u patiënt van doctor Fauvel?’

‘Jazeker. Ik heet Ben Chase.’

‘O, ja!’ zuchtte miss Pringle, alsof hij haar een pleziertje deed door de praktijk te bellen. ‘Goedemorgen, meneer Chase.’ Ze sloeg bladzijden van een agenda om. ‘U staat volgens onze vaste afspraak genoteerd voor aanstaande vrijdag om drie uur.’

‘Ik wil doctor Fauvel graag eerder spreken.’

‘Morgenochtend hebben we wel een gaatje …’

‘Vandaag nog,’ viel Chase haar in de rede.

‘Pardon?’ Het genoegen van miss Pringle om zijn stem te horen was opeens verdwenen.

‘Ik wil vandaag een afspraak,’ herhaalde Chase.

Miss Pringle schetste hem de zware dagtaak die de psychiater moest torsen en niet te vergeten alle extra uren die hij nodig had om zich te kunnen verdiepen in de ziektebeelden van nieuwe patiënten.

‘Wilt u doctor Fauvel even bellen, alstublieft, om te vragen of hij vandaag tijd voor me heeft,’ zei Chase.

‘Doctor Fauvel is met een patiënt bezig …’

‘Ik wacht wel.’

‘Maar het is onmógelijk om …’

‘Ik wacht.’

Met een zucht van ergernis liet ze hem wachten. Een minuut later kwam ze weer aan de lijn om hem op zure toon te zeggen dat hij ’s middags om vier uur kon komen. Miss Pringle had hoorbaar de pest in dat de vaste regels van de praktijk voor hem geschonden werden. Ze wist dat het ministerie zijn behandeling betaalde en van de overheid viel nu eenmaal veel minder te plukken dan van de welgestelde neuroten op Fauvels patiëntenlijst.

Maar als je geestelijk van slag was kon het reuze helpen als je een afwijking had die zo uniek was dat de psychiater er geweldig door geboeid raakte – en niet minder belangrijk was ook een zekere mate van beroemdheid, of beruchtheid, om voor speciale behandeling in aanmerking te komen.

Om halftwaalf, toen Chase zich stond aan te kleden om te gaan eten, belde ‘Rechter’ weer. Zijn stem klonk al wat beter, hoewel nog lang niet normaal. ‘Hoe voel je je vanmorgen, Chase?’

Chase zweeg.

‘Reken erop dat je vanavond om zes uur wordt opgebeld,’ zei Rechter.

‘Door wie?’

‘Erg grappig. Om zes uur precies, Chase.’ Rechter sprak op de kalme toon van een autoritair man die gewend is te worden gehoorzaamd. ‘Ik moet, naar ik zeker weet, een paar interessante dingen met je bespreken. Een prettige dag verder.’

De spreekkamer van doctor Fauvels suite, op de achtste etage van het Kaine Building in het centrum, vertoonde nauwelijks overeenkomst met het bekende therapievertrek zoals voorgesteld in talloze films en romans. Om te beginnen was het er niet klein en intiem, en deed het in niets denken aan de geborgenheid van de baarmoeder. Het was een aangenaam grote ruimte, ongeveer tien bij twaalf meter, met een hoog, in schaduw gehuld plafond. Langs twee muren stonden boekenkasten die elk een hele wand besloegen, een derde muur hing vol schilderstukken van rustgevende landschappen en de vierde muur bestond geheel uit vensterglas. Op de boekenplanken stonden hier en daar enkele luxueus gebonden delen en voor de rest minstens driehonderd hondjes van glas, de meeste niet groter dan een handpalm en sommige nog kleiner. Het verzamelen van glazen hondjes was een hobby van de psychiater.

Net zo min als de meubilering – een gehavend schrijfbureau, dik beklede fauteuils, een door schoenen bekraste salontafel – niet in overeenstemming met de functie van de kamer kon worden genoemd, vertoonde Fauvel uiterlijk noch naar karakter veel gelijkenis met het stereotype beeld van de klassieke psychiater. Hij was een kleine maar stevig gebouwde man, atletisch van voorkomen, met over de kraag in zijn nek vallend haar dat meer op nonchalance dan op een bepaalde modieuze dracht wees. Hij droeg altijd een blauw kostuum waarvan de broek hem enigszins te lang was en nodig moest worden opgeperst.

‘Ga zitten, Ben,’ noodde hij. ‘Wat wil je drinken – koffie, thee, of liever iets fris?’

‘Niets, dank u wel,’ zei Chase.

Er was geen sofa te bekennen. Fauvel hield er niet van zijn patiënten onnodig in de watten te leggen. Chase ging in een fauteuil zitten.

Fauvel nam de stoel rechts van Chase en legde zijn voeten op de salontafel. Hij wilde graag dat Chase zijn voorbeeld volgde. Toen ze allebei een houding van relaxte mannen hadden aangenomen, zei Fauvel: ‘Maar geen inleidende poespas, hè?’

‘Vandaag niet.’

‘Je bent gespannen, Ben.’

‘Ja.’

‘Er is iets gebeurd.’

‘Ja.’

‘Maar zo is het leven. Er gebeurt altijd wel iets. We bevinden ons niet in een statische toestand, als in barnsteen gevat.’

‘Het is meer dan een alledaagse gebeurtenis.’

‘Vertel maar.’

Chase zweeg.

‘Je bent toch bij me gekomen om erover te praten, nietwaar?’ drong doctor Fauvel aan.

‘Ja, maar eh … over een probleem praten maakt het soms erger dan het is.’

‘Dat ben ik niet met je eens.’

‘Misschien geldt dat niet voor u.’

‘Het geldt voor niemand.’

‘Om erover te praten, moet ik er eerst over nadenken,’ zei Chase. ‘En het maakt me nerveus als ik erover nadenk. Ik hou van rustig. Kalm en rustig.’

‘Wil je een spelletje woordassociatie doen?’

Chase aarzelde even, maar knikte toen, al was hij bang voor het spelletje dat psychiaters vaak deden om de tong van de patiënt los te maken. Meestal gaf hij met zijn antwoorden meer van zichzelf bloot dan hij wilde. Fauvel deed het spelletje bovendien niet volgens de vaste regeltjes, maar met een snelle en wrede directheid die het hart van de kwestie aanboorde. Toch zei Chase: ‘Begint u maar.’

Fauvel zei: ‘Moeder.’

‘Dood.’

‘Vader.’

‘Dood.’

Fauvel zette zijn vingertoppen tegen elkaar zoals kinderen doen die met hun vingers een bruggetje vormen. ‘Liefde.’

‘Vrouw.’

‘Liefde.’

‘Vrouw,’ zei Chase weer.

De psychiater keek hem niet aan, maar staarde aandachtig naar de terriër van blauw glas op de boekenplank naast hem. ‘Niet in herhalingen vallen, alsjeblieft.’

Chase verontschuldigde zich, wel wetend dat Fauvel dat van hem verwachtte. De eerste keer toen de psychiater een excuus van hem in het woordassociatiespel verlangde, had Chase zich erover verwonderd. Per slot van rekening waren ze psychiater en patiënt, en het leek een beetje vreemd dat de therapeut een afhankelijke relatie wilde waarbij de patiënt zich over ontwijkende antwoorden schuldig moest voelen. Maar na zoveel spreekuren verbaasde hem niets meer van wat Fauvel aan voerde.

Fauvel zei weer: ‘Liefde.’

‘Vrouw.’

‘Liefde.’

‘Vrouw.’

‘Ik heb je verzocht niet in herhalingen te vallen.’

‘Ik ben geen latente homofiel, als u dat wilt weten.’

‘Maar die simpele reactie “vrouw” is een uitvlucht.’

‘Alles is een uitvlucht.’

Die opmerking scheen Fauvel te verbazen, maar niet genoeg om hem uit het koppig volgehouden, vermoeiende spel dat hij was begonnen te halen. ‘Ja, alles is een uitvlucht, maar in dit geval een ongewone uitvlucht, want er is helemaal geen vrouw in je leven. Je laat daarin geen vrouw toe. Wees dus wat eerlijker, alsjeblieft. Liefde.’

Chase transpireerde al, hoewel hij niet wist waarom.

‘Liefde,’ drong Fauvel aan.

‘Kan niet van één kant komen.’

‘Onaanvaardbaar kinderachtig.’

‘Sorry.’

‘Liefde.’

Eindelijk zei Chase: ‘Mezelf.’

‘Maar dat is toch een leugen?’

‘Ja.’

‘Omdat je niet van jezelf houdt.’

‘Klopt.’

‘Heel goed.’ Nu ging de pingpong sneller, het ene gesnauwde woord direct na het vorige, alsof de snelheid van het grootste belang was. ‘Haat,’ zei Fauvel.

‘U.’

‘Leuk hoor.’

‘Geen dank.’

‘Haat.’

‘Zelfvernietiging.’

‘Weer een uitvlucht. Haat.’

‘Leger.’

‘Haat.’

‘Vietnam.’

‘Haat.’

‘Vuurwapens.’

‘Haat!’

‘Zacharia,’ zei Chase, hoewel hij dikwijls had gezworen dat hij die naam nooit meer zou noemen, of ooit nog zou denken aan de man die bij die naam hoorde, of zich de misdrijven voor de geest zou halen die de man had begaan.

‘Haat,’ drong Fauvel aan.

‘Ander woord, graag.’

‘Nee. Haat.’

‘Luitenant Zacharia.’

‘Het zit dieper dan Zacharia.’

‘Dat weet ik wel.’

‘Haat.’

‘Mezelf.’

‘En dat is de waarheid, hè?’

‘Ja.’

Na een kort stilzwijgen zei de psychiater: ‘Goed dan, laten we even van jou op Zacharia overstappen. Weet je nog wat luitenant Zacharia je beval te doen, Benjamin?’

‘Jazeker.’

‘Wat waren zijn orders?’

‘Dat we twee achteringangen van een tunnelsysteem van de Vietcong moesten afsluiten.’

‘En?’

‘Toen gaf luitenant Zacharia me het bevel de laatste ingang te ontruimen.’

‘En?’

‘En dat deed ik met een machinegeweer.’

‘Goed.’

‘Niet zo goed, dokter.’

‘Goed dat je er tenminste over kunt praten.’

Chase zweeg.

‘Wat is er vervolgens gebeurd, Benjamin?’

‘Toen zijn we naar binnen gegaan, dokter.’

‘We?’

‘Luitenant Zacharia, sergeant Coombs, de soldaten Halsey en Wade, en nog een paar jongens.’

‘En jij.’

‘Ja. En ik.’

‘En toen?’

‘In de tunnel troffen we vier dode soldaten aan en allerlei menselijke lichaamsdelen in de rustruimte van het complex. Luitenant Zacharia beval een behoedzame opmars. Na vijftig meter kwamen we bij een bamboehek.’

‘Dat de doorgang versperde.’

‘Ja. Met dorpelingen erachter.’

‘Vertel me over die dorpelingen.’

‘’t Meest vrouwen.’

‘Hoeveel vrouwen, Ben?’

‘Twintig, misschien.’

‘Kinderen?’

Zwijgen was een uitvlucht.

‘Waren er kinderen bij?’

Chase drukte zich dieper in de dikke bekleding van de fauteuil en trok zijn schouders op alsof hij in de grote stoel wilde wegkruipen. ‘Een paar.’

‘Zaten ze daar gevangen?’

‘Nee, nee, het bamboe was een obstakel. Het tunnelsysteem strekte zich nog veel verder uit, veel verder. We waren nog niet eens bij de wapenopslag. De dorpelingen steunden de Vietcong, werkten met de soldaten samen, versperden ons de doorgang.’

‘Denk je dat ze gedwongen waren om jullie de weg te versperren, gedwongen door de Vietcong … of dat ze de vijand bereidwillig hielpen?’

Chase zweeg.

‘Ik wacht op een antwoord,’ zei Fauvel streng.

Chase gaf geen antwoord.

‘Je wacht zélf op een antwoord,’ zei Fauvel. ‘Of je het beseft of niet. Werden die dorpelingen gedwongen om jullie de doorgang te belemmeren, onder schot van de Vietcong in de tunnels erachter gedwongen, of deden ze het uit vrije wil?’

‘Moeilijk te zeggen.’

‘Is dat zo?’

‘Voor mij wel, tenminste.’

‘In dergelijke omstandigheden ben je er nooit zeker van.’

‘Klopt.’

‘Het konden collaborateurs zijn, maar ook onschuldigen.’

‘Klopt.’

‘Goed. En toen?’

‘We probeerden dat hek te openen, maar de vrouwen hielden het stijf dicht met een touwensysteem.’

‘Vrouwen?’

‘Ze werden als menselijke schilden gebruikt. En soms waren die vrouwen de ergste moordenaars. Sneden je met een glimlach je strot af.’

‘Dus toen beval je de vrouwen opzij te gaan?’

‘Ze gingen niet opzij. De luitenant dacht dat het een val was, opgezet om ons op dat punt tegen te houden, zodat de Vietcong tijd zou winnen om op een of andere wijze achter ons te komen.’

‘Kon de luitenant daar gelijk in hebben gehad?’

‘Misschien.’

‘Was het waarschijnlijk?’

‘Ja.’

‘Ga door.’

‘Het was donker. Er hing een stank in die tunnel die ik niet goed kan omschrijven, bestaande uit zweet en urine en rottende groenten, zo zwaar alsof het tastbaar was. Luitenant Zacharia beval ons het vuur te openen en de versperring op te ruimen.’

‘Heb je het bevel opgevolgd?’

Chase zweeg.

‘Heb je het opgevolgd?’

‘Niet meteen.’

‘Maar uiteindelijk wel?’

‘Die stank … het donker …’

‘Je hebt het bevel opgevolgd.’

‘Het was zo claustrofobisch daar beneden. De Vietcong probeerde achter ons te komen door een geheime tunnel.’

‘Dus je hebt het bevel opgevolgd?’

‘Ja.’

‘Jij alleen, of de rest van het peloton ook?’

‘Het peloton en ik. Iedereen.’

‘Jullie hebben ze doodgeschoten.’

‘De weg vrijgemaakt.’

‘Doodgeschoten.’

‘We hadden er kunnen sterven.’

‘Doodgeschoten.’

‘Ja.’

Fauvel liet hem even rusten. Een halve minuut. Toen: ‘En later, nadat jullie de tunnel hadden vrijgemaakt, naar vijanden hadden gezocht en de wapenopslag vernietigd, liepen jullie in de hinderlaag die je de Medal of Honor heeft opgeleverd.’

‘Ja. Dat was boven de grond.’

‘En jij bent in je eentje, onder vijandelijk vuur, bijna tweehonderd meter door het veld gekropen om een gewonde sergeant op te halen. Coombs.’

‘Samuel Coombs.’

‘Je hebt daarbij twee kleine maar pijnlijke wonden in de dij en de kuit van je rechterbeen opgelopen, maar je kroop door tot je in dekking was gekomen. Toen heb je Coombs achter struikgewas in veiligheid gebracht en als gevolg van je dappere actie om dwars door het schootsveld te kruipen, had je een punt bereikt waar je in de flank van de vijand lag en … wat gebeurde toen?’

‘Ik heb een stel van die schoften doodgeschoten.’

‘Vijandelijke soldaten.’

‘Ja.’

‘Hoeveel?’

‘Achttien.’

‘Achttien Vietcong-soldaten?’

‘Ja.’

‘Je hebt dus niet alleen het leven van sergeant Coombs gered, maar ook in belangrijke mate bijgedragen aan het welzijn van je hele eenheid.’ Wat Fauvel zei week maar weinig af van de bewoordingen op de oorkonde die Chase van de president in eigen persoon over de post had ontvangen.

Chase zweeg.

‘Weet je waar je die heldenmoed vandaan hebt gehaald, Ben?’

‘Daar hebben we het al over gehad.’

‘Dus dan ken je het antwoord.’

‘Uit schuldgevoel.’

‘Dat is juist, ja.’

‘Omdat ik dood wilde. Onderbewust wilde ik sneuvelen, dus toen ben ik het schootsveld in gerend, in de hoop dodelijk te worden getroffen.’

‘Geloof je dat die analyse juist is, of denk je dat het zomaar een eigen bedenkseltje is om de betekenis van je onderscheiding te degraderen?’

‘Ik geloof dat de analyse juist is. Ik wilde die onderscheiding helemaal niet.’

‘Welnu,’ zei Fauvel, terwijl hij het bruggetje dat hij van zijn vingers had gemaakt liet instorten. ‘Laten we die analyse eens wat uitbreiden. Hoewel je hoopte vanuit die hinderlaag te worden doodgeschoten en daartoe een absurd groot risico nam, overleefde je je actie. En je werd een nationale held.’

‘Het kan raar lopen in het leven, hè?’

‘Toen je hoorde dat luitenant Zacharia je voor de hoge onderscheiding had voorgedragen, kreeg je een zenuwinzinking waardoor je in het militair hospitaal werd opgenomen, en dat leidde uiteindelijk tot je eervol ontslag.’

‘Ik was gewoon helemaal opgebrand.’

‘Nee, die inzinking was een poging om jezelf te straffen toen het je niet was gelukt je te laten doodschieten. Straf jezelf en ontkom aan je schuldgevoel. Maar je inzinking mislukte ook al, want je kwam eroverheen. Hoewel zeer gerespecteerd, eervol ontslagen en te sterk om psychisch niet te kunnen herstellen, moest je je schuldgevoel toch blijven meeslepen.’

Chase zweeg weer.

Fauvel vervolgde: ‘Toen je toevallig met die moordpartij op de Kanackaway te maken kreeg, zag je misschien weer een kans om jezelf te straffen. Je moet hebben ingezien dat je een groot risico liep zwaargewond te raken of zelfs vermoord te worden, en onderbewust greep je die kans op je dood met beide handen aan.’

‘Nu zit u er volkomen naast,’ zei Chase.

Fauvel zweeg.

‘U zit er volkomen naast,’ herhaalde Chase.

‘Waarschijnlijk niet,’ zei Fauvel met iets ongeduldigs in zijn stem. Hij staarde Chase strak aan om hem onzeker te maken.

‘Zo was het helemaal niet. Ik was veel zwaarder dan hij en ik wist wat ik moest doen. Hij was een amateur. Hij had geen schijn van kans om me dodelijk te kunnen verwonden.’

Fauvel zweeg weer.

Eindelijk zei Chase: ‘Neem me niet kwalijk.’

Fauvel glimlachte. ‘Tja, je bent geen psychiater, dus we kunnen niet van je verwachten dat je er een helder zicht op hebt. Je staat er niet zo objectief tegenover als ik.’ Hij schraapte zijn keel en keek weer naar de blauwglazen terriër. ‘Nu we tot dit punt zijn gekomen, Ben, waarom wilde je dit extra spreekuur?’

Nu hij eenmaal was begonnen, kon Chase er gemakkelijk over praten. In tien minuten had hij de gebeurtenissen van de vorige dag uiteengezet en de gevoerde telefoongesprekken met de man die zich Rechter noemde bijna woordelijk herhaald.

Fauvel vroeg: ‘Maar wat wil je dan van mij?’

‘Hoe ik het verder moet aanpakken. Enig advies.’

‘Ik geef geen advies. Ik leid het gesprek en interpreteer.’

‘Enige leiding dan. Wanneer Rechter me belt, raak ik niet alleen door zijn geuite bedreigingen van streek. Het is weer … dat gevoel van afstandelijkheid, van nergens bij betrokken te zijn.’

‘Weer een zenuwinzinking?’

‘Ik voel er de scherpe rand van,’ zei Chase.

Fauvel zei: ‘Negeer hem.’

‘Rechter?’

‘Negeer hem.’

‘Maar heb ik niet de verantwoordelijkheid om …’

‘Negeer hem.’

‘Maar dat kan ik niet.’

‘Je moet,’ zei Fauvel.

‘Stel dat het hem ernst is?’

‘Dat is het niet.’

‘Stel dat hij me werkelijk gaat vermoorden?’

‘Doet hij niet.’

‘Hoe weet u dat zo zeker?’ Chase zweette hevig. Er verschenen grote donkere plekken in de oksels van zijn overhemd en de stof kleefde aan zijn rug.

Fauvel glimlachte naar de blauwe terriër en keek vervolgens naar een hazewindhond van amberkleurig geblazen glas. Hij had weer die zelfvoldane en zelfverzekerde uitdrukking op zijn gezicht. ‘Ik weet het zo zeker omdat Rechter niet bestaat.’

Het duurde even voor het belang van wat de psychiater zei goed en wel tot hem was doorgedrongen. Het beviel hem niet. ‘Dus u zegt dat … dat die Rechter niet écht is?’

‘Vind je dat, Chase?’

‘Nee.’

‘Je zei het.’

‘Maar hij was geen hallucinatie! Absoluut niet! Het verhaal over de moordenaar en het meisje staat toch in de krant?’

‘O, de echtheid daarvan betwijfel ik niet. Maar dat opbellen … ik weet het niet. Wat vind je er zelf van, Chase?’

Chase zweeg.

‘Waren het echte telefoongesprekken?’

‘Ja.’

‘Of inbeelding?’

‘Nee.’

‘Zinsbegoocheling van …’

‘Nee.’

Fauvel zei: ‘Het is me al enige tijd opgevallen dat je je onnatuurlijke neiging om jezelf op te sluiten begint af te schudden en dat je je week na week meer voor de buitenwereld openstelt.’

‘Dat is mij niet opgevallen.’

‘O, jawel. Subtiel, misschien, maar je begint nieuwsgieriger te worden naar de rest van de wereld. Je begint de rusteloze prikkel te krijgen om weer verder te willen leven.’

Chase voelde die rusteloosheid niet.

Hij voelde zich in een hoek gedreven.

‘Misschien begin je zelfs weer een opleving van je belangstelling voor seks te ervaren, al is het nog niet veel. Je raakte door schuldgevoel overweldigd, omdat je niet gestraft was voor de dingen die in die tunnel zijn gebeurd, en je wilde niet eerder een nieuw leven beginnen tot je vond dat je nu wel genoeg had geleden.’

De zelfvoldane zelfverzekerdheid van de psychiater beviel Chase helemaal niet. Hij wilde naar huis, de deur op slot doen en een fles whisky openen.

Fauvel zei: ‘Je kon het feit niet accepteren dat je de goede dingen van het leven weer wilde smaken, en je hebt Rechter voor de dag getoverd omdat hij de enige mogelijkheid bood om jezelf te straffen. Je moest een of ander excuus bedenken om weer aan het volle leven te kunnen deelnemen en Rechter had ook in dat opzicht zijn goede kanten. Vroeg of laat wilde je het initiatief nemen om hem tegen te houden. Dan kon je jezelf wijsmaken dat je nog steeds de afzondering wilde om er te kunnen treuren, maar dat je je die weelde niet langer kon permitteren.’

‘Zo is het helemaal niet,’ zei Chase. ‘Rechter is echt.’

‘O, dat geloof ik niet.’ Fauvel glimlachte naar de glazen windhond. ‘Als je er zo diep van overtuigd bent dat de man echt bestaat, dat hij je echt enkele malen heeft opgebeld, dan zou je toch naar de politie zijn gegaan en niet naar je psychiater?’

Chase wist niet goed wat hij moest zeggen. ‘U verdraait alles.’

‘Nee. Ik breng je alleen de waarheid onder ogen.’

‘Hij bestaat.’

Fauvel ging staan en rekte zich uit. ‘Ik raad je aan naar huis te gaan en Rechter te vergeten. Je hebt geen excuus nodig om als een normaal mens te leven. Je hebt al genoeg geleden, Ben. Meer dan genoeg. Je hebt een verschrikkelijke fout begaan. Goed. Maar in die tunnel bevond je je in een onvoorstelbare toestand van zware stress, onder een ondraaglijke druk. Het was gewoon een fout, geen berekende moordpartij. Door de levens die je genomen hebt, heb je anderen gered. Vergeet dat niet.’

Chase stond verbijsterd op uit zijn stoel. Hij was er niet meer zo zeker van wat echt was, en wat niet.

Fauvel sloeg zijn arm om de schouders van Chase en liep met hem mee naar de kamerdeur. ‘Vrijdag, drie uur,’ zei hij. ‘Eens kijken hoever je dan uit je gat in de grond bent gekropen. Ik denk dat het je wel lukt, Ben. Wanhoop niet.’

Miss Pringle deed Chase door de wachtkamer verder uitgeleide, sloot de deur achter hem en liet hem in de gang aan zijn lot over.

‘Rechter bestaat,’ zei Chase hardop tegen niemand. ‘Of niet?’

5

Om zes uur zat Chase op de rand van zijn bed bij de telefoon op het nachtkastje en dronk Jack Daniel’s. Hij zette zijn glas neer, veegde zijn vochtige handen aan zijn broek af en schraapte zijn keel, om niet schor te klinken als hij wat moest zeggen.

Om vijf over zes begon hij zich ongerust te maken. Hij dacht erover de trap af te gaan om mevrouw Fielding te vragen hoe laat zij het had, want het was niet onmogelijk dat zijn horloge en zijn wekkertje achterliepen. Maar hij bleef zitten, omdat hij niet graag wilde dat Rechter zou opbellen als hij beneden was.

Om kwart over zes waste hij zijn handen.

Om halfzeven liep hij naar de kast om de fles-van-de-dag weer te voorschijn te halen die hij nog nauwelijks had aangeraakt, en schonk zijn glas tot de rand toe vol. Hij zette de fles niet terug in de kast, maar las het etiket aandachtig, wat hij al ontelbare malen had gedaan. Hij nam het glas mee naar zijn bed.

Om zeven uur voelde hij het effect van de opgedronken whisky. Hij ging met zijn rug tegen het hoofdeinde van het bed zitten en overdacht nu pas wat doctor Fauvel had gezegd: dat er geen ‘Rechter’ bestond. Het was maar een illusie geweest, een psychische functie om het geleidelijk minder worden van het schuldcomplex, waaronder Chase gebukt ging, te rationaliseren. Hij probeerde er goed over na te denken, de betekenis ervan te doorgronden, maar hij kon niet met zekerheid zeggen of het een goede of een slechte ontwikkeling was.

Hij liet het bad vollopen en voelde of het water warm genoeg was. De kuip had een brede porseleinen rand; hij legde er een vochtig washandje overheen en daar zette hij zijn glas op. De whisky, het water en de opstijgende damp werkten lekker samen om hem het gevoel te geven dat hij op zachte wolken zweefde. Hij liet zijn hoofd tegen de muur steunen, sloot zijn ogen en probeerde helemaal nergens aan te denken – vooral niet aan Rechter en aan zijn hoge onderscheiding en aan de negen maanden die hij in actieve dienst in Vietnam had gezeten.

Vervelend genoeg kwam wel de herinnering aan Louise Allenby bij hem boven, het meisje dat hij het leven had gered. Voor zijn geestesoog zag hij haar kleine, trillende, blote borsten weer die er in het zwakke binnenlichtje van de Chevrolet zo bekoorlijk hadden uitgezien. De gedachte daaraan, hoe aangenaam ook, zat hem erg dwars, omdat hij voor het eerst in bijna een jaar een stijve pik kreeg. Was dat een wenselijke ontwikkeling? Hij wist het niet. Maar vanwege de gruwelijke omstandigheden waarin hij haar halfnaakt had gezien, kwam het hem heel ongepast voor. Het bracht hem het bloed in de auto in herinnering en het bloed in de auto deed hem weer denken aan de redenen van zijn tijdelijke impotentie. Die redenen waren nog zo overweldigend dat hij er niet in zijn eentje tegenop kon. De erectie duurde maar kort en daarna wist hij niet zeker of zijn stijve misschien het eind van zijn geestelijke impotentie had aangekondigd, of dat het door het warme badwater was gekomen.

Zodra hij zijn glas had leeggedronken, stapte hij uit bad. Hij stond zich af te drogen toen de telefoon ging.

Zijn wekkerklokje stond op twee minuten over acht.

Hij ging naakt op zijn bed zitten en greep de hoorn.

‘Sorry dat ik te laat bel,’ zei Rechter.

Doctor Fauvel had ongelijk gehad.

‘Ik dacht dat ik niets meer van je zou horen,’ zei Chase.

‘Ik had wat meer tijd nodig dan ik had gedacht om wat meer gegevens over je te verkrijgen.’

‘Welke gegevens?’

Rechter negeerde de vraag en ging op zijn bekende manier door. ‘Dus je bezoekt eens per week een psychiater, hè?’

Chase zweeg.

‘Dat is op zichzelf al een deugdelijk bewijs van de juistheid van de veronderstelling die ik gisteren heb geuit, namelijk dat je pensioen hebt gekregen op grond van een geestelijke kwaal en niet wegens lichamelijke verwondingen.’

Chase had graag een vol glas whisky bij de hand gehad, maar hij kon Rechter niet vragen even te wachten tot hij een borrel had ingeschonken. Hij wist niet goed waarom, maar hij wilde niet dat Rechter wist dat hij een zware drinker was.

Chase vroeg: ‘Hoe ben je erachter gekomen?’

‘Vanmiddag ben ik je achternagereden,’ zei Rechter.

‘Nogal vrijpostig.’

‘De rechtvaardigen hebben het recht vrijpostig te zijn.’

‘Vanzelfsprekend.’

Rechter lachte alsof hij bijzonder met zichzelf was ingenomen. ‘Ik zag je het Kaine Building binnengaan en ik was gauw genoeg in de vestibule om te zien welke lift je nam en op welke etage je uitstapte. Op de achtste verdieping, naast de praktijk van doctor Fauvel, zitten twee tandartsen en drie verzekeringsmaatschappijen. Het was heel eenvoudig om in de wachtkamers en dergelijke bij de receptionistes en secretaresses als goede vriend van je navraag naar je te doen. De psychiater bewaarde ik tot het laatst, omdat ik wist dat je daar was. Toen niemand in de andere kantoren je kende, hoefde ik niet meer in de wachtkamer van Fauvel te kijken. Ik wist het.’

‘Zo, zo,’ zei Chase. ‘En wat dan nog?’

Hij hoopte dat het onverschilliger klonk dan hij was, want het leek hem van belang indruk op Rechter te maken. Hij transpireerde weer. Als dit gesprek was afgelopen, moest hij voor de tweede keer in bad. En hij wilde erbij drinken. Iets kouds.

‘Zodra ik wist dat je die psychiater bezocht,’ zei Rechter, ‘besloot ik kopieën te bemachtigen van je dossier. Ik hield me schuil in een schoonmaakkast van het gebouw tot iedereen naar huis was gegaan.’

‘Dat geloof ik niet,’ zei Chase. Hij wist wat er ging komen en was bang het te horen.

‘Je wilt me niet geloven, maar dat doe je toch.’ Rechter haalde langzaam en diep adem. Hij vervolgde: ‘Om zes uur was er niemand meer op de achtste verdieping. Om halfzeven opende ik de buitendeur van doctor Fauvels praktijk. Ik heb een beetje verstand van die dingen en ik ging heel omzichtig te werk. Ik heb het slot niet beschadigd en ik hoefde geen alarminstallatie af te zetten, want die was er niet. Daarna had ik maar een halfuur nodig om je dossier op te snorren en me je gegevens met gebruik van zijn fotokopieerapparaat toe te eigenen.’

‘Inbraak en diefstal,’ zei Chase.

‘Ach, gevoegd bij moord doet het er weinig toe, hè?’

‘Dus je geeft toe dat wat je gedaan hebt moord is.’

‘Nee. Gerechte doodstraf. Maar de politie begrijpt dat niet. Ze noemen het moord. Dat maakt deel uit van het probleem. Ze deugen niet als uitvoerders van wat juist is.’

Chase zweeg.

‘Via de post ontvang je waarschijnlijk overmorgen alle kopieën van de aantekeningen die Fauvel over je heeft gemaakt, plus de kopieën van een aantal artikelen die hij voor diverse medische tijdschriften heeft geschreven. In al die artikelen word je genoemd en in enkele ben je het hoofdonderwerp. Niet met naam en toenaam. Hij noemt je “Patiënt C”. Maar het zal je duidelijk zijn.’

Chase zei: ‘Daar wist ik niets van.’

‘Het zijn interessante artikelen, Chase. Ze geven je een goed idee van wat hij van je vindt.’ De toon waarop Rechter sprak werd smalender. ‘Toen ik die gegevens las, Chase, was dat meer dan genoeg voor me om een oordeel over je te vellen.’

‘O ja?’

‘Ik heb gelezen hoe je je Medal of Honor hebt gekregen.’

Chase wachtte af.

‘En ik weet nu over de tunnels en wat je daar gedaan hebt. En dat je luitenant Zacharia niet aan de kaak hebt gesteld toen hij het bewijsmateriaal had vernietigd en het rapport had vervalst. Dacht je dat het Congres je die onderscheiding zou hebben toegekend als men had geweten dat je burgers hebt vermoord, Chase?’

‘Hou op.’

‘Je hebt vrouwen vermoord, nietwaar?’

‘Misschien.’

‘Vrouwen en kinderen, Chase. Burgers.’

‘Ik weet niet of ik wel iemand heb vermoord,’ zei Chase meer in zichzelf dan tegen Rechter. ‘Ik heb de trekker overgehaald, maar ik … schoot in het wilde weg op de tunnelwanden. Ik … weet het niet.’

‘Burgers.’

‘Je weet niet hoe het daar was.’

‘Kinderen, Chase.’

‘Je weet niets van me af.’

‘Je hebt kinderen vermoord. Wat ben jij voor een monster, Chase?’

‘Krijg de kolere, jij!’ Chase sprong op alsof er vlak achter hem iets explodeerde. ‘Wat weet jij ervan? Ben je er soms bij geweest, hè? Heb jij ooit in dat vervloekte land dienst gedaan?’

‘Een patriottische lofzang op de plicht aan je vaderland doet me niet van gedachten veranderen, Chase. We houden allemaal van ons land, maar de meesten van ons zijn doordrongen van het feit dat er grenzen zijn aan …’

‘Gelul!’

Chase kon zich niet herinneren dat hij in al die tijd na zijn inzinking zo kwaad was geweest. Iets of iemand had hem nu en dan wel geïrriteerd, maar hij had zich nooit zo tot het uiterste laten gaan.

‘Chase …’

‘Ik weet wel zeker dat jij voor honderd procent achter de oorlog stond. Ik weet wel zeker dat jij zo iemand was die ervoor gezorgd heeft dat ik daarheen werd gestuurd. Het is heel gemakkelijk om maatstaven van de plicht van een militair aan te leggen, de grenzen te bepalen van wat goed en slecht is, als je zelf nooit dichter dan een hele dag vliegen bij het strijdtoneel bent geweest waar het allemaal gebeurd is.’

Rechter wilde iets zeggen, maar Chase gaf hem geen kans.

‘Ik wilde er niet eens heen! Ik geloofde er niet in en ik deed het de hele dag in mijn broek van angst. Ik dacht er alleen maar aan hoe ik moest overleven. In die tunnel kon ik nergens aan denken. Ik was mezélf niet. Ik was een schoolvoorbeeld van paranoia, ik leefde in blinde angst, ik probeerde me er alleen maar doorheen te slaan.’

Chase had nog nooit zo openlijk en zo lang over zijn oorlogservaringen gesproken, zelfs niet tegen Fauvel die het hele verhaal bij stukjes en beetjes uit hem had moeten peuteren.

‘Je wordt verteerd door schuldgevoelens,’ zei Rechter.

‘Dat doet er niet toe.’

‘Ik vind van wel. Het bewijs dat je fout bent geweest en …’

‘Het doet er niet toe, want ongeacht of ik me al dan niet schuldig voel, heb jij het recht niet om een oordeel over me te vellen. Je zit daar met je mooie tien-gebodenlijstje, maar je bent nooit ergens geweest waar je lijstje zinloos was en nergens waar de omstandigheden je dwongen dingen te doen die je verafschuwde.’

Tot zijn verbazing merkte Chase dat hij huilde. Hij had in lange tijd niet gehuild.

‘Je praat recht wat krom is,’ begon Rechter weer in een poging het gesprek naar zijn hand te zetten. ‘Je bent een verachtelijke, moorddadige …’

Chase zei: ‘Zelf leef jij ook niet volgens de geboden. Je hebt Michael Karnes vermoord.’

‘Dat was wat anders,’ zei Rechter. Er was iets van zijn heesheid in zijn stem teruggekeerd.

‘O ja?’

‘Ja,’ zei Rechter, in de verdediging gedrongen. ‘Ik heb zijn situatie nauwkeurig onderzocht en bewijsmateriaal tegen hem vergaard, en pas daarna een oordeel over hem geveld. Dat heb jij niet gedaan, Chase! Jij hebt voor jou wildvreemde burgers vermoord en heel waarschijnlijk waren het onschuldigen die geen smet op hun ziel hadden.’

Chase legde de hoorn op het toestel.

In het volgende uur ging de telefoon vier keer, maar Chase negeerde het aanhoudende gebel. Zijn woede bleef op scherp staan, de hevigste emotie die hij in de lange maanden van zijn welhaast catatonische toestand had ondergaan.

Hij dronk nog twee glazen whisky voordat hij zich weer een beetje ontspannen voelde. Het beven van zijn handen nam geleidelijk af.

Om tien uur draaide hij het nummer van het politiebureau en vroeg naar rechercheur Wallace. Die was even de stad in.

Veertig minuten later probeerde Chase het nogmaals. Nu was Wallace er wel en bereid hem te woord te staan.

‘Het loopt niet zo goed als we hadden gehoopt,’ zei Wallace. ‘We kunnen van onze man nergens vingerafdrukken vinden. Hij hoort in ieder geval niet bij de groep loslopende misdadigers waarvan de profielschetsen in ons bezit zijn. We maken misschien nog een kans bij andere groepen – militaire archieven en dergelijke.’

‘Hoe zit het met de ring?’

‘Blijkt een goedkoop dingetje te zijn dat je hier voor een habbekrats in allerlei bazaars kunt kopen. Onmogelijk na te gaan waar, wanneer en aan wie zo’n ring verkocht zou kunnen zijn.’

Met tegenzin gaf Chase toe aan de noodzaak te vertellen wat hij wist. ‘Dan moet ik u een belangrijke mededeling doen, rechercheur Wallace.’ In enkele zinnen schetste Chase de essentie van de gesprekken die hij met Rechter had gevoerd.

Wallace was nijdig, maar hij bedwong zich en verhief zijn stem niet. ‘Waarom heb je me dat verdomme niet eerder verteld?’

‘Ik dacht dat jullie hem met zijn vingerafdrukken wel te pakken zouden krijgen.’

‘Vingerafdrukken maken in een dergelijke situatie maar weinig uit,’ zei Wallace. Hij deed nog snauwerig, maar het werd minder. Kennelijk was hij niet vergeten dat zijn informant een oorlogsheld was.

‘Bovendien,’ zei Chase, ‘begreep de moordenaar dat mijn telefoon kon worden afgeluisterd. Hij belde vanuit verschillende cellen en sprak nooit langer dan vijf minuten achter elkaar.’

‘Niettemin wil ik zijn stem toch graag horen. Ik kom over een kwartier met een collega naar je toe.’

‘Eéntje maar?’

‘We willen je niet teveel in je gewone doen storen.’

Chase moest er bijna om lachen.

Vanuit het raam op zijn zolderverdieping zag Chase Wallace in zijn dienstauto aankomen. Snel liep hij de trap af om zijn hospita voor te zijn.

Wallace bracht een collega in burger mee die James Tuppinger heette. Tuppinger, een kop groter dan Chase, maakte niet de indruk van een saaie bureauslaaf. Hij had zijn haar zo kort geschoren dat hij van een afstandje bijna kaal leek. Zijn blauwe ogen schoten snel heen en weer van het ene voorwerp naar het andere, met het scherpe taxeringsvermogen van een deurwaarder die beslag komt leggen. Hij torste een grote koffer.

Mevrouw Fielding zat in haar kamer krampachtig te doen alsof ze helemaal opging in een praatshow op de tv. Gelukkig bleef ze zitten en Chase was al met de twee rechercheurs de trap op voordat de vrouw de kans kreeg zich ermee te bemoeien.

‘Gezellig hok heb je hier,’ zei Wallace.

‘Ik ben er tevreden mee,’ zei Chase.

De blik van Tuppinger ging heen en weer van het onopgemaakte bed en de ongewassen glazen op het aanrecht naar de halfvolle fles whisky naast het bed. Zwijgend zette hij zijn koffer vol technische materialen neer en tuurde aandachtig naar de draden die door de muur onder het raam naar de telefoon liepen.

Terwijl Tuppinger aan het werk ging, vroeg Wallace: ‘Vertel eens wat over de opbeller, Chase? Hoe klonk zijn stem?’

‘Tja, moeilijk te beoordelen …’

‘Oud? Jong?’

‘Ertussenin.’

‘Accent?’

‘Nee.’

‘Spraakgebrek?’

‘Ook niet. Alleen hees, kennelijk als gevolg van onze knokpartij.’

‘Kun je je herinneren wat hij gezegd heeft, in de volgorde waarin hij opbelde?’

‘Zal wel lukken.’

‘Vertel dan maar eens.’ Wallace liet zich in de enige fauteuil in de kamer zakken en sloeg zijn benen over elkaar. Het leek alsof hij in slaap viel, maar het tegendeel was het geval.

Chase vertelde Wallace alles wat hij zich kon herinneren van zijn merkwaardige gesprekken met Rechter. Wallace stelde een paar vragen die enkele details, voor zover Chase ze zich kon herinneren, wat nauwkeuriger belichtten.

‘Hij lijkt me een religieuze psychopaat,’ concludeerde Wallace. ‘Al dat gedoe over ontucht en zonde en oordelen …’

‘Misschien, ja. Maar het zou me geen reet interesseren als hij op de televisie een donderpreek hield. Ik denk dat het meer een excuus van ’m is om te kunnen doden, een voorwendsel gebaseerd op de ouderwetse kerkelijke moraal, dan dat hij er echt in gelóóft.’

‘Tja, wie weet,’ zei Wallace. ‘Al moet ik je zeggen dat we om de zoveel tijd met dergelijke zonderlingen te maken krijgen.’

Technisch rechercheur James Tuppinger had zijn klusje gauw geklaard. Hij vertelde Chase het een en ander over de werking van zijn afluister- en opneemapparatuur en verklaarde ook hoe de telefooncentrale het nummer kon traceren dat Rechter gebruikte als hij Chase opbelde.

‘Nou,’ zei Wallace, ‘vanavond kan ik eindelijk eens een keertje regelrecht naar huis als mijn dienst erop zit.’ Alleen al de gedachte aan acht uur slapen deed zijn zware oogleden nog verder over zijn van vermoeidheid rode ogen zakken.

‘Nog één vraagje,’ zei Chase.

‘Ja?’

‘Stel dat dit ergens toe leidt … moet u de pers dan vertellen over het aandeel dat ik erin heb gehad?’

‘Ja, waarom niet?’ zei Wallace.

‘Tja, omdat ik het beu ben een alom bekende figuur te zijn en dat allerlei mensen me op alle uren van de dag en de nacht lastig vallen.’

‘Als we hem te pakken krijgen, is het onvermijdelijk dat het tijdens de eerste hoorzitting ter sprake komt,’ zei Wallace.

‘Maar niet eerder?’

‘Nee, dat denk ik niet.’

‘Dat zou ik op prijs stellen,’ zei Chase. ‘Maar ik moet zeker wel op de hoorzitting verschijnen?’

‘Waarschijnlijk, ja.’

‘Als de pers het tot die datum niet te weten komt, scheelt dat de helft aan publiciteit.’

‘Tjonge, je bent wél bescheiden, hè?’ Voor Chase kon reageren, gaf Wallace hem glimlachend een klapje op de schouder en liep de trap af.

‘Wil je iets drinken?’ vroeg Chase aan Tuppinger.

‘Niet in diensttijd.’

‘Geen bezwaar als ik …’

‘Nee, hoor. Ga je gang.’

Chase merkte dat Tuppinger hem met belangstelling opnam toen hij een paar verse blokjes ijs in een glas deed en er een flinke scheut whisky op schonk. Het was niet zo’n grote hoeveelheid als gewoonlijk. Hij nam aan dat hij zijn dorst naar alcohol zou moeten indammen zo lang de rechercheur bij hem bleef.

Chase ging op zijn bed zitten. Tuppinger zei: ‘Ik heb het hele verhaal over je ervaringen aan het front gelezen.’

‘O ja?’

‘Dat was me wat,’ zei Tuppinger.

‘Viel wel mee.’

‘Nee, dat viel best wel tegen,’ hield Tuppinger aan. Hij ging in de fauteuil zitten die hij bij zijn afluisterapparatuur had geschoven. ‘Het moet daar een hel zijn geweest, veel erger dan de meeste mensen thuis zich ooit kunnen indenken.’

Chase knikte.

‘Ik kan me voorstellen dat onderscheidingen weinig betekenis hebben. Ik bedoel, in aanmerking genomen wat je allemaal moet doormaken om er een te krijgen, lijken ze van weinig waarde.’

Chase keek op, verrast door het inzicht van de rechercheur. ‘Ja, je hebt gelijk. Ze betekenen niks.’

‘En het moet heel moeilijk zijn om uit zo’n hel terug te keren en weer een normaal leven te gaan leiden. Herinneringen verdwijnen niet zo gauw.’

Chase wilde wat zeggen, maar zag dat Tuppinger afkeurend naar het glas whisky keek. Chase slikte zijn antwoord in en deed zijn mond stijf dicht. Hij kreeg meteen even erg de pest aan Tuppinger als hij aan Rechter had. Toen hief hij zijn glas en dronk het bijna in een keer leeg.

‘Ik denk dat ik er nog maar eentje neem,’ zei Chase. ‘Weet je zeker dat je niet meedoet?’

‘Zeker weten,’ zei Tuppinger.

Toen Chase weer met een vol glas naar zijn bed terugliep, zei Tuppinger dat Chase, als de telefoon ging, met het opnemen van de hoorn moest wachten tot de band draaide. Daarna liep hij naar de badkamer, waar hij wel tien minuten bleef.

Bij zijn terugkeer vroeg Chase: ‘Tot hoe laat moeten we eigenlijk opblijven?’

‘Heeft hij ooit weleens zo laat opgebeld, behalve dan de eerste keer?’

‘Nee.’

‘Dan ga ik maar een tukkie doen,’ zei Tuppinger. Hij plofte neer in de fauteuil. ‘Welterusten en tot morgen.’

Chase werd de volgende morgen wakker van het gefluister van de doden, maar het bleek niet meer te zijn dan het geluid van stromend water in de badkamer. Tuppinger was al op en stond zich te scheren.

Toen de rechercheur een paar minuten later de kleine maar doelmatig ingerichte woonkamer binnenkwam, zag hij er opgefrist uit. ‘Geheel tot uw dienst!’ Hij leek opmerkelijk energiek nadat hij de hele nacht in de fauteuil had geslapen.

Chase nam alle tijd om zich te scheren en in bad te gaan, want hoe langer hij wegbleef, hoe minder hij tegen de rechercheur hoefde te zeggen. Toen hij eindelijk voor de dag kwam, was het kwart voor tien. Rechter had niet gebeld.

‘Wat heb je voor ons ontbijt?’ vroeg Tuppinger.

‘Sorry. Er is hier niets.’

‘O, maar je hebt vast wel wat. Het hoeft niet speciaal voor het ontbijt te zijn. Ik ben ’s morgens niet zo kieskeurig. Met een boterham met kaas ben ik net zo tevreden als met al die rompslomp.’

Chase haalde het zakje handappels uit de koelkast. ‘Meer heb ik niet.’

Tuppinger staarde naar de appels, keek vervolgens in de lege koelkast en daarna naar de whiskyfles op het aanrecht. Hij zweeg. Toen zei hij opeens enthousiast: ‘O, maar dat is prima!’ Hij nam Chase het plastic zakje appels af. ‘Jij ook een?’

‘Nee.’

‘Je moet ’s morgens wat eten,’ zei Tuppinger. ‘Ook al is het maar weinig. Zet je maag aan het werk, dat houdt je actief in de uren die voor je liggen.’

‘Nee, bedankt.’

Zorgvuldig schilde Tuppinger twee appels, deelde ze in vieren en at de partjes langzaam en grondig kauwend op.

Een halfuur later begon Chase in de rats te zitten. Stel dat Rechter de hele dag niet belde? De gedachte om hier de hele middag en avond met Tuppinger opgescheept te zitten en wakker te worden van de geluiden die de rechercheur bij het scheren maakte, was bijna onverdraaglijk.

‘Komt iemand je aflossen?’ vroeg Chase.

‘Tenzij het te lang gaat duren,’ zei Tuppinger, ‘blijf ik hier de wacht houden.’

‘En hoelang kan dat duren?’

‘O, eh, als we het zaakje niet binnen achtenveertig uur rond hebben, bel ik wel om te worden afgelost.’

Hoewel nog achtenveertig uur met Tuppinger doorbrengen geen aantrekkelijk vooruitzicht was, zou het waarschijnlijk minder vervelend – en misschien zelfs beter – zijn dan met een andere rechercheur. Tuppinger was een hinderlijke pottenkijker, maar hij zei tenminste niet veel. Laat hem maar kijken en laat hem maar denken wat hij wilde. Als hij zijn waffel maar zo veel mogelijk dicht hield, viel het wel uit te houden.

Tegen de middag nam Tuppinger weer twee appels en hij wist Chase over te halen een appel voor het grootste deel op te eten. Ze kwamen overeen dat Chase voor het avondeten gebraden kip, patates frites en een slaatje zou gaan halen.

Om half een nam Chase zijn eerste glas Jack Daniel’s.

Tuppinger keek toe, maar hield zijn mond.

Chase bood hem nu maar geen borrel aan.

Om drie uur ging de telefoon. Hoewel dit het moment was waar ze vanaf de vorige avond op hadden gewacht, maakte Chase geen aanstalten om de hoorn op te nemen. Pas toen Tuppinger zijn hoofdtelefoon had opgezet en hem een seintje gaf, griste Chase de hoorn van het toestel.

‘Hallo?’ Zijn stem klonk schor en gespannen.

‘Meneer Chase?’

‘Ja?’ Het was Rechter niet. Chase herkende de vrouwenstem.

‘Met miss Pringle, de secretaresse van doctor Fauvel. Ik bel u om u aan uw afspraak voor morgenmiddag om drie uur te herinneren. U staat genoteerd voor vijftig minuten, zoals gewoonlijk.’

‘Dank u.’ Voor miss Pringle was het een routinekwestie om een patiënt aan een afspraak te herinneren, maar Chase was het glad vergeten.

‘Morgenmiddag, drie uur,’ herhaalde ze en hing op.

Om tien minuten voor vijf klaagde Tuppinger dat hij blafte van de honger en er geweldig tegenop zag om een vijfde appel te eten.

Chase had geen bezwaar tegen een vroege maaltijd, nam geld van Tuppinger aan en liep de deur uit naar het afhaalrestaurant. Bij de kip, de frites en de sla nam hij een groot blik cola voor Tuppinger. Zelf hield hij het maar bij zijn vaste borrel.

Zwijgend aten ze om kwart over vijf en keken naar een oude film op de televisie.

Om een uur of zeven liep rechercheur Wallace de trap op naar de zolder. Hij zag er moe uit, hoewel hij pas een uur geleden aan zijn avonddienst was begonnen. ‘Hoor eens, Chase,’ zei hij, ‘kan ik even iets met James onder vier ogen bespreken?’

‘Natuurlijk,’ zei Chase en liep naar de badkamer.

Hij sloot de deur en draaide de warmwaterkraan van de wastafel open. Het geluid deed hem denken aan fluisterende doden en maakte hem nerveus.

Hij ging op de bril van de toiletpot zitten en staarde in de lege badkuip. Die moest nodig een boenbeurt hebben en Chase vroeg zich af of Tuppinger het had opgemerkt.

Binnen vijf minuten klopte Wallace op de deur. ‘Sorry dat ik je hierheen moest verbannen. Politieaangelegenheid.’

‘We hebben geen geluk gehad, zoals uw collega u wel zal hebben verteld.’

Wallace knikte. Hij leek bijzonder verlegen met de situatie en voor het eerst keek hij Chase niet recht aan. ‘Ik heb zoiets gehoord, ja.’

‘Het heeft nog nooit zo lang geduurd.’

Wallace knikte weer. ‘Het is goed mogelijk, weet je, dat hij niet meer opbelt. Nooit meer.’

‘Bedoelt u nadat hij een oordeel over me heeft geveld?’

Chase zag dat Tuppinger draden losmaakte en zijn apparatuur in de koffer deed.

Wallace zei: ‘Ik vrees dat je gelijk hebt, Chase. De moordenaar heeft zijn oordeel over je geveld. Het kan ook zijn dat hij geen belangstelling meer voor je heeft. Het een of het ander. Hij zal nooit meer contact met je opnemen. We willen hier geen technisch medewerker meer stationeren.’

‘Gaan jullie wég?’ vroeg Chase.

‘Tja, eh, dat lijkt ons wel het beste.’

‘Maar een paar uurtjes extra zouden misschien …’

‘Die zouden waarschijnlijk niets opleveren,’ zei Wallace. ‘Wat we gaan doen, Chase, is dat we er geheel op vertrouwen dat je ons precies vertelt wat Rechter zegt, in het onwaarschijnlijke geval dat hij weer opbelt.’ Hij glimlachte.

In die glimlach lag alles besloten wat Chase wilde weten. Hij zei: ‘Toen ik weg was om eten te halen, heeft Tuppinger u gebeld, nietwaar?’ Hij wachtte niet op een antwoord en vervolgde: ‘Toen heeft hij verteld dat de secretaresse van doctor Fauvel me had opgebeld en de term “afspraak” heeft hem ongetwijfeld aan het denken gezet. En toen heeft u een paar woordjes met de psychiater gewisseld.’

Tuppinger was klaar met inpakken. Hij tilde de koffer op en keek rond of hij niets vergeten was.

‘Rechter bestaat,’ zei Chase tegen Wallace.

‘Daar ben ik wel zeker van,’ zei Wallace. ‘En daarom wil ik graag dat je me precies vertelt wat hij gezegd heeft als hij weer opbelt.’ Maar hij sprak op een toon als van een volwassene die een kind zijn zin geeft.

‘Vervloekte klootzak! Hij bestaat!’

Wallace werd rood van woede. Zijn stem klonk gespannen en hij had de grootste moeite zich te beheersen toen hij zei: ‘Je hebt het leven van dat meisje gered, Chase. Daar verdien je alle lof voor. Maar het feit blijft bestaan dat niemand behalve die secretaresse je in bijna vierentwintig uur heeft opgebeld. En als je zou geloven dat zo iemand als “Rechter” bestaat, zou je toch meteen contact met ons hebben opgenomen nadat hij de eerste keer had gebeld. Het zou volkomen vanzelfsprekend zijn geweest dat je ons onmiddellijk had ingelicht, vooral omdat je een jongeman bent die zich van zijn plichten bewust is. Al die dingen, gezien in het licht van je psychiatrische antecedenten en de verklaring van dr. Fauvel, maken wel duidelijk dat het beschikbaar stellen van een van onze beste rechercheurs niet vereist is. Tuppinger heeft andere verplichtingen.’

Chase zag in hoe overweldigend het bewijs de theorie van doctor Fauvel ondersteunde, zoals hij ook inzag dat zijn eigen gedrag hem van de wal in de sloot had geholpen. Zijn overmatig drankgebruik in aanwezigheid van Tuppinger. Zijn onvermogen om een normale conversatie te kunnen voeren. En het ergste van alles: zijn afkeer van publiciteit had de schijn van de onoprechte protesten van iemand die juist wél veel aandacht wil. Maar toch, met zijn gebalde vuisten langs zijn zijden, zei hij: ‘Donder op.’

‘Rustig aan, jong,’ maande Wallace.

‘Nu meteen. Opdonderen.’

Wallace keek om zich heen en zijn blik vestigde zich op de whiskyfles. ‘Tuppinger vertelde me dat je niets te eten in huis hebt, maar dat je wél vijf van die flessen in de kast hebt staan.’ Hij vermeed Chase aan te kijken. Het gespioneer van Tuppinger scheen hem toch niet helemaal lekker te zitten. ‘Je bent minstens twintig pond te mager, jong.’

‘Eruit!’ zei Chase.

Wallace draalde. Hij wilde iets zinnigs zeggen om het verwijt aan het adres van Chase, dat in hun abrupte vertrek besloten lag, wat te verzachten. Maar hij zuchtte diep en zei alleen: ‘Beste jongen, wat je ook in Vietnam is overkomen, met whisky kun je die herinneringen heus niet kwijtraken.’

Voordat Chase, woedend over die huisbakken psychoanalyse, hem nogmaals beval op te rotten, verliet Wallace de kamer met Tuppinger op zijn hielen.

Chase sloot de deur achter de rechercheurs. Heel kalm.

Hij draaide de deur op slot.

Hij schonk een glas whisky in.

Hij was weer alleen. Maar daar was hij aan gewend geraakt.

6

Op donderdagavond om halfacht, na op zijn weg naar buiten met succes aan mevrouw Fielding te zijn ontkomen, reed Chase in zijn Mustang naar Kanackaway Ridge Road. Zijn bestemming stond hem duidelijk voor ogen, maar waarom hij erheen ging wist hij niet goed. Door Ashside en de volgende woonwijken hield hij zich keurig aan de maximumsnelheid, maar eenmaal onder aan de bergweg gaf hij vol gas en nam hij de bochten zo ruim mogelijk. De witte schotten van de vangrail vlogen zo razendsnel en zo rakelings rechts van hem voorbij dat ze een bleek waas leken te vormen van één onafgebroken wand, met de kabels ertussen als een zwart stenoschrift op de spookachtig deinende planken.

Op het vlakke gedeelte boven aan de bergrug parkeerde hij op de plek waar hij maandagavond was weggereden. Hij zette de motor af, liet zich in de kuipstoel onderuitzakken en luisterde naar de fluisterende wind.

Waarom was hij hier gestopt? Hij had natuurlijk koste wat kost in actie moeten blijven. Zolang hij maar reed, hoefde hij zich niet druk te maken over de vraag wat hij moest doen. Bij stilstand voelde hij zich verward, gefrustreerd, rusteloos.

Hij stapte uit, niet wetend of hij hier nog iets zou kunnen vinden wat hem enige houvast zou kunnen geven. Hij had nog ruim een uur daglicht voor het afspeuren van de omgeving waar de Chevrolet van de vermoorde jongen geparkeerd had gestaan. Maar ja, de politie zou die plek wel keer op keer veel grondiger hebben uitgekamd dan waartoe hij in staat was.

Hij liep langs de rand van het plantsoen naar de rij braamstruiken. Op de plaats waar de Chevrolet had gestaan, was het gras helemaal platgetrapt, bezaaid met sigarettenpeuken, papiertjes van snoepgoed en tot propjes verfrommelde blaadjes uit het notitieboekje van een verslaggever. Hij schopte de rommel opzij en speurde het vertrapte gras aandachtig af. Hij voelde zich belachelijk. Er waren hier al heel wat morbide sensatiezoekers geweest. In die troep kon hij toch niets van belang vinden.

Hij liep door naar de reling langs de rand van de steile bergwand, boog zich eroverheen en staarde naar de warrige massa’s braambosjes en acacia’s in de diepte onder hem. Hij hief zijn hoofd en kon de hele stad overzien die zich van het dal had meester gemaakt. In de avondzon leek de groene koperen koepel van het gerechtshof een bouwwerk uit een sprookje.

Chase stond nog naar die groen uitgeslagen koepel te kijken toen hij een scherp fluitend geluid hoorde. En nogmaals. De stalen leuning trilde onder zijn handen. Een bekend geluid uit de oorlog in Vietnam: een kogel die op metaal afketste.

Met een snelheid, opgedaan in gevechtsacties, liet Chase zich op de grond vallen, nam de omgeving in ogenschouw en zag dat de dichtstbijzijnde rij braamstruiken de beste dekking bood. Hij rolde naar de haag toe en kwam zo hard tegen doornige takken aan dat hij zijn wang en voorhoofd schramde.

Hij lag onbeweeglijk en wachtte af.

Een minuut verstreek. Nog een. Geen ander geluid dan de wind.

Chase kroop als een slang op zijn buik naar het eind van de haag die parallel aan de rijweg liep. Hij waagde zich in het open gedeelte, keek rond en zag dat het plantsoen verlaten scheen.

Hij stond op en wilde naar de weg lopen, maar deinsde terug. Instinct. Waar hij had gestaan vlogen pollen gras op, losgerukt door een kogel. Rechter had een pistool met geluiddemper.

Een burger in Californië kon met geen mogelijkheid op legale wijze aan een geluiddemper komen. Kennelijk had Rechter zijn connecties op de zwarte markt.

Chase kroop terug naar de bosjes waaruit hij gekomen was en hield in het midden van de haag stil. Snel trok hij zijn overhemd uit, scheurde het doormidden en wikkelde de stukken om zijn handen. Op zijn buik liggend duwde hij de doornige takken uiteen tot hij een opening had om het stuk gras erachter te kunnen overzien.

Hij zag Rechter onmiddellijk. De man zat op een knie ineengedoken naast de voorbumper van de Mustang, het pistool met gestrekte arm in de aanslag, wachtend tot zijn prooi te voorschijn kwam. De zon was al achter de bergtop verdwenen en in het vaag wordende schemerlicht, op zestig meter van Chase vandaan, bevond de man zich op een veilige afstand van zijn tegenstander. Chase zag hem alleen als een donkere gedaante en het gezicht als een wazige vlek gehuld in sluiers schaduw.

Chase liet de doornige takken los en stroopte de wikkels van zijn handen. Aan drie vingertoppen had hij schrammetjes opgelopen, maar dat was alles.

Rechts van hem, nog geen anderhalve meter van hem af, floot een kogel door de struiken en joeg flarden blaadjes op. Een tweede kogel schampte op een halve meter links van hem langs zijn hoofd en een derde kogel ging er aan die kant ver naast.

Rechter had niet de ijzige kalmte van een beroepsmoordenaar. Het wachten moe, begon hij in het wilde weg te schieten en verspilde munitie in de hoop op een toevalstreffer.

Chase kroop terug naar de rechterkant van de haag.

Hij tuurde behoedzaam om de haag heen en zag Rechter tegen de Mustang leunen, in een poging het pistool te herladen. Hij hield zijn hoofd over het wapen gebogen en hoewel herladen toch een simpele handeling was, frummelde hij nerveus met de clip.

Chase rende op de schoft af.

Op een derde van de afstand tussen hen hoorde Rechter hem aankomen. De moordenaar keek op, nog steeds onherkenbaar in het schemerlicht. Hij vluchtte om de auto heen en rende naar de weg.

Chase was zo mager als een ram en niet meer in vorm, maar haalde desondanks de man in.

De weg steeg en ging daarna zo steil naar beneden dat Chase het tempo van zijn achtervolging moest inhouden om niet uit balans te raken en voorover te vallen.

Recht voor hem uit stond een rode Volkswagen in de berm van de weg geparkeerd. Rechter rende erheen, dook achter het stuur en sloeg het portier dicht. Hij had de motor laten lopen. De vw schoot onmiddellijk uit de berm de weg op. De banden draaiden op het asfalt gierend door en joegen een dikke rook omhoog. Toen kreeg de rode Kever vaart en daalde snel de Kanackaway Ridge Road af.

Chase kreeg geen kans om zelfs maar een deel van het nummerbord te zien, want hij schrok zich lam van het geloei van een zware vrachtwagentoeter, beangstigend dicht achter hem.

Hij sprong opzij, struikelde en rolde over het grind van de berm. Hij hield zijn gebogen armen voor zijn gezicht om zich tegen de steentjes te beschermen.

De hydraulische remmen maakten één keer een hijgend en kreunend geluid, als de kreet van een gewonde. Een grote verhuiswagen met de donkere letters u-haul op de oranje zijkant dreunde langs met een veel te hoge snelheid op de steile helling van de weg, en slingerde een beetje door het verschuiven van de lading.

Toen verdwenen de vw en de verhuiswagen uit het zicht.

7

De vijf centimeter lange schram op zijn voorhoofd en de kleinere op zijn wang, opgelopen in de doornige braamstruiken, hadden al een korstje gekregen. Ook in zijn vingertoppen zaten prikken van doorns, maar door al die andere zere plekken voelde hij de kleinere verwondingen nauwelijks. Zijn ribbenkast deed helse pijn van de koprol die hij op het grind van de berm langs de Kanackaway Ridge Road had gemaakt – al scheen er niets gebroken toen hij erop drukte – en zijn borst, rug en armen zaten onder de beurse plekken door de grotere stenen waarop hij terecht was gekomen. Zijn beide knieën waren ontveld. Hij was zijn hemd kwijt dat hij doormidden had gescheurd om de delen als bescherming tegen de doorns te gebruiken, en zijn broek kon zo de vuilnisbak in.

Chase zat in de Mustang langs het plantsoen de schade op te nemen. Hij was zo kwaad dat hij erop los wilde rammen, wat hem ook maar voor de vuisten kwam. Maar hij wachtte tot hij was afgekoeld en zijn zelfbeheersing terugvond.

Inmiddels waren bij het invallen van de duisternis al een paar verliefde stelletjes komen opdagen. De auto’s reden over het gras naar de bosjes. Het verbaasde Chase dat die jongelui zich niet lieten afschrikken door de hier gepleegde moord en dat ze zich evenmin iets aantrokken van het feit dat de moordenaar van Michael Karnes nog steeds op vrije voeten was. Zouden ze wel de moeite nemen om de portieren aan de binnenkant op slot te doen?

Het was heel aannemelijk dat de politie op de bergweg patrouilleerde, in de hoop dat de moordenaar naar de plaats van het misdrijf zou terugkeren. Een man alleen in een stilstaande auto … dat was in hoge mate verdacht. Chase startte en keerde terug naar de stad.

Onder het rijden overdacht hij wat hij had gezien, om geen enkele aanwijzing over de identiteit van Rechter te vergeten. De man had een pistool met een geluiddemper en een rode Volkswagen. Hij kon niet schieten, maar wel goed autorijden. Daar kwam het wel zo’n beetje op neer.

Wat nu? Naar de politie?

Nee. De politie kon wat hem betrof doodvallen. Hij had de hulp ingeroepen van doctor Fauvel en alleen maar ondeugdelijk advies gekregen. De politie had het er nog slechter afgebracht.

Hij moest het helemaal zelf opknappen. Hij moest Rechter opsporen voordat Rechter hem vermoordde.

Toen Chase de voordeur opende, liep mevrouw Fielding naar hem toe en deed verbijsterd een stap achteruit. ‘Wat is er met jou gebeurd?’

‘Ik ben gevallen. Niks bijzonders.’

‘Maar er zit bloed aan je gezicht! En je bent helemaal ontveld!’

‘Heus, mevrouw Fielding, ik voel me alweer prima. Ik heb een klein ongelukje gehad, maar ik leef nog.’

Ze nam hem aandachtiger op. ‘Heb je soms gedronken?’ Haar toon ging snel over van bezorgdheid naar afkeuring.

‘Nee, helemaal niets.’

‘Je weet dat ik alcoholgebruik niet goedkeur!’

‘Ja, dat weet ik.’ Hij liep langs haar heen naar de trap. Die leek zo’n eind weg van de voordeur.

‘Je hebt je auto toch niet stukgemaakt, hè?’ riep ze hem na.

‘Nee.’

Hij haastte zich de trap op, verlangend naar de bocht bij de overloop, dan was hij van haar af. Vreemd genoeg voelde hij zich nu minder gedeprimeerd door haar bemoeizucht dan gewoonlijk.

‘Gelukkig maar,’ zei ze nog. ‘Met je auto kun je veel gemakkelijker naar werk op zoek gaan dan eerst.’

Nadat hij een glas whisky met ijs had gedronken, liet hij het bad vollopen. Hij mengde het water zo heet als hij maar kon verdragen en klom er moeizaam in, als een oude man met jicht. Het hete water stroomde over zijn open verwondingen en hij zuchtte van genot en pijn tegelijk.

Na zijn bad smeerde hij zalf op de ergste schaafplekken en kleedde zich aan. Een vlotte lichtgewicht broek, een sporthemd, sportsokken en gemakkelijke lage schoenen. Met een tweede glas whisky ging hij in zijn fauteuil zitten en overdacht hoe hij de jacht op Rechter verder moest aanpakken.

Met een mengeling van geladen opwinding en angst bereidde hij zich op zijn actie voor.

Eerst moest hij met Louise Allenby praten, de vriendin van de vermoorde Michael Karnes. Ze was buiten de aanwezigheid van Chase door rechercheur Wallace verhoord, maar als ze de koppen bijeenstaken, herinnerden ze zich samen misschien nog dingen die van belang konden zijn.

Er stonden achttien mensen met de naam Allenby in de telefoongids, maar Chase wist dat Louise tegen Wallace had gezegd dat haar vader overleden en haar moeder niet hertrouwd was. Eén van de voornamen van het rijtje Allenby’s was die van een vrouw: Cleta Allenby. Ze woonde in Pine Street en die straat lag in de woonwijk Ashside.

Hij draaide het nummer. Het toestel belde tien keer voordat Louise zelf opnam. Hij herkende haar stem, hoewel ze ouder, vrouwelijker, klonk dan hij zich herinnerde.

‘Je spreekt met Ben Chase, Louise. Weet je nog wie ik ben?’

‘Ja, natuurlijk!’ Louise was verheugd zijn stem te horen. ‘Hoe gaat-ie?’

‘Niet al te best.’

‘O? Wat is er? Kan ik iets voor je doen?’

‘Ik zou je graag willen spreken, als ’t kan. Over wat er maandagavond is gebeurd.’

‘Geen probleem, hoor,’ zei ze. ‘Prima.’

‘Maakt je dat niet van streek?’

‘Welnee! Waarom zou ’t?’ Haar onverschilligheid wat de moord betreft bleef hem verbazen. ‘Kun je nu komen?’

‘Als het je schikt …’

‘Ja, hoor. Het is nu tien uur … over een halfuurtje? Kun je dan?’

‘Dan ben ik bij je,’ zei Chase.

‘Ik reken erop.’

Het duurde even voordat Chase besefte dat ze de hoorn had neergelegd.

Door zijn val op het grind begonnen zijn gewrichten een beetje stijf te worden. Hij stond op en rekte zich uit. Met zijn sleutels in zijn hand dronk hij snel zijn glas leeg.

Nu hij op het punt stond weg te gaan, aarzelde hij. Chase begreep dat er door het aanvaarden van zijn verantwoordelijkheid helemaal niets meer terecht zou komen van de eenvoudige dagelijkse gang van zaken waarmee hij zich door die lange tijd na zijn ontslag uit het leger en het ziekenhuis had geslagen. Niet meer op zijn dooie gemak ’s morgens in de stad rondlummelen, niet meer ’s middags naar oude films op de televisie kijken, niet meer ’s avonds lezen en drinken tot hij kon slapen – in ieder geval niet meer tot deze ellende achter de rug was. Als hij gewoon thuisbleef en geen risico’s nam, zou hij wel buiten schot blijven tot Rechter binnen enkele weken, of hooguit binnen enkele maanden, was opgespoord en gearresteerd.

Maar de volgende keer zou Rechter misschien niet missen.

Hij vervloekte allen die hem uit zijn behaaglijke schuilplaats verjoegen: de lui van de pers en van de Merchants’ Association, Rechter, Fauvel, Wallace, Tuppinger. En toch wist hij maar al te goed dat hem geen andere keus overbleef dan ermee door te gaan. Hij kon hoogstens troost putten uit de hoop dat hun victorie niet al te lang duurde: zodra het allemaal achter de rug was, zou hij naar zijn zolderkamer terugkeren, de deur op slot doen en weer zijn kalme en ongestoorde leventje kunnen hervatten dat hij het afgelopen jaar had geleid.

Mevrouw Fielding kwam niet aan zijn kop zeuren toen hij de trap afliep en dat beschouwde Chase als een gunstig voorteken.

In Ashside, een woonwijk voor middenstanders, bewoonden moeder en dochter Allenby een huis in imitatie-koloniale stijl met een lapje tuin eromheen. Het bakstenen huis had twee verdiepingen. Aan het begin van het korte stenen pad naar de voordeur stonden twee precies even grote esdoorns en aan het eind twee precies even grote dennen. Twee bordestreden leidden naar een witte deur met een koperen klopper.

Louise deed open. Ze droeg een wit shortje en een bijna doorschijnend wit topje, en het leek wel of ze het afgelopen halfuur niets anders had gedaan dan zich opmaken en haar lange haar kammen.

‘Kom d’r maar in!’ noodde ze.

De inrichting van de kamer was zoals hij wel had verwacht: meubels in imitatie-koloniale stijl, een kleurentelevisie in een grote inbouwkast, handgeknoopte kleden op de gladgewreven grenen vloer. Vervuild was het er niet, maar er was een zekere nonchalance te bespeuren: tijdschriften die uit een rekje waren gevallen, een opgedroogde kring van een glas op de salontafel, hier en daar een tikkeltje stoffig.

‘Ga zitten,’ zei Louise. ‘De sofa is heel lekker en die gebloemde fauteuil daar ook.’

Hij nam de sofa. ‘Sorry dat ik je nog zo laat kom storen, maar …’

‘Zit er maar niet over in,’ interrumpeerde ze hem monter. ‘Hoe kun jij me nou storen? Van z’n leven niet.’

Hij herkende haar nauwelijks als het bevende, angstig jammerende meisje dat maandagavond in de auto van Michael Karnes had gezeten.

Louise zei: ‘Nu ik van school af ben, ga ik naar bed wanneer ik wil, meestal om een uur of drie ’s nachts. In september pas ga ik studeren. Ik ben al een grote meid.’ Ze grinnikte vrolijk, alsof ze nooit getuige was geweest van de steekpartij waarbij haar vriend om het leven was gekomen. ‘Wil je iets drinken?’

‘Nee, dank je.’

‘Geen bezwaar als ik wat neem?’

‘Ga je gang.’

Hij staarde naar haar slanke benen toen ze een fles uit de bar in de boekenkast langs de muur pakte. ‘Dit heet “Sicilian Stinger”. Weet je zeker dat je er niet eentje wilt? Hartstikke lekker, hoor.’

‘Nee, ik red me wel.’

Terwijl ze de drank, geroutineerd als een barkeeper, met haar rug naar hem toe stond te mixen, hield ze haar heupen in een sierlijke welving opzij en haar ronde kontje naar hem toe gebogen. Misschien deed ze het onbewust, als een jongedame die nog pas half beseft wat een effect haar vrouwelijke charmes en het benadrukken van haar vloeiende rondingen op een man kunnen hebben. Het kon ook zijn dat ze het volkomen bewust deed.

Toen ze met haar gevulde glas terugliep naar de sofa, zei Chase: ‘Drink jij al?’

‘Puh! Ik ben geen kind meer, hoor. Zeventien, bijna achttien. Het is mijn eigen huis, dus ik kan hier doen wat ik wil. Ja, toch?’

‘Tuurlijk,’ zei hij.

Zeven jaar geleden, toen hij haar leeftijd had, zagen meisjes van zeventien er geen dag ouder dan zeventien uit. Tegenwoordig leek het of ze veel sneller volwassen werden – of vonden ze dat van zichzelf?

Al drinkend nestelde ze zich tegen de rugleuning en sloeg haar blote benen over elkaar.

Weer zag hij haar harde tepels, door de zachte stof van haar bovenstukje heen.

Hij zei: ‘Ik besef nu pas dat je moeder waarschijnlijk al slaapt, als ze vroeg op moet. Het was niet mijn bedoeling om …’

‘Mijn moeder werkt vanavond,’ zei Louise. Ze keek hem met gespeelde verlegenheid aan en hield haar hoofd met neergeslagen wimpers schuin. ‘Ze is serveerster in een hotelbar. Ze begint ’s avonds om zeven uur, is om drie uur vrij en om halfvier thuis.’

‘Aha.’

‘Ben je bang?’

‘Hoe bedoel je dat?’

Ze glimlachte schalks. ‘Om hier alleen bij me te zijn?’

‘Nee.’

‘Mooi. Nou, waar zullen we mee beginnen?’ Met weer zo’n verlegen blik probeerde ze iets verleidelijks in haar vraag te leggen.

Een halfuur achtereen liet hij haar in gedachten teruggaan naar de avond van de moord, vulde wat ze zei aan met wat hij zich zelf herinnerde en spoorde haar aan hem vragen te stellen, om maar iets te kunnen vinden wat enig houvast zou kunnen bieden. Maar ze herinnerden zich geen tot dusver vergeten details, hoe Louise ook haar best deed om hem behulpzaam te zijn. Ze kon volkomen objectief over de moord op Mike Karnes praten, alsof ze er alleen over in de krant had gelezen.

‘Vind je het niet erg als ik er nog een neem?’ vroeg ze, en stak haar glas omhoog.

‘Ga je gang.’

‘Ik voel me tof. Wil je er nu ook eentje?’

‘Nee, dank je.’ Hij wilde zijn hoofd helder houden.

Ze ging weer in dezelfde uitdagende houding aan de bar in de boekenkast staan en daarna veel dichter op de sofa tegen hem aan zitten dan de eerste keer. ‘O ja,’ zei ze, ‘één ding schoot me net te binnen. Hij droeg een bijzondere ring.’

‘In welk opzicht bijzonder?’

‘Zilver. Enigszins vierkant met een dubbele bliksemschicht. Mijn moeder heeft een tijd omgang gehad met een man die zo’n ring droeg. Ik vroeg hem er eens naar en toen zei hij dat het een ring was van een broederschap, van die club waar hij lid van was.’

‘Club? Welke club?’

‘Alleen voor blanke mannen. Niet voor zwarten, Japanners en joden en zo. Die waren er niet welkom. Alleen blanke mannen.’

Chase wachtte af terwijl ze dronk.

‘Mannen die voor zichzelf willen knokken, als het ooit zover mocht komen, kerels uit één stuk die zich niet door de nikkers en de joodse bankiers of wie ook op hun kop laten zitten en ze hun portie willen geven die hun toekomt.’ Ze was het duidelijk met zo’n organisatie eens. Toen fronste ze. ‘Hé, heb ik het nou bij je verknald?’

‘Verknald?’

‘Ja. Ben jij soms joods?’

‘Ikke? Nee.’

‘Je ziet er niet joods uit.’

‘Ben ik ook niet.’

‘Hoor eens, al was je er een, zou het me toch weinig kunnen schelen. Ik vind je echt heel aantrekkelijk, weet je.’

‘Dus de moordenaar zou een aanhanger kunnen zijn van de theorie dat het blanke ras superieur aan andere rassen is?’

‘Het zijn gewoon mannen die zich geen knollen voor citroenen laten verkopen, zoals de meeste mensen. Da’s alles. Daar moet je je petje voor afnemen.’

‘Die man die met je moeder omging … heeft die je misschien verteld hoe die club heet?’

‘De “Arische Alliantie”.’

‘En weet je de naam van die man nog?’

‘Vic. Victor. Zijn achternaam ben ik vergeten.’

‘Zou je het eens aan je moeder willen vragen?’

‘Oké. Als ze thuiskomt. Hoor eens, weet je echt zeker dat je geen jood bent?’

‘Heel zeker.’

‘Ik vraag het maar, want toen ik het de eerste keer vroeg keek je me een beetje raar aan.’

Alsof hij een wittige en wriemelende massa onder een gelichte tegel had ontdekt.

‘Heb je het tegen Wallace gezegd?’

‘Nee. Het schoot me nu pas te binnen. Jij hebt me zo lekker losgemaakt en hoepla, daar dacht ik opeens aan die ring.’

Chase kon zich bij wijze van wraak niets mooiers voorstellen dan – uitgaand van dit zo belangrijke feit – een heleboel gegevens over Rechter te vergaren en de hele zooi met een strik eromheen aan rechercheur Wallace te mogen overhandigen.

‘Ja, dat zou wel eens heel nuttig kunnen zijn,’ zei hij.

Ze schoof tegen hem aan, soepel en plooibaar als een geoefende verleidster, een en al slanke gratie en goudbruin gebrande huid. ‘Vind je dat heus, Ben?’

Hij knikte en dacht na over de vraag hoe hij van haar af kon komen zonder haar gevoelens te kwetsen. Hij moest haar op zijn hand zien te houden tot ze de achternaam van die man Victor van haar moeder wist.

Haar dijbeen drukte tegen het zijne. Ze zette haar glas neer en draaide zich naar hem toe, niet anders verwachtend dan dat hij zijn armen om haar heen zou slaan.

Chase stond abrupt op. ‘Ik moet er eens vandoor, Louise. Je hebt me iets heel concreets in overweging gegeven, veel meer dan waarop ik had durven hopen.’

Ook Louise stond op en bleef dicht tegen hem aan staan. ‘Het is nog zo vroeg. Nog niet eens middernacht. Mijn moeder komt nog lang niet thuis.’

Ze rook naar zeep en shampoo, een aangename geur. Zo rein ook, maar hij wist dat ze een rotte mispel van een meid was.

Louise had hem heel sterk opgewonden. Toch werd hij er onpasselijk van. Deze hoerige, van haatgevoelens doordrenkte meid met haar ijskoude hart had hem veel meer opgewonden dan het kijken naar welke andere vrouw ook in het afgelopen jaar bij hem teweeg had gebracht, maar het ergerde hem dat hij haar zo intens begeerde. Ongetwijfeld zou op dat moment iedere aantrekkelijke vrouw die uitwerking op hem gehad hebben; misschien kwam het omdat hij zijn maandenlang opgepotte seksuele energie nauwelijks meer kon onderdrukken, maar het kon ook zijn dat het weer ontwaken van zijn seksuele verlangens het gevolg was van het feit dat hij noodgedwongen uit zijn zelf-opgelegde isolement was gestapt. Nu hij op een gezond overlevingsinstinct had gereageerd en besloten had zich niet willoos door Rechter te laten afslachten, bleek hij ook weer in staat om op alle verlangens en behoeften die de essentie van het leven uitmaakten te reageren. Maar niettemin verachtte hij er zichzelf om.

‘Nee,’ zei hij, terwijl hij haar toenadering ontweek. ‘Ik moet nog een paar andere mensen spreken.’

‘Zo laat nog?’

‘Een … twee misschien …’

Ze drukte zich tegen hem aan, trok zijn gezicht naar haar mond en likte zijn lippen. Geen kus. Niet meer dan het dol makende, snelle heen en weer gaan van haar warme tong – een geraffineerde erotische belofte.

‘We hebben het huis nog urenlang voor ons alleen,’ zei Louise. ‘We hoeven niet eens op de sofa. Ik heb een heel groot wit hemelbed.’

‘Je bent me er eentje,’ zei Chase, en hij bedoelde het in een andere betekenis dan ze dacht.

‘Je weet niet wat je mist,’ zei ze.

‘Maar het kan nu niet. Echt niet. Die mensen wachten op me.’

Ze had genoeg ervaring om te weten wanneer het moment van verleiding voorbij was. Glimlachend deed ze een stapje achteruit. ‘Maar ik wil je toch bedanken. Je hebt mijn leven gered. Daar verdien je een dikke beloning voor.’

‘Je bent me niets verschuldigd,’ zei Chase.

‘Tuurlijk wel! Een ander avondje dan? Als je geen plannen hebt?’

Hij kuste haar, maar hield zijn hoofd er goed bij: hij deed het alleen om niet bij haar uit de gratie te vallen. ‘O ja, beslist. Een andere avond.’

‘Mmmmm. Dan maken we er een feest van.’

Louise was een en al glijerige meegaandheid om het hem maar zo veel mogelijk naar de zin te maken – geen enkel scherp randje waaraan hij zich zou kunnen kwetsen.

Chase vroeg: ‘Hoor eens, als rechercheur Wallace je weer de nodige vragen mocht stellen, zou je dan … niets tegen hem over die ring willen zeggen?’

‘Tuurlijk! Ik heb hartstikke de pest aan de politie. Die zetten je een pistool tegen je kop om de reet te likken van de nikkers en de joden en al die anderen. Ze vormen een deel van het probleem. Maar waarom ga je hier eigenlijk in je eentje mee door? Dat heb ik je nog niet gevraagd.’

‘Het is persoonlijk,’ zei hij. ‘Om persoonlijke redenen.’

Bij thuiskomst kleedde Chase zich uit en dook meteen zijn bed in. Het duister omhulde hem zwaar en warm, en voor het eerst sinds hij hier woonde voelde hij zich behaaglijk.

Hij vroeg zich af of het niet heel stom van hem was geweest om de uitnodiging van Louise Allenby af te slaan. Hij had al zo lang geen vrouw gehad en er zelfs niet naar verlangd.

Hij had haar in haar eigen huis afgewezen, omdat hij vond dat ze qua karakter even afstotend als fysiek aantrekkelijk was. Maar nu zag hij het toch anders: hij had haar aanbod om een paar aangename uurtjes in haar bed door te brengen geweigerd, uit angst dat ze hem verder de wereld in zou trekken, nog verder weg van zijn geliefde dagelijkse sleur. Een relatie met een vrouw, hoe kort ook, zou weer een barst slaan in zijn zorgvuldig gemetselde, beschermende muren.

Op het punt van inslapen drong opeens iets heel anders tot hem door dat voor hem veel belangrijker was dan zijn sterke aantrekkingskracht tot Louise, of zijn afwijzing van haar. Voor het eerst in een langere tijd dan hij zich kon herinneren, had Chase geen behoefte aan whisky voor het slapengaan gehad. Een natuurlijke slaap overmande hem – al waren zijn dromen nog door graaiende doden bevolkt.

8

De volgende morgen kromp Chase bij het wakker worden van pijn ineen door de smak die hij de vorige avond in de liefdeslusthof op de Kanackaway had gemaakt. Al zijn kneus-, schaaf- en schramwonden deden kloppend zeer. Hij had het gevoel dat zijn ogen diep in de kassen waren gezonken en zijn barstende koppijn leek het gevolg van een ijzeren helm als martelwerktuig die zijn hoofd geheel omsloot en langzaam werd aangedraaid om zijn schedel te verbrijzelen. Hij kreeg kramp in al zijn spieren toen hij uit bed stapte.

In de badkamerspiegel boven de wastafel staarde hij naar zijn weggetrokken en bleke gezicht. Zijn borst en rug zaten onder de blauwe plekken, de meeste zo groot als vingerafdrukken, van het grind waar hij overheen was gerold om de aanstormende verhuiswagen te ontwijken.

Een heet bad nam de pijn nauwelijks weg, zodat hij opzit- en opdrukoefeningen deed en diepe kniebuigingen maakte tot hij er duizelig van werd. Toch deden de oefeningen hem veel meer deugd dan het bad.

De enige genezing van zijn beroerde fysieke toestand was in beweging blijven en, naar hij veronderstelde, ook de beste remedie tegen zijn algehele geestelijke depressie.

Krimpend van de pijn in zijn benen liep hij de trap af.

‘Post voor je!’ riep mevrouw Fielding vanuit haar kamer, waar het studiogelach van een spelletjesprogramma klonk. Daar kwam ze al aangesloft en overhandigde hem een onbedrukte, grote bruine envelop van het tafeltje bij de voordeur. ‘Geen afzender, zoals je ziet.’

‘Zal wel reclame zijn,’ zei Chase. Hij deed een stap naar de deur, in de hoop dat ze niet zou zien hoe stijf hij liep en prompt zou informeren wat hij nu weer had uitgespookt.

Maar hij hoefde er niet over in te zitten, want de vrouw had meer belangstelling voor de inhoud van de envelop dan voor hem. ‘In een gewone gesloten envelop kan geen reclame zitten,’ zei ze. ‘Het enige dat ze meestal in dergelijke enveloppen rondsturen zijn invitaties voor deftige bruiloften – en dat is het niet – en pornografische tijdschriften.’ Ze keek hem voor haar doen ongewoon streng aan. ‘In mijn huis wil ik geen pornografie!’

‘U hebt gelijk,’ mompelde Chase.

‘Dus dat is het niet, hè?’

‘Nee.’ Chase scheurde de envelop open en haalde er zijn psychiatrische dossier en de artikelen van doctor Fauvel uit die Rechter had beloofd te zullen sturen. ‘Ik heb belangstelling voor psychologie, moet u weten, en een vriend van me stuurt me soms interessante artikelen toe als hij ze ergens tegenkomt.’

‘O!’ Het verraste haar dat hij kennelijk meer in zijn mars had dan ze tot dusver had gedacht. ‘Nou, dan eh … hoop ik dat ik je niet in verlegenheid heb gebracht …’

‘Helemaal niet.’

‘… maar ik kan geen pornografie in mijn huis tolereren!’

Chase kon zich nauwelijks bedwingen een opmerking over haar openhangende kamerjas te maken. ‘Daar kan ik inkomen.’

Hij stapte in zijn Mustang, reed een paar honderd meter en stopte langs de stoep. Hij liet de motor lopen en bekeek de fotokopieën.

De uitvoerige aantekeningen die doctor Fauvel tijdens hun spreekuren had gemaakt, waren zo moeilijk te lezen dat Chase ze voor later opzij legde, maar hij nam wel de vijf artikelen door. Drie waren uit tijdschriften en twee van getikte kopij gekopieerd. Uit alle artikelen sprak de hoge dunk die Fauvel van zichzelf had, zijn niet aflatende eigenwaan. De psychiater had ‘Patiënt C’ tot onderwerp genomen, waarin Chase zichzelf herkende, zij het dat hij onder een erg vervormende loep was gelegd. Al zijn symptomen waren sterk overdreven, zodat iedere aantoonbare verbetering in de situatie een groter succes voor Fauvel leek. Alle weinig subtiele pogingen van Fauvel om bepaalde dingen van Chase aan de weet te komen, werden niet vermeld; in plaats daarvan beweerde Fauvel succes te hebben geboekt met therapeutische methoden die hij nooit had toegepast, maar zo te zien achteraf had bedacht. Volgens Fauvel was Chase: een van die jongemannen die de oorlog ingaan zonder ontwikkelde morele inzichten en derhalve als was zijn in de handen van manipulerende superieuren, zodat ze zonder aan hun bevelen te twijfelen in staat zijn de ergste gruweldaden te begaan. Ergens anders merkte hij op dat Patiënt C: uit een militair hospitaal bij me kwam, waar hij voldoende van een zenuwinzinking was genezen om te trachten tot herstel van zijn maatschappelijk functioneren te komen. De oorzaak van zijn inzinking was geen schuldgevoel, maar een buitengewone angst bij het vooruitzicht van zijn sterven; geen bekommernis om anderen, slechts een hem verlammende aanvaarding van – en angst voor – zijn eigen dood.

‘Schoft die je bent,’ siste Chase.

Wakend of slapend, schuldgevoel had hem altijd vergezeld. Aanvaarding van zijn eigen dood was, godbetert, nooit de oorzaak van zijn angst geweest; de dood was daarentegen zijn enige troost geweest en lange tijd had hij nergens anders hoop op gehad dan de kracht te kunnen opbrengen een eind aan zijn leven te maken.

Fauvel schreef: Hij leed nog steeds aan nachtmerries en impotentie, en vond dat het zijn enige problemen als gevolg van zijn angst waren. Ik begreep echter dat het ware probleem van Patiënt C een onderliggend gebrek aan morele waarden was. Hij zou psychisch nooit kunnen genezen als hij niet in het reine met zijn gruwelijke verleden kon komen en de ernst van zijn misdrijven, zelfs al waren ze in volle oorlogstijd begaan, niet volledig begreep en accepteerde.

Volledig begreep en accepteerde! Alsof Chase vrolijk de trekker had overgehaald, door het bloed van zijn slachtoffers had gewaad en vervolgens naar een goede schoenpoetser was gegaan om het bloed van zijn laarzen te laten verwijderen. Godallemachtig!

Doctor G. Sloan Fauvel – psychiater van uitzonderlijke kwaliteiten, biechtvader en een toonbeeld van morele rechtschapenheid – was derhalve: uiteindelijk begonnen met het lange en moeizame proces om Patiënt C, op verschillende en subtiele wijzen, begrip van het begrip moraal en het vermogen tot schuldbesef bij te brengen. Indien hij een oprecht schuldgevoel zou kunnen ontwikkelen over datgene wat hij heeft gedaan, zou het schuldgevoel uiteindelijk volgens de klassieke therapie kunnen worden opgeheven. Genezing zou dan niet onmogelijk zijn.

Chase stopte de fotokopieën weer in de bruine envelop en schoof hem onder de passagiersstoel.

De gedachte dat hij zoveel tijd had verknoeid aan een psychiater die niets van hem begreep en die het ook aan de capaciteiten ontbrak om hem te kunnen begrijpen, verbijsterde hem. Chase had veel te lang het vertrouwen in anderen gehad dat ze hem konden redden. De enige redding kon hij nog in het geloof aan goddelijke hulp en in zichzelf vinden. Maar na zijn oorlogservaringen in Vietnam twijfelde hij ook aan die goddelijke hulp.

In het souterrain van het gerechtsgebouw was het stedelijk ‘Bureau of Vital Statistics’ ondergebracht. Daar zaten drie dames op schrijfmachines te ratelen met een ritmische snelheid die met alle zorg van een muziekuitvoering gearrangeerd en gedirigeerd scheen.

Chase liep naar de receptiebalie en wachtte.

De stevigste en oudste van het drietal – op het naambordje op haar bureau stond nancy onufer, manager – tikte een pagina van een formulier vol, trok het blad uit haar machine en deponeerde het in een bakje van doorschijnend plastic dat vol lag met dergelijke formulieren. ‘Kan ik u helpen?’

Hij had al begrepen dat Rechter hier heel wat leugentjes had moeten verkopen om de gegevens over Chase te kunnen inzien. Op zijn beurt zei Chase: ‘Ik ben bezig met wat naspeurwerk naar de geschiedenis van een familie, en ik wou u vragen of het mogelijk is dat ik een paar dingen in de gemeentearchieven nakijk.’

‘Dat kan,’ zei Nancy Onufer. Ze wipte op uit haar stoel, liep naar het hekje aan het eind van de balie en hield het voor hem open.

De twee andere dames tikten door in het tempo van een machinegeweer. Er heerste een hoge mate aan efficiënte bedrijvigheid die voor een overheidskantoor ongewoon te noemen was, ongetwijfeld omdat Nancy Onufer geen gebeuzel accepteerde. Haar kordate maar vriendelijke manier van doen deed Chase denken aan de betere drilsergeanten die hij in dienst had gekend.

Hij volgde haar door het kantoor achter de balie, langs bureaus en leestafels, naar een stalen deur die toegang gaf tot een grote ruimte met betonnen muren en metalen archiefkasten, niet alleen langs de muren maar ook in het midden. Bij een van de muren stond een bekraste leestafel met drie harde stoelen.

‘De archiefkasten zijn ingedeeld naar onderwerp,’ zei Nancy Onufer zakelijk. ‘Rechts vindt u geboorteakten, daar overlijdensakten, hier gezondheidsverklaringen, in die hoek daar horecavergunningen. Langs de muur achterin bewaren we doorslagen van oproepen voor militaire dienst, en van de verslagen en begrotingen van de gemeenteraad die tot dertig jaar teruggaan. Dan heeft u enig idee van wat wij hier doen. Afhankelijk van het onderwerp, is elke archiefla in principe alfabetisch of op datum ingedeeld. Wat u uit de archieven haalt, moet u op die tafel laten liggen. Ga niet proberen zelf mappen terug te plaatsen. Dat is mijn werk, en ik doe het veel nauwkeuriger dan u het kunt. Dat is niet onaardig bedoeld.’

‘Dank u,’ zei Chase.

‘U kunt hiervandaan niets meenemen. Voor een gering bedrag kunt u van mijn assistentes fotokopieën krijgen van documenten die uw belangstelling hebben. Mocht iets uit dit archief worden ontvreemd, dan staat er een boete op van vijfduizend dollar plus twee jaar gevangenisstraf.’

‘Oei!’

‘En we houden er streng de hand aan.’

‘Ongetwijfeld. Ik dank u voor uw hulp.’

‘En verboden te roken,’ zei ze nog.

‘Ik rook niet.’

‘Mooi zo.’

Ze liet hem alleen en sloot de deur.

Voor Rechter was het ook een makkie geweest. Chase had de hoop gekoesterd dat de gemeente een inschrijfregister verplicht had gesteld voor ieder die de archieven kwam raadplegen. De nauwkeurigheid van Nancy Onufer en het verbod op het meenemen van documenten in aanmerking genomen, verbaasde het Chase dat ze geen register van bezoekers liet bijhouden.

Hij vond zijn eigen geboorteakte en het verslag van de gemeenteraad waarin positief gestemd was over het voorstel om een banket ter ere van hem te geven. In de doorslagen van het ministerie van defensie vond hij alle gegevens met betrekking tot zijn aanmelding voor de militaire dienst en zijn oproep.

Gemakkelijk. Te gemakkelijk.

Toen hij uit het archief kwam, vroeg Nancy Onufer: ‘Heeft u kunnen vinden wat u zocht?’

‘Jazeker. Dank u wel.’

‘Geen dank, meneer Chase.’ Ze ging weer door met haar typewerk. Haar opmerking deed hem zijn pas inhouden. ‘Ként u mij?’

Ze keek op van haar machine en glimlachte even. ‘Wie niet?’

Hij liep door het kantoor naar haar toe. ‘Als u mij niet had gekend, zou u me dan naar mijn naam en een legitimatie hebben gevraagd voordat ik het archief in mocht?’

‘O, ja, zeker. In de twaalf jaar die ik hier werk heeft nooit iemand iets uit het archief meegenomen, maar ik houd wel bij wie er op bezoek komen.’ Ze tikte op een notitieboek dat aan de rand van haar bureau lag. ‘Ik heb uw naam maar gewoon genoteerd.’

‘Dit is voor u misschien een ongewone vraag, maar weet u welke mensen hier afgelopen dinsdag zijn geweest?’ Toen ze aarzelde, vervolgde hij snel: ‘U moet weten, mevrouw Onufer, dat ik door een heleboel journalisten word lastiggevallen. Ik wens al die publiciteit niet. Ze hebben tenslotte al alles over me geschreven wat er maar te schrijven valt. Het wordt me gewoon veel te veel. Nu is me ter ore gekomen dat een zekere journalist hier in de stad tegen mijn wil een hele serie over me in een groot weekblad gaat schrijven, en ik ben benieuwd of hij hier dinsdag is geweest.’

Het kwam hem voor dat het als een erg doorzichtig leugentje klonk, maar ze geloofde hem. Hij was per slot van rekening een oorlogsheld. ‘Ja, ik kan me voorstellen dat het voor u vreselijk irritant moet zijn,’ zei ze. ‘Maar ja, die perslui laten nooit iemand met rust. In ieder geval zie ik er geen enkel kwaad in om u te vertellen wie hier dinsdag geweest zijn. Mijn register is niet vertrouwelijk.’ Ze sloeg haar notitieboek open. ‘Er waren dinsdag niet meer dan negen bezoekers. Deze twee hier waren van een architectenbureau om elektriciteits- en watervoorzieningen te lokaliseren op te bebouwen percelen. Ik ken ze allebei. En deze vier namen zijn van vrouwen, en u zoekt een man, dus dan kunnen we die buiten beschouwing laten. Dan blijven er drie over … deze, die daar en deze.’

Ze wees hem de namen aan. Chase probeerde ze in zijn geheugen te griffen. ‘Nee … ik geloof niet dat hij erbij is.’

‘Kan ik nog iets voor u doen?’

‘Noteert u gewoonlijk alleen de namen, of moeten ze zich ook legitimeren?’

‘Ik vraag altijd een legitimatie, tenzij ik de persoon in kwestie ken.’

‘Aha. Nou, nogmaals bedankt voor uw hulp.’

Zich terdege bewust van alle belangrijke werkzaamheden die haar nog wachtten, sloeg Nancy Onufer haar register dicht, gaf Chase met een glimlachje zijn congé en ging weer aan de slag.

Het was kwart voor twaalf toen hij het gerechtsgebouw verliet en hij rammelde van de honger. Hij reed naar het drive-in restaurant de Diamond Dell, waar hij altijd graag kwam toen hij nog op de middelbare school zat.

Zijn eetlust verbaasde hem. In de auto verslond hij twee cheeseburgers, een grote portie frites en een slaatje, en dronk er een cola bij. Het was meer dan hij in het afgelopen jaar per dag in drie keer had gegeten.

Verderop was een benzinestation, waar hij in de gids in de telefooncel de nummers opzocht van de drie mannen die Nancy Onufer dinsdag in haar register had geschreven. Chase vond er twee. Hij draaide het eerste nummer en kreeg een vrouw aan de lijn; ze gaf Chase het nummer op van de firma waar haar man werkte. Toen Chase deze man aan de lijn kreeg, hoorde hij dat zijn stem helemaal niet met die van Rechter overeenkwam. Chase maakte zich er met een smoesje vanaf en belde de tweede verdachte. Deze man was thuis, maar zijn stem leek nog minder op die van Rechter dan de stem van de eerste man.

Nummer drie, Howard Devore geheten, stond niet in de gids. Dit kon betekenen dat hij een geheim nummer had. Of het was gewoon een valse naam. Nancy Onufer wilde altijd een legitimatie zien, dus als Rechter een valse naam gebruikte, had hij ook gebruik gemaakt van een valse legitimatie.

Omdat Chase zijn geheugen niet genoeg vertrouwde om alle aanwijzingen te onthouden en er de nodige verbanden tussen te leggen, kocht hij een aantekenboekje met een ringbandje en een balpen. Onder de goede invloed van Nancy Onufers gevoel voor orde en netheid, maakte Chase een keurig lijstje op:

Schuilnaam – Rechter
Schuilnaam – Howard Devore (mogelijk)
Arische Alliantie
Geen strafregister (geen vingerafdrukken bij politie bekend)
Kan sloten openen (kantoor Fauvel)
Bezit waarschijnlijk een rode Volkswagen
Bezit een pistool met geluiddemper

In de auto op de parkeerplaats naast de kantoorboekhandel dacht hij over het lijstje na, en voegde er nog iets aan toe:

Zonder werk of met vakantie

Chase kon geen andere mogelijkheden bedenken hoe Rechter hem op ieder willekeurig moment van de dag en de nacht had kunnen opbellen, hem een hele middag had kunnen volgen en twee dagen had kunnen besteden aan naspeuringen naar zijn levensloop. Aan zijn stem en aan zijn actieve manier van doen te oordelen was de moordenaar niet oud genoeg om al gepensioneerd te zijn. Dus werkloos, met vakantie, of met tijdelijk verlof van zijn werk.

Maar hoe konden die gegevens van enig nut zijn om de schoft op te sporen? Ze beperkten het aantal verdachten wel enigszins, maar lang niet genoeg. Het zat nogal tegen met de economische situatie in Californië, wat betekende dat er de laatste tijd veel werklozen waren bijgekomen. En het was zomer, vakantieseizoen.

Hij sloeg zijn aantekenboekje dicht en startte. Het was hem bittere ernst om Rechter op te sporen, maar hij was allerminst een Philip Marlowe of een Sam Spade.

Glenda Kleaver, de blonde jonge vrouw die de leiding had van het archief van de Press-Dispatch, was lang van stuk, vijf centimeter kleiner maar dan Chase. Niettemin had ze een stem zo zacht als de zoele zomerwind die de schaduwen van de esdoornbladen op de door de zon vergulde ramen traag deed wiegen. Ze bewoog zich met een natuurlijke gratie en Chase had het meteen van haar te pakken, niet alleen door haar ingetogen schoonheid, maar ook omdat alles om haar heen door haar aanwezigheid tot rust scheen te komen.

Ze toonde Chase de bediening van een microfilmviewer en vertelde hem dat alle krantenedities tot januari 1968 om ruimte te winnen op microfilm waren overgebracht. Ze legde hem uit hoe hij de gewenste spoelen moest opvragen en waar hij de bladen kon vinden die nog niet op microfilm waren overgebracht.

Er zaten twee journalisten in viewers te turen, aan de knopjes te draaien en aantekeningen te maken.

Chase vroeg: ‘Komen hier ook wel mensen die niet in het journalistieke vak zitten?’

‘Een krantenarchief is in hoofdzaak bestemd voor de redactie en andere medewerkers,’ zei Glenda Kleaver. ‘Maar we zijn ook het publiek van dienst. Dat is gratis. Er komen misschien zo’n tien of twaalf mensen in de week.’

‘Wat willen die mensen weten?’

‘Ja, wat wilt ú weten?’ vroeg ze.

Hij aarzelde even, maar vertelde haar toch maar hetzelfde wat hij Nancy Onufer had opgelepeld. ‘Ik verzamel gegevens voor een familiehistorie.’

‘Daar komen de meeste buitenstaanders ook voor, ja. Zelf heb ik niet de minste belangstelling voor mijn overleden voorouders. Ik heb het zelfs helemaal niet zo op mijn lévende familieleden begrepen.’

Chase lachte, aangenaam verrast dat hij zo’n wrange humor hoorde uit de mond van een vrouw die er zo vriendelijk uitzag en zo zachtmoedig sprak. Ze was een vat vol tegenstrijdigheden. ‘Geen gevoelens van trots op uw voorgeslacht?’

‘Niets,’ zei ze. ‘Meer karhengsten dan volbloeden.’

‘Dat geeft toch niet?’

‘Als u ver genoeg in mijn voorgeslacht teruggaat,’ zei ze, ‘denk ik dat u er voorvaderen in zult vinden die aan de hoogste boom zijn opgeknoopt.’

‘Dus u stamt af van paardendieven, hè?’

‘Op z’n best.’

Chase voelde zich bij haar veel meer op zijn gemak dan in het gezelschap van welke vrouw dan ook sinds ‘Jules Verne’ – de Amerikaanse militaire actie in het tunnelcomplex van de Vietcong. Maar hij was het maken van leuke versierpraatjes niet meer gewend en hoe graag hij ook een nauwere band met haar wilde aanknopen, wist hij niets anders te bedenken dan: ‘Tja … moet ik iets tekenen om van het archief gebruik te maken?’

‘Dat niet, maar ik moet alles voor u halen, en u moet me weer alles teruggeven voordat u weggaat. Wat zoekt u?’

Chase was hier niet gekomen om naspeurwerk te doen, maar alleen om te vragen of er afgelopen dinsdag iemand die ze niet kende van het archief gebruik had willen maken. Helaas wilde hem geen passende smoes te binnen schieten. Hij kon niet met het verhaal aankomen dat Nancy Onufer wel had geslikt, namelijk dat een lastige verslaggever …. nee, dat kon uitgerekend hier niet!

En er was nog iets. Hoewel hij er zich op had voorbereid om een verhaal uit zijn duim te zuigen naargelang de omstandigheden dat vereisten, wilde hij tegen deze vrouw niet liegen. In haar blauwgrijze ogen, waarmee ze hem recht aankeek, zag hij een eerlijkheid en openhartigheid die hij volledig diende te respecteren.

Maar als hij haar de waarheid zou vertellen over Rechter en de aanslag op zijn leven, en als ze hem niet wilde geloven, zou hij zich voor gek voelen staan. Vreemd genoeg, want hoewel hij nog maar nauwelijks kennis met haar had gemaakt, wilde hij zichzelf tegenover haar niet in verlegenheid brengen.

Ook wilde hij niet dat de journalisten aan de viewers te veel zouden opvangen. Dan stond de foto van Chase morgen weer op de voorpagina. Zijn verhaal zou dan of recht voor zijn raap, of ironisch (waarschijnlijk het laatste, als ze met de politie hadden gesproken) in de krant komen, maar op welke wijze ook, die publiciteit zou onverdraaglijk zijn.

‘Waarmee kan ik u van dienst zijn, meneer?’ vroeg Glenda. ‘Welke kranten van welke data wilt u het eerst inkijken?’

Voor Chase iets kon zeggen, keek een van de journalisten op van zijn viewer en riep: ‘Glenda, schatje, mag ik alle kranten zien vanaf vijftien mei tot en met september 1952?’

‘Wacht even. Deze meneer was eerst.’

‘O, laat hij daar maar voorgaan,’ zei Chase, de kans aangrijpend. ‘Ik heb alle tijd.’

‘Geen bezwaar?’ vroeg ze.

‘Nee, hoor. Geef hem zijn filmpje maar.’

‘Ik ben over vijf minuten terug,’ zei Glenda.

Ze liep door de kleine viewing-kamer naar de boogdeur die toegang gaf tot het archief. Chase en de journalist keken haar allebei na. Hoewel lang, was ze niet slungelig en ze bewoog zich met een katachtige gratie die haar bijna tenger maakte.

‘Bedankt voor het wachten,’ zei de journalist.

‘O, geen punt.’

‘Ik moet vanavond om elf uur mijn kopij inleveren en ik ben nog maar amper begonnen mijn bronnen te raadplegen!’ De man tuurde weer in zijn viewer en ging zo op in zijn karwei dat hij Chase niet herkende.

Chase liep het gebouw uit naar zijn Mustang, opende zijn notitieboekje en bestudeerde het lijstje, maar had er niets aan toe te voegen. Ook zag hij nog steeds geen duidelijk verband tussen de acht gegevens die hij nu wel uit zijn hoofd kende. Hij sloot het boekje, startte en voegde zich in de verkeersstroom naar de John F. Kennedy Throughway.

Een kwartier later reed Chase met een gestaag gangetje van honderdtien op de vierbaansweg de stad uit. De wind die door de open portierraampjes floot, liet zijn haren wapperen. Zijn gedachten waren bij Glenda Kleaver en voor hij het wist was hij al op zijn plaats van bestemming aangekomen.

Na zijn middelbare school was Chase intern op State College geweest. Dit instituut lag maar zestig kilometer van zijn ouderlijk huis af, zodat hij zijn ouders en oude schoolmakkers in de stad regelmatig kon opzoeken, evenals een meisje dat toen veel voor hem had betekend – voordat Vietnam in alles een grondige verandering teweeg had gebracht.

Terwijl hij voor het administratiegebouw uitstapte, kwam het hem zelfs voor dat hij hier nooit eerder was geweest, alsof hij hier niet bijna vier jaar les had gehad, alsof hij nooit op die stenen wandelpaden onder het bladerdak van wilgen en iepen had gelopen. Dat deel van zijn leven was hem vrijwel ontglipt, omdat het voor de oorlog in Vietnam had plaatsgevonden. Om de sfeer van die tijd weer te kunnen oproepen, om met die rondwarende geesten van toen weer een emotionele band te krijgen, zou hij een Rubicon van oorlogsherinneringen moeten overtrekken om op de oever van het verleden te belanden, en die overtocht waagde hij niet.

In het kantoor waar de gegevens van de leerlingen werden bewaard, wachtte Chase tot de administrateur naar hem toe kwam en besloot dat hij er maar geen doekjes om moest winden om het beste resultaat te verkrijgen. ‘Ik zou graag willen weten of hier iemand in de afgelopen week is geweest die navraag naar me heeft gedaan. Ik heb wat problemen gekregen met een speurder naar mijn verleden die me … min of meer lastig valt.’

De administrateur was een kleine, bleke, nerveuze man met een keurig geknipte snor. Telkens lichtte hij voorwerpen om hem heen op, zette of legde ze neer en nam ze weer op: potloden en pennen, een notitieblok, een folder over het onderwijsprogramma en beurzen. Hij heette Franklin Brown en zei dat het hem een eer was om zo’n bijzondere oud-leerling welkom te mogen heten. ‘Maar er zijn in de afgelopen maanden tientallen keren inlichtingen over u ingewonnen, meneer Chase. Zodra bekend was dat de regering u een hoge militaire onderscheiding had toegekend.’

‘Heeft u namen en adressen van die mensen?’

‘O, ja, vanzelfsprekend. Maar zoals u weet verstrekken we de gegevens uitsluitend aan werkgevers die u in dienst willen nemen, en alleen omdat u ons na uw eindexamen daartoe schriftelijke toestemming hebt verleend.’

‘De man in kwestie kan zich hebben voorgedaan als een gegadigde werkgever. Hij is erg overtuigend. Kunt u misschien voor me nakijken wie hier afgelopen dinsdag is geweest?’

‘Hij kan het schriftelijk hebben gedaan. We ontvangen de meeste verzoeken om inlichtingen per post. Er komen maar weinig mensen in eigen persoon.’

‘Nee, hij heeft geen tijd gehad om het per post te doen.’

‘Een ogenblikje dan,’ zei de heer Brown. Hij haalde een register voor de dag, legde het boek op de balie en bladerde erin. ‘Aha, we hebben dinsdag maar één bezoeker gehad. Een man.’

‘Wie?’

Brown legde zijn vinger bij de naam en schoof Chase het boek toe. ‘Eric Blentz. Gateway Mali Tavern. Dat is in de stad.’

‘Ja, ik weet precies waar het is,’ zei Chase.

Brown pakte een vulpen, draaide hem tussen zijn vingers rond en legde de pen weer neer. ‘Had hij het recht?’ vroeg Brown. ‘Is hij iemand bij wie u een werkkring zou wensen?’

‘Nee. Misschien is hij de verslaggever die me lastig valt. Hij heeft de naam Blentz gewoon verzonnen. Weet u nog hoe hij eruitzag?’

‘Jazeker,’ zei Brown. ‘Ongeveer van uw lengte, hoewel niet zo stevig gebouwd als u bent. Broodmager, zelfs, en hij liep met gebogen schouders.’

‘Hoe oud?’

‘Achtendertig, veertig.’

‘Kunt u zich zijn gezicht voor de geest halen?’

‘Heel ascetische trekken,’ zei Brown. ‘Schichtige ogen. Hij keek maar heen en weer van mijn assistentes naar mij, alsof hij ons niet vertrouwde. Hij had ingevallen wangen en een ongezonde huidskleur. Een grote en smalle neus, zo smal dat zijn neusgaten heel elliptisch gevormd waren.’

‘En zijn haar?’

‘Blond. Hij deed heel bruusk tegen me, ongeduldig, op een toon van iemand die zichzelf heel belangrijk vindt. Overdreven netjes gekleed, blinkend gepoetste schoenen. Ieder haartje op zijn kop op zijn plaats. Toen ik zijn naam en werkadres vroeg, nam hij mijn pen gewoon uit mijn hand, draaide het register om en schreef het zelf op, want, zei hij, iedereen spelde zijn naam altijd verkeerd en hij wilde dat het er goed inkwam.’

Chase vroeg: ‘Hoe kunt u zich al die details herinneren?’

Brown glimlachte, pakte de pen, legde hem weer neer en schoof het register heen en weer toen hij zei: ‘In de zomer leiden mijn vrouw en ik ’s avonds en in het weekeind een theater. The Footlight. Het ligt in de stad en er worden goede stukken opgevoerd. U heeft er misschien zelf weleens een gezien toen u nog op school zat. Maar hoe dan ook, ik speel gewoonlijk een rol in de meeste van onze opvoeringen, dus daarom neem ik mensen altijd heel goed op om hun gezichtsuitdrukkingen en manier van doen te bestuderen.’

‘U moet inmiddels wel een heel goed acteur zijn,’ zei Chase.

Brown bloosde. ‘Stelt niet veel voor. Maar zulke dingen gaan je in het bloed zitten. We verdienen niet veel aan het theater, maar als ik maar quitte speel, kan ik me uitleven.’

Toen Chase het gebouw verliet, probeerde hij zich voor te stellen hoe Franklin Brown op het toneel voor een publiek stond, met bevende handen en zijn gezicht nog bleker dan het al was; zijn dwangmatige manier van doen om dingen beet te pakken en weer neer te leggen zou in het voetlicht weleens heel nadrukkelijk kunnen overkomen. Dat was misschien de reden waarom The Footlight niet zoveel winst maakte.

In de Mustang sloeg Chase zijn notitieboekje open en bekeek zijn lijstje weer, in de hoop iets te zien dat erop zou kunnen wijzen dat Rechter dezelfde zou kunnen zijn als Eric Blentz, eigenaar van de Gateway Mali Tavern. Het had geen zin. Het was toch een normale gang van zaken dat iemand die een volledige vergunning aanvroeg bij de politie zijn vingerafdrukken moest zetten? En iemand die een goed lopende zaak als de Gateway Mali Tavern had, reed toch niet in een Volkswagentje rond?

Er was maar één manier om antwoord op zijn vragen te krijgen. Chase startte en reed terug naar de stad, benieuwd naar de ontvangst die hem in de Gateway Mali Tavern wachtte.

9

De inrichting van de Gateway Mali Tavern moest een soort Beierse herberg voorstellen: lage balkenzoldering, grof gepleisterde witte muren, een stenen vloer, zwaar meubilair van donker grenenhout. De zes glas-in-loodvensters die op de winkelpromenade uitkeken waren wijnrood, nauwelijks doorzichtig. In de afgeschotte zitjes langs de muren waren de banken dik bekleed. Chase nam een zithoek bij de bar en de ingang.

Een vrolijk ogende, blonde Dirndl met appelwangen stak de lantaarn op zijn tafeltje aan. Ze droeg een korte bruine rok en een laag-uitgesneden witte blouse. Hij bestelde een whisky sour.

Voor het tijdstip van de dag, zes uur, was het niet bijzonder druk. Hij telde maar zeven klanten, drie stellen en een vrouw alleen die aan de bar zat. De mannen voldeden niet aan de beschrijving die de heer Brown van Eric Blentz had gegeven. De enige andere man in de zaak stond achter de bar; hij was van middelbare leeftijd, kaal en had een bierbuik, maar hij hanteerde de flessen zo behendig als een goochelaar en bij de diensters kon hij geen kwaad doen.

Het was natuurlijk niet vanzelfsprekend dat Blentz de hele dag in zijn café zat, maar mocht hij de eigenaar zijn, dan was zijn afwezigheid toch merkwaardig. Hier werd contant betaald en in een dergelijke gelegenheid hield de eigenaar of eigenares ’s avonds graag een oogje in het zeil en vooral op de kassa.

Na zijn tweede whisky sour bestelde Chase lamskoteletten met gebakken aardappelen à la carte. Tot zijn verbazing had hij na zijn stevige lunch alweer honger.

Het was al negen uur geweest voordat Chase eindelijk aan de serveerster vroeg of meneer Blentz vanavond nog zou komen.

Ze keek de inmiddels volle tent rond en wees naar een zwaargebouwde man op een kruk aan de bar. ‘Daar zit-ie.’

De man was ongeveer vijftig, woog minstens honderdtwintig kilo en was een kop kleiner dan de man die meneer Franklin Brown had beschreven.

‘Blentz?’ vroeg Chase. ‘Weet je ’t zeker?’

‘Ik werk al twee jaar voor hem,’ zei de serveerster.

‘Ze hebben mij verteld dat hij lang en mager is. Blond haar en goed gekleed.’

‘Misschien was hij twintig jaar geleden mager en goed gekleed,’ zei ze. ‘Maar lang en blond is hij nooit geweest.’

‘Nee, dat zal wel niet,’ zei Chase. ‘Ik zit waarschijnlijk op een andere Blentz te wachten. Mag ik de rekening?’

Chase vond zichzelf een oen, geen Philip Marlowe of Sam Spade. Maar er bestonden wel degelijk oenige detectives die een moordzaak wisten op te lossen, en zelfs zonder bloedvergieten.

Toen hij buiten kwam, waren alle winkels al twintig minuten gesloten. Op de auto’s van klanten van de Gateway Mali Tavern na, lag de parkeerplaats van de winkelpromenade er verlaten bij.

Na de airconditioning in het café-restaurant was de avondlucht zwoel. Chase voelde zich tegen het asfalt gedrukt; iedere stap die hij verzette kwam log en met een hard geluid neer, alsof de zwaartekracht van de aarde opeens was toegenomen.

Hij veegde zweet van zijn voorhoofd en strompelde om de voorkant van de Mustang heen naar het portier. Op dat moment hoorde hij het gebrul van een snel naderende auto achter hem en hij werd in het licht van verblindende koplampen gevangen. Chase keek niet om, maar maakte een snoeksprong en belandde op de motorkap van zijn auto.

Een tel later schampte een Pontiac onder luid geknars de zijkant van de Mustang. Een vonkenregen lichtte fel op in het donker en liet een lichte geur na van heet metaal en geschroeide lak. Hoewel de Mustang door de schampende botsing hevig heen en weer deinde, viel Chase er niet af omdat hij zijn vingers om de beschermkap haakte waarin de ruitenwissers waren verzonken. Mocht hij het niet houden en van de kap afglijden, dan zou de Pontiac ongetwijfeld keren of achteruitrijden en hem tegen de grond rammen voordat hij een tweede kans kreeg om te ontkomen.

Chase ging op de motorkap staan en tuurde de wegrijdende Pontiac na, in de hoop het kenteken te zien. Maar ook van dichtbij had hij het donkere nummerbord niet kunnen lezen, want Rechter had er een stuk jutezak omheen gewikkeld.

Bij de uitrit van de parkeerplaats maakte de Pontiac een te scherpe bocht en vloog bijna de stoep op. De zijkant raakte een lantaarnpaal. Maar Rechter slaagde erin zijn macht over het stuur niet te verliezen, joeg met vol gas door het oranje licht op de hoek en sloeg rechtsaf de hoofdweg in naar het centrum. Binnen enkele seconden raasde de Pontiac over de top van een heuvel en verdween uit het zicht.

Chase keek om zich heen of iemand de korte maar hevige confrontatie had gezien. Hij was alleen.

Hij sprong van de motorkap en nam de schade aan de Mustang op. Het voorste spatbord links was naar het portier toe verbogen, maar raakte de band niet, zodat hij wel kon rijden. De zijkant was over de hele lengte gekrast en gedeukt. Toch zag het er niet naar uit dat er ernstige structurele of mechanische schade was aangericht, al zou de reparatie van de zijkant wel een lieve duit kosten.

Het kon hem niet schelen. Van al zijn problemen was geld wel het minste.

Hij rukte het portier open dat met niet meer dan een hoog piepend geluid protesteerde, stapte in en sloeg het portier dicht. Hij opende zijn aantekenboekje en las zijn lijstje weer door. Zijn hand trilde toen hij de punten negen, tien en elf noteerde:

Derde schuilnaam – Eric Blentz
Gaat na mislukte vorige aanslagen tot onbezonnen actie over
Pontiac, tweede auto (alleen gestolen om me dood te rijden?)

In de auto staarde hij naar de verlaten parkeerplaats en wachtte tot zijn handen niet meer beefden. Doodmoe reed hij naar huis en vroeg zich af waar Rechter hem de volgende keer zou opwachten.

De volgende morgen, zaterdag, werd hij wakker van de telefoon.

Hij ging rechtop zitten uit een duister vol beschuldigende doden en legde zijn hand op de hoorn. Toen schoot hem te binnen dat het Rechter wel eens kon zijn. Sinds woensdagmiddag had de man niet meer opgebeld. Hij had het al veel eerder moeten doen.

‘Hallo?’

‘Ben?’

‘Ja?’

‘Met doctor Fauvel.’

Het was voor het eerst dat Chase de stem van de psychiater door de telefoon hoorde. Tot dusver was alle contact tussen hen buiten de spreekuren door miss Pringle gelegd.

‘Wat wilt u van me?’ vroeg Chase. Het besef wie hij aan de lijn had, maakte hem klaarwakker en verjoeg de nachtmerries.

‘Ik weet niet waarom je gisteren onze afspraak niet bent nagekomen.’

‘Het was niet nodig.’

Fauvel aarzelde even. Toen: ‘Hoor eens, als het komt omdat ik de politie openhartig te woord heb gestaan, dien je te begrijpen dat ik geen vertrouwelijke relatie tussen dokter en patiënt heb geschonden. De politie beschuldigt je van geen enkel misdrijf, en ik vond het in je eigen belang het beste hen de waarheid te vertellen voordat ze nog meer tijd aan die Rechter verknoeiden.’

Chase zweeg.

Fauvel vroeg: ‘Zullen we voor vanmiddag een afspraak maken en er over praten? Over alles?’

‘Nee.’

‘Ik denk dat een goed gesprek tussen ons op korte termijn je heel goed zal doen, Ben.’

‘Ik kom niet meer,’ zei Chase.

‘Dat zou niet verstandig zijn, Ben.’

‘Psychiatrische behandeling was geen voorwaarde voor mijn ontslag uit het militair hospitaal, alleen een hulp waar ik baat bij meende te hebben.’

‘En die baat kun je nog altijd hebben, Ben. Ik ben hier en verwacht je om …’

‘Die hulp stelt niets meer voor,’ zei Chase. Hij begon het leuk te vinden. Voor het eerst had hij Fauvel langer dan een vingerknip in een hoek gedreven; dit nieuwe machtsevenwicht gaf hem veel voldoening.

‘Ben, je bent wél kwaad om wat ik de politie heb verteld. Daar gaat het allemaal om, nietwaar?’

‘Deels,’ zei Chase. ‘Maar er zijn andere redenen.’

‘Zoals?’

‘Laten we ons spelletje woordassociatie nog eens doen.’

‘Woordassociatie? Ben, doe niet zo …’

‘Publicaties.’

‘Ben, ik ben bereid je ieder moment te ontvangen …’

‘Publicaties,’ herhaalde Chase.

‘Hiermee bereik je …’

‘Publicaties,’ drong Chase aan.

Fauvel zweeg. Toen zuchtte hij en besloot het spelletje dan maar mee te spelen. ‘Ik denk eh … boeken.’

‘Tijdschriften.’

‘Ik weet niet waar je heen wilt, Ben.’

‘Tijdschriften.’

‘Tja, eh … kranten.’

‘Tijdschriften.’

‘Ander woord, graag,’ zei Fauvel.

‘Inhoud.’

‘O! Artikelen?’

‘Vijf.’

‘Vijf artikelen?’

‘Psychiatrie.’

Fauvel begreep er niets van en zei: ‘Je doet dit niet volgens de regels, Ben. Woordassociatie moet …’

‘Patiënt C.’

Fauvel zweeg perplex.

‘Patiënt C,’ herhaalde Chase.

‘Hoe ben je aan mijn …’

‘Eén woord.’

‘Ben, we kunnen dit gesprek niet in vragen en antwoorden van één woord voeren. Ik begrijp dat je van streek bent, maar …’

‘Speel het spel met me mee, doctor Fauvel. Dan zal ik misschien, en ik herhaal: misschien, géén openlijke reactie op uw vijf artikelen publiceren en u niet bij uw vakgenoten voor gek zetten.’

Een zo diepe stilte had Chase nog nooit van iemand aan de telefoon gehoord.

‘Patiënt C,’ zei Chase.

‘Goed behandeld.’

‘Gelul.’

‘Goed behandeld,’ hield Fauvel vol.

‘Uitgebuit.’

‘Fout,’ gaf Fauvel toe.

‘Correctie?’

‘Noodzakelijk.’

‘Wanneer?’

‘Spreekuur.’

‘Wanneer?’

‘Spreekuur.’

‘Wilt u niet in herhalingen vallen,’ maande Chase. ‘Ander woord. Psychiater.’

‘Genezer.’

‘Psychiater.’

‘Ik.’

‘Schoft.’

‘Dat is kinderachtig, Ben …’

‘Egotist.’

Fauvel zuchtte alleen maar.

‘Klootzak,’ zei Ben en verbrak de verbinding.

Hij had zich in jaren niet zo goed gevoeld.

Later, toen hij oefeningen deed om de stijfheid uit zijn gekwelde spieren te halen, begreep hij pas dat zijn breuk met doctor Fauvel een veel sterkere afwijzing van zijn recente depressie was dan al het andere dat hij ertegen had gedaan. Hij had zich voorgenomen weer de veilige bescherming van zijn zolderkamer bij mevrouw Fielding op te zoeken, zodra Rechter was opgespoord en met de man was afgerekend. Maar dat was nu niet meer mogelijk. Door het verbreken van alle verdere psychiatrische behandeling, erkende hij dat hij voorgoed was veranderd en dat de last van zijn schuldgevoel merkbaar draaglijker was geworden.

Het grote genoegen dat Chase had gesmaakt om de psychiater te vernederen, werd getemperd door het ontmoedigende vooruitzicht dat hij weer zou moeten léven. Als hij de troost van de eenzaamheid opgaf, wat moest er dan voor in de plaats komen?

Een ander soort angst, kalm maar diep, nam bezit van hem. Het was veel riskanter en beklemmender om de gok op een nieuwe toekomst te wagen dan blindelings door vijandelijk vuur te rennen.

Nadat Chase zich had geschoren en een bad had genomen, zag hij het probleem in dat hij geen enkele goede aanwijzing had om zijn speurtocht met succes te vervolgen. Hij was overal geweest waar Rechter zich had laten zien, en voor al die moeite had hij alleen maar een persoonsbeschrijving van de man gekregen – en daar had hij niets aan als hij de bijbehorende naam niet wist.

Hij ontbeet laat in een pannenkoekenhuis op de Galasio Boulevard, waarna hij besloot weer naar de Gateway Mali Tavern te gaan en aan de echte Eric Blentz te vragen of die wist hoe de beschreven man heette. Het leek Chase aannemelijk dat Rechter de naam Eric Blentz niet zomaar uit het telefoonboek had geplukt toen hij bij meneer Brown navraag naar Chase had gedaan. Misschien kende hij Blentz. En als dat geen nieuw aanknopingspunt opleverde, kon Chase weer naar Glenda Kleaver van het dagbladarchief gaan en haar vragen welke mannen dinsdag bij haar waren geweest – wat hij de vorige dag had nagelaten om tegenover haar geen figuur te slaan en om de aanwezige journalisten niet op een idee te brengen.

Vanuit een telefooncel bij het restaurant belde hij het archief, maar het bleek op zaterdag gesloten. Hij zocht verder in de gids en ja, Gerda Kleavers privénummer stond erin.

Ze nam vrij snel op. Haar stem klonk hem weer als muziek in de oren.

Hij zei: ‘Waarschijnlijk bent u me al vergeten, maar ik was gisteren bij u in het archief. Mijn naam is Chase. Ik moest helaas weg toen u voor een journalist filmmateriaal ging halen.’

‘Ja, hoor,’ zei ze. ‘Ik weet het nog.’

Hij aarzelde, niet zeker van zijn zaak hoe hij het verder moest aanpakken. Toen, zonder precies te weten of het een verzoek of een uitnodiging moest voorstellen, flapte hij er nerveus uit: ‘Ik heet Benjamin, Benjamin Chase dus, en ik zou u graag weer willen spreken, vandaag nog, als dat mogelijk zou zijn.’

‘Mij spreken?’

‘Ja, inderdaad. Dat klopt, ja.’

Glenda Kleaver zweeg even. Toen vroeg ze: ‘Meneer Chase … vraagt u mij misschien om samen te gaan stappen?’

Chase was zo lang niet op vrijersvoeten geweest, en zo verbaasd over zijn lef dat hij haar zomaar wilde zien zonder dat het iets met Rechter te maken had, dat hij stond te hakkelen als een verlegen tiener. ‘Eh, ja, min of meer wel, geloof ik, ja, samen uit, als het u gelegen komt.’

‘Ik moet zeggen dat u er een interessante manier van toenadering op na houdt.’

‘Ja, eh, dat geloof ik ook.’ Hij was bang dat ze hem zou afwijzen – en tegelijk dat ze ja zou zeggen.

‘Hoe laat?’ vroeg ze.

‘Ik dacht eigenlijk aan vanavond, samen uit eten.’

Ze zweeg.

‘Ik begrijp,’ vervolgde hij, ‘dat het voor u wel op heel korte termijn is …’

‘Het komt me prima uit.’

‘O ja? Echt waar?’ Zijn keel kneep dicht en zijn stem sloeg over als die van een puber. Hij was weer verbaasd over zichzelf.

‘Eén probleempje,’ zei ze.

‘En dat is?’

‘Ik heb al een mooie zeebaars gemarineerd. En ik was ook aan paar andere lekkere dingen begonnen. Die kunnen we niet allemaal aan de poes geven. Wil je bij me komen eten?’

‘Graag.’

Ze gaf hem haar adres dat hij al in de telefoongids had gezien. ‘En hoor eens, geen smoking of zo, maar gewoon zoals je bent, ja? Kom maar om zeven uur.’

‘Zeven uur.’

Nadat ze de hoorn op haar toestel had gelegd, stond hij op zijn benen in de cel te trillen. Levendige beelden doemden voor zijn geestesoog op van ‘Operatie Jules Verne’: de smalle tunnel, de afdaling, het gruwelijke donker, de angst, het bamboehek, de vrouwen, het schieten, het bloed. Zijn knieën knikten en zijn hart bonkte razendsnel, net als toen in het ondergrondse gevecht met de Vietcong. Hij beefde zo hevig dat hij met gesloten ogen tegen het plexiglas van de cel leunde.

Zijn afspraak met Glenda Kleaver betekende géén afwijzing van zijn verantwoordelijkheid voor de dood van die Vietnamese vrouwen. Het was per slot van rekening al een hele tijd geleden gebeurd en hij had er genoeg boete voor gedaan. En er in zijn eentje zwaar onder geleden.

Toch raakte hij het schuldgevoel niet kwijt dat hij in dit stadium een privé-afspraak met Glenda had gemaakt. Hij vond het harteloos van zichzelf, egoïstisch, verkeerd.

Hij stapte de cel uit.

Wat was het drukkend warm en klam. Zijn vochtige shirt kleefde even hardnekkig aan hem als zijn schuldcomplex.

Chase snuffelde een kwartiertje rond in de boekhandel van de winkelgalerij en vervolgde zijn weg op het met lopers beklede trottoir van de promenade naar de Tavern. De barman zei dat Blentz om één uur wel zou opdagen. Chase ging op een barkruk zitten, nam een biertje en wachtte.

Eric Blentz droeg een kreukelig wit linnen pak en een lichtgeel overhemd. Hij leek nog dikker dan de vorige avond. Hij deed niet onvriendelijk en wilde wel een babbeltje maken.

‘Ik zoek iemand die hier weleens komt,’ zei Chase.

Het achterwerk van Blentz puilde over zijn barkruk. Een biertje drinkend luisterde hij naar de beschrijving die Chase hem gaf. Hij beweerde niemand te kennen die eraan voldeed.

‘Misschien niet als klant, maar misschien in dienst van het bedrijf?’ probeerde Chase nog.

‘Niet bij ons, nee. Wat mot je eigenlijk van ’m? Is hij je soms poen schuldig?’

‘Integendeel,’ zei Chase. ‘Hij krijgt nog geld van mij.’

‘O ja? Hoeveel?’

‘Tweehonderd dollar. Ken je hem nu nog niet?’

‘Nee. Sorry.’

Chase stond teleurgesteld op. ‘In ieder geval bedankt.’

Blentz draaide zich naar Chase om. ‘Hoe kwam dat zo dat je van iemand geld leent en niet meer weet hoe hij heet?’

‘We waren allebei dronken. Als ik nuchterder was gebleven, zou ik het misschien wel onthouden hebben.’

Blentz glimlachte. ‘En als hij nuchterder was geweest, zou hij je het geld niet geleend hebben.’

‘Waarschijnlijk niet.’

Blentz hief zijn glas en nam een slok bier. De glimmende randen van zijn gegraveerde zilveren ring flonkerden. Een dubbele bliksemschicht.

Chase liep naar de deur en voelde dat Eric Blentz, schuin op zijn barkruk, hem nakeek.

De Arische Alliantie. Zoiets als de mannenbroederclubs de Elks Club of de Moose Lodge, maar dan voor een stel blanken dat zich boven anderen gesteld vond en aan rassenwaan leed. Vroeger bedreven ze op het platteland gruwelijke terreurdaden in witte hemden en met puntkappen op. Nu zochten ze een moderner imago en hadden ze zich naar de grote steden verplaatst.

Maar waarom zouden ze een jongen zoals Michael Karnes willen vermoorden? Waarom was een van die fanaten – Rechter – zo druk in de weer met een campagne tegen ‘zondige’ tieners en waarom ging hij aan de telefoon tekeer over boetedoening en veroordelen? Wat had dat te maken met het ‘veilig’ maken van de wereld voor het ‘blanke ras’? Michael Karnes was afkomstig geweest uit een blank milieu; geen vanzelfsprekend slachtoffer van een bond als de Arische Alliantie, maar juist een potentiële rekruut.

Het asfalt was door de warmte hier en daar zacht geworden.

De zomerse hemel was blauw als een gasvlam. En zo blind als een dood televisiescherm dat geen antwoord op vragen gaf.

Chase startte en reed naar huis.

Er werd niet op hem geschoten.

In zijn kamer zette hij de televisie aan, keek een kwartier en zette het programma af voordat het was afgelopen. Hij nam een pocketboek, maar kon zich niet op het verhaal concentreren.

Hij ijsbeerde door de kamer en vermeed instinctief in de buurt van het raam te komen.

Om zes uur liep hij de trap af voor zijn afspraak met Glenda Kleaver.

Voor alle zekerheid reed Chase een halfuur rond om Rechter niet naar Glenda’s adres te leiden, wat haar misschien in gevaar zou kunnen brengen. Naar willekeur nam hij de ene zijstraat na de andere en bleef zijn zijspiegel in de gaten houden. Na die zwerftocht wist hij zeker dat hij niet werd gevolgd.

Glenda woonde bij St. John’s Circle, op driehoog in een niet al te duur maar goed onderhouden flatpark. Hij nam de lift en belde bij haar aan. Het duurde even tot ze opendeed, want ze nam hem eerst goed op door het kijkglaasje in de deur. Ze droeg een hagelwit shortje en een donkerblauwe blouse.

‘Mooi op tijd,’ zei ze voldaan. ‘Kom binnen! Kan ik iets voor je inschenken?’

Hij bleef in de kamer staan. ‘Wat neem je zelf?’

‘IJsthee. Maar ik heb bier, wijn, gin en wodka.’

‘Ja, ijsthee lijkt me heerlijk.’

‘Ben zo terug.’

Hij keek haar na toen ze vanuit de kamer een korte gang inliep die naar haar eetkamer en keuken leidde. Ze bewoog zich zo licht en sierlijk als zonlicht op water.

De zitkamer was sober maar gezellig ingericht. Vier leunstoelen, een salontafel en een paar kleinere tafeltjes met lampen erop. Geen sofa. Ook geen wandversieringen, omdat langs de muren zonder vensters hoge boekenkasten stonden. Alle planken stonden vol boeken, van paperbacks tot gebonden edities.

Hij stond de titels te lezen toen ze met twee glazen ijsthee uit de keuken terugkeerde. ‘Je leest véél, hè?’ stelde hij vast.

‘Ik geef het toe.’

‘Hier staat er nog een.’

‘Zie je nog meer wat we gemeen hebben?’

‘Heel wat!’ Hij nam het glas ijsthee van haar aan en trok een boek uit de kast. ‘Maar wat vond je hiervan?’

‘Daar zat een luchtje aan.’

‘Ja, hè?’

‘Al die publiciteit … Veel geschreeuw en weinig wol.’

Hij zette het boek terug en ze gingen zitten.

‘Ik hou van mensen,’ zei Glenda, wat als losse mededeling een eigenaardig commentaar was, tot ze eraan toevoegde: ‘maar meer in romans dan in het écht.’

‘Waarom is dat?’

‘Ik denk dat je dat zelf wel weet,’ zei ze.

‘Ja. In een boek kunnen de schurken je geen kwaad doen.’

‘En iemand die veel voor je betekent in een boek kun je nooit verliezen.’

‘En als het droevig wordt, ziet niemand je huilen, hè?’

‘Maar ze kunnen het ook bedenkelijk vinden als je er geen traan bij laat.’

‘Ik vind het wel prettig om zo’n beetje uit de tweede hand te leven. Via boeken, bedoel ik.’

‘Het heeft inderdaad zijn voordelen,’ bevestigde ze.

Hij vroeg zich af wie haar zo had gekwetst, hoe vaak en hoe erg. Zonder twijfel had ze haar portie gehad. Hij bespeurde een diepe pijn in haar die hem verontrustend bekend voorkwam.

Toch hulde ze zich niet in melancholie. Ze had een lieve, vriendelijke glimlach en er ging een kalme tevredenheid met haar lot van haar uit die hem in haar aanwezigheid meer op zijn gemak stelde dan hij in al die zeven jaar na het verlaten van zijn ouderlijk huis had gekend.

Ze zei: ‘Toen ik gisteren in het archief naar je terugliep, was je weg. Ik dacht dat je boos was, omdat ik je zo lang had laten wachten.’

‘Nee, hoor, dat was het niet. Maar het schoot me te binnen dat ik … nog een afspraak moest nakomen.’

‘Ik ben er maandag weer, als je iets wilt opzoeken.’

‘Vind je het er wel prettig werken?’

‘O ja, lekker rustig. Sommige heren doen wel eens flirterig, maar daar blijft het bij.’

Hij glimlachte. ‘Je houdt ze in het gareel.’

‘Vooral de verslaggevers denken dat ze alles naar hun hand kunnen zetten, als ze maar volhouden. Maar voor een goede archivaris zijn ze geen partij.’

‘In ieder geval niet voor jou.’

‘En wat doe jij voor werk?’ vroeg ze.

‘Momenteel niets.’

‘Wachten,’ zei ze. Dat was een heel andere reactie dan die van de meeste mensen. ‘Soms is wachten het moeilijkst.’

‘Maar er zit niets anders op.’

Ze dronk haar ijsthee en vervolgde: ‘Op een dag open je een deur die er als alle andere deuren uitziet, maar wat erachter ligt blijkt precies te zijn wat je zoekt.’

‘Dat is een mooie gedachte,’ zei hij.

‘En dan ben je de ellende van het wachten meteen vergeten.’

Chase had nog nooit met iemand zo’n wonderlijk gesprek gevoerd, en toch begreep hij haar veel beter dan wie ook.

‘Heb jij je deur gevonden, Glenda?’

‘Het blijft niet bij één deur. Het is een hele rij deuren. Met perioden van wachten ertussen.’

Wat ze in de keuken op tafel bracht was verrukkelijk. Een gemengde salade, aardappelpuree en ravioli met spinazie, basilicum en fetakaas eroverheen, courgette met schijfjes rode peper en licht gegrilde, gemarineerde zeebaars. Als dessert partjes verse sinaasappel, bestrooid met gemalen kokos.

Na de maaltijd stelde ze voor om op het kleine balkon van haar voorkamer te gaan zitten. Chase vroeg: ‘En de afwas dan?’

‘Die doe ik later wel.’

‘Als ik je help gaat het tweemaal zo snel.’

‘Een man die uit zichzelf aanbiedt de afwas te doen!’

‘Nou, ik dacht meer aan afdrógen.’

Na de afwas zaten ze in het donker van de warme zomeravond in tuinstoelen op het balkon boven de gemeenschappelijke tuin tussen de flatgebouwen. Van andere balkons klonken stemmen en de krekels in de stad maakten dezelfde eenzame tjirpgeluiden als hun soortgenoten in de vrije natuur.

Toen Chase eindelijk aanstalten maakte om naar huis te gaan, zei hij: ‘Is dit een betoverd huis, of is het overal zo vreedzaam waar je komt?’

‘Je hoeft de wereld niet vreedzaam te maken,’ zei ze. ‘Dat is de wereld al van nature. Je moet alleen leren de rust niet te verstoren.’

‘Ik zou hier wel altijd kunnen blijven …’

‘Blijf maar, als je wilt.’

Er brandde geen licht op het balkon. De enige kleine lichtjes waren de vuurvliegjes naast de balkonleuning. In de schaduwen kon Chase niet op haar gezicht aflezen wat ze dacht.

Zelf dacht hij aan dode Vietnamese vrouwen in een tunnel, aan de andere kant van de wereld, en de druk van zijn schuldgevoel op zijn ziel werd weer ondraaglijk.

Hij stamelde een verontschuldiging, dat ze misschien had gedacht dat hij meteen maar met haar naar bed wilde. ‘Sorry, Glenda, ik heb het recht niet … Het was niet mijn bedoeling …’

‘Ik weet het,’ zei ze zacht.

‘Ik wilde niet …’

‘Ja, ja, ik weet het. Stil nu maar.’

Ze zaten enige tijd zwijgend tegenover elkaar. Toen zei ze: ‘Eenzaamheid kan goed zijn. Het is niet moeilijk om vrede met jezelf te vinden als je alleen bent. Maar soms is eenzaamheid een soort doodgaan.’

Hij had er niets aan toe te voegen.

Ze zwegen weer tot ze zei: ‘Ik heb maar één slaapkamer en één bed. Maar de leunstoelen in de zitkamer heb ik hier en daar tweedehands gekocht en een ervan is een chaise-longue die je min of meer tot bed kunt uitklappen.’

‘Dank je.’

Later, toen hij in die uitgeklapte stoel een boek van haar zat te lezen, kwam ze uit de badkamer naar hem toe, klaar om in bed te stappen. Ze had alleen een T-shirtje en een slipje aan. Glenda boog zich naar hem toe, kuste hem op zijn wang en zei: ‘Welterusten, Ben.’ Hij legde het boek neer en greep haar hand. ‘Ik kan er gewoon niét bij wat me hier overkomt.’

‘Vind je het niet zoals het hoort?’

‘Eigenlijk niet, maar …’

‘Maar?’

‘Ik vind het geweldig, zo.’

‘Het enige wat er tussen ons is gebeurd is … dat we dezelfde deur hebben gevonden, maar er ieder van een andere kant door zijn gegaan.’

‘En nu?’

‘We moeten het tijd geven, genoeg tijd om te zien of dit is wat we allebei willen.’

‘Je bent heel bijzonder.’

‘En jij niet?’

‘Nee. Ik weet dat ik niet zoveel voorstel.’

‘Dan vergis je je.’

Glenda gaf hem nog een kus en verdween naar haar slaapkamer. Maar een tijd later, toen hij de fauteuil al in de prettigste ligstand had gezet en de leeslamp had uitgedaan, kwam ze in het donker tegenover hem zitten. Hij had haar niet horen aankomen, maar wel de serene sfeer gevoeld die ze meebracht.

‘Ben?’

‘Ja?’

‘Iedereen is gekwetst.’

‘Niet iedereen.’

‘Toch wel. Iedereen. Niet alleen jij, niet alleen ik.’

Hij begreep waarom ze gewacht had tot hij de lamp had uitgedaan. Sommige dingen konden niet zo gemakkelijk met het licht aan worden uitgesproken.

Hij zei: ‘Ik weet niet of ik ooit nog wel … samen met een vrouw kan zijn. De oorlog. Na wat er is voorgevallen. Dat weet niemand. Ik heb dat schuldgevoel …’

‘Ja, natuurlijk. Mensen met een goed karakter slepen hun hele leven een schuldcomplex mee. Omdat ze gevoelens hebben.’

‘Maar dit is … veel erger dan wat anderen hebben gedaan.’

‘Je leert en verandert, of je sterft,’ zei ze zacht.

Hij zweeg.

In het donker zei ze: ‘Als jong meisje moest ik dag in dag uit, week na week en jaar na jaar geven wat ik niet wilde geven. Aan een vader die niet wist wat schuldgevoel was.’

‘Wat verschrikkelijk voor je.’

‘Je hoeft niet met me te doen te hebben,’ zei ze. ‘Het is lang geleden gebeurd. Ik heb inmiddels een heleboel deuren achter me gelaten.’

‘Ik moet je nooit aanraken …’

‘Sst! Dat moet je wél doen, op een zeker moment, en dan zal ik heel blij zijn als het zover is. Volgende week, misschien. Of volgende maand. Misschien duurt het een jaar of nog langer. Zodra je er klaar voor bent. Iedereen is gekwetst, Ben, maar een gewond hart kan genezen.’

Toen ze opstond en naar bed terugkeerde, liet ze een weldadige rust achter. Ben Chase sliep zonder nachtmerries.

De volgende morgen, zondag, lag Glenda nog in een diepe slaap toen Chase de deur van haar slaapkamer geluidloos opende. Op de drempel stond hij lange tijd naar haar te kijken. Haar gestage, diepe ademhaling deed hem denken aan de subtiele kracht van een milde branding op het strand.

Hij legde een briefje voor haar neer op de keukentafel: Moet vandaag een paar dingen regelen. Bel je gauw. Veel liefs, Ben.

De ochtendzon gloeide al. Evenals de vorige dag had de blauwe lucht weer de kleur van een gasvlam, maar deed hem nu niet meer denken aan een gladde blinde koepel. Het blauw had diepte gekregen en er lag een onmetelijke ruimte achter.

Nauwelijks had hij de voordeur geopend of mevrouw Fielding kwam hem vanuit haar kamer tegemoet.

‘De hele nacht op stap geweest?’ vroeg ze, met een afkeurende blik op zijn gekreukelde kleren waarin hij had geslapen. ‘Je hebt toch geen brokken gemaakt?’

‘Nee,’ zei hij bruusk en beklom de trap. ‘En ik ben óók niet naar die kroegen geweest waar je topless wordt bediend.’

Het verbaasde hem dat hij haar eindelijk eens stevig van repliek diende, en zijn hospita schrok er zo van dat ze haar waffel hield.

Nadat hij zich had geschoren en gedoucht, ging hij met zijn notitieboekje op bed zitten en dacht na over de vraag welke volgende stap hij moest zetten.

Toen de telefoon ging, hoopte hij dat het Glenda was, maar Rechter zei: ‘Dus je hebt een loopse teef gevonden, hè?’

Chase was er absoluut van overtuigd dat hij niet naar Glenda’s flat was gevolgd.

Rechter kon niet meer weten dan dat Chase de hele nacht buiten de deur was geweest; de schoft nam gewoon aan dat hij de nacht bij een vrouw had doorgebracht.

‘Moordenaar en ontuchtige,’ beschuldigde Rechter.

‘Ik weet hoe je eruitziet,’ zei Chase. ‘Ongeveer van mijn lengte, blond en met een lange smalle neus. Je loopt met gebogen schouders. En je gaat keurig gekleed.’

Dat amuseerde Rechter. ‘Met die gegevens, en het hele Amerikaanse leger om je te helpen zoeken, zou je me op de lange duur wel eens kunnen vinden, Chase.’

‘Je bent lid van de broederschap.’

De moordenaar zweeg. Het was een nerveuze stilte, heel anders dan zijn gebruikelijke beschuldigende zwijgpauzes.

‘De Arische Alliantie,’ zei Chase. ‘Jij en Eric Blentz. Jullie en een stel andere achterlijke klootzakken die denken dat je tot een superieur ras behoort.’

‘Je wilt bepaalde mensen toch niet tegenwerken, hè Chase?’

‘Je maakt mij niet bang. Ik ben trouwens toch al jaren dood. Een dode zoekt je, Rechter, en wij doden houden nooit op.’

Met een plotselinge woede, gloeiend als de julizon, zei Rechter: ‘Jij weet helemaal niets van me, Chase. Niets van de dingen die er toe doen. En je krijgt ook de kans niet om meer te weten te komen.’

‘Ho, ho, wacht eens even, jij,’ zei Chase. Hij genoot van het omkeren van de rollen. ‘Jullie kereltjes van het Herrenvolk komen voort uit een heleboel inteelt, neven met nichten, zusters met broers … dat maakt jullie nu en dan meer dan een beetje gestoord.’

Rechter zweeg weer. Toen hij eindelijk iets kon zeggen, klonk zijn bevende stem alsof hij de grootste moeite had zijn woede te bedwingen. ‘Hoe bevalt je nieuwe teef, Chase? Hoe heet die heks uit het land van Oz ook alweer? Glenda de goede heks?’

Chase kreeg het gevoel alsof zijn hart een slag omdraaide. Hij probeerde verbazing te veinzen. ‘Wie? Over wie heb je het?’

‘Glenda. Lang en met gouden lokken.’

Het was niet mogelijk dat Rechter hem naar Glenda’s flat had gevolgd. ‘Ze werkt voor een krant, in het archief.’

Hij kon het niet weten!

‘Ze zit daar in een lijkenhuis voor ouwe kranten. Ik denk dat ik haar maar eens naar een ander soort lijkenhuis stuur, Chase, een lijkenhuis waar de doden nog van vlees en bloed zijn.’

En Rechter verbrak de verbinding.

Hij kon het niet weten.

Maar hij wist het.

Opeens voelde Chase zich belaagd door een bovennatuurlijke wreker. De gerechtigheid had hem eindelijk te pakken gekregen. Uit die tunnels, zo ver weg en van zo lang geleden.

10

Glenda deed hem open en zag de angst in zijn blik. ‘Ben! Wat is er?’ Chase stapte binnen en sloot de deur. Hij deed de deur niet alleen op slot, maar schoof er ook de grendel op.

‘Ben?’ Ze droeg een roze T-shirt, een wit tennisbroekje en tennisschoenen. Ze had haar goudkleurige haar achterover geborsteld en in twee vlechten gebonden, achter ieder oor eentje. Zo lang als ze was, leek ze toch een schoolmeisje. Wat ze hem ook de vorige avond in het donker had verteld, nu leek ze de geboren onschuld.

‘Heb je een pistool of revolver?’ vroeg hij.

‘Nee.’

‘Ik ook niet. Na de oorlog kon ik geen wapen meer zien. Maar ik zou er heel wat voor geven als ik er nu een bij me had.’

In de keuken gingen ze aan de tafel zitten waar ze de vorige avond zo heerlijk hadden gegeten. Hij vertelde haar over Rechter en alles wat er sinds de moord op Michael Karnes was gebeurd. ‘En door mij … ben je er nu bij betrokken geraakt.’

Ze legde haar hand op de zijne. ‘Nee, zo moet je het niet bekijken. Omdat we elkaar hebben leren kennen, is het een zaak van ons samen geworden – en dus sta je niet meer alleen.’

‘Ik wil rechercheur Wallace om bescherming voor je vragen.’

‘Waarom zou hij je eerst niet en nu wél geloven?’

‘De schade aan mijn Mustang. Dat heeft Rechter gedaan toen hij me vrijdagavond bij de winkelpromenade tussen mijn auto en de zijne probeerde te mangelen.’

‘Wallace gelooft toch niet dat het zo gegaan is. Je hebt geen getuigen. Hij zal wel zeggen dat je te veel had gedronken.’

Chase wist dat ze gelijk had. ‘We moeten toch érgens hulp vandaan halen.’

‘Je hebt hem in je eentje al zo goed als opgespoord. Waarom zouden we onze krachten niet bundelen?’

Hij schudde zijn hoofd. ‘Tot dusver stond alleen mijn leven op het spel. Maar nu zijn we …’

‘Mensen in boeken,’ viel ze hem in de rede.

‘Wat?’

‘Mensen in boeken kun je vertrouwen. Maar in dit geval kunnen we alleen op onszelf vertrouwen.’

Zo bang als nu was hij in geen tijden geweest. Hij had niet alleen angst om haar. Ook om zichzelf, omdat hij nu eindelijk iemand had die hij zou kunnen verliezen.

‘Maar hoe vinden we die griezel?’ vroeg hij peinzend.

‘Laten we samen doen wat je in je eentje al van plan was. Bel eerst Louise Allenby op. Vraag haar of ze de naam al weet van die man met wie haar moeder bevriend was. De man met de ring van de Arische Alliantie.’

‘Dat is Rechter niet. Louise zou hem herkend hebben.’

‘Misschien is hij een contactpersoon van Rechter.’

‘Dat zou al te eenvoudig zijn.’

‘Soms is het leven eenvoudig, Ben.’

Chase nam de telefoon en draaide het nummer van mevrouw Allenby. Louise nam op. Zodra ze hoorde dat ze Chase aan de lijn had, daalde haar stem tot een verleidelijk gevlei. Ja, hoor, ze wist de naam van de vriend van haar moeder, maar die wilde ze niet door de telefoon zeggen.

‘Je moet maar lekker bij me komen,’ inviteerde ze koket. ‘Mijn moeder is het weekeind op stap met haar nieuwe vriend en ik heb het hele huis voor mezelf.’

Chase belde aan. Louise deed open. Ze droeg een gele bikini en rook naar kokosmelk van haar zonnebrandolie. In de deuropening zei ze: ‘Ik wist wel dat je zou terugkomen voor je beloning …’

Ze zag Glenda en zweeg abrupt.

‘Mogen we even binnenkomen?’ vroeg Chase.

Een beetje beduusd liet Louise hen binnen en sloot de deur. Chase stelde Glenda aan haar voor als een heel goede vriendin, waarop Louise een pruillip trok.

Heupwiegend, om Chase haar stevige kontje te tonen, ging Louise het bezoek voor naar de kamer. Ze vroeg: ‘Wil je nu misschien een borrel?’

‘Het is nog een beetje vroeg, vind je niet?’

‘Al twaalf uur geweest.’

‘Nee, bedankt,’ zei Chase. ‘We willen alleen maar een paar dingen vragen, en dan gaan we weer.’

Met naar rechts doorknikkende heupen mixte Louise haar ‘Sicilian Stinger’ aan de kleine bar in de boekenkast.

Chase en Glenda gingen op de sofa zitten en Louise, het gevulde glas in haar hand, nam de stoel tegenover hen. Met wijd gespreide benen hing ze lui in de fauteuil. Het kruis van haar bikinibroekje sloot nauw om de vlezige plooien van het lichaamsdeel dat nette meisjes gewoonlijk zo goed mogelijk voor mannen verborgen houden, en liet niets aan de fantasie over.

Chase voelde zich onbehaaglijk onder de aanblik, maar Glenda bleef kalm als altijd.

‘De naam die je wilde weten,’ zei Louise, ‘is Tom Deekin.’

‘Tom? Ik dacht dat je gezegd had dat hij Victor heette.’

‘Nee,’ zei Louise. ‘Ik heb me vergist. Die vroegere vriend van mijn moeder, hij met die ring, dat was Tom. Hij zit in de verzekeringen, op een kantoor in de Canby Street, bij de brandweerkazerne. Maar hij heeft Mike niet doodgestoken.’

‘Dat weet ik. Maar eh, hij wil ons misschien de namen geven van andere mannen in de broederschap.’

‘Daar kun je wel naar fluiten.’ Ze hield haar glas in haar ene hand en streelde met haar andere luchtig over een gebruinde dij, om het erotisch behagen dat ze in haar eigen lijf schepte onbewust te laten lijken, maar daar slaagde ze toch niet helemaal in. ‘Die mannen zijn geweldig toegewijd aan hun idealen, weet je wel, en jij bent voor hen een buitenstaander. Waarom zouden ze je iets vertellen?’

‘Je weet maar nooit.’

Ze glimlachte en schudde haar hoofd. ‘Dacht je soms dat je wel een paar namen uit Tom Deekin kunt wringen? Vergeet het maar. Die kerels hebben kloten van staal. Ze móéten wel keihard zijn, om zich straks tegen de nikkers en de jidden en dat hele zooitje te kunnen verdedigen.’

Chase maakte eruit op dat sommige leden van de Arische Alliantie gevaarlijk waren, maar het merendeel zou wel bestaan uit bierdrinkende racisten die in vergaderingen over de eindoverwinning van het blanke ras bazelden in plaats van gewoon thuis naar een rugbywedstrijd op de buis te kijken.

Glenda zei: ‘Hoor eens, Louise, naar ik heb begrepen had je al een jaar omgang met Mike voordat …’

‘Voordat die gestoorde idioot hem zijn strot afsneed?’ vulde Louise aan, alsof ze wilde laten horen dat ze geen doetje was. Of misschien was de onverschilligheid die ze toonde niet gespeeld. ‘Een jaar, ja, dat klopt wel. Waarom vraag je dat?’

‘Heb je ooit gemerkt dat iemand jullie volgde, alsof jullie in de gaten werden gehouden?’

‘Nee.’

Chase begreep waarom Glenda dat vroeg. Rechter ging de gangen na van potentiële slachtoffers, om de motieven van zijn moordlust als gerechtvaardigde veroordelingen te camoufleren. Hij had Mike en Louise gevolgd, dat had hij zelf tegen Chase gezegd. Het was dus mogelijk dat ze hem weleens hadden gezien.

‘Denk eerst eens goed na, Louise,’ zei Chase. ‘Glenda bedoelt niet of iemand jullie de laatste dagen heeft gevolgd, maar misschien was het een paar weken of zelfs een paar maanden geleden.’

Louise aarzelde. Ze nam een teugje en liet haar andere hand van haar dij in haar kruis glijden, waar ze haar vingertoppen in trage cirkeltjes over de gleuf in de gele bikinistof wreef.

Hoewel ze vrijwel onafgebroken naar Ben Chase keek, wierp ze nu en dan een taxerende blik op Glenda, die ze zichtbaar een grote concurrente vond.

Wat het meisje niet begreep was dat de serene Glenda alle concurrentiestrijd al jaren geleden had gewonnen en nooit anders dan strijd met zichzelf had geleverd.

Eindelijk zei Louise: ‘Ja, aan het begin van dit jaar, februari of maart, is er wel iets dergelijks gebeurd. Een of andere griezel hing om ons heen, maar het is nooit tot iets gekomen. Toen bleek dat hij geen geheimzinnige onbekende was.’

‘Geen onbekende? Wie dan?’

‘Nou, toen Mike eens zei dat we gevolgd werden, moest ik erom lachen, weet je wel. Zo was Mike, altijd aan het fantaseren. Hij zou een groot schilder worden, zei hij eerst. Hij zou op een zolderkamertje gaan wonen en daar schilderen tot hij ontdekt en beroemd werd. Tjees! Nou, en toen wilde hij opeens omslagen van boeken en platen ontwerpen. En toen filmregisseur, om met de camera te schilderen. Hij kon maar niet besluiten wat. Maar hij wist wél dat hij rijk en beroemd zou worden. Een dagdromer.’

‘En dacht Mike dat iemand jullie bespiedde?’ vroeg Chase.

‘Het was die vent met zijn Volkswagen. Een rode. Na een week of zo zag ik dat het geen fantasietje van Mike was, maar echt die kerel met zijn vw.’

‘Hoe zag hij eruit?’ vroeg Chase.

‘Ik heb hem zelf nooit van dichtbij gezien. Hij hield altijd afstand. Maar hij was niet gevaarlijk. Mike kende hem.’

Chase kreeg het gevoel alsof hij tegen het plafond vloog. Hij wilde het hele verhaal horen zonder al dat vraag-en-antwoordgedonder. Heel beheerst vroeg hij: ‘Wie was die man?’

‘Ik weet het niet,’ zei ze. ‘Mike wou het niet zeggen.’

‘En was je dan niet nieuwsgierig?’

‘Tuurlijk wel. Maar als Mike eenmaal iets had besloten, was hij er niet vanaf te brengen. Op een avond gingen we naar de Diamond Dell – een drive-in hamburgertent in de stad – en toen stapte Mike uit en liep naar die vent in de vw toe en praatte met hem. En toen hij terugkwam, zei hij dat hij die man kende en dat hij ons niet meer zou lastig vallen. En daar had Mike gelijk in. De kerel reed weg en volgde ons niet meer. Ik wist niet waar het over ging, en ik was ’t al helemaal vergeten tot jij het vroeg.’

‘Maar je moet toch wel enig idee hebben gehad?’ drong Chase aan. ‘Je liet het toch niet zomaar passeren zonder dat je iets meer over die vent wist?’

Louise zette haar glas neer. ‘Mike wilde er niet over praten en ik geloof dat ik wel weet waarom. Hij heeft het me nooit ronduit gezegd, maar ik denk dat die gladjanus in de Volkswagen een keer geprobeerd heeft hem te versieren.’

‘Versieren?’ vroeg Chase.

‘Dat denk ik alleen maar,’ zei Louise. ‘Ik zou het niet kunnen aantonen. In ieder geval kan die vent niet de moordenaar zijn, de man met de ring.’

‘Waarom niet?’ vroeg Glenda.

‘Die jongens van de Arische Alliantie hebben net zo erg de pest aan flikkers als aan nikkers. Het bestaat niet dat ze een ruigpoot zo’n ring laten dragen.’

‘O ja, nog iets,’ zei Chase. ‘Ik zou graag een lijstje van Mikes vrienden willen hebben, een stuk of vijf of zes jongens van zijn leeftijd met wie hij vertrouwelijk omging. Misschien heeft hij een van hen verteld wie de man in de rode vw was.’

‘Vijf of zes! Doe maar geen moeite. Mike had niet zoveel vertrouwelingen. Wel weet ik dat Marty Cable zijn enige beste vriend was.’

‘Marty Cable. Dan moeten we met hem praten.’

‘Marty vind je waarschijnlijk wel in het Hanover Park. In de zomer werkt hij daar als badmeester.’ Voor het eerst keek ze Glenda recht aan. ‘Denk je dat Ben hier me ooit eens een flinke beurt zal geven?’

‘Waarschijnlijk niet,’ zei Glenda. Ze toonde niet de minste verbazing.

‘Hé, vind je me een stuk, of niet?’ vroeg Louise.

‘Jazeker,’ zei Glenda. ‘Je bent een stuk.’

‘Dan is hij niet goed snik.’

‘O, er mankeert niks aan hem,’ zei Glenda.

‘Vind je dat?’

‘Ja,’ knikte Glenda. ‘Hij is een schat.’

‘Als jij het zegt zal ’t wel zo zijn.’

De twee jonge vrouwen glimlachten naar elkaar.

Louise hield op met het gewrijf in haar kruis en keek Chase zuchtend aan. ‘Wat jammer nou.’

Chase en Glenda namen afscheid van Louise. In de auto zei hij: ‘Hier kan ik met mijn pet niet bij.’

‘Bedoel je haar?’ vroeg Glenda.

‘Ja. Zijn al die jonge meiden tegenwoordig zo?’

‘Sommige wel. Maar het is natuurlijk van alle tijden. Het is niets bijzonders, vooral omdat ze nog maar een kind is.’

‘Een kind? Ze is bijna achttien en in september gaat ze naar State College! Oud genoeg om zich een beetje volwassen te gedragen, dacht ik zo.’

‘Nee, dat bedoel ik niet. Ze is gewoon een kind en dat zal ze altijd blijven. De eeuwige onvolwassene die altijd het middelpunt van de belangstelling wil zijn. Je moet geen hekel aan haar hebben, Ben. Wat ze nodig heeft is heel veel sympathie, omdat ze een rotleven gaat krijgen, een leven vol pijn en verdriet. Als haar aantrekkelijkheid afneemt, weet ze zich geen raad meer.’

‘Ze mocht je wel, ook al wilde ze het niet.’

‘Een beetje, ja.’

‘En mocht jij haar?’

‘Nee. Maar ze heeft ook niet om het leven gevraagd. Niemand van ons verdient wat ze nog op haar brood krijgt.’

Ze reden door een straat met aan weerskanten reusachtige bomen. Zonlicht en schaduw flitsten over de voorruit. Licht en schaduw. Hoop en wanhoop. Gisteren en morgen. Flitsen.

Glenda zei: ‘Louise zal altijd kind blijven en jij bent voor altijd volwassen geworden.’

‘Ondanks alles,’ zei hij, ‘ben ik de geluksvogel.’

Onder de bomen van het park was ieder plekje schaduw ingenomen door hele gezinnen met picknickmanden. Op de gazons lagen zonnebaders op badhanddoeken en het leek wel of er een volleybalcompetitie aan de gang was.

In het gemeentelijke zwembad, van olympiadeformaat, plensden schreeuwende en gillende kinderen rond. Aan iedere korte zijde zat een badmeester op een verhoogde stoel, omringd door tal van bewonderende tienermeisjes die hoopten hun aandacht te trekken.

Chase liet zich aanwijzen wie Martin Cable was, ging Glenda voor tussen de zonnebaders en stak de jongeman zijn hand toe.

Martin Cable was lenig en gespierd. Hij had een heleboel lang donker haar, maar zijn gezicht was zo glad als dat van een veel jongere jongen.

Chase vroeg hem naar Michael Karnes en Cable zei: ‘Mike en ik waren goed bevriend, ja. Wat kan jou dat schelen?’

‘Ik vind dat de politie veel te weinig doet om de moordenaar te pakken te krijgen en het bevalt me niet dat er een gek rondloopt die iets tegen me heeft.’

‘Wat gaat mij dat aan?’

‘Je vriend werd vermoord.’

‘Iedereen gaat dood. Kijk je geen televisie?’

Cable droeg een spiegelende zonnebril, zodat Chase zijn ogen niet zag. Hij vond het heel irritant om zichzelf tweemaal in die zilveren weerspiegeling te zien en niet te weten of Cable naar hem keek, naar de stoet meisjes of naar de zwemmers.

‘Ik ben er niet bij geweest,’ zei Cable. ‘Dus waarom zou ik iets weten waar je wat aan hebt?’

Glenda zei: ‘Je wilt toch wel dat de moordenaar van Mike wordt gearresteerd?’

Omdat Cable geen vin verroerde en zelfs zijn hoofd nog geen millimeter verdraaide om Glenda antwoord te geven, begreep Chase dat de jongen de hele tijd naar haar had gekeken. ‘Wat er ook gebeurt,’ zei hij een beetje raadselachtig.

‘We hebben met Louise Allenby gepraat,’ zei Chase.

‘Die kan iemand wel bezighouden, hè?’

‘Ken je haar goed?’

‘Tamelijk.’

‘Zeker wist ze het niet, maar ze dacht dat Mike onlangs door een vent werd lastig gevallen.’

Cable zweeg.

Chase vervolgde: ‘Ze dacht dat die vent hem wilde versieren. Dat hij seks met Mike wilde.’

Marty Cable fronste. ‘Mike? Die zat alleen maar achter de meiden aan. Meiden, anders niet. Daar was hij principieel in.’

‘Daar twijfel ik niet aan.’

‘Man, Mike was al vijftien toen hij pas zijn eerste mokkeltje had. Maar toen raakte hij er ook helemaal bezeten van. Meiden neuken! Hij dacht nergens anders meer aan dan aan kut.’

Chase keek een beetje gechoqueerd om zich heen naar de jonge meisjes die onderling om de aandacht van de badmeester wedijverden. Sommige meisjes waren amper veertien of vijftien. Hij wilde Cable vragen hier geen kazernetaal te bezigen, maar dat zou het eind van het gesprek betekenen.

‘Als je zijn ouders kende,’ zei Cable, ‘dan zou je begrijpen waarom Mike opeens helemaal naar de andere kant doorsloeg. Je weet wel: lekkere wijven, drank, drugs … Als het maar iets was om zich te bewijzen dat hij eindelijk begon te léven.’

‘Nee, ik ken zijn ouders niet,’ zei Chase.

‘Pa en Moe Fatsoen. Opeens gooide hij in een keer al zijn remmen los. En daarna ging het mis met hem op school. Hij wilde wel naar State, maar dat kon hij wel schudden als hij geen betere cijfers haalde. Dus mooi geen studieuitstel. Hallo, Vietnam.’

Uit het zwembad klonk luid gegil. Het kon een al te energiek spelend kind zijn, maar ook een vrouw die kramp had gekregen en bang was dat ze verdronk. Cable keek er niet eens naar. Hij bleef zijn aandacht op Glenda gevestigd houden.

‘Zijn slechtste vak was natuurkunde. Daarin kreeg hij op zaterdag bijles. Die vent was een viezerik.’

‘Was hij het die Mike lastig viel?’ vroeg Glenda. ‘Die man die hem bijles gaf?’

‘Ja. Hij wilde Mike almaar overtuigen dat er niks mis mee was voor een jongen om zowel met meiden als met mannen seks te hebben. Dus toen nam Mike een andere bijlesleraar, maar die eerste, de viespeuk, bleef Mike opbellen.’

‘Weet je nog hoe hij heette?’

‘Nee.’

‘Ook geen voornaam?’

‘Nee. Mike kreeg een andere bijlesleraar, en verdomd, hij haalde een voldoende voor natuurkunde. Maar als je er even bij stilstaat: waar heeft hij al die moeite voor gedaan? Uiteindelijk is Mike tóch niet op State College gekomen. Hij had zich beter de pleuris kunnen neuken dan natuurkunde leren, dan had hij de weinige tijd die hem nog restte tenminste beter besteed.’

‘Wat heeft het met zo’n instelling ook voor zin om hoegenaamd nog een poot uit te steken?’ merkte Glenda droog op.

‘Inderdaad,’ zei Cable, in de mening dat ze het roerend met hem eens was. ‘Je leven is toch in een vloek en een zucht voorbij, dus geniet ervan.’ Hij zweeg even en vervolgde tegen Chase: ‘Jij weet wat ik bedoel – je bent in Vietnam geweest.’ Hij zei het alsof hij de verschrikkingen van de oorlog dankzij zijn abonnement op Rolling Stone maar al te goed kende. ‘Hé, weet je hoeveel atoombommen de Sovjets voor ons klaar hebben staan?’

‘Een heleboel,’ zei Chase, ongeduldig wordend.

‘Twintigduizend!’ zei de jongen met een cynische grijns. ‘Genoeg om iedereen in dit land vijf keer te doden.’

‘Ik begin me bij zes keer pas zorgen te maken.’

‘Cool!’ grinnikte Cable, zonder het sarcasme in de toon van Chase te bespeuren. ‘Nou, zo denk ik er ook over. Het kan me allemaal geen reet schelen. Pak wat je pakken kan en hoop maar dat je de volgende dag weer wakker wordt – dat is de slimste manier om het te bekijken.’

De jonge badmeester keek omhoog naar een paar laag overvliegende kijvende kraaien. De zon fonkelde als wit vuur in de glazen van zijn zonnebril.

De moeder van Michael, Lora Karnes, deed niet aan make-up. Bij haar kortgeknipte haar was nauwelijks een kam in de buurt geweest. Zelfs in de zomerse hitte droeg ze een wijde lange kaki broek en een blouse met lange mouwen. Hoewel ze begin veertig moest zijn, leek ze minstens vijftien jaar ouder. Met haar knieën tegen elkaar zat ze stijfjes op het puntje van haar stoel, haar handen in haar schoot gevouwen, naar voren gebogen als een enge gargouille die toch net niet grotesk genoeg was voor de dakgoot van een middeleeuwse kerk.

Het huis was al even saai en stil als de vrouw zelf. Het meubilair in de kamer was zwaar en donker. De gordijnen waren dichtgeschoven tegen de julizon en twee lampen verspreidden een merkwaardig grauw licht. Op de televisie maakte een evangelist woeste gebaren, maar het geluid stond zo zacht dat het beeld het onbeheerste gesticuleren van een waanzinnige leek.

Aan de muren hingen borduurwerkjes van Bijbelteksten. De vrouw des huizes had ze ongetwijfeld zelf vervaardigd. Eigenaardig genoeg waren de Bijbelcitaten duister en zelfs onbegrijpelijk. Chase las ze een paar maal en snapte daarna nog steeds niet welk geestelijk richtsnoer ze precies moesten voorstellen:

Ik leg de hand
op mijn mond
-Job 39:37

Herinner hen eraan dat zij zich
aan overheid en gezag onderwerpen
-Titus 3:1

Zalig is wie aan mij
geen aanstoot neemt
-Lucas 7:23

Eens had Jacob een gerecht gekookt
-Genesis 23:29

Ook hingen er ingelijste portretten van geestelijke leiders aan de muren, maar de tentoonstelling was een nogal bij elkaar geraapt eclectisch zooitje: de paus, de dominees Oral Roberts en Billy Graham en nog wat koppen die Chase herkende als de meer vulgaire televisie-evangelisten die een grotere belangstelling voor de financiële bijdragen van het publiek dan voor de redding van hun zielen hadden. Er moest een geschakeerde rijkdom aan religieuze gevoelens in dit huis heersen, maar geen duidelijk omlijnde geloofsbelijdenis.

De heer Harry Karnes was van eenzelfde kleurloosheid als zijn vrouw en de kamer. Hij was klein van stuk en pas een jaar of tien ouder dan zijn eega, maar zo mager en vroegtijdig verouderd dat hij op het randje van broosheid leek te verkeren. Zijn handen beefden als hij ze niet op de armleuningen van zijn ouderwetse leunstoel liet rusten. Hij keek Ben Chase niet recht aan, maar als hij wat zei staarde hij over de hoofden van zijn bezoek heen.

Chase, naast Glenda op de sofa, had de indruk dat hier trouwens maar zelden bezoek kwam. Op een dag, nadat het iemand in de buurt was opgevallen dat de heer en mevrouw Karnes zich al geruime tijd nergens meer hadden vertoond, zou die iemand bij nader onderzoek tot de ontdekking komen dat het echtpaar erbij zat zoals het nu zat, maar dan helemaal verschrompeld en tot mummies verdroogd, al jaren dood voor iemand er erg in had gehad.

‘De jongen had een goede inborst,’ zei meneer Karnes.

‘Laten we niet jokken tegen meneer Chase,’ maande zij.

‘Hij deed het heel goed op school en hij zou naar State College gaan,’ zei hij.

‘Kom, vader! We weten dat dat niet de waarheid is,’ corrigeerde zij weer. ‘Hij leidde een losbandig leven.’

‘Later, ja. Maar vroeger was hij een goeie jongen, moeder.’

‘Hij leidde een losbandig leven. Je kon je haast niet indenken dat hij dezelfde jongen was van het jaar ervoor. Op het slechte pad geraakt. Kwam altijd veel later thuis dan fatsoenlijk was. Dat kón toch niet anders dan misgaan?’

Hoe langer Chase in het te warme, benauwende huis zat, hoe killer hij zich voelde. ‘Ik zou graag iets meer willen weten over die bijlesleraar natuurkunde die hij aan het begin van het jaar had,’ bracht hij uit.

De moeder dacht fronsend na. ‘Zoals ik al eerder zei, heette de leraar die hem later bijles gaf, meneer Bandoff. Die eerste kan ik me nauwelijks meer herinneren. Jij, vader?’

‘Het zit ergens in mijn achterhoofd, moeder, maar het wil er niet uit.’ De heer Karnes richtte zijn aandacht weer op de tierende televisiedominee.

‘U heeft hem toch voor de lessen betááld?’ zei Glenda.

‘Dat wel, maar contant,’ zei de moeder van Mike. ‘We hebben nooit een rekening schriftelijk voldaan.’ Ze keek afkeurend naar Glenda’s blote benen en wendde als gegeneerd haar blik af. ‘En bovendien heeft Michael maar een paar weken bijles van ’m gehad. Michael leerde niets van hem, en toen is meneer Bandoff gekomen.’

‘Hoe kwam u aan die eerste leraar?’

‘Via de school waar Michael op zat. Allebei, trouwens.’

‘De middelbare school van Michael?’

‘Ja, maar die leraar had daar geen vaste aanstelling. Hij was verbonden aan de George Washington High School, aan de andere kant van de stad. Hij stond wel op de lijst van leraren die voor bijles werden aanbevolen.’

‘Michael kon goed leren,’ zei de vader.

‘Maar dat deed hij te weinig!’ zei de moeder.

‘Hij had iets bijzonders kunnen worden,’ zei hij.

‘Als hij zijn best had gedaan,’ zei zij.

Chase werd er horendol van. Hij begreep niets van die mensen. Ze waren een soort fanatici, maar in de wildernis van strenger of juist minder streng geworden religieuze richtingen hadden ze hun eigen wonderlijke weg gezocht.

‘Als hij niet losbandig was geworden,’ zei de moeder, ‘dan had hij wel iets kunnen bereiken, ja. Maar hij kon z’n eigen niet in bedwang houden. Dus hoe kon het ook anders aflopen dan het gegaan is?’

Glenda vroeg: ‘Maar u moet zich toch iéts van die eerste bijlesleraar herinneren? Mike ging toch voor de lessen naar hem toe?’

‘Inderdaad,’ zei de moeder. ‘Ik meen dat het in die aardige buurt in west was, met al die bungalows.’

‘Crescent Heights?’ gokte Glenda.

‘Ja, zo heet het daar.’

De vader wendde zijn blik van de televisie af, keek over het hoofd van zijn vrouw heen en zei: ‘Moeder, heette die vent niet Lupinski, of Lepenski, of zo’n soort naam?’

‘Vader, je hebt gelijk. Linski, dat was het. Linski.’

‘En was zijn voornaam niet Richard?’ zei de heer Karnes.

‘Precies, vader. Meneer Richard Linski.’

‘Maar die man deugde voor geen cent,’ zei de vader tegen het stuk muur achter de linkerschouder van Chase. ‘Dus toen hebben we die andere leraar genomen, en toen ging het meteen een stuk beter met het leren van Mike. Mijn zoon was een goeie jongen.’

‘Vroeger wel, vader. En je weet dat ik hem niet voor alles de schuld kan geven. Een goed deel treft ook óns.’

De beklemmende somberheid van de ouders gaf Ben Chase het gevoel of hij een draaikolk op een donkere zee in werd gezogen.

Glenda vroeg: ‘Kunt u die laatste naam spellen, mevrouw?’

‘L-i-n-s-k-i,’ spelde de moeder.

Richard Linski.

‘Michael mocht hem niet,’ zei de moeder.

‘Michael was een goeie jongen, moeder,’ zei de vader met tranen in zijn ogen.

De vrouw zag de toestand van haar man en zei: ‘Laten we onze zoon niet van alles de schuld geven, vader. Ik ben het met je eens. Hij was geen slechte jongen.’

‘Je kunt een kind niet al zijn zonden verwijten, moeder.’

‘Je moet het bij de ouders zoeken, vader. Als er aan Michael iets mankeerde, kwam dat omdat we zelf niet volmaakt zijn.’

Alsof hij het tegen de onhoorbare televisiedominee had, zei de vader: ‘Je kunt een kind niet godvruchtig opvoeden als je zelf slechte dingen hebt gedaan.’

Bevreesd dat het echtpaar zich snikkend in allerlei schuldbekentenissen zou storten die al even onbegrijpelijk waren als de geborduurde Bijbelspreuken aan de muren, stond Chase abrupt op. Glenda stond eveneens op en hij pakte haar hand. ‘Het spijt me dat ik al die nare herinneringen bij u heb opgehaald.’

‘O, dat hindert niet,’ zei de moeder. ‘Nare herinneringen reinigen de ziel.’

Chase keek naar een van de spreuken aan de wand:

De zeven donderslagen lieten hun stemmen horen
-Openbaringen 10:3

‘Heeft u dat borduurwerk zelf gemaakt, mevrouw?’ vroeg Chase.

‘Inderdaad, ja. Borduren houdt mijn handen bij het werk van de Here.’

‘Ze zijn heel mooi. Maar ik vroeg me af … wat betekent dat citaat uit “Openbaringen” eigenlijk?’

‘Zeven donderslagen tegelijk,’ zei ze zacht, zonder enige nadruk, zelfs met een ontmoedigend kalme zekerheid dat wat ze zei volkomen vanzelfsprekend was. ‘En zo zal het geschieden. En dan zullen we beseffen waarom we altijd ons uiterste best moeten doen. Dan zullen we wensen dat we het beter, veel beter, hadden gedaan, als de zeven donderslagen tegelijk klinken.’

Toen Chase en Glenda weggingen, zei mevrouw Karnes bij de voordeur: ‘Doet de Here Zijn werk door u, meneer Chase?’

‘Doet Hij Zijn goede werken niet door ons allen?’

‘Nee. Sommigen hebben niet genoeg kracht. Maar u … bent u Zijn hand, meneer Chase?’

Chase had er geen notie van wat ze van hem wilde horen. ‘Dat denk ik niet, mevrouw Karnes.’

Ze liep met hen mee naar buiten. ‘Ik denk het wel.’

‘Dan werkt de Here nog ondoorgrondelijker dan iedereen altijd had gedacht, mevrouw.’

‘Ik denk dat u in Gods hand bent.’

De gloeiende middagzon was smorend heet, maar de vrouw bezorgde Chase nog steeds ijskoude rillingen. Zonder nog iets te zeggen keerde hij zich van haar af.

De vrouw bleef hem en Glenda bij de voordeur nakijken toen ze in de gedeukte Mustang wegreden.

De hele dag, van Glenda’s flat naar Louise Allenby, van haar huis naar het Hanover Park en van het park naar het huis van de familie Karnes, had Ben Chase zo veel mogelijk omwegen gemaakt en hij en Glenda hadden goed opgelet of ze werden gevolgd. Dat was op hun rondrit door de stad niet het geval geweest.

Ook nu wisten ze zeker dat ze niet werden gevolgd. Ze reden door naar een benzinestation met een telefooncel.

Op de vloer van de cel was een legertje mieren druk in de weer met het verslepen van een overleden kever.

Glenda bleef in de open celdeur staan, terwijl Ben in de gids naar het nummer van Richard Linski zocht. Hij vond het. In Crescent Heights.

Glenda gaf hem kleingeld en hij draaide het nummer.

Na twee keer bellen werd er opgenomen. ‘Hallo?’

Ben Chase zweeg.

‘Hallo?’ zei Richard Linski. ‘Met wie spreek ik?’

Chase hing de hoorn kalm op de haak.

‘En?’ vroeg Glenda.

‘Het is hem. Rechter is Richard Linski.’

11

In de kleine motelkamer zoemde de in het raam aangebrachte airconditioner.

Ben Chase sloot de deur en schoof de grendel aan de binnenkant ter controle een paar maal heen en weer. Ook aan de stevige ketting mankeerde niets.

‘Het lijkt me veilig voor je,’ zei hij. ‘Linski kan niet weten dat je hier bent.’

Om Rechter geen kans te geven, waren ze niet naar Glenda’s flat teruggegaan en hadden ze zich zonder bagage in het motel laten inschrijven. Als alles goed ging, zouden ze hier de hele nacht blijven; het was een tussenstation, op de grens van de eenzaamheid van het verleden en wat de toekomst hen zou brengen.

Glenda was op de rand van het bed gaan zitten. Met haar roze sokjes aan en haar vlechten achter haar oren zag ze er nog steeds als een pril meisje uit. ‘Ik zou eigenlijk met je mee willen.’

‘Ik heb een militaire gevechtsopleiding gehad. Jij niet. Zo eenvoudig ligt het.’

Glenda vroeg niet waarom hij de politie niet had gebeld. Met de gegevens die ze te weten waren gekomen, zou zelfs rechercheur Wallace de man Linski moeten ondervragen, en als Linski inderdaad de moordenaar van Mike Karnes was, viel al het bewijsmateriaal vanzelf op zijn plaats. Ieder ander zou hem die vervelende vraag hebben gesteld, maar Glenda begreep dat Chase er zijn redenen voor had.

Het was donker geworden.

‘Ik moet gaan,’ zei hij.

Glenda veerde op. Ze omhelsden elkaar en bleven zo enige tijd staan.

Als bij stille afspraak kusten ze elkaar niet. Een kus zou een belofte zijn. Maar ondanks zijn training en frontervaring bestond de kans dat hij Linski’s huis niet levend uitkwam. Hij wilde haar geen belofte doen die hij niet zou kunnen nakomen.

Hij maakte de ketting los, opende de deur en stapte op het betonnen looppad langs de deuren van de motelkamers. Hij wachtte tot ze de deur had gesloten en er de ketting op had gedaan.

De avond was warm en vochtig. De hemel was onbegrensd.

Hij stapte in de Mustang en reed weg.

Om tien uur parkeerde Ben Chase in de straat waar Richard Linski woonde, twee zijstraten voor het huis. Hij trok een paar ’s middags gekochte tuinhandschoenen aan en liep aan de overkant van de straat in de richting van het adres.

Het goed onderhouden huis, het tweede van de volgende hoek af, was opgetrokken uit witte baksteen met een veranda van smaragdgroen hout en een dak van donkergroen leisteen. Aan weerszijden van de bungalow lag een fraaie tuin. Het geheel werd omringd door tot het middel reikende heggen die zo nauwkeurig tot precies gelijke hoogte geschoren waren dat het leek of er een micrometer van de beste kwaliteit voor was gebruikt.

Chase zag licht achter verschillende ramen. Linski was kennelijk thuis.

Hij nam de zijstraat die parallel langs de zijkant van de bungalow liep en kwam bij een smal pad dat langs de achterkant voerde. Hij zag niemand en sloop het pad op.

De strakke heggenrij om Linski’s bungalow werd onderbroken door een smeedijzeren hek. Het was niet afgesloten. Hij opende het hek geluidloos en stond in de achtertuin.

De veranda aan de achterkant was niet zo breed als die aan de voorzijde. Aan weerskanten stonden grote seringen. De planken van de veranda kraakten niet onder zijn gewicht.

Er brandde licht in de keuken dat door de rood-wit geruite gordijntjes scheen.

In het donker, waar hij de geur van de zomerseringen opsnoof, wachtte hij vijf minuten. Hij dacht nergens aan en stond daar als een lopende automotor in zijn vrijstand om zich voor te bereiden op de confrontatie – zoals hij in Vietnam had geleerd.

Hij probeerde de achterdeur zo zacht mogelijk te openen, maar de deur zat op slot. Toen zag hij dat de beide keukenramen openstonden om de avondkoelte binnen te laten.

Ergens in huis hoorde hij een radio: big band-jazz. Benny Goodman. One O’Clock Jump.

De halfgesloten gordijntjes bewogen zachtjes in de avondbries. Hij bukte zich en tuurde tussen de gordijntjes door de keuken in. Hij zag een grenenhouten tafel met stoelen eromheen, een rieten mand vol appels in het midden van de tafel, een koelkast en twee fornuizen. Bussen voor meel, suiker en koffie. Aan een rek voor keukengerei hingen keukenvorken en verschillende soorten opschep- en pollepels. Een mixer zat in een muurhouder geklemd.

Geen Rechter. Linski moest elders in het huis zijn.

Glenn Miller. String of Pearls.

Chase bekeek de hor in de raamopening en zag dat de bevestiging uit een paar eenvoudige klemmetjes bestond. Hij maakte de hor los en zette hem opzij.

De tafel stond dicht bij het raam. Hij klauterde naar binnen en liet zich voorzichtig op de tafel zakken, zonder de mand appels om te gooien. Van de tafel gleed hij geluidloos op de vloer van vinyltegels.

De radiomuziek overstemde alle geruchten die hij maakte.

Hij betreurde het dat hij geen wapen had meegenomen en overwoog of hij in de kastladen bij het aanrecht naar een scherp mes zou zoeken. Maar hij verwierp die gedachte. Een mes zou het verloop van de zenuwslopende strijd tussen hem en Rechter wel tot een gesloten cirkel kunnen beslechten – met dit verschil dat Chase ditmaal de mesmoordenaar was – maar dan zou hij regelrecht geconfronteerd worden niet de vraag wie hier nu eigenlijk gek was: hij of Linski.

In de boogdeur tussen de keuken en de eetkamer bleef hij staan, omdat er in die tussenliggende ruimte geen licht brandde. Hij nam niet het risico in het donker over iets te struikelen.

Toen zijn ogen aan het donker gewend raakten, sloop hij de kamer in. Het geluid van zijn voetstappen werd hier door een hoogpolig kleed gedempt.

Hij bleef staan op de drempel naar de voorkamer en liet zijn ogen aan het veel helderder licht wennen.

In Vietnam, wanneer een bevel een bijzonder zware opdracht inhield, was het Chase altijd gelukt tot het bittere einde door te gaan, met een doelgerichtheid die hij daarvoor en daarna nooit had bereikt. Ook nu wilde hij weer zo alert, snel en vrij van beslommeringen zijn als in de tijd van de frontacties, maar de gedachte aan Glenda zat hem dwars: alleen in die motelkamer vroeg ze zich ongetwijfeld af of de deur een van die bijzondere deuren was waarachter iets lag wat ze wenste.

Hij bewoog zijn gehandschoende handen en haalde langzaam en diep adem. Ter voorbereiding.

Het zou het verstandigste zijn om zo stil mogelijk door de donkere eetkamer terug te keren naar de keuken, het huis via de achterdeur te verlaten en de politie te bellen.

Maar rechercheur Wallace en de zijnen waren echt, niet van die agentjes zoals in romans en in speelfilms. Misschien waren ze betrouwbaar, misschien ook niet.

Hij stapte de voorkamer in.

In een grote fauteuil bij de open haard zat een man een opengeslagen krant te lezen. Zijn leesbril met schildpadmontuur stond op de punt van zijn smalle rechte neus en hij neuriede mee met de plaat van Glenn Miller, terwijl hij de strippagina las.

Een paar tellen meende Chase dat hij een ernstige fout had gemaakt. Hij kon zich niet voorstellen dat een psychopathische moordenaar als een heel gewoon iemand plezier kon beleven aan de avonturen van Snoopy, Charlie Brown en Broom Hilda. Toen keek de man verschrikt op, en Chase zag dat hij aan de beschrijving van Rechter voldeed: lang, blond, ascetisch.

‘Richard Linski?’ vroeg Chase.

De man leek in zijn fauteuil te verstenen, alsof hij een dummy was die daar ter afleiding was neergezet, terwijl de echte Richard Linski de indringer van achteren besloop. Die illusie was zo sterk dat Chase zich bijna wilde omdraaien om te kijken of zijn angst gerechtvaardigd was.

‘Jij,’ fluisterde Linski.

Hij verfrommelde de krant, wierp de prop opzij en schoot als een raket uit de fauteuil omhoog.

Ben voelde geen angst meer en werd onnatuurlijk kalm.

‘Wat moet je hier?’ De stem van Linski was zonder enige twijfel die van Rechter.

Linski deinsde achteruit naar de open haard. Hij tastte achter zijn rug naar iets. De pook.

‘Probeer het maar niet,’ zei Chase.

Maar in plaats van de koperen pook te grijpen, griste Linski iets van de schoorsteenmantel, iets dat achter een bronzen klok lag: een pistool met geluiddemper.

De klok had het wapen aan het oog onttrokken.

Ben deed een stap naar voren toen Linski het pistool hief, maar hij was niet snel genoeg. De kogel trof hem in de linkerschouder en sloeg hem uit zijn evenwicht tegen de staande lamp aan.

Hij viel en sleurde de lamp mee. Er zaten twee gloeilampen in die door de klap verbrijzelden. De kamer werd in bijna donker gehuld en er viel alleen wat licht binnen van de straatlantaarns en van een vaag schijnsel uit de keuken.

‘Ontuchtige,’ fluisterde Rechter.

Het leek alsof er een spijker in de schouder van Chase was geslagen. Zijn arm werd bijna gevoelloos. Hij hield zich stil en deed in het donker of hij dood was.

‘Chase?’

Ben wachtte af.

Linksi deed een stap naar voren en boog zich naar de omgevallen lamp om te zien of hij Chase in de wirwar van schaduwen en donker meubilair kon onderscheiden. Ben wist het niet zeker, maar hij meende dat de moordenaar zijn pistool recht voor zich uit hield, als een schoolmeester die zijn aanwijsstok op het bord richt.

‘Chase?’

Ben voelde zich slap en koud, en hij zweette bevend, maar hij wist dat de shock er meer verantwoordelijk voor was dan de schotwond. Over die shocktoestand kwam hij wel heen.

‘Hoe is het nu met onze held?’ vroeg Rechter.

Chase negeerde de pijnscheut in zijn schouder en wierp zich op Linski.

Het pistool ging af. Het woesj-geluid was van zo dichtbij heel duidelijk hoorbaar, maar Ben was al weggedoken. De kogel floot over hem heen en trof iets van glas aan de andere kant van de kamer.

Hij sleurde Linski op de grond en sleepte hem langs de open haard tegen de televisie aan. Het toestel viel van het tafeltje, knalde eerst met een harde bonk tegen de muur en daarna op de grond, maar het scherm verbrijzelde niet.

Het pistool vloog uit Linski’s hand en kletterde in het donker ergens neer.

Ben strekte Linski op de grond uit, viel op hem en stootte zijn knie hard in het kruis van de man.

Met een droge, gesmoorde kreet van pijn probeerde Linski zijn aanvaller af te werpen, maar hij bracht er niet meer van terecht dan een zwakke rilling van verzet.

Bens gewonde schouder leek in brand te staan. Ondanks de pijn sloot hij zijn beide handen om de keel van Linski. Zonder mankeren vonden zijn duimen de juiste drukpunten, zoals hij in het leger had geleerd, en hij kneep net hard genoeg om Linski buiten bewustzijn te brengen.

Zwaaiend op zijn benen als een beschonkene stond Ben op en tastte om zich heen tot hij een schemerlamp had gevonden die niet was omgegooid. Hij deed de lamp aan.

Linski lag bewusteloos op de grond, zijn armen als vleugels langs zijn zijden uitgespreid, als een grote vogel die uit de lucht was gevallen en zijn ruggengraat op een stuk rots had gebroken.

Ben veegde zijn voorhoofd met een gehandschoende hand af. Zijn maag had van angst in de knoop gezeten, maar ontspande zich nu snel. Hij kreeg het gevoel dat hij moest overgeven.

Buiten passeerde een auto vol schreeuwende tieners. Luid toeterend kwamen ze op de hoek met piepende banden tot stilstand en gingen er weer met even veel bandengepiep vandoor.

Ben liep langs Richard Linski heen naar het raam en keek naar buiten. Niemand te bekennen. Het gazon lag in schaduwen gehuld. De geluiden van hun vechtpartij in de kamer hadden geen aandacht van buiten getrokken.

Hij keerde zich om en luisterde naar de ademhaling van Linski. Oppervlakkig maar gestaag.

Een snel onderzoek van zijn schouder wees erop dat de kogel er waarschijnlijk finaal doorheen was gegaan. Het bloedde niet erg, maar er moest wel zo gauw mogelijk iets aan worden gedaan.

In een kastje in de bijkeuken vond hij twee rollen breed plakband, genoeg om Linski mee vast te binden. Hij sleepte de moordenaar naar de keuken en bond hem aan een stoel.

In de badkamer op de bovenverdieping trok Chase zijn handschoenen uit en legde ze opzij om er geen bloed op te laten komen. Nadat hij ook zijn bebloede shirt had uitgetrokken, gooide hij die in de vaste wastafel.

Uit het medicijnkastje nam hij een flesje medicinale alcohol. Hij viel bijna flauw van de pijn toen hij alcohol in de schotwond goot. Machteloos van de pijn moest hij steun zoeken.

Toen hij weer tot zijn positieven was gekomen, drukte hij proppen keukenrol op de wond tot het bloeden bijna gestelpt was. Daarna legde hij er een washandje overheen en gebruikte plakband om de hele boel stevig vast te zetten. Een arts of verpleegster zou het beter hebben gedaan, maar nu verspreidde hij tenminste geen bloed meer door het huis.

In de slaapkamer nam hij een overhemd van Linski uit de kast en worstelde zich erin. Door de wond verstijfde zijn arm snel.

Terug in de keuken vond hij een plastic vuilniszak, gooide zijn bebloede overhemd erin en nam de zak mee naar de badkamer. Met keukenrol reinigde hij het sanitair en de spiegel van bloedspatten en stopte ook de proppen in de zak. In de deuropening trok hij zijn tuinhandschoenen weer aan, keek de badkamer inspecterend rond en zag dat er geen spoor meer te bekennen was van wat hij er had uitgespookt. Hij deed het licht uit en sloot de deur.

Op de trap naar beneden struikelde hij en moest zich aan de leuning vastgrijpen. Een duizeling beving hem en het werd hem even zwart voor de ogen. Maar het ging over.

Het tweede schot dat Rechter over het hoofd van Chase had afgevuurd, had een sierspiegel van een meter in het vierkant verbrijzeld die aan de muur boven de huiskamerbar had gehangen. Al het glas was uit de rijkelijk versierde bronzen lijst gevallen en de stukjes lagen wel twee meter ver van de muur af op het vloerkleed verspreid. Binnen vijf minuten had Chase de grootste scherven verzameld, maar er blonken nog honderden splintertjes in het wollen tapijt en in de bekleding van enkele stoelen.

Hij stond te overdenken hoe hij dat probleem moest oplossen, toen Richard Linski bijkwam en een kreet slaakte.

Ben liep naar de keuken. Hij keek neer op Linski, die met polsen en enkels aan de armleuningen en poten van de stoel vastzat. Linski draaide en wrong zich om los te komen, maar hij hield ermee op toen hij begreep dat het toch geen zin had.

Ben vroeg: ‘Waar is de stofzuiger?’

‘Wat?’ Linski was nog maar half bijgekomen.

‘Stofzuiger.’

‘Wat moet je daarmee?’

Ben dreigde hem een klap in zijn gezicht te geven.

‘In de kast bij de trap naar de kelder,’ zei Linski.

Ben haalde de stofzuiger en zoog in de voorkamer alle glassplintertjes op die hij maar zag glinsteren. Een kwartier later, tevreden over zijn huishoudelijke karweitje, zette hij de stofzuiger weer terug op de plaats waar hij hem gevonden had.

Hij werkte de lijst van de spiegel weg in een hoek van de garage, achter een stapel andere oude rommel.

‘Wat doe je toch?’ vroeg Rechter.

Ben gaf geen antwoord.

In de woonkamer zette hij de omgevallen televisie keurig terug op het tafeltje, stak de losgeschoten stekker weer in het contact en zette het toestel aan op een sitcom-programma, zo’n sketch waarin de vader de idioot uithing, de moeder iets verstandiger deed en de kinderen krengen waren.

Bang dat zijn aanval van duizeligheid tot desoriëntatie zou kunnen leiden, zette Ben de omgevallen staande lamp overeind en bekeek de metalen kap. Er zat een deuk in, maar niemand zou kunnen zeggen wanneer die deuk erin was gekomen. Hij schroefde de kapotte lampen uit de fittingen en gooide ze met de grotere scherven van de spiegel in de plastic zak, bovenop het bebloede shirt en de proppen keukenrol. Hij nam een paar pagina’s van een tijdschrift om de kleinere stukken bijeen te schrapen en gooide ze met het tijdschrift in de zak.

Ben keerde terug naar de keuken en vroeg: ‘Waar heb je je reservelampen?’

‘Loop naar de hel.’

Ben zag dat er geen rode vlekken op de huid over Linski’s halsslagaders zaten. De druk van zijn duimen was te nauwkeurig en te kort geweest om zichtbare plekken te veroorzaken.

Zonder Linski’s hulp kostte het Ben een minuut of vijf om de re-ervelampen achter in een keukenkastje te vinden. Hij schroefde twee nieuwe 6o-watt lampen in de fittingen, drukte de schakelaar in en de staande lamp brandde helder.

Uit de keuken haalde hij een emmer warm water, zeep, een schoonmaakmiddel met ammoniak erin, en uit de koelkast een pak melk – het door zijn moeder gebruikte beste vlekkenmiddel. In de kamer verwijderde hij met verschillende doeken en een spons alle kleine bloedvlekken op het kleed. Toen hij ermee klaar was, waren de hardnekkig resterende vlekken zo vaag geworden dat ze in het donkerbruine hoogpolige tapijt nauwelijks meer konden worden waargenomen. De kamer zou toch geen grondig onderzoek door de technische recherche ondergaan. Als de kamer er maar uitzag alsof er niets was voorgevallen, zou de politie er al gauw aan voorbij gaan.

Hij borg de schoonmaakmaterialen op en gooide de gebruikte poetslappen in de plastic vuilniszak.

Vervolgens ging Ben midden in de kamer staan en keek langzaam rond naar eventuele sporen van de vechtpartij. Het enige wat alsnog de achterdocht van een rechercheur zou kunnen wekken, was het lichte vierkant met een zwarte roetaanslag eromheen op de muur waar de spiegel had gehangen.

Ben trok de twee ophanghaakjes uit de muur. Ze lieten maar kleine gaatjes na. Met een hand vol keukenrolpapier veegde hij het meeste vuil van de vierkante rand weg en verspreidde het luchtig over de lichtere en donkerder plekken van de muur. Je kon nog wel zien dat er iets had gehangen, maar nu had het er de schijn van dat het vierkante ding al maanden geleden was weggehaald.

Nadat hij het pistool had opgeraapt dat hij uit Linski’s hand had geslagen, keerde Ben naar de keuken terug. ‘Ik moet je een paar dingen vragen.’

‘Lazer op, jij,’ zei Linski.

Ben zette de loop van het pistool tegen de brug van de neus van zijn gevangene.

Linski staarde hem aan. ‘Dat doe je toch niet.’

‘Je kent mijn oorlogservaringen.’

Linski verbleekte, maar bleef zijn vijand woedend aanstaren.

‘Die demper heb je zelf gemaakt. Is dat iets wat een natuurkundeleraar zoal uit liefhebberij doet?’

‘Het is een onderdeel van wat we bij de Alliantie leren. Overlevingskunst.’

‘Echte padvinders, jullie, hè?’

‘Je vindt het misschien onwijs, maar op zekere dag ben je blij dat je geleerd hebt jezelf goed te verdedigen. Vuurwapens, explosieven, het openen van sloten … alles wat we nodig hebben voor de dag waarop de steden branden en we voor ons blanke ras moeten opkomen.’

‘Wat heeft de Arische Alliantie met de moord op de jongen te maken?’

Linski’s houding veranderde. Hij werd minder arrogant en likte zijn lippen nerveus.

‘Ik moet weten wat hier gaande is,’ zei Ben. ‘Ik wil weten of die hele krankzinnige bende me achternazit. En zo ja, waarom? Waar ben ik in terechtgekomen toen ik je in het plantsoen van de Kanackaway uit die auto sleurde?’

Toen de man geen antwoord gaf, zette Ben het pistool tegen Linski’s rechteroog, zodat hij recht in de loop keek.

Linski liet zich op de stoel onderuitzakken. Hij werd opeens door wanhoop aangegrepen. ‘Dat gaat een hele tijd terug.’

‘Wat?’

‘De Arische Alliantie.’

‘Vertel op.’

‘We waren toen twintigers.’

‘We?’

‘Lora, Harry. Ik.’

‘Karnes? De ouders van de jongen?’

‘Zo hebben we elkaar leren kennen. Door de Alliantie.’

De schakel tussen Linski en Karnes was zo verbazingwekkend dat Ben meende dit gesprek te hallucineren. De pijn in zijn schouder had zich naar zijn hals en achterhoofd verspreid.

‘Ze maakten moeilijke tijden door. Harry zonder werk. Lora was ziek. Maar ze hadden … de jongen.’

‘Mike.’

‘Hij was zo’n mooi kind …’

Ben begreep het. Hij wilde het niet horen, maar hij moest wel.

‘Een uitzonderlijk mooi kind,’ zei Linski. Hij zag de jongen duidelijk voor zijn geestesoog. ‘Drie, bijna vier.’

Ben hield het pistool niet langer tegen Linski’s oog. Nu de moordenaar eenmaal was begonnen, had hij geen aanmoediging meer nodig. Zijn hele houding was veranderd en hij scheen bijna opgelucht dat hij tot zijn bekentenis werd gedwongen. Hij stortte zijn hart meer voor zichzelf dan voor Ben Chase uit.

‘Ik had wat spaargeld van een belegging. Lora en Harry hadden geld nodig … en ik had nodig wat zij hadden.’

‘Ze hebben hem aan je verkocht.’

‘Een hoge prijs voor af en toe een logeerpartijtje,’ zei Linski.

‘Zijn eigen ouders …’ Ben dacht aan Lora en Harry Karnes en aan de geborduurde wandspreuken in de kamer.

‘Een hoge prijs in meer dan één betekenis.’

‘Hoelang is dat doorgegaan?’ vroeg Ben.

‘Een klein jaar. En toen … de wroeging, begrijp je.’

‘Besefte je dat je er verkeerd aan deed?’

‘Niet ik, zij.’ Linski’s stem, toonloos van wanhoop, verlevendigde even door een sarcastische ondertoon. ‘Ze hadden het geld dat ze nodig hadden en waren daarmee uit hun financiële zorgen. Dus verkeerden ze in een betere positie om er misplaatste scrupules op na te houden. Ik mocht de jongen niet meer zien en ik moest voorgoed uit zijn buurt blijven. Hij was zo’n engel van een jongen … Voorgoed, zeiden ze. Het was zo moeilijk voor me. Ze dreigden me dat ze tegen andere leden van de Alliantie zouden zeggen dat ik Mickey zonder dat ze het wisten zou hebben gemolesteerd. Er zijn leden bij die me naar het bos zouden hebben meegenomen om me daar een nekschot te geven als ze wisten hoe ik was. Ik kon niet riskeren dat het bekend werd.’

‘En al die jaren …’

‘Ik bleef Mickey van een afstand gadeslaan en zag hem opgroeien,’ zei Linski. ‘Hij werd nooit meer zo mooi als voor die tijd, zo jong en onschuldig. Maar ik werd ouder en ik haatte ouder worden. Jaar na jaar werd ik me er sterker van bewust dat ik nooit meer … nooit meer iemand zou hebben die zo mooi was als Mickey. Hij was er voortdurend om me aan de beste tijd van mijn leven te herinneren, de korte beste tijd van mijn leven.’

‘Hoe heb je het voor elkaar gekregen om hem bijles te geven? Waarom is hij juist bij jou terechtgekomen?’

‘Hij kon zich me niet meer herinneren.’

‘Weet je dat zeker?’

‘Ja. Het was vreselijk om te moeten inzien … dat hij alle vriendelijkheid die ik hem ooit had getoond … alle tederheid volkomen was vergeten. Ik denk dat hij niet alleen mij, maar alles uit die tijd was vergeten … alle aanrakingen, de adoratie … toen hij vier was.’

Ben wist niet of de misselijkheid die hij voelde het gevolg was van zijn schotwond, of dat hij onpasselijk werd van de vreemde wijze waarop Linski het kindermisbruik beschreef.

De moordenaar zuchtte van spijt. ‘Wat weten we zelf nog van onze kleuterjaren? De tijd ontneemt ons alles. Hoe het ook zij, toen hij bijles moest hebben, kwam hij bij mij, omdat ik op het lijstje van zijn school stond. Misschien wist hij onderbewust mijn naam nog en koos hij me daarom uit. Ik wil graag geloven dat hij nog enige herinnering aan me had, al wist hij het niet meer. Maar het zal in werkelijkheid wel gewoon toeval zijn geweest. Of lotsbestemming.’

‘Dus toen heb je hem verteld wat je met hem hebt uitgespookt toen hij klein was?’

‘Nee. Nee, nee! Maar ik probeerde … de oude gevoelens weer op te wekken.’

‘Hij had alleen maar belangstelling voor meisjes.’

‘Hij ging me uit de weg,’ zei Linski, niet met wrok of in ijzige woede, maar met een diepe bedroefdheid. ‘Toen heeft hij het tegen zijn ouders gezegd en die bedreigden me weer. Mijn hoop was gewekt, moet je weten … en toen voorgoed de bodem ingeslagen. Het was zo intens gemeen van hem om eerst hoop bij me te wekken en daarna … niets. Dat deed pijn.’

‘Zijn ouders … moeten minstens hebben vermoed dat jij zijn moordenaar was.’

‘Wie zijn zij om me aan te wijzen?’ zei Linski.

‘Ze hebben me je naam gegeven.’

Ben dacht terug aan de manier waarop ze hem naar Linski hadden geleid. De vader had gedaan alsof hij zich de bijlesleraar maar met moeite kon herinneren door de naam maar half goed te zeggen, en zijn vrouw had hem verbeterd. Te laf om het zesde gebod te schenden en zelf wraak te nemen, hadden ze het bekonkeld om in Ben Chase ‘de hand van God’ te zien en hem op slinkse wijze naar deze man gestuurd.

‘Ik had Harry en Lora Karnes ook moeten oordelen,’ zei Linski zonder woede. ‘Dat ze die jongen hebben laten gaan tot wat er van hem geworden is.’

‘Het had er niks mee te maken wat er van de jongen geworden is, Linski. Je hebt hem vermoord omdat je hem niet kon krijgen.’

Op kalme, plechtige toon zei Linski: ‘Nee, zo is het helemaal niet. Snap je het dan niet? Hij was een ontuchtige. Begrijp je? Ik kon niet aanzien wat er van Mickey in de loop der jaren terecht was gekomen. Ooit zo onschuldig … en dan zo’n smeerlap als de eerste de beste, zo smerig als we allemaal zijn, een smerige ontuchtige opgeschoten vlerk. Toen ik zag wat er van hem terecht was gekomen … bezoedelde mij dat ook. Het bezoedelde de herinneringen aan wat we ooit samen hadden. Dat snap je toch?’

‘Nee.’

‘Het bezoedelde me,’ herhaalde Linski. Zijn stem werd steeds zachter. Hij leek verloren en ver weg. ‘Bezoedelde me …’

‘En wat je met hem hebt gedaan … was dat niet zondig? Was dat niet smerig?’

‘Nee.’

‘Wat was het dan?’

‘Liefde.’

Er werden oorlogen gevoerd om vrede te stichten. Misbruik was liefde. Welkom in het gekkenhuis, waar vreemdsoortige spiegels de facetten van de hel weergeven.

Ben Chase vroeg: ‘Zou je het meisje waar hij mee was ook hebben vermoord?’

‘Ja. Als ik de tijd had gehad. Maar jij kwam ertussen. En daarna … kon ze me ook niet zoveel meer schelen.’

‘Ze was getuige! Als ze iets had gezien dat …’

Linski haalde de schouders op.

‘En toen heb je je gram tegen mij gericht.’

‘Jij als de grote held,’ zei Linski.

Ben begreep hem niet goed. ‘Wat?’

‘Jij als de oorlogsheld … wat maakte dat van mij?’

‘Dat weet ik niet. Wat maakte ik van jou?’

‘De schurk, het monster!’ Er kwamen tranen in Linski’s ogen. ‘Tot jij je ermee bemoeide, was ik rein. Ik was Rechter, ik velde de oordelen. Maar jij, de grote held …. Iedere held heeft zijn monster nodig om te kunnen verslaan. Dus maakten ze het monster van me.’

Ben zweeg.

‘Ik wilde alleen maar de herinnering aan Mickey vasthouden, zoals hij lang geleden was. De pure onschuld die hij toen had. Die wilde ik bewaren. Is dat zo erg?’

Linski snikte.

Ben kon het gesnik niet verdragen.

De moordenaar zat meelijwekkend op zijn stoel ineengedoken en probeerde zijn vastgebonden handen te heffen om er zijn gezicht in te verbergen.

Het proces. De pers. De oneindige stroom publiciteit. En Linski, beklagenswaardig ineengedoken, zou nooit in de gevangenis belanden. Een inrichting voor geestelijk gestoorden, dat wel, maar geen gevangenis. Ontoerekeningsvatbaar verklaard.

Ben legde zijn hand op Linski’s hoofd en streek door het haar van de man.

Linski liet zich het troostende gebaar gretig welgevallen.

‘Iedereen is gekwetst,’ zei Chase.

Linski keek hem met betraande blik aan.

‘Sommige mensen zijn te erg gekwetst. Veel te erg.’

‘Neem me niet kwalijk,’ zei Linski.

‘Het is al goed.’

‘Neem me niet kwalijk.’

‘Doe je mond open.’

Linski wist wat er ging komen. Hij opende zijn mond.

Ben stak de loop tussen Linski’s tanden en haalde de trekker over.

Hij liet het pistool op de grond vallen en wendde zich af van de dode man. Hij liep naar de badkamer, waar hij de bril van het toilet oplichtte, op zijn knieën viel en overgaf. Hij bleef lange tijd op zijn knieën liggen tot de schokken die door hem heen gingen minder werden. Hij trok het toilet drie keer door. Hij deed de bril naar beneden, ging erop zitten en veegde met zijn gehandschoende handen het koude zweet van zijn gezicht.

Na de uitreiking aan Ben Chase van de ‘Congressional Medal of Honor’, de meest geheiligde en angstvallig bewaakte onderscheiding die zijn vaderland maar te vergeven had, wilde hij niets liever dan naar zijn zolderkamer bij mevrouw Fielding terugkeren om zijn boetedoening te hervatten.

Toen ontmoette hij Glenda en alles veranderde. De noodzaak was weggevallen dat hij zich van de wereld afsloot en als een kluizenaar verder leefde. Het enige wat hij nog wenste was rust en vrede, om hun liefde de kans te geven zich te ontplooien, een nieuw leven te beginnen. Fauvel, de politie, de pers en Richard Linski hadden hem daartoe geen gelegenheid geboden.

Chase stond op en spoelde zijn mond aan de wastafel tot hij de vieze smaak kwijt was.

Hij hoefde geen held meer te zijn.

Chase verliet de badkamer.

Beneden maakte hij de polsen en enkels van Richard Linski los. Het lijk gleed uit de stoel en viel slap op de grond.

Hij nam het pistool in zijn hand. Er waren drie patronen afgevuurd. In Linski’s werkkamer vond hij een wapenkastje. Een lade bevatte munitie. Hij vulde de clip op één patroon na. In de keuken legde hij het pistool naast de rechterhand van Linski op de grond.

In de voorkamer raapte hij de hulzen op van de afgevuurde patronen en zocht naar de kogels. De kogel die door zijn schouder was gegaan zat in een plint. Hij pulkte de kogel eruit zonder dat er daarna veel van te zien was. De andere lag op de grond bij de kleine bar, waar deze kogel terecht was gekomen na op de bronzen lijst van de gebroken spiegel te zijn afgeketst.

Om kwart voor twaalf verliet hij het huis en liep naar de Mustang. Hij legde de vuilniszak en de tuinhandschoenen in de bagageruimte.

Hij reed langs Linski’s huis. Er brandde volop licht. Het zou de hele nacht blijven branden.

Ben klopte twee keer op de deur van de motelkamer en Glenda liet hem binnen. Ze omhelsden elkaar en bleven zo enige tijd staan.

‘Je bent gewond,’ zei Glenda.

Toen ze de schouderwond had bekeken, zei ze: ‘Laten we naar mijn flat gaan. Je blijft bij me. Ik moet die wond verzorgen, want we kunnen geen infectie riskeren. Een arts moet schotwonden aan de politie melden.’

Glenda nam het stuur van de Mustang.

Chase zat diep onderuit gezakt naast haar. Een zware vermoeidheid overviel hem. Het was niet alleen het gevolg van de recente gebeurtenissen, maar ook een uitputting van jaren her.

Helden moeten altijd monsters verslaan en ze kunnen ze altijd vinden – zowel van buitenaf als innerlijk.

‘Je hebt het nog niet gevraagd,’ zei hij, terwijl ze door de maanverlichte nacht reden.

‘Dat zal ik nooit doen.’

‘Hij is dood.’

Ze zweeg.

‘Ik denk dat het ’t beste was.’

‘Het was een deur waar je doorheen moest, of je wilde of niet,’ zei ze.

‘Alleen de ouders van Michael Karnes kunnen me met Linski in verband brengen, en getuigen doen ze niet. De politie kan me niets maken.’

‘In ieder geval,’ zei ze, ‘bepaal jij je eigen straf wel.’

De volle maan verlichtte de nacht. Hij staarde naar de kraters en probeerde de toekomst uit de vernieting van het verleden te lezen.

nawoord voor de lezer

1

Als achtjarige schreef ik korte verhalen op blocnotevelletjes, tekende kleurige omslagen, niette de blaadjes per verhaal aan de linkermarge aan elkaar, plakte strookjes isolatieband over de nietjes om het geheel er netter te doen uitzien en probeerde deze ‘boeken’ aan familieleden en buren te verkopen. Ik vroeg er een stuiver per stuk voor, wat een bijzonder scherp concurrerende prijs mocht worden genoemd, ook als er andere dwangmatig van schrijven bezeten schoolkinderen van mijn leeftijd zouden hebben bestaan die de aan hun fantasie ontsproten en opgeschreven producten in de buurt hadden uitgevent. Andere kinderen hielden zich echter onledig met traditionele, karaktervormende en gezonde bezigheden zoals voet-, slag- en korfballen, vliegen de vleugeltjes uittrekken, kleinere kinderen pesten en slaan, en experimenten uithalen om knaldingen te maken van gewone huishoudelijke artikelen, zoals waspoeder, medicinale alcohol en schuurmiddelen. Ik bracht mijn verhalen met zo’n genadeloos enthousiasme aan de man dat ik ongetwijfeld een geweldig hinderkind moet zijn geweest, als een klein Hare Krishna-bedelaartje dat, high van de cafeïne, slechts met de grootste moeite valt af te schudden.

Ik had geen speciaal doel voor ogen met de grijpstuivers die ik met deze enerverende bezigheid verdiende, noch droomde ik van onbeperkte rijkdom. Per slot van rekening had ik nauwelijks twee dollar binnengehaald, toen verstandige familieleden en buren in het diepste geheim en in een volstrekt illegale samenzwering met elkaar afspraken dat ze geen gesjacher met handgeschreven fictie van achtjarigen meer konden toestaan. Dit was uiteraard een flagrante overtreding van de wet op handelsvrijheid, zo niet een ernstige beknotting van de in onze Grondwet vastgelegde vrijheid van meningsuiting. Mocht het Amerikaanse ministerie van justitie alsnog belangstelling hebben: volgens mij lopen er nog verschillende van die samenzweerders rond en moeten ze meteen in de gevangenis worden gestopt.

Hoewel ik niet van plan was de verdiende stuivers te investeren in een woekerrente-onderneming op het schoolplein, of ze te verkwisten aan snoeporgiën, had ik instinctief begrepen dat ik in ieder geval iéts voor mijn korte verhalen moest vragen om serieus te worden genomen. (Stel dat Henry Ford de auto-industrie had gelanceerd met het weggeven van auto’s, dan zouden de ontvangers die gemotoriseerde brikjes vol aarde hebben geschept om er bloembakken van te maken. In dat geval zou er vandaag nog steeds geen fijnmazig wegennet zijn, zouden er geen drive-in hamburgertenten bestaan, aanzienlijk minder achtervolgingsfilms zijn dan Hollywood tot dusver op de mensheid heeft losgelaten en al helemaal geen esthetisch verantwoorde knikkebolhondjes op de hoedenplanken liggen van de auto’s die in de file voor u rijden.) Niettemin, toen het plaatselijke kartel van fictieconsumenten mij op achtjarige leeftijd trachtte uit te schakelen, bleef ik verhaaltjes schrijven en gaf ze, noodgedwongen, gratis weg.

Later, eenmaal volwassen geworden (of zo dicht als ik die status maar heb kunnen benaderen), begon ik verhalen te schrijven die door echte uitgevers in New York City werden gepubliceerd; en ditmaal niet met nietjes en isolatieband bijeengehouden en evenmin in een oplage van slechts één exemplaar per verhaal. Ze betaalden me ook royaler dan een stuiver per verkocht exemplaar, zij het dat het in het begin niet veel méér was. Jarenlang was ik er zelfs allerminst van overtuigd dat ik zonder neveninkomsten als schrijver op de been zou kunnen blijven. Goed doordrongen van het feit dat neveninkomsten van schrijvers kleurrijk moesten zijn om een goede biografie te garanderen, overwoog ik bij de opruimingsdienst van explosieven te gaan werken, of vliegtuigen voor een losgeld te kapen. Gelukkig heeft het geweldige vermogen van mijn vrouw om geld te verdienen, en niet te vergeten haar zuinigheid en ontzagwekkende gezonde verstand, mij ervoor behoed dat ik in onherkenbare stukjes werd gereten of een jarenlange bajesklant werd.

Uiteindelijk, toen mijn boeken bestsellers werden, begonnen de stuivers zich op te stapelen en op een goede dag kreeg ik een contract voor vier pillen van boeken dat even lucratief was als de best geslaagde kaping in de luchtvaartgeschiedenis. Hoewel het schrijven van die boeken heel hard werken betekende, hoefde ik in ieder geval geen beschermende kleding te dragen, of met zware riemen vol reservemunitie om samen te werken met kapers die namen hadden als ‘Mad Dog’.

Toen bekend werd welk een geluk mij ten deel was gevallen, waren er mensen – met inbegrip van enkele schrijvers – die tegen me zeiden: ‘Wow! Als je dat contract bent nagekomen, hoef je nooit meer een letter op papier te zetten!’ Ik was van plan alle vier romans voor mijn tweeënveertigste af te hebben. Maar wat moest ik daarna gaan doen? Cafés bezoeken met wedstrijden in dwergwerpen? Dat is namelijk precies het soort afwijkend gedrag en maatschappelijk onaanvaardbare activiteit waarin lieden zoals ik geneigd zijn af te glijden als we niets beters te doen hebben.

Meer ter zake deed dat ik mijn hele leven al had geschreven, niet afgeschrikt door slechte betaling, niet van slag gebracht als het zelfs geen stuiver opleverde; het zat er dus niet in dat ik ermee zou ophouden toen ik uiteindelijk een lezerskring had gekregen die mijn werk waardeerde. Het is niet het geld dat motiveert: het is de liefde voor het metier, het verhalen vertellen, het creëren van levende, ademende figuren, de vreugde van het gevecht met jezelf om uit klanken de best mogelijke muziek te maken.

Het schrijven van fictie kan zenuwslopend zijn als ik aan, pakweg, de zesentwintigste versie van een pagina bezig ben (soms is het minder, soms meer dan zesentwintig keer, dat hangt af van de schommeling van mijn krankzinnigheidsquotiënt). Na een eindeloos gepuzzel met zinsbouw en woordkeus, na tien uur achter de computer te hebben gezeten, komt het niet zelden voor dat ik veel liever schappenvuller van een supermarkt of bordenwasser in de dampige keuken van een bejaardenhuis zou willen zijn – baantjes die ik inderdaad heb gehad, zij het zo kort mogelijk. In mijn neerslachtigste momenten zou ik zelfs het schoonmaken van heilbot in het stinkende ruim van een vistreiler uit Alaska verkiezen, of, verdomd als het niet waar is, wezens uit de ruimte willen assisteren met het onderzoek naar ingewandsziekten, zoals schijnt voor te komen onder de vele onfortuinlijke Amerikanen van alle rangen en standen die regelmatig ontvoerd worden.

Maar let wel: het schrijven van fictie is ook intellectueel en emotioneel bevredigend … en het geeft veel plezier. Wanneer een schrijver geen plezier in zijn werk heeft, zijn de verhalen die hij voortbrengt meestal ook geen pretje om te lezen.

Voor mij is het geheim van een succesvolle en vruchtbare schrijverscarrière als volgt: schep er behagen in, amuseer jezelf met je werk, breng jezelf aan het lachen en aan het huilen met je eigen verhalen, huiver mee van spanning met de romanfiguren die je tot leven brengt. Wie dat kan, krijgt heel waarschijnlijk een grote lezerskring, maar ook als die grote lezerskring niet komt, krijgt de schrijver toch een gelukkig leven. Ik meet het succes niet af aan het aantal verkochte exemplaren van een boek, maar aan het genoegen dat ik aan het schrijven en de voltooiing ervan ontleen.

O ja, het komt zo nu en dan voor dat een of ander eigenaardig iemand, lid van een panel op de televisie, mijn succes afmeet aan mijn inkomsten – en daar dan heel erg bóós over wordt. Zo’n vreemde eend in de bijt vindt het een persoonlijke belediging dat er mensen zijn die genoegen aan mijn boeken ontlenen, en soms volgt dan een lang artikel, gesteld in een verfoeilijke zinsbouw, ter bewijsvoering van de stelling dat de wereld naar de verdommenis gaat, louter en alleen omdat ik er deel van uitmaak en het me goed gaat. (Ik heb het hier niet over de critici; de erkende kritiek vormt een andere groep, en negentig procent ervan vindt wat ik publiceer goed; de rest vindt er niets aan, zonder daarbij te suggereren dat ik stink of een loslopende seriemoordenaar ben.) Hoewel het werk van briljante wetenschappelijke onderzoekers in kranten en tijdschriften maar terloops – als het al gebeurt – wordt genoemd, en al staat er nooit één letter in over de talloze heldendaden en bewijzen van menslievendheid die dagelijks om ons heen plaatsvinden, vult een van die kruisridders hele kolommen in de krant met de bewering dat ik ipse dixit de literaire Antichrist ben.

Ik ben natuurlijk niet het enige doelwit van dergelijke beweringen; iedere succesvolle schrijver wordt zo nu en dan door die mangel gehaald. Bij ons thuis, waar we barmhartig zijn, noemen we dergelijke lieden ‘wrokkige ontevredenen’ of ‘tuig zonder humor’. (In meer verlichte eeuwen dan de onze werden ze terecht beschouwd als bezeten door de duivel en rekende men dienovereenkomstig met hen af.)

Mijn standpunt – heb vertrouwen; men bestaat – is dat schrijven om het pure plezier ervan op zichzelf een verdediging is tegen onverhoedse aanvallen door het satansgebroed. Wat die nu en dan opererende, met inkt bespatte besluipers maar nooit willen snappen is dat ook als hun wens vervuld zou worden, ook als geen uitgever ter wereld mijn werk meer zou willen publiceren, ik niettemin de noodzaak zou voelen om te blijven schrijven, en exemplaren van mijn schrijfsels, desnoods aan elkaar geniet en afgewerkt met isolatieband, gratis en voor niets zou weggeven, alleen om die lui te pesten. Er is aan mij niet te ontkomen. Daar kun je donder op zeggen. Daar kun je heel erg donder op zeggen.

2

De meeste literaire agenten adviseren jonge auteurs om geen korte verhalen te schrijven. Hieraan tijd besteden wordt algemeen beschouwd als stom, non-productief, zelfvernietigend, het duidelijk signaal van een hopeloze amateur, en een duidelijke aanwijzing dat de schrijver het product is van een huwelijk tussen een volle neef en nicht.

Dit vooroordeel vloeit voort uit het harde feit dat er voor korte verhalen maar een geringe markt bestaat. De meeste tijdschriften nemen ze niet op en jaarlijks wordt slechts een handvol bloemlezingen van recent geschreven korte verhalen uitgegeven. Stel dat Edgar Allan Poe nog zou leven, dan zou zijn literaire agent hem voortdurend met de stijf opgerolde manuscripten van zijn briljante korte verhalen en novelles op zijn kop slaan en uitroepen: ‘Lange romans, stommeling! Let toch eens goed op! Wat mankeert jou eigenlijk? Spuit je soms heroïne, of zoiets? Schrijf voor de grote boekenmarkt! Niet meer van die véél te korte “Fall of the House of Usher”-flauwekul!’

Bovendien is de markt voor korte verhalen niet rendabel voor een auteur. Over het algemeen levert een kort verhaal maar een paar honderd dollar op. Mocht de schrijver erin slagen zijn verhaal in Playboy geplaatst te krijgen, dan kan hij er zelfs wel een paar duizend dollar voor ontvangen en, voor die extra compensatie, mag hij de opgewekte illusie koesteren dat minstens één van de miljoenen blootliefhebbers zijn verhaal ook werkelijk léést. Niettemin kan het schrijven van een kort verhaal twee a drie weken – of zelfs twee maanden! – in beslag nemen, dus ook als een schrijver van korte verhalen er een aan Playboy weet te slijten, moet hij een heleboel bruine bonen uit blik eten en af en toe iets dat niet zo duur is als volkorenbrood. Nadat hij de arme hongerige Poe met het manuscript van The Tell-Tale Heart’ om de oren heeft geslagen, zou zijn agent hem toeschreeuwen: ‘Romans! Romans, romans, stomkop! Met romans schrijven kun je geld verdienen, Eddie! Luister, neem dat korte griezelverhaal “Masqué of the Red Death”, kort de titel in en maak hem pakkender – wat zou je denken van “Red Death” – pomp het op tot minstens driehonderdduizend woorden, maak er een deurstopper van en dan héb je tenminste iets! Dan kunnen we je script misschien aan een filmmaatschappij verkopen! En wil je er in godsnaam een rol voor een populaire tv-komiek in schrijven? Kan die hoofdfiguur in “Red Death” niet een beetje vrolijker, Eddie, een beetje maffer, alsjeblieft?’

Ondanks het risico door literaire agenten met manuscripten te worden afgerost en door auteurs die niet zo stom zijn hun tijd te verdoen met het schrijven van korte verhalen, te worden beschouwd als dwaze dromers, amateurs en mislukkelingen, slagen sommigen van ons er soms toch in tussen de bedrijven door een kort verhaal of een novelle te produceren. Dat komt omdat ons een idee kan invallen dat zich niet tot honderdvijftigduizend woorden of nog meer laat uitspinnen, maar dat ons achtervolgt, onze gedachten niet meer loslaat en tot opschrijven dwingt. Dus dan nemen we onze blocnotes, nietmachinetjes en rolletjes isolatieband ter hand …

Dit boek bevat dertien verhalen die tezamen korter zijn dan de gebruikelijke omvang van mijn romans. De meeste van u hadden misschien liever weer een dikke thriller van mijn hand gehad; aan het eind van dit jaar verschijnt er weer een (zoals ik al zei is er niet aan me te ontkomen), maar voorlopig denk ik dat u aan deze bundel genoegen beleeft. Om de waarheid te zeggen hebben vele van u me erom gevraagd. In ieder geval heb ik evenveel plezier gehad aan het schrijven van deze korte verhalen als ik gewoonlijk aan het schrijven van een lange roman heb, dus als mijn eerder genoemde theorie juist is, beleeft u er ook genoegen aan. Dat mag ik althans van harte hopen. U bent degene die voor mij een carrière als schrijver mogelijk heeft gemaakt, en als u in de boekhandel geld neertelt, hebt u het volste recht er het nodige leesgenoegen voor in de plaats te krijgen. Bovendien zou ik niet graag willen dat iemand van u mij met dit boek een klap op mijn hoofd geeft; het is zo zwaar als een baksteen, en als ik er te veel mee wordt geslagen, zou ik nog vreemdere verhalen gaan schrijven dan ik gewoonlijk al doe.

3

Twee verhalen in deze bundel zijn eigenlijk meer complete romans dan korte verhalen, omdat de ‘romanlengte’ gewoonlijk wordt gesteld op zeker vijftigduizend woorden. Het eerste van de twee is het titelverhaal ‘Eeuwig vuur’, in het Amerikaans uitgebracht onder de titel ‘Strange Highways’. Het verschijnt voor het eerst in deze bundel en het is een van mijn weinige verkenningen op het gebied van bovennatuurlijke fictie. In romanlengte bestaat het lijstje van mijn bovennatuurlijke romans slechts uit: Darkfall, The Funhouse, Het Masker, Onderaards en misschien Dienaren van de Schemering, terwijl de roman Sole Survivor, die in 1998 in Nederlandse vertaling verschijnt, ook min of meer in die categorie thuishoort. Hoewel ik dergelijke verhalen graag lees, ben ik zelf nooit erg dol geweest op het schrijven over vampiers, weerwolven, spookhuizen en huisdieren die uit de Andere Wereld terugkeren met het maniakale plan om wraak te nemen voor alle jaren dat ze uit een bakje op de grond hebben moeten eten, in plaats van met de hele familie aan tafel te zitten. Maar ‘Eeuwig vuur’ was een idee dat me niet meer losliet, en ik moet toegeven dat bepaalde krachten die met verhalen over het bovennatuurlijke te maken hebben, het bijzonder aantrekkelijk maken om ze te schrijven.

Het tweede ‘lange korte verhaal’ dat in deze bundel werd opgenomen, is ‘Oorlogsheld’. Een eerdere versie hiervan verscheen bij Random House onder mijn pseudoniem K.R. Dwyer, toen ik nog maar een beginnertje was. Als ‘Dwyer’ schreef ik ook Shattered, dat onder mijn eigen naam in de Verenigde Staten allang herdrukt is. Toen ik ‘Oorlogsheld’ herlas om eventueel in deze bundel op te nemen, steeg het schaamrood me naar de kaken, en ik kreunde en gromde onafgebroken omdat het stempel ‘beginneling’ er zo duidelijk op stond, en bovendien weidde het te veel uit en kon het ook ‘slordig’ worden genoemd, hoewel het voor die publicatie op diverse plaatsen grondig was herzien. Maar de figuur Ben Chase intrigeerde me nog steeds en het basisgegeven was nog altijd heel meeslepend. Dus herschreef ik het manuscript en stuurde het naar de Amerikaanse uitgever Warner Books. De herziening betekende het schrappen van vijfentwintig procent van de oorspronkelijke tekst, het invoegen van nieuwe scènes en een grondige schoonmaak van het proza en de dialogen. Zoals dat vrijwel altijd gebeurt wanneer ik een manuscript uit het begin van mijn carrière kritisch onder de loep neem, kwam ik in de verleiding om de gehele opzet van het verhaal te herzien, evenals de stijl, de figuren én de plot – om er een verhaal van te maken dat zich zou laten lezen alsof ik het vandaag de dag had geschreven. Maar dat is natuurlijk niet waar het in een collectie van vroeger werk om gaat; een bundel zoals Eeuwig vuur moet het spectrum van de auteur en zijn verschillende invalshoeken in de loop der jaren tonen. Derhalve wist ik me te bedwingen. ‘Oorlogsheld’ is een regelrechte psychologische thriller, zonder de minste verwijzing naar het bovennatuurlijke; het draait juist om realistische figuren en de nadruk ligt bijna geheel op de hoofdpersoon Ben Chase, dus als hij u niet intrigeert, kan ik wel inpakken. Eén waarschuwing is daarbij wel op zijn plaats. Het is een nogal somber verhaal en sommige morele keuzes die Ben Chase maakt zouden u, Waarde Lezers en Lezeressen, kunnen afschrikken, hoewel het in feite de enige keuzes zijn die hij kán maken.

Ik maak verder geen opmerkingen bij ieder kort verhaal in Eeuwig vuur. Als u zich wilt laten vervelen door literaire analyses, kunt u beter de boekrecensies in de kranten en weekbladen lezen. Maar een paar verhalen verdienen wel een paar woorden toelichting:

‘Jonge poesjes’ bijvoorbeeld is het eerste korte verhaal dat ik ooit wist te plaatsen. Ik schreef het toen ik nog een aankomend student was, won er een prijs mee in een jaarlijkse opstelwedstrijd in de categorie ‘Fiction’ voor HBO-leerlingen die werd gesponsord door de Atlantic Monthly, en kreeg er vijftig dollar voor toen het werd gekocht door een blad dat Readers & Writers heette. Als ik me goed herinner is dit tijdschrift korte tijd later ter ziele gegaan. In de loop der jaren verschenen er boeken van me bij de volgende uitgevers die het hoofd evenmin boven water konden houden: Atheneum, Dial Press, Bobbs-Merrill, J.P. Lippincott, Lancer en Paperback Library. Ik stelde Warner Books van deze onrustbarende feiten op de hoogte, maar dappere lieden als ze zijn hebben ze Eeuwig vuur met enthousiasme geaccepteerd.

‘Bruno’, een SF-parodie op een privédetectivethriller, is slechts als komische noot bedoeld. Ik heb het oorspronkelijke manuscript herzien en wat gemoderniseerd, en vermaakte me er uitstekend mee. Zoals u weet zitten er sinds Het Franciscus komplot in vrijwel al mijn romans nogal wat vrolijke noten. Aangezien in de meeste korte verhalen die in deze bundel zijn opgenomen nauwelijks een komische noot te vernemen valt, leek het me zinvol om de toon met wat pure gekkigheid in evenwicht te brengen, en ‘Bruno’ was daar heel geschikt voor.

Van alle korte verhalen die ik heb geschreven gaat mijn persoonlijke voorkeur het sterkst uit naar ‘Het gloren van de dageraad’; dit verhaal heeft me de meeste schriftelijke bijval opgeleverd, ondanks het feit dat het in een betrekkelijk obscure bloemlezing verscheen. Ik denk dat het de mensen aanspreekt omdat het over geloof en hoop gaat, zonder ook maar in het minst sentimenteel te zijn. Voor het grootste deel is de verteller van het verhaal een kouwe vis; als hij uiteindelijk door persoonlijk leed en tragedie wat menselijker trekken begint te vertonen, is zijn stuurse erkenning dat het leven toch wel zin kan hebben, heel effectief. Zo onderging ik het tenminste toen ik het verhaal schreef.

Tot slot nog iets over een van mijn bekendste korte verhalen, dat u tevergeefs in deze bundel zult zoeken. ‘In de val’ was het gratis geschenk ter gelegenheid van de Maand van het Spannende Boek 1995. Het verscheen in een oplage van 350.000 exemplaren, dus u zult het wel hebben gelezen. In de Verenigde Staten verscheen het oorspronkelijk in een bloemlezing die Stalkers heette, met een inleiding waarvan sommige lezers zeiden dat ze er veel genoegen aan hadden beleefd. Dus hier volgt wat ik er toen over heb gezegd:

Een groot nationaal tijdschrift, dat ik niet bij name zal noemen, vroeg mijn literair agent of ik bereid zou zijn een tweedelige novelle te schrijven over genetische manipulatie, angstaanjagend maar niet te bloederig, waarin elementen uit Het Franciscus komplot voorkwamen (mijn roman die over hetzelfde onderwerp ging). Ze boden me een uitstekend honorarium en bovendien zou de plaatsing in twee opeenvolgende nummers miljoenen lezers bereiken, dus een niet te verwaarlozen oplage. Ik had allang het idee voor ‘In de val’ gehad. Eigenlijk was het de voorloper van Het Franciscus komplot geweest en nadat ik die roman had geschreven, meende ik dat ik die novelle nooit uit mijn pen zou kunnen krijgen vanwege de vele overeenkomsten. Maar nu wilden ze die novelle juist óm die overeenkomsten.

Tja, de greep van het lot. Ik scheen voorbestemd om dat verhaal wel te moeten schrijven. Het zou een aardig intermezzo betekenen tussen twee lange romans door. Wat kon me gemakkelijker afgaan, nietwaar?

Iedere schrijver is in zijn hart een optimist. Ook al gaat zijn werk over cynisme en wanhoop, ook al is hij achterdochtig jegens de wereld en kil van geest, toch blijft hij er altijd van overtuigd dat hij het eind van de regenboog onvermijdelijk op de publicatiedatum van zijn volgende boek zal bereiken. ‘Het leven is doffe ellende’ zal hij zeggen en schijnt dat ook te menen, maar niet lang daarna zit hij al dromerig te denken aan zijn te verwachten verheffing door de critici naar het pantheon van Amerikaanse auteurs én naar de top van de bestsellerlijst van de New York Times.

Het genoemde tijdschrift stelde enkele voorwaarden aan de novelle. Deze mocht niet langer dan twee- a drieëntwintigduizend woorden zijn. Het moest vanzelfsprekend uit twee delen bestaan, iets over het midden. Geen probleem. Ik toog aan het werk en ik voldeed op tijd aan de voorwaarden, zonder het verhaal te moeten verwringen.

De redacteuren van het blad waren opgetogen. Ze konden nauwelijks op de publicatie van het eerste deel wachten. Ze knepen bijna in mijn wang van genoegen, zoals oma doet die hoort dat je een goed rapport hebt gekregen en dat je je niet inlaat met duivelse popmuziek of mensenoffers, zoals andere achtjarige jongetjes.

Er verstreken een paar weken voordat ze weer van zich lieten horen. ‘Luister eens,’ zeiden ze. ‘We vinden het zo prachtig dat we het effect ervan niet willen verzwakken door het over twee nummers te spreiden. Het moet in één nummer. Maar ja, we hebben in een nummer niet zoveel ruimte voor zo’n lang verhaal, dus moeten we het inkorten.’

‘Inkorten? Hoeveel?’

‘De helft.’

Na de opdracht te hebben gekregen een verhaal in twee delen van een bepaalde lengte te schrijven, zou het te rechtvaardigen zijn geweest als ik op dit voorstel boos had gereageerd en stug had geweigerd er nog een woord aan vuil te maken. In plaats daarvan bonkte ik zo hard als ik kon met mijn kop op mijn bureau. Dat duurde ongeveer … nou, een halfuurtje, misschien veertig minuten. Goed, goed, het kan drie kwartier geweest zijn, maar toch beslist niet langer. Toen, enigszins duizelig en met splinters van mijn eikenhouten bureau in mijn voorhoofd, belde ik mijn literair agent op en stelde een alternatief voor. Als ik er nog een week of zo met veel inspanning aan werkte, kon ik het misschien tot achttien- of negentienduizend woorden inkorten, maar minder kon écht niet als ik de waardevolle elementen van het verhaal wilde behouden die me destijds hadden bewogen ‘In de Val’ te schrijven.

De redactie van het tijdschrift overwoog mijn voorstel. Als het verhaal in een wat kleiner corps werd gezet dan gewoonlijk, zo besloten ze, kon de ingekorte versie wel in hun beperkte ruimte worden ingepast. Ik ging weer achter mijn computer zitten. Een week later was het af, maar ik had nog meer splinters in mijn hoofd gekregen en mijn bureaublad zag er gehavend uit.

Toen de nieuwe versie klaar was, en op het moment waarop het werd ingediend, had de redactie het besluit genomen dat de lengte van achttien- a negentienduizend woorden toch te veel was, dat de oplossing om het in een kleiner corps te zetten te veel problemen met zich meebracht en dat er nóg vier- of vijfduizend woorden uit moesten. ‘Maak je geen zorgen,’ verzekerden ze me, ‘wij doen het wel voor je.’

Een kwartier later stortte mijn schrijfbureau volledig in (en tot op de dag van vandaag moet ik mijn voorhoofd wekelijks met citroenolie opwrijven, omdat het percentage hout erin zo hoog is geworden dat het bovenste deel van mijn gezicht door de warenwet als een meubelstuk wordt beschouwd).

Kennelijk knoeien redacties van tijdschriften wel meer met schrijversproza, en kan het de schrijvers niet veel schelen. Maar mij wel, en ik kan de gedachte niet verdragen aan wie dan ook gezag over een auteur te verlenen. Derhalve vroeg ik het manuscript terug, vertelde de redactie dat ze hun stuivers konden houden en legde ‘In de val’ op de plank, waarbij ik mezelf voor ogen hield dat ik mijn tijd niet weken achtereen had zitten verknoeien, maar dat ik er in feite een waardevolle les uit kon trekken: schrijf nooit in opdracht voor een groot nationaal tijdschrift, tenzij men het lievelingskind van de hoofdredacteur tot de publicatiedatum van het ingeleverde manuscript in gijzeling kan houden.

Niet lang daarna belde Ed Gorman, een voortreffelijk schrijver van thrillers, me op. Hij wilde een bloemlezing uitgeven met korte verhalen over besluipers en mensen die door besluipers belaagd worden. Ik dacht dadelijk aan ‘In de val.’

In de hand van het lot.

Misschien heeft het toch zin om een eeuwige optimist te blijven.

Hoe het ook zij, zo is ‘In de val’ tot stand gekomen, daarom bevat het elementen die lezers van Het Franciscus komplot al kennen en daarom zult u zien, mocht u mij op zekere dag tegenkomen, dat mijn voorhoofd een mooie eikenhouten glans heeft.