De Overlevende
Author: Dean Koontz
Date: 1997-01-01 08:00:00+00:00
Keywords: Fantasy; Suspense; Thriller; Science Fiction; Horror; Mystery; Paranormal
Description: Van de één op de andere dag verliest onderzoeksjournalist Joe Carpenter zijn vrouw en twee dochters door een vliegtuigongeluk. Niemand van de inzittenden heeft de ramp overleeft. Na een jaar intens verdriet en een moeilijk rouwproces komt Joe een vrouw tegen die zegt de vliegtuigramp te hebben overleefd. Hij schrikt op. Een overlevende? Zijn er meer? Waarom is deze informatie achtergehouden? Maar ze is al verdwenen voor hij iets kan vragen. De onderzoeksjournalist in hem komt weer naar boven en hij zal koste wat kost te weten komen wat er precies is gebeurd. Wanneer hij diep verstrikt raakt in
Publisher: Luitingh - Sijthoff

DEAN KOONTZ – DE OVERLEVENDE

TER HERINNERING AAN RAY MOCK,

mijn oom die al lang geleden naar een betere wereld afreisde. Wanneer ik in mijn kinderjaren verdrietig was of wanhoopte, leerde jouw goedhartigheid, vriendelijkheid en humor me alles wat ik nodig had om te weten hoe ik een volwassen man moet zijn.

EEN WOORD VAN DANK

De echte Barbara Christman heeft een prijs gewonnen: haar naam wordt in deze roman gebruikt. In aanmerking nemend dat zij een van de honderd boekverkopers was die aan de loterij deelnamen, verraste het me hoe goed haar naam in dit verhaal tot zijn recht komt. Ze had verwacht te worden afgeschilderd als een psychopathische moordenares; in plaats daarvan moet ze het doen met de rol van bescheiden heldin. Sorry, Barbara.

De hemel is hoog, het zwerk is zwart.
Het licht van de sterren meedogenloos hard.
Opkijkend grijpt angst me bij de keel
Bestaat er dan niets meer dan dit geheel?
Deze eenzame wereld, dit aards tranendal
En ijskoude sterren in een leeg heelal…
Dan zie ik geen reden om door te gaan,
geen reden te lachen, te plengen een traan,
geen reden te slapen, ooit nog te ontwaken,
niets om te beloven, aanspraak op te maken.
Daarom blik ik ’s nachts nog steeds omhoog
en bestudeer de onmeetbare hemelboog
die zich boven ons uitstrekt, hard als steen.
Bent u daar God? Of zijn we alleen?

THE BOOK OF COUNTED SORROWS

EEN – VOORGOED VERLOREN

1

Om halfdrie in de nacht van vrijdag op zaterdag, in Los Angeles, werd Joe Carpenter wakker met een kussen aan zijn borst geklemd en schreeuwde in het donker de naam van zijn voorgoed verloren vrouw. De klank van zijn eigen stem, gekweld door de nachtmerrie, had hem uit zijn slaap doen opschrikken. De droombeelden weken niet allemaal tegelijk maar eerder als trillende sluiers, zoals lagen stof van zolderingbalken vallen wanneer het huis door een aardbeving siddert.

Toen tot hem doordrong dat hij Michelle niet in zijn armen hield, bleef hij het kussen omklemd houden. Uit zijn droom ontwaakt, rook hij de geur van haar haar. Hij vreesde dat de geringste beweging die hij maakte de herinnering daaraan zou laten verdwijnen en dat hem niets anders zou resten dan de zurige lucht van zijn slaapzweet. Maar geen enkele herinnering, hoe levendig ook, kon door de spanning van zijn bewegingloosheid worden vastgehouden. De geur van haar haar verdween als een opstijgende ballon en lag algauw buiten zijn bereik.

Met een verloren gevoel stond hij op en liep naar het dichtstbijzijnde van de twee ramen. Behalve zijn bed, niet meer dan een matras op de grond, waren er geen andere meubelstukken in de kamer, zodat hij niet bang hoefde te zijn dat hij in het donker over in de weg staande dingen zou struikelen.

Zijn woonruimte, een flinke kamer met een keukenblok, een kast en een kleine badkamer, bevond zich boven op een vrijstaande garage aan het eind van Laurel Canyon. Nadat hij zijn huis in Studio City had verkocht, had hij al het meubilair in het huis achtergelaten, want doden hadden een dergelijk comfort niet nodig. Hij was hier gekomen om te sterven.

Tien maanden lang had hij de huur voldaan, wachtend op de ochtend waarop hij niet meer wakker zou worden. Het raam keek uit op de steile wand van het ravijn met de onregelmatige zwarte omtrekken van altijdgroene struiken en eucalyptusbomen. In het westen schemerde een ronde maan door de bomen, een zilverkleurige belofte achter de sombere bossen aan de rand van de stad.

Het verbaasde hem dat hij na al die tijd nog steeds niet dood was. Maar leven deed hij ook niet. Iets ertussenin. Halverwege de reis. Hij moest het eind zien te bereiken, want voor hem was er nooit meer een weg terug.

Joe haalde een ijskoud flesje bier uit de koelkast en liep weer naar zijn matras. Hij ging erop zitten met zijn rug tegen de muur. Bier om halfdrie in de nacht. Een aflopend leven. Hij wenste dat hij zich dood kon drinken. Als hij uit deze wereld kon wegzweven in de roes van een alcoholische verdoving, zou het hem weinig kunnen schelen hoe lang zijn sterfbed duurde. Maar daar stond tegenover dat te véél drank zijn herinneringen zou doen vervagen en die waren hem heilig. Hij stond zich maar een paar biertjes of glazen wijn per keer toe.

Behalve het vage, door de bomen gefilterde maanlicht dat door de ramen naar binnen viel, vormden de verlichte toetsen op de telefoon naast zijn bed de enige lichtbron in de kamer. Hij kende maar één persoon met wie hij in het holst van de nacht, of bij het volle daglicht, over zijn wanhoop zou kunnen praten. Hoewel hij pas zevenendertig was, waren zijn vader en moeder allang overleden en hij had broers noch zusters. Vrienden hadden geprobeerd hem na de verschrikkelijke ramp te troosten, maar het was hem te zwaar gevallen om over het gebeurde te praten en hij hield hen zo agressief op een afstand dat de meesten zich beledigd hadden gevoeld.

Maar nu nam hij de telefoon op schoot en belde de moeder van Michelle, Beth McKay.

Vijfduizend kilometer van hem vandaan, in Virginia, nam ze de telefoon meteen op. ‘Joe?’

‘Heb ik je wakker gemaakt?’

‘Je kent me toch, lieverd. Met de kippen op stok en weer vroeg uit de veren.’

‘Henry?’ vroeg hij, waarmee hij Michelles vader bedoelde. ‘O,’ zei ze liefdevol, ‘die ouwe beer zou zelfs door de ondergang van de wereld heen slapen.’

Ze was een vriendelijke en zachtaardige vrouw, een en al medeleven met Joe, ook al moest ze haar eigen verlies verwerken. Ze bezat een buitengewone kracht.

Op de begrafenis hadden Joe en Henry op Beth moeten steunen en ze was een onwankelbare rots voor hen geweest. Maar uren later, al ver na middernacht, had Joe haar op de patio achter het huis in Studio City aangetroffen, in haar pyjama op een schommelbank, ineengedoken als een stokoude vrouw. Ze had gesmoord zitten snikken in een kussen dat ze uit de logeerkamer had meegenomen, om zo haar man en haar schoonzoon niet met haar eigen verdriet lastig te vallen. Joe was naast haar gaan zitten, maar ze had niet gewild dat hij haar hand vasthield of zijn arm om haar schouders sloeg. Op zijn aanraking was ze ineengekrompen. Haar verdriet was zo intens geweest dat haar zenuwen er rauw van waren geschraapt, zo erg dat een gefluisterd woord van deelneming als een schreeuw voor haar was en een liefhebbende hand als een brandijzer. Omdat hij haar niet alleen had willen laten, had hij het net met de lange stok genomen en was het zwembad gaan schoonmaken. Om het bad heen lopend, had hij ’s nachts om twee uur muggen en dode bladeren van het zwarte wateroppervlak lopen scheppen zonder ook maar te zien wat hij deed; alleen maar grimmig om het zwembad heen, keer op keer, terwijl Beth in het kussen huilde, rond en rond tot er niets meer uit het heldere water te scheppen viel dan de weerspiegelingen van de koude onverschillige sterren. Nadat ze uiteindelijk al haar tranen had vergoten, was Beth opgestaan van de schommelbank, naar hem toe gelopen en had ze het net uit zijn handen gewrongen. Ze had hem naar boven gebracht en ingestopt alsof hij een kind was, waarna hij voor het eerst sinds dagen diep had geslapen.

En nu, met haar op een treurig stemmende grote afstand aan de telefoon, zette Joe zijn halflege flesje bier neer en vroeg: ‘Begint het daar al licht te worden, Beth?’

‘Amper een hartklop geleden.’

‘Zit je aan de keukentafel en kijk je ernaar door het grote raam? Is de lucht mooi?’

‘In het westen nog zwart, boven me indigo en in het oosten een waaier van roze, koraal en saffier, als Japanse zijde.’ Hoe sterk Beth geestelijk ook was, Joe belde haar niet alleen omdat ze hem krachtige steun kon bieden, maar ook omdat hij haar graag hoorde praten. Michelle had hetzelfde bijzondere stemtimbre en zachte Virginiaanse accent als haar moeder gehad. ‘Toen je de telefoon aannam, noemde je mijn naam,’ zei hij. ‘Wie anders kon het zijn dan jij, lieverd?’

‘Ben ik de enige die je ooit zo vroeg belt?’

‘Weinig anderen. Maar vanmorgen… kon alleen jij het zijn.’ Het vreselijkste dat hun had kunnen overkomen was vandaag precies een jaar geleden gebeurd en het had hun leven voorgoed veranderd. Het was de eerste jaarlijkse herdenking van hun verlies. ‘Hopelijk eet je wat beter, Joe. Vermager je nog?’

‘Nee,’ loog hij.

In het afgelopen jaar was eten hem steeds minder gaan interesseren en drie maanden geleden was hij gaan afvallen. Sindsdien had hij achttien pond verloren. ‘Wordt het vandaag warm bij jullie?’ vroeg hij. ‘Snikheet en vochtig. Er is wel wat bewolking, maar het zit er niet in dat we vandaag regen krijgen, geen opluchting. De wolken in het oosten hebben gouden randjes en ze zitten vol roze. De zon is nu helemaal wakker.’

‘Je kunt je nauwelijks voorstellen dat het al een jaar geleden is gebeurd, hè, Beth?’

‘Meestal niet, nee. Maar soms lijkt het heel lang geleden.’

‘Ik mis ze zo erg,’ zei hij. ‘Zonder hen ben ik nérgens.’

‘O, Joe toch… Lieve schat, Henry en ik houden veel van je. Je bent als een zoon voor ons. Je bént een zoon voor ons.’

‘Dat weet ik, en ik hou ook heel veel van jullie. Maar dat is niet genoeg, Beth, het is niet genoeg.’ Hij haalde diep adem. ‘Het was een hel om het afgelopen jaar door te komen… Nóg zo’n jaar kan ik gewoon niet meer aan.’

‘Op den duur gaat het wel beter.’

‘Ik denk het niet. Ik ben bang. Ik kan niet zo goed op eigen kracht verder, Beth.’

‘Heb je weleens overwogen om weer te gaan werken, Joe?’ Voor de ramp was hij misdaadverslaggever bij de Los Angeles Post geweest. Zijn journalistieke tijd was voorbij. ‘Ik kan de aanblik van die lijken niet meer verdragen, Beth.’ Hij kon de gevolgen van een wilde schietpartij vanuit een passerende personenwagen, of van een steekpartij in een auto, ongeacht de leeftijd of het geslacht van de slachtoffers, niet meer aanzien zonder het beeld te zien oprijzen van Michelle of van zijn dochtertjes Chrissie en Nina die badend in hun bloed en verminkt voor hem lagen.

‘Je kunt toch een andere vorm van verslaggeverij gaan doen? Je bent een goede journalist, Joe. Ga “human interest”-verhalen schrijven. Werken is goed voor je; je moet iets doen waardoor je weer het gevoel krijgt dat je je nuttig maakt.’ Hij reageerde er niet op, maar zei: ‘Ik functioneer niet in mijn eentje. Ik wil gewoon bij Michelle zijn. Ik wil bij Chrissie en Nina zijn.’

‘Op zekere dag komt dat weer,’ zei Beth, want ondanks alles was ze een gelovige vrouw gebleven.

‘Ik wil nú bij hen zijn.’ Zijn stem brak en hij wachtte tot hij weer verder kon spreken. ‘Ik heb het hier wel gehad, maar het ontbreekt me aan de moed om de volgende stap te zetten.’

‘Zo mag je niet praten, Joe.’

Hij had de moed niet om er een eind aan te maken, omdat hij geen zekerheid had over wat er na het leven op aarde kwam. Hij kon niet echt geloven dat hij zijn vrouw en dochtertjes in een hemels rijk vol licht en liefhebbende geesten zou terugzien. Een paar dagen geleden had hij naar de nachtelijke hemel zitten staren en alleen verre zonnen in een nietszeggende ruimte gezien; toch kon hij de stem van zijn twijfel niet verdragen, want dat zou betekenen dat het leven van Michelle en de kinderen eveneens zinloos was geweest.

Beth zei: ‘We zijn hier allemaal met een bepaald doel.’

‘Zij waren mijn doel. Ze zijn er niet meer.’

‘Dan is er een ander doel dat voor je bestemd is. Het is je taak om daar nu eens achter te komen. Het is een van de redenen dat je nog steeds hier bent.’

Hij was het niet met haar eens. ‘Geen reden. Vertel me over de lucht, Beth.’

Na enige aarzeling zei ze: ‘De wolken in het oosten zijn niet langer verguld. Het roze is nu ook verdwenen. Het zijn witte wolken, zonder een druppel regen erin. Niet dik, maar als een filigraan tegen het blauw.’

Hij luisterde naar haar beschrijving van de ochtend aan de andere kant van het continent. Daarna praatten ze over de vuurvliegjes die zij en Henry de vorige avond tot hun genoegen op de veranda hadden gezien. In Zuid-Californië waren geen vuurvliegjes, maar hij kon ze zich goed herinneren uit zijn jongensjaren in Pennsylvania. Ze spraken ook over Henry’s tuin waarin de aardbeien rijpten en uiteindelijk werd Joe slaperig.

De laatste woorden van Beth voor hem waren: ‘Het is hier nu vol daglicht. Het ochtendgloren gaat over ons heen jouw kant op Joey. Geef het een kans. De morgen brengt je de reden die je nodig hebt, enig doel, want dat doen ochtenden.’

Nadat hij de hoorn had neergelegd, ging Joe op zijn zij liggen. Hij staarde naar het raam en zag dat de zilveren glans van het maanlicht was vervaagd. De maan was ondergegaan. Hij lag in het diepste duister van de nacht.

Toen hij in slaap viel droomde hij niet van een glorieus naderend doel, maar van een onzichtbare, ondefinieerbare, boven hem hangende dreiging. Als een zwaar gewicht dat uit de nachtelijke hemel op hem neerkwam.

2

In de loop van de zaterdagmorgen, op weg naar Santa Monica, kreeg Joe Carpenter in zijn auto een angstaanval. Hij voelde zich beklemd op zijn borst en kon slechts met moeite ademhalen. Toen hij een hand van het stuur ophief, beefden zijn vingers als die van een oude man met verlammingsverschijnselen. Hij had sterk het gevoel dat hij van een grote hoogte viel, alsof zijn auto van de grote weg in een onverklaarbare en bodemloze afgrond stortte. De weg strekte zich ononderbroken voor hem uit en de banden zongen op het asfalt, maar hij kon zich met zijn verstand niet tot een gewaarwording van stabiliteit dwingen. De sensatie van neerstorten werd zelfs zo sterk en beangstigend dat hij het gaspedaal losliet en de rem intrapte. Er klonk getoeter en het gepiep van banden toen de auto’s om hem heen zich aan zijn abrupte afremmen moesten aanpassen. Bij het passeren van de Honda keken de bestuurders van de personen- en vrachtwagens met moordlustige blikken naar Joe. Of ze bewogen hun lippen in geluidloze verwensingen, of ze maakten obscene gebaren. Dit was Greater Los Angeles in een stadium van grote veranderingen, knetterend van de energie der verdoemenis, smachtend naar de Apocalyps, waarin een onwillekeurige uitglijder of een onbedoelde overschrijding van iemands grenzen tot een thermonucleaire reactie kon leiden.

Het wegzinkende gevoel verminderde niet. Zijn maag dreigde zich om te keren alsof hij in een achtbaan zat en een roekeloos eind op de rail naar beneden dook. Hoewel hij alleen was in de auto, hoorde hij het geschreeuw van meerijders, eerst zacht maar gaandeweg steeds luider; geen vrolijke kreten van sensatiezoekers in een pretpark, maar van echte angst en pijn.

Als van een grote afstand hoorde hij zichzelf fluisteren: ‘Nee, nee, nee, nee.’

Een korte opening in de verkeersstroom gaf hem de kans van de rijbaan af te gaan. De berm was maar smal. Hij stopte zo dicht mogelijk langs de vangrail waar zich als een grote groene branding weelderige oleanderstruiken overheen bogen. Hij zette de versnelling in de parkeerstand zonder de motor af te zetten. Hoewel hij in zijn koude zweet baadde, had hij behoefte aan de kille luchtstroom van de airconditioning om vrijer te kunnen ademen. De beklemming op zijn borst nam nog toe. Elke haperende inademing was een gevecht en elke warme uitademing ontsnapte hem met een explosief gehijg.

Hoewel de lucht in de auto fris was, bespeurde Joe een rooklucht. Hij proefde het zelfs: een zurig mengsel van brandende olie, smeltend plastic, gloeiend vinyl en geschroeid metaal. Toen hij keek naar het dichte bladerdek en de donkerrode bloemen van de oleander die tegen het raampje van het rechterportier drukten, veranderde zijn fantasie ze in dikke wolken vettige rook. Het raam werd een rechthoekige patrijspoort met geronde hoeken en een stevige dubbele beglazing.

Joe had kunnen denken dat hij misschien gek werd, als hij dergelijke aanvallen in het afgelopen jaar al niet herhaaldelijk had gehad. Hoewel er ook wel twee weken tussen de aanvallen lagen, had hij er soms zelfs drie keer per dag last van, variërend van tien minuten tot een halfuur.

Hij was naar een psychiater gegaan, wiens adviezen hem niet hadden geholpen.

Zijn arts had de angstremmende medicijnen aanbevolen. Hij weigerde de recepten. Hij wilde de pijn voelen. Het was alles wat hij had. Hij sloot zijn ogen, begroef zijn gezicht in zijn ijskoude handen en deed zijn uiterste best om zich te beheersen, maar de ramp bleef zich om hem heen voltrekken. Het gevoel dat hij viel werd sterker, de stank van de rook zwaarder en het geschreeuw van de niet bestaande meerijders luider.

Alles schudde. De vloer van de auto onder hem. De portieren. Het dak. Allerlei gruwelijk geratel, geknars, gebonk en gongachtig gegalm vergezelden het beven, beven, beven… ‘Alsjeblieft,’ smeekte hij.

Zonder zijn ogen te openen liet hij zijn handen zakken. Ze lagen als vuisten naast zijn zijden.

Het duurde niet lang voordat de handjes van bange kinderen zijn handen grepen en ze stevig omklemden.

De kinderen zaten natuurlijk niet in de auto, maar op de stoelen van het verdoemde passagiersvliegtuig. Joe dacht terug aan de crash van Vlucht 353. Tijdens iedere aanval bevond hij zich op twee plaatsen tegelijk: in de reële wereld van de Honda en in de 747 van ‘Nationwide Air’ die uit de serene atmosfeer door een bewolkte nachthemel naar beneden stortte en terechtkwam op een weiland dat zo meedogenloos was als ijzer.

Michelle had tussen de kinderen gezeten. Haar handen, niet die van Joe, hadden die van Chrissie en Nina beetgepakt in de laatste minuten van hun onvoorstelbare angst.

Terwijl het beven toenam, raakte de lucht vol projectielen. Pocketboeken, laptops, zakjapannertjes, tafelzilver en borden omdat een paar passagiers nog niet klaar waren met eten toen het noodlot toesloeg, plastic drinkbekers, miniflesjes sterke drank, potloden en pennen kogelden door de cabine.

Hoestend van de rook zou Michelle dringend tegen de meisjes hebben gezegd dat ze hun hoofd naar beneden moesten houden. Hou je hoofd naar beneden. Bescherm je gezicht. In die raad was de hoop ingebed dat ze het heus wel zouden overleven, dat het ergste dat hun kon overkomen was dat hun gezicht onzacht in aanraking kwam met een rondvliegende laptop, of dat ze snijwonden van gebroken glas konden oplopen. De angstaanjagende turbulentie nam toe. De hoek van de val werd scherper en drukte Joe zo vast in zijn stoel dat hij zich nauwelijks meer naar voren kon buigen om zijn gezicht te beschermen. Misschien waren de zuurstofmaskers naar beneden gekomen, of misschien had beschadiging van het toestel tot het falen van een systeem geleid, met het gevolg dat niet iedere stoel met een masker was uitgerust. Hij wist niet of Michelle, Chrissie en Nina nog hadden kunnen ademen, of dat ze, stikkend in de dikke rook, tevergeefs hadden geworsteld om frisse lucht te krijgen. De rook golfde nog dikker door de passagiersruimte. De cabine werd zo claustrofobisch als een kolenmijn diep onder de aardoppervlakte.

In de verblindende zwarte rook ontrolden verborgen vuurtongen zich als slangen. De afgrijselijke doodsangst door de vrije val van het toestel was al even erg als de paniek van het niet weten waar die vlammen vandaan kwamen, of wanneer ze met nog grotere woede door de 747 zouden razen.

Terwijl de angst in het toestel bijna ondraaglijk werd, sidderden dreunende trillingen door de romp. De reusachtige vleugels gierden alsof ze van het toestel werden losgerukt. Het stalen frame kreunde als een dier in dodelijke pijn en misschien braken kleine lassen met scherpe knallen als geweerschoten. Een paar klinknagels scheurden los met een doordringend skriii-geluid. Misschien dachten Michelle, Chrissie en de kleine Nina dat het toestel uit een zou vallen en dat ze de zwarte nacht in zouden worden geslingerd en uit elkaar zouden worden gedreven, iedere passagier afzonderlijk in zijn of haar stoel wegschietend naar een fataal einde, ieder gruwelijk eenzaam op het moment van de inslag. Maar de enorme 747-400 was een wonder van design en een triomf der techniek, briljant ontworpen en voortreffelijk geconstrueerd. Ondanks de mysterieuze hydraulische storing waardoor het toestel onbestuurbaar was geworden, scheurden de vleugels niet los en brak de romp niet in stukken. Terwijl de machtige Pratt & Whitney-motoren brulden alsof ze de zwaartekracht wilden tarten, bleef Vlucht 353 van ‘Nationwide Air’ op zijn laatste landing intact. Op een zeker moment moest Michelle tot het besef zijn gekomen dat alle hoop vervlogen was, dat ze in een dodelijke val zaten. Met de moed en onbaatzuchtigheid die haar eigen waren, zou ze op dat moment alleen aan de kinderen hebben gedacht en zich met het troosten van de meisjes hebben beziggehouden om hun gedachten aan doodgaan zoveel mogelijk af te leiden. Ongetwijfeld had ze zich naar Nina gebogen om het kind dicht tegen zich aan te trekken en ondanks de verstikkende rook boven het lawaai uit in haar oortje te zeggen: Het komt allemaal goed, lieve schat, we zijn samen, ik hou van je, klem je maar stevig aan mamma vast, ik hou van je, je bent de liefste en de beste van de wereld. Bevend in de lange val door de donkere nacht boven Colorado, zou ze met geëmotioneerde stem, maar zonder paniek, ongetwijfeld ook tegen Chrissie hebben gesproken: Het komt allemaal goed, ik ben bij je, schatje, hier is mijn hand, ik hou heel veel van je, ik ben zo trots op je, we zijn samen, het komt goed, we zullen altijd samen zijn.

In de Honda langs de weg kon Joe de stem van Michelle horen alsof hij zich haar woorden herinnerde, alsof hij er zelfbij was geweest toen ze de kinderen troostte. Wanhopig wilde hij geloven dat zijn meisjes in staat waren geweest om zich te kunnen optrekken aan de kracht van de zo bijzondere vrouw die hun moeder was geweest. Hij wilde ervan overtuigd zijn dat het laatste dat de kinderen hadden gehoord de stem van Michelle was geweest, hun moeder, die vertelde hoe lief en hoe bemind ze waren.

Het toestel had zich met zo’n verwoestende kracht in het weiland geboord dat de klap meer dan dertig kilometer ver op het uitgestrekte platteland van Colorado te horen was geweest; haviken, uilen en adelaars waren uit de bomen waarin ze zaten opgejaagd en boeren in de wijde omgeving schrokken op uit hun leunstoelen en bedden waarin ze zich, moe van het dagelijkse werk, vroeg te ruste hadden gelegd.

In de auto slaakte Joe Carpenter een gesmoorde kreet. Hij kromp ineen alsof hij een harde klap tegen zijn borst had gekregen. De crash was catastrofaal. Vlucht 353 explodeerde bij de inslag en viel rollend door het gras tot duizenden geschroeide en verwrongen stukjes uit een, in oranje fonteinen brandende kerosine die het altijdgroene struikgewas langs de rand van de weide in brand zette. Driehonderddertig mensen, passagiers en bemanning, waren op slag dood.

Michelle, van wie Joe Carpenter het meeste had geleerd van wat hij van liefde en medeleven wist, stierf op dat genadeloze ogenblik. Chrissie, zevenjarige ballerina en honkbalster, zou nooit meer een pirouette op de punt van haar schoen maken of naar de honken rennen. En als dieren dezelfde geestelijke band met Nina hadden als zij met hen, dan zouden de weilanden en beboste heuvels van Colorado in die kille duisternis vol zijn van kleine wezens die van verdriet in hun holletjes ineen waren gedoken. Van zijn gezin was Joe Carpenter de enige overlevende. Hij was niet aan boord van Vlucht 353 geweest. Alle anderen in het toestel waren op het aambeeld van de aarde kapotgeslagen. Als hij bij hen was geweest, had men hem alleen via de kaart van zijn gebit bij zijn tandarts en een paar vingerafdrukken kunnen identificeren.

Zijn voorstellingen van het verloop van de ramp waren geen normale herinneringen, maar uitputtende en koortsige beelden die meestal tot uitdrukking kwamen in nachtmerries en soms in angstaanvallen zoals nu. Verscheurd door schuldgevoelens omdat hij niet samen met zijn vrouw en kinderen was omgekomen, kwelde Joe zich met zijn pogingen om hun verschrikkingen mee te ondergaan.

Zijn denkbeeldige vluchten in het neerstortende vliegtuig gaven hem nooit de helende kracht van de berusting waarnaar hij zo verlangde. In plaats daarvan wreef iedere nachtmerrie en iedere aanval bij vol bewustzijn meer zout in zijn wonden. Hij opende zijn ogen en staarde naar het passerende verkeer. Als hij het goed uitmikte, kon hij het portier openen, uitstappen en de weg oplopen om door een vrachtwagen dodelijk te worden geraakt. Hij bleef veilig in de Honda, niet omdat hij bang was om te sterven, maar om hem nog onduidelijke redenen. Misschien voelde hij eindelijk voor het eerst niet de noodzaak om zich met langer leven te straffen.

De overhangende oleandertakken bewogen onophoudelijk tegen de rechter portierraampjes in de luchtstroom van het passerende verkeer. Het schuren van het struikgewas tegen het glas klonk als het onwereldlijke gefluister van verloren zielen. Hij beefde niet meer.

Het zweet op zijn gezicht droogde in de koude luchtstroom uit de ventilatieroosters in het dashboard.

Hij werd niet meer gekweld door het gevoel van neerstorten. Hij had de bodem bereikt.

In de warme augustusmorgen en de dunne slierten smog trilden de passerende personen- en vrachtauto’s als luchtspiegelingen, een sidderende beweging naar de schonere lucht en de verkoelende zeewind in het westen. Joe wachtte tot hij kon invoegen en reed toen verder naar de rand van het continent.

3

In de gloed van de zomerzon was het strand zo wit als gebleekte botten. Koel en groen rolde de branding en verspreidde zo de schelpjes van dode en stervende schaaldieren langs de vloedlijn. Het was druk op het strand van Santa Monica. Zonnebaders, mensen die balspelletjes deden of zaten te picknicken op dekens en grote handdoeken. Hoewel het dieper landinwaarts al gloeiend heet was geworden, heerste op het strand niet meer dan een aangename warmte met een verkoelende bries uit de oceaan. Een paar zonnebaders namen Joe nieuwsgierig op toen hij rechts af tussen de kokosnootbruine, van olie glimmende menigte door wandelde, omdat hij geen strandkleding droeg. Hij droeg een wit shirtje en een bruine katoenen broek en liep zonder sokken op gympen. Hij was hier niet gekomen om te zwemmen of te zonnebaden. Strandwachten hielden de zwemmers in de gaten en op hun beurt hielden rondspringende meisjes in bikini de strandwachten in het oog. Hun ritmische rituelen leidden de aandacht af van de bouwmeesters van de schelpen die door de schuimende branding aan hun voeten werden geworpen.

Kinderen speelden in de golfslag, maar Joe kon die aanblik niet verdragen. Hun gelach, geschreeuw en vreugdekreten werkten hem op de zenuwen en veroorzaakten een onredelijke woede. Met een koelbox van schuimplastic en een handdoek bleef hij doorlopen en keek naar de verschroeide heuvels achter de bocht van Santa Monica Bay. Eindelijk vond hij daar een stuk strand waar het rustiger was. Hij rolde de handdoek uit, ging er met zijn gezicht naar de zee gekeerd op zitten en haalde een flesje bier uit het bedje ijs in de koelbox.

Als hij een huis met uitzicht op zee had kunnen kopen, zou hij zijn leven aan het water hebben willen beëindigen. Het onophoudelijke gebruis van de branding, de zonovergoten en door maanlicht verzilverde genadeloosheid van de brekende golfslag op het strand en de strakke boog van de verre oceaanhorizon gaven hem niet zozeer een gevoel van rust en vrede, maar eerder van een welkome verdoving. De ritmiek van de zee was alles wat hij ooit over God en de eeuwigheid verwachtte te weten.

Als hij een paar biertjes nam en de therapeutische werking van het oceaanpanorama door zich heen liet vloeien, werd hij misschien rustig genoeg om naar het kerkhof te gaan. Om op de grond te staan die zijn vrouw en dochtertjes bedekte. Om de steen aan te raken waarin hun namen waren gebeiteld.

Vandaag was de dag der dagen waarop hij een verplichting jegens de doden had.

Twee onwaarschijnlijk magere tieners, jongens die hun te wijde zwembroeken laag om hun smalle heupen droegen, kwamen door het zand aanslenteren en bleven bij de handdoek staan waarop Joe lag. De een had zijn lange haar in een paardenstaart, de ander droeg het in een matje in zijn nek. Ze waren allebei donkerbruin gebrand. Ze gingen naar de oceaan staan staren met hun rug naar hem toe en hinderden zijn uitzicht.

Toen Joe wilde vragen of ze zich wilden verplaatsen, zei de paardenstaart: ‘Heb jij soms iets te verbergen, man?’ Joe gaf geen antwoord, omdat hij dacht dat de paardenstaart het tegen het matje had.

‘Heb je iets te verbergen?’ vroeg de jongen weer, terwijl hij naar de oceaan bleef staren. ‘Zoek je iemand om te scoren, of wil je wat handel doorschuiven?’

‘Ik heb alleen maar bier,’ zei Joe ongeduldig. Hij schoof zijn zonnebril omhoog om de jongens beter te zien. ‘En dat verkoop ik niet.’

‘Nou,’ zei de jongen met het matje. ‘Als je geen snoepwinkeltje bent, staan er een paar kerels naar je te kijken die denken dat je wél wat hebt.’

‘Waar dan?’

‘Nu niet kijken,’ zei de paardenstaart. ‘Wacht even tot we een eindje verderop zijn. We hebben gezien dat ze je in de gaten houden. Ze stinken zo heftig naar smeris dat ik niet snap dat je ze zelf niet ruikt.’

De ander zei: ‘Vijftien meter naar links, bij de toren van de strandwachten. Twee gozers met hawaïhemden die eruitzien als geestelijken op vakantie.’

‘De een heeft een kijker en de ander een walkie-talkie.’ Verbijsterd liet Joe zijn zonnebril zakken. ‘Bedankt.’

‘Hé,’ zei de paardenstaart, ‘we zijn allenig maar aardig voor je, man. We hebben de pest aan die verwaande klojo’s.’ Met een nihilistische bitterheid die absurd klonk uit de mond van zo’n jonge jongen, zei het matje: ‘Laat het systeem de kolere krijgen.’

Arrogant als jonge tijgers vervolgden de jongens hun weg door het zand om naar de meisjes te kijken. Joe had geen kans gekregen om hun gezichten te zien.

Een paar minuten later, nadat hij zijn eerste biertje op had, draaide hij zich opzij, opende de koelbox om er het lege blikje in te doen en keek quasi-achteloos over het strand. Twee mannen met hawaïhemden aan stonden in de schaduw van de strandwachterstoren.

De langste van de twee, met een opvallend groen hemd en een witte katoenen broek aan, stond Joe door een verrekijker aandachtig op te nemen. Hij was erop bedacht dat hij misschien door Joe kon worden opgemerkt, want hij draaide zich met de kijker kalm om naar de andere kant, alsof hij geen belangstelling had voor Joe maar voor een groepje jonge meisjes in bikini.

De kleinste man droeg een hemd dat overwegend rood en oranje was. Hij had de pijpen van zijn bruine broek een eindje opgerold en stond met zijn blote voeten in het zand. Zijn schoenen en sokken hield hij in zijn linkerhand.

In zijn rechterhand, afhangend langs zijn zij, hield hij ook wat vast. Een radiootje of cd-spelertje, maar het kon ook een walkie-talkie zijn.

De lange man was gebruind tot een graad waar je als blanke huidkanker van krijgt. Hij had door de zon opgebleekt blond haar. De ander daarentegen had een bleke huid, als iemand die niet weet hoe een Californisch strand eruitziet.

Joe trok zijn volgende biertje open en snoof de geurige schuimnevel op die uit het sissende blikje spoot. Hij keek weer naar de oceaan.

Hoewel de mannen er geen van beiden uitzagen of ze vanmorgen van huis waren gegaan met de bedoeling een dagje aan zee door te brengen, weken ze toch niet meer van de doorsnee badgasten af dan Joe. De jongens hadden gezegd dat de bespieders naar politie roken, maar al was Joe veertien jaar misdaadverslaggever geweest, hij kon het niet bespeuren.

Hoe dan ook, er was geen enkele reden voor de politie om belangstelling voor hem te hebben. Gezien het schrikbarend toenemende aantal moorden, gezien het feit dat verkrachtingen al even normaal werden als romances en roofovervallen zo veelvuldig voorkwamen dat de ene helft van de bevolking de andere helft voortdurend leek te bestelen, zou geen rechercheur het in zijn hoofd halen om Joe lastig te vallen, alleen omdat hij in het openbaar een alcoholhoudende drank nuttigde.

Hoog op stille vleugelveren, blinkend wit, vlogen drie zeemeeuwen van de pier in de verte eerst parallel aan de kustlijn naar noordelijke richting, verhieven zich toen boven de glinsterende baai en cirkelden in de lucht.

Na enige tijd wierp Joe weer een achterwaartse blik naar de strandwachterstoren. De twee mannen waren weg. Hij keek weer naar de oceaan.

De aanrollende golven van de branding braken en verspreidden schuimvlokken op het strand. Hij staarde naar de golven zoals een gewillig proefpersoon naar de heen en weer zwaaiende hanger aan een zilveren ketting van een hypnotiseur kijkt. Maar vandaag hypnotiseerde de golfslag hem niet en kon hij zijn onrustige geest ook niet in kalmere banen leiden. Zoals de invloed van een planeet op een maan, trok de kalender Joe weer in zijn baan terug en bleven zijn gedachten cirkelen rondom de datum: 15 augustus, 15 augustus, 15 augustus. De eerste herdenking van de ramp had zo’n overweldigende aantrekkingskracht dat hij zich onder de herinneringen aan zijn verlies als verpletterd voelde. Bij de overdracht aan hem van de stoffelijke overschotten van zijn vrouw en kinderen, na het onderzoek van de ramp en het nauwkeurig catalogiseren van de organische en non-organische resten, had Joe slechts fragmenten van hen ontvangen. De verzegelde kisten waren van een formaat dat men gewoonlijk gebruikt voor pasgeborenen. Hij had ze in ontvangst genomen als waren het gebeenten van heiligen in relikwieënkastjes.

Hoewel hij heel goed besefte wat het vernietigende effect van de vliegtuigramp was, en ook wist dat er een niets ontziende brand door het puin had gewoed, kwam het Joe toch heel vreemd voor dat de stoffelijke resten van Michelle en de meisjes zo klein waren. Ze waren zo allesoverheersend in zijn leven geweest. Zonder hen leek de wereld een vreemde planeet. Hij had nooit het gevoel dat hij er thuishoorde tot hij minstens twee uur uit bed was. Op sommige dagen maakte de aarde een omwenteling van vierentwintig uur zonder dat Joe zich aan het dagelijkse leven had kunnen aanpassen. Ongetwijfeld was het vandaag zo’n dag. Nadat hij het tweede blikje Coors had opgedronken, deed hij het lege blikje in de koelbox. Hij was nog niet zover om al naar het kerkhof te rijden, maar hij moest dringend naar een van de dichtstbijzijnde openbare wc’s.

Joe stond op, keerde zich om en ving een glimp op van de grote blonde vent met het groene hawaïhemd. De man, op dat moment zonder kijker, hield zich nu niet op bij de uitkijktoren van de strandwachten, maar aan de andere kant van Joe, ongeveer twintig meter verder. Hij zat in zijn eentje in het zand. Om zich aan de blik van Joe te onttrekken was hij gaan zitten tussen twee jonge stellen op dekens en een Mexicaans gezin dat zijn territorium had afgebakend met ligstoelen en twee grote geelgestreepte parasols. Als terloops keek Joe rond naar de mensen op het strand. De kleinste van de twee mannen die misschien rechercheurs waren, de man met het opzichtige rode hemd, bevond zich niet meer binnen zijn gezichtsveld.

De vent in het groen deed zijn best om niet rechtstreeks naar Joe te kijken. Hij hield een hand aan zijn rechteroor, alsof hij een slecht functionerend gehoorapparaat droeg en de muziek van hem omringende radiootjes van zonnebaders wilde uitbannen om zijn aandacht te richten op iets dat hem meer beviel. Op die afstand was Joe er niet zeker van, maar hij meende de lippen van de man te zien bewegen. Hij scheen met zijn niet meer aanwezige makker te praten.

Joe liet zijn handdoek en koelbox in het zand achter en wandelde naar de openbare wc’s. Hij hoefde niet om te kijken om er zeker van te zijn dat de man met het groene hawaïhemd hem nakeek. Bij nader inzien meende Joe dat het zelfs nog in deze tijd best strafbaar kon zijn om je op het strand te bedrinken. Per slot van rekening moest een maatschappij met zo’n hoge tolerantie van corruptie en geweld nu en dan hard optreden tegen kleine overtredingen en vergrijpen, om zich in te beelden dat er nog maatstaven werden gehanteerd.

Na zijn aankomst waren dichter bij de pier meer badgasten neergestreken. De achtbaan van het kleine pretpark ratelde en de mensen die erin zaten slaakten kreten.

Het was druk bij de openbare wc’s. Hij nam zijn zonnebril af en stapte naar binnen.

In de urinoirs stonk het naar pis en desinfecteermiddel. Midden op de grond tussen de hokjes en de wastafels rende een grote kakkerlak, half verpletterd maar nog levend, in een kringetje rond. Het beest had alle gevoel voor richting en doel verloren. De mensen eromheen deinsden ervoor terug, sommigen geamuseerd, anderen walgend of onverschillig.

Nadat hij een urinoir had gebruikt en zijn handen had gewassen, bekeek Joe de andere mannen en jongens aandachtig in de spiegel, op zoek naar een bruikbare medewerker. Zijn keuze viel op een langharige knaap van veertien jaar op sandalen en met een zwembroek aan.

Zodra de jongen een papieren handdoekje nam, griste Joe meteen na hem een paar doekjes uit de houder en zei: ‘Er staan buiten misschien een paar rechercheurs in burger op me te wachten.’ De jongen keek hem zwijgend aan en bleef zijn handen drogen. Joe zei: ‘Je krijgt twintig dollar van me als je buiten voor me wilt kijken en me dan komt vertellen waar ze zijn.’ De jongen had paarsblauwe ogen als de kleur van een verse beurse plek en zijn blik was als een vuistslag. ‘Dertig.’ Joe kon zich niet herinneren dat hij als jongen van veertien een volwassene ooit zo brutaal en uitdagend had aangekeken. Als een vreemde man hem zoiets had aangeboden, zou hij nee hebben geschud en snel zijn weggelopen.

‘Vijftien nu en vijftien als ik terugkom,’ zei de jongen. Joe propte de papieren doekjes in elkaar en gooide ze in de afvalbak. ‘Tien nu en twintig als je terugkomt.’

‘Afgesproken.’

Joe haalde zijn portefeuille te voorschijn en zei: ‘De een is een lange vent van een meter negentig, gebruind, blond en met een groen hawaïhemd aan. De ander is een hoofd kleiner, bruin haar, kalend en met een witte huid, in een rood-oranje hemd.’ De jongen pakte het tien-dollarbiljet aan zonder zijn blik van Joe af te wenden. ‘Dit is misschien een trucje van je. Dat er niemand buiten is en dat je als ik terugkom wilt dat ik met je meega een hok in voor de andere twintig.’

Joe voelde zich opgelaten, niet omdat hij voor een pedofiel werd aangezien, maar omdat de jongen was opgegroeid in een tijd en in een land die hem er al op zijn jeugdige leeftijd toe dwongen zo gis en door de wol geverfd te zijn. ‘Geen trucje.’

‘Want daar ben ik toevallig niet voor in.’

‘Begrepen.’

Aan verschillende mannen om hen heen kon de conversatie niet zijn ontgaan, maar ze schenen er geen belangstelling voor te tonen. Dit was het tijdperk van leven-en-laten-leven. Toen de jongen zich omkeerde, zei Joe: ‘Ze zullen hier niet pal voor de deur staan, waar je ze meteen ziet. Meer op een afstand, waar ze de boel in de gaten kunnen houden zonder zelf op te vallen.’ Zonder iets te zeggen liep de jongen naar buiten. Zijn sandalen klikten op de vloertegels.

‘Als je er met mijn tientje vandoor gaat,’ waarschuwde Joe, ‘kom ik je achterna en geef ik je een schop voor je reet.’

‘Ja, rustig maar,’ zei de jongen minachtend en weg was hij. Joe liep terug naar een roestige wastafel en waste zijn handen weer, om niet de indruk te wekken dat hij hier rondhing. Drie mannen van begin twintig stonden om de mismaakte kakkerlak en keken ernaar. Het beest bleef zichzelf achternazitten op een stukje van de betegelde vloer. De omtrek van de cirkel die het insect trok was ongeveer dertig centimeter. Het verminkte beest waggelde met zo’n primitieve domheid en stugheid in het rond dat de mannen handen vol dollarbiljetten voor de dag haalden om te wedden hoe snel het beest weer een rondje zou hebben volbracht. Joe boog zich over de wastafel en gooide koud water in zijn gezicht. In het water proefde en rook hij scherpe chloor, maar de suggestie van hygiëne werd volkomen tenietgedaan door de sterke, ziltige stank die uit de open afvoer opsteeg.

Het gebouwtje was ook niet al te best geventileerd. Binnen was de – stilstaande – lucht veel warmer dan op het strand en die rotlucht van urine, zweet en desinfectans was zo benauwend zwaar dat hij bij het inademen ervan bijna moest kotsen. Die jongen scheen nogal wat tijd nodig te hebben. Joe gooide nog meer water in zijn gezicht en bekeek zijn natte hoofd, waar de dikke druppels langsliepen, in de gevlekte spiegel. Ondanks zijn gebruinde huid en rossige gloed die er in het afgelopen uur van het zonnen bij was gekomen, zag hij er niet fit uit. Zijn ogen waren nooit anders dan grijs geweest, maar vroeger hadden ze de heldere glans van gepoetst ijzer of van pas opgestreken verf gehad; nu zag hij het doffe grauw van as in de spiegel en het wit was bloeddoorlopen.

Er kwam een vierde man bij het spel met de rennende kakkerlak. Hij was minstens dertig jaar ouder dan de drie anderen, maar wilde in zinloze wreedheid niet onderdoen voor hun enthousiasme. De gokkers vormden een behoorlijke hinder voor de in- en uitlopende mannen. Ze werden lawaaiig en lachten ruw om de spastische bewegingen van het insect, terwijl ze het beest aanmoedigden als was het een volbloed die op de renbaan de finish nadert. ‘Toe dan! Zet ’m op!’ Schreeuwerig bediscussieerden ze of de trillende sprieten van het beest deel uitmaakten van een tastsysteem om de weg te vinden, of dat het instrumenten waren om voedsel te ruiken of andere kakkerlakken die graag wilden paren.

Joe probeerde niet te luisteren naar de rauwe stemmen van het viertal en bleef naar zijn askleurige ogen in de spiegel kijken, verbaasd over zijn motief om de jongen erop uit te sturen om te kijken waar de mannen in de kakelbonte hemden waren. Als die mannen hem bespiedden, zagen ze hem ongetwijfeld voor een ander aan. Ze zouden hun vergissing gauw genoeg beseffen en dan zou hij hen nooit meer terugzien. Er was geen enkele reden om hen te confronteren met de vraag wat ze van hem wilden, of om inlichtingen over hen in te winnen.

Hij was naar het strand gegaan om zich voor te bereiden op een bezoek aan het kerkhof. Hij had zich willen overgeven aan het oeroude ritme van de eeuwige oceaan dat aan hem sleep zoals de golfslag aan gesteente slijpt, ter afslijting van de scherpe randen van de onrust in zijn geest en van de splinters in zijn hart. De oceaan leerde hem dat het leven niet meer was dan een zinloos mechanisme en een koude getijdenbeweging, een sombere les over uitzichtloosheid die heel kalmerend werkte, juist omdat het zo bruut tot het besef van nederigheid leidde. Hij had ook twee of nog meer biertjes willen drinken om zijn gevoelens nog meer te verdoven, zodat de wijze les van de oceaan hem bij zou blijven als hij de stad uitreed naar het kerkhof.

Hij wilde helemaal geen afleiding. Hij had geen behoefte aan actie, laat staan aan mysteries. Voor hem had het leven zijn geheimzinnigheid verloren op de avond toen alle betekenis ervan verdween op een stil weiland in Colorado dat plotseling in een hel van donder en bliksem veranderde.

Sandalen klepperden op de tegels. De jongen kwam terug om zijn twintig dollar te halen. ‘Ik heb geen grote vent in een groen hemd gezien, maar die ander is er wél. Die verbrandt zijn kale kop nog in de zon.’

Achter Joe slaakte een van de gokkers een triomfkreet. Anderen kreunden teleurgesteld toen de stervende kakkerlak weer een paar seconden sneller of langzamer dan de vorige keer een rondje had gemaakt.

De jongen rekte zijn hals om te kijken wat er gebeurde.

‘Waar?’ vroeg Joe. Hij haalde een briefje van twintig dollar uit zijn portefeuille.

De jongen probeerde nog steeds tussen de kring gokkers door te kijken en zei: ‘Er staan een palmboom en wat klaptafeltjes in het zand waar een stel van die Koreaanse oplichters schaak zit te spelen. Een meter of twintig, dertig, hiervandaan links.’ Hoewel de hoge matglazen ramen het harde witte zonlicht binnenlieten en de smerige tl-buizen in de zoldering een blauwig licht verspreidden, leek de lucht binnen gelig, als een zuurhoudende nevel. ‘Kijk me aan,’ zei Joe.

‘Wat?’ zei de jongen, afgeleid door de kakkerlakwedstrijd. ‘Kijk me aan!’

Verbaasd door de bedwongen woede in de stem van zijn opdrachtgever, keek de jongen Joe even aan. Toen richtten die vorsende ogen met de kleur van blauwe plekken, zich weer op het twintig-dollarbiljet.

‘Had de vent die je zag een rood hawaïhemd aan?’ vroeg Joe. ‘Er zaten ook andere kleuren in, maar vooral rood en oranje.’

‘Wat voor een broek droeg hij?’

‘Broek?’

‘Om je niet tegen me te laten liegen, heb ik je niet verteld wat hij nog meer aanhad. Dus vertel het me nu maar, als je hem hebt gezien.’

‘Hé, man, dat weet ik niet. Bedoel je dat hij een korte of een lange broek droeg? Hoe moet ik dat weten?’

‘Vertel het me maar.’

‘Wit? Bruin? Dat weet ik niet precies. Wist ik veel dat ik een modeverslag moest uitbrengen! Hij stond daar gewoon, weet je wel, en hij zag eruit of hij er niet thuishoorde. Hij hield zijn schoenen in zijn ene hand en zijn opgerolde sokken zaten erin.’ Het was dezelfde man die Joe met de walkie-talkie bij de post van de strandwachten had gezien.

Uit de gokkers stegen luidkeelse aanmoedigingskreten op voor de kakkerlak, gevolgd door gelach en gevloek, geschreeuwde inzetten, en het sluiten van weddenschappen. Ze weerkaatsten hard tegen de muren van betonblokken en deden de spiegels zo hevig trillen dat het Joe niet zou verbazen als ze aan diggelen gingen. ‘Had hij echt belangstelling voor de schakende Koreanen, of deed hij maar alsof?’ vroeg Joe.

‘Hij keek ernaar en praatte tegen de gave stukken.’

‘Gave stukken?’

‘Ja, een paar te gek gave mokkels met reetveters. Man, je moet dat rooie stuk in d’r groene tanga zien! Op een schaal van een tot tien is ze een twaalf. Daar spring je van in de houding, man.’

‘Probeerde hij ze te benaderen?’

‘Ik weet niet wat hij van plan is,’ zei de jongen. ‘Maar zo’n slome eikel als hij maakt bij zulke wijven geen enkele kans.’

‘Noem ze geen wijven,’ zei Joe. ‘Wat?’

‘Het zijn vrouwen.’

In de nijdige ogen van de jongen flakkerde iets als de weerspiegeling van stiletto’s. ‘Hé, wie ben jij in godsnaam? De paus of zo?’

De zurige gele lucht leek dichter te worden en Joe kreeg het gevoel of het zuur in zijn huid beet.

Het ruisende geluid van wc’s die werden doorgetrokken deed zijn maag omdraaien. Met moeite onderdrukte hij een opkomende misselijkheid.

‘Beschrijf die vrouwen eens?’

Nog uitdagender dan tevoren zei de jongen: ‘Het volkomen einde. Vooral die rooie. Maar die met het bruine haar doet niet veel voor haar onder. Voor een versierpraatje zou ik door glasscherven naar haar toe kruipen, ook al is ze doof.’

‘Doof?’

‘Ze is hardhorend of zoiets,’ zei de jongen. ‘Ze zat een soort gehoorapparaat in haar oor te prutsen, telkens in en uit alsof ze het niet goed kon bevestigen. Maar een superwijf.’
Hoewel hij anderhalve kop groter en veertig pond zwaarder was dan de jongen, wilde Joe hem bij zijn strot grijpen en laten stikken tot hij had beloofd een vrouw nooit meer onnadenkend ‘een wijf’ te noemen. Tot hij had begrepen hoe beledigend dat woord klonk en hoe het hem zelf verlaagde als hij het zo gemakkelijk als een stopwoordje gebruikte.

Joe voelde zich beangstigd door de nauwelijks ingehouden woede van zijn reactie: kloppende aderen in zijn hals en slapen, en zijn gezichtsveld plotseling vernauwd door een verduisterende bloeddruk aan de randen. Zijn misselijkheid nam toe en hij haalde een paar keer diep adem om zich te beheersen.

Eindelijk bespeurde de jongen iets in de ogen van de man voor hem dat hem een toontje lager deed zingen. Hij werd minder brutaal en wendde zijn blik weer naar de schreeuwende gokkers. ‘Geef me die twintig dollar maar. Ik heb ze verdiend.’

Joe deed er nog geen afstand van. ‘Waar is je vader?’

‘Vroeg je wat?’

‘Waar is je moeder?’

‘Wat kan jou dat schelen?’

‘Waar zijn ze?’

‘Ze leiden hun eigen leven.’

Joe voelde zijn woede in verslagenheid wegzakken. ‘Hoe heet jij eigenlijk?’

‘Waarom wil je dat allemaal weten? Denk je dat ik een klein jochie ben dat niet in z’n eentje naar het strand kan? Lazer op, zeg, ik ga waar ik wil.’

‘Je gaat waar je wilt, maar je hoeft nergens te zijn.’ De jongen keek hem weer aan. In zijn blauwpaarse ogen lag zo’n diepe gekwetstheid en eenzaamheid dat Joe zich geschrokken afvroeg hoe het mogelijk was dat een schooljongen van veertien zulke dingen kon hebben meegemaakt. ‘Ik hoef nergens te zijn? Wat bedoel je daarmee?’

Joe begreep dat hij op een dieper niveau contact had gemaakt, dat er onverwacht voor hem en voor die gekwetste jongen een deur was opengegaan; de toekomst zou voor hen beiden beter kunnen worden als hij maar begreep waar ze naar toe konden gaan nadat ze over de drempel waren gestapt. Maar zijn eigen leven en zijn voorraad filosofie waren zo leeg als de schelpen die op het strand aanspoelden. Hij had geen enkel geloof te delen, geen enkele wijsheid te schenken, geen hoop te bieden; hij had te weinig inhoud meer om zichzelf overeind te houden, laat staan om er een ander mee te kunnen helpen.

Hij was een verlorene, en de verlorenen konden geen leiding geven. Het moment van hun contact verstreek en de jongen griste het twintig-dollarbiljet uit de hand van Joe. Hij vertrok zijn gezicht meer tot een spottende grijns dan dat hij glimlachte toen hij Joe nabauwde: ‘Het zijn vróúwen.’ Hij deed een stap achteruit. ‘Pak ze als ze loops zijn, het zijn toch maar teven.’

‘O ja? En zijn we allemaal niet meer dan honden?’ zei Joe, maar de jongen was al weggerend en hoorde hem niet meer. Hoewel Joe zijn handen al tweemaal had gewassen, voelde hij zich smerig.

Hij wilde weer naar een wastafel lopen, maar kon er haast niet bij komen. Er stonden nu zes mannen dicht om de kakkerlak heen. Een paar anderen hielden zich toekijkend op de achtergrond. Het werd smoorheet in de volle ruimte. Het zweet droop van Joe af. De gelige lucht brandde in zijn neusgaten, beet bij iedere ademhaling in zijn longen en stak in zijn ogen. De damp sloeg neer op de spiegels en vervaagde de beelden van de opgewonden mannen tot het geen wezens van vlees en bloed meer waren, maar gekwelde geesten die door het raam van een slachtplaats tuurden, nat van zwavelhoudende stoom, in het diepst van het rijk der vervloekten. De verhitte gokkers schreeuwden tegen de kakkerlak en schudden er hun vuisten vol dollars naar. Hun stemmen versmolten tot één schril gekrijs, schijnbaar zinloos, een waanzinnig gekakel dat steeds luider en hoger werd, tot het Joe voorkwam als een kristalverbrijzelend getier dat tot diep in zijn hersenen boorde en een stroom gevaarlijke vibraties in hem losmaakte.

Hij wrong zich tussen twee mannen door, stampte op de verminkte kakkerlak en doodde het insect.

In de verbijsterde stilte die op zijn ingrijpen volgde, keerde Joe de mannen bevend de rug toe. Hij beefde en beefde en hoorde het verbrijzelende geluid nog in zijn hoofd, voelde het in al zijn botten natrillen. Hij haastte zich naar de uitgang om zo snel mogelijk buiten te zijn voordat hij in woede uitbarstte.

Als één man verbraken de gokkers de verlammende greep van hun stomme verbazing. Ze begonnen woedend te schreeuwen, zo verontwaardigd als kerkgangers om een vervuilde dronkenlap die van de straat de kerk binnenstrompelt en over het altaarhek op de vloer kotst.

Een van hen, een man met een gezicht zo rood als een vette ham, grijnsde met gebarsten lippen zijn door cocaïne bevlekte tanden bloot en greep Joe bij een arm. Hij bracht hem tot stilstand en keerde hem met een ruk om. ‘Wat denk jij verdomme wel, mannetje?’

‘Laat me gaan!’

‘Ik was aan de winnende hand, mannetje!’

De hand van de man lag vochtig op de arm van Joe en de vuile nagels drongen bot maar hard in de huid om de kleffe greep te verankeren. ‘Blijf van me af.’

‘Ik was aan de winnende hand,’ herhaalde de man. Hij verwrong zijn mond tot zo’n grimmige grijns dat zijn toch al gebarsten lippen nog verder spleten en er draadjes bloed uit te voorschijn kwamen.

Joe greep de nijdige gokker bij de pols en boog een van de vuile vingers achterover om de greep van de ellendige kerel te verbreken. Terwijl diens ogen zich van geschrokken verbazing wijd open sperden en hij een kreet van pijn slaakte, wrong Joe de arm van de man op zijn rug, keerde hem om en schopte hem met een trap voor zijn kont met zijn gezicht tegen een gesloten wc-deur. Joe had gedacht dat zijn merkwaardige woede al was gedoofd toen hij met de jongen had gepraat en alleen neerslachtigheid bij hem had achtergelaten, maar de woede keerde terug, in geen enkele verhouding tot het verwijt dat de man hem had gemaakt, heftiger en onbeheerster dan tevoren. Hij wist niet waarom hij het deed, waarom hij zich de wreedheid van de mannen zo aantrok, maar voor hij de enormiteit van zijn overdreven reactie besefte, ramde hij het gezicht nogmaals tegen de deur en daarna nog een keer. Zijn woede zakte niet, maar met de bloeddonkere druk die zijn gezichtsveld beperkte, vervuld van een primitieve razernij die door hem heen sprong als duizend apen in een wirwar van lianen tussen de bomen, begreep Joe dat hij zijn zelfbeheersing volkomen kwijtraakte. Hij liet de gokker los en de man viel voor de wc-deur op de grond.

Sidderend van woede en van angst om zijn woede, deinsde Joe achteruit tot hij tegen de wastafels stootte en niet verder kon. De andere mannen deden allemaal een paar stappen achteruit. Er viel een stilte.

De gokker lag ruggelings op de stenen vloer te midden van zijn briefjes van een en van vijf dollar, zijn winst. Op zijn kin zat een baard van bloed uit zijn gebarsten lippen. Hij drukte zijn hand tegen de linkerkant van zijn gezicht, waar hij in onzachte aanraking met de deur was gekomen. ‘Het was maar een kakkerlak! Godsamme, niet meer dan een stomme kakkerlak!’

Joe wilde zeggen dat het hem speet. Hij kon geen woord uitbrengen.

‘Je hebt mijn neus bijna gebroken. Je had mijn neus kunnen breken. Om een kakkerlak?’

Joe had geen spijt van wat hij had gedaan, want de man had andere mensen ongetwijfeld veel erger leed toegebracht, maar hij had met zichzelf te doen omdat hij zo’n ellendig stuk wandelende puinhoop was geworden en omdat zijn niet te excuseren gedrag de herinnering aan zijn vrouw en dochtertjes had besmeurd. Hij was daardoor niet in staat de man zijn verontschuldigingen aan te bieden. Stikkend van zelfverachting, minstens zo benauwend als de stank in de wc-ruimte, liep hij naar buiten. De bries uit zee verfriste hem niet; de wereld daar stootte hem al even sterk af als de sfeer die hij achter zich liet.

Ondanks de warme zon huiverde hij van een ijzige wroeging die zich als een slang in zijn borst ontrolde.

Halverwege zijn terugtocht naar de handdoek en bierkoeler, zich nauwelijks bewust van de zonnende menigte waar hij tussendoor laveerde, dacht hij weer aan de man met het bleke gezicht en het rood-oranje vakantiehemd. Hij bleef niet staan, keek zelfs niet om, maar slofte verder door het zand.

Hij had geen belangstelling meer voor de vraag wie hem bespiedden, als dat tenminste was wat ze deden. Hij kon zich niet meer voorstellen dat hij er door geïntrigeerd was geweest. Mochten het rechercheurs zijn, dan waren het grote oenen, omdat ze hem voor iemand anders aanzagen. Ze hadden part noch deel aan zijn leven. Hij zou ze niet eens hebben opgemerkt als de jongen met de paardenstaart hem er niet op attent had gemaakt. Ze zouden hun vergissing gauw genoeg inzien en hun juiste prooi vinden. Wat Joe betrof konden ze de pot op.

Steeds meer mensen voelden zich aangetrokken tot het stuk strand waar Joe zijn kamp had opgeslagen. Hij wilde inpakken en wegwezen, maar hij was nog niet zover om al naar het kerkhof te gaan. Het voorval met de kakkerlak had de kraan van zijn voorraad adrenaline opengedraaid en het kalmerende effect van de golfslag en de twee geconsumeerde biertjes tenietgedaan. En daarom staarde hij, zittend op zijn handdoek, weer naar de oceaan en drukte een halvemaanvormig stuk ijs uit de koelbox tegen zijn voorhoofd. Het grijsgroene gewoel van de golven leek een oneindige reeks bewegende versnellingen van een reusachtig mechanisme, terwijl de heldere zilveren flakkeringen van het zonlicht erachter aan elektrische overspringende vonken op een hoogspanningsnet deden denken. De branding rolde aan en trok zich weer terug met een monotonie als de heen en weer gaande, met elkaar verbonden stangen van een stoommachine. De zee was zelf een eeuwig werkende machine zonder enig ander doel dan de voortgang van haar eigen bestaan, door ontelbare dichters geromantiseerd en bezongen, maar niet in staat om menselijke passie, pijn en toekomstbeloften te kennen.

Hij vond dat hij moest leren de kille werking van de Schepping te aanvaarden, omdat het geen zin had tegen een gevoelloze machinerie te rebelleren. Een klok kon je ook niet verantwoordelijk stellen voor het te snel verstrijken van de tijd. Een weefgetouw droeg geen schuld voor de geweven stof die later werd gebruikt voor de kap van de beul. Hij hoopte met zichzelf tot vrede te kunnen komen wanneer hij de mechanische onverschilligheid van het universum en de zinloosheid van leven en dood kon accepteren. Een dergelijke aanvaarding zou weliswaar een schrale troost zijn en de doodsteek betekenen voor zijn gevoelsleven, maar hij wilde nu weleens een eind maken aan de pijn, slapen zonder nachtmerries en zich van zijn bekommernissen bevrijden. Twee vrouwen kwamen in zijn buurt. Ze bleven op zes meter afstand van hem staan en spreidden een wit badlaken uit op het zand. De een, een opvallend mooie jongedame, had rood haar en droeg een groene tanga met een te verwaarlozen topje, klein genoeg om een stripper te doen blozen. De ander, bijna zo aantrekkelijk als haar vriendin, had bruin haar.

Roodkopje met de groene tanga had een kortgeknipt kapsel in puntige lokjes. De brunette droeg het haar lang, ongetwijfeld om het elektronische communicatieapparaatje dat ze in het ene oor droeg beter te verbergen.

Voor vrouwen van in de twintig deden ze te giechelig en meisjesachtig, vrolijk genoeg om ook de aandacht te trekken als ze niet zo mooi waren geweest. Ze smeerden zich traag in met zonnebrandolie, elkaar om de beurt de in te vetten rug toekerend, waarbij ze elkaar met teder genoegen streelden als in de openingsscène van een softpornofilm en dus de aandacht trokken van alle heteroseksuele mannen om hen heen.

Hun strategie was duidelijk. Niemand zou vermoeden dat hij bespioneerd werd door een paar agentes die letterlijk en figuurlijk wel erg veel blootgaven. De bedoeling was dat ze zich even opvallend gedroegen als de twee mannen in de opzichtige vakantiehemden. Als Joe geen dertig dollar had betaald voor wat contraspionage en de geile opmerkingen van een hitsig jochie van veertien, zou hun strategie hebben gewerkt.

Door zijn aandacht te trekken met hun lange gebruinde benen, de diepe inkijk tussen hun borsten en hun strakke ronde kontjes, wilden ze Joe kennelijk tot een babbeltje verleiden. Als die opzet deel uitmaakte van hun opdracht, vergisten ze zich deerlijk. Hun charmes hadden geen enkele uitwerking op hem. In het afgelopen jaar hadden erotische afbeeldingen of gedachten hem wel even kunnen opwinden, maar vervolgens werden ze verdrongen door schrijnende herinneringen aan Michelle, aan haar prachtige lijf en aan haar gezonde enthousiasme voor erotische genoegens. Onvermijdelijk dacht hij dan eveneens aan de vreselijke val uit de sterrenhemel naar het weiland in Colorado, aan de rook en het vuur, en aan de dood. Wat hij aan verlangens op dat gebied had, verdween algauw in het bijtend zuur van zijn verlies. De twee dames leidden Joe in zoverre af dat hij zich grondig ergerde aan hun onbekwaamheid om hem te identificeren. Hij overwoog of hij ze op hun vergissing moest wijzen om het tweetal te laten ophoepelen. Maar na zijn gewelddadige actie in de wc’s lokte het vooruitzicht van een persoonlijke confrontatie hem niet aan. Hoewel zijn woede uit hem was weggevloeid, vertrouwde hij zijn zelfbeheersing niet meer. Vandaag op de kop af een jaar geleden. Herinneringen en grafstenen. Hij zou zich er wel doorheen slaan.

De branding dreunde, nam de resten schuim van zichzelf op, sloop terug en sloeg weer op het strand. In het geduldig kijken naar de eindeloze golfslag voelde Joe Carpenter zich geleidelijk kalmeren. Een halfuur later, na nog een biertje te hebben gedronken, was hij in staat om het kerkhof te bezoeken.

Hij schudde zand uit zijn handdoek, vouwde hem in de lengte op, maakte er een strakke rol van en greep de koelbox.

Zijdezacht als de zeewind, wulps als zonlicht, deden de slanke jonge vrouwen in hun tanga’s of ze geweldige pret hadden om de stomme grapjes van twee vrijers die hun door steroïden opgefokte spieren toonden, de meest recente in de reeks strand-Don Juans die een poging hadden ondernomen.

Joe kon de richting waarin hij keek met zijn zonnebril maskeren en zag dat de belangstelling van de twee schoonheden voor het mannenvlees nep was. De dames droegen geen van beiden een zonnebril en terwijl ze kletsen en lachten en hun bewonderaars aanmoedigden, keken ze stiekem naar Joe. Hij wandelde zonder om te kijken weg.

Met het zand klevend aan zijn schoenen probeerde hij de onverschilligheid van de oceaan in zijn hart mee te nemen. Toch vroeg hij zich verwonderd af welk politiekorps zulke verbazingwekkend mooie vrouwen in dienst had. Vroeger had hij via zijn werk wel een paar vrouwelijke politieagenten leren kennen die zo bloedmooi en sexy waren als filmsterren, maar roodkopje en haar vriendin overtroffen zelfs de maatstaven van Hollywood. Op de parkeerplaats verwachtte hij min of meer dat de twee mannen met de opzichtige hawaïhemden zijn Honda in het oog zouden houden. Als dat zo was, hadden ze hun surveillancepost goed verstopt.

Joe reed weg en sloeg rechts af naar de Pacific Coast Highway. Hij keek in zijn spiegel. Niemand volgde hem.

Misschien hadden ze hun vergissing inmiddels ingezien en waren ze nu driftig op zoek naar de juiste man.

Van Wilshire Boulevard naar de San Diego Freeway, landinwaarts ten noorden van de Ventura Freeway, reed Joe uit de verkwikkende zeewind de gloeiende hitte van de San Fernando Valley binnen. In de zonnegloed leken de buitenwijken zo heet en hard als gebakken aardewerk uit de oven.

De begraafplaats, een park van honderdtwintig hectare zacht glooiende heuvels, ondiepe dalen en brede gazons, was een dodenstad, een Los Angeles van overledenen, door sierlijk slingerende rijwegen met wandelpaden erlangs in grote vakken verdeeld. Hier lagen befaamde acteurs en gewone zakenlui, popmuzieksterren en gezinnen van verslaggevers, naast elkaar in de intieme democratie van de dood.

Joe passeerde twee kleine begrafenisplechtigheden die in volle gang waren; geparkeerde auto’s langs de stoepranden van de betegelde wandelpaden, rijen vouwstoelen op het gras, hopen grafaarde onder zachtgroene dekkleden. Aan beide graven zaten treurenden, ineengedoken en benauwd in hun zwarte kleding, bedrukt door de warmte, hun verdriet en het besef van hun eigen sterfelijkheid. Op de begraafplaats stonden hier en daar wel een paar fraai bewerkte tomben, en ook door lage muurtjes omgeven familiegraven, maar er was hier geen granieten woud van verticale monumenten en grafstenen. Sommige mensen hadden er de voorkeur aan gegeven om de stoffelijke resten van hun beminden in muurnissen van gezamenlijke mausoleums te plaatsen. Anderen verkozen de schoot der aarde, waar de graven door niet meer dan bronzen plaquettes in vlakke stenen platen gelijk aan het grondniveau waren gemarkeerd, alsof men de parkachtige omgeving niet wilde verstoren. Joe had Michelle en zijn dochtertjes te ruste gelegd op een zacht glooiende helling, overschaduwd door verspreide grove dennen en berglaurierbomen. Op minder hete dagen holden eekhoorntjes door het gras en tegen zonsondergang kwamen ook konijnen voor de dag. Joe was ervan overtuigd dat zijn beminde vrouw en kinderen aan deze natuurlijke omgeving de voorkeur gaven boven de ongenaakbare hardheid van een stenen mausoleum, waar op winderige avonden geen geruis van zwaaiende boomtakken weerklonk. Hij parkeerde een eind voorbij de tweede begrafenisdienst, zette de motor af en stapte uit. Om moed te verzamelen, bleef hij in de bijna veertig graden hitte even naast de Honda staan. Tijdens het beklimmen van de licht glooiende heuvel keek hij niet naar de graven. Als hij ze al van een afstand zag, zou de aanblik zo ontmoedigend zijn dat hij zou terugkeren. Zelfs na een jaar was ieder bezoek hem tot dusver heel zwaar gevallen, alsof hij niet gekomen was om hun graven te zien, maar hun verpletterde lijken in het mortuarium. Hij vroeg zich in gemoede af hoeveel lange jaren het nog zou duren voor de pijn verminderde en hij slofte met gebogen hoofd en neergeslagen ogen naar de top, waarbij hij zijn schouders in de hitte liet hangen als een oud trekpaard dat op weg naar de stal de bekende weg naar huis volgt. Daarom zag hij de vrouw bij de drie graven niet tot hij drie of vier meter van haar af was. Stomverbaasd bleef hij staan. Ze stond een eindje uit de zon in de schaduw van de dennen. Ze had haar rug half naar hem toegedraaid en maakte foto’s van de vlakke stenen met een polaroidcamera. ‘Wie bent u?’ vroeg hij.

Ze hoorde hem niet, misschien omdat hij te zacht had gesproken, of omdat ze te veel door het fotograferen in beslag werd genomen. Hij deed een stap naar haar toe. ‘Wat doet u hier?’

Geschrokken keerde ze zich naar hem om.

Ze was klein van stuk, nauwelijks een meter zestig, maar had een atletische gestalte. De sterke indruk die ze op hem maakte, was echter veel groter dan haar lichaamslengte of voorkomen zou kunnen verklaren. Het was of ze niet alleen een blauwe spijkerbroek en een gele katoenen blouse droeg, maar of ze bovendien een krachtig magnetisch veld om zich heen had waarmee ze de wereld aan haar wil onderwierp. Haar huid had de kleur van melkchocolade. Haar grote ogen, zo donker als het bezinksel van Turkse koffie en moeilijker te doorgronden dan de voortekens die in theeblaadjes kunnen worden gelezen, hadden een duidelijke amandelvorm, waardoor hij het sterke vermoeden kreeg dat er Aziatisch bloed door haar aderen stroomde. Ze droeg het haar niet in afrokrulletjes of in dreadlocks, maar in plukjes geknipt als veren; het was dik, van nature steil en zo glanzend zwart dat het bijna blauw leek. Ook dat leek hem Aziatisch. Haar botstructuur was volkomen Afrikaans: een glad en breed voorhoofd, hoge jukbeenderen, en over het algemeen fijn maar krachtig gevormd; trots maar mooi. Ze was een jaar of vijf ouder dan hij, begin veertig, maar met een zekere onschuld in haar wijze blik en een zweem kinderlijke kwetsbaarheid in haar toch zo krachtige gezicht, waardoor ze jonger leek dan hij. ‘Wie bent u en wat doet u hier?’ herhaalde hij. De vrouw opende haar mond alsof ze iets wilde zeggen, maar sprakeloos van verbazing was. Ze staarde hem aan als was hij een geestverschijning. Ze hief een hand naar zijn gezicht en raakte zijn wang aan. Joe deinsde niet terug.

Hij dacht eerst dat hij verbazing in haar ogen las. Door de uitzonderlijke tederheid van haar aanraking keek hij nog eens goed en nu zag hij dat er droefheid en medelijden in haar blik lagen. ‘Ik kan nu nog niet met u praten,’ zei ze met een zachte en muzikale stem.

‘Waarom maakt u foto’s? Waarom foto’s van hun graven?’ Ze omklemde haar camera met beide handen en zei: ‘Maar dat komt gauw. Ik kom terug als het zover is. Wanhoop niet. U zult het zien, evenals de anderen.’

De haast bovennatuurlijke sfeer die op dat moment om haar heen hing, overtuigde Joe er bijna van dat hij zich haar aanwezigheid inbeeldde, dat haar aanraking zo pijnlijk teder was omdat het niet echt kon zijn, de streling van een fluïdum. Maar de vrouw was veel te nadrukkelijk aanwezig om een geest of een waandenkbeeld door een zonnesteek te kunnen zijn. Klein maar dynamisch. Realistischer dan wat er ook was gebeurd. Realistischer dan de lucht, de bomen en de hete zomerzon, dan graniet en brons. Ze bezat zo’n dwingende aanwezigheid dat het leek of ze naar hem toe kwam ook al stond ze stil, dat ze boven hem uittorende ook al was ze dertig centimeter kleiner dan hij. In de schaduw van de sparren zag ze er helderder uit dan hij in het volle zonlicht. ‘Kunt u het aan?’ vroeg ze. Geheel van slag schudde Joe zijn hoofd. ‘Niet goed,’ fluisterde ze.

Joe keek langs haar heen, naar de granieten en bronzen markeringen van de graven. Hij hoorde zich als van heel ver weg zeggen: ‘Voor eeuwig verloren’, waarmee hij niet alleen zijn vrouw en dochtertjes maar ook zichzelf bedoelde.

Hij vestigde zijn aandacht weer op haar, maar ze staarde langs hem heen in de verte. Terwijl het geluid van een snel naderende auto klonk, kreeg ze zorgelijke rimpeltjes om haar ooghoeken en fronste ze haar voorhoofd.

Joe draaide zich om en keek naar wat haar verstoorde. Op de weg die hij was gekomen naderde een wit bestelbusje, een Ford, met een veel grotere snelheid dan hier was toegestaan. ‘De schoften,’ zei ze.

Joe keerde zich weer om naar de vrouw. Ze rende al van hem weg, schuin over de helling naar de top van de lage heuvel. ‘Hé, wacht even!’ riep hij. Ze bleef niet staan en keek ook niet om.

Hij wilde haar volgen, maar zijn conditie was niet zo goed als de hare. Ze leek getraind in hardlopen. Na een paar passen gaf hij het al op. Gehinderd door de drukkende warmte zou hij haar toch niet kunnen inhalen.

Het zonlicht fonkelde in de voorruit en spatte van de koplampen toen het witte busje langs hem heen schoot en parallel met de vrouw kwam die tussen de rijen graven door sprintte. Joe liep de heuvel af naar zijn auto, niet wetend wat hij moest doen. Misschien moest hij achter het busje aan. Wat gebeurde hier verdomme allemaal?

Vijftig of zestig meter voorbij de geparkeerde Honda remde het busje gierend, liet twee zwarte bandensporen op het plaveisel achter en kwam langs de stoeprand tot stilstand. De beide portieren van de cabine vlogen open en de twee mannen met de hawaïhemden sprongen naar buiten. Ze renden de vrouw achterna. Stomverbaasd bleef Joe staan. Hij was vanaf Santa Monica niet gevolgd, noch door het witte busje, noch door een andere auto. Daar was hij heel zeker van.

Toch moesten ze geweten hebben dat hij van plan was naar de begraafplaats te gaan. Uit het feit dat de mannen geen interesse meer voor hem toonden, maar de vrouw als jachthonden achternazaten, bleek dat ze hem op het strand niet hadden zitten beloeren omdat ze zo’n belangstelling voor hém hadden, maar omdat ze hadden verwacht dat de vrouw op zeker moment contact met Joe zou zoeken.

De vrouw was hun enige doelwit.

Verduiveld, ze hadden zijn flat waarschijnlijk ook bespied en hem van huis naar het strand gevolgd.

Misschien hadden ze hem al dagenlang beloerd. Wie weet al weken. Hij had al zo lang in een waas van wanhoop verkeerd, door het leven dolend zoals een slapende een droom ondergaat, dat hij de rondsluipende kerels aan de rand van zijn waarnemingsvermogen niet had opgemerkt.

Wie is zij, wie zijn die mannen, en waarom fotografeerde ze de graven?

Boven aan de heuvel, minstens honderd meter van hem af, vluchtte de vrouw onder de breed uitgespreide lage takken van de grove dennen die in groepen langs de rand van de graven stonden. Ze rende dwars door het beschaduwde gras, hier en daar met plekken zonlicht. De schaduwen camoufleerden haar donkere huid, maar ze verried zich door haar gele blouse.

Ze rende in de richting van een bepaald punt op de heuvel, alsof ze het terrein goed kende. Aangezien er op dit deel van de weg behalve de Honda en de witte bestelwagen geen andere auto’s stonden, was het aannemelijk dat ze het park van die kant te voet was binnengekomen.

De mannen uit het busje moesten haar een heel eind inhalen als ze haar te pakken wilden krijgen. De lange met het groene hemd scheen in een betere conditie te zijn dan zijn collega, en hij had aanzienlijk langere benen dan de vrouw, zodat hij op haar inliep. Niettemin gaf de kleinste man het niet op, ook al raakte hij steeds meer achterop. Fanatiek rende hij omhoog tegen de lange, door de zon geblakerde helling, struikelde over een platte grafsteen, daarna over een volgende, hervond zijn evenwicht en rende weer door als in een dierlijke bezetenheid, als in een koortsige greep door de wil om erbij te zijn wanneer de vrouw werd gegrepen. Achter de keurig onderhouden heuvels van de begraafplaats lagen andere heuvels in hun nog natuurlijke staat: bleke zanderige grond, bruin gras, doornappel, mesquite-struiken, manzanita, tumbleweed en her en der verspreide, knoestige dwergeiken. Dorre ravijnen voerden naar het onontgonnen gebied tussen het Griffith Observatorium en de dierentuin van Los Angeles, een door ratelslangen onveilig gemaakt stuk woestijnvegetatie midden in de uitgestrekte buitenwijken.

Als de vrouw in het struikgewas kon verdwijnen en er de weg kende, zou ze haar achtervolgers kunnen kwijtraken door van de ene kleine heuvel naar de volgende te zigzaggen. Joe liep naar de in de steek gelaten witte bestelbus. Misschien kon hij er iets door te weten komen.

Hij wilde dat de vrouw ontkwam, al wist hij niet goed of zijn sympathie aan haar kant lag.

Misschien was ze wel een misdadigster met een rij vreselijke moorden op haar geweten. Ze had er niet als een crimineel uitgezien en zich ook niet als zo iemand uitgedrukt. Maar dit was Los Angeles, waar keurig uitziende jongens hun ouders op beestachtige wijze doodschoten en de rechtbank vervolgens, als wezen, met tranen in hun ogen om medelijden en genade smeekten. Maar toch… de tederheid van haar vingertoppen op zijn wang, het verdriet in haar ogen en de vriendelijkheid van haar stem wezen erop dat ze een vrouw was die medelijden kon tonen, of ze wel of niet voor de politie op de loop was. Hij kon haar geen kwaad toewensen.

Een gruwelijk geluid, hard en vlak, knalde over de begraafplaats en liet een kort kloppende wond na in de warme stilte. Een tweede knal volgde.

De vrouw was nu bijna op de heuvel. Goed zichtbaar tussen de laatste twee stekelige dennen. Blauwe spijkerbroek. Gele blouse. Ze strekte haar benen bij iedere stap verder. Haar bruine armen pompten als drijfstangen langs haar zijden.

De kleinste van de twee mannen, die met het rood-oranje hemd, raakte steeds verder achterop bij zijn collega, maar hij bleef stug doorgaan om de vrouw goed in zijn beeld te krijgen. Hij stopte en hief zijn armen. Hij hield iets in beide handen. Een geweer. De ellendeling schóót op haar!

Politieagenten schoten ongewapende vluchtelingen niet in de rug. Niet als het fatsoenlijke kerels waren.

Joe wilde haar helpen. Hij wist alleen niet hoe. Als het rechercheurs waren, had hij het recht niet om hun achteraf verwijten te maken. En als ze niét van de politie waren en als hij ze kon inhalen, zouden ze hem waarschijnlijk neerschieten om te voorkomen dat hij tussenbeide kwam.
Krak.

De vrouw was op de heuvel. ‘Toe dan,’ moedigde Joe haar hees aan. ‘Toe dan!’ Hij had geen autotelefoon, dus kon hij de politie niet bellen. Vroeger, als verslaggever, had hij er wel een gehad, maar tegenwoordig belde hij zelden meer met iemand, ook niet thuis. De scherpe knal van een volgend schot doorboorde de loodzware hitte.

Als deze kerels niet van de politie waren, moesten ze wel totaal wanhopig zijn, of gek, of allebei, om in een openbaar park te gaan schieten, ook al was dit deel van de begraafplaats momenteel verlaten. De knallen van de schoten waren ver in de omgeving hoorbaar en zouden de aandacht trekken van het onderhoudspersoneel dat het imposante ijzeren toegangshek naar het park maar hoefde te sluiten om te voorkomen dat de schutters ontkwamen. De vrouw, die kennelijk niet getroffen was, verdween over de heuvel naar het veld met het struikgewas erachter. De twee mannen in hun hawaïhemden bleven haar narennen.

4

Joe Carpenter rende naar de witte bestelwagen. Zijn hart bonkte zo hevig dat hij bij iedere zware polsslag een rood waas voor zijn ogen kreeg.

De Ford was niet bestemd voor recreatie. De ramen achter de cabine waren geblindeerd, zoals bij busjes die worden gebruikt door bedrijven voor het bezorgen van bestellingen. Aan beide kanten ontbrak echter een naam of handelsmerk van een firma. De motor liep. Beide portieren van de cabine stonden open. Hij rende naar het linkerportier, gleed bijna uit op een vochtig stuk gras rond een lekkende sproeier en boog zich naar binnen in de hoop dat er een autotelefoon in het dashboard zat. Maar als het busje er al een had, kon Joe hem niet meteen vinden. In het handschoenenvak, misschien? Hij rukte de klep open. Een man in de laadruimte, achter de zitbank van de cabine, zag Joe aan voor een van de hawaïhemd-mannen en vroeg: ‘Hebben jullie Rose?’
Verduiveld!

In het handschoenenvak lagen een paar rolletjes snoep – die op de grond vielen – en een vensterenvelop van de afdeling Motorvoertuigen van het ministerie van verkeer.

Volgens de Californische wet moesten in ieder motorvoertuig een geldig registratie- en verzekeringsbewijs aanwezig zijn. ‘Hé! Wie ben jij, verdomme?’ riep de man achterin. Joe greep de envelop en keerde de wagen de rug toe. Het had geen zin om ervandoor te gaan. De man zou weleens even vlot mensen in hun rug kunnen schieten als de twee anderen. Met veel gerammel en geknars van scharnieren gooide de man het portier aan de achterkant van het busje open. Joe liep regelrecht op het geluid af. Een type met een voorhamerhoofd, Popeye-onderarmen en een nek die zo dik was dat je er een kleine auto op zou kunnen dragen, liep om de auto heen. Joe maakte gebruik van het moment van verbazing van de man en stootte zijn knie in onberedeneerde agressie keihard in diens kruis.

Kokhalzend, snakkend naar lucht, boog de man zich voorover. Joe gaf een ram met zijn voorhoofd in het gezicht van de ander die buiten westen op de grond viel en rochelend door zijn open mond ademde, omdat er bloed uit zijn gebroken neus stroomde. Hoewel Joe als jongen een vechtersbaasje en soms een behoorlijke herrieschopper was geweest, had hij sinds zijn huwelijksdag nooit meer een vuist tegen iemand geheven. Vandaag wel. Tot zijn eigen verbazing was hij zich in twee uur tijd tweemaal aan geweld te buiten gegaan.

Wat zijn verbazing nog vergrootte was dat hij beroerd werd van zijn eigen primitieve woede. Nooit eerder had hij zo’n furieuze toorn gevoeld, ook niet in zijn moeilijke jeugd, maar toch stond hij het even hard de kop in te drukken als in de wc’s op het strand van Santa Monica. In het afgelopen jaar had het neerstorten van Vlucht 353 hem met een verschrikkelijke neerslachtigheid en verdriet vervuld, maar nu zag hij in dat die gevoelens als olie op een veel duisterder emotie hadden gelegen, een emotie die hij niet eerder had willen erkennen. Hij barstte bijna van woede. Als het universum een koud mechanisme was en het leven een reis van de ene zwarte leegte naar de andere, kon hij daar niet kwaad om worden, want dat had even weinig zin als om hulp schreeuwen in een vacuüm waar geluid zich niet voortplant, of om te proberen onder water diep adem te halen. Maar nu hij enkele aanleidingen had gevonden om zijn woede op mensen af te reageren, had hij de kans met een verontrustend enthousiasme aangegrepen. Hij wreef zich over zijn hoofd, waar het zeer deed van de ram die hij de man in zijn gezicht had gegeven, en keek neer op de bewusteloze figuur met de bloedneus. Joe onderging een bevredigend gevoel dat hij niet wenste. Een wilde vreugde golfde door hem heen die hem tegelijk ook afstootte.

De op de grond liggende man droeg een T-shirt dat reclame maakte voor het videospel ‘Quake’, een ruime zwarte broek en rode gymschoenen. Zo te zien was hij achter in de twintig, minstens tien jaar jonger dan zijn twee collega’s. Zijn handen waren groot genoeg om er meloenen mee te jongleren en tussen de onderste kootjes van zijn vingers, met inbegrip van de duimen, stond het woord ANABOLIC gespeld, zoals in anabole steroïden. Geweld was deze man niet vreemd.

Hoewel zijn preventieve aanval als zelfverdediging te rechtvaardigen was, voelde Joe zich toch onbehaaglijk door het brute genoegen dat hij aan zijn snelle actie had ontleend. De man zag er niet bepaald uit als een dienaar der wet. Maar ongeacht zijn uiterlijk kon hij toch als rechercheur voor de politie werken en in dat geval zou het neerslaan van zo’n man weleens ernstige gevolgen kunnen hebben.

Tot Joe’s verbazing matigde zelfs het vooruitzicht van gevangenisstraf niet de onterechte tevredenheid over de bruutheid waarmee hij tegen de man was opgetreden. Hij voelde zich een beetje beroerd en een beetje gek, maar toch veel meer in leven dan hij zich het afgelopen jaar had gevoeld.

Opgetogen maar toch ook beangstigd door het morele verval waartoe zijn overweldigende woede hem zou kunnen leiden, keek hij naar links en naar rechts op de weg door de begraafplaats. Hij zag geen andere auto’s en knielde naast zijn slachtoffer. Er piepte vochtige adem uit de strot van de man en hij slaakte een zachte, kinderlijke zucht. Zijn oogleden trilden maar hij kwam bij het doorzoeken van zijn zakken niet tot bewustzijn. Joe vond niet meer dan wat kleingeld, een nagelschaartje, huissleutels aan een ring en een portefeuille met de gebruikelijke legitimaties en creditcards. De man heette Wallace Morton Bliek. Hij had geen papieren of insignes bij zich die aantoonden dat hij in politiedienst was. Joe behield alleen het rijbewijs en stak de portefeuille weer in de zak waar hij hem had uitgehaald. De twee schutters waren nog niet terug uit het woeste struikgewas op het veld achter de begraafplaats. Ruim een minuut geleden waren ze achter de vrouw aan over de heuvel gerend; ook als ze aan de mannen had weten te ontkomen, zouden haar achtervolgers het niet gauw opgeven en al na een korte speurtocht terugkeren. Verbaasd over zijn eigen lef sleepte Joe de neergeslagen man Wallace Bliek weg van het achtereind van het witte busje naar de zijkant, waar mensen op de weg hem niet zo gauw zouden zien. Joe rolde de man op zijn zij, om te voorkomen dat hij zou stikken in het bloed dat uit zijn neusholten tot achter in zijn keel kon lopen. Hij liep naar het openstaande achterportier en stapte in. Het zachte gebrom van de lopende motor deed de vloer trillen. Aan beide zijden van de kleine ruimte stond het vol elektronische communicatieapparatuur, voornamelijk om af te luisteren en op te sporen. Twee stevige, aan de vloer geklonken stoelen konden een slag worden gedraaid om de opgestelde apparatuur aan beide zijden te kunnen bedienen.

Joe wrong zich langs de eerste stoel en ging voor een geactiveerde computer in de tweede stoel zitten. Het busje had airconditioning, maar de zitting was nog warm omdat Bliek nog maar pas uit de stoel was opgestaan.

Het computerscherm toonde een plattegrond. De straatnamen waren gekozen om gevoelens van vrede en rust op te roepen. Joe herkende ze als de namen van de auto- en voetgangerswegen door het park van de begraafplaats.

Een knipperlichtje op de plattegrond trok zijn aandacht. Het lichtje was groen en stond stil. Het gaf ongeveer het punt aan waar het busje geparkeerd stond.

Een tweede knipperlichtje, rood maar eveneens stationair, bevond zich op dezelfde weg, maar een eindje achter het busje. Joe begreep dat het lichtje de plaats van zijn Honda aangaf. Het traceersysteem maakte ongetwijfeld gebruik van een cd-rom met gedetailleerde plattegronden van Los Angeles County en omgeving, misschien wel van de hele staat Californië of van het hele land. Eén enkele compact disc had voldoende capaciteit om nauwkeurige kaarten van alle aan elkaar grenzende staten en Canada te kunnen bevatten.

Iemand had een sterk zendertje aan zijn Honda gehangen. Zo’n zendertje zond een microgolfsignaal uit dat over een aanzienlijke afstand kon worden gevolgd. De computer maakte gebruik van spionage-satellietverbindingen die een driehoeksmeting van het signaal uitvoerden en de Honda als rode stip op relatieve afstand van het busje aangaven, zodat ze hem zonder visueel contact konden opsporen.

Van Santa Monica door de lange San Fernando Valley had Joe geen enkel verdacht voertuig in zijn spiegel gezien. De mannen in het busje konden hem op de computer volgen en naar hem toe rijden, al waren ze straten of kilometers achter hem zonder dat hij het busje zag.

Als verslaggever was hij eens meegereden op een mobiele surveillance met een groepje agenten van de FBI, vrolijke cowboys van het ‘Bureau of Alcohol, Tobacco and Firearms’, die een dergelijk hoewel minder geavanceerd systeem hadden gebruikt. Het drong scherp tot Joe door dat de neergeslagen Bliek of een van de twee andere mannen hem zou kunnen overmeesteren als hij hier te lang bleef zitten. Hij keerde zich met stoel en al om en bekeek het achterste gedeelte van het busje nauwkeurig, in de hoop een aanwijzing te kunnen vinden welke overheidsinstantie deze actie uitvoerde. Het waren keurige jongens. Hij kon niets bespeuren dat op zo’n instantie wees.

Naast de computer, waaraan Bliek had gezeten, lagen twee tijdschriften; nummers van Wired, een met weer een hoofdartikel over de visionaire onovertroffenheid van Bill Gates en een met een artikel over voormalige ‘Special Forces’-officieren die hun horizontale carrière bij het leger wilden verruilen voor betaalde dienst als huursoldaten. Dit nummer lag open bij een artikel over aan de koppelriem gedragen messen die scherp genoeg waren om een tegenstander compleet van diens ingewanden te ontdoen, of dwars door bot heen te snijden. Kennelijk was dit Blicks lectuur wanneer hij tijdens een spionageactie even niets te doen had, zoals wachten tot Joe genoeg had gekregen van het staren naar de oceaan op het strand van Santa Monica.

De heer Wallace Bliek, met zijn ANABOLIC-tatoeage, was een technofreak met een scherp randje.

Toen Joe uit het busje stapte, kreunde Bliek zonder dat hij al bij bewustzijn was. Hij schopte verwoed met zijn benen, alsof hij een hond was die van het narennen van konijnen droomt, en met zijn hippe rode sportschoenen trapte hij zoden uit het gras. De hawaïhemd-mannen waren nog niet teruggekeerd uit de woestijnbegroeiing achter de heuvel.

Joe had geen geweerschoten meer gehoord, hoewel het veld de geluiden had kunnen smoren.

Hij haastte zich naar zijn auto. De greep van het portier blonk in de gloeiende kus van de zon en hij siste van pijn toen zijn hand ermee in aanraking kwam.

Het interieur van de Honda was zo heet dat het leek of de auto op het punt van spontane ontbranding stond. Hij draaide het portierraampje open.

Bij het starten keek hij in zijn spiegel en zag in de verte een kleine open vrachtwagen met houten zijkanten aankomen. Het was waarschijnlijk iemand van de onderhoudsdienst die op het geluid van de schoten afkwam, maar het kon ook zijn dat het om de gewone onderhoudsroutine ging.

Joe kon de weg vervolgen tot het eind van het park en dan in een grote bocht naar de ingang terugrijden, maar hij had haast en wilde liever regelrecht de weg nemen die hij was gekomen. Overmand door het gevoel dat hij zijn geluk toch al te veel had beproefd, kwam het hem voor dat hij een tijdbom hoorde tikken. Hij reed weg en probeerde de Honda in één keer op de weg te keren, maar dat lukte niet.

Hij schakelde in de achteruit en gaf zoveel gas dat de banden op het gloeiend hete wegdek gierden. De Honda schoot een eind terug. Hij remde en schakelde naar de eerste versnelling.
Tik, tik, tik.

Zijn instinct bedroog hem niet. Nauwelijks was hij bij de hem tegemoet komende wagen van de onderhoudsdienst of het linkergedeelte van het achterraampje, vlak bij zijn hoofd, barstte uit een en er vlogen glassplinters over de achterbank. Hoewel hij het schot niet had gehoord, wist hij wat er gebeurde. Hij keek naar links en zag de man met het rode hawaïhemd halverwege de helling in de schuttershouding. De man, zo bleek als een geest, leek gekleed voor het carnaval.

Iemand slaakte hese kreten en onduidelijke vloeken. Bliek. Op handen en voeten kroop Bliek weg van het busje, schudde met zijn heipaalkop als een aangeslagen pitbull die in een hondengevecht gewond is geraakt, en spoog bloederig schuim uit. Een tweede kogel sloeg met een harde bonk in de carrosserie van de Honda, gevolgd door een kort en scherp geluid als van een brekende snaar.

Hete murmelende wind joeg door het open portierraampje en de kapotte achterruit toen Joe de Honda buiten schotbereik bracht. Hij scheurde zo snel langs de wagen van de onderhoudsdienst dat de man erin naar rechts uitweek, hoewel er geen enkel gevaar voor een botsing was.

Joe ging ervandoor, langs een begrafenisdienst waar zwart geklede rouwenden als verloren geesten langzaam van het open graf wegliepen, langs de volgende ceremonie waar de treurenden ineengedoken op stoelen zaten alsof ze van plan waren voor eeuwig bij hun geliefde dode te blijven, en langs een Aziatische familie die een schaal met fruit en gebak op een vers graf plaatste. Hij passeerde een uitzonderlijk wit kerkgebouw; een torenspits op een koepel in Palladio-stijl die op zuilen boven op een klokkentoren stond. In het zonlicht op het hoogste punt van de dag wierp de kerk een korte schaduw. Vervolgens reed hij langs een mortuarium, gebouwd in de ‘koloniale’ stijl van Louisiana, fonkel-wit als albast in de droge Californische hitte, snakkend naar de bayous van de Mississippi. Hij reed roekeloos, in de vaste veronderstelling dat hij genadeloos werd achtervolgd. Dat gebeurde niet. Ook was hij ervan overtuigd dat hij plotseling door een zwerm politieauto’s zou worden klem gereden, maar hij zag er niet één toen hij met grote snelheid het openstaande hek van de begraafplaats uit reed.

Hij schoot het viaduct van de Ventura Freeway onderdoor en vluchtte de buitenwijken in, de stratenwirwar van San Fernando Valley.

Bij een stoplicht keek hij, nog nabevend van de spanning, naar een passerende stoet oldtimers op het kruispunt, bestuurd door leden van een klassieke-autoclub tijdens een zaterdags uitje. Joe zag een in perfecte staat verkerende Buick Roadmaster, model 1941; een Ford Sportsman woodie, model 1947, met honingkleurig paneelwerk en gespoten in een donkere kersenkleur, gevolgd door een in art-decostijl uitgevoerde Ford roadster, model 1932, met brede spatlappen en verchroomde sierstrippen. Stuk voor stuk vormden al die oldtimers een hommage aan de auto als kunstwerk; met gegolfde en strakke lijnen, al dan niet als cabriolet, sommige op verlaagde assen, andere klassiekers met modieus grillewerk, omgebouwde motorkappen, versierde koplampen, verhoogde of naar buiten geronde spatborden en met de hand vervaardigde spatlappen. Een en al opgeschilderde, gestreepte en opgepoetste passie op wielen.

Terwijl Joe naar de stoet oldtimers jat te kijken, onderging hij opeens een eigenaardig gevoel in zijn borst. Eerst was het ontspannend, toen rekkend, zowel pijnlijk als opwindend. Bij het volgende kruispunt passeerde hij een plantsoen waar een jong gezin – drie vrolijke kinderen – ondanks de hitte een frisbee gooide naar een uitgelaten golden retriever. Met bonkend hart remde Joe af. Bijna wilde hij stoppen om ernaar te kijken.

Op een hoek stonden twee aanvallige schoolmeisjes, een tweeling zo te zien, ieder in een hagelwit shortje en blouse, hand in hand te wachten om te kunnen oversteken, zo fris als bronwater in de hete zon. Kinderen als in een luchtspiegeling. Onaards in deze betonnen en door smog vervuilde omgeving. Zo helder en onberispelijk en stralend als engelen.

Achter de tweeling zag hij een uitbundige pracht aan Zauschneria tegen de gevel van een flatgebouw in Spaanse stijl, een en al schitterende trossen trompetvormige scharlakenrode bloemen. Michelle was een groot liefhebster van Zauschneria geweest en ze had ze in de achtertuin van hun huis in Studio City gekweekt. Er was een verandering in de dag gekomen. Een niet te definiëren maar onmiskenbare verandering.

Nee. Nee, niet in de dag, niet in de stad. Joe zelf was veranderd en veranderde nog steeds. Hij voelde de verandering door hem heen gaan, even onweerstaanbaar als de golfslag van de branding. Zijn verdriet was nog even groot als in de verschrikkelijke eenzaamheid van de nacht, zijn wanhoop nog even diep als voorheen, maar hoewel hij de dag in melancholie verzonken was begonnen, verlangend naar de dood, wilde hij nu even wanhopig leven. Hij móést blijven leven.

De motor achter deze verandering was niet zijn dichte toenadering tot de dood. Dat hij bijna was doodgeschoten had hem de ogen niet geopend voor de wonderen en de schoonheid van het leven. Zo eenvoudig lag het niet.

Woede was de drijfveer achter zijn verandering. Hij was verbitterd woedend, niet zozeer om wat hij had verloren, maar omdat Michelle niet naast hem had gezeten om de stoet oldtimers te kunnen zien, of de massa vuurrode Zauschneria, of daarginds, die kleurige wirwar van paarse en rode bougainville die over de dakrand van een bungalow hing. Hij was razend, intens kwaad dat Chrissie en Nina nooit meer voor hun eigen hondje een frisbee konden gooien, nooit volwassen zouden worden om de wereld met hun schoonheid te sieren, nooit konden genieten van het bereiken van doelstellingen in de loopbaan die ze gekozen zouden hebben, of de vreugden van een goed huwelijk konden smaken, of de liefde van eigen kinderen konden beleven. Die woede had Joe veranderd, knaagde aan hem, beet hem hard genoeg om hem wakker te schudden uit de langdurige trance van zelfmedelijden en wanhoop waarin hij had verkeerd.

Kunt u het aan? had de fotograferende vrouw bij de graven gevraagd.

Ik kan nu nog niet met u praten, had ze gezegd. Dat komt gauw. Ik kom terug als het zover is, had ze beloofd, alsof ze iets wilde openbaren, een waarheid wilde onthullen. De mannen met de hawaïhemden. De zwaargebouwde computergek met zijn Quake-shirtje. De roodharige en de brunette met hun tanga’s. Hele teams spionnen hielden Joe onder surveillance, kennelijk met het doel het moment af te wachten waarop de vrouw contact met hem opnam. Een gesloten busje stampvol door satellieten geleide opsporingsapparatuur, richtmicrofoons, computers, camera’s die ook in het donker konden worden gebruikt. Schutters die bereid waren hem in koelen bloede te doden, omdat…
Waarom?

Omdat ze dachten dat de donkere vrouw bij de graven hem iets had verteld wat hij niet mocht weten? Omdat zelfs het feit dat hij zich van haar bestaan bewust was hem tot een gevaarlijke tegenstander bestempelde? Omdat ze dachten dat hij in hun busje genoeg over hun identiteit en bedoelingen te weten was gekomen? Natuurlijk wist hij zo goed als niets van hen af. Hij wist niet wie ze waren en evenmin wat ze van de vrouw wilden. En toch kon hij maar tot één conclusie komen: Wat hij meende te weten omtrent de dood van zijn vrouw en dochtertjes was onjuist of onvolledig.

Er deugde iets niet aan het verhaal over Vlucht 353 van ‘Nationwide Air’.

Ook zonder journalistiek gevoel zou hij tot dit beklemmende inzicht zijn gekomen. Instinctief had hij het al geweten zodra hij de vrouw bij de graven had gezien. Toen hij haar foto’s zag maken van de grafstenen, haar in die meelevende ogen had gekeken, het medelijden in haar zachte stem had gehoord – Ik kan nu nog niet met u praten – had zijn gezond verstand hem al verteld dat er iets heel erg mis was.

Terwijl hij door de rustige voorstad Burbank reed, kookte hij van het besef van iets onrechtsvaardigs, van verraad. Nog afgezien van de louter mechanische wreedheid van de wereld, was er ook nog die weerzinwekkende onrechtvaardigheid. Misleiding. Bedrog. Leugens. Samenzwering.

Hij had al ingezien dat het geen zin had om kwaad op de werking van het universum te zijn, dat alleen gelatenheid en onverschilligheid hem verlichting van zijn diepe verdriet konden bieden. En daar had hij gelijk in gehad. Woedend zijn op een of andere denkbeeldige buitenaardse besturing van de wereld was verspilde moeite, even zinloos als het gooien van stenen om het licht van een ster te doven.

Maar mensen vormden een waardig doelwit van zijn woede. Mensen die de waarheid omtrent de juiste toedracht van de ramp met Vlucht 353 verborgen hielden, of verdraaiden. Michelle, Chrissie en Nina konden nooit meer bij Joe terugkeren. Met zijn leven kwam het nooit meer goed. De wonden in zijn hart zouden nooit genezen. Welke verborgen waarheid ook boven water moest worden gehaald, de kennis daarvan had hem geen enkele toekomst te bieden. Zijn leven was voorbij en niets kon daar ooit verandering in brengen, helemaal niets. Maar hij had wel het recht om precies te weten hoe en waarom Michelle, Chrissie en Nina waren gestorven. Hij voelde de heilige verplichting aan hen om erachter te komen wat er werkelijk met de tot de ondergang gedoemde 747 was gebeurd.

Zijn verbittering bood hem steun en zijn woede was een lange hefboom waarmee hij de wereld in beweging wilde zetten, de hele vervloekte wereld, om de waarheid aan het licht te brengen, ongeacht de schade die hij daarbij kon aanrichten en ongeacht wie hij bij dat onderzoek de dood kon injagen.

Hij parkeerde in een straat met bomen langs de stoepranden, zette de motor af en stapte uit. Hij zou misschien niet veel tijd meer hebben voor Bliek en de anderen hem hadden ingehaald.

De bladeren van de palmbomen hingen slap en geruisloos in de warmte neer. De windstille hitte leek een net zo effectief balsemend middel als boomhars waarin vliegen terechtkomen. Joe keek eerst onder de motorkap, maar daar zat het zendertje niet. Hij hurkte neer en voelde langs de onderkant van de voorbumper. Ook niet.

In de verte hoorde hij het geratel van een helikopter. Het geluid kwam snel naderbij.

Blindelings tastte hij de binnenkant af van het voorste spatbord aan de rechterkant en vervolgens langs de schokbreker. Zijn hand kwam alleen onder het vuil en de smeerolie te zitten. Er zat ook niets verborgen onder het spatbord aan de achterkant. De helikopter kwam uit noordelijke richting en vloog uitzonderlijk laag pal over hem heen, nog geen vijftien meter boven de huizen. De lange en sierlijke palmbladeren sidderden en zwiepten heen en weer in de neerwaartse luchtstroom.

Joe keek geschrokken omhoog. Zocht de bemanning hém? Maar zijn angst was onzinnig en niet terecht. Het toestel ronkte in rechte lijn over de huizen heen en hield niet in. Hij had geen letters of tekens van de politie gezien. De palmen huiverden, trilden en kwamen weer tot rust. Joe zocht verder en vond het zendertje vastgeklampt aan de demper onder de achterste bumper. Inclusief batterijtjes was het geheel niet groter dan een pakje sigaretten. De frequentie van het uitgezonden signaal lag boven het menselijk waarnemingsvermogen. Het ding zag er zo onschuldig uit.

Hij legde het apparaatje op de straatstenen om het met een bandenlichter aan gruzelementen te slaan. Op dat moment naderde een kleine vrachtauto van een tuinman met een geurige lading gesnoeide takken van sierstruiken en gemaaid gras in jutezakken. Joe gooide het nog werkende zendertje tussen de takkenbossen. Misschien verloren de rotzakken wat tijd en mankracht als ze de tuinman naar de composthoop volgden.

Hij stapte weer in, reed weg en zag de helikopter een paar kilometer in de richting van de begraafplaats rondjes vliegen. De heli bleef even stil in de lucht hangen en vloog weer rondjes. Zijn vrees was niet ongegrond geweest. De bemanning van de heli hing boven de begraafplaats of, wat aannemelijker was, boven het dorre veld met de woestijnbegroeiing bij het Griffith Observatorium, op zoek naar de gevluchte vrouw. Hun opsporingsmiddelen waren indrukwekkend.

TWEE – ZOEKGEDRAG

5

De Los Angeles Times boekte meer advertenties dan welk ander krantenconcern in de Verenigde Staten ook. Dat leverde de directie een fortuin op, zelfs nu het de meeste gedrukte media niet meer zo voor de wind ging. De burelen bevonden zich in het centrum van de stad, in een torenflat die het eigendom was van het uitgeversconcern en een halve straatlengte besloeg. Strikt genomen bevond de Los Angeles Post zich niet eens in Los Angeles. De redactie huisde in een verouderd pand van vier verdiepingen in Sun Valley, bij het vliegveld van Burbank, wel binnen het conglomeraat maar niet binnen de stadsgrenzen. In plaats van een ondergrondse garage op verschillende niveaus, had de Post niet meer te bieden dan een open parkeerterrein, omgeven door een metalen hek met rollen prikkeldraad erop. Geen geüniformeerde bediende met een naamplaatje en een verwelkomende glimlach, maar een wat suffig jongmens van een jaar of negentien dat het open hek zat te bewaken op een klapstoeltje onder een vuile caféparasol met CINZANO erop. Hij luisterde naar rap op de radio. Met zijn geschoren hoofd, een gouden ring door zijn linker neusvleugel en zwart geverfde nagels, gekleed in een slobberige zwarte spijkerbroek met een zorgvuldig aangebrachte winkelhaak op de knie en een ruim zwart T-shirt met FEAR NADA in rood dwars over zijn borst, zag hij eruit of hij de onderdelen van de binnenrijdende auto’s op waarde taxeerde om te kijken welke het meest zouden opbrengen als hij ze jatte en naar een heler bracht. Maar zijn ware taak bestond eruit om te kijken of er een stickertje op de voorruit zat dat aangaf of de inzittende tot de betaalde medewerkers van de krant behoorde. Zo niet, dan werden bezoekers naar parkeerruimte op straat verwezen.

De stikkers werden om de twee jaar vernieuwd en die van Joe was nog geldig. Twee maanden na de ramp met Vlucht 353 had hij zijn ontslag ingediend, maar zijn hoofdredacteur Caesar Santos had de aanvraag niet geaccepteerd en Joe op onbezoldigd verlof laten plaatsen, met de garantie dat hij weer aan de slag zou kunnen als hij er weer aan toe was.

Joe was er nog niet aan toe. Hij zou er nooit meer aan toe zijn.

Maar nu had hij de computers en de verbindingsdiensten van de krant nodig.

Aan de receptie was niet veel geld besteed: saai beige geverfd, stalen stoelen met zittingen van blauw vinyl, een leestafel met stalen poten en een formicablad van imitatiegraniet en twee nummers van de die ochtend verschenen Post.

Aan de muren hingen eenvoudig ingelijste zwart-witfoto’s van Bill Hannett, de legendarische persfotograaf van de krant die verschillende prijzen had gewonnen. Foto’s van opstanden, een brandende stad, grijnzende plunderaars die door straten renden. Door een aardbeving opengereten wegen, gebouwen in puin. Een jonge Zuid-Amerikaanse vrouw die van de bovenste verdieping van een brandend gebouw haar dood tegemoet sprong. Een groot huis onder een sombere lucht, de voorzijde naar de oceaan toe, op het punt van instorten op de rand van een door regenval ondermijnde, verzakkende heuvel. Over het algemeen bouwde geen enkel mediaconcern, elektronisch of gedrukt, zijn reputatie of inkomsten op goed nieuws.

Dewey Beemis zat achter de balie, in de combinatie receptionist en bewaker. Hij was al meer dan twintig jaar bij de Post, al vanaf de dag dat een waanzinnig van eigenwaan vervulde miljardair het bedrijf had opgericht met de naïeve en bij voorbaat mislukte bedoeling om de politiek verwante Times van zijn verheven machts- en prestigepositie te duwen. Oorspronkelijk was het bedrijf ingekwartierd in een nieuw pand in Century City, waar de superdesigner Steven Chase de openbare ruimten had ingericht. In die tijd was Dewey nog maar één van een aantal bewakers geweest en nog geen receptionist. Maar zelfs een miljardair met grootheidswaanzin, ervan uitgaand dat hij zijn trots niet wil laten verschrompelen, krijgt er op den duur genoeg van om almaar geld weg te gooien. Derhalve werden de luxueuze burelen ingeruild voor de veel nederiger behuizing in de Valley. Er vielen ontslagen, maar Dewey had het overleefd omdat hij de enige als een stier gebouwde bewaker met vierkante schouders was die tachtig woorden per minuut kon typen en op een grote vaardigheid in de omgang met computers kon bogen.

In de loop der jaren krabbelde de Post uit de rode cijfers. De briljante en visionaire designer Chase ontwierp nog tal van opmerkelijke interieurs die geroemd werden in Architectural Digest en andere prachtbladen, maar overleed toch ondanks zijn grote talenten, evenals de miljardair ondanks zijn geld voor eeuwig de ogen sloot en zoals ook Dewey Beemis op zekere dag zou doen ondanks zijn prijzenswaardige veelzijdigheid en zijn aanstekelijke glimlach. ‘Joe!’ zei Dewey grijnzend. Hij stond op uit zijn stoel, een beerachtige gestalte die een grote hand over de balie uitstak. Joe drukte hem de hand. ‘Hoe gaat ’t, Dewey?’

‘Carver en Martin zijn in juni summa cum laude geslaagd voor het toelatingsexamen van de UCLA! De een gaat rechten studeren en de ander medicijnen.’ Dewey was trots als een aap, alsof het nieuws nog maar een paar uur oud was en de volgende dag op de voorpagina van de Post zou komen. In tegenstelling tot zijn voormalige werkgever de miljardair, was Dewey niet trots op zijn prestaties, maar op die van zijn kinderen. ‘Mijn Julie heeft haar tweede jaar Yale op een beurs met gemiddeld een acht gedaan en in de herfst wordt ze hoofdredactrice van het literaire studentenblad. Ze wil romans gaan schrijven, net als Annie Proulx die ze steeds weer leest…’

Abrupt herinnerd aan de vliegtuigramp, als een wolkendek dat voor de volle maan schuift, zweeg Dewey, beschaamd dat hij over zijn zoons en dochter stond op te scheppen tegen iemand die zijn kinderen had verloren.

‘Hoe gaat het met je vrouw Lena?’ vroeg Joe. ‘Alles goed, ja. Het gaat wel oké.’ Dewey glimlachte en knikte om zijn onbehaaglijke gevoel te verbergen. Als gewoonlijk was hij weer een en al geestdrift over zijn gezin.

Joe had een hekel aan die gegeneerdheid van zijn vrienden en kennissen, aan hun medelijden. Zelfs na een jaar was dat gevoel er nog steeds. Om die reden ging hij iedereen die hij vroeger had gekend nog altijd uit de weg. Het medeleven in hun ogen was echt, maar hoewel Joe wist dat hij daarin niet helemaal fair was, kwam het hem ook voor dat ze een meewarig oordeel over hem velden, dat hij niet in staat was zichzelf weer uit de put te halen. ‘Ik wil graag even naar boven, Dewey. Een beetje rommelen, wat in het archief snuffelen, als dat mag.’ Deweys gezicht verhelderde. ‘Kom je weer terug?’

‘Misschien,’ loog Joe. ‘Weer op de redactie?’

‘Ik denk het wel.’

‘Dat zal meneer Santos prettig vinden.’

‘Is hij er vandaag?’

‘Nee. Met vakantie gegaan. Vissen in Vancouver.’ Blij dat hij niet tegen Caesar Santos hoefde te liegen over zijn ware redenen, zei Joe: ‘Het is iets wat mijn belangstelling heeft gewekt. Een nogal merkwaardig stukje human interest, niet mijn vaste prik. Ik vond dat ik maar eens wat naspeuringen moest verrichten.’

‘Meneer Santos zou graag willen dat je je hier kind aan huis voelt. Ga maar naar boven.’

‘Bedankt, Dewey.’

Joe kwam via een draaideur in een lange gang met versleten en bevlekte vloerbedekking, plekken in de oude verf en een verkleurde betegelde zoldering. Na de pracht en praal van het vette der aarde vaarwel te hebben gezegd die de Post in Century City jarenlang had gekenmerkt, was het voornaamste imago van de krant guerrilla-journalistiek geworden, weinig rendabel maar rechtschapen. Hij sloeg links af naar de liften. Beide liftdeuren waren bekrast en gedeukt.

Op de begane grond – grotendeels bestemd voor archieven, administratiekantoren, advertentieafdeling en postkamer – heerste een zaterdagse rust. Joe voelde zich een insluiper in al die stilte. Mocht hij een medewerker van de krant tegenkomen, dan zou het hem niet verbazen als hij prompt zou worden ontmaskerd als iemand met valse voorwendsels.

Terwijl hij bij de liftdeuren stond te wachten, kwam Dewey tot zijn verbazing uit de receptie met een gesloten witte envelop aandraven. ‘Dit vergat ik bijna. Een paar dagen geleden was hier een dame en die zei dat ze iets voor je had. Gegevens voor een verhaal dat als geknipt voor je was.’

‘Verhaal? Wat voor een verhaal?’

‘Zei ze niet. Alleen dat je dit wel zou begrijpen.’ Joe nam de envelop aan. De liftdeur gleed open. Dewey zei: ‘Ik vertelde haar dat je hier al tien maanden niet meer werkte, en toen wilde ze je telefoonnummer hebben. Ik zei natuurlijk dat ik dat niet kon geven. Ook je adres niet.’ Joe stapte de lift in. ‘Bedankt, Dewey.’

‘Ik zei tegen haar dat ik je de envelop zou toesturen, of dat ik je erover zou bellen. Toen kwam ik tot de ontdekking dat je verhuisd was en een geheim nummer had genomen. Dat nummer hadden we niet.’

‘Het kan niet belangrijk zijn,’ zei Joe, met een tik op de envelop. Per slot van rekening was hij niet echt van plan terug te keren. Dewey hield de dichtschuivende liftdeur tegen. Hij zei: ‘Het lag niet aan personeelszaken dat we je nummer nog niet hadden, Joe. Niemand hier, geen van je vrienden, wist je te bereiken.’

‘Dat weet ik, ja.’

Dewey aarzelde even. Toen zei hij: ‘Je hebt behoorlijk diep in de put ingezeten, hè?’

‘Behoorlijk, ja,’ bevestigde Joe. ‘Maar ik ben bezig eruit te klimmen.’

‘Je vrienden kunnen de ladder vasthouden. Maakt het makkelijker voor je.’

Joe knikte aangedaan. ‘Vergeet het niet,’ zei Dewey. ‘Bedankt.’

Dewey stapte achteruit en de liftdeur gleed dicht. Joe was de enige die naar boven ging.

De tweede verdieping werd grotendeels in beslag genomen door de redactieburelen. De oppervlakte was onderverdeeld in een doolhof van nogal claustrofobische, in elkaar overgaande kantoorkubussen, zodat de gehele redactie niet in één keer kon worden overzien. Iedere werkkubus had een computer, een telefoon, een ergonomische stoel en andere essentiële werkmiddelen. Het leek hier veel op de aanzienlijk grotere redactie van de Times. De enige verschillen waren dat het meubilair en de verstelbare muren van de Times nieuwer en deftiger waren dan die van de Post; bovendien werd de atmosfeer daar ongetwijfeld gezuiverd van de asbest en de formaldehyde die de lucht hier zo’n bijzonder pikante geur verleenden. Zelfs op een zaterdagmiddag was het bij de Times per vierkante meter drukker dan bij de Post op dat moment het geval was.

In de loop van zijn dienstverband had Joe tweemaal een aanbieding gehad om voor de Times te komen werken, maar beide keren had hij nee gezegd. Hoewel de ‘Gray Lady’, zoals de concurrentie in bepaalde kringen werd genoemd, een enorm grote krant was, was dat concern ook de spreekbuis van de conservatieve grote massa. Joe had altijd het goede gevoel gehad dat hij bij de Post sterk werd aangemoedigd om steeds betere en agressievere reportages te maken; het was er soms een compleet gekkenhuis, maar aan de andere kant was het verfrissend dat men geen genoegen nam met het bewandelen van de gangbare journalistieke paden, dat de redactie er prat op ging de voor de pers bestemde verhalen en verklaringen van politici altijd met de grootste argwaan onder de loep te nemen en dat men steevast van de opvatting uitging dat iedere overheidsfunctionaris corrupt, onbekwaam, van sex bezeten of op macht belust was.

Een paar jaar geleden, na de aardbeving van Northridge, hadden seismologen een onvermoed verband ontdekt tussen een breuk die onder het hart van Los Angeles doorliep en een die onder een aantal gemeenten in de San Fernando Valley lag. De grap deed op de redactie de ronde wat een schade de stad zou lijden als een aardbeving de Times in de binnenstad en de Post in Sun Valley zou vernietigen. Zonder de Post zouden de burgers van de stad nooit meer weten welke politici en ambtenaren het volk bestalen, omkoopgelden van grote drugshandelaren aannamen en sex met dieren bedreven. Maar de grootste tragedie zou het verlies zijn van de vuistdikke zondagseditie van de Times, omdat niemand dan meer zou weten wat en waar in welke winkels aan rommel te koop werd aangeboden.

De volhardendheid en genadeloosheid van de Post, als een rattenjagende terriër, hadden zijn volle instemming, aangezien de verontwaardiging geheel onpartijdig was. Bovendien was een groot percentage van de doelwitten van de krant inderdaad zo corrupt als de redactie bij voorbaat aannam.

Michelle was een vooraanstaand columniste van de Post geweest en ze had ook redactionele commentaren geleverd. Joe had haar op de redactie leren kennen. Tijdens hun relatie hadden ze er veel genoegen aan beleefd om deel uit te maken van een underdog-bedrijf. Michelle had hier zo lang mogelijk tijdens haar twee zwangerschappen doorgewerkt.

Voor Joe was het gebouw vervuld van herinneringen aan haar. In het onwaarschijnlijke geval dat hij op den duur zijn emotionele stabiliteit zou hervinden en zichzelf het geloof had aangepraat dat hij weer een doel had om naar te streven, zou die geliefde geestverschijning overal voor hem opdoemen. Hij zou nooit meer voor de Post kunnen werken.

Hij liep regelrecht naar zijn bureau op de stadsredactie, en was blij dat er geen vroegere collega’s en vrienden waren. Zijn plaats was ingenomen door Randy Colway, een prima kerel die er geen bezwaar tegen zou hebben dat Joe even op zijn stoel zat. Aan het prikbord hingen foto’s van Randy’s vrouw, van zijn negenjarige zoontje Ben en van de zesjarige Lisbeth. Joe keek er een lang moment naar, en daarna niet meer.

Hij zette de computer aan en haalde de envelop van de Registratie Motorvoertuigen uit zijn zak die hij op de begraafplaats uit de witte bestelbus had meegenomen. Er zat een geldig registratiebewijs in. Tot zijn verbazing was het busje niet het eigendom van een overheidsorgaan of van een of andere politieafdeling. Het bewijs stond op naam van iets dat Medsped, Inc. heette.

Hij had allerminst een handelsonderneming verwacht. Wallace Bliek en zijn schietgrage makkers met de hawaïhemden hadden er niet bepaald als rechercheurs uitgezien, maar leken toch heel wat meer op dienaren der wet dan de gewoonlijk onberispelijk geklede en verzorgde zakenlieden die Joe voor de krant had geïnterviewd. Vervolgens zocht hij in het enorme archief naar de gedigitaliseerde jaargangen van de Post. Hij kon ieder gedrukt woord opzoeken dat de krant vanaf het eerste nummer had gepubliceerd, met uitzondering van de strips, de horoscopen, de kruiswoordpuzzels en dergelijke. Foto’s waren wel in het digitale archief opgenomen. Hij typte de functie ‘Zoek’ in naar het woord Medsped en vond zes verwijzingen. Het waren maar kleine berichten in de financieel-economische rubrieken. Hij las ze allemaal door. Medsped was een onderneming in New Jersey die begonnen was als luchtambulancedienst in verschillende grote steden. Later had het bedrijf zich gespecialiseerd in de snelle bezorging door het hele land van medische artikelen voor spoedgevallen, ingevroren of anderszins correct verpakte bloed- en weefselmonsters, evenals dure en breekbare medische instrumenten. De firma vervoerde zelfs monsters van zeer besmettelijke bacteriën en virussen tussen samenwerkende researchlaboratoria in zowel openbare als militaire sectoren. Voor deze taken werd een bescheiden vloot vliegtuigen en helikopters gebruikt.
Helikopters.

En witte bestelwagens zonder naam of handelsmerk? Acht jaar geleden was Medsped opgekocht door Teknologik, Inc., een groot bedrijf in Delaware dat een aantal bedrijfstakken in zowel de medische- als de computerindustrie bezat. De bedrijven die met computers te maken hadden, ontwikkelden allemaal producten, voornamelijk software, voor de medische bedrijven en waar medisch onderzoek werd gedaan.

Toen Joe Teknologik opvroeg, werd hij beloond met maar liefst eenenveertig artikelen, vrijwel allemaal uit de sector financieel-economisch nieuws. De eerste twee artikelen waren echter zo droog, zo vol jargon uit de wereld van investeringen en accountancy, dat de beloning algauw op een straf leek.

Hij liet kopieën maken van de vier langste artikelen om die later door te nemen.

Terwijl de kopieën in het printerbakje gleden, vroeg hij een lijst op van de artikelen die de Post over het verongelukken van Vlucht 353 van ‘Nationwide’ had geplaatst. Op het scherm verscheen een reeks koppen met de bijbehorende data.

Joe moest zich stalen om het bestand met deze verslagen door te nemen. Hij zat een paar minuten met zijn ogen dicht en haalde diep adem om zich het geruststellende beeld van de branding op het strand van Santa Monica voor de geest te halen. Met zijn tanden zo stijf opeengeklemd dat zijn kaakspieren ervan trilden, bracht hij eindelijk verslag na verslag op het scherm en keek ze vluchtig door. Wat hij zocht was een omkaderde kolom met de complete passagierslijst.

Snel liet hij de foto’s van het rampgebied op het scherm passeren. Hij zag puin dat in zulke kleine stukjes was gebroken en in zulke surrealistische vormen bij elkaar lag, dat een verbijsterde leek aan die restanten niet kon zien dat het een vliegtuig was geweest. In de sombere ochtendschemer waarin de foto’s waren genomen en in de grauwe motregen die ongeveer twee uur na de ramp was gaan vallen, speurden experts van het National Transportation Safety Board, gekleed in veiligheidspakken met vizieren, het geteisterde weiland af. Op de achtergrond zag Joe geblakerde bomen waarvan de verwrongen zwarte takken naar de lage bewolking klauwden. Hij zocht en vond de naam van de vrouw die de leiding van het onderzoek door het NTSB Go-Team had gehad. Ze heette Barbara Christman. Ook waren de namen vermeld van de veertien mensen die onder haar leiding hadden gestaan.

Bij verschillende verslagen stonden foto’s van enkele bemanningsleden en passagiers. Niet alle driehonderddertig slachtoffers van de ramp waren afgebeeld. Het ging meer om inwoners van Zuid-Californië die naar huis waren teruggekeerd dan om mensen uit het oosten van het land die op bezoek waren gegaan. Omdat Michelle in vaste dienst van de Post was geweest, waren haar foto en die van haar beide dochtertjes groot afgedrukt.

Acht maanden geleden, toen hij zijn flatje had betrokken, had Joe in reactie op een morbide en bezeten preoccupatie met familiealbums en losse foto’s, de hele boel in een grote kartonnen doos gestopt, uitgaand van de gedachte dat een wond niet genas door er telkens in te wrijven. Hij had de doos met tape dichtgeplakt en achter in zijn enige kast gezet.

Nu hun gezichten bij het scannen voor hem op het scherm verschenen kon hij nauwelijks ademhalen, hoewel hij had gedacht dat hij erop voorbereid zou zijn. De in de krant afgedrukte foto van Michelle, destijds gemaakt door een fotograaf van de Post, toonde wel haar schoonheid, maar niet haar tederheid, haar intelligentie, charme en vrolijkheid. Eén enkele foto was volstrekt onvoldoende, maar toch… het was Michelle. Onmiskenbaar. De foto van Chrissie was genomen tijdens een feestje in de kerstweek voor de kinderen van medewerkers van de Post. De camera had haar met stralende ogen en een brede grijns betrapt. Wat straalden haar ogen. En dan de kleine Nina, die soms wilde dat haar naam niet op z’n Amerikaans maar op z’n Frans werd uitgesproken, met haar ietwat scheve glimlach alsof ze daarmee wilde zeggen dat ze héél grote geheimen zou kunnen verklappen.

Haar glimlach deed Joe denken aan een mal liedje dat hij weleens voor haar had gezongen als hij haar naar bed bracht. Voordat hij besefte wat hij deed, haalde hij diep adem en zat hij de woorden te neuriën: ‘Nine-ah, neen-ah, have you seen her? Neen-ah, nine-ah, no one finah.’

Een knappend gevoel in hem bedreigde zijn zelfbeheersing. Hij klikte op de muis om de beelden van het scherm te wissen. Maar daarmee verdwenen ze niet uit zijn gedachten en ze waren zelfs helderder dan toen hij de foto’s in de kast had opgeborgen. Hij boog zich voorover en bedekte zijn gezicht met zijn handen. Huiverend hoorde hij zijn gesmoorde stem in zijn koude handen. ‘Verdomme, verdomme, verdomme…’

De branding op het strand, deze middag als vanmorgen, morgen als vandaag. Klokken en weefgetouwen. Opgaande en ondergaande zonnen. De schijngestalten van de maan. Klikkende en tikkende machines. Eeuwige ritmen, zinloze bewegingen.
De enige gezonde reactie is onverschilligheid.
Hij liet zijn handen zakken, ging weer rechtop zitten en probeerde zijn aandacht op het scherm te richten.

Hij zat erover in dat hij de aandacht zou kunnen trekken. Stel dat een oude kennis door de open wand van zijn werkruimte naar binnen keek in de mening dat er iets mis was, dan zou Joe moeten uitleggen wat hij hier deed en misschien zelfs de kracht voor een gezellig babbeltje moeten opbrengen.

Hij vond de opsomming van de passagiers waarnaar hij had gezocht. De Post had hem tijd en moeite bespaard door de slachtoffers die uit Zuid-Californië afkomstig waren, apart te vermelden. Hij printte de lijst met de namen. Achter elke naam stond de plaats vermeld waar de omgekomene had gewoond.
Ik kan nu nog niet met u praten, had de vrouw gezegd die foto’s van de graven had gemaakt. Daaruit had hij geconcludeerd dat ze hem later meer zou vertellen.

Wanhoop niet. U zult het zien, evenals de anderen.
Wat zou hij zien? Hij had er geen idee van. Wat zou ze hem kunnen vertellen dat zijn wanhoop kon verlichten? Niets. Helemaal niets.

… evenals de anderen. U zult het zien, evenals de anderen.

Welke anderen?

Er was maar één bevredigend antwoord: het ging om andere mensen die beminden bij de ramp van Vlucht 353 hadden verloren, mensen die al even ontredderd en troosteloos waren als hij, mensen met wie ze al had gesproken.

Hij kon niet wachten tot ze weer naar hem toe kwam. Met Wallace Bliek en diens collega’s die haar bedreigden, zou ze misschien niet lang genoeg meer leven om naar hem toe te komen en de vragen te beantwoorden die hij haar wilde stellen.

Nadat Joe de uitgeprinte lijsten had gesorteerd en geniet, viel zijn oog op de witte envelop die Dewey Beemis hem beneden bij de lift had gegeven. De brief stond tegen een doos Kleenex rechts van de computer. Hij had er niet meer aan gedacht. Als misdaadverslaggever had zijn naam altijd boven zijn verslagen in de krant gestaan, zodat hij regelmatig tips ontving van lezers bij wie, om het mild uit te drukken, een steekje los zat. In volle ernst beweerden ze bijvoorbeeld dat ze het doodsbange slachtoffer waren van de meest verschrikkelijke mishandeling door een geheime satanische cultus in een stadspark, of ze kenden sinistere directeuren van de tabaksindustrie die van plan waren nicotine door babyflesvoeding doen, of ze woonden toevallig tegenover een nest spinachtige buitenaardse wezens die zich voordeden als een aardige familie Koreaanse immigranten.

Op een keer was Joe aangeklampt door een man met ogen zo groot als schoteltjes, die volhield dat de burgemeester van Los Angeles geen mens maar een robot was, bestuurd door de ‘audio-animatronische’ afdeling in Disneyland. Met zachte, nerveuze stem had Joe de man ernstig toegesproken: ‘Ja ja, dat weten we hier al jaren. Maar als we er één woord over publiceren, komen die lui van Disney ons vermoorden.’ Hij had het zo overtuigend gezegd dat het warhoofd achteruit was gedeinsd en de benen had genomen. Daarom verwachtte hij een briefje in potloodkrabbels met de waarschuwing dat kwaadaardig gestoorde Marsbewoners, zich voordoend als godsvruchtige burgers, het leven op aarde bedreigden. Of iets in die geest. Hij scheurde de envelop open en haalde er een in drieën gevouwen A4’tje uit.

De drie keurig getypte zinnetjes troffen hem eerst als een wel heel wrede variant op het doorgaans paranoïde gebral: Ik heb geprobeerd je te bereiken, Joe. Mijn leven hangt af van je geheimhouding. Ik was aan boord van Vlucht 353.

Iedereen aan boord was omgekomen. Hij geloofde niet in geestenpost uit het hiernamaals, waarmee hij waarschijnlijk een uitzondering vormde in deze ‘New Age City of Angels’. Onder aan het briefje stond een naam: Rose Tucker. Daaronder een telefoonnummer uit het district Los Angeles. Geen adres. Dezelfde woede die hem eerder op de dag zo hevig in vuur en vlam had gezet, kon door zijn lichte irritatie gemakkelijk weer tot ontbranding komen. Joe griste de telefoon bijna naar zich toe om die mevrouw of juffrouw Tucker eens even de oren te wassen. Hij wilde haar zeggen wat een gestoord en boosaardig misbaksel ze was, zwelgend in haar schizofrene fantasie, een waanzinnige vampier die zich te goed deed aan de ellende van anderen om een of andere morbide lust te bevredigen…

Toen herinnerde Joe zich de eerste woorden die Wallace Bliek in de witte bestelwagen tegen hem had gezegd. Nietsvermoedend had Joe bij het openstaande portier zijn hoofd in de cabine gestoken om te kijken of er een autotelefoon in het handschoenenvak zat. Bliek, op dat moment in de veronderstelling dat Joe een van de hawaïhemd-mannen was, had gevraagd: Hebben jullie Rose?
Rose.

Omdat Joe bang was geweest voor de schutters, bang dat ze de vluchtende vrouw iets zouden aandoen, en omdat hij zich rot was geschrokken toen hij hoorde dat er iemand achter in het busje zat, was de betekenis van wat Bliek had gezegd niet goed tot hem doorgedrongen. Alles was daarna zo snel gegaan. Nu pas dacht hij aan diens woorden.

Rose Tucker moest de vrouw zijn die polaroidfoto’s van de graven had gemaakt.

Maar als ze niet veel meer voorstelde dan een stakker bij wie de stoppen waren doorgeslagen en die in een schizofrene fantasiewereld leefde, zouden Medsped of Teknologik of hoe die lui ook mochten heten niet zoveel geld en mankracht hebben gestoken in hun speurtocht naar de vrouw.

Hij dacht terug aan de uitzonderlijke verschijning van de vrouw op de begraafplaats. Haar directheid. Haar zelfbeheersing en bovennatuurlijke kalmte. De kracht die van haar strakke blik uitging. Ze had geen gestoorde indruk gemaakt. Integendeel.
Ik heb geprobeerd je te bereiken, Joe. Mijn leven hangt af van je geheimhouding. Ik was aan boord van Vlucht 353.
Zonder te beseffen dat hij van zijn stoel was opgestaan, voelde hij zich met bonkend hart als door een elektrische schok getroffen. Het stuk papier trilde in zijn handen.

Joe liep naar de doorgang achter zijn werkruimte en keek of er iemand in het overzienbare gedeelte van de redactiezaal was aan wie hij deze nieuwe ontwikkeling kon vertellen.

Moet je dit eens zien. Lees het, lees het! Er is hier iets heel erg mis, iets dat ze ons nooit hebben verteld. Iemand heeft de ramp overlééfd! Daar moeten we achterheen, de waarheid boven tafel brengen. Geen overlevenden, hebben ze gezegd, geen overlevenden, de totale catastrofe, een ramp waarbij alles en iedereen werd weggevaagd. Wat hebben ze nog meer voor ons verzwegen? Hoe zijn de passagiers werkelijk omgekomen? Waarom zijn ze gestorven? Waaróm?
Maar Joe bedacht zich voordat iemand hem in zijn radeloze woede zag, voordat er een bekende opdook met wie hij zijn bedenkingen kon delen. In het briefje van Rose Tucker stond dat haar leven van zijn geheimhouding afhankelijk was. Bovendien had hij het eigenaardige gevoel – iets dat hem juist door het irrationele ervan veel sterker weerhield – dat het briefje gewoon een blanco stuk papier zou blijken te zijn als hij het aan anderen zou tonen, dat het rijbewijs van Bliek zijn eigen rijbewijs was als hij het anderen in handen zou drukken, dat er op de begraafplaats, als hij daar met iemand naar toe ging, géén hulzen van recent afgevuurde schoten in het gras lagen, dat er géén remsporen van de witte bestelwagen te zien waren en dat niemand daar het busje of de geweerschoten had opgemerkt.

Het briefje was een mysterie dat uitsluitend hem aanging, dat voor niemand anders was bestemd dan voor hem. Het drong met een schok tot hem door dat het zoeken naar de juiste antwoorden niet alleen zijn plicht was, maar zelfs zijn heilige plicht. Misschien betekende het wel een nog ongekende verlossing voor hem. Hij begreep niet precies wat hij met al die dingen bedoelde. Hij wist alleen maar dat hij de waarheid diep in zijn botten voelde. Bevend keerde hij weer terug naar zijn stoel. Hij vroeg zich in gemoede af of hij misschien gek was geworden.

6

Joe belde de receptie en vroeg aan Dewey Beemis hoe de vrouw, die de brief voor hem had afgegeven, eruit had gezien. ‘Beetje ’n ukkie,’ zei Dewey.

Maar Dewey met zijn reusachtige gestalte zou zelfs een atlete van een meter tachtig nog klein kunnen vinden.

‘Denk je een meter vijfenzestig, of kleiner?’ vroeg Joe.

‘Een meter zestig, hooguit. Maar toch een pittige tante. Zo’n vrouw die er haar hele leven als een meisje blijft uitzien, maar al vanaf de middelbare school bergen verzet.’

‘Donkere huidskleur?’ vroeg Joe.

‘Ze was een “sister”, ja.’

‘Hoe oud?’

‘Pakweg begin veertig. Knap. Haar als ra ven vleugels. Zit je ergens mee, Joe?’

‘Nee, nee, alles kits.’

‘Je lijkt me nogal van streek. Vormt die dame een probleem voor je?’

‘Nee. Ze is oké. Niks mis mee. Bedankt, Dewey.’ Joe legde de hoorn neer.

Hij had kippenvel in zijn nek gekregen en wreef er met een hand over.

Zijn palmen waren vochtig. Hij veegde ze aan zijn broek af. Nerveus pakte hij de lijst met de passagiers van Vlucht 353. Hij legde er een liniaal op en las de namen van de slachtoffers, regel voor regel, tot hij bij Dr. Rose Marie Tucker kwam.
Doctor.

Ze kon doctor in de medicijnen of in de literatuur zijn, biologe of sociologe, musicologe of tandheelkundige, maar in de ogen van Joe werd haar geloofwaardigheid vergroot door het feit dat ze was afgestudeerd. Van geestelijk gestoorden die ervan overtuigd waren dat de burgemeester een robot was, viel gemakkelijker aan te nemen dat ze rijp waren voor het gesticht dan van mensen die een universitaire opleiding hadden gevolgd.

Volgens de opgave was Rose Tucker drieënveertig jaar en woonde ze in Manassas, Virginia. Joe was nooit in Manassas geweest; wel was hij er enkele malen langsgereden, omdat het een voorstad van Washington was, niet ver van het ouderlijk huis van Michelle. Hij richtte zijn aandacht weer op de computer om de verslagen van de ramp door te nemen en bekeek de ruim dertig gepubliceerde foto’s van passagiers in de hoop een foto van Rose Tucker te zien. Die was er niet bij.

Afgaand op Deweys beschrijving van de vrouw die de brief had geschreven, waren zij en de vrouw op de begraafplaats – die Bliek ‘Rose’ had genoemd – een en dezelfde. En als die Rose dezelfde vrouw was als dr. Rose Marie Tucker uit Manassas, wat echter zonder foto niet kon worden bevestigd, dan had ze inderdaad in het verongelukte toestel Vlucht 353 gezeten. En ze had de ramp overleefd.

Met weerzin bekeek Joe nogmaals de twee grootste foto’s van de plaats van de ramp. De eerste gaf goed de spookachtige sfeer weer van de stormachtige lucht, de zwart geblakerde bomen en de verpulverde brokstukken die tot surrealistische sculpturen waren verwrongen, waarin de speurders van de NTSB met hun veiligheidspakken en kappen als biddende monniken leken rond te dolen, of als onheilbrengende geesten in een uitgebrand landschap. De tweede was een luchtfoto van de wijd en zijd verspreide brokstukken, zo volkomen verwoest dat het begrip ‘catastrofe’ er een jammerlijk ontoereikende beschrijving van was. Niemand kon zo’n ramp hebben overleefd. Maar toch had Rose Tucker, als zij tenminste dezelfde Rose Tucker was die op die avond aan boord van het vliegtuig was gegaan, de ramp niet alleen overleefd, maar ze was kennelijk ook op eigen kracht weggewandeld. Zonder ernstige verwondingen. Joe had geen littekens gezien en ze had hem niet bepaald een invalide geleken. Onmogelijk. Na een vrije val van zes kilometer in de greep van de aantrekkingskracht van de aarde, zésduizend eindeloze meters die zonder enige afrem in harde grond en steen eindigden, was de 747 niet alleen verpletterd, maar ook uiteengespat als een ei dat tegen een muur wordt gesmeten. Vervolgens was het toestel geëxplodeerd en in een ziedende vuurzee om en om getold. Om ongehavend uit zo’n ruïne van Gomorra te kruipen, om zonder brandwonden gelijk Sadrach uit de vurige oven van Nebukadnezar te stappen, of als Lazarus na vier dagen in het graf te verrijzen, was een minder groot wonder dan zonder een schrammetje uit het puin van Vlucht 353 te voorschijn te komen.

Maar als hij werkelijk geloofde dat het onmogelijk was, zou hij niet zo van woede en angst over zijn toeren zijn geraakt, niet zo vervuld zijn geweest van verwonderd ontzag en nerveuze nieuwsgierigheid. Er woedde een sterk verlangen in hem om volstrekte ongeloofwaardigheden gretig te willen accepteren en in grote verbazing te aanschouwen.

Hij belde de inlichtingencentrale van het district Virginia om het telefoonnummer van dr. Rose Marie Tucker in Manassas. Joe verwachtte niet anders dan de mededeling dat het nummer was opgeheven. Per slot was Rose Tucker officieel dood verklaard. Maar hij kreeg een nummer.

Hoe was het mogelijk dat ze ongehavend uit het neergestorte toestel was weggewandeld, vervolgens naar huis was gegaan en haar dagelijkse leven weer had opgenomen zonder een sensatie te veroorzaken? Bovendien werd ze door gevaarlijke lieden belaagd en die zouden haar al hebben opgespoord als ze naar Manassas was teruggekeerd.

Misschien woonden er nog familieleden van haar in het huis. Om welke reden ook hadden die het nummer op haar naam laten staan. Joe toetste het nummer in.

Er werd vrijwel meteen door een man opgenomen. ‘Ja?’

‘Is dit het nummer van de familie Tucker?’ vroeg Joe. De afgemeten stem had geen plaatselijk accent. ‘Inderdaad.’

‘Kan ik dr. Tucker alstublieft even aan de lijn krijgen?’

‘Met wie spreek ik?’

Instinctief noemde Joe zijn naam niet. ‘Met Wally Bliek.’

‘Pardon? Met wie?’

‘Met Wallace Bliek.’

De man in Manassas zweeg even. Toen zei hij: ‘Waar gaat het over?’ Zijn stem veranderde nauwelijks, maar werd licht gekleurd door een zekere behoedzaamheid en waakzaamheid. Met het gevoel dat hij zijn hand een beetje had overspeeld, verbrak Joe de verbinding.

Hij veegde zijn vochtige handen weer aan zijn broek af.

Een passerende verslaggever, verdiept in de aantekeningen op zijn notitieblok, groette zonder op te kijken: ‘Hoi, Randy.’

Joe nam de getypte brief van Rose en toetste het nummer in Los Angeles in dat onder haar naam stond.

Na vijf keer bellen zei een vrouw: ‘Hallo?’

‘Kan ik Rose Tucker spreken, alstublieft?’

‘Niemand hier die zo heet,’ zei de vrouw. Ze had een sterk zuidelijk accent. ‘U bent verkeerd verbonden, hoor.’ Toch verbrak ze de verbinding niet.

‘Ze heeft me dit nummer zelf gegeven,’ hield Joe aan. ‘Hoor eens, schat, laat me eens raden. Je hebt een leuke vrouw op een feestje leren kennen. Ze deed gewoon aardig tegen je om van je af te komen.’

‘Ik denk niet dat ze zoiets zou doen.’

‘O, ik wil niet zeggen dat je een lelijkerd bent, schat.’ Haar stem deed hem denken aan magnoliabloesem en muntcocktail en vochtige nachten, zwanger van de geur van jasmijn. ‘Ik bedoel alleen dat je haar type niet bent. Kan de beste overkomen.’

‘Ik heet Joe Carpenter.’

‘Goh, hartstikke mooie naam, zeg. Heel degelijk.’

‘En hoe heet u, als ik vragen mag?’

Plagerig zei ze: ‘Hoe zou mijn naam moeten klinken?’

‘Klinken?’

‘Ben ik misschien een “Octavia” of een “Juliette”?’

‘Meer een “Demi”.’

‘Zoals Demi Moore, de filmster?’ vroeg ze ongelovig. ‘Uw stem heeft wel die sexy, rokerige klank.’

‘Schat, mijn stem is doodgewoon grutten en boerenkool.’

‘Maar onder die grutten en boerenkool is het rokerig.’ Ze had een lekker overdreven lach. ‘Meneertje Joe Carpenter, bijgenaamd “Slijmerd”. Oké, Demi bevalt me wel.’

‘Hoor eens, Demi, ik zou graag met Rose willen spreken.’

‘Vergeet die ouwe vlam Rose van je, Joe. Ga maar niet om haar zitten treuren nu ze je toch een verkeerd nummer heeft gegeven. In de grote zee zwemt vis genoeg.’

Joe was er zeker van dat de vrouw Rose kende en erop had gewacht dat hij opbelde. Met het oog op de genadeloosheid waarmee haar vijanden de raadselachtige dr. Tucker achternazaten, had hij er alle begrip voor dat ‘Demi’ op haar hoede was. Ze vroeg: ‘Hoe zie je eruit als je eerlijk tegen jezelf bent, schat?’

‘Een meter tachtig, bruin haar, grijze ogen.’

‘Knap?’

‘Kan ermee door.’

‘Hoe oud ben je, kan-ermee-door Joe?’

‘Ouder dan jij, Demi. Zevenendertig.’

‘Je hebt een lieve stem. Maak je weleens afspraakjes met vrouwen die je nooit hebt gezien?’

Demi was toch bereid een ontmoeting te regelen. Hij zei: ‘Daar heb ik niets tegen.’

‘Wat dacht je van een afspraakje met sexy-rokerige ikke?’ stelde ze lacherig voor.

‘Prima. Wanneer?’

‘Kun je morgenavond?’

‘Ik had gehoopt dat het eerder kon.’

‘Niet zo gretig, kan-ermee-door Joe. Het kost tijd om alles goed in orde te brengen, zodat er een kansje bestaat dat het klikt en niemand er nadeel van heeft, dus geen gebroken harten.’ Joe maakte uit haar verhaal op dat ze er zeker van wilde zijn dat de afspraak zorgvuldig werd voorbereid en dat de plaats van ontmoeting goed verkend en beveiligd moest worden om Rose de best mogelijke bescherming te bieden. En misschien kon ze niet binnen vierentwintig uur contact opnemen met Rose. ‘En bovendien, schat, kan een vrouw zich gaan afvragen waarom je zo beklagenswaardig graag wil als je er zo kan-ermee-door bent als je zegt.’

‘Goed dan. Waar spreken we voor morgenavond af?’

‘Ik geef je het adres van een eersteklas café-restaurant in Westwood. We zien elkaar daar om zes uur voor de deur, gaan binnen een kopje koffie drinken en kijken we of we elkaar bevallen. Als je zo’n goed voorkomen hebt als je denkt en als jij vindt dat ik net zo sexy-rokerig ben als mijn stem, nou, dan zou het weleens een mooie avond met een verguld randje kunnen worden om lang aan terug te denken. Heb je pen en papier?’

‘Ja.’ Joe schreef de naam en het adres op van het café dat ze noemde.

‘En wil je me een plezier doen, schat? Je hebt daar een briefje met dit telefoonnummer. Scheur het in kleine stukjes en spoel ze door een toilet.’ Toen Joe aarzelde, zei Demi: ‘Je hebt het daarna toch niet meer nodig.’ Ze hing op.

De drie getypte zinnetjes bewezen niet dat dr. Tucker Vlucht 353 had overleefd, of dat er iets heel erg verdacht was aan het neerstorten van het vliegtuig. Zo’n briefje had hij zelf kunnen typen. Ook de naam van dr. Tucker was getypt, en zonder haar handtekening kon al helemaal niets worden bewezen. Toch wilde hij het briefje niet weggooien. Hoewel het voor anderen nooit iets overtuigend zou kunnen aantonen, maakten de woorden van Rose Tucker alle bizarre gebeurtenissen voor hém veel realistischer.

Hij toetste het nummer van Demi nogmaals om te horen of ze ondanks wat ze had gezegd toch zou reageren. Tot zijn verbazing hoorde hij een opgenomen mededeling van de telefoondienst dat het door hem gekozen nummer was opgeheven. Als hij niet zeker wist of het gewenste nummer juist was, moest hij Inlichtingen bellen. Hij probeerde het nummer nogmaals, maar tevergeefs.

Mooie truc. Hij vroeg zich af hoe ze dat in de gauwigheid voor elkaar had gekregen. Demi was kennelijk heel wat slimmer dan haar grutten-en-boerenkoolstem had doen vermoeden. Terwijl Joe de hoorn neerlegde, begon het toestel meteen te rinkelen. Hij schrok er zo van dat hij zijn hand terugtrok of hij zijn vingers had gebrand. Gegeneerd door zijn nervositeit liet hij het toestel driemaal bellen voordat hij opnam. ‘Hallo?’

‘Met de Los Angeles Post?’ vroeg een mannenstem.
‘Ja.’

‘Is dit de directe buitenlijn van Randy Colway?’

‘Dat klopt.’

‘Bent u de heer Colway?’

Nog bijkomend van de schrik en van het intermezzo met Demi, reageerde Joe niet zo snel als gewoonlijk. Nu pas herkende hij de vlakke toon van de man die in het huis van Rose Marie Tucker in Manassas de telefoon had aangenomen.

‘Bent u de heer Colway?’ herhaalde de man.

‘Ik heet Wallace Bliek,’ zei Joe.

‘Meneer Carpenter?’

Een ijzig gevoel beklom zijn ruggengraat, wervel na wervel. Joe gooide de hoorn op het toestel. Ze wisten waar hij was.

De talloze werkruimten van de redactie kregen opeens een heel andere betekenis dan plezierig anonieme schuilhokken. Ze vormden een doolhof met veel te veel blinde hoeken. Snel greep hij de geprinte vellen en de brief van Rose Tucker. Terwijl hij uit zijn stoel opstond, ging de telefoon weer. Hij nam niet op.

Op zijn weg naar de gang liep hij Dan Shavers tegen het lijf. Dan kwam uit de kopieerkamer met een pak paperassen in zijn ene en zijn niet brandende pijp in zijn andere hand. Hij was volkomen kaal, had een weelderige zwarte baard en droeg een zwarte broek met een scherpe vouw, rood-zwart geblokte bretels op een grijs-wit streepjesoverhemd en een geel strikdasje. Zijn bril met halve glazen bungelde om zijn nek aan een zwart koordje. Als verslaggever en columnist van de economische redactie vond Shavers zichzelf met zijn hoogdravende en soms hinderlijke leuterpraatjes een zeer innemende persoonlijkheid, maar toch was hij in die illusie geenszins kwaadaardig. Hij was zelfs aandoenlijk in zijn misvatting dat hij een boeiend causeur was. Zonder enige aanleiding zei hij: ‘Joseph, brave kerel, open ik vorige week een kistje ’74 Mondavi Cabernet, een van twintig die ik als investering had gekocht toen het merk pas op de markt kwam, ook al was ik toen in Napa voor een antieke klok en niet om de wijnbouwers af te lopen, en laat ik je vertellen dat die wijn zó geweldig gerijpt is dat…’ Hij zweeg abrupt toen tot hem doordrong dat Joe al bijna een jaar niet meer voor de krant werkte. In een onhandige poging Joe te condoleren, stamelde hij: ‘Die vreselijke, afschuwelijke gebeurtenis, al die arme mensen, en jouw vrouw en kinderen.’ Joe wilde Shavers in de rede vallen en snel van hem afkomen, want hij hoorde Randy Colways telefoon achter in de zaal overgaan. Maar hij hield zich in en vroeg: ‘Hoor eens, Dan. Ken je misschien een onderneming die “Teknologik” heet?’

‘Of ik ze kén?’ Shavers bewoog zijn wenkbrauwen op en neer. ‘Je maakt een grapje, Joseph.’

‘O, je kent ze? Wat is het verhaal, Dan? Vormen ze een groot conglomeraat? Ik bedoel, hebben ze veel macht?’

‘O, een heel winstgevend winkeltje, Joe. Ze zijn griezelig knap in het ontdekken welke pas begonnen bedrijven de beste technologie hebben, om ze vervolgens op te kopen. Of ze steunen ondernemers voor de ontwikkeling van nieuwe ideeën. Over het algemeen gaat het om technologie die voor medische doeleinden wordt gebruikt, maar niet altijd. Hun bovenbazen zijn beruchte zelfverheerlijkers. Ze beschouwen zich als een soort zakenroyalty, maar ze zijn geen haar beter dan wij. En ze moeten zich óók buigen voor Hij Die Gehoorzaamd Moet Worden.’

Verward vroeg Joe: ‘Hij Die Gehoorzaamd Moet Worden?’

‘Zoals wij allen, zoals wij allen.’ Shavers knikte glimlachend en beet op de steel van zijn pijp.

De telefoon van Colway ging niet meer. De stilte maakte Joe nog nerveuzer dan het aanhoudende gebel had gedaan. Ze wisten waar hij was.

‘Ik moet er eens vandoor,’ zei hij en liep weg toen Shavers hem wilde uitleggen hoe voordelig het was om aandelen van Teknologik te hebben.

Joe liep naar de dichtstbijzijnde wc op de gang. Gelukkig was hij er alleen, geen oude kennissen die hem konden ophouden. Hij scheurde de brief van Rose in kleine snippers en spoelde ze door zoals Demi hem had aangeraden. Hij wachtte tot alle snippers waren verdwenen en trok voor alle zekerheid nog een keer door. Medsped. Teknologik. Ondernemingen die geleid werden als waren het georganiseerde politieacties. Hun lange arm, van Los Angeles tot Manassas, en hun beangstigende alwetendheid duidden erop dat het ondernemingen waren met machtige connecties die de zakenwereld te boven gingen, misschien het leger. Maar ongeacht wat er op het spel stond, haalde geen directeur van een zakelijke onderneming het in zijn hoofd om de belangen van het bedrijf te laten beschermen door schutters die de ongehoorde brutaliteit hadden op mensen in openbare gelegenheden te schieten, of waar dan ook als het ze uitkwam. Ongeacht de grote winsten die Teknologik wellicht behaalde, grote zwarte cijfers onder aan de jaarbalans pleitten de directeuren en aandeelhouders niet vrij van crimineel gedrag, zelfs niet in Los Angeles, waar het niét hebben van geld juist als de wortel van alle kwaad werd beschouwd. Gezien de straffeloosheid waarmee ze meenden van vuurwapens gebruik te kunnen maken, konden de mannen met wie hij was geconfronteerd niet anders dan militairen of agenten van de FBI zijn. Joe wist nog te weinig om zelfs maar te kunnen gissen welke rol Medsped en Teknologik in de actie speelden. In de lange gang naar de liften verwachtte hij ieder moment dat iemand zijn naam zou roepen en hem zou bevelen te blijven staan. Misschien een van de hawaïhemd-kerels. Of Wallace Bliek. Of een politieman.

Als de mannen die Rose Tucker zochten van de Federale Recherche waren, konden ze de hulp van de plaatselijke politie inroepen. Voorlopig moest Joe in iedere geüniformeerde man een potentiële vijand zien.

Hij spande al zijn spieren toen de liftdeur opengleed, min of meer verwachtend dat hij voor de lift gearresteerd zou worden. Maar de liftkooi was leeg.

In de lift naar beneden stond hij te wachten tot de stroom uitviel. De liftdeur ging open en het verbaasde hem beneden in de gang niemand aan te treffen.

Nooit eerder was hij zo in de greep van paranoia geweest. Hij reageerde te sterk op de gebeurtenissen van de ochtend en op de dingen die hem bij de Post waren overkomen. Waren zijn overdreven reacties – de aanvallen van uitzonderlijke woede en zijn toenemende angst – misschien het gevolg van de emotionele ontberingen die hij in het afgelopen jaar had geleden? Hij had niets anders willen voelen dan verdriet, zelfmedelijden en de verschrikkelijke leegte van zijn niet te bevatten verlies. Hij had zelfs geprobeerd om niet eens zó ver te gaan en zijn pijn af te schudden, als een kleurloze feniks uit de as te verrijzen, zonder enige hoop, alleen de koude vrede van de onverschilligheid. Nu de gebeurtenissen hem ertoe dwongen zich weer voor de wereld open te stellen, werd hij door emotie overspoeld, als een onervaren surfer door iedere aanrollende golf van de branding.

In de receptie zat Dewey Beemis aan de telefoon. Hij luisterde zo aandachtig dat hij rimpels in zijn gewoonlijk gladde donkere gezicht kreeg. Hij mompelde: ‘Ja ja, uh-huh, ja ja.’ Joe liep naar de uitgang en zwaaide naar hem. Dewey zei: ‘Joe, wacht even.’ Joe bleef staan en keerde zich om.

Hoewel Dewey weer naar de opbeller luisterde, vestigde hij zijn blik op Joe.

‘Blijft u even aan de lijn,’ zei Dewey tegen de opbeller, en tegen Joe: ‘Een meneer die naar je informeert.’

Joe schudde vastberaden zijn hoofd.

‘Hij wil je spreken,’ zei Dewey.

Joe liep weer door.

‘Wacht, Joe. Hij zegt dat hij van de FBI is.’

Bij de deur aarzelde Joe even en keek om naar Dewey. Het was ondenkbaar dat de FBI te maken kon hebben met de hawaïhemd-mannen die op onschuldigen schoten zonder vragen te stellen, of met een vent als Wallace Bliek. Dat kon gewoon niet. Of ging zijn angst weer met hem op de loop om hem in een paranoïde toestand te storten? Van de FBI zou hij eerder antwoorden en bescherming kunnen krijgen.

Het was natuurlijk ook mogelijk dat de opbellende man loog. Dat hij helemaal niet van de FBI was. Misschien wilde hij Joe ophouden tot Bliek en zijn makkers – of anderen van die club – bij hem waren.

Joe schudde zijn hoofd naar Dewey en keerde zich om. Hij duwde tegen de draaideur en stond in de hete zomerzon. Achter hem riep Dewey nog: ‘Joe?’

Joe liep naar zijn auto. Hij moest zich inhouden er niet naar toe te rennen.

Bij het open hek van de parkeerplaats zat de jongen met het geschoren hoofd en de gouden ring door zijn neusvleugel nog steeds auto’s te bewaken. In deze stad, waar geld soms meer betekende dan trouw, eer of prestatie, betekende uiterlijk meer dan geld; modetrends kwamen en gingen sneller dan principes en overtuigingen, en lieten alleen in hun kledingtraditie de nooit veranderende kentekenen van jeugdbenden na. Het uiterlijk van de jongen, punk, gabber of wat ook, was al zo gedateerd als slobkousen en gaf hem een veel minder dreigend uiterlijk dan hij dacht en maakte hem aandoenlijker dan hij ooit zou kunnen begrijpen. En toch leek van zijn belangstelling voor Joe onder deze omstandigheden iets dreigends uit te gaan.

Zelfs op laag volume bonkte de harde beat van rapmuziek in de gloeiende hitte.

Het interieur van de Honda was wel heet, maar niet ondraaglijk. Het verbrijzelde zijraampje, kapotgeschoten door een kogel op de begraafplaats, had voldoende ventilatie geboden om een al te verstikkende sfeer te voorkomen.

De jonge parkeerwachter had het kapotgeschoten raampje waarschijnlijk gezien toen Joe het hek was binnengereden. Misschien zat hij erover na te denken.

Wat deed het ertoe of hij erover nadacht? Het is toch maar een kapot portierraampje?

Hij was ervan overtuigd dat hij niet zou kunnen starten. Maar de motor sloeg zonder mankeren aan.

Terwijl Joe achteruit manoeuvreerde, opende Dewey Beemis vanuit de receptie de buitendeur en stapte op het betonnen bordes onder de luifel met het embleem van de Post. De zwaargebouwde man keek verbaasd naar Joe, maar niet ongerust of geschrokken. Dewey zou hem niet tegenhouden. Ze waren per slot van rekening vrienden, althans dat waren ze vroeger geweest, en de man aan de telefoon was gewoon maar een stem. Joe schakelde.

Dewey liep het bordes af en schreeuwde iets. Wat hij riep had niet de klank van paniek. Het klonk verward en bezorgd. Toch negeerde Joe hem en reed naar de uitgang. De jonge parkeerwachter stond op uit zijn vouwstoel onder de vuile Cinzano-parasol. Hij was maar twee stappen verwijderd van het schuifhek dat de parkeerplaats hermetisch kon afsluiten. De rollen prikkeldraad op de metaalgaasomheining fonkelden zilverkleurig in het felle zonlicht van de namiddag. Joe keek in zijn spiegel en zag dat Dewey hem met zijn handen op zijn heupen nakeek.

Toen Joe langs de Cinzano-parasol reed, kwam de jongen niet uit de schaduw vandaan. Hij keek zo uitdrukkingsloos als een leguaan met zware oogleden en veegde met een hand zweet van zijn voorhoofd. Zijn zwartgelakte nagels glommen.

Joe reed het hek uit en sloeg te snel rechts af. De banden piepten en zogen kleverig aan het door de zon week geworden asfalt, maar hij minderde geen vaart.

Hij reed Strathern Street in en hoorde sirenes toen hij de afslag naar Lankershim Boulevard nam. Sirenes maakten dag en nacht deel uit van de muziek van de stad. Ze hoefden niet per se met hem te maken te hebben.

Toch keek hij de hele weg naar het viaduct onder de Ventura Freeway in de richting van Moorpark telkens in de spiegel of hij werd gevolgd door auto’s die al dan niet als politiewagens herkenbaar waren.

Hij was geen misdadiger. Hij had gewoon naar de politie moeten gaan om verslag te doen van de mannen op de begraafplaats, te vertellen over het briefje van Rose Marie Tucker en zijn verdenkingen omtrent Vlucht 353 te melden.

Daar stond tegenover dat Rose, hoewel ze had moeten rennen voor haar leven, kennelijk geen politiebescherming had gevraagd, omdat ze misschien geen bescherming had kunnen krijgen. Mijn leven hangt af van je geheimhouding.

Hij was lang genoeg misdaadverslaggever geweest om diverse gevallen te kennen waarbij iemand niet was vermoord om wat hij had gedaan, niet om geld of om andere bezittingen, maar domweg om wat de vermoorde wist. Iemand met al te veel kennis van zaken kon gevaarlijker zijn dan iemand met een vuurwapen. Maar wat Joe van Vlucht 353 wist, leek hem zo onnozel weinig. Als hij een doelwit was omdat hij het bestaan van Rose Tucker kende en omdat ze had beweerd dat ze de ramp had overleefd, moesten de geheimen die zij kende wel zo explosief zijn dat de kracht ervan alleen in megatonnen kon worden gemeten. Onderweg naar Studio City dacht Joe aan de rode letters die hij op het zwarte T-shirtje van de parkeerwachter van de Post had gezien: FEAR NADA. ‘Vrees niets’ was een filosofie die Joe nooit zou kunnen omhelzen. Hij vreesde meer dan hem lief was. De vraag die hem vooral kwelde was of het mogelijk kon zijn dat de crash niet aan een technische storing te wijten was, dat de dood van Michelle en Chrissie en Nina niet door een gril van het lot maar door mensenhand kon zijn veroorzaakt. Hoewel het NTSB geen plausibele oorzaak had kunnen vaststellen, was hapering van het besturingssysteem, gecompliceerd door een menselijke fout, een niet ondenkbaar scenario, en een waarmee hij zou kunnen leven omdat het zoiets onpersoonlijks was, zo kil en mechanisch als het universum. Daarentegen zou het voor hem een onverdraaglijke gedachte zijn als ze door een lafhartige terroristische aanslag of door een meer persoonlijke misdaad zouden zijn omgekomen, dat hun leven zou zijn opgeofferd aan menselijke inhaligheid, aan jaloezie of haat.

Hij was bang voor wat zo’n ontdekking in hem zou aanrichten en deinsde terug voor wat hij dan zou kunnen worden. Hij was bang voor het gemak waarmee hij in staat zou zijn om geweld te gebruiken en uit naam van wat hij rechtvaardigheid noemde wraak zou kunnen nemen.

7

In de felle concurrentieslag die een kenmerk was van hun bestaan, waren de banken in Californië tegenwoordig op zaterdag soms wel tot vijf uur in de middag geopend. In Studio City stapte Joe twintig minuten voor sluitingstijd het bijkantoor van zijn bank binnen. Toen hij zijn huis hier had verkocht, had hij niet de moeite genomen een bijkantoor in de buurt van zijn flatje in Laurel Canyon te zoeken. Omdat tijd voor hem geen betekenis meer had, deed de overweging ‘het gemak dient de mens’ er ook niet toe. Een dame genaamd Heather zat aan de balie te schrijven, in afwachting of er nog klanten kwamen. Joe kende haar al tien jaar, vanaf de dag dat hij hier een rekening had geopend. Na het gebruikelijke babbeltje zei Joe: ‘Ik zou graag geld willen opnemen, maar ik heb mijn chequeboekje niet bij me.’

‘Geen probleem,’ verzekerde ze hem.

Maar het werd wel een probleempje toen Joe twintigduizend dollar in briefjes van honderd wilde. Heather liep naar de hoofdkassier, raakte met hem in fluisterend gesprek en hij haalde er de souschef bij. Hij was een nog jonge man, niet minder knap dan een filmster; misschien hoorde hij wel bij het legioen aspirant-sterren die hun brood in de grote-mensenwereld moesten verdienen, wachtend op de droom van de roem. Ze bekeken Joe op een manier alsof zijn identiteit opeens in twijfel werd getrokken. Banken slokten je geld op als een bedrijfsstofzuiger, maar als ze het moesten teruggeven, leken ze wel een verstopte kraan. Heather keerde terug met een behoedzame uitdrukking en de mededeling dat ze hem graag van dienst wilden zijn, maar dat er natuurlijk wel de nodige administratieve rompslomp aan vastzat. De souschef ging in zijn kantoor opbellen en Joe vermoedde dat hij het onderwerp van het gesprek was. Hij begreep dat hij zich weer door het gevoel van paranoia in de luren liet leggen, maar zijn mond werd droog en zijn hart bonkte. Het geld was van hém. Hij had het nodig. Dat Heather hem al jaren kende – ze ging zelfs naar dezelfde Lutherse kerk waar Michelle haar dochtertjes Chrissie en Nina naar de zondagsschool had gestuurd en de diensten had laten bijwonen verhinderde niet dat ze zijn rijbewijs wilde zien. De dagen van wederzijds vertrouwen en gezond verstand lagen al zo lang in het verleden dat ze niet alleen tot de prehistorie maar zelfs tot een heel ander land leken te behoren.

Hij bleef zijn geduld bewaren. Al het geld dat hij bezat hadden ze hier, met inbegrip van de bijna zestigduizend dollar die hem na aftrek van de hypotheek rechtens de verkoop van het huis toekwam, dus ze konden hem het geld niet onthouden dat hij voor zijn levensonderhoud en onkosten nodig had. Als dezelfde lieden die op zoek waren naar Rose Tucker het op hem hadden begrepen, kon hij niet terug naar zijn flat en moest hij voorlopig in motelkamers verblijven.

De souschef had zijn telefoongesprek beëindigd, staarde naar het notitieblok op zijn bureau en tikte erop met een potlood. Joe had overwogen om zijn creditcards voor betalingen te gebruiken, aangevuld met kleine bedragen uit geldautomaten op zijn bankpas, maar de politie kon een verdachte via de nummers van creditcards en plastic pasjes traceren en hem onafgebroken op de hielen blijven zitten. Ze konden zijn plastic zelfs door winkelbedrijven laten inhouden.

De telefoon op het bureau van de souschef ging. Hij griste de hoorn van het toestel, keek naar Joe en keerde zich om in zijn draaistoel, alsof hij bang was dat Joe kon liplezen.

Nadat de benodigde paperassen waren ingevuld en de mensen van de bank eindelijk geloofden dat Joe niet zijn eigen boosaardige tweelingbroer was, of iemand die zich met een ongelooflijk knap vervaardigd masker op als Joe Carpenter voordeed, verzamelde de uitgetelefoneerde souschef de biljetten van honderd uit diverse geldladen en uit de kluis. Hij gaf het stapeltje aan Heather en bleef met een starre en ongemakkelijke glimlach staan toekijken toen ze het geld voor Joe uittelde.

Misschien beeldde hij het zich in, maar Joe had de indruk dat ze het maar niks vonden dat hij met zo’n stapel contant geld op zak liep. Niet zozeer vanwege het risico te worden beroofd, maar omdat mensen die met veel geld op zak liepen tegenwoordig als crimineel gestigmatiseerd werden. Banken moesten de overheid op de hoogte brengen van iedere contante transactie boven de vijfduizend dollar, kennelijk om drugsbaronnen dwars te zitten in hun pogingen illegaal verkregen geld wit te wassen. Geen enkele drugsbaron was in het dagelijks leven ooit door dit wettelijke voorschrift in de problemen gekomen, maar de financiële activiteiten van Jan Modaal konden nu nog beter worden gecontroleerd.

In de loop van de geschiedenis van het mensdom was contant geld of het equivalent ervan – diamant, goud – de beste waarborg geweest voor vrijheid en mobiliteit. Voor Joe had contant geld geen andere betekenis. Maar door Heather en haar bazen zou hij nu altijd met een steels wantrouwen worden bekeken, gebaseerd op de veronderstelling dat hij met een of andere criminele organisatie te maken had, of op zijn best een paar dagen in onnoemelijke uitspattingen in Las Vegas ging zwelgen.

Terwijl Heather het geld in een gekartonneerde envelop deed, ging de telefoon op het bureau van de souschef weer. De man mompelde tegen de opbeller en bleef Joe belangstellend opnemen. Toen Joe de bank vijf minuten voor sluitingstijd als laatste cliënt verliet, knikten zijn knieën van angst.

Het was nog drukkend warm buiten en de lucht was nog altijd blauw en wolkeloos, hoewel niet meer zo intens blauw als ’s ochtends. Het blauw had een merkwaardige ondiepte gekregen, een vlakheid die hem deed denken aan iets dat hij eerder had gezien. De associatie met wat precies wist hij niet meer, tot hij in de auto stapte en startte. Toen herinnerde hij zich opeens de levenloze blauwe ogen van het laatste lijk dat hij op een rolbrancard in het politiemortuarium had gezien, op de avond dat hij de misdaadverslaggeving voorgoed vaarwel had gezegd.

Toen hij van de parkeerplaats naast de bank wegreed, zag hij de souschef bij de glazen deuren van de ingang staan, bijna verscholen achter de bronzen weerspiegeling in het glas van de dalende zon. Misschien prentte hij zich een beschrijving en het nummer van de Honda in zijn geheugen. Of misschien sloot hij de deuren alleen maar af. De reusachtige stad trilde in het starende blauwe licht van de blinde dode hemel.

Midden op de rijweg passeerde Joe een buurtwinkelcentrum en zag een vrouw met lang roodbruin haar uit een Ford Explorer stappen. Ze had de auto voor een klein warenhuis geparkeerd. Aan de rechterkant sprong een klein meisje met een warrige blonde haardos uit de wagen. Joe kon hun gezichten niet zien. Roekeloos laveerde Joe door het verkeer en kwam bijna in botsing met een oudere heer in een grijze Mercedes. Op de hoek, waar het stoplicht op rood sprong, keerde hij, ondanks het uitdrukkelijke verbod, naar de andere weghelft.

Hij betreurde al wat hij van plan was. Maar hij kon zich evenmin bedwingen als hij de zon kon bevelen sneller onder te gaan. Hij zat in de greep van een bizarre dwang.

Verbijsterd door zijn gebrek aan zelfbeheersing parkeerde hij achter de Ford Explorer. Op slappe benen stapte hij uit. Hij staarde naar de winkel. De vrouw en het kind waren binnen, maar hij kon ze niet zien door de posters en kartonnen reclamedisplays in de grote etalage.

Joe wendde zich af en leunde tegen zijn auto. Hij probeerde tot rust te komen.

Na de ramp in Colorado had zijn schoonmoeder Beth McKay hem verwezen naar een groep die ‘The Compassionate Friends’ heette, een landelijke hulporganisatie voor mensen die een of meerdere kinderen hadden verloren. Door deze organisatie in Virginia had Beth haar lot langzaam leren aanvaarden en Joe had een paar bijeenkomsten van een plaatselijke afdeling bijgewoond, maar hij was er algauw mee gestopt. Wat dat betrof was hij als de meeste mannen in een dergelijke situatie; van hun kinderen of kleinkinderen beroofde vrouwen gingen trouw naar de bijeenkomsten en putten troost uit het praten met andere getroffen vrouwen. Bijna alle mannen keerden zich naar binnen en praatten er niet of nauwelijks over. Joe wilde graag bij de weinige mannen behoren die troost vonden door er met elkaar over te praten, maar het biologische of psychologische feit van het man-zijn, of misschien ook wel pure koppigheid of zelfmedelijden, hadden hem afzijdig en eenzaam gehouden. In ieder geval had hij van de organisatie geleerd dat zijn bizarre dwangmatigheid, waardoor hij weer werd gegrepen, niet uniek voor hem alleen was. Het kwam zo algemeen voor dat ze er een naam voor hadden: zoekgedrag.

Iedereen die een beminde had verloren, hield zich min of meer met zoekgedrag bezig. Het kwam in de ergste mate voor bij mensen die het verlies van een of meer kinderen onder ogen moesten zien. Bij sommigen was het heviger dan bij anderen. Joe had het heel hevig. Verstandelijk kon hij accepteren dat de doden voorgoed verdwenen waren. Op een lager, emotioneel niveau bleef hij ervan overtuigd dat hij ze zou weerzien. Soms verwachtte hij niet anders dan dat zijn vrouw en dochtertjes ergens uit een deur kwamen of dat ze aan de lijn waren als de telefoon ging. Onder het rijden werd hij voortdurend overvallen door de zekerheid dat Chrissie en Nina achter hem in de auto zaten en als hij zich ademloos opgewonden omkeerde, was hij meer van streek bij het zien van de lege achterbank dan hij geweest zou zijn als ze er inderdaad gezond en wel hadden gezeten.

Soms zag hij hen op straat. Of in een speeltuin. In een park. Op het strand. Ze waren altijd op een afstand en liepen van hem af. Soms liet hij ze gaan, maar af en toe voelde hij dwang achter hen aan te gaan om hun gezichten te zien en te kunnen zeggen: ‘Wacht even op me, ik ga me jullie mee.’

Hij wendde zich af van de auto en liep naar de winkel. Hij aarzelde nog toen hij de deur opende. Hij kwelde zich. De onvermijdelijke schok die hij zou krijgen als die vrouw en het meisje niet Michelle en Nina waren, zou hem als een hamerslag op zijn hart treffen.

De gebeurtenissen van de dag – de ontmoeting met Rose Tucker op de begraafplaats, de verbijsterende brief die hij van haar had gekregen – waren zo uitzonderlijk geweest dat hij een verbazingwekkend diep geloof in onwaarschijnlijkheden had gekregen. Als Rose van zes kilometer hoogte in ongebreidelde val op de harde grond van Colorado terecht was gekomen en zonder een schram was weggewandeld… Iets dat buiten alle redelijke begrippen viel trok zich niets aan van feiten en logica. In een korte, aangename vlaag van waanzin gooide hij het pantser van onverschilligheid af waarin hij zich met zo’n moeite en vastberadenheid had gehuld. Uit zijn hart steeg een hoopvol gevoel op. Hij stapte de winkel in.

Links, aan de kassa, zette een knappe Koreaanse van begin dertig pakjes Slim Jim-worstjes op een draadrekje. Ze knikte hem glimlachend toe.

Aan de kassa zat een Koreaan, waarschijnlijk haar man. Hij groette Joe en maakte een opmerking over het warme weer. Zonder erop te reageren liep Joe langs het eerste en het tweede looppad. Hij zag de vrouw met het roodbruine haar en het kind aan het eind van het derde pad.

Ze stonden met hun rug naar hem toe bij een limonadekoeler. Hij bleef aan het begin van het looppad staan en wachtte tot ze zich naar hem zouden omkeren.

De vrouw droeg witte sandalen met enkelbandjes, een witte katoenen broek en een limoengroene blouse. Michelle had dergelijke sandalen en een dergelijke lange broek gehad. Niet zo’n blouse, naar hij zich kon herinneren.

Ook het meisje, van Nina’s leeftijd en lengte, droeg witte sandalen bij een roze broekje en een wit shirtje. Ze hield haar hoofd een beetje opzij en liet haar slanke armpjes zwaaien, precies zoals Nina soms had gedaan.

Nine-ah, neen-ah, have you seen her?

Joe besefte pas halverwege het looppad dat hij naar de vrouw en het kind toe liep.

Hij hoorde het meisje vragen: ‘Mag ik alsjeblieft een glaasje priklimonade?’

‘Nina,’ zei hij, want Nina was altijd dol op priklimonade geweest. ‘Nina? Michelle?’

De vrouw en het kind keerden zich om. Het waren Nina en Michelle niet.

Natuurlijk had hij van tevoren geweten dat deze moeder en haar dochtertje niet de vrouw en het kind waren die hij had bemind. Hij reageerde niet volgens enige reden, maar op een dwaze impuls van zijn hart. Hij had het gewéten, met zekerheid geweten. En toch, toen hij zag dat het onbekenden waren, kreeg hij het gevoel of hij in zijn borst werd gestompt.

Ezelachtig mompelde hij: ‘U en uw… ik eh, ik dacht… toen u daar stond…’

‘Ja?’ zei de vrouw verwonderd en achterdochtig.

‘Laat haar… laat haar niet gaan,’ zei hij tegen de moeder, verbaasd over de schorheid van zijn stem. ‘Laat haar niet gaan, verlies haar niet uit het oog. Als ze alleen zijn verdwijnen ze, dan zijn ze weg, houd haar altijd dicht bij u.’

De vrouw staarde hem enigszins geschrokken aan.

Met de onschuldige oprechtheid van een vierjarige zei het meisje op een bezorgde en behulpzame toon: ‘Meneer, u moet een stukje zeep kopen. U ruikt vies. Daar is de zeep. Ik zal het u laten zien.’

De moeder greep het kind snel bij de hand en trok het naar zich toe.

Achter hen zei iemand: ‘Alles in orde?’

Joe keerde zich om. Het was de Koreaanse eigenaar. Zijn aan de kassa zo kalme gezicht had een bezorgde uitdrukking gekregen. ‘Ik dacht dat het mensen waren die ik kende,’ verklaarde Joe. ‘Die ik… vroeger heb gekend.’

Het drong tot hem door dat hij vanmorgen zonder zich te scheren van huis was gegaan. Hij moest inmiddels wel een afstotende aanblik bieden met zijn stoppelbaard, glimmend van oud zweet, verfomfaaid, zijn zure adem ruikend naar bier, zijn ogen verwilderd van vervlogen hoop. Nu kon hij de houding van de mensen van de bank jegens hem ook beter begrijpen. ‘Is alles in orde?’ vroeg de eigenaar aan de vrouw. Ze weifelde. ‘Ik geloof het wel.’

‘Ik ga al,’ zei Joe. Hij kreeg het gevoel of zijn organen vanbinnen door elkaar werden gehusseld, dat zijn maag omhoogkwam en zijn hart diep in zijn buik wegzakte. ‘Het is al goed, al goed, gewoon een vergissing, ik ben al weg.’

Snel liep hij langs de Koreaan naar de uitgang. Bij het passeren van de kassa vroeg de vrouw van de eigenaar: ‘Alles in orde?’

‘Niets aan de hand,’ zei Joe. Hij repte zich naar buiten, de laatste hitte van de ondergaande zon in.

Toen hij instapte, zag hij de envelop van de bank op de rechterstoel. Hij had twintigduizend dollar open en bloot in een niet afgesloten auto laten liggen. In de winkel was geen wonder gebeurd, maar het mocht wel een wonder worden genoemd dat het geld er nog lag.

Gekweld door hevige maagkramp en met een beklemde borst waardoor hij moeilijk kon ademen, had Joe er weinig vertrouwen in dat hij zijn aandacht naar behoren bij het verkeer kon houden. Maar hij wilde bij de vrouw niet de indruk wekken dat hij op haar wachtte om haar te volgen. Hij startte en reed weg. Hij zette de airconditioning aan en richtte de roostertjes op zijn gezicht. Hij snakte naar adem, alsof zijn longen waren dichtgeklapt en hij zijn uiterste best moest doen om er weer lucht in te krijgen. Wat hij kon inademen voelde zwaar aan, als een gloeiende vloeistof.

Er was nóg iets dat hij van de bijeenkomsten van de ‘Compassionate Friends’ had geleerd: niet alleen voor hem, maar voor de meeste mensen die kinderen hadden verloren, was de pijn soms lichamelijk, verdovend.

Als gewond reed hij half over het stuur gebogen, met piepende ademhaling als een astmapatiënt.

Hij dacht aan de eed die hij in zijn woede had gezworen om degenen die verantwoordelijk waren voor de ramp met Vlucht 353 te vernietigen; hij stootte een blaffende lach uit, verbitterd om zijn dwaasheid, bij de onwaarschijnlijke voorstelling van zichzelf als een niet te stuiten wapen der wrake. Hij was een wandelend wrak. Voor niemand gevaarlijk.

Wanneer hij tot de ontdekking zou komen wat er werkelijk met die 747 was gebeurd, wanneer er inderdaad een verraderlijke actie had plaatsgevonden, zouden die daders hem vermoord hebben voordat hij een hand tegen hen had kunnen opheffen. Hij maakte geen schijn van kans om hen voor de rechtbank te dagen. Niettemin wilde hij het blijven proberen. De keus was niet aan hem om met de jacht op te houden. Dwang dreef hem voort. Zoekgedrag.

In een K-mart kocht Joe een scheerapparaat, aftershave, tandpasta, een tandenborstel en andere toiletartikelen.

Het felle licht van de tl-buizen deed zeer aan zijn ogen. Een wiel van zijn winkelwagentje wiebelde met een vervaarlijk gepiep, naar hij zich inbeeldde veel luider dan werkelijk het geval was, waardoor zijn hoofdpijn nog verergerde.

In een snelle rondgang kocht hij een koffer, twee spijkerbroeken, een sportjasje van grijs corduroy omdat de kleding voor de naderende herfst al te koop werd aangeboden, ondergoed, T-shirts, sportsokken en nieuwe Nikes. Hij kocht gewoon op de aangegeven maten en trok niets aan om te passen.

Na het winkelen reed hij naar Malibu, waar hij een bescheiden en proper motel aan het strand kende. Misschien kon hij er later op het dreunende geluid van de branding in slaap komen. Hij schoor en douchte zich en trok schone kleren aan. Om halfacht, een uur voor het donker werd, reed hij landinwaarts naar Culver City. Daar woonde de weduwe van Thomas Lee Vadance. Thomas had op de passagierslijst van Vlucht 353 gestaan en zijn vrouw Nora was door de Post geïnterviewd. In Culver City kocht hij twee cheeseburgers en een cola om mee te nemen en liep naar de telefooncel van het restaurant. De gids was aan een ketting vastgelegd. Hij zocht de naam van de straat en het huisnummer op waar Nora Vadance woonde. In zijn vorige leven als verslaggever had hij een Thomas Brothers Guide gehad, die onmisbare straten- en wegengids van Los Angeles County. Nu hij het zonder moest doen, meende hij de buurt waar de weduwe woonde wel uit zijn hoofd te kennen. Onder het rijden at hij de broodjes op en dronk er de cola bij. Het verbaasde hem dat hij opeens zo’n honger had gekregen. Het vrijstaande huis met bovenverdieping had een dak van cederhouten spanen, houten muren met witte afwerking en witte luiken. Het was een wonderlijk mengseltje van Californisch boerderijwoonhuis en zomerhuis aan de kust van New England, maar met het tuinpad van grote platte stenen en de keurig onderhouden bedden balsemien en tuberoos zag het er charmant uit. Het was nog steeds heel warm en de lucht boven de hete stenen trilde.

De ondergaande zon kleurde de lucht in het westen steeds dieper oranje-roze en in het oosten zag Joe het begin van de paarse schemering toen hij de twee treden naar de voordeur beklom. Hij belde aan.

De vrouw die opendeed was ongeveer dertig. Ze had een knap, fris gezicht. Hoewel ze een brunette was, had ze de lichte en sproetige teint van een roodharige, met groene ogen. Ze droeg een kaki shortje en een oud wit mannenoverhemd met opgerolde mouwen. Haar haar zat in de war en was vochtig van zweet. Op haar linkerwang zat een veegje vuil.

Ze zag eruit of ze aan de schoonmaak was. En ze huilde.

‘Mevrouw Yadance?’ vroeg Joe.

‘Ja.’

Als verslaggever had Joe nooit moeite gehad om bij mensen die hij wilde interviewen de beminnelijkheid zelve te zijn, maar nu wist hij zich geen houding te geven. Hij vond dat hij te nonchalant gekleed was voor de ernstige aard van de vragen die hij haar wilde stellen. Zijn spijkerbroek zat hem te wijd, om zijn middel te strak ingenomen met een broekriem, en omdat het zo warm was had hij het sportjasje in de auto laten liggen. Had hij maar een goed overhemd gekocht in plaats van T-shirtjes.

‘Mevrouw Vadance, zou ik u misschien even kunnen spreken…’

‘Ik heb het nu te druk, meneer.’

‘Ik ben Joe Carpenter. Mijn vrouw en twee dochtertjes zijn bij de vliegramp omgekomen.’

Haar adem stokte even. Toen zei ze: ‘Een jaar geleden.’

‘Inderdaad. Vanavond.’ Ze deed een stapje achteruit. ‘Komt u binnen.’ Hij volgde haar naar een gezellige, overwegend in witte en gele tinten uitgevoerde huiskamer met fluwelen gordijnen en kussens. Een twaalfdelig porseleinen Lladró-servies stond in een verlichte hoekvitrine.

Ze wees hem een leunstoel. Toen hij ging zitten, liep ze naar de deur en riep: ‘Bob? We hebben bezoek.’

‘Sorry dat ik u op zaterdagavond lastig val,’ zei hij. Ze ging op een sofa zitten. ‘Welnee, dat geeft niet. Maar ik moet u zeggen dat ik niet de mevrouw Vadance ben voor wie u bent gekomen. Ik heet Clarise. Mijn schoonmoeder Nora heeft haar man bij… bij die ramp verloren.’

Uit het achterhuis kwam een man de kamer binnen. Clarise stelde hem voor als haar echtgenoot. Hij was een jaar of twee ouder dan zijn vrouw, lang en lenig, met een crew cut en een plezierige, zelfverzekerde manier van doen. Bob gaf hem een stevige handdruk en hij glimlachte vlot, maar onder zijn gebruinde teint lag een vale bleekheid en uit zijn blik sprak verdriet.

Bob Vadance ging naast zijn vrouw op de divan zitten. Clarise vertelde hem dat de vrouw en kinderen van Joe Carpenter bij de ramp waren omgekomen. Tegen Joe zei ze: ‘Bobs vader was ook een van de slachtoffers. Hij keerde naar huis terug van een zakenreis.’

Gespreksstof was er genoeg, maar ze begonnen hun band te versterken door elkaar te vertellen hoe ze het verschrikkelijke nieuws uit Colorado voor het eerst hadden gehoord. Bob Vadance, beroepspiloot van een gevechtsvliegtuig op de marine-luchtvaartbasis Miramar ten noorden van San Diego, en zijn vrouw Clarise waren met twee collega’s van hem en hun vrouwen uit eten gegaan in een gezellig Italiaans restaurant. Na het dineetje gingen ze in de bar zitten om naar een honkbalwedstrijd op de televisie te kijken. De uitzending werd onderbroken voor een extra nieuwsbericht over Vlucht 353 van Nationwide Air. Bob wist dat zijn vader die avond per lijntoestel uit New York naar Los Angeles zou thuiskomen en dat hij meestal met Nationwide reisde, maar het vluchtnummer kende hij niet. Vanuit het restaurant belde hij het vliegveld van Los Angeles en werd dadelijk doorverbonden met een officiële woordvoerder van Nationwide. De man moest Bob meedelen dat de heer Thomas Lee Vadance op de passagierslijst stond. In recordtijd waren Bob en Clarise van Miramar naar Culver City gereden, waar ze kort na elf uur aankwamen. Ze hadden Bobs moeder Nora niet gebeld, omdat ze niet wisten of Nora het al had gehoord. Als ze nog niet op de hoogte was, wilden ze het haar liever persoonlijk dan telefonisch melden. Bij hun aankomst brandde er volop licht in huis en de voordeur zat niet op slot. Nora stond in de keuken een grote pan corn chowder te maken, een soort maïssoep, omdat haar man daar gek op was, en ze bakte chocoladekoekjes met pecannoten, eveneens een lievelingskostje van hem. Ze had al over de ramp gehoord en wist dat hij ergens ten oosten van de Rocky Mountains was verongelukt, maar ze wilde toch iets voor hem doen. Toen ze vijfendertig jaar geleden waren getrouwd was zij achttien geweest en hij twintig, en ze had de drang gevoeld iets voor hem te doen.

‘In mijn geval,’ zei Joe, ‘wist ik nog van niets toen ik naar het vliegveld reed om ze af te halen. Ze waren in Virginia bij mijn schoonouders op bezoek geweest en daarna verbleven ze drie dagen in New York, waar mijn dochtertjes voor het eerst kennismaakten met hun tante Delia. Ik was er natuurlijk bijtijds, en het eerste dat ik deed was op het aankomstbord kijken of het toestel geen vertraging had. Er stond nog steeds aangegeven dat de vlucht op tijd zou landen. Maar toen ik naar de gate liep waar de passagiers zouden aankomen, kwamen er mensen van Nationwide naar ons toe. Met zachte stem werden de afhalers begroet en meegenomen naar een zaaltje van de maatschappij. Een jongeman van Nationwide stapte op me af, en voordat hij iets kon zeggen wist ik al wat het was. Ik wilde hem niet aan het woord laten en zei: “Nee, zeg het niet, waag het niet iets te zeggen.” Toen hij dat toch wilde doen, wendde ik me van hem af, en ik sloeg zijn hand weg die hij op mijn arm legde. Ik zou hem misschien wel hebben neergeslagen om hem het zwijgen op te leggen als hij die twee vrouwelijke personeelsleden niet bij zich had gehad. Ze gingen alle drie dicht om me heen staan. Het leek of ik niet wilde dat ze het me vertelden, want als ze dat deden zou het de waarheid zijn en als ze zwegen zou het zijn of het niét was gebeurd.’

Ze zwegen. In hun gedachten hoorden ze de stemmen van een jaar geleden, de stemmen van onbekende mensen die het vreselijke nieuws moesten overbrengen.

‘Mam heeft het er lange tijd verschrikkelijk moeilijk mee gehad,’ zei Clarise eindelijk. Ze praatte met een diepe genegenheid over haar schoonmoeder alsof het om haar eigen moeder ging. ‘Ze was pas drieënvijftig, maar zonder haar man Tom wilde ze niet verder. Ze waren…’

‘… zo hecht verbonden,’ maakte Bob haar zin af. ‘Maar toen we een week geleden bij haar op bezoek kwamen, ging het een stuk beter met haar. Ze was zo verbitterd, zo gedeprimeerd geweest, maar opeens bruiste ze weer van leven. Voor de ramp was ze altijd zo opgewekt, ze stond altijd…’

‘… voor iedereen open,’ vulde Clarise aan, alsof hun gedachtegangen precies op hetzelfde spoor zaten. ‘En plots was ze vorige week weer de vrouw zoals we haar altijd hebben gekend… en wat we in het afgelopen jaar hebben gemist.’

Joe werd bevangen door een angstig voorgevoel toen hij besefte dat ze over Nora Vadance spraken of de vrouw dood was. ‘Is er iets met haar gebeurd?’ vroeg hij.

Clarise had een papieren zakdoekje uit haar zak gehaald. Ze veegde er haar ogen mee af. ‘Vorige week zei ze nog dat ze nu wist dat Tom niet voorgoed bij haar weg was, dat niemand ooit voorgoed weg was. Ze was zo blij, ze was zo…’

‘… stralend,’ zei Bob. Hij nam de hand van Clarise in de zijne. ‘Joe, we weten niet precies waarom, nu haar depressiviteit voorbij was en ze voor het eerst weer toekomstplannen had, maar vier dagen geleden… heeft mijn moeder… zelfmoord gepleegd.’

De begrafenis had de vorige dag plaatsgevonden. Bob en Clarise woonden hier niet. Ze bleven tot dinsdagavond, om Nora’s kleren en andere persoonlijke dingen onder familieleden te verdelen of aan het Leger des Heils te geven.

‘Het valt ons zo zwaar,’ zei Clarise. Ze stroopte haar rechter hemdsmouw af en rolde hem weer op. ‘Ze was zo’n schat.’

‘Ik behoor hier niet te zijn,’ zei Joe. Hij stond op. ‘Ik heb niet het goede moment gekozen.’

Ook Bob Vadance stond snel op. Hij strekte bijna smekend zijn hand uit. ‘Nee, nee, blijf alsjeblieft zitten. Een adempauze tussen al het uitzoeken en inpakken door is ons welkom. Het doet ons goed om met je te praten…’ Hij haalde de schouders op. De bewegingen van zijn lange armen en benen waren niet sierlijk meer. ‘We weten wat het is. Het is minder moeilijk, omdat…’

‘… omdat we weten wat het is,’ vulde Clarise aan. Na enige aarzeling ging Joe weer zitten. ‘Ik heb maar een paar vragen. En misschien kon alleen Nora er antwoord op geven.’ Nadat Clarise haar rechtermouw had opgerold, stroopte ze haar linkermouw af en rolde hem weer op. Ze moest iets met haar handen doen terwijl ze sprak. Als ze het niet deed, was ze misschien bang uiting te geven aan het verdriet dat ze wilde beheersen, wie weet door haar gezicht in haar handen te verbergen, of aan haar haar te plukken en te trekken, of vuisten te maken en ergens tegenaan te slaan. ‘Joe… het is zo warm… wil je misschien iets kouds drinken?’

‘Nee, bedankt. Hoe sneller hoe beter, en dan ben ik weg. Wat ik Nora had willen vragen is of ze onlangs bezoek heeft gehad. Van een vrouw die zich Rose noemt.’

Bob en Clarise wisselden een snelle blik. Bob vroeg: ‘Bedoel je een vrouw met een donkere huidskleur?’

Een huivering beving Joe. ‘Inderdaad. Klein. Een meter zesenvijftig ongeveer, maar een indrukwekkende verschijning.’

‘Mam heeft ons niet veel over haar verteld,’ zei Clarise. ‘Maar die vrouw Rose is een keer geweest en ze hebben gepraat en het ziet ernaar uit dat ze mam iets heeft verteld wat een ommezwaai bij haar teweegbracht. We kregen de indruk dat die vrouw een soort…’

‘… geestelijk begeleidster of zoiets was,’ vulde Bob aan. ‘Het beviel ons eerst helemaal niet, want we dachten dat het iemand zou kunnen zijn die misbruik van mijn moeder maakte, omdat ze zo terneergeslagen en kwetsbaar was. We dachten dat die vrouw misschien van die moderne geestelijke kwakzalverij bedreef of…’

‘… oplichterij,’ zei Clarise. Ze boog zich naar voren om de zijden bloemen op de bijzettafel beter te rangschikken. ‘Dus iemand die haar geld afhandig wilde maken, of haar geestelijk wilde beïnvloeden.’

‘Maar toen mam over Rose sprak, was ze zo…’

‘… vervuld van vredige gevoelens. We vonden niet dat het haar kwaad kon doen, niet als mam zich er zo’n stuk beter door voelde. In ieder geval…’

‘… zei ze dat Rose zou terugkomen,’ besloot Bob. ‘Mam zei dat ze dankzij haar wist dat pa ergens veilig was. Hij was niet zomaar doodgegaan en daarmee uit. Hij was ergens veilig en wel.’

‘Mam wilde ons niet zeggen hoe ze tot dat geloof was gekomen,’ zei Clarise, ‘terwijl ze vroeger nooit naar de kerk ging. Ze wilde niet zeggen wie Rose was, of wat ze haar had verteld.’

‘Inderdaad, mam vertelde ons bijna niets over die vrouw,’ bevestigde Bob. ‘Alleen dat het voorlopig een geheim moest blijven, maar dat uiteindelijk…’

‘… iedereen het zou weten.’

‘Wat zou iedereen uiteindelijk weten?’ vroeg Joe. ‘Dat pa ergens veilig is, denk ik, ergens veilig en wel.’

‘Nee,’ zei Clarise, klaar met haar gefrunnik aan de zijden bloemen. Ze leunde achterover op de sofa en vouwde haar handen in haar schoot. ‘Ik denk dat ze méér bedoelde. Volgens mij bedoelde ze dat iedereen uiteindelijk tot het besef komt dat niemand van ons zomaar gewoon sterft, maar dat we… ergens heen gaan waar het veilig is.’

Bob zuchtte. ‘Ik zal je maar eerlijk zeggen, Joe, dat we er wel een beetje nerveus van werden om dergelijke bijgelovige praat uit mijn moeders mond te horen. Mijn moeder was altijd zo nuchter en met haar beide benen op de grond. Maar het maakte haar gelukkig en na dat afschuwelijke jaar…’

‘… vonden we niet dat het haar kwaad kon doen.’ Spiritualisme was niet wat Joe had verwacht. Hij voelde zich niet op zijn gemak, zelfs nogal teleurgesteld. Hij had gedacht dat dr. Rose Tucker wist wat er met Vlucht 353 was gebeurd en dat ze bereid zou zijn de verantwoordelijken voor de ramp aan te wijzen. Hij had nooit gedacht dat ze alleen maar mystiek, geestelijk advies te bieden had.

‘Denken jullie dat Nora een adres van die Rose heeft gekregen? Of een telefoonnummer?’

‘Nee,’ zei Clarise. ‘Dat geloof ik niet. Mam deed er heel geheimzinnig over. O, Bob, laat hem die foto eens zien?’

‘Die is nog in haar slaapkamer,’ zei Bob. Hij stond op. ‘Ik zal hem even halen.’

‘Wat voor foto?’ vroeg Joe aan Clarise, toen Bob de kamer uit liep. ‘Eigenaardig. Een foto die Rose voor Nora had meegebracht. Het is een beetje griezelig, maar mam putte er troost uit. Het is een foto van het graf van mijn schoonvader.’

Het was een gewone kleurenfoto, gemaakt met een polaroidcamera, die de grafsteen van de omgekomen Thomas Lee Vadance toonde: zijn naam, zijn geboortedatum en datum van overlijden, en de tekst: ‘geliefde echtgenoot en beminde vader’. Joe dacht aan Rose Marie Tucker op de begraafplaats en aan haar woorden: Ik kan nu nog niet met u praten. Clarise zei: ‘Mam is meteen een lijstje gaan kopen. Ze wilde de foto ingelijst bewaren. Het was voor haar van belang dat de foto niet beschadigd werd.’

‘Toen we hier een week geleden drie volle dagen waren,’ zei Bob, ‘nam ze de foto overal mee naar toe. Als ze in de keuken bezig was, of in de kamer televisie zat te kijken, of buiten op de patio bij de barbecue, ze sleepte hem overal mee.’

‘Ook als we buiten de deur aten,’ zei Clarise. ‘Dan deed ze hem in haar tas.’

‘Het is toch maar een foto?’ zei Joe verbaasd. ‘Alleen maar een foto,’ stemde Bob in. ‘Ze had zélf een foto kunnen maken, maar om een of andere reden had die foto meer betekenis voor haar, omdat die vrouw Rose hem had genomen.’ Joe liet een vinger langs de gladde zilveren lijst en over het glas glijden, alsof hij helderziende was en de betekenis van de foto kon lezen door de psychische energie die ervan uitging in zich op te nemen.

‘Toen ze ons de foto voor de eerste keer liet zien,’ zei Clarise, ‘keek ze ons zo… zo verwachtingsvol aan. Alsof ze…’

‘… dacht dat onze reactie sterker zou zijn,’ zei Bob. Joe legde de foto op de bijzettafel. Hij fronste. ‘Een sterkere reactie? Hoe dan?’

‘Dat begrepen wij ook niet,’ zei Clarise. Ze nam de foto en poetste het zilveren lijstje en het glas met een slip van haar overhemd. ‘Toen we niet reageerden zoals ze had gehoopt, vroeg ze ons wat we zagen als we ernaar keken.’

‘Een grafsteen,’ zei Joe. ‘Het graf van pa,’ stemde Bob in. Clarise schudde haar hoofd. ‘Mam scheen méér te zien.’

‘Meer? Wat dan?’

‘Dat wou ze niet zeggen, maar ze…’

‘… zei dat de dag zou komen dat we het anders zouden zien,’ maakte Bob haar zin af.

Joe dacht weer aan Rose op de begraafplaats, zoals ze daar had gestaan met de camera in haar beide handen en naar hem opkeek: U zult het zien, evenals de anderen.

‘Weet jij misschien wie die Rose is, Joe?’ vroeg Clarise. ‘Waarom heb je ons naar haar gevraagd?’

Joe vertelde over zijn ontmoeting met de vrouw op de begraafplaats, maar zei niets over de mannen in het witte busje. In zijn beknopte versie was Rose in een auto weggereden en had hij haar daarna niet meer kunnen vinden.

‘Maar uit wat ze me vertelde,’ zei Joe, ‘maakte ik op dat ze waarschijnlijk al bij andere familieleden van slachtoffers was geweest. Ze zei dat ik niet moest wanhopen, dat ik het ooit zou zien zoals anderen het gezien hadden, maar ze kon er nu nog niet over praten. Het probleem is dat ik stond te trappelen tot ze er wél over wilde praten. Ik wilde weten wat ze tegen de anderen had gezegd, waarmee ze die mensen had geholpen om “het” te zien.’

‘Wat het ook was,’ zei Clarise, ‘mam voelde zich beter.’

‘Is dat wel zo?’ vroeg Bob zich hardop af.

‘Een week lang wél,’ zei Clarise. ‘Een hele week was ze gelukkig.’

‘Maar het heeft tot dit geleid,’ zei Bob.

Als Joe niet zo’n jarenlange ervaring had opgedaan met het indringend interviewen van slachtoffers van misdrijven en hun familieleden, zou hij er misschien moeite mee hebben gehad om Bob en Clarise te dwingen eens over een andere gruwelijke mogelijkheid na te denken, waardoor hij ze aan nog meer pijn en verdriet blootstelde. Maar in het licht van de gebeurtenissen op deze uitzonderlijke dag moest hij de vraag wel stellen. ‘Zijn jullie er volkomen zeker van dat het zelfmoord was?’

Bob wilde wat zeggen, stamelde iets en wendde zijn hoofd af om tranen uit zijn ogen te knipperen.

Clarise nam de hand van haar man in de hare en zei tegen Joe: ‘Geen twijfel mogelijk. Nora heeft de hand aan zichzelf geslagen.’

‘Heeft ze een briefje achtergelaten?’

‘Nee,’ zei Clarise. ‘Niets dat ons enig inzicht gaf waarom ze het gedaan heeft.’

‘Ze was zo opgewekt, zei je. Zo stralend. Als…’

‘Ze heeft een videoband nagelaten,’ zei Clarise. ‘Als een afscheid, bedoel je?’

‘Nee. Het is dat vreemde… dat vreselijke…’ Ze schudde haar hoofd en vertrok haar gezicht van afkeer, niet wetend hoe ze de videoband zou moeten beschrijven. Toen zei ze: ‘Het is dat… ding.’

Bob liet de hand van zijn vrouw los en stond op. ‘Ik ben niet zo’n drinker, Joe, maar ik heb er nu wel eentje nodig.’ Ontmoedigd zei Joe: ‘Ik wil het niet beroerder voor je maken dan het al is…’

‘Nee, het ligt niet aan jou,’ verzekerde Bob hem. ‘We zitten allemaal in de nasleep van de ramp, overlevenden bijeen, een soort familie, en er is niets dat je niet met familieleden kunt bespreken. Wil je iets drinken?’

‘Heel graag.’

‘Clarise, vertel hem nog niets over die videoband voordat ik terug ben. Ik weet dat je denkt dat je me het makkelijker maakt om erover te praten als ik er niet bij ben, maar dat is niet zo.’ Bob Vadance keek zijn vrouw met grote genegenheid aan en bij haar antwoord: ‘Ja, ik wacht’, was haar liefde voor hem zo duidelijk dat Joe de andere kant opkeek. Hij werd te sterk herinnerd aan wat hij had verloren.

Bob liep de kamer uit en Clarise begon de zijden bloemen weer te schikken. Daarna ging ze met haar ellebogen op haar blote knieën zitten en sloeg haar handen voor haar gezicht. Eindelijk keek ze op en zei: ‘Hij is een fijne vent.’

‘Ik mag hem,’ zei Joe.

‘Een goede man voor mij, en hij was een goede zoon voor zijn ouders. De mensen kennen hem niet; ze zien hem als vlieger die in de Golfoorlog heeft gediend, de stoere bink. Maar hij is ook teder. Heel gevoelig, net als zijn vader.’ Joe wachtte op wat ze hem wilde zeggen.

Na een korte stilte zei ze: ‘We zijn nog steeds kinderloos. Ik ben dertig, Bob is tweeëndertig. Het leek toen dat we een zee van tijd hadden, dat ons nog zoveel te doen stond. Maar nu zullen onze kinderen opgroeien zonder dat ze Bobs ouders hebben gekend en dat waren zulke geweldige mensen.’

‘Het ligt niet aan jullie,’ zei Joe. ‘Het gaat buiten ons om. We zijn maar passagiers in deze trein. We besturen hem niet, al denken we nog zo hard dat we dat doen.’

‘Ben je werkelijk op dat niveau van acceptatie gekomen?’

‘Dat probeer ik tenminste.’

‘Ben je er wel dichtbij?’

‘O, shit, nee.’

Ze lachte zachtjes.

Afgezien van de vriendin van Rose aan de telefoon had Joe al in een jaar geen mens aan het lachen gemaakt. Hoewel pijn en ironie haar korte lach kleurden, klonk er ook opluchting in. Nu hij dit voor haar had kunnen doen, voelde Joe weer een band met het leven die hij al zo lang was kwijtgeraakt.

Clarise zweeg weer en vroeg toen: ‘Joe, denk je dat die Rose kwaad in de zin heeft?’

‘Nee. Integendeel.’

Haar sproetige gezicht, zo open en vol goed vertrouwen, werd door twijfel overschaduwd. ‘Dat klinkt heel zeker.’

‘Dat zou je zelf ook zijn, als je haar leert kennen.’ Bob Vadance keerde terug met drie glazen, een schaaltje vol stukjes ijs, een fles Seven Up en een fles Seagram’s 7 Crown. ‘Helaas is er niet veel keus,’ zei hij verontschuldigend. ‘We zijn bij ons in de familie nooit zulke drinkers geweest. Maar als we er eentje nemen, houden we het eenvoudig.’

‘Uitstekend,’ zei Joe en hij nam zijn volle glas aan. Ze hieven hun glazen. Bob had een stevige mix gemaakt. Een paar seconden klonk alleen het tinkelen van stukjes ijs. Clarise zei: ‘We weten dat het zelfmoord was, omdat ze het op video heeft opgenomen.’

In de veronderstelling dat hij niet goed had verstaan wat ze zei, vroeg Joe: ‘Wié heeft de videofilm opgenomen?’

‘Nora, Bobs moeder,’ zei Clarise. ‘Ze heeft haar eigen dood op de band vastgelegd.’

De schemering verdampte in een nevel van karmozijnen en purperen licht en uit die neondamp klonterde het donker tegen de ramen van de geelwitte huiskamer.

Kort en bondig, met een prijzenswaardige zelfbeheersing, vertelde Clarise wat ze wist van de gruwelijke dood van haar schoonmoeder. Ze sprak heel zacht, maar toch was ieder woord glashelder verstaanbaar en wat ze zei doordrong Joe tot hij op de sterker wordende trillingen meebeefde.

Bob Vadance liet zijn vrouw iedere zin afmaken. Hij bewaarde het stilzwijgen, zelfs zonder naar haar of naar Joe te kijken. Hij staarde naar zijn glas en nam er telkens een teugje van. De 8-mm camcorder, waarmee de zelfmoord was vastgelegd, had aan Tom Vadance toebehoord. Hij had de camera altijd tot zijn dood aan boord van Vlucht 353 in de kast van zijn kamer bewaard.

De camcorder was eenvoudig te bedienen. Je had er geen enkel technisch inzicht voor nodig. Het toestel stelde de belichtingstijden en de scherpte automatisch in. Hoewel Nora er nauwelijks enige ervaring mee had gehad, kon het geen probleem voor haar zijn geweest om de bediening binnen enkele minuten onder de knie te krijgen.

Na een jaar in de kast was de nicad-batterij van de recorder zo goed als leeg. Nora moest derhalve de tijd hebben genomen om de batterij te herladen, wat kon wijzen op een in ijzige kalmte genomen, onwrikbaar besluit. De politie had de transformator en de oplader in een stopcontact boven het aanrecht gevonden. Afgelopen dinsdag was Nora naar de patio achter het huis gegaan en had daar de camcorder op het tafeltje gezet. Ze had twee pocketboeken als steuntje gebruikt om de camera in de gewenste hoek op te stellen.

Nadat ze de recorder had aangezet, had ze een patiostoel van vinyl op drie meter afstand van de lens geplaatst. Ze was teruggelopen naar de camcorder om in de viewer te kijken of de stoel goed in het midden van het beeld stond.

Ze was teruggelopen om de stoel iets te verschuiven. Daarna had ze zich helemaal uitgekleed, niet op de manier van een stripper en evenmin met aarzelende verlegenheid, maar gewoon alsof ze een bad ging nemen. Ze vouwde haar blouse, lange broek en ondergoed keurig op en legde ze op de betegelde patiovloer. Naakt liep ze uit het beeld, kennelijk naar de keuken. Na veertig seconden kwam ze terug met een slagersmes. Ze ging met haar gezicht naar de camera op de stoel zitten.

Volgens het eerste onderzoeksrapport van de politiearts had Nora Vadance, in goede gezondheid en geestelijk volkomen normaal geacht, sinds kort hersteld van een depressie als gevolg van de dood van haar echtgenoot, zich rond tien minuten over acht op dinsdagmorgen van het leven beroofd. Ze had het slagersmes met beide handen bij het heft gegrepen en met verwoede kracht in haar onderbuik gestoten. Ze had het mes eruit getrokken en hetzelfde voor de tweede keer gedaan. Bij de derde keer had ze het mes van links naar rechts heen en weer gehaald, zich daarbij ontdoend van de ingewanden. Ze had het mes laten vallen en was op de stoel opzij gezakt, waarna ze binnen een minuut was doodgebloed. De camcorder was het lijk tot het eind van de twintig minuten lange band in de cassette blijven opnemen.

Twee uur later liep de zesenzestigjarige tuinman Takashi Mishima op zijn klusjesronde haar tuin in, trof haar dood aan en belde de politie.

Nadat Clarise haar relaas had gedaan, kon Joe nauwelijks een woord uitbrengen.

Bob deed weer whisky in hun drankjes. Zijn handen beefden en de hals van de fles rinkelde tegen de randen van de glazen. Eindelijk vroeg Joe: ‘Is de band nu bij de politie?’ Bob bevestigde het. ‘Tot de hoorzitting of de gerechtelijke lijkschouwing of wat ze ook moeten doen.’

‘Dan hoop ik dat jullie alleen maar van horen zeggen weten wat erop staat. Dat jullie hem niet hoefden te zien.’

‘Ik niet,’ zei Bob. ‘Maar Clarise wel.’

Ze staarde in haar glas. ‘Ze vertelden ons wat erop stond. Maar Bob en ik konden het niet geloven, ook al waren ze van de politie en hadden ze geen reden om ons de waarheid niet te vertellen. Daarom ben ik gistermorgen vóór de begrafenis naar het politiebureau gegaan en heb daar de band gezien. We moesten het weten. En nu weten we het. Als ze ons de band teruggeven, vernietig ik hem. Bob mag hem niet zien. Nooit.’

Het respect dat Joe haar al toedroeg, steeg nog meer.

‘Ik blijf toch nog met een paar vragen zitten,’ zei Joe. ‘Als je het niet erg vindt om ze te beantwoorden.’

‘Ga je gang,’ zei Bob. ‘Wij hebben óók de nodige vragen. Talloze ellendige vragen, godbetert.’

‘Om te beginnen… het heeft er niet de schijn van dat er op een of andere wijze dwang op haar is uitgeoefend?’ Clarise schudde haar hoofd. ‘Daar kun je iemand toch niet toe dwingen? Niet onder psychische druk of bedreiging. Bovendien zie je op de band niemand anders binnen camerabereik, zelfs geen schaduw. Ze hield haar blik de hele tijd op de camera gevestigd. Ze was daar alleen.’

‘Zoals je het beschrijft, Clarise, lijkt het of ze het als een robot deed.’

‘Zo zag ze er inderdaad ook bijna de hele tijd uit, ja. Geen enkele uitdrukking op haar gezicht. Gewoon… slap.’

‘Bijna de hele tijd, zeg je? Was er dan tóch een moment dat ze enige emotie toonde?’

‘Twee keer. Nadat ze zich bijna helemaal had uitgekleed, aarzelde ze even om haar slipje uit te trekken. Ze was nogal verlegen, Joe. Dat ze zoiets in die omstandigheden deed is ook iets heel vreemds.’ Met zijn ogen dicht en zijn koude glas tegen zijn voorhoofd drukkend, zei Bob: ‘Zelfs als we het feit accepteren dat ze zo in de war was geraakt dat ze zichzelf dit kon aandoen, kun je je nauwelijks voorstellen dat ze helemaal naakt een videoband van zichzelf maakte… of wilde dat die band aldus werd gevonden.’ Clarise zei: ‘Er is een hoog hek om de achtertuin, met dichte bougainville erop. De buren konden haar niet zien. Maar Bob heeft gelijk. Ze zou nooit hebben gewild dat die band zo werd gevonden. In ieder geval was ze terughoudend om haar slip uit te trekken. Dat dode, verslapte gezicht had heel even plaats gemaakt voor een vreselijke uitdrukking.’

‘Wat bedoel je met vreselijk?’ vroeg Joe.

Clarise trok een grimas toen ze zich de afschuwelijke beelden van de band voor de geest haalde. Ze beschreef het moment zoals ze het had gezien. ‘Haar ogen waren vlak, leeg, met een beetje zware oogleden… maar opeens spert ze ze wijd open en er komt leven in, zoals bij normale ogen. Haar gezicht verwringt. Eerst was het zo emotieloos, maar dan verscheurd door emotie. Shock. Ze ziet eruit of ze een shock heeft, doodsbang is. Een hartbrekende uitdrukking van verlorenheid. Maar dat duurt maar twee, hooguit drie seconden en dan huivert ze en die blik is weg, helemaal weg, en ze is weer zo kalm als een robot. Ze trekt haar broekje uit, vouwt het op en legt het op de grond.’

‘Gebruikte ze bepaalde medicijnen?’ vroeg Joe. ‘Is er reden om aan te nemen dat ze een overdosis van het een of ander heeft ingenomen waardoor ze in een tijdelijke schemertoestand of in een ernstige persoonsverandering raakte?’

Clarise zei: ‘Haar arts heeft ons verteld dat hij haar niets heeft voorgeschreven. Maar door haar gedrag op de videoband dacht de politie aan drugs. De politiearts doet toxicologische tests.’

‘Wat belachelijk is,’ zei Bob met grote nadruk. ‘Mijn moeder nam nooit verboden drugs in. Ze had er zelfs een hekel aan om aspirine te slikken. Ze was zo’n volkomen naïeve vrouw, Joe, alsof ze geen idee had van de kwalijke veranderingen die in de afgelopen dertig jaar over de wereld zijn gekomen en tientallen jaren blij van zin op de rest van ons achterliep.’

‘Er is autopsie verricht,’ zei Clarise. ‘Geen hersentumor of andere hersenletsels, geen medische toestand die kan verklaren waarom ze tot haar daad is gekomen.’

‘Je zei dat er nog een tweede keer was dat ze enige emotie toonde.’

‘Ja, vlak voordat ze… zichzelf stak. Het was maar een flakkering, nog korter dan de eerste keer. Als een kramp. Ze vertrok haar hele gezicht alsof ze wilde schreeuwen. Maar toen was het weer verdwenen en bleef ze tot het eind toe onbewogen.’ Opeens viel Joe een conclusie in die hij niet had beseft toen Clarise hem de beelden op de videoband voor het eerst had beschreven. ‘Bedoel je dat ze de hele tijd geen enkele kreet heeft geslaakt en zelfs niet gehuild heeft?’ vroeg hij. ‘Nee. Geen kik.’

‘Maar dat is onmogelijk!’

‘Vlak voor het eind, als ze het mes laat vallen… klinkt er een zacht geluid dat misschien van haar afkomstig is. Nauwelijks meer dan een zucht.’

‘De pijn…’ Joe kon er niet toe komen te zeggen dat de pijn die Nora Vadance had ondergaan ondraaglijk moest zijn geweest. ‘Toch heeft ze geen kik gegeven,’ benadrukte Clarise. ‘Zelfs een onwillekeurige reactie zou…’

‘Stil. Ze bleef stil.’

‘Deed de microfoon het wel?’

‘Ingebouwde microfoon die geluiden van alle richtingen opvangt,’ zei Bob.

‘Op de band,’ zei Clarise, ‘kun je andere geluiden horen. Als ze de stoel verschuift, het schrapen van de poten op de patiotegels. Zingende vogels. Een droef klinkend geblaf van een hond in de verte. Maar geen kik van haar.’

Toen hij het huis verliet, speurde Joe het donker af, min of meer in de veronderstelling dat hij aan de overkant een wit bestelbusje of een ander verdacht uitziend voertuig geparkeerd zou zien. Uit het huis ernaast klonk vaag muziek. Beethoven. De avondlucht was nog warm, maar uit het westen woei een zachte bries die de geur van nachtelijk bloeiende jasmijn meevoerde. Wat Joe betrof was er niets bedreigends in de aangename avond te bespeuren. Clarise en Bob waren met hem meegelopen naar de voordeur. Joe vroeg: ‘Had Nora de foto van het graf van haar man bij zich toen ze haar vonden?’

‘Nee,’ zei Bob. ‘De foto lag op de rand van de keukentafel. Ze had de foto niet mee naar buiten genomen.’

‘Toen we uit San Diego hier kwamen, lag de foto op de tafel,’ herinnerde Clarise zich. ‘Naast haar ontbijtbordje.’ Joe keek haar verbaasd aan. ‘Had ze ontbeten?’

‘Ik weet wat je denkt,’ zei Clarise. ‘Als ze zelfmoord wilde plegen, waarom zou ze dan nog ontbijten? Het is nog veel vreemder, Joe. Ze had een kaasomelet gemaakt met gehakte sjalotjes en stukjes ham. Een stukje toast erbij en een glas vers geperst sinaasappelsap. Halverwege haar ontbijt is ze opgestaan en met de camcorder naar buiten gelopen.’

‘De vrouw die je op de video beschrijft verkeerde in een ernstig depressieve toestand, of in een of andere vervormde geestelijke staat. Hoe kon ze zo helder van geest zijn geweest, of het geduld hebben gehad, om zo’n uitvoerig ontbijt te maken?’

‘En dan moet je nog weten dat de Los Angeles Times opengeslagen naast haar bord lag…’ begon Clarise. ‘Op de pagina met de strips,’ maakte Bob haar zin af. Ze zwegen en probeerden het onbegrijpelijke te begrijpen. ‘Nu snap je wel wat ik bedoelde toen ik zei dat we zelf legio onbeantwoorde vragen hebben,’ zei Bob.

Alsof ze al jaren goede vrienden waren, sloeg Clarise haar armen om Joe heen en kuste hem. ‘Ik hoop dat die Rose een goed mens is, zoals je denkt, en dat je haar opspoort. En wat ze je ook te zeggen heeft, laat het je hopelijk enige vrede brengen.’ Ontroerd kuste hij haar terug. ‘Bedankt, Clarise.’ Bob had hun adres en telefoonnummer in Miramar op een blaadje geschreven en stak het Joe toe. ‘Voor het geval je nog meer vragen mocht hebben… of als je iets te weten mocht komen dat voor ons begrip van de situatie van belang kan zijn.’ De mannen drukten elkaar de hand en de handdruk werd een broederlijke omhelzing.

‘Wat ga je nu doen, Joe?’ vroeg Clarise.

Hij keek op zijn verlichte horloge. ‘Het is nog pas een paar minuten over negen. Ik ga maar eens proberen of ik nog andere nabestaanden te spreken kan krijgen.’

‘Wees voorzichtig,’ zei ze. ‘Zal ik doen.’

‘Er is iets mis, Joe. Er is iets heel erg mis.’

‘Ik weet het.’

Bob en Clarise bleven naast elkaar bij de voordeur staan en keken de wegrijdende auto van Joe na.

Hoewel hij meer dan de helft van zijn tweede borrel had opgedronken, had Joe er geen last van. Tot dusver had hij geen foto van Nora Vadance gezien; niettemin was het beeld dat voor zijn geestesoog oprees van een vrouw zonder herkenbare trekken op een patiostoel met een slagersmes in haar hand meer dan voldoende ontnuchterend om het dubbele van wat hij had gedronken teniet te kunnen doen.

De wereldstad gloeide, een lichtende zwam die zich langs de kust had voortgewoekerd. Als sporenwolken stegen de gelige stralingen op en besmeurden de hemel. Hij zag maar een paar sterren; ijzig, ver licht.

Bij het verlaten van het huis was de avond hem zo vreedzaam voorgekomen en had hij er niets in bespeurd om angst voor te hebben. Nu ging er een onheilspellende dreiging van uit en hij keek herhaaldelijk in zijn achteruitkijkspiegel.

8

Charles en Georgine Delmann bewoonden een enorm huis uit de negentiende eeuw, met een kwart hectare tuin eromheen, in Hancock Park. Aan weerskanten van het toegangshek stond een magnolia en het tuinpad naar de voordeur werd geflankeerd door kniehoge buksboompjes die zo gelijkvormig getrimd waren dat het leek of een horde tuinlieden ze met nagelschaartjes had geknipt. De opmerkelijk strakke geometrie van huis en tuin wees op een sterke zin voor orde, een krachtig geloof in de superioriteit van het menselijk ingrijpen boven de wanorde der natuur.

De Delmanns waren beiden arts, hij een internist die gespecialiseerd was in cardiologie, zij zowel internist als oogheelkundige. Ze waren prominente notabelen; nog afgezien van hun vaste praktijk, hadden ze twee klinieken gesticht waar kinderen gratis werden behandeld en waarvan ze nog steeds in het bestuur zaten, een in East Los Angeles en een in South Central.

Bij de ramp met de 747-400 hadden de Delmanns hun achttienjarige dochter Angela verloren. Het meisje was op de terugreis van een zesweekse aquarelleercursus aan een New Yorkse universiteit, exclusief voor genodigden, ter voorbereiding op haar opleiding aan de kunstacademie van San Francisco. Ze had kennelijk een groot en veelbelovend talent voor tekenen en schilderen gehad. Georgine Delmann deed zelf open. Joe herkende haar van een foto bij een artikel in de Post over de ramp. Ze was achter in de veertig, lang en slank, met een fraai glanzende donkere huid, een massa zwarte krullen en levendige ogen die de kleur hadden van paarszwarte pruimen. Er ging een wilde schoonheid in haar schuil die ze zoveel mogelijk wilde temmen door in plaats van contactlenzen een stalen brilletje te dragen, geen make-up te gebruiken en zich te hullen in een grijze lange broek en een witte blouse die eerder voor een man bestemd leken.

Joe stelde zich voor, maar voordat hij kon zeggen dat zijn vrouw en kinderen net als hun dochter bij de vliegtuigramp waren omgekomen, riep ze tot zijn verbazing uit: ‘Hoe is het mogelijk! We hadden het net over u!’

‘Over mij?’

Ze greep zijn hand, trok hem over de drempel de hal met marmeren vloer in en duwde de voordeur met een stoot van haar heup achter hem dicht. Ze bleef hem met verbazing aankijken. ‘Lisa vertelde ons over uw vrouw en dochtertjes, waarna u verhuisde en van het toneel verdween. Maar nu bent u hier. U bent hier!’

‘Lisa?’ vroeg hij verbijsterd.

Hoe Georgine Delmann op andere dagen was kon hij natuurlijk niet weten, maar vanavond verhulde ze haar uitbundige en bruisende aard in ieder geval niet achter haar sobere, ingetogen kleding en haar strenge-schooljuffenbril. Ze sloeg haar armen om hem heen en kuste hem zo vurig op zijn wang dat hij moeite had zijn evenwicht te bewaren. Nadat ze hem had losgelaten keek ze hem indringend aan en zei opgewonden: ‘Ze is toch ook bij u geweest?’

‘Wie? Lisa?’

‘Nee nee, niet Lisa. Rose.’

Onverklaarbaar drong een straaltje hoop tot in zijn hart door. ‘Ja, maar…’

‘Kom maar mee!’ Ze greep zijn hand weer en trok hem door de gang mee verder het huis in. ‘We zitten aan de keukentafel. Charlie, Lisa en ik.’

Tijdens bijeenkomsten van ‘The Compassionate Friends’ had Joe nooit een van een kind beroofd iemand ontmoet die zo van leven kon bruisen als deze vrouw. Hij had ook nooit van het bestaan van zulke mensen gehoord. Ouders die een kind waren kwijtgeraakt hadden minstens vijf tot zes jaar nodig, soms wel tien jaar of nog langer, om – meestal ook nog vruchteloos – de overtuiging te boven te komen dat ze beter zelf dood konden zijn dan hun nageslacht, dat het feit dat ze hun kinderen zouden overleven zondig, egoïstisch of zelfs monsterlijk wreed was. Voor mensen die, zoals de Delmanns, een achttienjarig kind hadden verloren, maakte dat geen enkel verschil, ook niet voor een zestigjarige die zijn dertigjarig kind verloor. Leeftijd had er niets mee te maken. Het verlies van een kind in ieder levensstadium is onnatuurlijk, zo onrechtvaardig dat de zin ervan moeilijk te ontdekken valt. Ook wanneer men tot aanvaarding komt en een zekere mate van berusting vindt, blijft geluk meestal een onbereikbaar doel, als de belofte van water in een opgedroogde bron die nu en dan even opborrelt, maar niet verder komt dan een vochtige damp die aan de vroegere overvloed herinnert.

Desondanks verkeerde Georgine Delmann in een opgetogen stemming, meisjesachtig opgewonden, toen ze Joe meetrok naar een klapdeur aan het eind van de gang. Het leek of ze het verlies van haar dochter in de korte periode van een jaar niet alleen te boven was gekomen, maar er zelfs aan was ontstegen. De hoop die Joe even had gekoesterd vervloog, want hij kreeg de indruk dat Georgine Delmann niet helemaal toerekeningsvatbaar was, of op een onbegrijpelijke wijze oppervlakkig moest zijn. Haar zo uitbundige vrolijkheid schokte hem.

In de keuken was het licht gedempt, maar hij kon wel zien dat de ruimte ondanks de grootte sfeervol was ingericht, met een vloer en keukenkasten van esdoornhout en donkerbruine granieten aanrechten. Op rekken boven ooghoogte glommen koperen potten en pannen in het zachte amberkleurige licht, en keukengereedschappen hingen als rijen tempelklokken die wachten om te worden geluid.

Georgine Delmann ging Joe voor door de keuken naar een ontbijttafel in een erker. ‘Charlie, Lisa, kijk eens wie hier is! Dat kun je bijna een wonder noemen, nietwaar?’

Achter de schuine ramen zag Joe een tuin met een zwembad, door de buitenverlichting omgetoverd tot een sprookjestafereel vol geflonker en geglinster. Op de ovale tafel bij het raam stonden drie sierlijke glazen olielampen met dansende vlammetjes op drijvende pitten.

Naast de tafel stond een lange knappe man met dik zilverkleurig haar: Charles Delmann.

Georgine, met Joe op haar hielen, liep naar hem toe en zei: ‘Charlie, dit is Joe Carpenter. De Joe Carpenter.’ Delmann staarde Joe met een zekere verbazing aan, liep naar hem toe en drukte hem krachtig de hand. ‘Wat gebeurt hier allemaal, jongeman?’

‘Ik wou dat ik het wist,’ zei Joe.

‘Er overkomt ons iets vreemds en heerlijks,’ zei Charles Delmann, al even zeer door emoties meegesleept als zijn vrouw. Uit een stoel aan de tafel stond een vrouw op wier blonde haar werd verguld door de zachte straling van de olielampen. Het was de Lisa over wie Georgine het had gehad. Ze was begin veertig en had het gladde gezicht van een schoolmeisje, met lichtblauwe ogen die heel wat verschrikkingen hadden gezien. Joe kende haar goed. Lisa Peccatone. Ze werkte voor de Post. Een vroegere collega. Voor de verslaggeving van de krant was ze gespecialiseerd in het onderzoek naar uitzonderlijk gruwelijke misdrijven zoals seriemoorden, kindermisbruik en door hun verkrachters verminkte slachtoffers. Gedreven door een obsessie die Joe nooit goed had begrepen, speurde ze in de donkerste hoeken van de menselijke geest. Als was ze dwangmatig bezeten, zo verdiepte ze zich in geschiedenissen vol bloed en waanzin, alsof ze een betekenis hoopte te vinden achter de meest zinloze handelingen van menselijke razernij. Jaren geleden al was Joe erachter gekomen dat ze in haar jeugd verschrikkelijke geestelijke trauma’s had opgelopen en dat ze die duivelse herinneringen als volwassen vrouw niet anders kon afschudden dan door te leren doorgronden wat nooit kon worden doorgrond. Ze was een van de aardigste mensen die hij kende, maar ook een van de wrokkigste, briljantste en meest gemotiveerde, onbevreesd maar bezeten, niettemin in staat om een verfijnd proza te schrijven dat de zachtaardigen een troost was en gelijktijdig de boosaardigen verdoemde. Joe had de grootste bewondering voor Lisa. Ze had tot de kring van zijn beste vrienden en vriendinnen behoord, maar na het verlies van zijn vrouw en kinderen had hij met alle andere vrienden van vroeger ook haar de rug toegekeerd.

‘Joey,’ zei ze, ‘ellendige rotzak, ben je weer aan het werk of kom je hier omdat je in het verhaal past?’

‘Ik ben weer op de been omdat ik in het verhaal pas. Maar ik schrijf er niet over. Ik hecht geen geloof meer aan de kracht van het woord.’

‘Ik hecht aan niets anders.’

‘Wat doe je hier, Lisa?’

‘We hebben haar een paar uur geleden gebeld,’ zei Georgine, ‘en gevraagd of ze hier wilde komen.’

‘Niet om jou te passeren,’ zei Delmann, en hij gaf Joe een klapje op zijn schouder. ‘Maar Lisa is de enige ons bekende verslaggever voor wie we veel respect hebben.’

Georgine zei: ‘Ze werkt al bijna tien jaar lang acht uur per week als vrijwilligster in een kliniek van ons voor misdeelde kinderen.’ Joe kende die kant van Lisa niet en hij had het ook niet van haar verwacht.

Lisa kon een scheef, verlegen glimlachje niet onderdrukken. ‘Ja, Joey, ik ben een echte Moeder Teresa. Maar hoor eens, apenkop, ga mijn reputatie niet te grabbel gooien door het aan iedereen op de redactie te vertellen.’

‘Ik wil een glaasje wijn,’ zei Charlie Delmann vrolijk. ‘Wie nog meer? Een mooie Chardonnay, of misschien een Cakebread of een Grgich Hills?’ De ongepaste opgeruimdheid van zijn vrouw werkte aanstekelijk op hem, alsof ze de ondergang van Vlucht 353 op deze zo somber stemmende avond víérden. ‘Voor mij niet,’ zei Joe. Hij raakte nog meer in de war.

‘Voor mij wel,’ zei Lisa.

‘Voor mij ook,’ zei Georgine. ‘Ik zal de glazen even halen.’

‘Nee, schat, blijf jij nu maar bij Joe en Lisa,’ zei Delmann. ‘Ik zorg voor alles.’

Joe en de twee vrouwen gingen aan de tafel zitten en Charlie liep naar het andere eind van de keuken.

Georgines gezicht leek te gloeien in het licht van de olielampen. ‘Dit is ongelooflijk, gewoon ongelooflijk. Rose is ook bij hém geweest, Lisa.’

Lisa’s gezicht bleef half in het donker. ‘Wanneer, Joe?’

‘Vandaag. Op de begraafplaats. Ze maakte foto’s van de graven van Michelle en de kinderen. Ze zei dat ze zou terugkomen als het zover was… en toen liep ze weg.’

Joe besloot de rest pas te vertellen als hij hun verhaal had gehoord, allereerst omdat hij hun onthullingen zo snel mogelijk wilde weten, en ten tweede om hun relaas niet te veel te laten kleuren door wat hij zelf te zeggen had.

‘Het kan haar niet geweest zijn,’ zei Lisa. ‘Ze is omgekomen toen het toestel neerstortte.’

‘Dat is de officiële lezing.’

‘Beschrijf haar eens?’ vroeg Lisa.

Joe deed verslag van alle fysieke kenmerken die hij had kunnen waarnemen, maar hij nam ook de tijd om de bijzondere verschijning van de donkere vrouw bij de graven zo goed mogelijk te beschrijven, evenals de magische kracht die van haar was uitgegaan, een kracht waarmee ze alles om zich heen naar haar krachtveld scheen toe te buigen.

Het oog in de beschaduwde zijde van Lisa’s gladde gezicht was donker en ondoorgrondelijk, maar het oog in de verlichte helft toonde duidelijk emotie in haar reactie op de beschrijving die Joe haar gaf. ‘Rosie was altijd charismatisch, ook toen ze studeerde.’ Verbaasd vroeg Joe: ‘Kén je haar?’

‘We waren samen intern op de UCLA, zo lang geleden alweer dat ik er niet graag aan terugdenk. We deelden er een kamer. In de loop der jaren zijn we tamelijk bevriend gebleven.’

‘Daarom besloten Charlie en ik om Lisa op te bellen,’ zei Georgine. ‘Het was ons bekend dat een vriendin van haar op de passagierslijst had gestaan. Maar het was al midden in de nacht, uren nadat Rose hier was weggegaan, toen Charlie zich pas herinnerde dat Lisa’s vriendin eveneens Rose heette. We wisten dat het om een en dezelfde vrouw ging en we hebben de hele dag in dubio gezeten of we Lisa moesten bellen.’

‘Wanneer was Rose hier?’ vroeg Joe.

‘Gisteravond,’ zei Georgine. ‘Ze kwam toen we net op het punt stonden buiten de deur te gaan eten. Ze liet ons beloven dat we tegen niemand zouden zeggen wat ze ons vertelde… althans niet voordat ze de kans had gehad om nog meer familieleden van slachtoffers hier in Los Angeles te spreken. Maar Lisa was door het slechte nieuws het afgelopen jaar zo depressief geweest, en omdat zij en Rose zo bevriend waren, meenden we dat het geen kwaad kon.’

‘Ik ben hier niet als verslaggever,’ zei Lisa tegen Joe.

‘Jij bent verslaggever en je blijft verslaggever.’

Georgine zei: ‘Rose heeft ons dit gegeven.’

Uit het borstzakje van haar blouse haalde ze een foto, die ze op de tafel legde. De foto toonde de grafsteen van Angela Delmann.

Georgines ogen glansden verwachtingsvol. ‘Wat zie je, Joe?’

‘Ik denk dat de juiste vraag is wat ú ziet.’

Ergens in de keuken opende Charlie Delmann laden en zocht in de rammelende inhoud, kennelijk op zoek naar een kurkentrekker. ‘We hebben het Lisa al verteld.’ Georgine keek naar haar man. ‘Ik zal wachten tot Charlie het je zegt, Joe.’

Lisa zei: ‘Het is verdomd bizar, Joey. Ik weet niet wat ik moet opmaken uit wat ze me verteld hebben. Ik weet alleen dat ik er doodsbang van ben geworden.’

‘Bang? Jij?’ Georgine was verbaasd. ‘Lisa, lieve schat, hoe kan die foto jóú in godsnaam bang maken?’

‘Je zult het zien,’ zei Lisa tegen Joe. Gewoonlijk was Lisa gezegend met de onwankelbare weerstand van een rots, maar nu beefde ze als een riet. ‘Maar ik geef je de verzekering, Joe, dat Charlie en Georgine twee van de nuchterste mensen zijn die ik ken. En dat moet je maar goed in gedachten houden als ze eenmaal beginnen.’

Georgine nam de polaroidfoto in haar hand en staarde er hunkerend naar, alsof ze de foto niet alleen in haar geheugen wilde branden, maar het beeld ook volkomen als een deel van zichzelf in zich wilde opnemen en de film blanco wilde maken. Lisa slaakte een diepe zucht en vertelde iets dat niemand nog wist. ‘Ik moet mijn eigen bizarre stukje aan de puzzel toevoegen, Joey. Vanavond een jaar geleden was ik op het vliegveld van Los Angeles om Rose af te halen.’

Georgine keek op van de foto. ‘Dat heb je ons niet verteld.’

‘Dat wilde ik doen,’ zei Lisa, ‘toen Joey aanbelde.’

Aan de andere kant van de grote keuken klonk een zacht ploppend geluid. Een koppige kurk schoot eindelijk los uit de hals van een fles en Charlie kreunde tevreden.

‘Ik heb je die avond niet op het vliegveld gezien, Lisa,’ zei Joe. ‘Ik heb me op de achtergrond gehouden. Ik was volkomen kapot van wat er met Rosie was gebeurd, maar ook… gewoon bang.’

‘Kwam je haar afhalen?’

‘Rosie had me voor haar vertrek uit New York gebeld en gevraagd of ik haar met Bill Hannett wilde afhalen.’

Hannett was de fotograaf wiens foto’s van natuurlijke en door menselijke hand veroorzaakte rampen aan de muren van de receptie van de Post hingen.

Er lag een grote bezorgdheid in Lisa’s lichtblauwe ogen toen ze zei: ‘Rosie wilde heel dringend met een verslaggever praten en ik was de enige die ze vertrouwde.’

‘Charlie?’ riep Georgine. ‘Dit moet je horen!’

‘Ja ja, ik hoor het wel,’ zei Charlie Delmann. ‘Ik ben zo klaar met inschenken.’

‘Rosie had me ook de namen opgegeven van zes andere mensen die ze op het vliegveld wilde zien,’ zei Lisa. ‘Vrienden van vroeger. Ik kon er vijf op korte termijn benaderen om ze die avond te laten komen. Ze moesten getuigen zijn.’ Alert zei Joe: ‘Getuigen van wat?’

‘Dat weet ik niet. Ze was erg op haar hoede. Heel opgewonden, echt opgewonden over iets, maar ook bang. Ze zei dat ze uit het toestel zou stappen met iets dat ons allemaal voor altijd zou veranderen, dat de wereld zou verbeteren.’

‘De wereld verbeteren?’ zei Joe. ‘Iedere politicus met een snood plan en iedere acteur die meent zelf te kunnen denken wil de wereld tegenwoordig verbeteren.’

‘O, maar in dit geval had Rose gelijk,’ zei Georgine. Nauwelijks bedwongen tranen van opwinding of vreugde blonken in haar ogen toen ze de foto weer liet zien. ‘Het is geweldig.’

Joe kreeg het gevoel alsof hij ongemerkt buiten de realiteit terecht was gekomen, in een omgeving die steeds surrealistischer leek te worden.

De vlammetjes van de olielampen hadden tot dusver gestaag gebrand, maar nu flakkerden ze en wrongen ze zich in hun hoge glazen schoorsteentjes, omhooggezogen door een tocht die Joe op zijn huid niet kon voelen.

Slangetjes geel licht wriemelden over Lisa’s gezichtshelft die tot dusver in het donker was geweest. Toen ze naar de lampen keek, werden haar ogen zo geel als de volle maan laag boven de horizon.

Opeens krompen de vlammetjes weer en Lisa zei: ‘Ja, het klonk inderdaad heel melodramatisch. Maar Rosie verkoopt geen onzin. En ze heeft een jaar of zes, zeven aan iets van uitzonderlijk belang gewerkt. Ik geloofde haar.’

De klapdeur naar de gang maakte zijn specifieke zoevende geluid. Charlie liep zonder iets te zeggen weg uit de keuken. ‘Charlie?’ Zijn vrouw sprong op. ‘Waar gaat hij héén? Ik snap niet waarom hij dit niet wil horen.’

Lisa zei tegen Joe: ‘Toen Rosie me een paar uur voordat ze aan boord van Vlucht 353 ging opbelde, vertelde ze dat “ze” naar haar zochten. Rosie meende dat “ze” er geen vermoeden van hadden dat ze naar Los Angeles ging. Maar mochten “ze” te weten komen in welk toestel Rosie zat om haar bij aankomst op te wachten, dan wilde Rosie dat wij er ook waren om haar bij aankomst meteen te omringen om te voorkomen dat ze tot zwijgen zou worden gebracht. Rosie zou me bij de gate het hele verhaal vertellen.’

‘“Ze?”’ vroeg Joe.

Georgine wilde de keuken doorlopen om te zien waar haar man heen was gegaan, maar haar belangstelling voor Lisa’s verhaal was groter en ze ging weer zitten.

Lisa zei: ‘Rosie had het over de mensen voor wie ze werkt.’

‘Teknologik.’

‘Je hebt het druk gehad vandaag, Joey.’

‘Ik heb geprobeerd er iets van te begrijpen.’ Joe had het gevoel of hij in een moeras vol gruwelijke dreigingen rondtastte. ‘Jij, ik en Rosie… we hebben er alle drie mee te maken. De wereld is toch maar klein, vind je niet?’

Onpasselijk door de gedachte dat er moorddadige types waren die er niet voor terugdeinsden driehonderdnegenentwintig onschuldige passagiers mee te laten omkomen om één doelwit te grazen te nemen, zei Joe: ‘Lisa, je denkt toch hopelijk niet dat ze het toestel hebben laten verongelukken alleen omdat Rose Tucker aan boord was?’

Lisa staarde nadenkend naar het glanzende blauwe licht op het water van het zwembad. Na enige aarzeling zei ze: ‘Die avond was ik ervan overtuigd. Maar later… toonde het onderzoek geen sporen aan van het gebruik van een bom. De oorzaak kon niet met zekerheid worden vastgesteld. Vermoedelijk is het de combinatie geweest van een kleine technische storing en een menselijke fout, begaan in de cockpit.’

‘Dat is althans wat ze ons hebben verteld.’

‘Ik heb me een tijdje stilletjes verdiept in de “National Transportation Safety Board”, niet zozeer wat onze ramp betreft, maar meer in het algemeen. Hun staat van dienst is onberispelijk, Joey. Prima mensen. Geen spoor van corruptie. Ze houden zich ook ver van de politiek.’

Georgine zei: ‘Maar ik denk dat Rose zich verantwoordelijk voelt voor wat er gebeurd is. Ze is ervan overtuigd dat haar aanwezigheid in het toestel de oorzaak van de ramp was.’

‘Maar al zou ze maar indirect verantwoordelijk zijn voor de dood van uw dochter,’ zei Joe, ‘waarom vindt u haar dan zo geweldig?’ De warme glimlach waarmee Georgine hem aan de voordeur zo overrompelend hartelijk had begroet, was er niet minder op geworden. Toch kreeg Joe in zijn toenemende verbijstering de indruk dat haar opgewektheid even vreemd en verwarrend was als de gefixeerde grijns van een clown in een mistig en donker steegje, alarmerend omdat het zo volkomen misplaatst was. Door haar verontrustende glimlach heen zei ze: ‘Weet je waarom, Joe? Omdat dit het eind van de wereld is zoals wij die kennen.’ Geïrriteerd vroeg Joe aan Lisa: ‘Wie is Rose Tucker eigenlijk? Wat voor werk doet ze bij Teknologik?’

‘Ze is geneticus, en een briljante bovendien.’

‘Gespecialiseerd in recombinant DNA-onderzoek.’ Georgine hield de polaroidfoto weer omhoog, alsof Joe nu wel zou begrijpen hoe een foto van een grafsteen en genetische manipulatie met elkaar te maken hadden.

‘Maar wat ze precies bij Teknologik deed,’ zei Lisa, ‘daar ben ik nooit achter gekomen. Dat zou ze me verleden jaar na haar aankomst op het vliegveld hebben uitgelegd. Maar na wat ze Georgine en Charlie gisteren heeft verteld, heb ik er nu wel enig idee van gekregen. Ik weet alleen niet hoe ik het moet geloven.’ Joe verbaasde zich over haar merkwaardige manier van formuleren: niet ‘of’ maar ‘hoe’ ze het moest geloven. ‘Wat doet Teknologik, afgezien van wat dat bedrijf zelf beweert?’ vroeg Joe.

Lisa glimlachte flets. ‘Je hebt nog een goede journalistieke neus, Joe. Een jaar uit de roulatie heeft je niet afgestompt. Uit dingen die Rosie me in de loop der jaren heeft verteld, vage aanwijzingen, denk ik dat je te maken hebt met een grote uitzondering in een kapitalistische wereld: een onderneming die niet kan mislukken.’

‘Niet kan mislukken?’ herhaalde Georgine. ‘Omdat er een schatrijke compagnon achter zit die alle verliezen dekt.’

‘Het leger?’ vroeg Joe zich hardop af.

‘Of een andere branche van de overheid. Een organisatie met diepere zakken dan wie ook ter wereld. Rosie heeft me het gevoel ingegeven dat dit project niet werd opgezet met een schamele honderd miljoen aan research- en ontwikkelingsfondsen. We hebben het hier over veel grotere zakken geld. Het ging om miljarden.’ Op de bovenverdieping klonk de dreun van een geweerschot. Hoewel verschillende tussenliggende ruimten het geluid smoorden, was het onmiskenbaar een geweerschot. Ze sprongen alle drie tegelijk op. Georgine riep: ‘Charlie?’ Misschien omdat hij nog maar een paar uur geleden bij Bob en Clarise Vadance in hun fleurige geel-witte huiskamer in Culver City op visite was geweest, dacht Joe dadelijk aan Bobs moeder die naakt op de patiostoel had gezeten met het slagersmes in haar beide handen, de punt op haar onderbuik gericht. De stilte die na het schot in het hele huis viel, leek even dodelijk als de onzichtbare en gewichtloze atoomstraling in de volstrekte stilte na een kernbomexplosie.

Met stijgende verontrusting riep Georgine: ‘Charlie?’ Ze wilde van de tafel weglopen, maar Joe hield haar tegen. ‘Nee wacht, wacht. Ik ga wel. Bel de politie, dan ga ik.’ Lisa zei: ‘Joey…’

‘Ik wéét wat dit is,’ zei hij op een zo scherpe toon dat hij daarmee verdere discussie voorkwam.

Hij hoopte dat hij ongelijk had, dat hij niet begreep wat hier gebeurde, dat het niets te maken had met wat Nora Vadance zich had aangedaan. Maar als hij gelijk had, wilde hij niet dat Georgine haar man als eerste zag. Strikt genomen zou het beter zijn geweest dat ze helemaal niets van de nasleep van de ramp onder ogen kreeg, nu niet en nooit.

‘Ik weet wat dit is,’ herhaalde Joe. ‘Bel de politie.’ Hij liep de keuken door, duwde de klapdeur open en stond in de gang. De kroonluchter in de hal bij de voordeur werd afwisselend sterker en zwakker, zoals het flakkerende elektrische licht in een oude film over het gevangenisleven, waarin de mededeling van de directeur dat de gevangene moet worden vrijgelaten te laat komt en de veroordeelde al op de elektrische stoel de dood vindt. Joe rende naar de trap, maar klom steeds trager naar boven uit angst voor wat hij verwachtte daar te zullen aantreffen. Een reeks zelfmoorden was al even onwezenlijk als de bizarre overtuiging van gestoorden dat de burgemeester een robot was en dat kwaadaardige buitenaardse wezens hen de hele dag bespiedden. Joe begreep niet hoe het mogelijk was dat Charlie Delmann van het ene moment op het andere van vrolijkheid in wanhoop kon vervallen – zoals Nora Vadance het ene moment nog stevig had ontbeten en de strips in de krant had zitten lezen om daarna heel abrupt, zonder zelfs een briefje ter verklaring achter te laten, met het mes naar buiten was gelopen.

Maar stel dat hij gelijk had over de betekenis van het schot, dan was er een kleine kans dat Delmann nog leefde. Misschien was één schot niet genoeg geweest. Misschien kon zijn leven nog worden gered.

Het vooruitzicht om iemand het leven te kunnen redden, nadat hem dat in talloze gevallen in zijn journalistieke praktijk niet was gelukt, bracht Joe ondanks zijn angst weer snel in actie. Met twee treden tegelijk sprong hij de trap op.

Op de bovenverdieping liep hij zonder er tijd aan te verspillen langs donkere kamers en gesloten deuren. Aan het eind van de gang, achter een half openstaande deur, zag hij een roodachtig licht. Een kleine hal gaf toegang tot de zitslaapkamer en suite. Hij liep door de zitkamer naar de slaapkamer. De meubels waren overtrokken met een witte moderne stof. De sierlijk gebogen, bleekgroene lijnen van porselein uit de Soeng-dynastie op glazen platen verleenden een serene sfeer aan het vertrek. Charles Delmann was languit op een Chinees sledebed neergevallen. Op hem lag een Mossberg 12-kaliber pump-action buks met pistoolkolf. Door de korte loop had hij de tromp tussen zijn tanden kunnen nemen en de trekker kunnen overhalen. Ondanks het slechte licht zag Joe wel dat het geen enkele zin meer had om de pols van Delmann te voelen.

Het enige licht in de slaapkamer kwam van een bleekgroene lamp op het verste van de twee bedtafeltjes. De gloed was roodachtig, omdat de kap onder het bloed zat.

Tien maanden geleden, op een zaterdagavond, was Joe voor een reportage naar het stedelijk mortuarium gegaan, waar de in lijkenzakken gestoken doden op rolbrancards en de naakte lichamen op autopsietafels op de vermoeide pathologen wachtten. Hij werd plotseling aangegrepen door de onzinnige overtuiging dat de lijken om hem heen die van zijn vrouw en kinderen waren. Ze waren allemaal van Miehelle en de meisjes, alsof Joe door een scène uit een science-fictionfilm doolde die over klonen ging. Uit de lange laden in de roestvrijstalen koelkasten waar nog veel meer lijken waren opgeslagen, hoorde hij de gesmoorde stemmen opstijgen van Michelle, Chrissie en de kleine Nina die hem smeekten of hij hen naar de wereld der levenden wilde laten terugkeren. Achter hem trok een assistent een lijkenzak aan de ritssluiting open en Joe keek in het spierwitte gezicht van een dode vrouw, haar gestifte lippen zo rood als een verfrommeld kerststerbloemblad in de sneeuw, en hij zag Michelle, Chrissie, Nina. De blinde blauwe ogen van de dode vrouw waren spiegels van zijn eigen stijgende waanzin. Hij was het lijkenhuis uit gelopen en had bij zijn redactiechef Caesar Santos zijn ontslag ingediend.

Nu wendde hij zich snel af van het bed voordat hij geliefde gezichten op dat van de dode arts kon projecteren. Hij hoorde een vreemd piepend geluid en heel even meende hij dat Delmann probeerde door zijn kapotgeschoten mond adem te halen. Toen begreep Joe dat hij zijn eigen stokkende ademhaling hoorde.

Op het bedtafeltje naast hem flakkerden de verlichte groene cijfers van een digitale klok. De tijd verliep razendsnel, tien minuten per flakkering, maar achteruit: terug in de tijd naar de vooravond en de middag.

Joe koesterde even de dwaze hoop dat de niet meer normaal functionerende klok – ongetwijfeld getroffen door een loden kogeltje van het schot hagel – op een magische wijze alles ongedaan kon maken wat er gebeurd was, dat dr. Delmann uit de dood zou opstaan terwijl de kogeltjes achteruit de loop invlogen en zijn wonden zich dichtten, dat Joe zelf weer in de zon op het strand van Santa Monica zou zitten en nog verder terug in de tijd ging naar zijn kleine flat in de maanlichte nacht waar hij met zijn schoonmoeder telefoneerde en nog verder, nog veel verder terug, tot Vlucht 353 niet in Colorado was neergestort. Beneden hoorde hij een gil, en zijn wanhopige fantasie verdween op slag. Nog een gil.

Hij meende dat het Lisa was. Waarschijnlijk had ze, door het leven gehard, nooit gegild of geschreeuwd, maar wat ze nu deed was gillen als een kind in pure doodsnood.

Hij was hoogstens een minuut geleden uit de keuken gerend. Wat kon er zo snel in een minuut gebeurd zijn? Hij stak zijn hand uit naar de buks op het lijk van Delmann, met de bedoeling het wapen mee te nemen. Misschien zaten er meer patronen in.

Nee, niet doen. Nu is het nog een zelfmoordtoneel. Raak het wapen aan en het lijkt een moordtoneel. En dan word ik verdacht.
Hij liet het wapen liggen.

Joe liep uit het zwakke, door bloed gefilterde licht naar de gang, waar een begrafenisachtige stilte in de schaduwen heerste. Hij keerde terug naar de hal met de enorme kroonluchter waaraan glazen druppels hingen als een eeuwige kristallen regen. Het wapen was nutteloos, omdat hij toch niet in staat was op iemand te schieten. En bovendien, wie kon er behalve Georgine en Lisa in huis zijn? Geen mens. Niemand.

Met twee, drie treden tegelijk rende hij onder de kristallen waterval van afhangende tranen door naar beneden en moest de leuning grijpen om niet onderuit te gaan. Zijn handpalm, glad van het koude zweet, gleed langs het mahoniehout.

Terwijl hij stampend door de gang rende, hoorde hij een tinkelende muziek. Hij stootte de klapdeur naar de keuken open en zag de aan de rekken hangende koperen potten en pannen heen en weer zwaaien en zachtjes tegen elkaar tikken.

Aan het zachte licht in de keuken was niets veranderd. De naar beneden gerichte halogeenspots waren tot het minimum gedimd en leken nauwelijks te branden.

Bij de ontbijttafel aan het eind van de keuken, van achteren belicht door de trillende gloed van de drie sierlijke olielampen, stond Lisa met haar vuisten tegen haar slapen, alsof ze een schedel krakende druk van binnen uit wilde bedwingen. Ze gilde nu niet meer, maar snikte, kreunde, huiverde en stamelde onverstaanbare gefluisterde woorden.

Joe zag Georgine niet.

Terwijl het klokjesgetinkel van de koperen potten en pannen langzaam in zachte dissonanten oploste, haastte Joe zich naar Lisa en zag uit zijn ooghoek dat Delmann de geopende fles wijn op het aanrechtblok in het midden van de keuken had laten staan. Naast de fles stonden drie glazen Chardonnay. De trillende oppervlakten van de ingeschonken wijn glommen als edelstenen en de gedachte trof Joe dat er misschien iets in de wijn kon zijn gedaan; gif, een drug of een andere chemische stof.

Toen Lisa Joe zag liet ze haar vuisten zakken en opende ze. Haar handen waren nat en rood en van haar vingers als rozenbladen droop een rode dauw. Ze slaakte een pijnlijk gejammer, een dierlijk geluid, rauwer nog door verdriet en van een felle doodsangst die woorden niet konden uitdrukken.

Bij het eind van het aanrechtblok, aan Lisa’s voeten, lag Georgine Delmann op haar zij in de foetushouding, zij het niet opgerold als een ongeborene die op het leven wacht, maar in de omhelzing met de dood; ze hield haar handen nog om het heft van het mes geklemd dat haar koude navelstreng vormde. Haar mond was verwrongen in een kreet die nooit had geklonken. Uit haar wijd opengesperde ogen welden tranen, maar er lag geen diepte in. De stank van opengereten ingewanden dreef Joe naar de rand van een angstaanval; het zo bekende gevoel van vallen vanaf een grote hoogte. Als hij eraan toegaf, zou hij voor niemand meer iets kunnen betekenen en dan kon hij Lisa en zichzelf niet helpen. Snel wendde hij zijn hoofd af van de afschuwelijke aanblik op de grond. Het kostte hem veel meer moeite de wil op te brengen om zich van de rand van de emotionele ondergang weg te sleuren. Hij wilde Lisa in zijn armen nemen, haar troosten en wegvoeren van de plaats waar haar dode vriendin lag, maar ze had hem haar rug toegekeerd.

Glas verbrijzelde. Joe kromp ineen bij de ontstellende gedachte dat een moordlustige tegenstander door een raam de keuken binnendrong.

Maar het geluid van brekend glas kwam van de olielampen. Lisa had er twee als flessen bij de lange roetglazen beetgepakt en de bolvormige onderkanten tegen elkaar geslagen. Een vettige hoeveelheid olie stroomde eruit.

In de olie op het tafelblad verspreidden heldere puntige vlammetjes zich in alle kleuren van de regenboog en werden gloeiende vuurhaarden.

Joe greep Lisa beet en wilde haar van het zich snel verspreidende vuur wegsleuren, maar ze wrong zich zonder een kik te geven los en griste de derde lamp van de tafel.
‘Lisa!’

De polaroidfoto van Angela Delmanns graf vatte vlam en de afbeelding van het graniet en brons krulde om tot een zwartgeblakerd blad.

Lisa hield de derde lamp schuin en goot de olie en de brandende pit over de voorkant van haar kleren.

Hevig geschrokken stond Joe een ogenblik als aan de grond genageld.

De lampenolie stroomde over Lisa heen, maar de brandende pit rolde over haar buik en middel en doofde ergens in haar rok. Op de tafel overlapten de ziedende vuurhaarden elkaar en gloeiende oliestroompjes vloeiden alle kanten op. Heet druipsel kwam sissend op de houten vloer terecht.

Joe wilde haar weer beetpakken, maar ze schepte handen vol vlammen op alsof ze aan een wastafel stond en gooide ze tegen haar borst. Toen Lisa’s doordrenkte kleren in brand vlogen, trok Joe zijn hand terug en schreeuwde: ‘Néé!’

Hoewel ze bij het zien van Georgines zelfmoord luid had gegild, slaakte ze nu geen enkele kreet, nog geen grom of kreun. Ze hief haar handen, waarin balletjes vuur rondwentelden. Ze stond een moment stil als de maangodin Diana die vurige manen in haar handpalmen balanceert en ze bracht haar handen naar haar gezicht, naar haar haren.

Joe deinsde achteruit van de brandende vrouw, van de aanblik die zijn hart verschroeide, van de afschuwelijke stank die hem ineen deed krimpen, van dit ondoorgrondelijke mysterie dat hem alle hoop ontnam. Hij botste met zijn rug tegen een kast. Als door een wonder bleef Lisa rechtop staan, kalm, alsof ze in een koel regenbuitje stond. In alle hoeken van het grote erkerraam blonk haar weerspiegeling. Ze keerde zich om naar Joe en keek door een rooksluier naar hem. Gelukkig kon hij niets meer van haar gezicht zien.

Nog als verlamd door angst en afschuw besefte hij dat het nu zijn beurt was om te sterven, zij het niet door de vlammen die de houten vloer om zijn schoenen likten, maar door zijn eigen toedoen, in zekere zin even monsterlijk als een eigenhandig toegebracht schot, harakiri, zelfopoffering. De zelfmoordpest had hem nog niet te pakken, maar kon hem ieder moment treffen zodra Lisa dood op de grond ineenzakte, en toch kon hij zich niet verroeren. In een storm van wervelende vlammen wierp Lisa een griezelig licht en schaduwen als dansende geesten. Ze kropen tegen de muren op en zwierden langs het plafond. Sommige schaduwen leken schaduwen, maar waren lange afrollende draden roet. Het door merg en been dringende signaal van het rookalarm in de keuken verbrak zijn ijzige verstarring en schudde hem wakker uit zijn trance.

Hij rende met de schaduwen en dansende geesten mee, weg uit die ziedende hel langs de hangende koperen potten en pannen als helder blinkende gezichten in het schijnsel van een hoogoven, zo snel als hij kon langs de drie glazen wijn die de vlammen weerspiegelden en de kleur van bordeaux hadden aangenomen. Hij wierp zich door de klapdeur van de keuken de gang in naar de hal en had het sterke gevoel dat hij op de hielen werd gezeten door iets veel ergers dan het geweld van het rookalarm, alsof er toch een moordenaar de keuken was binnengedrongen die zo stil in een donkere hoek had gestaan dat Joe hem niet had gezien. Terwijl hij de knop van de voordeur greep verwachtte hij niet anders dan dat er een hand op zijn schouder zou vallen om hem met een grijnzende moordenaar te confronteren.

Geen hand en ook geen stroom hitte zoals hij had verwacht, maar een sissende koude waardoor zijn nekharen overeind kwamen en die zich vervolgens boven aan zijn ruggengraat in zijn achterhoofd wilde boren. Hij raakte zo in paniek dat hij zich niet kon herinneren dat hij de deur had opengerukt, maar hij was opeens buiten op het bordes en schudde het ijzige gevoel van zich af. Hij rende over het stenen tuinpad tussen de strak geschoren bukshagen door. Bij de twee precies even grote magnolia’s, waarvan de grote bloemen als de witte gezichten van aapjes tussen de glanzende bladeren doorgluurden, keek hij pas om. Hij werd niet achtervolgd.

Het was stil in de deftige straat, afgezien van het gesmoorde lawaai van het rookalarm in het huis van de Delmanns. Hij zag geen verkeer. Er was evenmin een voetganger te bekennen in de warme zomeravond. Geen van de buren was door de herrie en het gegil van Lisa naar buiten gekomen. De tuinen waren zo groot en de statige huizen hadden zulke dikke muren dat het geschreeuw misschien niet eens tot de buren was doorgedrongen, terwijl een geweerschot kon zijn opgevat als een dichtslaand autoportier of als de knal van de uitlaat van een vrachtwagen.

Joe overwoog of hij op de brandweer en de politie zou wachten, maar hij kon zich niet voorstellen hoe hij met de nodige overtuiging moest uitleggen wat zich in die drie of vier helse minuten in dat huis had afgespeeld. Die koortsachtige gebeurtenissen hadden hem een zinsbegoocheling geleken, vanaf de knal van het schot tot het moment dat Lisa zich in vlammen had gehuld. Inmiddels leken het bijna fragmenten van een diepere droom in de doorgaande nachtmerrie van zijn leven.

De brand zou een goed deel van het bewijs van zelfmoord vernietigen, met het gevolg dat hij door de politie zou worden ondervraagd en waarschijnlijk onder verdenking van moord zou worden aangehouden. De politie zou hem beschouwen als een ernstig ontregeld man na het verlies van zijn vrouw en kinderen, een werkloze die in een eenkamerflatje boven een garage woonde, broodmager geworden met verwilderde ogen… en twintigduizend dollar contant in de holte voor de reserveband in zijn kofferbak. Die omstandigheden en zijn psychische toestand droegen er niet toe bij dat ze hem zouden geloven, nog afgezien van het feit dat zijn verhaal buiten alle grenzen van de waarschijnlijkheid lag. Teknologik & Co zouden hem te grazen nemen voordat hij uit de gevangenis kwam. Ze hadden hem al eens bijna doodgeschoten, alleen omdat Rose hem iets verteld had kunnen hebben wat hij van de heren niet mocht weten; en nu wist hij nog meer dan vanmiddag, al had hij er geen flauw idee van wat hij eruit moest opmaken. Met het oog op de verdachte connecties die Teknologik met politieke en militaire machtsblokken onderhield, was het heel aannemelijk dat hij in de gevangenis tijdens een zorgvuldig beraamde ruzie door goed betaalde medegevangenen uit de weg zou worden geruimd. En mocht hij zijn gevangenisstraf overleven, dan zou hij na zijn ontslag worden gevolgd en bij de eerste de beste gelegenheid worden geëlimineerd.

Hij hield zijn snelle pas in om niet al rennend de aandacht te trekken en liep naar zijn auto aan de overkant. Hij hoorde ramen in het huis van de Delmanns exploderen. Na het korte glasgerinkel was het rookalarm nu veel luider te horen. Joe keek om en zag vlammen uit het achterhuis opslaan. De brandende lampenolie werkte als een versneller: achter de voordeur, die hij open had laten staan, kon hij al lekkende vlammen langs de muren van de gang zien. Hij stapte in en sloeg het portier dicht. Hij had bloed aan zijn rechterhand. Niet zijn bloed. Huiverend opende hij het vakje tussen de stoelen, griste een handvol papieren zakdoekjes uit een doos en veegde zijn hand af. Hij stopte de prop zakdoekjes in de papieren zak waarin de hamburgers hadden gezeten.

Bewijsmateriaal, dacht hij, al was hij volkomen onschuldig. De wereld stond op zijn kop. Leugens waren waarheid, de waarheid bestond uit leugens, feiten waren fictie, het onmogelijke was mogelijk en onschuld was schuldig zijn. Hij diepte de autosleutels op uit zijn zak en startte de motor. Door de gebroken achterruit hoorde hij niet alleen het rookalarm, al op verschillende punten in het huis van de Delmanns, maar ook buren die naar elkaar schreeuwden en angstkreten in de zomernacht.

In de hoop dat iedereen op straat naar het brandende huis keek en geen aandacht aan hem zou schenken, deed Joe de koplampen aan en reed weg.

Het fraaie oude huis van de Delmanns was nu een domein van draken. Met een vurige adem kropen hun helder verlichte vormen van kamer naar kamer. Terwijl de doden in lijkwaden van vuur op de grond lagen, weerklonken sirenes als klaagzangen in de verte. Joe reed een nachtelijke wereld in die voor hem te bizar was geworden om te kunnen bevatten, die niet meer dezelfde was als de planeet waarop hij was geboren.

DRIE – NULPUNT

9

De oranje wintervuren in augustus laaiden zo hoog op uit kuilen in het zand dat zelfs de onschuldigste kinderen in de gloed liederlijk feestende struikrovers leken.

Op het stuk strand waar het stoken van vuren was toegestaan, brandden er tien. Rond sommige vuren hadden zich hele gezinnen geschaard, rond andere zaten groepen tieners en studenten. Joe liep tussen de groepen door. Hij kwam graag ’s avonds laat op het strand voor zijn oceaantherapie, hoewel hij zich dan gewoonlijk op een flinke afstand van de vuren hield. Het geluidsniveau van het gepraat en gelach kon bij het ene vuur nauwelijks harder en bij een volgend vuur dansten stelletjes op blote voeten pas-op-de-plaats op oude songs van de Beach Boys. Maar er was ook een groep van een stuk of twaalf mensen die ademloos zat te luisteren naar een stevig gebouwde man met een witte haardos die op galmende toon een spookverhaal vertelde. De gebeurtenissen van de dag hadden zijn waarnemingsvermogen veranderd, zodat hij het gevoel had of hij een bril met bijzondere glazen droeg, het soort bril dat werd gewonnen in de goktent van een mysterieuze kermistroep die in een nauwelijks hoorbare zwarte caravanstoet van terrein naar terrein reist, een bril die de wereld niet vervormde maar er een onbekende dimensie van een raadselachtige, koude en beangstigende sfeer aan verleende. In het schijnsel van de vlammen namen de ledematen van de dansers in hun badkleding de kleur van gesmolten brons aan. Ze schudden met hun schouders en heupen, bogen en zwaaiden heen en weer, bewogen hun soepele armen als vleugels of klauwden in de heldere lucht boven het vuur. Het kwam Joe voor dat iedere danser uit een twee-eenheid bestond; weliswaar verschillend van de anderen, maar ieder als een danspoppetje aan het touwtje van een marionettenspeler, door hem in uitgelaten houdingen getrokken met blinkende glazen oogjes en een gebarsten houten grijnsje en het verdraaide stemmetje van een onzichtbare buikspreker, uitsluitend om Joe te laten geloven dat hij op een goedaardige planeet woonde waar het een en al dolle pret was.

Hij liep langs een groep van een stuk of twaalf jongemannen in zwembroek. Hun afgelegde wetsuits glinsterden als een stapel zeehondenhuiden of als enorme palingvellen of een ander product uit de oceaan. Hun rechtopstaande surfplanken wierpen schaduwen als menhirs op het zand. Het testosteronniveau onder hen was zo hoog dat Joe het bijna kon ruiken. De jongens werden er niet schreeuwerig van, maar waren eerder sloom en praatten zacht, bijna in een droomtoestand van primaire erotische fantasieën. De dansers, de verhalenverteller en diens gehoor, de surfers en alle anderen die Joe passeerde keken achterdochtig naar hem. Het was geen inbeelding. Hoe steels hun blikken naar hem ook waren, ze ontgingen hem niet.

Het zou hem niet verbazen als bleek dat ze allemaal voor Teknologik werkten, of voor degene die Teknologik had opgericht. Hoewel diep in paranoia weggezakt, was Joe toch nuchter genoeg om te beseffen dat hij de onuitsprekelijke dingen die hij in het huis van de Delmanns had gezien als schrikbeelden met zich meedroeg. Die ervaring deed hem zijn gezicht vertrekken, bracht een dof laagje troosteloosheid in zijn ogen en gaf een hoekige expressie van woede en angst aan zijn bewegingen. De mensen op het strand zagen een gekweld man langssjokken, en omdat het bewoners van een wereldstad waren, kenden ze het gevaar van zo iemand maar al te goed. Hij kwam bij een vuur waar minstens twintig jeugdige mannen en vrouwen met geschoren hoofden in volkomen stilzwijgen bijeen zaten. Ze droegen allemaal een saffierblauwe mantel, witte tennisschoenen en een gouden ring in het linker- of rechteroor. De mannen waren gladgeschoren, de vrouwen droegen geen make-up. De meeste van hen waren zo opvallend aantrekkelijk en droegen hun kleding zo elegant dat hij in eerste instantie dacht dat het om een sekte-bijeenkomst van de ‘Kinderen van Beverly Hills’ ging. Hij bleef een paar minuten bij hen staan en keek hoe ze in meditatieve stilte naar het vuur staarden. Als ze naar hem keken toonden ze geen angst voor wat ze aan hem zagen. Zonder uitzondering waren hun ogen rustige vijvers, waaruit nederige aanvaarding sprak en een vriendelijkheid als maanlicht op water, maar het kon ook zijn dat hij die dingen graag wilde zien.

Hij had de zak meegenomen met de papiertjes die om de twee cheeseburgers hadden gezeten, het lege milkshakebekertje en het papieren zakdoekje waarmee hij het bloed van zijn hand had afgeveegd. Bewijsmateriaal. Hij gooide de zak in het vuur en zag dat de sekteleden naar de papieren zak keken, die vlam vatte, zwart werd en verdween.

Toen hij wilde doorlopen, vroeg hij zich af wat deze jongelui als de zin van het leven beschouwden. Hij stelde zich voor dat die gelovigen in hun blauwe gewaden uit de ups en downs van het moderne leven een bepaalde lering hadden getrokken en een verlichte toestand hadden bereikt die betekenis aan hun bestaan gaf. Maar hij vroeg er niet naar, uit angst dat het wel weer hetzelfde treurige liedje van verlangen en wishful thinking zou zijn waarop zoveel anderen hun hoop hadden gevestigd.

Honderd meter voorbij de vuren, waar het donker was, hurkte hij neer aan de zilveren rand van de branding en waste zijn handen in een paar centimeter diep zeewater. Hij nam wat nat zand en schrobde de laatste bloedsporen tussen de rimpeltjes van zijn knokkels en onder zijn nagels weg.

Nadat hij zijn handen nogmaals had afgespoeld, liep hij de zee in zonder zijn sokken en Nikes uit te trekken of zijn broekspijpen op te rollen. Hij waadde de donkere golfslag in en bleef staan op de grenslijn van de kalme branding, waar het water tot boven zijn knieën kwam.

De rustige golfslag had vanavond maar smalle schuimrafeltjes zeevonk. In de heldere, door de maan verlichte lucht was het zeewater honderd meter verderop merkwaardig genoeg glad als een naakte huid, zwart en nauwelijks zichtbaar.

Nu hem de rustgevende aanblik werd ontzegd van de zee die hem naar het strand had gedreven, vond Joe enige troost in de golfslag die tegen zijn benen drukte en in het diepe, doffe gegrom van de grote watermachine. Eeuwige ritmen, betekenisloze bewegingen, de vrede van de onverschilligheid.

Hij probeerde de gebeurtenissen in het huis van de Delmanns uit zijn gedachten te bannen. Ze waren hem een volkomen raadsel. Eraan denken leidde niet tot enig inzicht.

Het verontrustte hem dat hij geen verdriet en zo weinig medeleven voelde om de dood van de Delmanns en Lisa. Op bijeenkomsten van ‘`The Compassionate Friends’ had hij geleerd dat ouders na het verlies van een kind meestal een ernstig gebrek aan inleving met het lijden van anderen bleken te hebben. Men keek dof en onaangedaan naar televisiebeelden van autowrakken in een kettingbotsing, brandende huizen en afgrijselijke moordpartijen. Muziek die hen vroeger meesleepte en ontroerde, had geen enkele uitwerking meer. De meeste mensen raakten binnen een paar jaar over dit verlies aan sensitiviteit heen, anderen deden er vijf of tien jaar over, maar sommigen lukte nooit.

De Delmanns hadden een heel sympathieke indruk op hem gemaakt, maar hij had ze nooit echt leren kennen.

Lisa was een vriendin geweest. Nu was ze dood. Nou én? Iedereen ging op zeker moment dood. Je eigen kinderen. De vrouw die de liefde van je leven was. Iedereen.

Zijn onverschilligheid beangstigde hem. Hij voelde zich verachtelijk. Maar hij kon zich nu eenmaal niet dwingen om de pijn van anderen mee te voelen. Alleen die van hemzelf. Kon de zee hem maar dezelfde onverschilligheid voor zijn eigen verlies geven als hij voor het verlies van anderen voelde. Niettemin vroeg hij zich af in wat voor een monster hij zou veranderen als zelfs de dood van Michelle, Chrissie en Nina hem niets meer zou doen. Voor het eerst besefte hij dat volkomen onverschilligheid hem geen innerlijke vrede zou brengen, maar juist een onbeperkt vermogen tot kwaadaardigheid.

Het drukke benzinestation en de aangrenzende supermarkt die dag en nacht geopend waren, lagen een paar minuten lopen van zijn hotel verwijderd. Bij de wc’s stonden buiten twee telefooncellen. Een paar dikke nachtvlinders, wit als sneeuwvlokken, cirkelden onder de kegelvormige, naar de straat gerichte lampen aan de dakrand. Enorm vergrote en verwrongen schaduwen van hun vleugeltjes zwierden over de gewitte muur.

Op zijn lang niet gebruikte telefoonkaart had Joe nog voldoende saldo om een paar gesprekken buiten de stad te voeren. Hij waagde het niet die gesprekken vanuit zijn motelkamer te voeren als hij daar redelijk veilig wilde blijven.

Hij wilde Barbara Christman spreken, de vrouw die de leiding had gehad van het onderzoek naar de ramp van Vlucht 353. Aan de Westkust was het zaterdagavond elf uur en in de hoofdstad Washington aan de Oostkust twee uur in de nacht van zaterdag op zondag. De vrouw was nu natuurlijk niet op haar werk bereikbaar, en hoewel Joe zelfs op dit uur misschien een dienstdoend ambtenaar van de ‘National Transportation Safety Board’ aan de lijn kon krijgen, was het niet erg waarschijnlijk dat men hem zomaar het privénummer van mevrouw Christman zou verstrekken. Niettemin belde hij Inlichtingen en hij kreeg het nummer van het hoofdkantoor van de NTSB. Het nieuwe geautomatiseerde telefoonsysteem aldaar somde hem tal van nummers van afdelingen op, en hem werd de mogelijkheid geboden om mededelingen in te spreken voor bestuursleden, de chef calamiteitenonderzoek, ambtenaren op directieniveau en wie al niet. Om voor zo iemand een mededeling in te spreken, moest men de eerste letter van de voornaam en de eerste vier letters van de achternaam noemen, waarna een verbinding tot stand zou komen. Hoewel Joe de letters B-C-H-R-I zorgvuldig articulerend insprak, kreeg hij geen verbinding voor voice-mail, maar een stem op een bandje die hem meedeelde dat deze lijn niet bestond. Hij probeerde het nogmaals en kreeg weer nul op het rekest.

Barbara Christman werkte er niet meer, of het voice-mailsysteem functioneerde niet naar behoren.

Hoewel de ‘Investigator In Charge’ of IIC voor het onderzoek naar iedere vliegtuigramp een chef was die daarvoor uit het NTSB-hoofdkwartier in Washington kwam, kon een zogenaamd ‘Go-Team’ van specialisten ter assistentie worden ingezet vanuit onderafdelingen in alle delen van het land: Anchorage, Atlanta, Chicago, Denver, Fort Worth, Los Angeles, Miami, Kansas City, New York City en Seattle. Van de computer op de redactie van de Post had Joe een geprinte opgave gekregen van de meeste, zo niet alle, teamleden die bij het onderzoek naar de ramp met Vlucht 353 aanwezig waren geweest, maar hij wist niet uit welke steden ze afkomstig waren. Omdat de ramp op ongeveer honderdvijftig kilometer ten zuiden van Denver had plaatsgevonden, nam hij aan dat tenminste enkele leden van het team afkomstig waren van de afdeling in die stad. Joe haalde het geprinte lijstje met de elf namen uit zijn zak, belde Inlichtingen en kreeg de nummers van drie teamleden in Denver. De overige acht woonden kennelijk niet in Denver, of waren om andere redenen niet telefonisch bereikbaar. Het onophoudelijke zwellen en krimpen van de schaduwen van de nachtvlinders op de witte muur van het benzinestation deed hem aan iets denken zonder dat hij precies wist wat het was. De dansende schaduwen herinnerden hem ergens aan. Hij kreeg steeds meer het gevoel dat het van groot belang was, maar het wilde hem niet te binnen schieten. Enige tijd staarde hij naar de heen en weer schietende schaduwen, vormeloos als de gesmolten oppervlakte van een lavalamp, zonder dat hij de associatie kon maken. Hoewel het middernachtelijk uur in Denver al had geslagen, belde Joe de drie mannen. De eerste was de meteoroloog van het Go-Team die de weersomstandigheden had moeten bepalen ten tijde van de ramp. Joe kreeg een antwoordapparaat en liet geen bericht achter. Nummer twee was de man die de leiding had gehad van de groep die de brokstukken op metallurgisch bewijsmateriaal had afgespeurd. De man, waarschijnlijk door de telefoon gewekt, deed kortaf en wilde geen medewerking verlenen. Maar nummer drie bleek de schakel naar Barbara Christman die Joe nodig had. Hij heette Mario Oliveri en had de leiding gehad van het onderzoek naar mogelijk menselijk falen door de bemanningsleden of door degenen die verantwoordelijk waren geweest voor de vluchtleiding.

Ondanks het late uur en het ongelegen moment deed Oliveri niet onvriendelijk. Hij zei dat hij toch van nature een nachtvogel was die nooit voor één uur ging slapen. ‘Maar, meneer Carpenter, u begrijpt natuurlijk wel dat ik niet met de pers spreek over zaken die de NTSB aangaan en u geen details van een onderzoek kan verstrekken. Die gegevens zijn trouwens toch al openbaar gemaakt.’

‘Daar bel ik u niet voor, meneer Oliveri. Ik heb wat moeite om een van uw chefs te bereiken, met wie ik dringend moet spreken, en ik hoop dat u me daarmee in contact kunt brengen. Er is iets mis met haar voice-mail in Washington.’

‘Haar voice-mail? We hebben op dit moment geen vrouwen in de leiding. Dat zijn allemaal mannen.’

‘Barbara Christman.’

‘Dat was de enige. Maar ze is al maanden geleden met vervroegd pensioen gegaan,’ zei Oliveri. ‘Hebt u haar telefoonnummer?’ Oliveri aarzelde even. ‘Nee, helaas niet.’

‘Misschien weet u of ze in Washington woont, of in welke plaats in de buurt. Als ik weet waar ze woont kan ik haar misschien aan de telefoon krijgen…’

‘Ik heb gehoord dat ze terug is gegaan naar Colorado waar ze vandaan kwam,’ zei Oliveri. ‘Jaren geleden is ze ooit begonnen op het bijkantoor in Denver, ze werd naar Washington overgeplaatst en daar klom ze op tot chef.’

‘Dus ze is nu weer in Denver?’

Weer aarzelde Oliveri, alsof het onderwerp Barbara Christman hem zorgen baarde. Eindelijk zei hij: ‘Ik geloof dat ze van oorsprong uit Colorado Springs kwam. Dat ligt ruim honderd kilometer ten zuiden van Denver.’

En nog geen vijftig kilometer van het weiland waar de gedoemde 747 in donderend geweld ten onder ging. ‘Woont ze nu weer in Colorado Springs?’ vroeg Joe. ‘Dat weet ik niet.’

‘Als ze getrouwd is, staat haar telefoon misschien op haar mans naam.’

‘Ze is al jaren geleden gescheiden, meneer Carpenter. Wacht eens… ik vraag me af of dit…’ Oliveri zweeg geruime tijd, alsof hij zijn zin niet wilde of kon afmaken.

‘Meneer Oliveri?’ drong Joe aan.

‘Heeft dit misschien te maken met Nationwide Vlucht 353?’

‘Inderdaad. Vanavond is het een jaar geleden.’ Oliveri zweeg weer.

Eindelijk vroeg Joe: ‘Is er misschien iets met Vlucht 353 gebeurd… iets ongewoons?’

‘Zoals ik al zei is het onderzoek openbaar gemaakt.’

‘Dat vroeg ik niet.’

Er viel zo’n zware stilte dat Joe de indruk kreeg dat hij niet met Denver maar met de achterkant van de maan was verbonden. ‘Meneer Oliveri?’

‘Ik kan u werkelijk niets bijzonders vertellen, meneer Carpenter. Maar mocht me later nog iets te binnen schieten… hebt u dan een nummer waar ik u kan bereiken?’

Joe vond het te riskant om de man de situatie waarin hij verzeild was geraakt uit te leggen. Hij zei: ‘Als u een eerlijk mens bent, meneer Oliveri, zou u zich in gevaar brengen door mij op te bellen. Er lopen een paar verdomd vervelende lieden rond die opeens belangstelling voor u zouden kunnen krijgen als ze wisten dat we contact met elkaar houden.’

‘Vervelende lieden? Wie dan?’

Joe ging er niet op in en zei: ‘Mocht u me ergens deelgenoot van willen maken, of als u iets op uw geweten mocht hebben, neem dan de tijd om erover na te denken. Ik bel u over een paar dagen terug.’

Joe verbrak de verbinding.

De nachtvlinders zwierden en zwierden. Ze vlogen tegen de sterke lampen aan de dakrand. De bekende uitdrukking lag voor de hand: als motten om een kaarsvlam.

Toch wilde de associatie met een bepaalde herinnering hem nog steeds niet te binnen schieten.

Hij belde Inlichtingen en de juffrouw gaf hem het nummer op van Barbara Christman in Colorado Springs.

Ze nam vrijwel onmiddellijk op en aan haar stem te horen had hij haar niet uit haar slaap gehaald.

Misschien dat sommige leden van inspectieteams die de afgrijselijke slachtingen van grote luchtvaartrampen hadden aanschouwd, niet meer zo gemakkelijk in slaap konden komen. Joe noemde zijn naam en vertelde haar wat er een jaar geleden met zijn vrouw en kinderen was gebeurd. Hij liet haar in de veronderstelling dat hij nog steeds als verslaggever voor de Post werkzaam was.

Na zijn introductie had haar zwijgen dezelfde wat kille afstandelijkheid die de heer Oliveri aanvankelijk had betoond. Toen vroeg ze: ‘Bent u hier?’

‘Pardon?’

‘Bent u in Colorado Springs?’

‘Nee, ik bel u vanuit Los Angeles.’

‘O,’ zei ze, en Joe meende een lichte teleurstelling in haar stem te horen.

‘Mevrouw Christman,’ begon hij. ‘Ik wilde u een paar vragen stellen over Vlucht 353 die ik graag…’

‘Het spijt me,’ viel ze hem in de rede. ‘Ik weet dat u een vreselijk verlies hebt geleden, meneer Carpenter. Ik kan de omvang daarvan nauwelijks bevatten en ik weet hoe moeilijk het voor mensen is om het verlies van familieleden bij die afschuwelijke ongevallen te aanvaarden. Maar ik geloof niet dat ik u iets zou kunnen zeggen dat aan het aanvaarden van uw verlies zou kunnen bijdragen, of dat…’

‘Ik probeer niet iets te aanvaarden, mevrouw Christman. Wat ik probeer is erachter te komen wat de werkelijke oorzaak van de ondergang van het toestel is geweest.’

‘Het is niet ongewoon dat mensen in uw situatie vluchten in samenzweringstheorieën, meneer Carpenter, omdat het verlies anders zo zinloos lijkt, zo willekeurig en onverklaarbaar. Weer andere mensen denken dat we fouten van vliegtuigmaatschappijen verdoezelen, of dat we zwijggeld ontvangen van de “Airline Pilots Association”, of zelfs dat we bewijsmateriaal zouden achterhouden dat de verantwoordelijke piloten dronken waren of drugs hadden gebruikt. Dit was niet meer en niet minder dan een ongeval, meneer Carpenter. Maar ook al zou ik u daarvan een hele tijd aan de telefoon proberen te overtuigen, dan zou me dat nooit lukken en uw op fantasie berustende ontkenning alleen maar versterken. U heeft mijn diepste sympathie, dat meen ik oprecht, maar u kunt beter met een psychiater spreken, niet met mij.’ Voor Joe iets kon zeggen, hing Barbara Christman op. Hij probeerde het nogmaals. Haar toestel ging wel veertig keer over, maar ze reageerde niet.

Joe had alles gedaan wat hij telefonisch had kunnen doen. Hij liep terug naar zijn auto, maar bleef halverwege staan. Hij keerde zich om en keek weer naar de witte muur van het benzinestation, waarop de grotesk verwrongen schaduwen van de nachtvlinders werden geprojecteerd, als geesten die in een nachtmerrie door bleke nevels glijden.

Als motten om een kaarsvlam. Drie puntige vlammetjes in drie olielampen. Met hoge roetglazen als schoorsteentjes. In zijn gedachten zag hij de vlammetjes in de glazen schoorsteentjes stijgen. Geel lamplicht glom op Lisa’s sombere gezicht en de schaduwen zwierden langs de muren van de keuken. Op dat moment had Joe in de mening verkeerd dat een ergens vandaan komende tocht de vlammetjes omhoog had getrokken, hoewel de lucht in de keuken in volkomen stilstand was geweest. Nu hij eraan terugdacht, kwam het hem voor dat de slangende vlammetjes, vijf of zes centimeter opflakkerend boven de pitten, van veel grotere betekenis waren dan hij tot dusver had beseft. Het opflakkeren had een bepaalde betekenis gehad. Bij de witte muur staarde Joe naar de nachtvlinders, maar hij dacht na over de opflakkerende oliepitten en zag voor zijn geestesoog de keuken van de Delmanns met de kasten van esdoornhout en de donkerbruine granieten aanrechten.

Hij wilde dat zich een verhelderend inzicht aan hem openbaarde, zoals de vlammetjes een paar seconden feller waren gaan branden. Het lukte hem echter niet de betekenis die hij intuïtief bespeurde te verklaren.

Hij voelde zich uitgeput, terneergeslagen door het trauma dat hij had opgelopen. Hij moest eerst eens goed uitrusten, anders kon hij zijn zintuigen en intuïtie niet meer vertrouwen.

Joe lag op zijn rug op het motelbed. Zijn hoofd rustte op een lekker zacht kussen van schuimplastic, maar hij was vervuld van pijnlijke herinneringen. Hij at een reep die hij aan de toonbank van het benzinestation had gekocht.

Tot de laatste hap proefde hij niets van de chocola. In plaats daarvan kreeg hij de smaak van bloed in zijn mond, alsof hij zich op zijn tong had gebeten.

Maar dat was niet zo. Wat hem hevig dwarszat was het bekende schuldgevoel. Wéér een dag verstreken. Hij leefde en kon niet verklaren of rechtvaardigen waarom.

Het was donker in zijn kamer, afgezien van het maanlicht dat door de openstaande balkondeur scheen en de groene cijfertjes van het wekkertje. Joe staarde naar de lamp in de zoldering, vaag zichtbaar omdat het bolle glas wat maanlicht opving. De lamp zweefde als een geest boven hem.

Dat bracht hem op de gedachte aan de drie lichtgevende glazen wijn op het aanrecht in de keuken van de Delmanns. Ook in dit geval was een verklaring ver te zoeken. Hoewel dr. Delmann de wijn uit de fles kon hebben geproefd voordat hij de glazen had ingeschonken, hadden zijn vrouw en Lisa hun glazen niet aangeraakt. Gedachten zwierden en fladderden als geagiteerde nachtvlinders door hem heen en zochten licht in de duisternis. Hij zou graag met zijn schoonmoeder Beth in Virginia willen praten. Maar het kon zijn dat haar telefoon werd afgeluisterd en dat zijn belagers hem konden traceren. Bovendien wilde hij zijn schoonouders niet in gevaar brengen, als hij het een en ander zou vertellen wat hem was overkomen nadat hij had ontdekt dat hij op het strand werd bespioneerd.

Slaperig wordend door de moederlijke hartenklop van de ritmische golfslag, in de greep van zijn zware vermoeidheid en piekerend over de vraag hoe hij had kunnen ontkomen aan de zelfmoordplaag in het huis van de Delmanns, viel hij uiteindelijk in een slaap die werd beheerst door nachtmerries.

In de loop van de nacht werd hij half wakker. Hij lag in het donker op zijn zij en keek naar het digitale wekkertje op het kastje naast zijn bed. Het groene schijnsel van de cijfers deed hem denken aan de klok in de met bloed bespatte slaapkamer van Charles Delmann: de tijd die met sprongetjes van tien minuten achteruitliep. Joe had aangenomen dat een los kogeltje van het schot hagel in de klok terecht was gekomen en het mechanisme had ontregeld. Nu, in een zweverige slaaptoestand, drong het tot hem door dat de verklaring heel anders was dan wat hij had gedacht; het was iets veel geheimzinnigers en betekenisvollers geweest dan zoiets nuchters als een loden kogeltje.
De klok en de olielampen.

Snel terugdraaiende cijfertjes, opspringende vlammetjes.

Associaties.

Betekenis.

Hij viel korte tijd in slaap en droomde weer. Lang voor zonsopgang piepte het wekkertje. Hij had alles bij elkaar minder dan drieëneenhalf uur geslapen, maar na een jaar vrijwel slapeloze nachten voelde hij zich toch voldoende uitgerust. Na een korte douche kleedde hij zich aan en keek aandachtig naar de wekker. Maar evenals vannacht, toen hij slaapdronken was geweest, bleef hem ook nu de betekenis van de terugdraaiende klok in Delmanns slaapkamer ontgaan.

De ochtendschemering was nog niet begonnen toen Joe naar het vliegveld van Los Angeles reed.

Hij kocht een eendagsretour Denver om op tijd in Los Angeles terug te zijn voor zijn afspraak om zes uur met ‘Demi’ – de vrouw met de rokerige sexy stem – in Westwood.

Op weg naar zijn gate, waar de passagiers al aan boord gingen, zag hij bij de check-in voor een vlucht naar Houston twee jongemannen in blauwe mantels. Hun geschoren hoofden, de gouden ringen in het linkeroor en hun witte tennisschoenen maakten hen kenbaar als leden van dezelfde sekte die hij de vorige avond rond het vuur op het strand had gezien.

De een was zwart, de ander blank en ze droegen allebei een laptopkoffertje. Het zwarte sektelid keek op zijn gouden horloge, zo te zien een Rolex. Wat hun geloofsovertuiging ook mocht zijn, ze hadden in elk geval duidelijk niet een eed van soberheid afgelegd en ze hadden ook weinig gemeen met Hare Krishna’s. Hoewel het de eerste keer was na de dood van Michelle en de kinderen dat hij in een vliegtuig zat, voelde hij zich tijdens de vlucht naar Denver niet nerveus. Tijdens de start had hij erover ingezeten dat hij misschien een angstaanval zou krijgen en het neerstorten van Vlucht 353 opnieuw zou beleven zoals hij zich de ramp zo dikwijls had voorgesteld, maar al na een paar minuten wist hij dat hem dat niet zou overkomen.

Hij was niet bang om in een dergelijke crash te sterven. Mocht hij op dezelfde wijze de dood vinden als zijn vrouw en dochtertjes, dan zou hij de lange val naar de grond kalm en zonder angst aanvaarden, omdat hem zo’n lot voorkwam als een welkome terugkeer naar het evenwicht in het universum, het sluiten van een open cirkel, een onrechtvaardigheid die eindelijk werd gecorrigeerd. Wat hem meer zorgen baarde was wat hij aan het eind van de reis van Barbara Christman te weten zou komen. Hij was ervan overtuigd dat ze telefoongesprekken niet vertrouwde, maar dat ze hem wel onder vier ogen te woord wilde staan. Hij meende dat hij zich de lichte teleurstelling in haar stem niet had ingebeeld toen hij had gezegd dat hij haar niet vanuit Colorado Springs opbelde. Bovendien was haar verhaal over de gevaren van zijn geloof in samenzweringstheorieën en zijn behoefte aan psychiatrische bijstand waarschijnlijk niet voor hem bedoeld geweest, maar voor de oren van lieden die meeluisterden. Mocht Barbara Christman een last meedragen die ze eindelijk weleens wilde afschudden, dan leek de oplossing van de mysterieuze ondergang van Vlucht 353 nabij.

Joe wilde de volledige waarheid weten. Hij móést de waarheid weten die hij vreesde. De rust van de onverschilligheid zou voor altijd buiten zijn bereik liggen als hij erachter kwam dat niet het noodlot, maar een mensenhand verantwoordelijk was voor het verlies van zijn vrouw en kinderen. De reis naar de onthulling van die waarheid was geen weg naar een glorieus licht, maar een afdaling in het duister naar de chaos, de hel.

Hij had de vier uitgeprinte artikelen over Teknologik meegenomen, verkregen via Randy Colways computer op de redactie van de Post, om in het vliegtuig te lezen. Maar het was zulke droge kost dat hij zich, mede omdat hij maar zo kort had geslapen, niet kon concentreren.

Hij dommelde onrustig boven de Mojavewoestijn en de Rocky Mountains; twee uur en een kwartier droomflarden, verlicht door olielampen en de glans van digitale klokken. Inzicht omtrent het hoe en waarom leek bijna over hem te komen, maar toen hij wakker werd zocht hij nog steeds naar de antwoorden op zijn vragen. In Denver was het vochtigheidsgehalte bijzonder hoog en de lucht was bewolkt. In het westen lagen de bergen begraven onder trage lawines ochtendmist.

Om een auto te huren, moest hij niet alleen zijn rijbewijs maar ook een creditcard als legitimatie laten zien. Hij betaalde echter contant, om te voorkomen dat degenen die hem achternazaten hem via het banknummer van zijn creditcard konden opsporen. Hoewel niemand in het vliegtuig of in de aankomsthal enige bijzondere belangstelling voor hem aan de dag had gelegd, parkeerde Joe de huurauto bij een winkelcentrum niet ver van het vliegveld en zocht vanbinnen en vanbuiten, onder de motorkap en in de kofferruimte, naar een zendertje zoals hij de vorige dag onder de uitlaat van zijn eigen auto had gevonden. De gehuurde Ford was echter onschuldig.

Vanaf het winkelcentrum nam hij een willekeurige route door de buitenwijken van Denver en hield zijn achteruitkijkspiegel in de gaten. Toen hij er eenmaal van overtuigd was dat hij niet werd gevolgd, nam hij de Interstate 25 naar Colorado Springs. Op de grote weg ging Joe steeds harder rijden. Hij trok zich uiteindelijk niets meer aan van de aangegeven maximumsnelheid, omdat hij er steeds meer van overtuigd raakte dat als hij niet tijdig bij Barbara Christman voor de deur stond, hij haar dood door eigen hand zou aantreffen. Buik opengereten. Geofferd. Of met weggeschoten achterhoofd.

10

In Colorado Springs aangekomen, zocht Joe het adres van Barbara Christman op in de telefoongids. Ze woonde in een bekoorlijk villaatje uit de vorige eeuw dat hem aan een rijkelijk versierde bijouteriedoos deed denken.

Hij belde aan. Ze deed open en voordat hij zich aan haar kon voorstellen zei ze: ‘Nóg eerder dan ik had verwacht.’

‘Bent u Barbara Christman?’

‘Liever niet hier.’

‘Ik weet niet of u weet wie ik…’

‘Ja, dat weet ik. Maar niet hier.’

‘Waar dan wel?’

‘Is dat uw auto, bij de stoeprand?’ vroeg ze. ‘Ja, die Ford. Gehuurd.’

‘Rij door naar de volgende zijstraat. Twéé zijstraten. Wacht daar, dan zal ik u oppikken.’ Ze sloot de deur.

Joe bleef nog even op de stoep staan, in twijfel of hij nogmaals zou aanbellen. Toen begreep hij dat ze niet van plan was hem in zijn sop te laten gaarkoken.

Hij reed een eind door en stopte bij een speelplaats van een basisschool. De schommels, wippen en klimrekken lagen er op deze zondagmorgen verlaten bij. Op een schooldag zou hij verderop zijn gestopt om de kinderstemmen op de speelplaats niet te horen. Hij stapte uit en tuurde in de richting die hij was gekomen. Nog niets van Barbara Christman te bekennen. Joe keek op zijn horloge. Tien voor tien, Pacifictijd. Hier was het al een uur later.

Over acht uur moest hij in Westwood zijn om ‘Demi’ – en Rose – te ontmoeten.

Door de stille straat waaide een strelende zoele bries die tussen de takken van sparren naar weggescholen vogels zocht. Ook deed de wind de bladeren ritselen van een nabijgelegen groepje berken met stammen die zo glanzend wit waren als gesteven linnengoed. De grauwwitte hemel met aan de ene kant de lage mistbanken uit het bergland en dreigende ijzerkleurige donderkoppen aan de andere kant, scheen voor de komende dag een zware vracht louter kwalijke voortekens te beloven. Joe voelde zijn nekharen prikkelen en hij kreeg het gevoel dat hij hier zo open en bloot te raken was als een schietschijf.

Toen hij een gesloten Chevrolet zag aankomen met drie mannen erin, liep Joe zo kalm mogelijk om de huurauto heen naar de stoep, om enige dekking te hebben voor het geval ze het vuur op hem zouden openen. De mannen passeerden echter zonder hem een blik waardig te keuren.

Een minuut later stopte een smaragdgroene Ford Explorer naast hem. Barbara Christman zat aan het stuur. Hij stapte in. Ze rook een beetje naar wasmiddelen en hij nam aan dat ze haar was had staan doen toen hij aanbelde.

Terwijl ze de straat uitreed zei Joe: ‘Mevrouw Christman, ik ben benieuwd waar u een foto van me hebt gezien.’

‘Ik heb nooit een foto van je gezien. En noem me Barbara.’

‘Maar hoor eens, Barbara, hoe wist je dat ik het was toen je de deur voor me opendeed?’

‘Het is al eeuwen geleden dat er voor het laatst iemand bij me aan de deur was die ik niet kende. En bovendien, toen je me gisteravond voor de tweede keer belde en ik niet opnam, liet je mijn toestel wel dertig keer overgaan.’

‘Veertig keer.’

‘Zelfs een volhardend iemand zou het na twintig keer hebben opgegeven. Toen het bellen maar bleef doorgaan, begreep ik dat je méér dan volhardend was. Gedreven. Toen wist ik dat je zo snel als je maar kon voor mijn neus zou staan.’

Barbara Christman was ongeveer vijftig. Ze droeg een verschoten spijkerbroek, een groen-blauw gestreepte katoenen blouse en gymschoenen. De snit van haar dikke witte haar leek eerder onder de handen van een goede kapper vandaan te zijn gekomen dan gemodelleerd door een schoonheidsspecialiste. Ze had een mooi gebruinde huid en een breed gezicht, zo open en uitnodigend als een veld gerijpt goudkleurig graan. Ze leek hem oprecht en betrouwbaar. Als ze hem aankeek was haar blik strak en direct. Joe mocht haar om de competentie die van haar uitging en om de besliste zelfverzekerdheid in haar stem. ‘Voor wie ben je bang?’

‘Ik weet niet wie ze zijn.’

‘Ik kom er heus wel achter, Barbara.’

‘Maar ik vertel je de waarheid, Joe. Ik heb nooit geweten wie of wat ze zijn. Maar ze manipuleerden en trokken aan touwtjes zoals ik nooit voor mogelijk had gehouden.’

‘Om de uitslag van een onderzoek door de NTSB te beïnvloeden?’

‘Het bestuur is nog steeds integer, geloof ik. Maar die lui… ze kregen het voor elkaar om bewijsmateriaal te laten verdwijnen.’

‘Wat voor bewijsmateriaal?’

Ze hield in voor een stoplicht en vroeg: ‘Wat heeft je na al die tijd achterdochtig gemaakt, Joe? Welke kant van het verhaal had een valse klank voor je?’

‘O, het klonk allemaal waarheidsgetrouw. Tot ik de enige overlevende ontmoette.’

Ze staarde hem niet-begrijpend aan, alsof hij een taal sprak waarvan ze geen woord kende. ‘Rose Tucker,’ zei hij.

Hij zag aan haar hazelnootbruine ogen dat ze hem niet voor de gek hield toen ze oprecht verbaasd vroeg: ‘Wie is dat?’

‘Ze was aan boord van Vlucht 353. Gisteren bracht ze een bezoek aan de graven van mijn vrouw en dochtertjes toen ik daar toevallig was.’

‘Onmogelijk. Er waren geen overlevenden. Niemand kón die ramp hebben overleefd.’

‘Rose Tucker stond op de passagierslijst.’ Sprakeloos staarde ze hem aan.

Hij zei: ‘En een paar verdomd gevaarlijke kerels maken jacht op haar, en nu ook op mij. Misschien zijn het dezelfden die dat bewijsmateriaal hebben laten verdwijnen.’

Een auto achter hen toeterde. Het licht was op groen gesprongen. Barbara Christman reed door en zette de koele luchtstroom van de airconditioning lager, alsof ze het koud had gekregen. ‘Maar niemand kon die ramp hebben overleefd,’ herhaalde ze. ‘Het was geen gewone noodlanding waarbij altijd een kleine kans op overlevenden bestaat, afhankelijk van de hoek die het toestel met de grond maakt en tal van andere factoren. Dit ging loodrecht naar beneden, neus op de grond gericht, catastrofaal.’

‘Neus naar de grond? Ik heb altijd gedacht dat het toestel omrolde en in stukken brak.’

‘Heb je de krantenverslagen niet gelezen?’

Hij schudde zijn hoofd. ‘Ik kon het niet. Ik heb me het verloop van de val voorgesteld…’

‘Geen gewone noodlanding,’ herhaalde ze, ‘zoals bij de meeste crashes. Vrijwel loodrecht de grond in. Min of meer gelijk aan Hopewell, september 1994. Toen boorde zich een 737 van US-Air op weg naar Pittsburgh bij Hopewell Township de grond in en… werd gewoon totaal weggevaagd. Aan boord van Vlucht 353 moet… ik vind het vreselijk om het te moeten zeggen, Joe, maar het moet hetzelfde zijn geweest alsof je je midden in een bomexplosie bevindt. Een zware bomexplosie.’

‘Er waren enkele overblijfselen die ze nooit hebben kunnen identificeren.’

‘Zo weinig óm te kunnen identificeren. De nasleep van zo’n ramp… het is veel afschuwelijker dan je je kunt voorstellen, Joe. Erger dan je wilt weten, geloof me maar.’

Hij dacht aan de kleine kistjes waarin de stoffelijke overschotten van zijn vrouw en kinderen aan hem waren overgedragen en de druk van die herinnering perste zijn hart samen tot een zwart gat. Toen hij eindelijk weer wat kon uitbrengen, zei hij: ‘Wat ik bedoel is dat er een aantal passagiers was van wie de pathologen niets hebben kunnen terugvinden. Mensen die… in een oogwenk gewoon ophielden te bestaan. Totaal verdwenen.’

‘Het merendeel zelfs,’ zei Barbara. Ze nam een uitrit op de State Highway 115 en sloeg een zijweg in. De lucht was zo hard als een ijzeren pot.

‘Misschien dat Rose Tucker niet… niet zoals de anderen bij de inslag uit een werd gereten. Misschien vond men niets van haar terug omdat ze van het toneel van de ramp is weggelopen.’

‘Weggelopen?’

‘De vrouw die ik op de begraafplaats zag was niet mismaakt of kreupel. Ik kreeg zelfs de indruk dat ze er zonder een schrammetje af was gekomen.’

Barbara schudde met grote beslistheid haar hoofd. ‘Ze liegt tegen je, Joe. Ze vertelt pure leugens. Ze heeft niet in dat toestel gezeten. Ze speelt een of ander pervers spelletje.’

‘Toch geloof ik haar.’

‘Waarom?’

‘Om bepaalde dingen die ik heb gezien.’

‘Wat voor dingen?’

‘Het lijkt me beter dat ik het je niet vertel. Als je het weet… kom je er even diep in te zitten als ik. Ik wil je niet nog meer in gevaar brengen dan ik al heb gedaan. Alleen al door naar je toe te komen kan ik je in grote problemen brengen.’

Barbara zweeg. Toen zei ze: ‘Je moet wel iets heel bijzonders hebben gezien om je in een overlevende te laten geloven.’

‘Vreemder dan je je kunt voorstellen.’

‘Maar toch… ik kan het niet geloven.’

‘Mooi zo. Dat is veiliger.’

Ze waren Colorado Springs via buitenwijken uit gereden naar landerijen met boerenbedrijven en kwamen in steeds landelijker gebied. Naar het oosten toe gingen hoogvlakten over in een dorre uitgestrektheid. In westelijke richting stegen velden en bossen geleidelijk naar heuvelland dat half achter een grauwe mist schuilging.

Joe zei: ‘Je rijdt niet zomaar een beetje rond, hè?’

‘Als je goed wilt begrijpen wat ik je wil vertellen, is het beter dat je het ziet.’ Ze keek hem van opzij aan en haar medeleven met hem sprak uit haar vriendelijke blik. ‘Denk je dat je het aankunt, Joe?’

‘We gaan… erheen.’

‘Ja. Als je het aankunt.’

Joe sloot zijn ogen en probeerde een opkomende angst te onderdrukken. In gedachten hoorde hij het gieren van de motoren van het neerstortende toestel.

De plaats waar de inslag had plaatsgevonden lag ruim vijftig kilometer ten zuiden en iets ten westen van Colorado Springs. Barbara Christman nam hem mee naar het weiland waar de 747 als een glazen bol uit een was gespat.
‘Alleen als je het aankunt,’ zei ze zacht.

Het harde ding in zijn borst leek zich nog meer samen te ballen, tot een zwart gat.

Barbara ging langzamer rijden. Ze wilde in de berm stoppen. Joe opende zijn ogen. Zelfs het door zware regenwolken gefilterde daglicht was hem te fel. Hij dwong zich het gegier van de vliegtuigmotoren uit zijn gedachten te bannen. ‘Nee,’ zei hij. ‘Stop maar niet. We gaan erheen. Ik red het wel. Ik heb nu niets meer te verliezen.’

Barbara nam een afslag naar een grindweg, zwart van olievlekken, die uitkwam op een onverhard pad. Er stonden hoge populieren met takken die als groen vuur verticaal omhoogrezen. De populieren maakten plaats voor lariksen en berken, gevolgd door zilversparren waar het pad versmalde en het bos dichter werd. Ze reden over hobbels en door kuilen. Het bospad slingerde zich tussen de bomen door alsof het slaperig de weg kwijtraakte, trok een deken van onkruid over zich heen en legde zich te ruste onder een baldakijn van naaldboomtakken.

Barbara stopte en zette de motor af. Ze zei: ‘We moeten het laatste eind lopen. Maar het is niet ver en het struikgewas is er niet erg dicht.’

Hoewel het hier niet zo oerbosachtig en donker was als in de uitgestrekte naaldbossen op de mistige bergwanden die in het westen opdoemden, lag de beschaafde wereld hier ver vandaan. De verheven rust deed denken aan een kerkhof bij nacht. Toch was die plechtige stilte, slechts onderbroken door de geluiden van knappende twijgjes en het zachte gekraak van droge naalden onder hun voeten, voor Joe even beklemmend als het gegier van het neerstortende vliegtuig in zijn hoofd dat hem nu en dan een angstaanval bezorgde. Deze stilte was vervuld van een griezelig verontrustend vooruitzicht.

Hij volgde Barbara tussen zuilen van grote boomstammen onder groene koepels door. Zelfs op dit uur van de dag waren de schaduwen zo diep als in een klooster.

De lucht was pittig van de geur van naaldbomen, maar het rook er ook schimmelig naar paddenstoelen en rottende bladeren. Stap na stap vloeide een klam, vochtig gevoel zo kil als smeltend ijs door zijn hele lichaam en liep van zijn voorhoofd en zijn hals langs zijn ruggengraat. De lucht om hem heen was warm, maar hij had het koud.

Eindelijk kwam er een eind aan de strakke rijen boomstammen en zag hij een open ruimte achter de laatste zilversparren. Hoewel het bos claustrofobisch voor hem was geworden, aarzelde hij nu om de bescherming van het dichte groen te moeten verlaten voor wat hem daarachter te wachten stond.

Huiverend volgde hij Barbara tussen de laatste bomen door naar het begin van een zacht glooiende bosweide. Het open gedeelte was driehonderd meter breed en zeshonderd meter lang van het punt waar ze het veld betraden tot de beboste heuvel aan de andere kant. De ravage was opgeruimd, maar er hing nog een spookachtige sfeer boven de weide.

De smeltsneeuw van de afgelopen winter en de zware voorjaarsregens hadden het opengereten, verbrande veld voorzien van een herstellend grasdek. Maar het gras en de hier en daar opgekomen kleurige bloemen konden de zwaarst toegebrachte wond aan de aarde niet verhullen: een eivormig gat met hoekige randen van ongeveer negentig bij zestig meter. Ze moesten naar die grote krater, gelegen in de noordwesthoek, tegen de helling opklimmen. ‘Plaats van de inslag,’ zei Barbara Christman. Naast elkaar liepen ze naar de plek waar een gewicht van drieëneenhalve ton zich gierend uit de donkere lucht de grond had ingeboord. Joe hield algauw zijn pas in en bleef zelfs staan. Hij voelde zich vanbinnen even opengereten als het veld, doorploegd van pijn. Barbara liep terug en liet haar hand zwijgend in de zijne glijden.

Hij hield haar stevig vast en ze liepen door. Bij het naderen van de plaats van de inslag zag hij de zwartgeblakerde bomen langs de noordelijke bosrand die als achtergrond hadden gediend voor de foto in de Post van het toneel van de ramp. Van sommige bomen waren de naalden helemaal weggebrand en de takken waren niet meer dan verkoolde stompjes. Een groep verschroeide ratelpopulieren, broos als houtskool, projecteerde een starre geometrie tegen de sombere lucht.

Ze bleven staan aan de geërodeerde rand van de krater. Op verschillende plaatsen lag de ongelijke bodem zo diep als een huis onder hen. Hoewel op de aflopende wanden hier en daar pollen gras gedijden, groeide er niets op de bodem, waar gebroken stukken grijze steen zichtbaar waren door een dun laagje aarde en bruine bladeren die erin waren gewaaid.

Barbara zei: ‘De inslag was zo enorm dat er niet alleen afzettingslagen grond van duizenden jaren oud zijn weggevaagd, maar dat ook het vaste gesteente eronder werd gebroken.’ Nog dieper geschokt door de kracht van de inslag dan hij had verwacht, hief Joe zijn hoofd naar de sombere lucht en snakte naar adem.

Uit de bergnevels dook een vliegende adelaar op, die overvloog op een liniaalrechte koers als een lengtegraad op een landkaart. Zijn silhouet tegen de grijs-witte bewolking was bijna zo donker als de raaf van Edgar Poe, maar toen hij onder het stuk hemel doorvloog dat blauw-zwart was van een nog broeiend onweer, leek hij zo bleek als een geest te worden.

Joe keek de overvliegende en verdwijnende vogel na. ‘Vlucht 353,’ zei Barbara, ‘lag precies op koers en had geen enkel probleem bij het passeren van het navigatiebaken Goodland. Dat ligt op ongeveer honderdzeventig vliegmijlen ten oosten van Colorado Springs. Toen het toestel hier ten onder ging, was het achtentwintig vliegmijlen uit de koers geraakt.’

Barbara sprak Joe moed in om langzaam met haar over de rand van de krater mee te lopen. Ze somde de details op van de gedoemde 747 zoals die haar bekend waren vanaf de start tot de ondergang. Vlucht 353, met bestemming Los Angeles, was in New York City opgestegen van John F. Kennedy Airport. Gewoonlijk volgde deze lijndienst een wat zuidelijker vliegroute dan het verongelukte toestel had genomen. Als gevolg van waarschuwingen voor onweer in het zuiden en tornado’s in het zuidelijke deel van het Midwesten, had men de route iets naar het noorden verlegd. Van belang was daarbij dat de tegenwind daar aanzienlijk minder hard was dan die op de meer zuidelijk gelegen route; door de weg van de minste weerstand te kiezen, betekende dat een aanzienlijke besparing op vliegtijd en brandstofverbruik. Derhalve had de vliegrouteleiding van Nationwide het toestel naar Jet Route 146 verwezen. Opgestegen met slechts vier minuten vertraging van Kennedy Airport, zweefde de doorgaande vlucht naar Los Angeles (LAX) hoog over Noord-Pennsylvania, Cleveland, de zuidelijke bocht van het Eriemeer en het zuidelijke deel van Michigan. Vandaar werd het toestel over het zuiden van Chicago geleid en vloog het bij Davenport over de Mississippi van Illinois naar Iowa. Boven Nebraska, bij het passeren van het navigatiebaken van Lincoln, stelde Vlucht 353 de koers iets zuidwest bij naar het volgende grote baken, bij Goodland in de noordwesthoek van Kansas. De uit de ravage geredde, gedeukte ‘zwarte doos’ (de opgenomen vluchtgegevens) toonde aan dat de gezagvoerder bij Goodland de juiste koerscorrectie had uitgevoerd naar het volgende grote baken, bij Blue Mesa in Colorado. Maar op ongeveer honderdtien vliegmijlen na Goodland ging er iets mis. Hoewel de 747 geen hoogte of snelheid verloor, begon het toestel af te wijken van de uitgestippelde vluchtroute. Met een afwijking van zeven graden van Jet Route 146 vloog het toestel nu een west-zuidwestkoers. Twee minuten lang gebeurde er niets bijzonders. Toen maakte het toestel plotseling een wending van drie graden met de neus naar rechts alsof de gezagvoerder op dat moment pas opmerkte dat hij uit de vastgestelde koers was geraakt. Geen drie seconden later werd deze wending gevolgd door een al even abrupte wending van vier graden met de neus naar links.

Analyse van alle dertig parameters die de zwarte doos van Vlucht 353 had opgenomen, leek erop te wijzen dat de richtingveranderingen zogenaamde ‘yawings’ of slingeringen van het toestel waren, of dat ze door slingeren werden veroorzaakt. Eerst was de staart naar bakboord gedraaid zodat de neus naar rechts zwiepte, en vervolgens andersom: de staart naar stuurboord en de neus naar links. Het gevolg was dat het toestel hoog in de lucht zigzaggende bewegingen maakte als een slingerende auto op een gladde weg. Analyse van de vluchtgegevens na de ramp deed ook de verdenking rijzen dat de gezagvoerder het roer had gebruikt om de abrupte koerswijzigingen uit te voeren. Maar dat was volslagen onbegrijpelijk. Vrijwel alle slingeringen van een vliegtuig ontstaan door bewegingen van het roer, het rechtopstaande paneel van het staartstuk, maar iedere piloot in de burgerluchtvaart blijft zoveel mogelijk met zijn handen van het roer af om geen onrust onder de passagiers te zaaien. Een sterke slingering veroorzaakt een zijdelings versnelde beweging, wat tot gevolg heeft dat staande en heen en weer lopende mensen hun evenwicht kunnen verliezen, dranken en eetwaren op de grond vallen en de passagiers de stuipen op het lijf wordt gejaagd.

Gezagvoerder Delroy Blane en zijn tweede piloot Victor Santorelli waren oude rotten in het vak. Samen hadden ze al tweeënveertig dienstjaren bij burgerluchtvaartmaatschappijen achter de rug. Voor iedere koerswijziging zouden ze gebruik hebben gemaakt van de ailerons – de beweegbare kleppen achter aan de vleugels – waardoor het soepel uitvoeren van zijdelingse manoeuvres en hele bochten mogelijk is. Het roer zouden ze alleen hebben gebruikt in geval van storing van een van de motoren tijdens de start of bij landingen met een sterke zijwind.

Uit gegevens van de zwarte doos bleek dat de koers van Vlucht 353 acht seconden na de eerste slingering weer abrupt drie graden was gewijzigd, met de neus naar links, een paar seconden later gevolgd door een tweede en zelfs veel sterkere slingering van zeven graden naar de andere kant. Beide motoren draaiden op vol vermogen en waren niet de oorzaak van de koerswijziging of van de daaropvolgende ramp.

Door het scherp naar bakboord draaien van de neus van het toestel verkreeg de stuurboordvleugel een grotere snelheid en ging snel omhoog. De ‘lift’ van deze vleugel drukte de bakboordvleugel neer. In de volgende fatale tweeëntwintig seconden nam de hoek van de zwenking tot honderdzesenveertig graden toe, terwijl de hoek van de neus ten opzichte van de grond tot achtenveertig graden opliep.

In die ongeloofwaardig korte tijd raakte de 747 van parallelle vliegrichting met de grond in een dodelijke vrille of spiraalval, waarbij het toestel vrijwel op zijn kop stond.

Iedere beroepspiloot met de ervaring van Blane en Santorelli zou de slingeringen snel hebben gecorrigeerd voordat het toestel in een vrille kon raken. Maar ook aan het begin van een spiraalval bestond nog de mogelijkheid het toestel horizontaal te krijgen voordat een loodrechte duik naar de grond onvermijdelijk was geworden. In iedere gegeven situatie die de experts op het gebied van menselijk handelen in de cockpit maar konden bedenken, had de gezagvoerder niets anders hoeven doen dan de stuurknuppel naar rechts rukken en de ailerons gebruiken om de 747 weer horizontaal te krijgen.

Mogelijkerwijs als gevolg van een storing in een van de hydraulische systemen die de piloten op dat moment niet konden verhelpen, raakte Vlucht 353 van Nationwide Air in een steile duikvlucht. Omdat beide jetmotoren nog op vol vermogen draaiden, boorde het toestel zich als een voortgestuwde raket in het weiland, joeg afzettingslagen van duizenden jaren als water de lucht in en boorde zich in het onderliggende gesteente. De kracht van de inslag kraakte de stalen rotatiebladen van de motoren of ze van balsahout waren gemaakt en de klap verjoeg alle vogels uit de bomen tot op de verre berghellingen van Pikes Peak.

Halverwege hun ronde om de inslagkrater bleven Barbara en Joe staan en keken naar de torenhoge donderwolken die recht op hen afkwamen. Het naderende onweer joeg hun minder angst aan dan die ene korte maar hevige donderslag van een jaar geleden op deze plek.

Drie uur na de inslag vertrok het onderzoeksteam van het hoofdkwartier uit Washington van National Airport. Het maakte de vlucht in een Gulfstream-jet, eigendom van het Federale Bestuur van Burgerluchtvaart (FAA).

In de loop van de nacht hadden chefs van brandweer en politie uit Pueblo County al snel kunnen vaststellen dat er geen overlevenden waren. Ze trokken zich terug om geen bewijsmateriaal aan te raken dat de NTSB tot inzicht kon dienen omtrent de oorzaak van de ramp en ze sloten de omgeving af voor ongewenste nieuwsgierigen. Tegen de ochtend arriveerde het Go-Team in Pueblo, Colorado, dat dichter bij het rampgebied lag dan Colorado Springs. De experts werden opgewacht door officials van de FAA die al in het bezit waren van de ‘zwarte doos’ met de opgenomen vluchtgegevens en de recorder met de stemmen van de bemanning in de cockpit. Beide recordertjes zonden een piepsignaal uit, wat het zoeken ernaar vergemakkelijkte; zodoende waren ze zelfs in het donker en op de betrekkelijk afgelegen plaats van de ramp snel uit het puin gehaald. ‘Beide recorders werden in de Gulfstream-jet meegenomen naar de laboratoria van de NTSB in Washington,’ verklaarde Barbara Christman. ‘De stalen omhulsels waren zwaar beschadigd en zelfs gebarsten, maar we hadden goede hoop dat de opgenomen gegevens eruit konden worden gehaald.’

In een stoet voertuigen met vierwielaandrijving, gereden door medewerkers van de plaatselijke EHBO, werd het NTSB-team uit Washington naar de plek des onheils gebracht voor het eerste onderzoek. De afzetting strekte zich uit tot de grindweg die naar State Highway 115 leidde; aan beide kanten van deze snelweg stonden brandweerwagens, politieauto’s, ziekenwagens, onopvallende gesloten personenauto’s van de FBI en van rechercheurs van het district Colorado, ambulances van de lijkschouwingsdienst en tientallen privéauto’s van mensen die zich bij de slachtoffers betrokken voelden en van toevallig passerende nieuwsgierigen en ramptoeristen.

‘Het is altijd een chaos na zo’n ramp,’ zei Barbara. ‘Een heleboel televisiewagens met schotelantennes. Zo’n honderdvijftig vertegenwoordigers van de media. Ze besprongen ons om nieuws toen ze ons zagen, maar we konden er nog niets over zeggen en we zijn regelrecht naar deze plek doorgereden.’

Haar stem verstierf. Ze stak haar handen in de zakken van haar spijkerbroek.

Het was windstil. Geen enkele bij bezocht de veldbloemen. De stille bomen in het omringende bos leken wel monniken die een eed van stilzwijgen hadden afgelegd.

Joe had naar de al even stille wolken staan kijken, zwart van zich samenballende donder, en liet zijn blik dalen naar de inslagkrater waar de donderslag van Vlucht 353 niets meer was dan een herinnering die in gebroken gesteente verscholen lag. ‘Ik red het wel,’ verzekerde hij haar, al klonk zijn stem gesmoord. ‘Vertel verder. Ik moet weten hoe het geweest is.’ Na nog een halve minuut zwijgen, waarin ze overwoog hoeveel ze hem moest vertellen, zei Barbara: ‘Als je met het Go-Team aankomt is de eerste indruk altijd dezelfde. Altijd. De stank. Die vergeet je nooit. Kerosine. Gloeiend vinyl en plastic. Zelfs dat nieuwe gemengde thermo- en fenolplastic brandt bij extreem hoge temperaturen. En dan hangt er de stank van geschroeide isolatie, van gesmolten rubber en van… verbrande mensen en van biologische afvalstoffen uit de gebarsten wc-tanks en uit de lichamen.’ Joe dwong zich weer in het gat te kijken, want hij wilde hier pas weg als hij de kracht had opgedaan om hem in staat te stellen gerechtigheid te zoeken, ondanks de geringe kans die hij maakte, ondanks de kracht van zijn tegenstanders.

‘In de meeste gevallen,’ zei Barbara, ‘zie je zelfs na een heel zware vliegtuigramp wel enkele wrakstukken die je een idee geven hoe het toestel eruit heeft gezien. Een vleugel. De staart of een stuk daarvan. Een lang brok van de romp. Afhankelijk van de hoek van de inslag zijn soms de neus en de cockpit grotendeels intact gebleven.’

‘En in het geval van Vlucht 353?’

‘Het puin was zo vergruisd, zo verwrongen en zo samengeperst dat je op het eerste gezicht met geen mogelijkheid kon zien dat het een vliegtuig was geweest. We hadden zelfs het idee dat een groot deel van het geheel ontbrak. Maar het lag allemaal hier in deze weide, en dan nog wat verspreid over die bomen daar en achter ons. Allemaal hier… maar het meeste was niet veel groter dan een autoportier. De enige dingen die ik bij de eerste aanblik kon identificeren waren een stukje van een motor en een driezits passagiersbank.’

‘Was dit de ergste ramp die je ooit hebt meegemaakt?’

‘Nooit erger meegemaakt. Er waren er maar twee die je ermee zou kunnen vergelijken, waaronder die in 1994 bij Hopewell, Vlucht 427 van US-Air die op weg was naar Pittsburgh. Waar ik het al eerder over had. Ik had daar niet de leiding van het onderzoek, maar ik heb die ramp wel gezien.’

‘De slachtoffers… Hoe waren die toen je hier kwam?’

‘Joe…’

‘Je zei dat niemand zo’n ramp kon overleven. Waarom ben je daar zo zeker van?’

‘Je zou het waarom niet eens willen weten.’ Hij keek haar aan, maar ze wendde haar blik af. ‘Je doet bepaalde indrukken op die je in je slaap achtervolgen, Joe. Ze vreten aan je.’

‘De slachtoffers,’ drong hij aan.

Met beide handen duwde ze witte haarlokken uit haar gezicht en ze schudde haar hoofd. Ze stak haar handen weer in haar zakken. Joe haalde huiverend diep adem en herhaalde zijn vraag. ‘De slachtoffers. Ik moet alles weten wat ik maar over hen te weten kan komen. Het kleinste detail kan daarbij behulpzaam zijn. En al zou ik er niet veel mee opschieten… dan houdt het in ieder geval mijn woede op peil. Op dit moment, Barbara, heb ik die woede nodig om verder te kunnen.’

‘Geen slachtoffers intact.’

‘Niemand?’

‘Zelfs niet een beetje.’

‘Hoeveel van de driehonderddertig hebben de pathologen uiteindelijk kunnen identificeren… een paar tanden, andere lichaamsdelen, iets, wat dan ook, om te kunnen bepalen wie het geweest zijn?’ Haar stem klonk vlak, bestudeerd emotieloos, maar bijna fluisterend. ‘Ik geloof iets meer dan honderd.’

‘Gebroken, verminkt, aan stukken gereten,’ zei hij, zichzelf pijnigend met die harde woorden.

‘Veel erger. Al die enorme energie die in een ogenblik vrijkwam… je zou de meeste restanten niet eens als van menselijke oorsprong herkennen. Het risico van besmettelijke ziekten was groot door bloed en weefselresten, dus we moesten weg en later terugkomen in beschermende kleding. Elk wrakstuk moest natuurlijk vervoerd worden door de reconstructiespecialisten en voor hen hadden we vier ontsmettingsposten langs de grindweg neergezet. De meeste wrakstukken moesten daar eerst heen voordat ze verder konden naar een hangar op het vliegveld van Pueblo.’ Op brute toon, als om zich te willen bewijzen dat zijn zielenpijn niet heviger was dan zijn woede tot deze speurtocht naar de waarheid was afgerond, zei Joe: ‘Je zou kunnen zeggen dat het op hetzelfde neerkomt als ze door een gehaktmolen zouden zijn gehaald.’

‘Zo is het wel genoeg, Joe. Met nog meer details kom je nooit een steek verder.’

Het was zo stil op de weide dat het wel het startpunt had kunnen zijn van de schepping, van Gods energieën die lang geleden naar de verste uithoeken van het universum waren gestroomd en hier slechts een dood vacuüm hadden achtergelaten.

Een paar dikke bijen, versuft door de augustuswarmte die Joe’s verkilling echter niet kon verdrijven, lieten hun gebruikelijke driftige gedartel achterwege en zweefden sloom van bloem naar bloem, alsof ze in een diepe slaap rondvlogen en droomden van het verzamelen van nectar. Hij hoorde ook geen gezoem van die versufte bloemenbezoekers.

‘En was de oorzaak een storing in het hydraulische systeem?’ vroeg hij. ‘Dat gedoe met het roer, het slingeren en daarna de spiraalval?’

‘Je hebt er geloof ik niets over gelezen, hè?’

‘Ik kón het niet.’

‘De mogelijkheid dat er een bom aan boord was, de kansen op abnormale weersomstandigheden, op de luchtzuiging van een ander toestel en op andere denkbare factoren werden algauw geschrapt. En de technische reconstructiegroep, alleen al negenentwintig man van die afdeling van het onderzoek, heeft de resten van het wrak acht maanden lang in de hangar van Pueblo bestudeerd zonder dat ze een aannemelijke oorzaak van de ramp konden vinden. Ze hadden in de loop van het onderzoek allerlei theorieën over dit en over dat. Slecht functionerende slingercorrectie was er één van. Of weigering van een elektronische boegdeursluiting. Falende motorophanging was ook een tijdlang een goede kandidaat. En slecht functionerende motorkrachtomkering. Maar al die verdachte omstandigheden moesten worden losgelaten. Officieel kon er geen aannemelijke oorzaak worden vastgesteld.’

‘Is dat ongewoon?’

‘Dat is ongewoon, ja. Maar een enkele keer kunnen we de oorzaak niet bepalen. Zoals van Hopewell in 1994. En in 1991 is er bij de approach van Colorado Springs ook een 737 neergestort waarbij geen overlevenden waren. Dus het gebeurt wel en dat is altijd om wanhopig van te worden.’

Joe meende dat er iets verbitterds had geklonken in de wijze waarop ze had gezegd: officieel kon er geen aannemelijke oorzaak worden vastgesteld.

En er schoot hem nog iets anders te binnen. ‘Een maand of zeven geleden ben je bij de NTSB met vervroegd pensioen gegaan. Dat vertelde Mario Oliveri me.’

‘Mario. Prima vent. Hij had de leiding van het onderzoek naar mogelijk menselijk falen in de cockpit. Maar ik ben er al bijna negen maanden weg.’

‘Als de technische reconstructiegroep acht maanden na de ramp nog steeds bezig was met het sorteren van de wrakstukken… dan heb je niet de leiding van het volledige onderzoek gehad, ook al had je die aanvankelijk wél.’

‘Ik ben eruit gestapt,’ gaf ze toe. ‘Toen het allemaal een nare bijsmaak ging krijgen en er bewijsmateriaal verdween, toen ik daar wat protest tegen aantekende, begonnen ze druk op me uit te oefenen. Eerst wilde ik nog aanblijven, maar ik kon het niet op mijn geweten nemen deel uit te maken van een frauduleuze opzet. Daarentegen kon ik ook niet doen wat ik móést doen en uit de school klappen. Dus kapte ik ermee. Ik ben er niet trots op. Maar ik ben nu eenmaal moeder, Joe.’

‘Moeder? Heb je kinderen?’

‘Een zoon. Denny. Hij is nu drieëntwintig en geen jongen meer. Maar als ik hem zou verliezen…’

Joe begreep maar al te goed hoe ze zich voelde. ‘Hebben ze je zoon bedreigd?’

Barbara staarde in de krater aan haar voeten. Voor haar geestesoog zag ze nu niet de nasleep van een al gebeurde ramp met driehonderddertig doden, maar een catastrofe die haar persoonlijk kon treffen.

‘Het gebeurde twee weken na de ramp,’ zei ze. ‘Ik was in San Francisco, waar Delroy Blane, de gezagvoerder van Vlucht 353, had gewoond. Ik had daar de leiding van een tamelijk diepgaand onderzoek naar zijn privéleven, om te kijken of er tekenen van psychische problemen waren.’

‘En? Iets ontdekt?’

‘Nee. Hij leek me zo betrouwbaar en degelijk als een rots. In die tijd deed ik ook mijn uiterste best om openbaar te maken wat er met bepaald bewijsmateriaal was gebeurd. Ik verbleef in een hotel. Ik ben iemand die tamelijk vast slaapt. Om halfdrie in de ochtend deed iemand de leeslamp naast mijn bed aan en hield een pistool onder mijn neus.’

Na jarenlang dagelijks wachten of er een oproep van het Go-Team kwam, was Barbara erop getraind om bij het minste gerucht uit een diepe slaap wakker te worden. De klik van de schakelaar en het abrupte licht van de leeslamp wekten haar alsof haar telefoon ging. Ze was onmiddellijk bij zinnen en helder van geest. Bij het zien van de indringer aan haar bed wilde ze schreeuwen, maar een hevige schrik benam haar de adem. De schutter, een man van ongeveer veertig, had grote treurige ogen als van een bloedhond, een rode neus van twintig jaar lang dagelijks een flinke borrel drinken en een sensuele mond. Zijn dikke lippen bleven de hele tijd een beetje openstaan, alsof hij wachtte op het volgende niet te versmaden genot van een sigaret, een glas whisky, een gebakje of een vrouwenborst.

Zijn stem klonk zo zacht en meelevend als die van een begrafenisondernemer, maar was niet zalvend. Hij liet zien dat er een demper op zijn pistool zat en verzekerde haar dat hij haar zonder dat iemand het schot kon horen door het hoofd zou schieten als ze het waagde een kik te geven.

Ze wilde vragen wie hij was en wat hij van haar wilde.

Hij beduidde dat ze moest zwijgen en ging op de rand van haar bed zitten.

Hij had niets tegen haar persoonlijk, zei hij, en hij zou het heel triest vinden als hij haar zou moeten doden. En bovendien, als de chef van het onderzoek naar de oorzaak van de ramp met Vlucht 353 vermoord zou worden gevonden, zouden er vervelende vragen worden gesteld.

Zijn bazen, wie dat ook mochten zijn, konden momenteel over het onderwerp geen lastige vragen aan hun hoofd hebben. Barbara bespeurde dat er nog een man in haar hotelkamer was. Hij had in de hoek bij de deur naar de badkamer gestaan, aan de andere kant van het bed waar de schutter zat. Dit heerschap was tien jaar jonger dan zijn maat. Zijn gladde roze gezicht en zijn ogen als van een brave jongen gaven hem een onschuldig voorkomen, hoewel dit in tegenspraak was met de beangstigende wrede grijns die hij telkens trok, als het flitsen van een slangentong.

De man met het pistool sloeg de dekens van Barbara af en vroeg beleefd of mevrouw maar wilde opstaan. Ze moesten haar een paar dingetjes duidelijk maken, zei hij. Ook wilden ze er zeker van zijn dat ze goed oplette wat de heren zeiden, omdat er levens afhingen van haar begrip voor wat ze haar duidelijk wilden maken. In haar pyjama ging Barbara gehoorzaam naast het bed staan. De man bij de badkamerdeur liep met onafgebroken enge glimlachjes naar het schrijfbureau in de kamer en zette de stoel van het bureau tegenover het voeteneind van het bed. Ze ging erop zitten. Barbara begreep eerst niet hoe ze waren binnengekomen, omdat ze de deur naar de gang niet alleen op slot had gedraaid, maar er ook de ketting op had gedaan. Toen zag ze dat de twee deuren tussen haar kamer en de aangrenzende, die tot een suite konden worden verbonden voor gasten die meer ruimte wensten, open stonden. Daarmee was het mysterie echter niet opgelost, want ze wist zeker dat ze de deur aan haar kant stevig had afgesloten toen ze naar bed was gegaan.

Op bevel van de schutter haalde de glimlacher een rol plakband en een schaar voor de dag. Hij bond Barbara’s polsen met een aantal windingen van het plakband stevig aan de armleuningen van de rechte stoel vast.

Bang omdat ze geen kant op kon en hulpeloos was, liet Barbara niettemin met zich sollen omdat ze geloofde dat de man met de droeve ogen zijn dreigement, dat hij haar zou doodschieten als ze zich zou verzetten, inderdaad zou uitvoeren. Met zijn sensuele mond had hij de woorden ‘dan schiet ik je door je hoofd’ gezegd als prees hij haar de inhoud van een doos bonbons aan. De andere man knipte een stuk plakband van vijftien centimeter lang af, plakte er haar mond mee dicht en zette dat stuk vast door een eind plakband tweemaal om haar hoofd te wikkelen. Barbara raakte even in paniek, maar wist zich alsnog te beheersen. Ze zouden haar neusgaten niet afsluiten om haar te laten stikken. Als ze waren gekomen om haar te vermoorden, zou ze nu al dood zijn geweest.

Toen de voortdurend glimlachende man zich in een donkere hoek terugtrok, ging de man met de sensuele mond tegenover Barbara op het voeteneind van het bed zitten. Hun knieën raakten elkaar bijna.

Hij legde zijn pistool op de verfrommelde lakens en haalde een mes uit zijn zak. Een stiletto. Hij liet het open klikken. Ze werd weer doodsbang en kon alleen snel en oppervlakkig ademhalen. Het fluitende geluid door haar neus amuseerde hem.

Uit een andere zak haalde de man een rond stukje Goudse kaas. Met het mes verwijderde hij het cellofaan en daarna het rode korstje.

Terwijl hij met het vlijmscherpe mes plakjes van het stukje kaas afsneed, zei hij dat hij wist waar haar zoon Denny woonde en waar hij werkte. Hij noemde de adressen.

Ook wist hij dat Denny getrouwd was. Zijn huwelijk met Rebekah was dertien maanden, negen dagen en – de man keek op zijn horloge en telde – vijftien uur geleden gesloten. Hij wist dat Denny’s vrouw zes maanden zwanger was van hun eerste kind, een meisje, dat ze Felicia zouden noemen.

Om te voorkomen dat de pasgetrouwden enig kwaad zou worden gedaan, moest Barbara Christman de officiële lezing accepteren die over de cockpit-stemrecorder van Vlucht 353 naar buiten was gebracht; een lezing die ze tijdens vergaderingen met haar collega’s had verworpen en sindsdien was blijven verwerpen. Ook moest ze vergeten wat ze op die versterkte bandopname had gehoord. Als Barbara bleef doorgaan met het zoeken naar de waarheid van de zaak, of zou proberen de pers of wie ook over haar verontrusting in te lichten, zouden Denny en Rebekah spoorloos verdwijnen. In de diepe kelder van een afgelegen pand, geluidsdicht gemaakt en ingericht voor langdurige en pijnlijke verhoren, zou Denny door de kaaseter en zijn maats worden geboeid, waarna zijn ogen zouden worden opengeplakt en hij gedwongen zou worden toe te kijken hoe zijn vrouw en ongeboren kind werden gedood. Vervolgens zouden ze bij hem elke dag, tien dagen achtereen, een vinger amputeren en daarbij de chirurgische maatregelen nemen om bloedingen, shock en infectie te voorkomen. Ze zouden hem levend en bij bewustzijn houden, hoewel steeds minder compleet. Op de elfde en twaalfde dag zouden ze zijn oren verwijderen. Ze zouden hem een hele maand inventieve chirurgie in het vooruitzicht stellen.

Iedere dag, als ze weer een stukje van hem afsneden, zouden ze Denny voorhouden dat ze zijn moeder, zonder hem verder kwaad te doen, zouden loslaten, mits ze maar wilde meewerken aan het beraamde stilzwijgen dat nu eenmaal van nationaal belang was. Het ging om militaire aangelegenheden van uitzonderlijk grote betekenis.

Maar dat was slechts ten dele juist. Wel was – althans uit hun oogpunt – het nationaal belang ermee gemoeid, al mochten ze Barbara natuurlijk niet vertellen waarom de dingen die ze wist een bedreiging voor haar land zouden kunnen zijn. Dat ze de vrijlating van Denny kon verdienen door mee te werken, was echter niet voldoende: ze hoefde haar zwijggelofte maar één keer te verbreken en ze kreeg geen tweede kans meer. In dat geval zou ze haar zoon nooit meer terugzien. Dan zouden ze Denny van alles wijsmaken om ervoor te zorgen dat hij zich de laatste maanden van zijn leven in de dofste wanhoop zou afvragen waarom zijn moeder hem zo hardnekkig tot zo’n ondraaglijke pijn en vreselijke verminking veroordeelde. In het laatste stadium, half gek of nog erger, zou hij haar in zijn diepe ellende vervloeken en hopen dat zij op de gruwelijkste manier aan haar eind zou komen.

Terwijl de man met de sensuele mond plakjes kaas van het vlijmscherpe mes bleef eten, verzekerde hij haar dat niemand Denny en Rebekah voor hem verscholen kon houden. Niemand. De politie niet, die zogenaamd slimme FBI niet en het machtige leger niet. Hij beweerde dat hij in dienst was van een organisatie die zo’n enorme macht en zulke uitgebreide connecties bezat dat ze iedere overheidsinstantie in verlegenheid kon brengen en omverwerpen. Hij vroeg of ze wilde knikken als ze hem geloofde. Ze geloofde hem. Onvoorwaardelijk, zonder voorbehoud. Zijn verleidelijke stem, waarmee hij al zijn gruwelijke dreigementen vergenoegd scheen te savoureren om de geur en de smaak ervan te genieten, had het kalme zelfvertrouwen en de voldane superioriteit van een megalomaan die een geheime politie achter zich heeft, een ruime salariëring geniet met daarnaast tal van aardige schnabbeltjes en weet dat hij op zijn oude dag kan rusten op het zijden kussen van een riant pensioen.

Hij vroeg haar of ze bereid was mee te willen werken. Zich schuldig en vernederd voelend, maar ook naar waarheid, knikte ze weer. O ja, ze was bereid mee te werken. Absoluut. Terwijl hij weer een ovaal plakje Hollandse kaas als een gefileerd visje op de punt van zijn mes nam, zei hij dat hij er volstrekt zeker van wilde zijn dat ze haar belofte aan hem niet zou schenden. Daarom zouden hij en zijn medewerker bij het verlaten van het hotel een willekeurig iemand, een hotelbediende of misschien een gast, ter plekke doodschieten. Twee schoten in de borst en een door het hoofd.

Verbijsterd brulde Barbara protestgeluiden door haar dichtgeplakte mond en verwrong haar gezicht om het plakband te verschuiven en haar lippen van elkaar te krijgen. Maar het plakband zat onvermurwbaar strak en ze kon haar lippen niet eens bewegen, zodat ze niet meer dan gesmoorde en getergde smeekgeluiden kon slaken. Ze wilde niet voor iemands dood verantwoordelijk zijn. Ja, ze zou meewerken. Ze moesten haar voor de volle honderd procent geloven. Ze had geen enkele reden om het niet te doen. Ze geloofde nu al dat het hun volkomen ernst was.

Zonder zijn grote droeve ogen van haar af te wenden en zonder verder een woord te zeggen, at hij de rest van zijn kaas langzaam op.

Zijn strakke blik leek haar krachten te verlammen, alle energie uit haar te halen. Toch kon ze haar hoofd niet van hem afwenden. Toen hij zijn laatste stukje kaas eindelijk op had, veegde hij het mes aan een laken af. Daarna liet hij het lemmet in het heft klikken en stak het wapen in zijn zak.

Terwijl hij op zijn tanden zoog en zijn tong door zijn mond liet rondgaan, pakte hij de stukjes cellofaan van de verpakking en het rode plastic van de korst. Hij stond op en gooide de rommel in de prullenmand naast het schrijfbureau.

De andere man stapte uit de donkere hoek. Hij trok nu geen smalle maar gretige grijnslachjes meer. Zijn grijns was star. Barbara probeerde weer door het plakband op haar mond heen te protesteren tegen moord op een onschuldige, toen de kaaseter naar haar toeliep en haar met de zijkant van zijn rechterhand een harde klap in haar nek gaf.

Ze zag sterretjes en zakte naar voren. Met stoel en al viel ze om en ze was buiten bewustzijn voordat haar hoofd het vloerkleed raakte. Een minuut of twintig had ze nachtmerries over geamputeerde vingers in beschermende rode kaaskorst. In roze gezichten braken broze glimlachjes als een parelketting, de witte tanden vielen uit en rolden over de grond, maar in de zwarte halve maan achter de gewelfde roze lippen vormden zich nieuwe parels en een onschuldig jongensoog blonk blauw. Er waren ook bloedhondenogen, zwart en glimmend als bloedzuigers, waarin ze niet haar eigen spiegelbeeld zag maar Denny’s schreeuwende gezicht zonder oren. Toen ze bij bewustzijn kwam, zat ze scheef op de stoel. De kaaseter, of de man met de parelwitte tanden, had medelijden met haar gekregen.

Haar polsen zaten zodanig aan de armleuningen vast dat ze ze kon loswringen als ze maar hard genoeg haar best deed. Binnen tien minuten had ze haar beide handen vrij.

Ze gebruikte haar eigen nagelschaartje om het plakband om haar hoofd los te knippen. Toen ze het voorzichtig van haar mond trok, kwamen er minder stukjes huid mee dan ze had verwacht. Nu ze zich vrij kon bewegen en praten greep ze de telefoon. Maar ze zat met de hoorn in haar hand omdat ze de moed niet kon opbrengen met iemand te spreken, en legde de hoorn weer neer. Het had ook geen zin om de nachtreceptie te waarschuwen dat er personeelsleden of gasten in levensgevaar verkeerden. Als de schutter zijn woord had gehouden door haar met een zinloze en willekeurige moord te willen imponeren, dan had hij dat al gedaan. Hij en zijn maat waren al minstens een halfuur weg. Krimpend van de pijn in haar nek opende ze de deur die haar kamer met de aangrenzende verbond en bekeek de verbindingsruimte tussen beide deuren. De vergrendeling van haar kamerdeur werd aan de andere kant op zijn plaats gehouden door een vastgeschroefd koperen plaatje. Dat plaatje kon eraf, waarna het gemakkelijk was om bij de grendel te komen. Zo’n plaatje ontbrak op de deur naar de andere kamer.

Het blinkende koper zag er nieuw uit. Ze wist wel zeker dat het plaatje kort voor haar aankomst in het hotel was aangebracht, hetzij stilletjes door de kaaseter en zijn glimlachende maat, hetzij met hulp van een hotelklusjesman. En aan de balie beneden hadden ze de receptionist omgekocht of onder druk gezet om haar deze kamer te geven.

Barbara gebruikte zelden alcohol, maar nu opende ze de koelkast met diverse door de hoteldirectie aangeboden dranken. Ze nam een proefflesje met een dubbele wodka en een pak ijskoud sinaasappelsap. Haar handen beefden zo hevig dat ze de grootste moeite had om de wodka en het sap in een glas te schenken. Ze dronk het glas in één lange teug leeg en mixte een tweede screwdriver met een ander proefflesje. Ze nam een slokje, rende naar de badkamer en gaf over.

Ze voelde zich smerig. Het duurde nog een uur voor het buiten licht werd. In die tijd ging ze lang onder de douche en schrobde en boende zich met zulk heet water dat haar hele huid ervan gloeide en bijna ondraaglijk zeer deed.

Hoewel ze begreep dat het toch geen zin had om een ander hotel te nemen, omdat ze haar toch wel konden vinden als ze dat wilden, was het haar niet mogelijk langer dan strikt noodzakelijk in dit hotel te blijven. Ze pakte haar koffer in en nam de lift naar de receptie om af te rekenen.

Het wemelde in de deftige lounge van geüniformeerde agenten van politie van San Francisco en rechercheurs in burger. De receptionist vertelde haar met nog wijd open ogen van schrik dat vannacht rond drie uur een jonge roomservice-kelner was doodgeschoten in de gang naar de keuken. Tweemaal in de borst, eenmaal door het hoofd.

De dode was niet onmiddellijk gevonden, omdat niemand merkwaardig genoeg schoten had gehoord.

Slap op haar benen van angst, met het gevoel alsof ze door een ruwe hand in haar rug werd geduwd, liep ze na betaling van haar rekening naar buiten en nam een taxi naar een ander hotel. De lucht was blauw en wolkeloos. De beruchte mist van de stad had zich al over de baai teruggetrokken tot een torenhoge steile bergwand achter de Golden Gate. Vanuit haar nieuwe hotelkamer had ze er gedeeltelijk uitzicht op.

Barbara Christman had aëronautica gestudeerd. Ze had haar vliegbrevet en haar diploma bedrijfskunde behaald. Ze had er hard voor gewerkt om de enige vrouwelijke chef tot dusver van het rampenteam van de NTSB te worden. Nadat haar man haar zeventien jaar geleden in de steek had gelaten, had ze haar zoon Denny alleen en naar behoren opgevoed. Nu leek alles wat ze had bereikt door de hand van de kaaseter met de droeve ogen te zijn verfrommeld en met de stukjes verpakking en de rode korst van de Hollandse kaas in de prullenmand te zijn gegooid.

Barbara zegde al haar afspraken voor die dag telefonisch af en hing het bordje NIET STOREN op de deur van haar nieuwe hotelkamer. Ze schoof de gordijnen dicht en ging met opgetrokken knieën op het bed liggen.

Bevende angst werd bevend verdriet. Ze huilde ontroostbaar om de dood van de vermoorde kelner wiens naam ze niet eens kende, om Denny en Rebekah en hun nog ongeboren dochtertje Felicia omdat hun leven nu voor altijd aan een heel dunne draad leek te hangen, om het verlies van haar eigen onschuld en zelfachting, om de driehonderddertig doden aan boord van Vlucht 353 en omdat alle rechtvaardigheid en hoop verloren leken.

Een plotseling opstekende wind zuchtte over de weide en liet verdroogde espenbladeren als een speelse boze geest ritselen. ‘Ik kan je dit niet aandoen,’ zei Joe. ‘Ik kan niet van je verlangen dat je me vertelt wat er op die opname van de stemmen in de cockpit stond als daardoor de kans bestaat dat je zoon en zijn vrouw en kind in handen van dergelijke lieden vallen.’

‘Dat kun jij niet uitmaken, Joe.’

‘Om de donder wel.’

‘Toen je me vanuit Los Angeles opbelde, hield ik me van de domme, omdat ik ervan moest uitgaan dat mijn telefoon permanent wordt afgeluisterd, dat alles wat ik zeg op de band wordt vastgelegd. Maar eigenlijk denk ik dat ze dat niet doen. Ze hebben het gevoel dat het niet meer nódig is, geloof ik, omdat ze ervan uitgaan dat ze me gemuilkorfd hebben.’

‘Al zou er ook maar de kleinste kans bestaan dat…’

‘En ik weet zeker dat ik niet wordt bespied. Ze houden mijn huis niet onder surveillance. Dat zou ik allang hebben gemerkt. Toen ik met het onderzoek stopte, met vervroegd pensioen ging, mijn huis in Bethesda verkocht en naar Colorado Springs terugkeerde, hebben ze me afgeschreven, Joe. Ik voelde me gebroken en dat wisten ze.’

‘Je maakt op mij niet de indruk dat je gebroken bent.’ Dankbaar voor het complimentje klopte ze hem op de schouder. ‘Ik heb me gedeeltelijk weten te herstellen. Maar als je zélf niet gevolgd bent…’

‘Dat is niet zo. Ik heb ze gisteren afgeschud. Niemand kan me vanmorgen naar het vliegveld zijn gevolgd.’

‘In dat geval is er niemand die weet dat we hier zijn, of weet wat ik je wil vertellen. Het enige dat ik van je vraag is dat je nooit zegt dat je het van mij hebt gehoord.’

‘Dat zou ik nooit doen.’ Bezorgd voegde hij eraan toe: ‘Toch blijf je een groot risico nemen.’

‘Ik heb er maanden over nagedacht en ermee geleefd. Naar het me voorkomt denken ze waarschijnlijk… dat ik Denny het een en ander heb verteld, dus dan weet hij in wat voor gevaar hij verkeert en gaan ze ervan uit dat hij heel voorzichtig en op zijn hoede is.’

‘Heb je hem iets verteld?’

‘Geen woord. Wat zouden ze voor een leven hebben als ze het wisten!’

‘Geen normaal bestaan.’

‘Maar het leven van Denny, Rebekah, Felicia en mij blijft aan een zijden draad hangen als deze doofpotaffaire blijft doorgaan. Onze enige hoop is gevestigd op iemand die er ruchtbaarheid aan geeft en de onderste steen bovenhaalt, dus het weinige dat ik weet doet er dan niet meer toe.’

De zware regenwolken breidden zich uit. Als een armada futuristische ruimteschepen met kwade bedoelingen pakten dreigende zwarte donderkoppen zich samen uit de witte nevels boven hun hoofd.

‘Maar al zou ik mijn mond blijven houden,’ vervolgde Barbara, ‘dan zullen ze over een paar jaar denken dat ze de laatste restjes van hun risico’s maar eens moeten opruimen. Vlucht 353 is dan al zulk oud nieuws geworden dat niemand mijn dood, of die van Denny en van nog een paar anderen, ermee in verband brengt. Dan rijst er geen enkele verdenking meer wanneer een van ons iets overkomt dat als een bezwarend bewijs zou kunnen gelden. Die ellendelingen, wie ze ook zijn, zorgen gewoon voor een dodelijk auto-ongeval hier en een brand daar. Een zogenaamde roofoverval als dekmantel van een beraamde moord. Of van een zelfmoord.’ Voor zijn geestesoog zag Joe de nachtmerrieachtige beelden van zijn collega Lisa Peccatone die zich in brand had gestoken, van Georgine Delmann met het mes, dood op de grond, van Charles Delmann in het bloedkleurige lamplicht.

Hij kon Barbara’s beoordeling van de situatie niet weerleggen. Ze had het waarschijnlijk bij het rechte eind.

In een donkere lucht die op het punt stond te gaan snauwen en grommen, vormden zich dreigende gezichten in de wolken; blind en met open mond, stikkend van woede.

Als eerste onvermijdelijke stap naar haar onthulling van wat ze wist, zei Barbara: ‘De zwarte doos met de vluchtgegevens en de recorder met de opgenomen stemmen van de piloten gingen in de Gulfstream-jet mee naar Washington. Ze waren om drie uur plaatselijke tijd op de dag na de ramp in het lab.’

‘Toen moest je eigenlijk nog met het onderzoek beginnen.’

‘Inderdaad. Minh Tran – elektronisch ingenieur in dienst van de NTSB – en een paar collega’s maakten de Fairchild-recorder open. Die is ongeveer zo groot als een schoenendoos en hij zit verpakt in negen millimeter dik roestvrij staal. Ze hebben het omhulsel heel voorzichtig met een speciale zaag geopend. Die recorder had zo’n geweldige oplazer gehad dat hij tien centimeter in elkaar was gefrommeld. En er was een hoek gekraakt, waardoor een kleine breuk was ontstaan.’

‘En deed hij het nog?’

‘Nee. De recorder was volkomen vernield. Maar in het omhulsel zit ook de stalen geheugenmodule met de bandopname. Dat ding was ook kapot. Er was wat vocht in gekomen, maar de band was niet volledig onbruikbaar geworden. Hij werd gedroogd en volgens een bepaald procédé bewerkt, maar dat duurde niet lang. Toen zijn Minh en nog een paar vakmensen naar een geluidsstudio gegaan om de band helemaal af te draaien. Voorafgaand aan het begin van de ramp stonden er bijna drie uur aan gesprekken in de cockpit op.’

‘Hebben ze de band niet doorgespoeld tot de laatste minuten?’ vroeg Joe.

‘Nee. Iets wat eerder tijdens de vlucht gebeurt, iets waaraan de piloten op dat moment geen aandacht hebben geschonken omdat ze het niet van belang vonden, kan een aanwijzing zijn. Dat kan ons duidelijker maken wat we horen op de momenten vlak voor het toestel neerstort.’

De warme wind wakkerde zo sterk aan dat de slome bijen op hun trage vlucht van bloem naar bloem erdoor werden verjaagd. Ze vlogen voor het naderend onweer weg en namen de wijk naar hun in het bos verscholen bijenvolk.

‘Soms krijgen we een band uit de cockpit waarmee we niets kunnen beginnen,’ vervolgde Barbara. ‘De kwaliteit ervan is om een of andere reden slecht. Misschien is de band te oud en te hard geworden. Misschien is de handmicrofoon te ouderwets en functioneert het ding niet naar behoren, of er is te veel trilling. Misschien is de opnamekop versleten en vervormt het geluid daardoor.’

‘Je zou denken dat er voor zoiets belangrijks als dit dagelijks onderhoud of wekelijkse vervanging plaatsvindt.’

‘Vergeet niet dat maar een heel gering percentage vliegtuigen neerstort. Ze moeten rekening houden met de kostenfactor en met oponthoud. Maar de burgerluchtvaart is hoe dan ook mensenwerk, Joe. Welke zakelijke onderneming werkt ooit volgens ideale normen?’

‘Je hebt gelijk.’

‘Deze keer zaten er goede en slechte kanten aan,’ zei Barbara. ‘Delroy Blane en Santorelli droegen allebei een hoofdtelefoon met een microfoon eraan bevestigd, wat veel beter is dan een handmicrofoon. Dat én de vaste cockpitmicrofoon boven hun hoofd gaf ons drie kanalen ter afluistering. Ongunstig was dat het niet om een nieuwe band ging. De band was al een heleboel keren gebruikt en veel erger versleten dan ons lief was. Daarbij kwam nog dat wat voor vocht het ook was dat naar binnen kon sijpelen, dat spul hier en daar corrosie van het bandoppervlak had veroorzaakt.’ Uit haar achterzak haalde Barbara Christman een opgevouwen stuk papier, maar ze overhandigde het hem nog niet. Ze zei: ‘Toen Minh Tran en de anderen de band afluisterden, konden ze sommige delen heel goed verstaan, maar andere delen zaten zo vol statisch geknetter en gekraak en die waren zo sterk vervormd dat ze er per vier of vijf woorden maar één konden herkennen.’

‘En van de laatste minuut?’

‘Dat was een van de ergst beschadigde gedeelten. Besloten werd om de band schoon te maken en zo goed mogelijk te herstellen. Daarna zouden ze het geluid op de band elektronisch versterken tot het maximum dat ze maar voor elkaar konden krijgen. Bruce Laceroth, chef van de afdeling Optimaal Onderzoek, had de hele band in de geluidsstudio gehoord en hij belde me in Pueblo toen het in Washington kwart over zeven was. Hij lichtte me in over de toestand van de band. Ze zouden de band tot de volgende morgen in de kluis doen en er daarna mee verder gaan. Dat was geen opwekkend nieuws.’

Hoog boven hun hoofd keerde de adelaar terug, licht afstekend tegen de zwangere buiken van de donderwolken. Hij vloog nog steeds zo recht als een liniaal met het gewicht van het naderend onweer op zijn vleugels.

‘Natuurlijk was het de hele dag al een en al ellende geweest,’ zei Barbara. ‘Uit Denver hadden we koelwagens laten komen om alle menselijke overblijfselen van de plaats van de ramp te transporteren. Dat moest klaar zijn voordat we met de restanten van het vliegtuig zelf konden beginnen. We hielden de gebruikelijke organisatiebespreking. Die is altijd heel afmattend, omdat het om zoveel belangengroepen gaat. Denk maar aan de vliegmaatschappij, de fabrikant van het toestel, de leverancier van de motoren, de “Airline Pilots Association” en ga zo maar door. Die willen het verloop van het onderzoek in hun eigenbelang allemaal zoveel mogelijk naar hun hand zetten. De aard van het beestje – en niet de aangenaamste kant ervan. Daarom moet je dus behoorlijk diplomatiek te werk gaan, maar ook je poot stijf houden om de gang van zaken zo onpartijdig mogelijk te laten verlopen.’

‘Om maar te zwijgen van de media,’ vulde Joe aan, zodat Barbara zijn collega’s niet hoefde te bekritiseren.

‘Ze waren overal. Maar goed, ik had de vorige nacht hooguit drie uur geslapen toen het Go-Team me wakker belde, en ik kreeg geen kans om een oog dicht te doen in de Gulfstream van Washington naar Pueblo. Ik was een wandelende geest toen ik eindelijk tegen middernacht in een bed kon ploffen, maar weet je, Joe, daar in Washington was Minh Tran nog altijd aan de gang.’

‘Je bedoelt die ingenieur die de recorder openzaagde?’ Barbara keek naar het opgevouwen blad papier dat ze uit haar zak had gehaald. Ze draaide het een paar maal om en zei: ‘Ik moet je iets over Minh duidelijk maken. Hij en zijn familieleden waren Vietnamese bootvluchtelingen. Ze overleefden de Rode Khmer na de val van Saigon en vervolgens ook nog piraten op zee, en zelfs een tyfoon. Hij was toen pas tien, dus hij wist al vroeg dat het leven een strijd is. Om je te handhaven en een behoorlijk leven te kunnen leiden, wist hij niet beter dan dat je je niet voor honderd maar voor honderd tien procent moet inzetten.’

‘Ik heb vrienden… ik had vrienden die uit Vietnam kwamen,’ zei Joe. ‘Een opmerkelijk cultuurbesef. Velen van hen houden er bovendien ethische opvattingen op na over wat werken is, waar een ploegpaard het tegen zou afleggen.’

‘Dat bedoel ik dus. Toen iedereen om kwart over zeven uit het lab naar huis ging, had men een lange dag achter de rug. De medewerkers van de NTSB zijn nogal toegewijd. Maar Minh des te meer. Hij bleef. Uit de automaten voor het personeel stelde hij een maaltijd samen, waarna hij de band in zijn eentje schoonmaakte en er tot de laatste minuut aan bleef werken. Hij digitaliseerde het geluid, stopte het in een computer en probeerde de statische en andere bijgeluiden te scheiden van de stemmen van de piloten en de gangbare geluiden die aan boord van het toestel te beluisteren waren geweest. De lagen statisch geluid bleken zo’n specifiek patroon te vormen dat de computer hem de benodigde hulp bood om die rommel vrij snel kwijt te raken. Omdat de microfoons van de piloten zulke sterke signalen naar de recorder hadden afgegeven, kon Minh hun stemmen onder de onbruikbare geluiden ophalen. En wat hij hoorde was iets buitengewoons. Bizar.’ Ze gaf Joe het opgevouwen blad papier.

Hij pakte het aan maar vouwde het niet open. Een zekere angst weerhield hem nog ervan te lezen wat er stond. ‘Om tien minuten voor twee in de ochtend, twee uur later in Washington, belde Minh me in mijn hotel in Pueblo op,’ zei Barbara. ‘Ik had tegen de receptie gezegd dat ik niet gestoord wilde worden omdat ik mijn slaap nodig had, maar Minh wist me toch aan de lijn te krijgen. Hij draaide de band voor me af… en we praatten erover. Ik had altijd een cassetterecorder bij me, omdat ik alle besprekingen wilde opnemen en liever mijn eigen kopieën had. Dus ik zette mijn cassetterecorder aan en hield hem bij de telefoon voor mijn eigen kopie. Ik wilde niet wachten tot Minh me er per koerier een liet bezorgen. Nadat Minh had opgehangen, ging ik aan de schrijftafel in mijn kamer zitten en luisterde wel tien keer naar de laatste gesprekken van de piloten. Toen nam ik mijn aantekenboekje en schreef alles op, want soms maakt het verschil uit of je iets leest of naar iets luistert. Soms zie je nuances die je bij het luisteren ontgaan.’

Joe wist nu wat hij in zijn hand hield. Aan de dikte voelde hij dat het drie gevouwen blaadjes waren.

Barbara zei: ‘Minh had mij als eerste gebeld. Hij wilde ook Bruce Laceroth bellen, de toenmalige voorzitter van het bestuur, en de vice-voorzitter, zo niet alle vijf bestuursleden, om hen de band te laten horen. Dat was niet volgens de regels, maar het ging hier om een vreemde en ongekende situatie. Ik weet zeker dat Minh minstens één van de anderen heeft bereikt, hoewel ze het allemaal hebben ontkend. Zeker zullen we het nooit weten, want Minh Tran is dezelfde ochtend rond zes uur, twee uur nadat hij me had gebeld, bij een brand in het lab om het leven gekomen.’ Joe staarde haar verbijsterd aan.

‘Een heel hevige brand. Een onvoorstelbaar hevige brand.’

Joe keek naar de bomen rond de weide en verwachtte er bleke gezichten van loerders in de diepe schaduwen te zien. Bij hun aankomst was het terrein hem heel afgelegen voorgekomen, maar nu voelde hij zich zo kwetsbaar of hij midden op een kruispunt in het centrum van Los Angeles stond.

‘Laat me eens raden, Barbara. De oorspronkelijke bandopname van de gesprekken in de cockpit werd door die brand vernietigd.’

‘Naar we mogen aannemen tot as verbrand, verdwenen, geen spoor meer van te vinden, foetsie.’

‘En de computer die de gedigitaliseerde versie heeft gemaakt?’

‘Tot puin verschroeid. Niets van de software kon worden gered.’

‘Maar je hebt je eigen kopie.’

Ze schudde haar hoofd. ‘Ik heb de cassette in mijn hotelkamer gelaten toen ik naar een vergadering in de ontbijtzaal ging. Wat er op de cockpitopname stond was dermate controversieel dat ik het niet waagde mijn bandje aan alle teamleden te laten horen. We moesten er eerst heel goed over nadenken wanneer en hoe we de tekst openbaar zouden maken.’

‘Waarom?’

‘De gezagvoerder was wel dood, maar zijn goede naam stond op het spel. Zijn familieleden zouden de slag niet te boven komen als de schuld op hem werd geschoven. We moesten volstrekte zekerheid hebben. Als gezagvoerder Blane inderdaad schuldig was aan de ramp, zouden er door nabestaanden van de slachtoffers talloze eisen tot schadeloosstelling wegens wederrechtelijke doodslag ten bedrage van tientallen of zelfs honderden miljoenen dollar worden ingediend. We moesten met de grootste toewijding en omzichtigheid te werk gaan. Ik wilde Mario na de vergadering meenemen naar mijn kamer om hem de opname te laten horen. Alleen wij tweeën, zodat het onder ons bleef.’

‘Mario Oliveri?’ vroeg Joe, denkend aan de man in Denver die hem de vorige avond had verteld dat Barbara Christman met vervroegd pensioen was gegaan en weer in Colorado Springs woonde.

‘Ja. Hij had de leiding van het onderzoek naar mogelijk menselijk falen in de cockpit, dus zijn mening was op dat moment voor mij belangrijker dan die van wie ook. Maar we waren nog niet klaar met het ontbijt toen we de jobstijding kregen over de brand in het lab en de dood van de arme Minh. Vervolgens, nadat ik met Mario naar mijn kamer was gegaan, bleek dat er níéts op het bandje stond van het telefoongesprek dat ik met Minh had gehad.’

‘Gestolen en vervangen?’

‘Of op mijn eigen recordertje gewist. Ik denk dat Minh iemand heeft verteld dat ik ons telefoongesprek had opgenomen.’

‘Op dat moment moet je onraad hebben geroken.’ Ze knikte. ‘Er was iets heel erg mis. Het stonk.’ Haar haardos was zo wit als de veren op de kop van de adelaar die over hen heen was gevlogen, maar tot dat moment had ze er jonger uitgezien dan vijftig. Nu leek ze een stuk ouder. ‘Iets heel erg mis,’ zei Joe. ‘Maar je geloofde het niet.’

‘Ik heb altijd met hart en ziel voor de NTSB gewerkt. Ik was trots dat ik er deel van uitmaakte. Dat ben ik nóg, Joe. Het zijn verdomd goeie mensen.’

‘Heb je Mario verteld wat er op het bandje stond?’

‘Ja.’

‘Hoe reageerde hij?’

‘Met verbazing. Met ongeloof, denk ik.’

‘Heb je hem laten zien wat je hebt opgeschreven?’

Ze zweeg even. ‘Nee,’ zei ze toen.

‘Waarom niet?’

‘Ik was woedend.’

‘Je vertrouwde niemand meer.’

‘Zo’n enorm felle brand… het vuur moet door iets verhevigd zijn.’

‘Brandstichting,’ zei Joe.

‘Niemand anders heeft die mogelijkheid ooit geopperd. Ik was tot dusver de enige. Ik heb geen vertrouwen in de integriteit van het onderzoek naar de laboratoriumbrand. Niet in ’t minst.’

‘Wat heeft de autopsie van Minh aan het licht gebracht? Stel dat hij werd vermoord en dat de brand is aangestoken om die sporen uit te wissen…’

‘Als dat het geval is geweest, konden ze het niet bewijzen. Hij werd zo goed als gecremeerd. Het punt is, Joe, dat hij een geweldig sympathieke en aardige vent was. Hij hield van zijn werk, omdat hij geloofde dat hij er mensenlevens mee redde, dat hij meehielp andere rampen te voorkomen. Ik haat die lui, wie en wat ze ook zijn.’ Langs de zilversparren aan de overkant van de weide, waar Joe en Barbara de plaats van de ramp hadden betreden, zagen ze iets bewegen; een schaduw die door diepere schaduwen gleed, grauw tegen paars.

Joe voelde zijn adem stokken. Hij spande zijn ogen tot het uiterste in, maar het lukte hem niet te bepalen wat hij in een korte flits had gezien.

‘Ik denk dat het een hert was,’ zei Barbara. ‘En zo niet?’

‘Dan zijn we er geweest, of we ons gesprek al dan niet afmaken,’ zei ze heel kalm en nuchter. Uit haar toon kon Joe wel opmaken in wat voor een grauwe en paranoïde wereld ze na de ramp met Vlucht 353 terecht was gekomen.

‘Heeft het feit dat ze je cassettebandje hebben gewist bij de anderen geen achterdocht gewekt?’

‘Men vond over het algemeen dat ik oververmoeid was geweest. Drie uur slaap in de nacht van de ramp, en daarna niet meer dan een paar uur voor Minh me wakker belde. Die arme uitgeputte Barbara. Ik had keer op keer naar het bandje zitten luisteren en toen had ik per ongeluk op het verkeerde knopje gedrukt en het bandje gewist voor ik besefte wat ik deed, begrijp je?’ Ze lachte verbitterd. ‘Je snapt zelf ook wel hoe het gegaan is.’

‘Zou er een klein kansje zijn dat je…’

‘Volstrekt uitgesloten.’

Joe vouwde de drie blaadjes open, maar hij kon er nog niet toe komen al te gaan lezen. Hij vroeg: ‘Waarom geloofde niemand je toen je vertelde wat er op je bandje stond? Het waren toch collega’s van je! Ze wisten dat je iemand met verantwoordelijkheidsgevoel was.’

‘Misschien hebben sommigen me eerst wel geloofd, maar wilden ze het later niet geloven. Misschien schreven ze het toe aan mijn vermoeidheid. Ik had al weken last gehad van een oorontsteking en daar was ik al doodmoe van geworden voordat ik naar Pueblo ging. Misschien calculeerden ze dat in. Ik weet het niet. En er zijn er een paar bij die me gewoon niet mogen. Maar wie wordt altijd door iedereen bemind? Ik in ieder geval niet. Te drammerig. Te eigenwijs. Maar het was sowieso omstreden, want zonder bandje was er geen bewijs van de woordenwisseling tussen Blane en Santorelli.’

‘Wanneer heb je uiteindelijk iemand verteld dat je het woord voor woord had opgeschreven?’

‘Dat wilde ik later pas doen. Ik moest er het juiste moment voor afwachten, de juiste samenhang om het te berde te kunnen brengen, bij voorkeur als het onderzoek een detail aan het licht zou brengen dat mijn verhaal over wat er op de band stond voldoende zou ondersteunen.’

‘Omdat wat je hebt opgeschreven op zichzelf geen bewijs is.’

‘Correct. Natuurlijk is het beter dan niets, beter dan alleen je geheugen, maar ik deed het vooral ter ondersteuning van het bandje. Toen maakten die twee ellendige griezels me wakker in mijn hotelkamer in San Francisco en daarna… tja, als actievoerder stelde ik dus niet veel meer voor.’

Vanuit het bos sprongen twee herten in vrijwel gelijk opgaande beweging de weide op, een bok en een hinde. Ze renden naar de overkant en verdwenen pijlsnel tussen de bomen. In zijn nek voelde Joe nog steeds steken van angst wroeten en prikken.

De beweging in het bos die hij eerder had gezien was waarschijnlijk het rennen van de herten geweest. Maar uit de schichtige manier waarop de beide dieren uit het bos de weide waren opgesprongen, trok Joe de conclusie dat ze door iets – of door iemand – waren opgejaagd.

Hij vroeg zich af of hij zich ooit nog ergens ter wereld veilig en op zijn gemak zou voelen. Hij wist het antwoord al zodra hij zich die vraag stelde. Nee.

Nergens. Op geen enkele plek.

Nooit meer.

Hij vroeg: ‘Koester je enige verdenking jegens iemand aan de top van de NTSB? Wie heeft Minh direct na jou gebeld? Want dat is waarschijnlijk degene geweest die tegen hem heeft gezegd dat hij er verder zijn mond over moest houden, en er vervolgens voor heeft gezorgd dat Minh werd vermoord en dat het bewijsmateriaal in vlammen opging.’

‘Het kan iedereen zijn geweest die Minh wilde bellen,’ zei Barbara. ‘Ze stonden in rang allemaal boven hem en hij zou hun instructies hebben opgevolgd. Ik hoop dat het niét Bruce Laceroth is geweest, want op hem kun je huizen bouwen. Zoals wij allen is hij onder aan de ladder begonnen en werkte hij zich op. Maar daarentegen zijn de vijf bestuursleden benoemd door de president, met goedkeuring van de senaat voor een periode van vijf jaar.’

‘Politieke intriganten.’

‘Nee, zo kun je het niet stellen. De meesten zijn in de loop der jaren eerlijke lui gebleken die altijd hun uiterste best hebben gedaan. Ze verdienen alle lof, maar er zijn er wel bij die we hebben moeten tolereren. En zo nu en dan… tja, dan blijkt er eentje een wolf in schaapskleren.’

‘Hoe zit het met de voorzitter en de vice-voorzitter? Je zei dat Minh Tran hen zou opbellen, als hij er niet in zou slagen Laceroth als eerste te bereiken.’

‘Niet wat je noemt ideale topambtenaren. De voorzitter is een vrouw, Maxine Wulce. Juriste, jong en politiek ambitieus, harde ellebogen, een fraai nummer. Ik geef je nog geen twee cent voor haar betrouwbaarheid.’

‘En de vice-voorzitter?’

‘Hunter Parkman. Een en al politiek paternalisme. Komt uit een schatrijke familie, dus om het geld hoeft hij het niet te doen, maar hij vindt het prachtig om door de president te zijn benoemd en op deftige party’s kletskoek over vliegtuigrampen te verkopen. Ik geef je vijftien cent voor hem.’

Joe hield de bosranden langs het veld voordurend in het oog, maar hij zag geen beweging meer tussen de bomen. Ver aan de oostelijke hemel flitste een adertje bliksem door de dikke spiermassa van het wolkendek.

Hij telde de seconden tussen de zilveren flits en het rollen van de donder, en berekende dat het onweer tussen de acht en tien kilometer van hen verwijderd was.

Barbara zei: ‘Je krijgt van mij fotokopieën van wat ik die nacht heb opgeschreven. Het origineel heb ik opgeborgen. Waarom weet ik niet, want ik zal er toch nooit gebruik van maken.’ Joe voelde zich in hevige tweestrijd tussen zijn wens om te weten wat Barbara had opgeschreven en zijn angst om het te weten. Hij had het gevoel dat hij in de woordenwisseling tussen gezagvoerder Blane en diens copiloot Santorelli nieuwe dimensies zou ontdekken van de verschrikkingen die zijn vrouw en kinderen hadden doorgemaakt.

Eindelijk richtte Joe zijn aandacht op de eerste bladzijde. Barbara keek over zijn schouder mee, terwijl Joe met zijn vinger de tekst volgde om haar te laten zien waar hij was.

Geluiden van copiloot Santorelli die van de wc naar zijn stuurstoel terugkeert. Zijn eerste woorden worden opgevangen door de cockpitmicrofoon boven hem voordat hij zijn hoofdtelefoon met de microfoon voor zijn mond opzet.

SANTORELLI: Als we in L.A. (onverstaanbaar), ga ik zo lekker veel (onverstaanbaar) eten, hummus, tabbouleh, lebne met smeltkaas, een geweldig groot bord vol kibby tot ik barst. Je hebt daar een Armeniër, die is de beste. Hou je van de keuken uit het Midden-Oosten?

Drie seconden stilte.

SANTORELLI: Roy? Is er iets?

Twee seconden stilte.

SANTORELLI: Wat is dit? Wat doen we… Roy? Ben je van de autopilot af?

BLANE: Een van hen heet dr. Louis Blom.
SANTORELLI: Wat?

BLANE: Een van hen heet dr. Keith Ramlock.
SANTORELLI: (met hoorbare bezorgdheid) Wat is dit op de McDoo? Ben je in de FMC geweest, Roy?

Joe keek Barbara vragend aan en ze legde uit: ‘De 747-400’s maken gebruik van gedigitaliseerde vliegelektronica. Om de gegevens te kunnen aflezen, zitten op het instrumentenpaneel zes van de grootste kathodestraalbuizen die ooit gemaakt zijn. En de “McDoo” betekent MCDU, de “multifunction control and display unit”. Beide piloten hebben er een naast hun stoel en ze zijn met elkaar verbonden, zodat alles wat bij de ene piloot binnenkomt in de unit van de andere piloot wordt bijgeladen. Samen beheren ze de Honeywell-Sperry FMC, afkorting van “flight management computer”. De piloten voeren het vliegschema en de loadsheet in via het toetsenbord van de MCDU, en alle wijzigingen van het schema tijdens de vlucht worden eveneens in de McDoos bijgeladen.’

‘Dus Santorelli komt van de wc en ziet dat Blane wijzigingen in het schema heeft aangebracht. Is dat ongewoon?’

‘Dat hangt af van het weer, de turbulentie, onverwacht vliegverkeer in de buurt, uitstel van landingstijd omdat er problemen zijn op het vliegveld van bestemming…’

‘Maar op dat punt van de continentale vlucht… iets over de helft… in tamelijk goed weer… toen alles kennelijk op rolletjes verliep?’ Barbara knikte. ‘Ja. Santorelli had wel reden om zich af te vragen waarom er onder die omstandigheden een wijziging in het schema kwam. Maar aan zijn stem te horen denk ik dat hij eerder verbaasd was dat gezagvoerder Blane niet normaal reageerde en dat Santorelli iets ongewoons op de McDoo zag, een of andere wijziging die nergens op sloeg.’

‘Wat zou dat geweest kunnen zijn?’

‘Zoals ik al zei: ze lagen zeven graden uit de koers.’

‘Zou Santorelli dat niet gemerkt hebben toen hij op de wc was?’

‘Het begon al kort nadat hij de cockpit had verlaten en het ging heel geleidelijk, een nauwelijks merkbare zwenking. Misschien heeft hij wel iets bespeurd, maar er was geen aanleiding voor hem om te denken dat de wijziging zo groot was.’

‘Wie zijn die dr. Blom en dr. Ramlock?’

‘Geen idee. Maar lees eens verder? Het wordt nog absurder.’

BLANE: Ze doen ellendige dingen met me.
SANTORELLI: Blane! Wat mankeert je?
BLANE: Ze halen rotstreken met me uit.
SANTORELLI: Hé, hoor je me niet?
BLANE: Laat ze ophouden.

Barbara zei: ‘De stem van Blane verandert daar. Het klinkt van het begin af al vreemd, maar als hij zegt: “Laat ze ophouden,” hoor je zijn stem trillen, een broosheid alsof hij… nee, niet zozeer pijn heeft dan wel onder emotionele stress verkeert.’

SANTORELLI: Blane… Roy, ik neem van je over.
BLANE: Worden onze stemmen opgenomen?
SANTORELLI: Wat?

BLANE: Laat ze ophouden me pijn te doen.
SANTORELLI: (ernstig bezorgd) Het komt…
BLANE: Worden we opgenomen?
SANTORELLI: Het komt allemaal wel goed…

Een hard geluid als een klap. Een gegrom, kennelijk van Santorelli. Nog een klap. Santorelli wordt stil.

BLANE: Worden we opgenomen?

Terwijl in het oosten een donderend paukenroffel klonk, vroeg Joe: ‘Heeft hij zijn copiloot een vuistslag gegeven?’

‘Of een klap met een bot voorwerp dat hij misschien aan boord had meegenomen naast zijn stoel en uit z’n tas had gehaald toen Santorelli naar de wc was gegaan. Iets wat hij bij de hand hield.’

‘Met voorbedachten rade nog wel. Waarom, verduiveld?’

‘Hij sloeg hem waarschijnlijk op zijn gezicht, want Santorelli was meteen buiten westen. Tien tot twaalf seconden lang geeft hij geen kik. En dan…’ Barbara wees naar de kopieën. ‘En dan hoor je hem kreunen.’

‘Allemachtig.’

‘Op de bandopname hoor je dat de stem van Blane niet meer zo beeft, niet meer zo broos is. Er klinkt een verbittering in door waar je kippenvel van krijgt.’

BLANE: Laat ze ophouden, want als ik de kans krijg… als ik de kans krijg maak ik iedereen dood. Iedereen. Dat doe ik. Ja, dat doe ik echt. Ik maak iedereen dood en dat vind ik leuk.

Joe voelde het papier in zijn handen trillen.

Hij stelde zich de passagiers voor. Sommigen zaten te dommelen, anderen lazen een boek, of werkten met een laptop, bladerden in een tijdschrift, zaten te breien, keken naar een film, dronken een glaasje, maakten toekomstplannen. Ze waren allemaal heel rustig, zonder het minste besef van de rampspoed die zich in de cockpit voltrok.

Misschien zat Nina bij het raam naar de sterren te staren of naar het wolkendek onder het toestel; ze zat graag bij het raam. En misschien zaten Michelle en Chrissie te zwartepieten of speelden ze patience; ze namen op reis altijd speelkaarten mee. Hij kwelde zichzelf. Daar was hij goed in, omdat hij dikwijls vond dat hij niet beter verdiende.

Joe dwong zich die gedachten van zich af te zetten en vroeg: ‘Wat was er nu eigenlijk mis met Blane? Drugs? Was hij van iets dergelijks dolgedraaid?’

‘Nee. Dat konden ze uitsluiten.’

‘Hoe?’

‘Ze stellen altijd als prioriteit om iets van de stoffelijke resten van de piloten op gebruik van drugs en alcohol te testen,’ zei Barbara. ‘In dit geval kostte dat nogal wat tijd.’ Ze maakte een breed handgebaar naar de geblakerde sparren en espen rondom. ‘Heel wat organische resten waren tot een afstand van wel honderd meter ver van de inslag over die bomen daar verspreid.’ Joe’s gezichtsveld leek te worden ingesloten door een aansluipende innerlijke duisternis, tot hij alles om hem heen als door een tunnel zag. Hij beet bijna tot bloedens toe op zijn tong en haalde langzaam en diep adem, om Barbara niet te laten merken hoe hevig die details hem schokten.

Ze stak haar handen in haar broekzakken en schopte een steentje de krater in. ‘Moet je het écht weten, Joe?’

‘Ja.’

Ze zuchtte. ‘We vonden een deel van een hand en het vermoeden rees dat het van Blane was, omdat er een half gesmolten trouwring van een tamelijk bijzondere vorm aan de ringvinger zat. Er was nog meer weefsel. Daaraan identificeerden we…’

‘Vingerafdrukken?’

‘Nee, die waren weggebrand. Maar zijn vader leeft nog, dus toen kon de DNA Identificatiedienst van het leger bevestigd krijgen dat het weefsel inderdaad van Blane was via een DNA-test met een bloedmonster van zijn vader.’

‘Betrouwbaar?’

‘Volkomen. En daarna gingen de overblijfselen naar de Toxicologische dienst. Daar werden zowel bij Blane als bij Santorelli heel geringe hoeveelheden ethylalcohol aangetroffen. Maar dat was niet meer dan het gevolg van het ontbindingsproces. Het stuk hand van Blane had meer dan tweeënzeventig uur in het bos gelegen toen we het vonden. En resten van Santorelli zelfs vier dagen. Een zeker percentage ethylalcohol was dus te verwachten. Maar verder werd er niets aangetroffen. Beide piloten waren vrij van drugs en volkomen nuchter geweest.’

De uitslag van de toxicologische test leek Joe in volstrekte tegenspraak met de tekst die hij in zijn handen hield. ‘Waren er nog andere mogelijkheden?’ vroeg hij. ‘Een beroerte?’

‘Nee,’ zei Barbara. ‘Dat bleek nergens uit de bandopname die ik heb gehoord. Blane praat heel gearticuleerd, zonder gebrabbel. Hoewel alles wat hij zegt volslagen bizar is, klinkt alles heel samenhangend. Geen woordomwisselingen of verkeerd woordgebruik.’

‘Maar wat dan?’ vroeg Joe zich gefrustreerd af. ‘Een zenuwinstorting? Een tijdelijke psychotische toestand?’ Barbara wist er geen antwoord op. ‘Hoe zou dat hebben kunnen gebeuren? Gezagvoerder Delroy Michael Blane was juist een toonbeeld van psychisch evenwicht. Een volkomen stabiele vent.’

‘Niet helemaal.’

‘Volkomen stabiele vent,’ herhaalde ze met nadruk. ‘Slaagde voor alle psychologische beroepstests. Was dol op zijn vrouw en kinderen. Vooraanstaand lid van zijn kerkgemeenschap. Dronk niet, gebruikte geen drugs, geen gokker. Niemand te vinden, Joe, die ooit maar dat ten nadele van de man heeft gezegd. Naar wat ik over hem heb gehoord was hij niet alleen een brave en degelijke vent, maar ook een heel gelukkig mens.’

Bliksems flakkerden en zware donderslagen dreunden als stalen wielen op rails door de oostelijke hemel.

Barbara wees Joe in de tekst aan waar de 747 de eerste abrupte koerswijziging van drie graden had gemaakt met de neus naar rechts, voorafgaand aan een slingerbeweging. ‘Op dat punt kreunde Santorelli, maar hij was nog niet helemaal bij zijn positieven. En vlak voor die manoeuvre zei gezagvoerder Blane: “Dit is leuk.” Er waren ook nog andere geluiden op de band te horen. Hier, het geratel en gerammel van kleine losse voorwerpen die in het rond vlogen door de plotselinge slingerbeweging.’
Dit is leuk.

Joe kon zijn blik niet van die woorden afwenden. Barbara sloeg de pagina voor hem om. ‘Drie seconden later maakte het toestel weer een heftige koerswijziging van vier graden, nu met de neus naar links. Behalve het al genoemde geraas kwamen er nu ook geluiden van het toestel zelf bij – een bonk en een zacht getril. En Blane lacht.’

‘Lacht,’ herhaalde Joe verbijsterd. ‘Hij stortte met alle passagiers neer, maar hij zat te lachen?’

‘En het was helemaal niet wat je een waanzinnige lach zou noemen. Het was een… vrolijke lach, alsof hij zich geweldig amuseerde.’
Dit is leuk.

Acht seconden na de eerste slingering volgde een abrupte koerswijziging van drie graden met de neus naar links, geen twee seconden later gevolgd door een heftige wijziging van zeven graden met de neus naar rechts. En Blane lachte bij het uitvoeren van de eerste manoeuvre en bij de tweede riep hij: ‘O, wow!’ Barbara zei: ‘Daar ging de stuurboordvleugel omhoog en dwong de bakboordvleugel naar beneden. In tweeëntwintig seconden maakte het toestel een slagzij van honderdzesenveertig graden en de neus dook in een hoek van vierentachtig graden.’

‘Toen was het gebeurd.’

‘Ze zaten in grote moeilijkheden, maar hopeloos was het niet. Er bestond nog een kans dat ze uit de duikvlucht konden komen. Vergeet niet dat ze op meer dan twintigduizend voet zaten, zo’n zesduizend meter boven de grond. Ruimte genoeg.’ Omdat hij nooit iets over de ramp had willen lezen en er ook geen televisiereportages over had gezien, had Joe zich altijd voorgesteld dat er brand in het toestel was uitgebroken met een sterke rookontwikkeling. Toen hij nog maar pas geleden had begrepen dat de passagiers die afschuwelijke situatie bespaard was gebleven, had hij gehoopt dat de lange val minder gruwelijk was geweest dan hij zich in zijn angstaanvallen had voorgesteld. Maar nu vroeg hij zich af wat erger zou zijn geweest: de rookontwikkeling met het besef van de passagiers dat het was afgelopen, of het gruwelijke sprankje hoop op redding, dat de val op het laatste moment nog kon worden gecorrigeerd.

De tekst verwees naar alarmsignalen in de cockpit. Een waarschuwingsteken dat het toestel hoogte verloor. Een opgenomen stem die herhaaldelijk voor ander vliegverkeer waarschuwde, omdat ze door corridors doken die aan andere vliegtuigen waren toegewezen. Joe vroeg: ‘Wat betekent stick-shaker alarm?’
‘Dat ding maakt een hard ratelend geluid. Een angstaanjagend geluid dat niemand kan ontgaan als waarschuwing voor de piloten dat het toestel geen hefkracht meer heeft. Het betekent dat ze afglijden.’

In de vuist van het noodlot die hem ter aarde deed storten, hield copiloot Victor Santorelli abrupt op met kreunen. Hij kwam bij bewustzijn. Misschien zag hij wolken voorbijflitsen. Of misschien had de 747 zich al door de hoge bewolking geboord en zag hij een griezelig in donker gehuld panorama op hem afstormen van het platteland van Colorado, vaag glimmend in grijze tinten die varieerden van doffe parelglans tot houtskool, met de gouden gloed van Pueblo in het zuiden. Of misschien hadden de kakofonische waarschuwingssignalen en de fel oplichtende cijfers op de zes grote schermen hem in een ogenblik duidelijk gemaakt wat hij moest weten. Hij had een wanhoopskreet geslaakt.

‘Zijn stem klonk als door bloed verstikt en nasaal,’ zei Barbara. ‘Dat kan erop wijzen dat Blane zijn neus had gebroken.’ Ook zonder de band kon Joe de doodsangst van Santorelli en zijn verbeten wil om te overleven horen.

SANTORELLI: O, nee! Allemachtig, nee!

BLANE: (lacht) Joehoe! Daar gaan we, dr. Ramlock. Daar gaan we, dr. Blom.

SANTORELLI: Trek op!

BLANE: (lacht) Joehoe! (lacht) Worden we opgenomen?
SANTORELLI: Trek op!

Santorelli haalt snel en hijgend adem. Hij gromt, worstelt met iets, misschien met Blane, maar het lijkt er meer op dat hij het toestel onder controle probeert te krijgen. Als de ademhaling van Blane al sneller mocht gaan, is dat niet op de band te horen.

SANTORELLI: Shit, shit!
BLANE: Worden we opgenomen?

Verbijsterd vroeg Joe: ‘Waarom vraagt hij toch steeds of ze worden opgenomen?’

Barbara schudde haar hoofd. ‘Weet ik niet.’

‘Hoe lang is hij al piloot?’

‘Meer dan twintig jaar.’

‘Dan weet hij toch zeker wel dat de recorder van de stemmen in de cockpit altijd werkt?’

‘Dat behoort hij te weten, ja. Maar hij is niet bepaald bij zijn verstand, wel?’

Joe las de laatste woorden van de twee mannen.

SANTORELLI: Trek op!
BLANE: O, wow!
SANTORELLI: Allemachtig…
BLANE: O, ja!
SANTORELLI: Nee.

BLANE: (kinderlijk opgewonden) O, ja!
SANTORELLI: Susan.
BLANE: Moet je kijken.

Santorelli begint te schreeuwen.

BLANE: Cool!

Santorelli’s schreeuw duurt drieëneenhalve seconde, tot het eind van de opname, afgebroken door de inslag.

Wind joeg over het gras van de weide. De lucht was zwaar van een komende zondvloed. De natuur wilde grote schoonmaak houden. Joe vouwde de drie fotokopieën op. Hij stak ze in een zijzak van zijn jasje.

Enige tijd kon hij geen woord uitbrengen.

Verre bliksemschichten. Donderslagen. Wolken in beweging.

Joe staarde in de krater en bracht eindelijk uit: ‘Het laatste woord van Santorelli was een naam.’

‘Susan.’

‘Wie is dat?’

‘Zijn vrouw.’

‘Dat dacht ik al.’

Aan het eind geen smeekbeden om redding en genade meer. Aan het eind sombere aanvaarding. Een naam die Santorelli liefdevol uitsprak, met spijt en een verschrikkelijk verlangen, maar misschien ook met iets van hoop. Hij zag niet de pijlsnel aanstormende wrede aarde, noch de duisternis daarna, maar een geliefkoosd gezicht. Weer was Joe een hele tijd sprakeloos.

11

Van de inslagkrater liep Barbara Christman een eind door tegen de hellende weide op en wees Joe een plek aan op minder dan twintig meter van de groep dode, verkoolde ratelpopulieren. ‘Hier was het ergens, als ik me goed herinner,’ zei ze. ‘Maar wat doet het ertoe?’

Bij haar aankomst op de weide in de vroege ochtenduren na de ramp, had het wijd en zijd verspreide puin van de 747-400 niet op een vliegtuigwrak geleken. Slechts twee dingen waren onmiddellijk herkenbaar geweest: een deel van een motor en een driezitsbank.

Joe vroeg: ‘Drie stoelen, naast elkaar?’

‘Ja.’

‘Rechtop?’

‘Ja. Waar gaat het je om?’

‘Zou je kunnen aangeven van welk deel in het toestel die bank afkomstig was?’

‘Joe…’

‘Van welk deel?’ herhaalde hij geduldig.

‘Niet van de eersteklas, noch van de business class en ook niet van het maindeck of het upperdeck, want daar hebben ze uitsluitend tweezits combinaties. De middelste rijen van economy hebben vierzitsbanken, dus dan moet die driezits afkomstig zijn geweest van de rijen aan bakboord of stuurboord van economy.’

‘Beschadigd?’

‘Natuurlijk.’

‘Zwaar?’

‘Niet zo zwaar als je zou verwachten.’

‘Verbrand?’

‘Niet helemaal.’

‘Was er wel brandschade aan die bank?’

‘Als ik me goed herinner… alleen wat kleine schroeiplekjes en een beetje roetaanslag.’

‘Dus de bekleding was wel degelijk zo goed als heel?’

Haar brede, open gezicht versomberde. ‘Joe, niemand heeft die ramp overleefd.’

‘Was de bekleding heel gebleven?’ drong hij aan.

‘Naar ik me kan herinneren… een beetje gescheurd. Niet ernstig beschadigd.’

‘Zat er bloed aan de bekleding?’

‘Kan ik me niet herinneren.’

‘Doden in de stoelen?’

‘Nee.’

‘Lichaamsdelen?’

‘Nee.’

‘Waren de riemen nog vast?’

‘Kan ik me niet herinneren. Ik denk het wel.’

‘Als de riemen nog vast waren…’

‘Nee, het is onzin om te denken dat…’

‘Michelle en de meisjes zaten economy,’ zei hij. Barbara beet op haar lip. Ze wendde haar blik van hem af en staarde naar het naderende onweer. ‘Joe, je vrouw en kinderen zaten niét op die bank.’

‘Dat weet ik,’ verzekerde hij haar. ‘Dat weet ik.’ Maar wat wenste hij het vurig. Ze keek hem weer aan.

Hij zei: ‘Ze zijn dood. Weg. Dat ontken ik niet, Barbara.’

‘Dus je bent weer met je Rose Tucker bezig.’

‘Als ik weet waar ze heeft gezeten, en of het aan bakboord of stuurboord was, is dat in ieder geval enige bevestiging.’

‘Van wat?’

‘Van haar verhaal.’

‘Bevestiging,’ zei Barbara sceptisch. ‘Dat ze het overleefd heeft.’ Barbara schudde haar hoofd.

‘Je hebt Rose niet ontmoet,’ zei hij. ‘Ze is niet gek. En ik geloof niet dat ze liegt. Ze heeft zo’n… kracht, zo’n sterke persoonlijkheid.’

De wind voerde de ozongeur mee van het gebliksem, de specifieke geur die altijd vlak voor het losbarsten van zware regenval in de lucht hangt.

Op licht geïrriteerde toon zei Barbara: ‘Het toestel heeft zich van zesduizend meter hoogte met de neus recht naar beneden de grond ingeboord. Geen buiklanding. De hele machine is met een ongelooflijke explosieve kracht volkomen om Rose Tucker heen verpulverd…’

‘Dat begrijp ik.’

‘Je weet dat ik het natuurlijk niet cru bedoel, Joe, maar begrijp je het écht? Na alles wat ik je verteld heb? Rose heeft midden in die enorme explosieve kracht gezeten. Een inslag die zwaar genoeg was om vast gesteente te breken. De andere passagiers en de bemanningsleden… in de meeste gevallen werden ze in een oogwenk letterlijk tot op het skelet gestript, alsof alles eraf was gekookt. Aan flarden. Weggegloeid. Uiteengevallen. En de botten zelf versplinterden en kraakten als lucifershoutjes. In de volgende seconde, toen de machine zich nog in de grond boorde, explodeerde een fijne nevel kerosine. Overal vuur. Fonteinen van vuur, rivieren van vuur, vloedgolven van onontkoombaar vuur. Rose Tucker is niet op haar stoel als een zaadpluisje naar beneden komen zweven, om vervolgens op te staan en door die inferno weg te wandelen.’ Joe keek naar de lucht en naar de grond onder zijn voeten die wat lichter van kleur was dan het wolkendek.

‘Je hebt vast weleens foto’s gezien,’ zei hij, ‘of filmopnamen van een stad die door een tornado is getroffen. Alles is volkomen platgeslagen en zo vergruisd dat je het bijna door een zeef kunt halen. En midden in dat puin staat een huis. Heel gebleven, of zo goed als onbeschadigd.’

‘Dan hebben we het over een weerkundig verschijnsel, een gril van de storm. Maar het gaat hier om eenvoudige natuurkundige wetten, Joe. Die van massa en snelheid. Daarin spelen toevalligheden geen rol. Als die stad van zes kilometer hoogte naar beneden was gelazerd zou van dat ene huis ook geen spaander heel zijn gebleven.’

‘Sommige nabestaanden van slachtoffers… Rose heeft die mensen iets laten zien waardoor ze zich sterk opgebeurd voelden.’

‘O ja? Wat dan?’

‘Dat weet ik niet, Barbara, maar ik wil het weten. Ik wil dat ze ook mij laat zien wat het is. Waar het om gaat is dat die mensen geloof hechten aan haar verhaal dat ze aan boord van het toestel was. Het is zelfs méér dan alleen maar geloven.’ Joe dacht aan de stralende ogen van Georgine Delmann. ‘Het is een diepe overtuiging.’

‘Dan moet ze wel een bedriegster van de eerste orde zijn.’ Joe haalde zijn schouders op.

Op een paar kilometer afstand sidderde een gevorkte bliksem en sloeg de onweerswolken uit een. Grauwe regen plensde neer. ‘Om een of andere reden,’ zei Barbara, ‘kom je niet op me over als een erg gelovig iemand.’

‘Ben ik ook niet. Michelle bracht de meisjes iedere zondag naar de kerk, maar ik ging niet mee. Dat was het enige dat ik niet met ze deelde.’

‘Sta je vijandig tegenover religie?’

‘Dat niet. Ik heb er alleen geen belangstelling voor, laat staan gepassioneerde gevoelens. Ik heb er niks mee. En na de ramp heb ik de stap van ongeïnteresseerdheid naar ongeloof gezet. Ik kan de opvatting “God is liefde” niet in overeenstemming brengen met wat er met de passagiers is gebeurd… en met degenen onder ons die er tot aan hun dood mee moeten leven.’

‘Als je zo’n atheïst bent, waarom geloof je dan wél in dat wonder?’

‘Ik zeg helemaal niet dat het overleven van Rose Tucker een wonder was.’

‘Nou, ik mag hangen als ik snap wat het dan wél geweest kan zijn.’ Barbara sloeg een sarcastische toon aan. ‘Alleen een door de Here gestuurd reddingsteam van beschermengelen kon Rose Tucker ongehavend uit die hel halen, zeker.’

‘Welnee, niks “goddelijke interventie” of zoiets. Er moet een nuchtere verklaring zijn. Verbazingwekkend, maar logisch.’

‘Bestaat niet,’ zei ze halsstarrig.

‘O ja? Maar dat kun je dan óók zeggen van wat er in de cockpit met gezagvoerder Blane is gebeurd.’

Ze staarde hem aan, terwijl ze in het diepst van haar goed geordende hersenfuncties naar een antwoord zocht. Tevergeefs. In plaats daarvan vroeg ze: ‘Als je dan nergens in gelooft, wat verwacht je dan dat Rose Tucker je kan vertellen? Je zegt dat ze andere mensen met haar verhaal “opbeurt”. Denk je dat het iets van spirituele aard kan zijn?’

‘Niet per se, nee.’

‘Wat dan?’

‘Ik weet het niet.’

Geërgerd herhaalde ze zijn woorden: ‘“Verbazingwekkend maar logisch.’”

Hij wendde zijn blik van haar af en keek naar de bomen langs de noordzijde van het veld, en zag opeens dat tussen de groep geblakerde ratelpopulieren één boom het overleefd had en weer volledig in zijn groene bladerkostuum stond. In plaats van een gladde bleke stam, kenmerkend voor de soort, had deze een schubbige zwarte bast. Wat zou die stam een prachtig contrast opleveren met het heldergeel van de bladeren in herfsttooi. ‘Verbazingwekkend maar logisch,’ bevestigde hij. De bliksem kwam steeds naderbij en joeg ladders fel licht naar de grond. De dreunende donder klom sport na sport omhoog. ‘We moesten maar eens gaan,’ zei Barbara. ‘Er is hier toch niets meer voor ons.’

Joe volgde haar door de weide, maar hij bleef nog even aan de rand van de inslagkrater stilstaan.

Op de paar bijeenkomsten van ‘The Compassionate Friends’ die hij had bezocht, had hij andere rouwende ouders horen praten over het Nulpunt. Het moment van de dood van het kind werd het Nulpunt genoemd. Alle verdere gebeurtenissen in je leven werden vanaf dat ogenblik gerekend, het moment van het verpletterende verlies dat je innerlijke klok helemaal terugdraaide. Het was de seconde waarop al je toekomstverwachtingen en wensen, die ooit zo mooi hadden geleken, tot puin werden gereduceerd en de afgrond ingleden, met het gevolg dat je weer op nul komma nul kwam te staan. Met één enkele tik van de klok was de toekomst geen schatkamer meer van allerlei verbazingwekkende mogelijkheden, maar een zwaar juk van verplichtingen; alleen het ongrijpbaar geworden verleden leek nog een warm onderkomen te bieden. Joe had nu al een jaar vanaf het Nulpunt geleefd, een jaar waarin de tijd hem naar beide richtingen toe was ontsnapt. Hij had noch tot de toekomst, noch tot het verleden behoord. Het was alsof hij schijndood in een bak vloeibare stikstof had gelegen en er bij een extreem lage temperatuur in een diepe slaap had verkeerd. Nu stond hij voor een volgend Nulpunt, het tastbare, waarop zijn vrouw en kinderen waren omgekomen. Hij verlangde hen zo hevig terug dat de pijn als een adelaarsklauw aan zijn ingewanden rukte. Maar hij wilde nog iets anders: gerechtigheid. Hij kon er geen betekenis mee aan hun dood geven, maar misschien gaf het wel zin aan zijn leven.

Het was noodzakelijk geworden dat hij uit die vloeibare stikstof opstond, het ijs uit zijn botten en aderen liet smelten en dat hij niet eerder zou rusten voordat hij de volledige waarheid had ontrafeld. Voor het verlies van zijn vrouw en kinderen was hij bereid kastelen te bestormen, koninkrijken omver te werpen en desnoods de wereld te laten vergaan om tot de kern van de waarheid te kunnen doordringen.

Nu begreep hij ook wat het verschil tussen gerechtigheid en wraak was. Ware gerechtigheid zou hem geen verlichting van zijn pijn brengen, geen gevoel van triomf geven. Maar het zou hem wel een kans bieden om uit zijn Nulpunt te komen en, na beëindiging van die taak, in vrede te kunnen sterven.

Door de laaghangende takken van de naaldbomen flakkerden helwitte bliksems, de een na de ander, alsof de dreunende hemel uit louter vuur bestond. Joe voelde zich als verdoofd door de donderslagen en de gierende wind die duizenden gevederde schaduwen tussen de boomstammen en over de bosgrond deed sidderen en zwiepen.

Barbara ging Joe voor naar haar auto tussen het onkruid op het smalle bospad. Op dat moment barstte tussen de bomen een sissende en kletterende regenbui los. Ze stapten snel in. Dikke regendruppels op hun haar en gezichten leken te glanzen als edelstenen en Barbara’s blauwgroene blouse zag op sommige plekken paars van de donkere vochtplekken.

Wie of wat de herten ook uit hun schuilplaats had opgejaagd, ze ontdekten er bij aandachtig rondkijken geen spoor van. Joe was er bijna van overtuigd dat het een ander dier was geweest. Tijdens hun vlucht voor de regen naar de auto had hij wel rondsluipend wild tussen de bomen bespeurd, maar niet de veel dodelijker dreiging van mensen.

Niettemin boden de dicht opeenstaande naaldbomen een ideale dekking voor moordenaars. Schaduwrijke hoeken, ondoordringbaar gebladerte, hinderlagen, donkergroene legers en holen van dieren.

Terwijl Barbara startte en naar de grindweg terugreed, spiedde Joe gespannen tussen de bomen door. Wachtend op de kogel. Op de grindweg aangekomen, zei hij: ‘Die namen die Blane op de bandopname uit de cockpit noemde…’

‘Dr. Blom en dr. Ramlock.’

‘Heb je al geprobeerd erachter te komen wie dat zijn? Is er een poging tot opsporing ondernomen?’

‘Toen ik in San Francisco was, heb ik me in het verleden van Delroy Blane verdiept. Op zoek naar privéproblemen die hem misschien in een labiele psychische toestand konden hebben gebracht. Ik heb geïnformeerd bij zijn familieleden en vrienden of ze die namen ooit hadden gehoord. Geen mens.’

‘Heb je alle bestaande gegevens over Blane nageplozen? Zijn agenda’s, zijn bankafschriften?’

‘Ja. Ook niets. En de huisarts van de familie zegt dat hij Blane nooit heeft verwezen naar specialisten met de naam “Blom” of “Ramlock”. In heel San Francisco is geen arts, psychiater of psycholoog onder een van beide namen bekend. Tot zover was ik gevorderd. Want toen werd ik met een pistool onder mijn neus door die twee ploerten in mijn hotelkamer gewekt en kreeg ik het bevel me er verder niet mee te bemoeien.’

Van de grindweg kwamen ze uit op de geasfalteerde landweg, waar ruisende zilverkleurige regendruppels in grote bellen op het wegdek dansten. Daar verviel Barbara opeens in een somber gepeins. Ze fronste haar voorhoofd. Joe begreep dat het niet kwam omdat de regen haar volle aandacht bij het rijden eiste. Het onweer was voorbij. Wat de weergoden nog aan energie over hadden, uitte zich in regen en wind. Joe luisterde naar het doffe slaan van de ruitenwissers. Ook luisterde hij naar het gekletter van druppels tegen de voorruit. Aanvankelijk hoorde hij er niets anders in dan een willekeurig gerikketik, maar geleidelijk meende hij ook in het ritme van de regen verborgen betekenissen waar te nemen.

Het was de vraag of Barbara die betekenissen eveneens hoorde. In ieder geval had ze een intrigerend stukje van de puzzel te pakken gekregen waar ze tot dusver niet aan had gedacht. ‘Er schiet me iets merkwaardigs te binnen, maar…’ Joe wachtte af.

‘… maar ik wil je bizarre misvatting niet stimuleren.’

‘Misvatting?’

Ze keek hem aan. ‘Dat idee van jou dat er misschien een overlevende was.’

‘Stimuleer mijn misvatting. Veel stimulans heb ik in het afgelopen jaar niet gehad.’

Ze aarzelde even en zuchtte. ‘Hier dichtbij woont een boer die al sliep toen Vlucht 353 neerstortte. Op het platteland gaan hard werkende boeren vroeg naar bed. Hij was wakker geworden van de inslag. En toen kwam er iemand aan zijn deur.’

‘Wie?’

‘De volgende dag belde die boer het bureau van de plaatselijke sheriff. Daar werd hij doorverbonden met de leiding van het onderzoek naar de ramp. Maar kennelijk is er niet veel van terechtgekomen…’

‘Wie kwam midden in de nacht aan zijn deur?’

‘Een getuige,’ zei Barbara. ‘Een getuige van de ramp?’

‘Dat werd gezegd.’

Barbara keek hem even aan, maar ze vestigde haar aandacht weer snel op de natte weg.

Nu Joe zijn relaas over Rose Tucker had gedaan, leek Barbara steeds verontruster te worden door wat haar over de boer en de getuige te binnen was geschoten. Ze kneep haar ooghoeken samen, niet om beter door de regen heen op de weg te kunnen turen, maar omdat ze zich een scherper beeld wilde vormen van dingen die na de ramp waren gebeurd. Ze perste haar lippen opeen, alsof ze geen besluit kon nemen of ze Joe meer moest vertellen. ‘Een getuige van de ramp,’ drong hij aan.

‘Ik kan me echt niet herinneren waarom ze juist naar díé boerderij is toegegaan en wat ze daar wilde.’

‘Ze?’

‘De vrouw die beweerde dat ze getuige was van de ramp.’

‘Je weet nóg iets,’ zei Joe.

‘Ja. Naar ik me herinner… had die vrouw een donkere huidskleur.’ Joe hield zijn adem zo lang in dat het pijn deed. Toen hij eindelijk diep ademhaalde, vroeg hij: ‘Heeft ze tegen die boer gezegd hoe ze heette?’

‘Dat weet ik niet.’

‘Als ze haar naam heeft gezegd, ben ik benieuwd of hij het nog weet.’

Op de landweg stopte Barbara bij de afslag naar de boerderij. Boven het hek van de oprit, aan twee hoge witte palen, hing een wit bord met de naam LOOSE CHANGE RANCH in sierlijke groene blokletters. Daaronder, in kleinere schrijfletters: Jeff & Mercy Ealing. Het hek stond open.

De door olie bevlekte steenslagweg leidde tussen witte afscheidingshekken door die het stuk grond in kleinere weiden verdeelden. Ze passeerden een grote rijpiste, oefenbanen en tal van witgroen geverfde stallen.

Barbara zei: ‘Zelf ben ik hier vorig jaar niet geweest, maar een van mijn medewerkers gaf me er een verslagje van. Nu weet ik het weer. Het is geen gewone boerderij, maar een fokkerij van renpaarden voor de korte afstand. Ik geloof dat ze ook paarden zoals arabieren en andere volbloeden fokken en verkopen voor bijzondere gelegenheden.’

De weiden, waarvan het gras was platgeslagen door de harde wind en de neerplenzende regen, vormden voor geen enkel paard op dat moment een aangename plek. Ook geen knol te bekennen in de piste of op de oefenbanen.

Van sommige staldeuren stond de bovenste helft open. Hier en daar staarden paarden in hun veilige verblijven over de onderdeur naar de regen en de wind. Enkele van de nobele dieren waren zo donker als hun stallen, andere paarden hadden een lichte kleur of waren appelgrauw.

Het fraaie landhuis, voorzien van groene luiken en een muurbetimmering van witte overnaadse planken, lag beschut door ratelpopulieren. Het had de breedste veranda die Joe ooit had gezien. In de zware koepel halfduister van de donderwolken viel een gelige lichtglans door enkele ramen, zo uitnodigend als een open haardvuur. Barbara stopte op het parkeercircuit voor het huis. De regen, in het bos nog zo lauw als badwater, was kouder geworden. Joe rende achter Barbara aan naar de hordeur die toegang gaf tot de veranda. De deur zwaaide naar binnen open met een geknars van scharnieren en een zingend geluid van een versleten spanveer dat door de ronde toon merkwaardig aangenaam klonk; een geluid dat herinnerde aan vervlogen tijden en eerder aan zwierige nonchalance dan aan verwaarlozing deed denken.

Op de veranda stonden witte stoelen van pitriet met groene kussens erin en uit potten op gietijzeren voetstukken golfden grote varenbladeren.

De voordeur stond open en daarnaast wachtte een man van een jaar of zestig met een zwarte oliejas aan. Zijn verweerde en gebruinde gezicht glom en zat vol rimpeltjes als het leer van een oude zadeltas. Zijn gisse blauwe ogen waren zo vriendelijk als zijn glimlach. Boven het getrommel van de regen op het dak uit riep hij: ‘Goeiemorgen! Lekker weertje voor de eenden.’

‘Bent u meneer Ealing?’ vroeg Barbara.

‘Dan moet u mij hebben,’ zei een andere man die in de deuropening verscheen. Ook hij droeg een oliejas.

Deze man was een hoofd groter en twintig jaar jonger dan de eendenvriend. Toch had zijn beroepsleven, dat dagelijks paardrijden in weer en wind met zich meebracht, al de nodige sporen achtergelaten in de gladde ongelooide vlakken van zijn nog jeugdige gezicht en verleenden hem een sympathiek aandoende gestaaldheid waaruit ervaring en wijsheid spraken.

Barbara stelde Joe Carpenter en zichzelf voor. Ze liet Ealing in de veronderstelling dat ze nog steeds voor de NTSB werkte en dat Joe een medewerker van haar was.

‘Is het onderzoek na een jaar nóg aan de gang?’ vroeg Ealing. ‘We hebben de oorzaak van de ramp nog steeds niet kunnen vaststellen,’ zei Barbara. ‘We sluiten een dossier nu eenmaal niet graag af zonder dat we weten wat er precies is gebeurd. En daarom zijn we hier om bij u navraag te doen over de dame die op de late avond na de ramp bij u aanbelde.’

‘O ja, ik kan me haar nog heel goed voor de geest halen.’

‘Kunt u haar beschrijven, meneer Ealing?’ vroeg Joe. ‘Tikje aan de kleine kant. Jaar of veertig. Knap.’

‘Had ze een donkere huidskleur?’

‘Inderdaad, ja. Maar behalve Afrikaanse had ze nog andere uiterlijke kenmerken. Mexicaanse, misschien. Of waarschijnlijker Chinese, of Vietnamese.’

Joe dacht aan de Aziatische vorm van Rose Tuckers ogen. ‘Heeft ze u verteld hoe ze heette?’

‘Waarschijnlijk wel, ja, maar dat weet ik niet meer.’

‘Weet u nog hoe lang ze na de crash hier voor de deur stond?’ vroeg Barbara.

‘Niet al te lang.’ Ealing hield een leren tas in zijn rechterhand, naar de vorm overeenkomend met de tas van een veearts. Hij nam de tas in zijn linkerhand. ‘Mijn vrouw Mercy en ik werden wakker van het geluid van een neerstortend vliegtuig voordat het de grond raakte. Veel harder dan wat je hier gewoonlijk aan overkomende vliegtuigen hoort. We begrepen wat het te betekenen had. Ik sprong uit bed en Mercy deed het licht aan. Ik schrok me rot en toen hoorden we de klap, als een enorme dynamietontploffing van een mijn of steengroeve in de verte. Ons huis stond er zelfs een beetje van te schudden.’

De andere man schuifelde ongeduldig heen en weer. ‘Hoe is het met haar, Ned?’ vroeg Ealing. ‘Niet best,’ zei Ned. ‘Helemaal niet best.’

Jeff Ealing tuurde naar de lange oprit door de weilanden die in de stromende regen uit het zicht verdween. ‘Waar blijft Doc Sheely toch, verdomme?’ Hij streek zijn hand over zijn lange gezicht dat daardoor nog langer leek te worden. ‘Als het niet gelegen komt…’ begon Barbara. ‘We hebben een zieke merrie, maar ik kan u wel even iets vertellen over die avond van de ramp,’ zei Jeff Ealing. ‘Mijn vrouw Mercy belde de EHBO van Pueblo County. Ik kleedde me zo gauw mogelijk aan en nam de kleine bestelwagen naar de geasfalteerde weg om te kijken waar het toestel was neergestort en of ik erbij kon komen om hulp te bieden. Ik kon de brand in de verte zien; niet het vuur, wel de gloed. Toen ik me had georiënteerd en in de buurt kwam, had de sheriff de afslag naar het bos al met zijn auto geblokkeerd. Er stopte een tweede politiewagen achter me. Ze brachten een wegversperring aan in afwachting van de opsporings- en reddingsploegen en ze brachten me aan mijn verstand dat dit geen karwei was voor goedwillende amateurs. Dus toen ben ik maar weer naar huis gegaan.’

‘Hoe lang bent u weg geweest?’ vroeg Joe.

‘Dat kan hoogstens drie kwartier zijn geweest. Daarna hebben Mercy en ik nog een halfuurtje in de keuken gezeten, waar we een kopje koffie met een scheutje whisky erin dronken en klaarwakker naar het nieuws op de radio luisterden. We zaten ons net te beraden of het nog wel de moeite waard was om weer naar bed te gaan toen er op de voordeur werd geklopt.’

Joe zei: ‘Dus ze kwam hier rond een uur en een kwartier na de ramp.’

‘Zo ongeveer, ja.’

Door de zware regenval en het ruisen van de zwiepende bomen om het huis hoorden ze de naderende auto niet tot de Jeep Cherokee het parkeercircuit opreed. De koplampen boorden zich als zilveren zwaarden door het regengordijn.

‘Eindelijk!’ riep Ned uit. Hij sloeg de kap van zijn oliejas op. De hordeur zong en hij haastte zich van de veranda de stromende regen in naar de auto.

‘Daar hebben we de veearts, Doc Sheely,’ verklaarde Jeff Ealing. ‘Ik moet hem een handje helpen met de merrie. Maar Mercy weet toch veel meer over die vrouw dan ik. Gaan jullie maar naar haar toe.’

Mercy Ealing hield haar grijzende blonde haar met behulp van drie grote spelden, in de vorm van vlinders, zoveel mogelijk uit haar gezicht en hals. Maar ze had koekjes staan bakken en er spiraalden een paar krullende lokken langs haar rode wangen. Ze veegde haar handen aan haar schort af, daarna grondiger aan een theedoek en wilde dat Barbara en Joe in de grote keuken aan de tafel gingen zitten. Ze schonk koffie voor hen in en zette een bord vol versgebakken koekjes neer.

De keukendeur stond halfopen en keek uit op de veranda zonder hordeur aan de achterkant. Het ritmisch gedruis van de regen klonk hier gesmoord, als het gedempte tromgeroffel van een militaire begrafenisplechtigheid.

Het was warm in de keuken en er hing een aangename geur van havermeelbeslag, chocola en geroosterde walnoten. De koffie was lekker. De koekjes smaakten nog beter. Aan de muur hing een grote kalender op de maand augustus, met een bijbels tafereel: de vissers Petrus en Andreas die hun netten terzijde wierpen om Jezus als discipelen te volgen en vissers van zielen te worden.

Joe had het gevoel of hij als door een luik in een heel andere wereld terecht was gekomen: van de kille en vreemde omgeving waarin hij een jaar had geleefd, abrupt naar een gewoon menselijk bestaan met zijn dagelijkse zorgen en aangename taken, en een rechtlijnig geloof in de dingen die men juist achtte. Hij vroeg of de vrouw die had aangeklopt, gezegd had dat ze Rose heette.

Terwijl Mercy de koekjes in de twee ovens controleerde, dacht ze terug aan de avond van de ramp. ‘Nee, niet Rose. Ze heette Rachel Thomas.’

Dezelfde initialen, besefte Joe. Misschien had Rose, nadat ze de ramp had overleefd, het sterke vermoeden gekregen dat men het toestel had laten verongelukken omdat zij aan boord was geweest. Misschien had ze haar vijanden in de waan willen laten dat ze dood was. Misschien had ze dezelfde initialen gebruikt om de valse naam die ze had genoemd beter te kunnen onthouden. ‘Ze reed van Colorado Springs naar Pueblo toen ze het toestel boven haar hoofd zag neerstorten,’ vertelde Mercy. ‘De stakker schrok zo vreselijk dat ze op haar rem ging staan. Haar auto tolde rond. God zij gedankt voor veiligheidsgordels. Ze ging van de weg een helling af en sloeg over de kop.’

‘Was ze gewond?’ vroeg Barbara.

Mercy lepelde dikke kwakken beslag op ingevette bakplaten en zei: ‘Nee, alles was goed afgelopen, ze was alleen erg geschrokken. Het was maar een kleine helling. Rachels kleren waren vuil, wat gras en onkruid eraan, maar ze mankeerde niets. O ja, ze trilde als een riet in de storm, maar verder niets. Het was zo’n schat en ik had zo’n medelijden met haar.’

Met een betekenisvolle blik naar Joe zei Barbara: ‘Dus toen beweerde ze dat ze getuige was geweest.’

‘O, ik geloof niet dat ze maar wat verzon,’ zei Mercy. ‘Ze was er echt wel getuige van geweest en volkomen ondersteboven van wat ze had gezien.’

Een kookwekkertje zoemde en leidde Mercy even af. Ze stak een hand in een gewatteerde keukenwant en trok een bakplaat met geurige bruine koekjes uit de oven.

‘Kwam die vrouw hier om hulp aan de deur?’ vroeg Barbara. Mercy zette de hete aluminiumplaat op een afkoelrekje en zei: ‘Ze wilde een taxi bellen om naar Pueblo te gaan, maar ik zei tegen haar dat we voor een taxi veel te afgelegen wonen.’

‘Wilde ze geen takelwagen voor haar auto?’ vroeg Joe. ‘Ze dacht dat ze op dat uur vanuit Pueblo geen wagen naar haar auto kon laten komen. Ze wilde de volgende dag met de chauffeur van een takelwagen meerijden.’

Barbara vroeg: ‘Wat deed ze toen u zei dat ze geen taxi naar Pueblo kon krijgen?’

Mercy schoof weer een bakplaat vol deegklompjes in de oven. ‘O, toen heb ik ze zelf maar naar Pueblo gebracht,’ zei ze. ‘Helemaal naar Pueblo?’ vroeg Barbara.

‘Ach ja, Jeff moest toch eerder op dan ik. Rachel wilde hier niet blijven en als ik een beetje stevig doorrijd is het maar een uur naar Pueblo,’ zei Mercy. Ze sloot de ovendeur. ‘Dat was wel heel erg vriendelijk van u,’ zei Joe. ‘Vindt u dat? Welnee. De Here wil dat we onze naasten helpen. Daar zijn we toch voor op deze wereld? Als je mensen in zo’n noodsituatie ziet, dan help je ze toch zeker? En zij was een heel aardige vrouw. De hele weg naar Pueblo praatte ze alleen maar over die arme slachtoffers. Ze was er kapot van. Bijna of het haar schuld was wat er met de passagiers gebeurd is, alleen omdat ze het vliegtuig een paar seconden voor het op de grond sloeg heeft gezien. En voor mij was het een peulenschil om even naar Pueblo te rijden… hoewel de terugtocht geen lolletje was door al dat verkeer naar de plaats van de ramp. Politieauto’s, ambulances, brandweerwagens. En veel van die mensen die alleen maar komen kijken. Ze staan bij hun auto’s en caravans langs de weg, in de hoop bloed te zien, denk ik. Daar word ik gewoon beroerd van. Een tragedie kan het beste uit mensen naar voren brengen, maar ook het slechtste.’

‘Toen u naar Pueblo reed,’ vroeg Joe, ‘heeft ze u toen gewezen waar haar auto van de weg en de helling afging?’

‘Ze was veel te geschrokken om dat punt in het donker te kunnen vinden. En we konden niet om de kilometer stoppen om te kijken of we er al waren, want dat arme schaap moest zo gauw mogelijk naar bed.’

Er ging weer een kookwekkertje af.

Met de gewatteerde want aan opende Mercy de oven en zei: ‘Ze was zó uitgeput dat haar ogen telkens dichtvielen. Op dat moment konden takelwagens haar geen fluit schelen. Ze wilde alleen maar naar huis en slapen.’

Joe wist wel zeker dat Rose geen auto had gehad. Ze was van de brandende weide het bos ingestrompeld, bijna verblind na de felle gloed in het donker tussen de bomen, maar wanhopig vastberaden om te vluchten voordat iemand tot de ontdekking zou komen dat ze nog in leven was, zo goed als zeker dat men het lijntoestel had laten verongelukken omdat zij, Rose Tucker, erin had gezeten. Doodsbang, in shocktoestand door de aangerichte slachting, volkomen verloren in de wildernis, had ze liever van honger en dorst willen omkomen dan dat ze door een reddingsploeg zou worden gevonden en misschien in handen zou vallen van haar angstaanjagend machtige vijanden. Maar met het geluk aan haar kant had ze algauw een hoogte beklommen en daar, tussen de bomen, had ze in de verte licht zien branden van de paardenfokkerij ‘Loose Change Ranch’. Barbara schoof haar lege koffiekopje opzij. ‘Hoor eens, Mercy, waar heb je die vrouw in Pueblo heen gebracht? Kun je je het adres herinneren?’

Mercy trok een bakplaat half uit de oven om de toestand van de koekjes te inspecteren en zei: ‘Ze heeft geen adres genoemd, maar me de weg gewezen tot we er waren.’

Joe wist wel zeker dat Rose maar lukraak wat straten had aangewezen. Ook achtte hij het niet erg waarschijnlijk dat ze iemand in Pueblo kende.

‘Heb je haar naar binnen zien gaan?’ vroeg hij. ‘Ik wilde wachten tot ze de deur had geopend en naar binnen ging. Maar ze bedankte me en zei dat ik maar weer zo gauw mogelijk naar huis moest terugkeren.’

‘Zou je dat huis kunnen terugvinden?’ vroeg Barbara. Mercy vond dat de koekjes nog een minuutje moesten bakken. Ze schoof de plaat weer in de oven, trok haar want uit en zei: ‘O ja, zeker. Een mooi groot huis in een deftige buurt. Maar het was niet van Rachel. Het was van haar collega in haar medische praktijk. Had ik al gezegd dat ze arts in Pueblo was?’

‘Maar heb je haar met je eigen ogen dat huis binnen zien gaan?’ vroeg Joe. Hij nam aan dat Rose had gewacht tot Mercy was doorgereden, waarna ze was weggewandeld en de trein of een huurauto had genomen om uit Pueblo weg te komen. Mercy’s gezicht werd rood en bezweet van de hitte uit de oven. Ze veegde haar voorhoofd af met een stuk keukenrol. ‘Nee. Zoals ik al zei heb ik ze voor het huis afgezet en toen liepen ze over de stoep naar de voordeur.’

‘Ze?’ vroeg Joe.

‘Dat arme slaperige schaap. Zo’n lief kind. Ze was het dochtertje van Rachels collega.’

Barbara keek hevig schrikkend naar Joe. Ze boog zich naar Mercy toe. ‘Was er een kind bij?’

‘Zo’n kleine schat. Ze viel om van de slaap en toch was ze helemaal niet lastig.’

Joe herinnerde zich dat Mercy het over ‘veiligheidsgordels’, meervoud, had gehad en ook andere dingen had gezegd die een wat letterlijker betekenis hadden dan hij eraan had gehecht. ‘Bedoel je dat Rose… eh, Rachel, een kind bij zich had?’

‘Ja. Heb ik dat dan niet gezegd?’ Mercy keek hem verbaasd aan en gooide het stukje keukenrol in een pedaalemmertje. ‘We hadden niet begrepen dat er een kind bij was,’ zei Barbara. ‘Ik heb het wel gezégd, hoor.’ Mercy stond perplex van hun verwarring. ‘Een jaar geleden kwam hier een meneer van jullie bestuur. Toen heb ik hem alles verteld over Rachel en het kleine meisje, en dat Rachel van de ramp getuige was geweest.’ Barbara keek weer naar Joe en zei: ‘Daar kan ik me niets van herinneren. Ik vind het al heel wat dat ik de ranch hier niet was vergeten.’

Joe voelde zijn hart heftig bonken, als een motor die plotseling aanslaat.

Mercy Ealing had er niet het minste benul van wat een schok haar mededeling over het kind bij Joe teweegbracht. Ze moest weer nodig naar haar koekjes kijken en opende de ovendeur. ‘Hoe oud was dat meisje?’ vroeg Joe. ‘O, een jaar of vier, vijf,’ zei Mercy.

Een voorgevoel drukte zwaar op zijn oogleden. Hij deed zijn ogen dicht en voelde zich bestormd door mogelijkheden die hij nauwelijks durfde te overdenken. ‘Kun je… kun je haar beschrijven?’

‘O, het was zo’n kleine schattebout. Lief als een lammetje. Maar zo zijn ze allemaal op die leeftijd, nietwaar?’ Toen Joe zijn ogen weer opende, zat Barbara hem aan te staren en haar blik was een en al medelijden met hem. Ze zei: ‘Kalm aan, Joe. Het kan niet je wens in vervulling brengen.’ Mercy zette de hete bakplaat vol dampende koekjes op een tweede afkoelrek.

Joe vroeg: ‘Wat was de kleur van haar haar?’

‘Het was een klein blondje.’

Hij liep om de tafel heen zonder te beseffen dat hij was opgestaan. Met een spatel schepte Mercy de koekjes van de bakplaten en legde ze op een grote schaal.

Joe ging naast haar staan. ‘Mercy, wat was de kleur van haar ogen?’

‘Dat weet ik niet precies meer.’

‘Probeer het eens.’

‘Blauw, geloof ik.’ Ze schoof de spatel onder een koekje.

‘Geloof je dat?’

‘Nou ja, ze was toch blond?’

Tot haar verbazing nam hij de spatel uit haar hand en legde die op het aanrecht. ‘Kijk me aan, Mercy. Dit is belangrijk.’ Barbara aan de keukentafel waarschuwde hem weer. ‘Rustig aan, Joe. Rustig aan.’

Hij wist dat ze gelijk had en dat hij er gevolg aan moest geven. Onverschilligheid was zijn enige afweer, zijn enige vriend en zijn enige troost. De hoop is een vogel die altijd vlucht, licht dat altijd dooft, een zware steen die valt als hij niet verder kan worden gedragen. En toch, met een roekeloosheid die hem beangstigde, nam hij de keisteen op zijn schouders, stapte hij in dat licht en greep hij naar die witte vleugels.

‘Mercy,’ zei hij. ‘Niet alle blonde kinderen hebben blauwe ogen, dat weet je toch?’

Ze keek hem recht aan, in de ban van zijn ernst. Ze zei: ‘Tja… dat is waar, geloof ik.’

‘Soms hebben ze groene ogen, nietwaar?’

‘Ja.’

‘Ik denk zelfs dat je vast weleens blonde kinderen met bruine ogen hebt gezien.’

‘Niet veel.’

‘Maar ze bestaan wél.’

Het voorgevoel werd weer sterker. Zijn hartslag dreunde in zijn borstkas.

‘Weet je heel zeker, Mercy, dat het meisje blauwe ogen had?’

‘Nee, niet zeker.’

‘Kunnen ze grijs zijn geweest?’

‘Ik weet het niet.’

‘Denk eens goed na. Probeer het je te herinneren.’ Mercy kneep haar ogen half dicht van inspanning om zich het meisje voor de geest te halen. Toen schudde ze haar hoofd. ‘Nee, ze waren ook niet grijs, geloof ik.’

‘Kijk me aan, Mercy.’ Ze keek hem aan. Hij zei: ‘Ze zijn grijs.’

‘Ja.’

‘Van een bijzondere tint grijs.’

‘Ja.’

‘Met een zweempje violet erin.’

‘Ik zie ze voor me,’ zei ze.

‘Had dat meisje… Mercy, had dat meisje misschien net zulke ogen als ik?’

Ook al wist Mercy niet waarom hij dat vroeg, ze begreep wat hij wilde horen en goedhartig als ze was sprak ze hem niet graag tegen. Toch zei ze, na enige aarzeling: ‘Ik weet het echt niet. Ik ben er niet zeker van.’

Een zinkend gevoel overviel Joe, maar zijn hart bleef fel genoeg bonken om zijn nuchterheid te bewaren.

Zo kalm mogelijk zei hij: ‘Haal je het gezicht van het meisje voor de geest.’ Hij legde zijn handen op haar schouders. ‘Doe je ogen dicht en haal je haar voor de geest.’ Mercy deed het.

‘Op haar linkerwang,’ zei Joe, ‘naast haar oorlelletje. Twee centimeter naast haar oorlelletje. Een moedervlekje.’ Achter haar gladde oogleden draaide Mercy met haar ogen om het beeld uit haar geheugen op te halen.

‘Het is meer een schoonheidsvlekje dan een moedervlekje,’ zei Joe. ‘Geen pukkeltje, maar vlak. Ongeveer in de vorm van een halvemaan.’

Na een lange aarzeling zei ze: ‘Ze had misschien wel zo’n vlekje, maar ik kan het me niet herinneren.’

‘Haar glimlach. Een beetje schuin, een beetje gebogen, links omhoog van haar mondhoek.’

‘Ik kan me niet herinneren dat ze glimlachte. Ze was veel te slaperig… een beetje versuft. Lief maar in zichzelf gekeerd.’ Joe kon zo gauw geen ander opvallend kenmerk bedenken dat Mercy Ealing een jaar geleden niet kon zijn ontgaan. Natuurlijk had hij haar wel urenlang kunnen vergasten op verhalen over de sierlijkheid van zijn dochtertje, over haar aanvalligheid, over haar gevoel voor humor en de muzikale klank van haar gelach. Hij zou eindeloos kunnen doorgaan over haar schoonheid: de gladde golving van haar voorhoofdje, de koperen glans van haar wenkbrauwen en wimpertjes, de parmantigheid van haar wipneusje, haar schelpvormige oortjes, de combinatie van kwetsbaarheid en koppige kracht in haar gezichtje die zijn hart soms pijnlijk beroerde als hij naar haar keek wanneer ze sliep, haar nieuwsgierigheid en onmiskenbare intelligentie die al haar expressies bepaalden. Maar dat waren allemaal subjectieve indrukken en hoe gedetailleerd dergelijke omschrijvingen ook mochten zijn, ze konden Mercy Ealing er niet toe brengen de antwoorden te geven die hij maar al te graag wilde horen.

Hij hief zijn handen van haar schouders. Mercy opende haar ogen.

Joe nam de spatel van het aanrecht en legde het ding weer neer. Hij wist niet meer wat hij deed. ‘Het spijt me,’ zei Mercy.

‘Het is al goed. Ik had gehoopt… ik dacht… ik weet het niet. Ik weet niet meer wat ik dacht.’

Zelfbedrog paste hem niet goed en al zou hij tegen Mercy Ealing liegen, dan hield hij uitsluitend zichzelf voor de gek, zich ondraaglijk pijnlijk bewust van wat hij had gedacht en verwacht. Hij had weer een aanval van zoekgedrag gehad, deze keer niet door iemand in een warenhuis achterna te lopen, niet door een denkbeeldige Michelle te zien in een winkelstraat of in een supermarkt, niet door naar het hek van een schoolspeelplaats te rennen om beter te kunnen kijken naar een Chrissie die Chrissie niet was, maar niettemin was het een vorm van hartstochtelijk zoekgedrag. Het toeval dat het geheimzinnig opgedoken meisje overeenkomst vertoonde met zijn voor eeuwig verloren dochtertje, omdat ze dezelfde leeftijd hadden en dezelfde kleur haar, was voor hem alweer voldoende geweest om valse hoop te koesteren.

‘Het spijt me,’ zei Mercy weer. Scherp bespeurde ze de abrupte neerwaartse spiraal van zijn gemoedstoestand. ‘Haar ogen, de moedervlek, haar glimlach… nee, daar herinner ik me niets meer van. Maar ik weet nog wel hoe ze heette! Rachel noemde haar Nina.’ Achter Joe sprong Barbara aan de keukentafel zo abrupt op dat ze haar stoel omgooide.

12

Op de hoek van de veranda aan de achterzijde gorgelde de regen door de afvoerpijp in een koor van driftige ruziestemmen die hees fluisterende vragen in vreemde talen stelden. Op slappe benen leunde Joe met zijn beide handen op de natte reling. Regenvlagen joegen onder de overhangende dakrand door in zijn gezicht.

In antwoord op zijn vraag wees Barbara naar de lage heuvels en bossen in het zuidwesten. ‘Daar is het toestel neergestort.’

‘Hoe ver is dat?’

Mercy stond in de open keukendeur en zei: ‘Hemelsbreed zo’n achthonderd meter. Misschien iets meer.’

Achter de opengereten weide, in het bos waar het vuur vorig jaar door de natte zomer snel was gedoofd, was Rose Tucker nog dieper het donkere woud ingevlucht. Ze had het kind aan de hand meegevoerd of hele einden gedragen, dwars door het spaarzame kreupelhout terwijl haar ogen moeizaam aan het duister wenden. Misschien had ze een wildpad gevolgd waar ze gemakkelijker kon lopen, misschien was ze een volgende bosweide overgestoken naar de heuvel waar ze de lichten van de paardenfokkerij had gezien. Achthonderd meter hemelsbreed, maar twee of drie keer zo lang als je die afstand door bos en veld en over de wildpaden liep. ‘Tweeëneenhalve kilometer,’ zei Joe. ‘Onmogelijk,’ meende Barbara. ‘Heel goed mogelijk. Ze kan het gelopen hebben.’

‘Ik heb het niet over haar voettocht.’ Barbara keerde zich om naar Mercy Ealing. ‘Je bent een geweldige hulp voor ons geweest, werkelijk fantastisch, Mercy. Maar Joe en ik willen graag even een vertrouwelijke kwestie bespreken.’

‘O, maar natuurlijk. Ik begrijp het. Neem rustig de tijd,’ zei Mercy. Ze was heel nieuwsgierig, maar te beleefd van aard om vragen te stellen. Ze liep de keuken in en sloot de deur. ‘Tweeëneenhalve kilometer,’ herhaalde Joe. ‘Horizontaal, ja,’ zei Barbara. Ze kwam dichter bij hem staan en legde haar hand op zijn schouder. ‘Tweeëneenhalve kilometer in horizontale richting, maar meer dan zés kilometer verticaal, loodrecht naar beneden van ver boven de wolken tot op de grond. Dat deel van het verhaal kan ik niet accepteren, Joe.’ Ook hij had het er moeilijk mee. Om het bestaan van overlevenden te aanvaarden moest je in iets bovennatuurlijks geloven en dat deed hij niet, noch uit overtuiging, noch uit noodzaak. Geloof in een goddelijke bestiering zou van hem verlangen dat hij betekenis hechtte aan het lijden dat de kern van het menselijk bestaan vormde, en daar zag hij de zin niet van in. Maar aan de andere kant geloofde hij wel dat deze wonderbaarlijke overleving van een ramp op een geheimzinnige wijze voortvloeide uit het wetenschappelijk onderzoek waaraan Rose verbonden was. De overweging dat het mensdom met zo’n succes over een goddelijke macht kon beschikken – Sadrach die Sadrach uit de brandende oven redde, Lazarus die Lazarus uit het graf opwekte – eiste van hem dat hij wel geloof moest hechten aan de transcendentale geest van de mens. De kracht die ervan uitging. Het weldadige karakter. Maar na veertien jaar ervaring als misdaadreporter kende hij de wereld te goed om zich in deemoed voor enig altaar te kunnen buigen. De mens bezat een geniaal vermogen om zijn eigen ondergang te bewerkstelligen. Slechts een enkeling slaagde erin voor zijn eigen redding te zorgen. Met haar hand nog op zijn schouder, wel onvermurwbaar maar toch in de geest van zusterlijke raadgeefster, zei ze: ‘Eerst wil je me laten geloven dat er uit die hel een overlevende is gekomen. Nu zijn het er al twéé. Ik heb in de rokende puinhopen gestaan, midden in dat slachthuis, en ik weet dat de kans om daar levend uit weg te wandelen één op een miljard is.’

‘Ben ik met je eens.’

‘Nee, nog meer. Eén op triljard. Astronomisch, onmetelijk.’

‘Ik geef het toe.’

‘Dus er is gewoon geen schijn van kans dat twéé mensen het konden overleven. Niet het aller, allerkleinste kansje.’ Joe zei: ‘Er zijn heel wat dingen die ik je niet heb verteld, en het meeste ervan kan ik je nu niet vertellen omdat het waarschijnlijk veiliger voor je is. Maar één ding… Rose Tucker is een wetenschapper die al jarenlang met iets heel belangrijks bezig is. Er zit overheidsfinanciering achter, naar ik aanneem van militaire zijde. Het is geheim en betreft iets heel belangrijks.’

‘Wat dan?’

‘Dat weet ik niet. Maar voordat Rose in New York aan boord ging, had ze een journaliste in Los Angeles opgebeld, een oude vriendin van haar. Ze wilde een interview met betrouwbare getuigen erbij, zodra ze in Los Angeles zou aankomen. Ze zei dat ze iets zou meebrengen dat de wereld voorgoed zou veranderen.’ Barbara keek hem bedenkelijk aan, duidelijk in de mening dat hij die verander-de-wereld-in-een-wip fantasie zelf niet serieus nam. Ze was een vrouw die zich door nuchterheid en logica liet leiden, alleen onder de indruk te brengen door feiten en details; uit ervaring wist ze dat belangrijke oplossingen uiterst langzaam worden bereikt, in een lange, lange rij van kleine stappen. In haar beroepsleven had ze zich jarenlang beziggehouden met het oplossen van enorme puzzels die uit ontelbare kleine stukjes bestonden, veel ingewikkelder dan de ondoorgrondelijkste moordzaken; het waren mysteries van menselijk en machinaal falen die niet door wonderen maar door noeste vlijt werden opgelost. Joe begreep wat ze dacht, want journalistiek speurwerk had veel overeenkomsten met het hare.

‘Wat sta je me nou eigenlijk te vertellen, Joe?’ zei ze sarrend. ‘Bedoel je dat Rose Tucker, terwijl het toestel almaar slingert en duikt, een spuitbus uit haar tasje haalt met een of ander wonderzalfje dat de gebruiker tijdelijk onkwetsbaar maakt? Een soort van zonnebrandcrème waarmee ze zich snel insmeert?’ Joe lachte bijna. Het was voor het eerst in lange tijd dat hij zou willen lachen. ‘Nee, natuurlijk niet.’

‘Maar wat dan?’

‘Ik weet het niet. Iets.’

‘Iets rijmt op niets.’

‘Toch wel íéts,’ hield hij vol.

Nu het bliksemgeweld en het gedreun van de donder voorbij waren, kreeg het wolkengewoel een mooie donkere ijzerkleur. In de verte lagen de lage beboste heuvels gehuld in geheimzinnige nevels; het heuvelachtige land waar Rose die nacht had gelopen, ongedeerd door brand en vernietiging.

Een gierende wind deed de populieren en espen beven en op de velden wervelden regenvlagen als de rokken van walsende vrouwen. Joe had weer een beetje hoop gekregen, wat hem een heel plezierig, bijna opgewekt gevoel gaf. Maar dat maakte hoop natuurlijk zo gevaarlijk. Dat heerlijke moment om als het ware te worden opgetild, dat aangename gevoel van het loskomen van de aarde… ach, het duurde altijd veel te kort en de rauwe domper daarna kwam altijd des te harder aan omdat het op zo’n verheven punt begon. Maar misschien was het nog beroerder om helemaal geen hoop meer te koesteren.

Hij voelde zich vervuld van verbazing en een levendig gevoel van verwachting.

Maar hij was ook bang.
‘Iets,’ herhaalde hij met nadruk.

Joe liet de reling van de veranda los. Hij had weer vaste grond onder zijn voeten. Hij droogde zijn handen aan zijn broek en veegde zijn beregende gezicht af aan de mouw van zijn sportjasje. Hij keerde zich om naar Barbara. ‘Ergens veilig op die weide daar, dan tweeëneenhalve kilometer naar het huis van de Ealings. Daar heeft ze een uur en een kwartier over gedaan, wat in het donker en met een kind op haar arm, of aan de hand, wel zo ongeveer kan kloppen.’

‘Ik vind het heel vervelend om je ballonnetjes telkens te moeten doorprikken…’

‘Laat het dan.’

‘… maar je moet wel even iets goed bedenken.’

‘Oké, zeg het dan maar weer.’

Barbara aarzelde even. Toen zei ze: ‘Laten we aannemen… nee, laten we als feit aanvaarden dat ze de ramp hebben overleefd, ja? Dus dat die vrouw aan boord was. Ze heet Rose Tucker, maar tegen Mercy en Jeff heeft ze gezegd dat ze Rachel Thomas heette.’

‘En?’

‘Als ze haar eigen naam niet wilde noemen, waarom dan wel die van Nina?’

‘Die lui die het op Rose hebben voorzien… die zitten niet achter Nina aan. Voor Nina hebben ze geen belangstelling.’

‘Als ze tot de ontdekking zijn gekomen dat Rose het meisje op een wonderbaarlijke manier heeft gered, door haar merkwaardige weet-ik-wat voor opzienbarend nieuws-dinges-toestand die ze in Los Angeles aan de pers wilde onthullen, dan is het meisje misschien een even grote bedreiging voor die lui als Rose kennelijk schijnt te wezen.’

‘Misschien. Dat weet ik niet. Het kan me nu niet schelen.’

‘Wat ik bedoel is… dat Rose voor het kind een andere naam kan hebben gebruikt.’

‘Waarom zou ze?’

‘Ze had er een reden voor,’ benadrukte Barbara. ‘Wat maakt het uit?’

‘Dat “Nina” misschien niet haar echte naam was.’

Joe had het gevoel of hij een dreun kreeg. Hij zweeg.

‘Misschien heet dat meisje dat vorig jaar met Rose hierheen kwam wel Sarah, of Mary, of Jennifer…’

‘Nee,’ zei Joe beslist.

‘Net zoals Rachel Thomas een valse naam is.’

‘Als dat meisje Nina niet was, dan is het wel héél verdomd toevallig dat Rose Tucker de naam van mijn dochtertje zomaar pats boem uit de lucht heeft geplukt. Toe zeg, als je het hebt over een kans van één op de miljard…’

‘Er kunnen in het toestel méér kleine blonde meisjes van tussen de vier en vijf jaar hebben gezeten.’

‘Die allemaal Nina heetten? Kom nou, Barbara!’

‘Stel dat er overlevenden waren en één daarvan was een klein blond meisje, Joe, dan moet je in ieder geval met de mogelijkheid rekening houden dat het Nina niet was.’

‘Dat weet ik,’ zei hij, maar hij was nijdig op haar dat ze hem dwong het toe te geven. ‘Dat weet ik.’

‘Ja?’

‘Ja, natuurlijk.’

‘Ik leef met je mee, Joe.’

‘O, bedankt,’ zei hij sarcastisch.

‘Je hart is gebroken.’

‘Ik red het wel.’

‘Je kunt zo gemakkelijk instorten, Joe.’ Hij haalde de schouders op. ‘Nee, echt,’ zei ze. ‘Je moet jezelf eens zien.’

‘Het gaat me al beter dan een tijd geleden.’

‘De kans bestaat dat het kind Nina niet is.’

‘Dat ze Nina niet is,’ gaf hij toe. Hij ergerde zich groen aan haar genadeloze doordrammerij, ook al begreep hij heel goed dat ze zich oprecht om hem bekommerde, dat ze hem deze bittere pil te slikken gaf om zijn totale instorting te voorkomen als hij uiteindelijk zou moeten ervaren dat al zijn hoop vervlogen was. ‘Ik ben erop voorbereid dat het meisje Nina niet zou kunnen zijn, oké? Voel je je nu beter? Ik kan het aan als het moet.’

‘Dat zeg je nu, maar het is niet zo.’ Hij keek haar woedend aan. ‘Het is wél zo.’

‘Misschien weet een piepklein stukje van je hart dat het meisje misschien Nina niet is, een dun draadje, maar de rest van je hart gaat op dit moment heel snel van boem boem boem door je overtuiging dat ze het wél is.’

Joe voelde dat zijn ogen blonken en staken van het opwindende vooruitzicht van een wonderbaarlijke hereniging. Maar in haar ogen lag een treurnis die hem zo nijdig maakte dat hij in staat was haar een klap te geven.

Mercy was druk bezig met het maken van beslag voor pindakoekjes. Door het keukenraam had ze de emotionele woordenwisseling op de veranda gezien en ze keek het tweetal nog nieuwsgieriger – en achterdochtiger – aan dan ze al geweest was. Misschien had ze zonder luistervink te willen spelen een paar woorden opgevangen. Maar haar barmhartige inborst, waarvan de religieuze kalender met het plaatje van Jezus en de discipelen Andreas en Petrus voor de maand augustus getuigde, liet haar niet in de steek en ze bleef haar best doen zo goed mogelijk te helpen. ‘Nee,’ zei Mercy, ‘voor zover ik weet heeft ze me niet verteld hoe ze heette. Dat heeft Rachel gedaan. Het arme kind kon nauwelijks een woord uitbrengen. Ze was zó moe, weet je, en ze had zó’n vreselijke slaap. Misschien was ze nog heel erg van streek omdat de auto van de weg was geraakt. Maar niet gewond, hoor, geen schrammetje. Maar haar gezichtje was zo wit en zo glimmend als kaarsvet. Heel zware oogleden en zich nauwelijks van haar omgeving bewust. Bijna als in een trance. Ik had met het schaap te doen, maar Rachel zei dat ze niks mankeerde, en Rachel was per slot van rekening arts, dus daarom maakte ik me maar niet al te veel zorgen. De kleine schat heeft de hele weg naar Pueblo in de auto geslapen.’

Mercy rolde een balletje deeg tussen haar handen, legde het bleke bolletje op een bakplaat en drukte het een beetje plat met een zacht duwtje van haar duim.

‘Rachel was naar Colorado Springs geweest om daar voor het weekeind een familiebezoek te brengen, en ze had de kleine Nina meegenomen omdat de ouders van het kind met vakantie waren. Zo heb ik het tenminste begrepen.’ Mercy vulde een bruin papieren zakje met de afgekoelde koekjes op het bord. ‘Niet bepaald iets wat je in deze streek gewoon kunt noemen,’ vervolgde Mercy. ‘Ik bedoel, een zwarte en een blanke arts die samen een praktijk hebben. En een zwarte vrouw met een blank kind zie je hier ook haast nooit. Ik zeg het alleen om aan te geven dat het hier eindelijk een beetje normaler gaat worden, dat de mensen elkaar beter verdragen en meer voor elkaar doen.’ Ze gaf de dichtgevouwen papieren zak aan Barbara. ‘O, dank je wel, Mercy.’

Mercy Ealing keerde zich om naar Joe. ‘Het spijt me dat ik niet behulpzamer kon zijn.’

‘Je hebt ons geweldig geholpen,’ verzekerde hij haar glimlachend. ‘En we hebben koekjes gekregen.’

Ze keek door het keukenraam aan de zijkant van het huis. In de stromende regen was een van de stallen nog zichtbaar. ‘Een lekker koekje is goed voor de geest,’ zei Mercy. ‘Maar ik wou dat ik voor Jeff vandaag meer kon doen dan alleen koekjes bakken. Hij houdt heel veel van die merrie.’

Joe keek naar de religieuze kalender en vroeg: ‘Hoe kun je nog aan je geloof vasthouden, Mercy? In een wereld met zó veel doden, waar vliegtuigen uit de lucht vallen en beminde merries zonder reden worden weggenomen?’

De vraag scheen haar niet te verbazen of te beledigen. ‘Ik weet het niet. Soms is het leven wreed, hè? Ik was vroeger heel boos en van streek dat we maar geen kinderen kregen. Ik was zo’n beetje wereldkampioen miskramen krijgen en toen heb ik het maar opgegeven. Soms kun je het wel uitschreeuwen. En soms lig je ’s nachts wakker. Maar dan denk ik: ach, het leven heeft toch ook zijn prettige kanten. En bovendien is het hier toch alleen maar een tijdelijk oord dat we voor iets beters inruilen. Als we het eeuwige leven hebben, doet het er niet zo bar veel toe wat ons hier overkomt.’ Joe had een interessanter antwoord verwacht. Meer inzicht. Indringender, meer volkswijsheid. Iets waarin hij kon geloven. Hij zei: ‘Die merrie betekent enorm veel voor je man. En ze betekent veel voor jou omdat ze Jeff zo aan zijn hart gaat.’ Ze nam weer een bolletje deeg, rolde er een bleek maantje, een miniplaneetje, van en glimlachte. ‘Och,’ zei ze, ‘als ik het zou begrijpen, Joe, dan zou ik mezelf niet zijn. Dan zou ik God wezen. En dat werk wil ik beslist niet doen.’

‘Waarom niet?’

‘Het moet nog treuriger zijn dan wat wij aan onze kant doen, vind je niet? Hij weet wat we kunnen, maar moet onze tekortkomingen voortdurend aanschouwen, alle wreedheden die we elkaar aandoen, de haat en de leugens, de afgunst en de inhaligheid en het eindeloos begeren. Wij zien slechts de lelijke dingen die de mensen om ons heen elkaar aandoen, maar Hij ziet alles. Vanaf Zijn standpunt is het een treuriger aanblik dan van het onze.’ Ze legde weer een balletje deeg op de bakplaat en drukte het met haar duim vast: een aangenaam moment, wachtend om te worden gebakken en te worden opgegeten. Goed voor de geest.

De Jeep stationcar van de veearts stond nog op het circuit, voor de Explorer van Barbara. Achter in zijn auto lag een grote Weimarse jachthond te slapen. Toen Joe en Barbara in hun auto stapten en de portieren dichtsloegen, hief de hond zijn nobele zilvergrijze kop en staarde naar hen door de achterruit.

Toen Barbara startte, roken ze de geuren van de versgebakken koekjes en van natte kleren in de vochtige lucht. De voorruit besloeg door hun adem.

‘Als het Nina is, jouw Nina,’ zei Barbara, wachtend tot de airconditioner de damp op het glas verjoeg, ‘waar is ze dan het hele jaar geweest?’

‘Ergens bij Rose Tucker.’

‘En waarom houdt Rose je dochtertje dan bij je weg? Wat is dat voor een afschuwelijke wreedheid?’

‘Het is geen wreedheid. Je wist het antwoord zelf al toen we op de veranda stonden.’

‘Ik heb het vermoeden dat je alleen naar me luistert als ik maar wat raak klets.’

‘Omdat Nina de ramp met Rose heeft overleefd,’ zei Joe, ‘omdat ze het dankzij Rose heeft overleefd, willen de vijanden van Rose Nina ook. Als Nina naar huis was gestuurd, naar mij, zou ze een gemakkelijk doelwit zijn geweest. Bij Rose is ze veilig.’ De parelkleurige wasem op de voorruit trok zich terug naar de randen. Barbara zette de ruitenwissers aan.

Door de achterruit van de Jeep Cherokee bleef de grijze jachthond zonder zich te verroeren naar hen staren. Zijn ogen waren helder geelbruin.

‘Bij Rose is ze veilig,’ herhaalde hij. ‘En daarom moet ik zoveel mogelijk over Vlucht 353 te weten komen en lang genoeg in leven blijven om alles wat ik erover kan berichten op de beste manier in de publiciteit te brengen. En als het eenmaal openbaar is gemaakt, als de schoften die hierachter zitten ontmaskerd zijn en naar de gevangenis of de elektrische stoel worden gestuurd, dan is Rose pas veilig en dan… dan kan Nina bij me terugkomen.’

‘Als die Nina jouw Nina is,’ hield Barbara hem nuchter voor. ‘Als ze het is, ja.’

Onder de sombere gele blik van de hond reden ze op het parkeercircuit langs de Cherokee en maakten een rondje om blauwe en paarse ridderspoor naar de oprijlaan.

‘Vind je dat we Mercy hadden moeten vragen of ze ons wilde helpen dat huis in Pueblo te vinden waar ze Rose en het meisje die nacht heeft afgezet?’ vroeg Barbara.

‘Heeft geen zin. Er is daar niets van belang voor ons. Rose is nooit in dat huis geweest. Zodra Mercy uit het zicht was, is Rose met Nina doorgelopen. Ze heeft Mercy alleen maar gebruikt om in de dichtstbijzijnde grote plaats te komen waar ze verder transport kon krijgen, of misschien een betrouwbare kennis of familielid in Los Angeles of weet ik waar kon opbellen. Hoeveel inwoners heeft Pueblo?’

‘Ongeveer honderdduizend.’

‘Nou, groot genoeg dus. Genoeg mogelijkheden om weg te kunnen komen. De bus, de trein, een huurauto, zelfs per vliegtuig.’ Op de steenslagweg naar de landweg zagen ze drie mannen met oliejassen en opgeslagen regenkappen uit een stal achter een oefenterrein komen. Jeff Ealing, Ned en de veearts. De mannen lieten zowel de boven- als de onderdeur van de stal openstaan. Ze werden niet door een paard gevolgd. Met gebogen hoofd als monniken in een processie, ineengedoken voor de stromende regen, liepen de mannen naar het huis. Het was wel duidelijk waarom ze niet alleen door de wind en de regen met gebogen schouders verslagen voortsloften.

De vilder moest gebeld worden. Een geliefde merrie ging op transport om in stukken te worden gesneden. Een zomermiddag op de Loose Change Ranch die ze nooit zouden vergeten. Joe hoopte dat het zware werk in de loop der jaren, en al haar miskramen, geen verwijdering tussen Jeff en Mercy Ealing hadden veroorzaakt. Hopelijk konden ze elkaar ’s nachts nog omhelzen. Door de zware regenval was het zo donker geworden dat Barbara de koplampen moest aandoen. In de lichtbundels blonk de zilveren regen op het asfalt van de landweg als vildersmessen.

Op het schoolplein in Colorado Springs, waartegenover Joe zijn huurauto had geparkeerd, was een klein plassengebied ontstaan. In het grauwgerande licht dat in het door de regen gepokte water weerspiegelde, kwamen de klimrekken en wippen en grote schommels hem heel anders voor dan ze waren, meer als een Stonehenge van staal, nog mysterieuzer dan het natuurstenen bouwsel op de Vlakte van Salisbury.

Overal waar hij keek was de wereld om hem heen anders geworden dan die hij tot dusver had gekend. Die verandering was de vorige dag bij zijn bezoek aan de begraafplaats begonnen. Sindsdien scheen de wijziging zich in steeds sneller tempo en met toenemende kracht te voltrekken, alsof de aarde een universum doorkruiste waar totaal verschillende natuurkundige wetten golden dan de aloude bekende waarden van energie en materie. Deze andere realiteit was indringend mooier en gelijktijdig angstaanjagender dan die hij had achtergelaten. Hij wist dat de verandering subjectief was en zich nooit meer zou kunnen omkeren. Niets aan deze kant van de dood zou hem ooit nog als iets eenvoudigs voorkomen; ook het gladste oppervlak hield ongekende diepten en ingewikkelde structuren verborgen.

Barbara was naast zijn huurauto gestopt, niet ver van haar huis. ‘Nou, hier moeten we onze tocht maar beëindigen.’

‘Dank je, Barbara. Je hebt geweldige risico’s genomen…’

‘Zit daar maar niet over in, hoor je. Het was mijn eigen beslissing.’

‘Zonder jouw vriendelijkheid en moed zou ik nooit de kans hebben gekregen om dit tot de bodem uit te spitten. Vandaag heb je een deur voor me geopend.’

‘Maar waar leidt die deur heen?’ vroeg ze bezorgd. ‘Misschien naar Nina.’

Barbara keek hem vermoeid, bang en bedroefd aan. Ze streek met een hand over haar gezicht, maar haar angst en bedroefdheid weken niet.

‘Joe, je moet blijven denken aan wat ik tegen je heb gezegd. Waar je ook gaat en staat, blijf mijn stem horen. Ik ben misschien wel een vervelende zeurpiet om je maar steeds te vertellen dat het wel erg onwaarschijnlijk is, als twee mensen op een onverklaarbare wijze die ramp hebben overleefd, één van hen jouw Nina was. Keer het zwaard niet tegen jezelf. Zorg ervoor dat je je niet onherstelbaar verminkt.’ Hij knikte.

‘Beloof het me,’ zei ze.
‘Ik beloof het je.’

‘Ze is er niet meer, Joe.’

‘Misschien niet.’

‘Pantser je hart.’

‘We zullen zien.’

‘Ga nu maar,’ zei ze.

Hij opende het portier en stapte uit in de regen.
‘Veel succes,’ zei Barbara.
‘Dank je.’

Hij sloeg het portier dicht. Barbara reed weg.
Terwijl hij het portier van zijn huurauto opende, hoorde hij Barbara’s auto honderd meter verderop scherp remmen. Hij keek om. Ze reed achteruit naar hem toe. De rode achterlichten glommen in het natte asfalt.

Ze stapte uit, liep op hem af en sloeg haar armen om hem heen. Ze drukte hem stevig tegen zich aan. ‘Je bent een schat van een man, Joe Carpenter.’

Ook hij sloeg zijn armen om haar heen, maar hij kon geen woord uitbrengen. Hij herinnerde zich dat hij haar uit woede had willen slaan toen ze enkele malen had herhaald dat hij moest vergeten dat Nina misschien nog in leven was. Hij geneerde zich voor de haat die hij op dat moment had gevoeld en hij voelde zich beschaamd en verward. Maar hij was ook ontroerd door haar blijk van vriendschap; die betekende heel wat meer voor hem dan hij zich had kunnen voorstellen toen hij die morgen bij haar aanbelde. ‘Hoe is het mogelijk dat ik in die paar uur het gevoel heb gekregen of je een zoon van me bent,’ zei ze verbaasd. Voor de tweede keer reed ze weg.

Hij keek de kleiner wordende Explorer in zijn spiegel na tot de auto een paar zijstraten verder de oprit naar haar huis inreed en in de garage verdween.

Aan de overkant blonken de witte stammen van de berken als pas geverfde deurstijlen. De diepe sombere schaduwen ertussen waren als open deuren naar een toekomst die hij liever niet wilde betreden.

Met doornatte kleren reed hij terug naar Denver zonder zich om de aangegeven maximumsnelheid te bekommeren. Afwisselend zette hij de verwarming en de airconditioning aan om zijn kleren te drogen.

Hij tintelde van vreugde bij de gedachte dat hij Nina ging zoeken. Ondanks hetgeen hij tegen Barbara had gezegd, ondanks hetgeen hij haar had beloofd, wist hij zeker dat Nina leefde. Eén ding in zijn bizar veranderde wereld scheen in ieder geval dan toch volkomen waar te zijn: Nina leefde. Nina woonde ergens. Haar bestaan was als warme zon op zijn huid, een lichtspectrum dat zijn gezichtsvermogen zoals het infrarood en ultraviolet niet kon waarnemen. Maar al kon hij haar niet zien, hij voelde haar stralende aanwezigheid.

Dit was iets heel anders dan het gruwelijke neerdrukkende gevoel dat hem zo vaak tot zoekgedrag had gebracht, het najagen van geesten. Zijn verwachting haar te zullen vinden had nu een rotsvaste ondergrond. Het was geen drijfzand meer. Zo dicht bij een geluksgevoel was hij het hele jaar niet geweest, maar telkens als zijn hart van opwinding leek te barsten, kreeg hij ook de domper van een schuldig verdriet. Al zou hij Nina vinden, ja stel toch eens dat het zo was, dan had hij daar Michelle en Chrissie niet mee terug. Ze waren voor eeuwig verloren en hij vond het wreed van zichzelf om zich erop te verheugen dat hij slechts één van de drie zou weerzien.

Maar toch, het was zijn grote wens om de waarheid te kennen die hem ertoe had gedreven naar Colorado te gaan. Ook al was het maar een fractie van de hele waarheid, dat deeltje was even sterk als de kwellende drang om zijn jongste dochter op te sporen. Het was een drang die niet te vergelijken viel met de gangbare normen van bezeten dwangmatigheid.

Op het vliegveld van Denver parkeerde hij de huurauto en rekende af. Nog vijftig minuten voor check-in van zijn vlucht naar Los Angeles.

Hij had een geweldige honger. Na de twee hamburgers van de vorige avond voordat hij naar het huis van de familie Vadance was gereden, en later een reep in het motel, had hij behalve twee koekjes van Mercy in haar keuken de hele dag nog niets gegeten. In het restaurant van het vliegveld nam hij een ‘club sandwich’ met patates frites en een flesje bier.

De bacon had hem nog nooit zo goed gesmaakt. Hij likte mayonaise van zijn vingers. De patatjes waren lekker bros en de verse augurkjes spoten een straaltje wijnazijn als hij ze doormidden knapte. Voor het eerst in het jaar na de ramp genoot hij van zijn maaltijd.

Twintig minuten voor check-in, al op weg naar de gate, rende hij opeens terug naar de wc’s. Hij voelde zich onwel worden. Maar het misselijke gevoel zakte zodra hij de wc-deur op slot had gedraaid. In plaats van over te geven liet hij zich tegen de deur vallen en huilde.

Hij had al in maanden niet gehuild en wist niet waarom het hem nu opeens overkwam. Misschien omdat hij op het onvaste randje van geluk was bij de gedachte Nina weer te zien. Of misschien was hij bang dat hij haar nooit zou vinden, of dat hij haar een tweede keer zou verliezen. Misschien rouwde hij weer om Michelle en Chrissie. Misschien had hij al te veel ellendige details gehoord over de ramp met Vlucht 353 en wat er met de passagiers en de bemanningsleden was gebeurd. Misschien lag het aan al die dingen bij elkaar. Hij liet zich door te grote emoties meeslepen en moest zijn zelfbeheersing terugkrijgen. Hij schoot er niets mee op als hij op zijn speurtocht naar Rose en Nina onbeheerst tussen vreugde en wanhoop heen en weer slingerde.

Met roodomrande ogen, maar wel weer kalm geworden, ging hij aan boord nadat de laatste oproep voor passagiers met bestemming Los Angeles door de luidsprekers had geklonken. Toen de startbaan onder de 737 wegzakte, klonk zijn hartslag tot zijn eigen verbazing als een hol gebonk in zijn oren, het geluid van voetstappen die een trap afrennen. Hij klemde zich vast aan de armleuningen van zijn stoel of hij met zijn hoofd naar voren zou vallen.

Op de vlucht naar Denver was hij niet bang geweest, maar nu verkeerde hij in de greep van de doodsangst. Heen zou hij de dood hebben verwelkomd, omdat de onrechtvaardigheid dat hij zijn vrouw en kinderen had overleefd heel zwaar op hem had gedrukt, maar nu op de terugvlucht had hij reden om in leven te blijven. Zelfs nadat het toestel tot kruishoogte was geklommen en volkomen horizontaal lag, bleef hij nerveus. Hij kon zich heel goed voorstellen dat een van de piloten aan de andere vroeg: Worden we opgenomen?

Omdat Joe gezagvoerder Delroy Blane toch niet uit zijn gedachten kon bannen, haalde hij de drie gevouwen fotokopieën van de door Barbara opgeschreven bandopname uit zijn binnenzak. Hij las de pagina’s nogmaals door om te kijken of hij misschien iets belangrijks over het hoofd had gezien, en ook om zich ergens mee bezig te houden, al was het met zoiets vreselijks als deze tekst. Het toestel was maar voor twee derde volgeboekt. Hij had een raamplaats en de stoel naast hem was onbezet, zodat hij over de privacy beschikte die hij nodig had. De stewardess bracht hem een balpen en een blocnote. Hij las de tekst nogmaals door en schreef wat gezagvoerder Blane had gezegd onder elkaar. Los van de steeds angstiger wordende commentaren van copiloot Victor Santorelli, en ontdaan van Barbara’s aantekeningen van verschillende geluiden en pauzes, kon hij misschien uit de woorden van de gezagvoerder bepaalde nuances opmaken die anders niet zo gauw opvielen. Nadat Joe de woorden van de gezagvoerder had opgeschreven, vouwde hij de drie gefotokopieerde blaadjes op en stak ze weer in zijn zak. Daarna las hij de woorden op de blocnote.

Een van hen heet dr. Louis Blom.

Een van hen heet dr. Keith Ramlock.

Ze doen ellendige dingen met me.

Ze halen rotstreken met me uit.

Laat ze ophouden.

Worden we opgenomen?

Laat ze ophouden me pijn te doen.

Worden we opgenomen?

Laat ze ophouden, want als ik de kans krijg… als ik de kans krijg maak ik iedereen dood. Iedereen. Dat doe ik. Ja, dat doe ik echt. Ik maak iedereen dood en dat vind ik leuk.
Dit is leuk.

Joehoe! Daar gaan we, dr. Ramlock. Daar gaan we, dr. Blom.

Joehoe! Worden we opgenomen?

Worden we opgenomen?

O, wow.

O, ja.

O, ja.

Moet je kijken.
Cool.

Joe ontdekte er niets nieuws in, maar hij zag wel iets wat hem al eerder was opgevallen. In deze vorm op papier kwam het nog duidelijker naar voren. Hoewel de gezagvoerder met de stem van een volwassen man had gesproken, hadden bepaalde dingen die hij had gezegd iets uitgesproken kinderlijks.

Ze doen ellendige dingen met me. Ze halen rotstreken met me uit. Laat ze ophouden. Laat ze ophouden me pijn te doen.
Dat was noch de frasering noch de woordkeus waarmee een normale volwassen man een sadistische kwelgeest zou beschuldigen of om hulp zou roepen.

Ook de langste tekst, Blanes dreigement om iedereen dood te maken en het leuk te vinden, vooral na de herhaalde verklaring dit is leuk, had iets kinderlijk pesterigs en opstandigs. Joehoe! Daar gaan we… Joehoe. O, wow. O, ja.
Blanes reactie op het slingeren en duiken van de 747 deed denken aan die van een jongen in een achtbaan na de eerste steile klim op de rails en dan de lange misselijkmakende val in de diepte. Volgens Barbara had de stem van de gezagvoerder niet bang geklonken en er viel ook niet de minste angst in zijn woorden te ontdekken.
Moet je kijken.

Die woorden werden drieëneenhalve seconde voor de inslag uitgesproken, toen Blane het nachtelijk landschap als een zwarte roos voor hem door de cockpitramen zag ontluiken. Hij verkeerde niet in de greep van de doodsangst, maar was kinderlijk verbaasd.

Cool.

Joe staarde er lange tijd naar, tot de huivering die het laatste woord van gezagvoerder Blane bij hem had opgeroepen voorbij was en hij alle implicaties ervan met een zekere afstandelijkheid kon overzien.

Cool.

Tot het laatste moment had Blane gereageerd als een opgewonden kind in een pretpark. Blane had niet meer bezorgdheid om zijn passagiers en bemanningsleden getoond dan een onnadenkend rotjoch voor de insecten die het met brandende lucifers martelt.
Cool.

Maar zelfs zo’n onnadenkend kind, egoïstisch zoals alleen jonge kinderen en geestelijk onrijpe volwassenen kunnen zijn, zou toch minstens enige angst voor zijn eigen ondergang hebben getoond. Zelfs de meest vastberaden zelfmoordenaar schreeuwt in doodsangst, of op z’n minst van spijt, bij zijn sprong van het dak naar de straat. En toch had deze gezagvoerder, in welke vreemde geestestoestand hij ook had verkeerd, zonder de minste angst naar zijn onafwendbare dood zitten kijken. Sterker nog, zelfs met een gevoel van pret, alsof hij zich van geen enkel gevaar voor eigen leven bewust was geweest.
Cool.

Delroy Blane. Dol op zijn kinderen en zijn vrouw. Trouwe kerkganger. Stabiel, zorgzaam, vriendelijk, meelevend. Succesvol, gelukkig, gezond als een vis. Had alles wat het leven de moeite waard maakt. Was door de toxicologische dienst vrij van drugs verklaard. Wat mankeerde er aan dat beeld?
Cool.

Er kwam een zinloze woede in Joe op. Die woede was niet tegen Blane gericht, al kon Blane als alle anderen in het toestel eveneens een slachtoffer worden genoemd, zij het dat hij aanvankelijk niet die indruk had gewekt. Het was de onderdrukte woede van zijn jongensjaren, ongericht nog en zo gauw onder grote spanning gebracht als een stoomketel zonder uitlaatklep.
Hij stak de blocnote in zijn zak.

Daarop balde Joe zijn handen. Hij kon niet anders. Hij wilde erop slaan. Het deed er niet toe wat het was. Als hij maar iets kapot kon rammen tot zijn knokkels ervan kraakten en bloedden. Zo’n aanval van blinde woede deed Joe altijd aan zijn vader denken.

Er had nooit enig kwaad in Frank Carpenter gestoken. Integendeel. Hij verhief zijn stem alleen als hij zich amuseerde, of verbaasd was, of een vrolijke uitroep slaakte. Hij was een goed mens geweest, onverklaarbaar goed en verbazingwekkend optimistisch, als men in aanmerking nam welk zwaar lot hem had getroffen. Joe daarentegen was altijd kwaad geweest om wat zijn vader was overkomen.

Hij kon zich niet herinneren dat zijn vader ooit twee benen had gehad. Zijn vader was zijn linkerbeen kwijtgeraakt toen hij in zijn auto werd aangereden door een vrachtwagen, bestuurd door een negentienjarige dronken jongen met een verlopen verzekering. Joe was nog geen drie jaar geweest.

Frank Carpenter en zijn vrouw Donna waren getrouwd met niet meer dan een maand loon en hun werkkleding. Om geld te sparen, hadden ze geen all-riskverzekering afgesloten. De dronken chauffeur had geen geld en voor de financiële gevolgen van het ongeval ontvingen de Carpenters geen enkele schadeloosstelling. Het been werd tussen de knie en de heup geamputeerd. In die tijd waren prothesen nog niet zo goed als tegenwoordig. Bovendien was een kunstbeen met een redelijk functionerende knie erg duur. Maar Joe’s vader werd zo behendig met een been en een kruk dat hij er schertsenderwijs over dacht om aan een marathon mee te doen.

Joe had zich er nooit voor geschaamd dat zijn vader invalide was. Hij kende zijn vader niet als een man met één been en een eigenaardig slingerende manier van lopen, maar als geweldige verhalenverteller, onverslaanbare kaartspeler en geduldige sportcoach. Op zijn zesde jaar leverde Joe op school zijn eerste serieuze gevecht. Een jongen die Les Olner heette had Frank Carpenter een ‘stomme hinkepoot’ genoemd. Hoewel Les een vechtersbaasje was, had het feit dat hij een kop boven Joe uitstak juist nadelen tegen de woeste razernij waarmee hij werd geconfronteerd. Joe gaf hem een geweldig pak op zijn donder. Zijn bedoeling was om Les Olner een oog uit te steken, zodat hij voorgoed wist wat het was om er een te moeten missen, maar een onderwijzer scheidde de kemphanen voordat Joe zijn plan ten uitvoer kon brengen. Hij had er daarna geen spijt van gekregen. Dat had hij nog steeds niet en hij was er ook niet trots op. Hij had het gedaan omdat hij vond dat het moest.

Zijn moeder wist dat haar man het heel erg zou vinden dat zijn zoontje zich voor hem in de strijd had gestort. Ze bedacht zelf een straf voor Joe en ze zwegen er verder allebei over. Dat was het begin van zijn verborgen gehouden woede en periodieke aanvallen van agressie. Naarmate hij ouder werd zocht hij steeds ruzie en dat lukte hem altijd wel, maar hij koos altijd het moment en de plaats om ervoor te zorgen dat zijn vader er niet achter kwam.

Zijn vader was dakdekker van zijn vak, maar met één been kon hij geen ladders beklimmen en tussen nokken en dakgoten werken. Met tegenzin aanvaardde hij tijdelijk een uitkering, maar toen hij ontdekte dat hij aanleg had voor houtbewerking, maakte hij daar zijn beroep van.

Hij vervaardigde bijouteriedozen, lampvoeten en andere gebruiksvoorwerpen die hij in sierlijke vormgevingen inlegde met stukjes tropisch hout, en vond winkels die zijn creaties wel wilden verkopen. Een tijdlang verdiende hij een paar dollar meer dan zijn uitkering en daar was hij heel trots op.

Zijn vrouw werkte als naaister in een combinatie van atelier en chemische wasserij. Als ze ’s avonds thuiskwam, hing haar haar er slap bij van de hoge vochtigheidsgraad in de wasserij en rook ze naar benzine en andere oplosmiddelen. Nog altijd zag Joe zijn moeder met dat haar voor zijn geestesoog wanneer hij een wasserij binnenging en als kind dacht hij dat haar honingbruine ogen door de stoom en de chemische middelen van kleur waren verschoten. Drie jaar na zijn ongeval kreeg Frank Carpenter last van pijn in zijn knokkels en polsen. Gewrichtsreumatiek. De ellendige kwaal verspreidde zich ongewoon snel door zijn hele lichaam naar zijn wervels, schouders, heupen en zijn ene knie. Hij moest met de houtbewerking ophouden. Hij ontving een uitkering, maar die was veel te laag en ging altijd gepaard met de nodige vernederingen door de ambtenaren die over het geld gingen. Maar ook de kerk sprong bij en van die kant ondervond hij meer medeleven. De Carpenters waren rooms-katholiek en Joe ging altijd trouw mee naar de mis, hoewel hij er niet in geloofde. Na twee jaar, al gehandicapt door het verlies van zijn been, was Frank Carpenter aan een rolstoel gekluisterd. In die tijd was de medische wetenschap nog niet zo ver gevorderd als tegenwoordig, vooral niet wat betreft de behandeling van ernstige gevallen zoals die van Joe’s vader. Hij kreeg poeders en injecties tegen ontstekingen en later penicillamine. Niettemin breidde de aandoening zich uit. Steeds meer kraakbeen en spierweefsel vielen ten prooi aan de chronische ontstekingen. Er trad atrofie op, gewrichten zwollen pijnlijk. De geneesmiddelen van die tijd vertraagden de misvormingen enigszins, maar hielden het gevreesde functieverlies niet tegen.

Toen Joe dertien was, moest hij zijn vader dagelijks in bad doen en aankleden als zijn moeder werkte. Hij had geen hekel aan die taak en tot zijn verbazing ontdekte hij een tederheid in zichzelf als tegenwicht voor de woede die altijd in hem heerste en die hij nu en dan in gevechten met andere jongens afreageerde. Lange tijd vond Joe’s vader het niet prettig om dergelijke intieme zaken aan zijn zoon te moeten toevertrouwen, maar uiteindelijk werden ze er nader door tot elkaar gebracht en verdiepten hun gevoelens voor elkaar.

Joe was zestien toen zijn vader aan gewrichtsverstijving ging lijden. Op verschillende gewrichten vormden zich grote reumatische knobbels; op zijn rechterpols zelfs een ter grootte van een golfbal. Zijn linkerelleboog werd misvormd door een knobbel die zo groot was als de softbal die hij tien jaar geleden ontelbare malen in de tuin naar kleine Joe had gegooid.

Frank Carpenter had alleen nog plezier in de goede cijfers die Joe, ondanks een deeltijdbaantje in de supermarkt, op school behaalde. Hij blonk uit in het rugbyteam van de school. Zijn vader zette hem nooit onder druk. Liefde voor zijn vader motiveerde hem. In de zomer van dat jaar werd Joe lid van een boksclub. Hij deed het goed en de coach zei dat hij aanleg had. Maar in zijn eerste twee oefenwedstrijden hamerde hij nog op zijn partners in toen ze al murwgeslagen in de touwen hingen. De scheidsrechter moest Joe wegsleuren. Voor de meesten was boksen een vorm van ontspanning en zelfverdediging, maar voor Joe een agressieve therapie. Hij wilde niemand pijn doen, maar hij deed het wel; het gevolg was dat hij naar huis werd gestuurd.

De steeds verder gaande gewrichtsontstekingen van zijn vader leidden uiteindelijk tot zijn dood. Nog voor Joe achttien was stierf Frank Carpenter aan een hartstilstand.

Een week na de begrafenis ging Joe midden in de nacht naar de verlaten kerk. Hij had een paar glazen te veel op en spoot zwarte verf op alle schilderijen van de kruisgang. Hij smeet een Mariabeeld om en sloeg een aantal rode votief-glazen stuk. Hij had nog veel meer schade kunnen aanrichten als hij het zinloze er niet tijdig van had ingezien. Niemand kon hem zijn vader teruggeven. Hij had niet genoeg kracht om de scheiding tussen deze en de andere wereld te slopen, als er al een andere wereld bestond. Hij zakte in tranen op de voorste kerkbank neer. Maar algauw begreep hij dat huilen in de kerk betekende dat hij zijn machteloosheid toegaf. Hij wilde niet dat zijn tranen konden worden opgevat als aanvaarding van de wreedheid waaronder de wereld leed. Hij liep weg en werd nooit van zijn vandalisme verdacht. Hij had geen schuldgevoelens over wat hij had gedaan, maar was er ook niet trots op.

Toen hij ging studeren viel hij niet uit de toon omdat een groot deel van de studenten net als hij een beetje gestoord was, dronken van jeugd en bezeten van machtsposities.

Zijn moeder stierf drie jaar later op haar zevenenveertigste aan long- en lymfklierkanker. Evenals zijn vader had ze nooit gerookt. Misschien kwam het door de benzinedampen en die van andere oplosmiddelen die ze jarenlang op haar werk had ingeademd. Misschien kwam het ook door vermoeidheid en eenzaamheid, en had ze een uitweg gewild.

Toen ze in het ziekenhuis lag dood te gaan zat Joe aan haar bed en hield haar hand vast, legde koude kompressen op haar voorhoofd en stopte stukjes ijs in haar droge mond als ze erom vroeg. Nu en dan vertelde ze een beetje onsamenhangend over een groot bal waar ze met haar man was geweest toen Joe pas twee jaar was, een jaar voor het ongeval. Er was een big band van achttien topmusici geweest die ‘echte’ dansmuziek speelde, niet van die rock-’n-roll en de twist. Joe’s ouders hadden zichzelf dansen geleerd en slecht waren ze helemaal niet. Ze kenden elkaars dansbewegingen. Wat hadden ze een plezier gehad. In netten aan het plafond hingen honderden ballonnen. Ieder tafeltje had een witte plastic zwaan in het midden met een dikke kaars erin en een krans rode chrysanten eromheen. Als dessert hadden ze ijs in een zwaantje van suiker gekregen. Het was een avond vol zwanen geweest. De ballonnen waren rood en wit. Terwijl Frank haar in een slowfox dicht tegen zich aandrukte, had hij in haar oor gefluisterd dat ze de mooiste vrouw van het bal was en dat hij vreselijk veel van haar hield. Een draaiende glitterbol had kleurige lichtspatten verspreid, de rode en witte ballonnen kwamen naar beneden zweven en de zwaan van suiker smaakte naar amandelen als je er een stukje afbeet. Ze was negenentwintig op dat feest en in haar laatste levensuur koesterde ze alleen nog die ene herinnering, alsof die avond de mooiste van haar hele leven was geweest.

Joe liet haar begraven vanuit dezelfde kerk waarin hij twee jaar tevoren als een dolle tekeer was gegaan. De schilderijen waren gerestaureerd. Een nieuw Mariabeeld waakte weer over een complete rij votief-glazen op de planken van het rek. Later reageerde hij zich af in een kroeggevecht. Hij liep een gebroken neus op, maar zijn tegenstander was er slechter aan toe. Pas nadat hij Michelle had leren kennen veranderde hij. Op hun eerste avondje uit, toen hij haar naar huis had gebracht, hield ze hem voor dat er nogal wat ongetemde drift in hem schuilging. Hij had het een compliment gevonden, tot ze hem aan zijn verstand wist te brengen dat alleen een geestelijk onvolwaardige, een dolgedraaide puber of een agressieve baviaan zo stom als een deur waren om op zoiets trots te zijn.

Hij nam een voorbeeld aan haar en daarna was alles wat ze hem leerde bepalend voor zijn toekomst. Hun liefde was hem meer waard dan wat hij was kwijtgeraakt. Wie wrok koestert, zei ze, heeft er zelf het meeste nadeel van. Ze hield hem voor dat een mens zélf de keus maakt tussen verbittering of geluk, dat het geen door het lot bepaalde gemoedsstemmingen zijn. Ze leerde hem dat vrede voortkomt uit de aanvaarding van dingen die nu eenmaal toch niet kunnen worden veranderd. Dat het hebben van vrienden en familieleden het belangrijkst in het leven is en dat het doel van het bestaan draait om de zorgzaamheid voor en de betrokkenheid bij anderen.

Een week voor hun trouwdag ging Joe ’s avonds alleen naar de kerk waar de uitvaartdiensten voor zijn ouders waren gehouden. Hij taxeerde de schade die hij een paar jaar tevoren had aangericht en stopte een handvol biljetten van honderd dollar in de collectebus voor de armen, niet uit schuldgevoelens maar omdat zijn vertrouwen in de toekomst was hersteld. Hij deed het voor Michelle, hoewel hij niet van plan was haar ooit over zijn vandalisme of over zijn schadeloosstelling te vertellen.
Daarna was zijn leven begonnen.
En dat leven was een jaar geleden geëindigd.

Nu was Nina weer terug op de wereld, wachtend tot hij kwam om haar naar huis te brengen.

Deze hoop was als een balsem op de pijn van de woede in zijn hart. Om haar terug te krijgen moest hij zijn volledige zelfbeheersing weer hervinden.

Wie wrok koestert, ondervindt er zelf het meeste nadeel van. Joe geneerde zich nu dat hij zich zo snel en volledig had afgewend van de lessen die Michelle hem had geleerd. Met het neerstorten van Vlucht 353 had ook hij een val uit de hemel gemaakt waarin Michelle hem met haar liefde had gebracht, en was hij weer terechtgekomen in de modderpoel der verbittering. Zijn ineenstorting was een ontering van haar nagedachtenis en nu voelde hij een stekend schuldgevoel als had hij haar met een andere vrouw bedrogen. Nina, klein evenbeeld van haar moeder, bood hem de reden en de kans om zich weer te herstellen tot de man die hij vóór de ramp was geweest. Hij kon weer de Joe Carpenter worden die waardig was haar vader te zijn.
Nine-ah, Neen-ah, have you seen her?

Hij liet herinneringen aan Nina aan zijn geestesoog voorbijtrekken en dat had een kalmerende uitwerking op hem. Geleidelijk ontspande hij zijn gebalde vuisten.

Het laatste uur van de vlucht besteedde hij aan het doorlezen van enkele artikelen over Teknologik die hij de vorige middag op de redactie van de krant van het computerscherm had geprint. In het tweede artikel las hij iets dat hem verbijsterde. Negenendertig procent van de aandelen van Teknologik, het merendeel, was in handen van Nellor & Fils, een Zwitserse holding company met uitgestrekte en wijdvertakte belangen in het laboratoriumonderzoek naar nieuwe geneesmiddelen, in uitgeverijen met de nadruk op medische vakliteratuur en in de film- en media-industrie. Nellor & Fils vormde het belangrijkste bedrijf van Horton Nellor en diens zoon Andrew om hun familiefortuin, geschat op meer dan vier miljard dollar, te investeren. Natuurlijk was Nellor geen Zwitser, maar Amerikaan. Hij had zijn actiecentrum al lang geleden naar het buitenland verplaatst. En ruim twintig jaar geleden had Horton Nellor de Los Angeles Post gesticht. Hij was er nog steeds eigenaar van.

Joe zat enige tijd over dit verbazingwekkende gegeven na te denken, als was hij een houtbewerker met een intrigerend stuk drijfhout die nog niet weet wat hij hiervan moet maken. De hand van de vakman moest het ruwe hout modelleren en voor Joe bestond zijn gereedschap uit zijn ervaring en journalistieke speurzin. De investeringen van Horton Nellor waren wijdvertakt en daarom hoefde het geen enkele betekenis te hebben dat hij zowel aandelen van Teknologik als van de Post bezat. Waarschijnlijk was het puur toeval.

Hij was volledig eigenaar van de Post en niet een elders verblijvende uitgever die zich uitsluitend om de winst bekommert; via zijn zoon oefende hij controle uit op de uitgedragen meningen van de redactie en op de wijze van verslaggeven. Maar misschien was hij niet zo nauw betrokken bij Teknologik, Inc. Zijn aandelenpakket was groot, maar dat bood hem nog geen belangrijke zeggenschap, dus misschien was hij niet zo bij de dagelijkse bezigheden betrokken en zag hij Teknologik alleen als een goede investering. In dat geval had Nellor misschien geen enkele notie van het zeer geheime project dat Rose Tucker en haar medewerkers hadden opgezet, zodat hij dan nauwelijks verantwoordelijkheid droeg voor de ondergang van Vlucht 353.

Joe dacht terug aan het gesprek dat hij de vorige middag met Dan Shavers had gehad, de columnist van de economische redactie. Shavers had de directieleden van Teknologik met bijtende ironie gekarakteriseerd: beruchte zelfverheerlijkers die zich als een soort zakenroyalty beschouwen, maar ze zijn geen haar beter dan wij. En ze moeten zich óók buigen voor Hij Die Gehoorzaamd Moet Worden. Hij Die Gehoorzaamd Moet Worden. Horton Nellor. Joe haalde zich de rest van dat korte gesprek voor de geest. Shavers had verondersteld dat Joe de betekenis van Nellor bij Teknologik vanzelfsprekend kende en hij had ook laten doorschemeren dat Nellor daar evenveel macht uitoefende als bij de Post. Joe herinnerde zich ook iets wat Lisa Peccatone in de keuken van de Delmanns had gezegd toen de relatie tussen Rose Tucker en Teknologik ter sprake kwam: Jij en ik en Rosie… we hebben er alle drie mee te maken. De wereld is maar klein, vind je niet? Op dat moment had hij gedacht dat ze het had over het feit dat Vlucht 353 een bindende factor in hun leven was geworden, maar wat Lisa werkelijk had bedoeld was dat ze alle drie voor dezelfde man werkten.

Joe had Horton Nellor nooit persoonlijk ontmoet. De man was in de loop der jaren een soort kluizenaar geworden. Natuurlijk had Joe wel foto’s van hem gezien. De miljardair, nu achter in de zestig, had zilverkleurig haar en een rond hoofd. Hij had geen onaangename snufferd, zij het dat zijn gezicht nogal egaal glad was geworden. Hij zag eruit als een ronde koek waarop de bakker in suikerglazuur een grootvadergezicht had gespoten. Nellor deed niet bepaald denken aan een moordenaar. Hij stond bekend als een genereus filantroop. Evenmin had hij de reputatie van iemand die huurmoordenaars gebruikt, of geen bezwaar heeft tegen een paar moordpartijtjes ter handhaving of uitbreiding van zijn zakenimperium.

Maar mensen waren nu eenmaal anders dan vruchten waarvan je aan de geur en de smaak van de schil kunt beoordelen hoe de jam zal worden.

Het keiharde feit bleef overeind dat Joe en Michelle voor dezelfde man hadden gewerkt als degenen die Rose Tucker wilden vermoorden en die – op een nog ondoorgrondelijke wijze – de ondergang van Nationwide Vlucht 353 op hun geweten hadden. Het salaris dat Joe en zijn vrouw als medewerkers van de Post hadden verdiend voor de opvoeding van hun kinderen, kwam uit dezelfde pot waaruit de massamoord op Michelle, haar dochtertjes en alle andere mensen in het toestel was betaald.

Zijn reactie op dit inzicht was zo verwarrend dat hij er geen begin en geen eind aan kon vinden en de omvang ervan nauwelijks kon bevatten.

De gedachte maakte hem misselijk.

Hij had minstens een halfuur uit het raam zitten staren zonder dat de geleidelijke overgang van het woestijngebied naar de voorsteden van Los Angeles en naar de uitgestrekte stad zelf tot hem doordrong. Het verbaasde hem dat het toestel al naar de landingsbaan daalde.

Terwijl de machine naar de gate taxiede waar de verbindende slurf tussen de aankomsthal en het toestel al was uitgeschoven, keek Joe op zijn horloge en berekende dat hij zonder tegenslag ruim een halfuur te vroeg in Westwood zou aankomen voor zijn afspraak met ‘Demi’. Kon niet beter. Hij wilde alle tijd hebben om het café waar ze hadden afgesproken eerst schuin aan de overkant te kunnen bespieden voordat hij er een voet over de drempel zou zetten. Demi leek hem geen onbetrouwbaar iemand. Ze was een vriendin van Rose en in het briefje dat Rose voor hem bij de Post had afgegeven, had ze Demi’s telefoonnummer vermeld. Maar Joe durfde nu niemand meer te vertrouwen die hij niet goed kende. Want zelfs als Rose Tuckers motieven oprecht waren geweest, zelfs als ze Nina onder haar hoede had genomen om het kind tegen doodslag of ontvoering te beschermen, dan was het niettemin heel bedenkelijk dat ze het contact tussen Nina en hem een jaar lang had verhinderd. Sterker nog: ze had hem al die tijd in de waan gelaten dat Nina, evenals Michelle en Chrissie, bij de ramp zou zijn omgekomen. Om redenen die hij nog niet wist, zou Rose zijn dochtertje misschien wel nooit naar hem laten terugkeren. Vertrouw niemand.

Toen Joe opstond en naar de uitgang liep, zag hij dat een man met een witte broek, een wit shirt en een witte panamahoed die een eindje voor hem had gezeten bij het opstaan naar hem omkeek. De stevig gebouwde vijftiger had een witte haardos, waardoor hij een bejaarde hippie leek, zeker met die hoed op. De man kwam Joe enigszins bekend voor.

Op het eerste gezicht dacht hij aan een algemeen bekend iemand, hoewel geen beroemdheid; misschien een sideman uit een befaamde band, of een figuur uit een televisieserie, maar toen wist Joe zeker dat hij de man niet van een orkest of van de beeldbuis kende. Nee, hij had hem kort geleden nog ergens gezien, onder andere omstandigheden.

De man met de panamahoed wendde zijn blik na een halve seconde oogcontact af, stapte naar het looppad en liep door naar de uitgang. Evenals Joe had hij geen zware tas of koffertje bij zich, alsof hij een dagje uit was geweest.

Tussen de dagjesman en Joe liepen een stuk of tien andere passagiers. Joe wilde hem niet uit het oog verliezen voordat hij zich herinnerde waar hij de man eerder had gezien. Hij kon zich op het smalle looppad niet langs andere reizigers wringen zonder opzien te baren. Bovendien wilde hij de panamahoed niet laten merken dat hij hem in het oog hield.

Joe probeerde die opvallende hoed als geheugensteuntje te gebruiken. Dat leverde niets op, maar toen hij zich de man zonder de hoed voorstelde en zijn aandacht vestigde op het golvende witte haar, moest hij opeens denken aan de sekteleden met hun blauwe mantels en geschoren hoofden. Het verband ontging hem en scheen absurd.

Toen dacht hij aan het vuur op het strand, gisteravond, met die sekteleden eromheen. Daar had hij het broodjeszakje met het papieren handdoekje vol bloed van dr. Delmann in het vuur gegooid. En hij dacht aan de soepele dansers in badkleding rond een volgend vuur. Vervolgens een vuur met de groep jonge surfers in de totempaalachtige kring van hun rechtopstaande planken. En nog een vuur, met een twaalftal geboeide luisteraars naar een stevig gebouwde man met een breed, charismatisch gezicht en een witte haardos die op galmende toon een spookverhaal vertelde. Die man was het. De spookverhaalverteller. Joe twijfelde er niet aan dat de man met de panamahoed dezelfde was als de verteller aan het vuur.

Hij begreep ook heel goed dat het geen stom toeval was dat hij de man gisteravond op het strand had gezien en hem nu weer in het lijntoestel uit Denver tegenkwam. Alles in deze samenzwering had nauw met elkaar te maken.

Waarschijnlijk hadden ze hem al weken, misschien maanden, onder surveillance gehouden, wachtend tot Rose contact met hem zou opnemen, voordat hij hen gistermorgen eindelijk op het strand van Santa Monica in de gaten had gekregen. In die tijd hadden ze alle plaatsen leren kennen waar hij veel of meermalen kwam: zijn flat, een paar café-restaurants, de begraafplaats en een paar gedeelten van het strand waar hij graag kwam om van de zee onverschilligheid te leren.

Maar nadat hij Wallace Bliek had uitgeschakeld, hun busje was binnengedrongen en naar de begraafplaats was gegaan, waren ze zijn spoor bijster geraakt. Hij had het zendertje aan zijn auto gevonden, het in de open laadbak van een passerende vrachtwagen gegooid en ze hadden hem niet meer kunnen traceren. Bijna hadden ze hem op de redactie van de krant weer te pakken gekregen, maar hij was ze een paar minuten voor geweest. Ze konden niets anders doen dan zijn flatje, de cafés en het strand waar hij kwam in de gaten houden en afwachten tot hij ergens op zou dagen. De groep die door de verhalenverteller werd beziggehouden had uit doodgewone strandbezoekers bestaan, maar de witharige verteller die zich ongevraagd in hun midden had geschaard, was allesbehalve een gewoon iemand.

Gisteravond op het strand hadden ze Joe weer gesignaleerd. Hij kende de daarvoor gebruikte uitdrukking van de recherche: ‘doel geheroriënteerd’. Ze hadden hem gevolgd naar het benzinestation met avondwinkel en telefooncel waar hij Mario Oliveri in Denver en Barbara Christman in Colorado Springs had opgebeld. Ze hadden hem naar zijn motel gevolgd.

Daar hadden ze hem kunnen vermoorden. Geluidloos. In zijn slaap, of nadat ze hem hadden gewekt met een pistool tegen zijn hoofd. Ze hadden het de schijn kunnen geven van een overdosis drugs, of van zelfmoord.

In de hitte van de strijd op de begraafplaats hadden ze hem ter plekke willen doodschieten. Nu hadden ze opeens geen haast meer om hem te vermoorden. De kans bestond, een klein kansje weliswaar, dat hij hen naar Rose Marie Tucker kon leiden. Kennelijk hadden ze niet gemerkt dat hij in de tijd waarin ze het contact met hem waren kwijtgeraakt ook bij de Delmanns op bezoek was geweest. Als ze wisten dat hij getuige was geweest van wat er met de Delmanns en Lisa was gebeurd – ook al begreep hij niet waarom – zouden ze hem ongetwijfeld afmaken. Geen risico’s nemen. Moord ‘ter voorkoming van schade’ heette dat. ’s Nachts hadden ze weer een zendertje aan zijn auto geplakt. Ze waren hem in de vroege ochtend naar het vliegveld gevolgd, steeds op een ruime afstand zodat hij er niets van had gemerkt. En daarna naar Denver, en daarna… Joe huiverde.

Wie had de herten in het bos opgeschrikt? Hij voelde zich een onnozele hals die zijn hersens niet had gebruikt. Maar dat verwijt kon hij zich niet maken. Hij had geen enkele ervaring met het spelen van dergelijke spelletjes, terwijl dat voor die kerels tot het dagelijks werk behoorde.

Barbara Christman verkeerde in levensgevaar. Hij moest haar zo gauw mogelijk opbellen.

Zogenaamd geduldig en verveeld schuifelde hij mee met de andere passagiers, maar in de slurf naar de aankomsthal, die veel breder was dan het looppad in het vliegtuig, kon hij zijn pas eindelijk versnellen zonder de indruk te wekken dat hij bang was of ongewoon veel haast had. Hij merkte niet eens dat hij zijn adem inhield, tot hij de man met het witte haar tot zijn opluchting een eind voor hem zag lopen.

Het was druk in de grote aankomst- en vertrekhal. Bij de gates zaten mensen in lange rijen te wachten tot ze in de laatste snel verdwijnende uren van het weekeind naar huis konden. Er werd gekletst, gelachen, geruzied, in peinzend zwijgen neergezeten, geschuifeld, snel gelopen, langzaam gelopen, gehinkt en rondgeslenterd; aankomende passagiers stroomden uit de gates en liepen door de hal naar de uitgang. Eenzame zielen, echtparen, hele families, zwarten en blanken, Aziaten, Zuid-Amerikanen en vier grote Polynesiërs met platte zwarte hoeden op; prachtige vrouwen met oosterse ogen, lenig en sierlijk in hun turkoois- en robijn- en saffierkleurige sari’s; anderen in tuniek en weer anderen in spijkerbroek; heren in het driedelige pak, mannen in shortjes en kleurige polohemden, vier vrolijk redetwistende joodse jongens met pijpenkrullen die geen wijs konden worden uit een autokaart van Los Angeles, geüniformeerde militairen en giechelende en gillende kinderen; en daar twee nauwelijks bewegende tachtigers in rolstoelen, een stel lange Arabische prinsen in akals en kaffiyehs en vloeiende djellaba’s, voorafgegaan door potige lijfwachten en een heel gevolg op hun hielen, rood verbrande toeristen op weg naar huis met een doordringende lucht van zonnebrandolie om zich heen, bleke toeristen die de vochtige geur van een somber klimaat met zich meedroegen en ten slotte, als een witte boot die onverklaarbaar rustig in wilde wateren vaart, de man met de panamahoed, bazig kalm te midden van al dat multiraciale gewoel. Wat Joe betrof konden al die mensen zich vermomd hebben, waren ze allemaal medewerkers van Teknologik of welk ander concern dan ook, die hem, Joe Carpenter, bespiedden en foto’s van hem maakten vanuit tassen, koffertjes en draagzakken en die via verborgen microfoontjes met elkaar overlegden of hij mocht doorlopen of dat hij ter plaatse moest worden doodgeschoten. Hij had zich nooit eerder in een menigte zo eenzaam gevoeld. Heel bang voor wat er met Barbara Christman – misschien wel op dat moment – kon gebeuren, bleef hij de verhalenverteller in het oog houden terwijl hij op zoek ging naar een telefoon.

VIER – BLEEK VUUR

13

De telefoons voor algemeen gebruik, in een groep van vier, bevonden zich niet in aparte cellen, maar de geluidsschermen boden wel enige privacy.

Joe toetste het privénummer van Barbara Christman in en knarste erbij met zijn tanden, alsof hij het lawaai van de mensen in de stampvolle hal wilde afbijten en tot de stilte vermalen die hij nodig had om zich te kunnen concentreren. Hij moest goed overwegen wat hij tegen haar ging zeggen, maar hij had tijd noch rust om de juiste woorden voor te bereiden en hij was bang dat een blunder haar in nog grotere problemen zou brengen. Ook al zou haar telefoon de vorige avond niet zijn afgetapt, dan was dat na zijn bezoek aan haar inmiddels ongetwijfeld gebeurd. Hij moest haar voor het dreigende gevaar waarschuwen en lieden die meeluisterden tegelijkertijd, om haar en Denny te beschermen, de indruk geven dat ze haar zwijgbelofte niet had verbroken. Zodra hij haar toestel in Colorado hoorde overgaan, gluurde Joe naar de verhalenverteller die nu aan de andere kant van de hal bij de uitgang tussen een kiosk en een cadeauwinkel stond. Hij frummelde nerveus aan zijn panamahoed en was in gesprek met een Zuid-Amerikaans uitziende man met een honkbalpetje op en een bruine broek en een groen overhemd aan.

Achter het scherm van passerende reizigers deed Joe of de twee mannen hem niet in het minst interesseerden, terwijl de mannen iets minder overtuigend deden of ze nog nooit van ene Joe Carpenter hadden gehoord. Ze vielen meer op dan voor de hen toevertrouwde taak verstandig was, omdat ze een tikje te veel zelfvertrouwen hadden. Vermoedelijk onderschatten ze zijn ijver en gezonde verstand niet, maar ze vonden wel dat hij eigenlijk een Jan Doedel was die het allemaal ver boven de pet ging. Dat was natuurlijk ook zo, maar hij hoopte dat hij toch iets meer voorstelde dan ze dachten. Hij was iemand die werd gedreven door vaderliefde – en derhalve gevaarlijk werd als het om het belang van zijn dochtertje ging. Een man met een sterk rechtvaardigheidsgevoel dat die kerels in hun wereld volkomen vreemd was, waarin als enige moraal de moraal van het snelle gewin gold.

Eindelijk nam Barbara tot zijn grote opluchting op.
‘Met mij, Joe Carpenter.’

‘Ik wilde net…’

Voordat ze iets kon zeggen waardoor ze zich zou kunnen verraden, zei hij snel: ‘Hoor eens, ik wilde je nogmaals bedanken dat je me hebt meegenomen naar de plaats van de ramp. Dat was niet gemakkelijk voor me, maar ik moest het doen. Ik moest het zien als ik ooit nog enige zielenrust wilde hebben. Het spijt me dat ik je maar steeds aan je hoofd heb gezeurd met de vraag wat er écht met dat vliegtuig is gebeurd. Ik denk dat ik gewoon een beetje over mijn toeren was. Er zijn me de laatste tijd een heleboel vreemde dingen overkomen en mijn fantasie ging met me op de loop. Je had gelijk toen je zei dat de dingen meestal zijn wat ze lijken. Het is alleen zo moeilijk te moeten aanvaarden dat je je hele gezin aan zoiets stoms als een ongeval kunt verliezen, een mechanische storing, een menselijke fout, wat dan ook. Je krijgt het gevoel dat het heel wat meer dan een ongeval moet zijn geweest, omdat… nou ja, omdat ze zoveel voor je hebben betekend. Begrijp je? Je denkt dat er ergens schurken moeten rondlopen, want het kan toch niet alleen het noodlot geweest zijn. God zou dit immers niet laten gebeuren. Maar je hebt me aan het denken gezet toen je zei dat schurken alleen in films voorkomen. Als ik hier ooit overheen kom, moet ik aanvaarden dat die dingen gewoon gebeuren, dat niemand er de schuld van kan krijgen. Het leven is immers riskant? God laat nu eenmaal onschuldige volwassenen en kinderen sterven. Zo eenvoudig ligt het.’

Joe wachtte gespannen of ze de dringende mededeling had begrepen die hij op deze indirecte wijze wilde overbrengen. Na een korte aarzeling zei ze: ‘Ik hoop dat je je zielenrust zult vinden, Joe. Dat hoop ik echt. Je hebt heel wat moeten overwinnen om met me mee te gaan naar die plek des onheils. En er is ook veel moed voor nodig om in te zien dat niemand enige blaam treft. Als je de gedachte niet kunt kwijtraken dat iemand ergens aan schuldig is en daarvoor veroordeeld moet worden… tja, dan zit je vol wraakgevoelens en dan kom je er nooit overheen.’ Barbara had het begrepen.

Joe sloot zijn ogen en probeerde zijn nervositeit te bedwingen. Hij stamelde: ‘Het komt door… omdat we in zo’n vreemde tijd leven. Je gaat algauw aan allerlei grote samenzweringen denken.’

‘Gemakkelijker dan de harde feiten onder ogen te zien. Je richt je niet in de eerste plaats tegen de piloten of tegen de technische onderhoudsdienst. Niet tegen de verkeersleiding of tegen de bouwers van het toestel. Je richt je tegen het onrecht dat uitgerekend jou zoiets wreeds moet overkomen.’

‘En daar moet je je bij leren neerleggen,’ zei hij en opende zijn ogen. Bij de krantenkiosk waren de verhalenverteller en de honkbalfan uitgebabbeld. De verhalenverteller liep door. ‘We begrijpen niet waarom,’ zei Barbara. ‘We moeten maar geloven dat er een reden voor is. Als je dat kunt accepteren, kun je misschien ook zielenrust vinden. Je bent een schat van een man, Joe. Je verdient zo’n kwelling niet. Ik zal voor je bidden.’

‘Dank je, Barbara. Bedankt voor alles.’

‘Veel succes, Joe.’

Hij wilde haar bijna ook veel succes wensen, maar dat kon een afluisteraar te denken geven. In plaats daarvan zei hij: ‘Tot ziens.’

Nog steeds zo gespannen als een snaar hing hij de hoorn op. Door het eenvoudige feit dat hij Barbara in Colorado Springs had opgezocht, had hij haar, haar zoon en diens vrouw en kind in een geweldig groot gevaar gebracht, al had hij van tevoren niet kunnen weten wat de consequentie van zijn bezoek zou zijn. Misschien gebeurde er niets, maar er kon haar nu van alles boven het hoofd hangen en Joe kreeg een ijzig schuldgevoel. Maar daar stond tegenover dat hij door zijn bezoek aan Colorado te weten was gekomen dat Nina nog leefde. Hij was bereid de morele verantwoordelijkheid voor het doden van honderd mensen op zich te nemen in ruil voor de hoop dat hij haar zou weerzien. Hij wist heel goed dat het bijzonder kwalijk was om het leven van zijn dochtertje boven dat van honderd anderen te stellen. Al waren het er tweehonderd, of duizend, het kon hem niet schelen. Hij was bereid te doden om haar te redden, als hij daartoe zou worden gedwongen. Iedereen die hem in de weg stond ging eraan. Het deed er niet toe hoeveel.

Was het niet het menselijk dilemma om deel van een grote leefgemeenschap te willen uitmaken, maar dat je altijd uit persoonlijke motieven ter bescherming van jezelf en je directe naasten handelde als het er ten overstaan van de dood op aan kwam? Per slot van rekening was hij ook maar een mens.

Joe liep door de hal naar de uitgang. Bij de roltrap naar de lager gelegen verdieping van het gebouw, uitkomend op de liften naar de ondergrondse parkeergarage, keek hij als toevallig om. De honkbalfan volgde hem op een discrete afstand, nauwelijks opvallend in zijn manier van doen en alledaagse kledij. Hij wist zich zo behendig in de mensenmenigte schuil te houden dat hij minder in het oog sprong dan een draadje in een kleurig weefsel. Onder aan de roltrap keek Joe niet meer om. De honkbalfan zou hem toch wel blijven volgen; of hem overdragen aan een ander, zoals de verhalenverteller had gedaan.

In aanmerking genomen dat geld voor hen geen rol speelde, zouden ze wel heel wat medewerkers op het vliegveld hebben. Hij kon hier niet aan hun lange arm ontkomen.

Hij had nog een uur de tijd voor zijn ontmoeting met Demi, de vrouw die hem hopelijk naar Rose Tucker zou brengen. Als hij niet tijdig bij haar was, had hij geen andere mogelijkheden om contact met haar op te nemen.

Joe kreeg het gevoel of zijn laatste uur had geslagen.

Gekwelde gezichten versmolten met verminkte gestalten van vreemde dieren en nachtmerrieachtige landschappen in de grillig gevormde vlekken op de betonnen muren van de uitgestrekte, sombere parkeergarage. Lawaai van automotoren in de gangen op andere niveaus galmde als het gegrom van monsters in deze door mensenhand vervaardigde gewelven.

Zijn auto stond op de plek waar hij hem had geparkeerd. Tussen de vele geparkeerde personenwagens zag hij een oude, niet witte, vw-minibus met gordijntjes voor de ramen en een kleine open vrachtwagen met een kampeerdek. Ze stonden dicht genoeg bij hem om als surveillanceposten te dienen. Hij keurde ze geen blik waardig.

Hij opende de kofferbak en ging zo staan dat nieuwsgierigen niet konden zien wat hij deed. Snel tastte hij in de ruimte onder de reserveband naar zijn geld. Hij had tweeduizend dollar meegenomen voordat hij naar Colorado was gegaan, maar de rest in de auto achtergelaten. Hij was bang dat de grote gekartonneerde envelop met het koperen sluitclipje van de bank gestolen was, maar het geld lag er nog.

Hij stak de envelop achter de broekriem van zijn jeans. Hij overwoog of hij ook zijn koffertje uit de bagageruimte zou halen, maar als hij het koffertje op de stoel naast hem voorin zou leggen, zouden zijn bespieders zich niet laten foppen door het plannetje dat hij voor hen in petto had.

Eenmaal aan het stuur gezeten trok hij de envelop uit zijn broekriem en verdeelde de inhoud in bundeltjes van honderd dollarbiljetten over de zakken van zijn corduroy-jasje. De opgevouwen lege envelop stopte hij in het handschoenenvak. Geen van de verdachte busjes volgde hem al toen hij uit het parkeervak wegreed. Ze hadden geen haast. Ergens aan of onder zijn auto zouden ze wel weer een zendertje hebben geplakt. Het signaal daarvan maakte onafgebroken visueel contact overbodig. Hij reed naar de uitgang, waar een rij vertrekkende auto’s voor het betaalloket stond.

Terwijl hij metertje voor metertje in de rij optrok, keek hij herhaaldelijk in zijn spiegel. Toen hij aan de beurt kwam om te betalen, zag hij de wagen met het kampeerdek zes auto’s achter hem in de rij staan.

Hij verliet het vliegveld en reed wat langzamer dan de toegestane maximumsnelheid. Evenmin deed hij moeite om op rood springende stoplichten te halen. Hij wilde dat er niet al te veel afstand tussen hem en zijn achtervolgers zou ontstaan. In plaats van de snelweg te nemen reed hij door woonwijken naar het westen van de stad. Straat na straat zocht hij in een buurt met veel ondernemingen naar een bedrijf dat aan zijn doel voldeed. Het was warm en helder weer. Het felle zonlicht werd tot twee regenboogjes op de vuile voorruit gebroken. Hij zette de ruitenwissers aan, maar dat hielp niet veel. Hij moest ook nog tegen de zon in turen en daardoor miste hij bijna het uithangbord van een dealer in tweedehands auto’s: GEM FITTICH AUTO SALES. Zondag was in Californië autohandeldag en Joe zag dat het bedrijf geopend was, hoewel het misschien al tegen sluitingstijd liep. Precies wat hij zocht. Hij stopte vijftig meter voorbij Gem Fittich langs de stoep, tegenover een reparatiebedrijf voor personen- en vrachtwagens. Dit pand was een in zeer slechte staat verkerend bouwsel van gipsplaten en roestig ijzer dat door een grillige tornado bij elkaar leek te zijn geblazen uit diverse losse onderdelen van andere gebouwen. Gelukkig was dit bedrijf al dicht, daarom kwam er ook geen gedienstige monteur aangesneld. Joe zette de motor af en stapte uit zijn Honda. De open bestelwagen met het kampeerdek was nog niet te zien. Snel liep Joe naar voren en opende de motorkap. Aan zijn auto had hij nu niets meer. Ditmaal zouden ze het zendertje wel zó goed verstopt hebben dat het hem uren zou kosten het rotding te vinden. Hij kon niet naar Westwood rijden en de heren naar Rose leiden, maar het was ook niet verstandig er niet heen te gaan, omdat ze dan door zouden krijgen dat hij wist dat ze hem volgden.

Hij moest de motor van zijn auto onklaar maken, maar zo dat het een mechanisch defect leek, geen sabotage. Uiteindelijk zouden zijn achtervolgers zelf wel onder de motorkap kijken; als ze in de gaten kregen dat er een bougie ontbrak of dat de verdeelkap was losgemaakt, zouden ze begrijpen dat hij hen voor de gek had gehouden. In dat geval zou Barbara Christman in nog veel grotere moeilijkheden komen. Dan wisten ze dat Joe de verhalenverteller in het vliegtuig had herkend, dat hij wist dat ze hem naar Colorado hadden gevolgd, en dat het hele verhaal dat hij Barbara door de telefoon had opgehangen, bedoeld was geweest om haar te waarschuwen en tevens de indruk te wekken dat ze hem niets van belang had gezegd, terwijl ze hem juist alles had verteld. Zorgvuldig maakte hij de draadjes van de ontsteking los, maar liet ze wel in het omhulsel zitten. Wie er een snelle blik op wierp, kon niet zien dat de draadjes waren losgemaakt. Ook al zouden ze later grondiger te werk gaan, zouden ze alsnog aannemen dat de draadjes uit zichzelf waren losgetrild, niet dat hij ermee had geknoeid. In ieder geval zouden ze eraan twijfelen of hij het met opzet had gedaan en dat bood Barbara weer enige bescherming. De wagen met het kampeerdek passeerde hem. Joe keek er niet rechtstreeks naar, maar herkende het voertuig uit zijn ooghoek.

Een paar minuten deed hij alsof hij de motor aan een lekenonderzoek onderwierp. Hij porde hier en wrikte daar. Hij krabde op zijn hoofd. Vervolgens liet hij de kap openstaan, stapte in en probeerde, tevergeefs, te starten.

Hij stapte weer uit en bekeek de motor nogmaals. Uit zijn ooghoek zag hij de kampeerwagen aan het eind van de straat de hoek omgaan, nadat zijn bespieders even waren gestopt voor een verlaten bedrijfspand met een bord TE KOOP ervoor. Hij bleef nog wat in de motor turen en vloekte luid en krachtig, voor het geval ze hem met richtmicrofoons afluisterden. Eindelijk sloeg hij de motorkap dicht en keek fronsend op zijn horloge. Nadat hij even besluiteloos had gestaan en weer op zijn horloge had gekeken, zei hij hardop: ‘Verdomme!’ Hij liep terug in de richting die hij was gekomen. Bij de tweedehands autohandel bleef hij voor het theatrale effect even staan en liep met besliste pas naar het kleine kantoor. Gem Fittich verkocht zijn auto’s onder tal van kriskras gespannen touwen met gele, witte en rode plastic vlaggetjes die door de zomerzon waren verschoten. In de wind wapperden en flapperden ze als een groep in de lucht stilstaande vogels boven een stuk of dertig auto’s, variërend van kan-ermee-door tot opgelapte wrakken. Het kantoor bevond zich in een geel-rood geverfd prefab gebouwtje. Door het raam zag Joe een man op een kantoorstoel met een verende rugleuning ontspannen naar een klein tv-toestel op zijn bureau zitten kijken. Hij had zijn voeten in lage schoenen op het bureau gelegd.

Joe beklom het trapje naar de open deur en hoorde een levendig commentaar op een honkbalwedstrijd door een sportverslaggever. Het gebouwtje bestond uit één groot vertrek met een wc-ruimte in een hoek, zichtbaar door de half openstaande deur. De twee schrijfbureaus, de vier stoelen en het rijtje metalen archiefkasten zagen er goedkoop uit, maar het was er schoon en goed onderhouden. Joe had gerekend op stof, rommel en een sfeer van ingehouden vertwijfeling.

De tv-kijker was een jaar of veertig, had rossig haar en zag er allesbehalve somber uit. Hij droeg een bruine broek en een geel polohemd. Nadat hij zijn voeten van het bureau had gehaald, stond hij op en stak Joe zijn hand toe. ‘Howdy! Ik hoorde je niet aankomen. Gem Fittich.’

Joe drukte zijn hand, noemde zijn naam en zei: ‘Ik wil graag een auto kopen.’

‘Dan ben je toevallig precies aan het goede adres,’ zei Fittich. Hij wilde het tv-toestelletje uitzetten. ‘Nee, laat maar aan,’ zei Joe.

‘Als je een fan van ze bent kun je beter maar niet kijken! Ze krijgen hartstikke op hun lazer.’

Het gesloten garagebedrijf naast Fittich onttrok Joe aan de blikken van zijn achtervolgers, maar als ze aan de overkant gingen staan, wat hij verwachtte, en als ze hun microfoons op het grote raam richtten, zou het geluid van de wedstrijd wat harder moeten staan om het afluisteren goed te storen.

Joe stelde zich zo op dat hij tegen Fittich kon praten en toch de straat in de gaten kon houden. ‘Wat is de goedkoopste roestbak die je rijklaar hebt?’ vroeg hij.

‘Voor mijn prijzen krijg je goede waar zonder dat je het allergoedkoopste hoeft te nemen…’

‘Ik zal het goed met je maken,’ zei Joe. Hij haalde een stapeltje biljetten van honderd dollar te voorschijn. ‘Ik wil een testritje maken in de goedkoopste kar die je hier hebt staan, en als ik er tevreden over ben krijg je de volle mep contant. Geen garantie nodig.’ Fittich keek belangstellend naar het geld. ‘Nou, Joe, ik heb die Subaru staan. Hij heeft er al een flink eindje vanaf de fabriek op zitten, maar er zit nog pit genoeg in. Geen airconditioning maar wel radio en…’

‘Hoeveel?’

‘Tja, ik heb er wat aan gesleuteld om er een prijskaartje van 2150 aan te kunnen hangen, maar je mag ’m meenemen voor 1975. Hij…’ Joe wilde minder bieden, maar iedere minuut telde, en omdat hij Fittich een gunst wilde vragen, vond hij dat hij maar beter geen koehandel moest bedrijven. Hij onderbrak Fittichs verkooppraatje. ‘Ik neem ‘m!’

Na een niet al te beste dag voor zijn business werd Gem Fittich zichtbaar heen en weer geslingerd tussen zijn genoegen om een auto te verkopen en zijn wantrouwen over de wijze waarop ze zo snel tot een prijs waren gekomen. Hij rook onraad. ‘Wil je een testritje maken?’

Joe legde tweeduizend dollar aan contanten voor hem neer. ‘Inderdaad. Alleen, graag.’

Aan de overkant verscheen een man te voet uit de richting waar de wagen met het kampeerdek was gestopt. Hij bleef in de schaduw van de bushalte staan. Als hij op het bankje van de abri ging zitten, kon hij door de uitgestalde handel van Fittich niet het kantoortje inkijken.

‘Alléén?’ vroeg Fittich verbaasd.

‘De hele prijs ligt daar op je bureau,’ zei Joe. Hij haalde zijn rijbewijs uit zijn portefeuille. ‘Hier. Ik zie dat je een kopieerapparaat hebt. Maak er een kopie van.’

De man bij de bushalte droeg een overhemd met korte mouwen en een zomerbroek. Hij had niets in zijn handen. Hij was duidelijk niet voorzien van afluisterapparatuur voor de langere afstand. Hij kwam gewoon even loeren.

Fittich volgde Joe’s blik naar de overkant. ‘In wat voor moeilijkheden kom ik terecht?’

Joe keek de man recht in de ogen. ‘Niks. Niemand kan je iets maken. Je doet gewoon zaken en meer niet.’

‘Waarom heeft die vent daar zo’n belangstelling voor je?’

‘Heeft hij niet. ’t Is gewoon een vent.’

Fittich vertrouwde het nog steeds niet. ‘Kijk, als we hier autohandeltje staan te doen, niet alleen een testritje maken, dan moeten eerst de nodige formuliertjes worden ingevuld.’

‘Maar het is alleen maar een testritje!’ protesteerde Joe. Hij keek weer op zijn horloge, nu omdat hij werkelijk in tijdnood begon te raken.

Omdat Fittich zweeg, zei Joe snel: ‘Moet je horen, nu even geen gelul meer. Daar heb ik geen tijd voor. Dit wordt nog beter voor je dan alleen een handeltje. Ik zal je vertellen waarom. Neem mijn betaling en stop dat geld ergens in een bureaula. Niemand hoeft ooit te weten dat ik het je gegeven heb. Ik pak de Subaru en rij ermee waar ik heen moet. Dat is niet ver hier vandaan, in de West Side. Ik kan mijn eigen auto wel nemen, maar een paar vervelende jongens hebben er een zendertje opgeplakt, en ik wil niet dat ze me volgen. Ik laat de Subaru ergens op een veilig stekkie staan en bel je morgen waar dat is. Je gaat ’m halen en dan heb je je goedkoopste auto a raison van tweeduizend dollar belastingvrij voor één dagje verhuurd. Het ergste dat er kan gebeuren is dat ik je niet bel. Dan heb je het geld én je kunt de diefstalverzekering incasseren.’

Fittich draaide Joe’s rijbewijs om en om. ‘Stel dat iemand me vraagt waarom ik je in je eentje een testritje liet maken, terwijl ik alleen maar een fotokopie van je rijbewijs heb?’

Joe bedacht snel wat Fittich in het geval van lastige navraag zou moeten aanvoeren. ‘Nou, dan zeg je gewoon: “Die Carpenter zag er eerlijk genoeg uit en het was zijn foto op het rijbewijs. En ik kon hier niet weg omdat ik een telefoontje verwachtte van iemand die hier al eerder was en die mijn beste auto wilde kopen.” Zoiets.’

‘Jij hebt je woordje altijd wel klaar, hè?’ zei Fittich. Er kwam een duidelijke verandering over hem. De gemoedelijke, vriendelijk glimlachende verkoper ontpopte zich tot een andere Gem Fittich, een zakenmannetje met scherpere hoeken en randjes. Hij liep naar het kopieerapparaat en zette het aan. Toch bespeurde Joe dat Fittich er nog geen vrede mee had. ‘Het punt is, Gem, dat ze je helemaal niets kunnen maken als ze hier komen om je een paar vragen te stellen. En dat doen ze ook niet.’

‘Zit je in de drugshandel?’ vroeg Fittich plompverloren. ‘Nee.’

‘Want ik heb de pest aan die lui.’

‘Ik ook.’

‘Ze verzieken onze kinderen en maken een puinhoop van wat nog van ons land over is.’

‘Ik ben het gloeiend met je eens.’

‘Niet dat het nog veel bijzonders voorstelt.’ Fittich keek naar de man aan de overkant. ‘Politie?’

‘Niet echt, nee.’

‘Want ik sta achter de politie, moet je weten. Ze hebben het zwaar, tegenwoordig, om de wet te handhaven als onder onze verkozen politici het grootste geboefte rondloopt.’

Joe schudde zijn hoofd. ‘Die lui zijn van een soort politie waar je nog nooit van hebt gehoord.’

Fittich dacht er even over na en zei toen: ‘Dat was een eerlijk antwoord.’

‘Ik ben zo eerlijk tegen je als het maar kan. Maar ik heb ook grote haast. Ze denken waarschijnlijk dat ik hier ben voor een monteur, of om een sleepwagen te bellen. Als ik die Subaru van je krijg, dan moet het nú, voordat ze te weten komen wat ik van plan ben.’ Fittich keek weer naar de overkant. ‘De regering?’

‘In alle opzichten, ja.’

‘Weet je waarom het drugsprobleem almaar toeneemt?’ vroeg Fittich. ‘Omdat de helft van de politici die nu aan de macht zijn betaald wordt om het te laten gebeuren. En verdomd als ’t niet waar is, veel van die corrupte schoften zijn zelf gebruikers, daarom kan het hun geen moer schelen.’

Joe zweeg, uit angst dat hij iets verkeerds zou zeggen. Hij wist niet waar de woede van Fittich op de overheid vandaan kwam en als hij een fout maakte kon de man hem niet als een medestander maar als een vijand gaan beschouwen.

Fronsend maakte Gem Fittich een fotokopie en gaf zijn klant het rijbewijs terug. Vervolgens ging hij aan zijn bureau naar het geld zitten staren. Zijn medewerking scheen hem nog dwars te zitten, niet omdat hij met vervelende kerels te maken kon krijgen, maar door het morele aspect van de zaak. Eindelijk trok hij zuchtend een la open en stopte er de tweeduizend dollar in. Uit een andere la haalde hij de sleutels.

Joe pakte ze dankbaar aan en vroeg: ‘Waar staat hij?’ Fittich wees de Subaru aan. ‘Over een halfuur ga ik de politie bellen om hem als gestolen aan te geven. Dan ben ik gedekt.’

‘Heel verstandig. Met een beetje geluk ben ik over een halfuur waar ik moet zijn.’

‘O, zit daar maar niet over in. Ze gaan er toch niet naar op zoek. Je kunt er een week in rijden zonder dat ze je aanhouden.’

‘Ik bel je zo gauw mogelijk, Gem, om je te zeggen waar ik hem geparkeerd heb.’

‘Ik verwacht niet anders.’ Joe wilde weglopen. Opeens zei Fittich: ‘Geloof je in een spoedig einde van alles, Joe?’ Joe bleef in de open deur staan. ‘Sorry?’

De Gem Fittich die zich van vrolijke verkoper tot een veel harder en scherper iemand had ontpopt, kreeg nu ook een eigenaardige blik; niet nijdig meer, maar verontrustend filosofisch. ‘Het einde van onze tijd, het einde van de rotzooi die we van de wereld hebben gemaakt. Alles wordt opeens als een oude deken opgerold en weggegooid.’

‘Ja, er zal vast op zekere dag een eind aan komen,’ zei Joe.

‘Niet op een zekere dag. Heel gauw. Vind je ook niet dat goed en slecht volkomen op hun kop zijn gezet en dat we het verschil ertussen nauwelijks meer beseffen?’

‘Ja.’

‘Word jij soms ook niet midden in de nacht wakker omdat je het voelt aankomen? Als een vloedgolf van duizend kilometer hoog die ons bedreigt, kouder en donkerder dan de nacht, die over ons heenspoelt en ons wegvaagt?’

‘Inderdaad,’ beaamde Joe zacht en naar waarheid. ‘Ja, dat gevoel heb ik meer dan eens midden in de nacht gehad.’ Maar de vloedgolf die Joe in de donkerste uren bedreigde was van een heel andere aard: het verlies van zijn vrouw en kinderen. De golf reikte tot in de sterrenhemel en verhinderde hem de toekomst te kunnen overzien. Hij had er dikwijls naar verlangd om door die vloedgolf te worden meegesleurd.

Het scheen dat Fittich, verzonken in zijn diepe morele crisis, eveneens naar de verlossende apocalyps verlangde. Joe was verontrust en verbaasd dat hij zijn diepe neerslachtigheid met deze handelaar in tweedehands auto’s deelde.

Hij vond het verontrustend, omdat de overtuiging dat het einde van het bestaan van de wereld dreigde, op een ernstige functionele stoornis en een antimaatschappelijke instelling duidde; een geestesziekte die hij zelf nog maar net met de grootste moeite te boven begon te komen. Joe vreesde een samenleving waarin dergelijke sombere opvattingen gemeengoed werden. ‘Ja ja, het zijn rare tijden,’ zei Fittich, op dezelfde toon als waarop Joe vanmorgen vreemder dan je je kunt voorstellen tegen Barbara had gezegd. ‘Ik ben er bang voor.’ Hij ging weer zitten met zijn voeten op het bureau, om verder te kijken naar de wedstrijd. ‘Ga nu maar gauw.’

Joe liep naar de gele Subaru voor de deur en voelde opeens kippenvel in zijn nek. Zijn huid trok daar samen als crêpepapier. Aan de overkant keek de man bij de bushalte ongeduldig naar links en naar rechts, alsof hij zich ergerde aan de onbetrouwbaarheid van het openbaar vervoer.

De motor van de gele wagen startte in één keer, maar klonk blikkerig. Het stuur trilde een beetje. De bekleding was versleten en het gebruikte schoonmaakmiddel met dennengeur kon de lucht van sigarettenrook niet verhullen die in de loop der jaren in het vinyl en de vloerbedekking was getrokken.

Zonder naar de man bij de bushalte te kijken reed Joe weg en passeerde zijn achtergelaten eigen auto.

De open vrachtwagen met het kampeerdek over de laadbak stond nog voor het te koop staande fabriekspand. Bij het kruispunt, een eindje voorbij het pand, was links en rechts in de dwarsstraat geen verkeer te bekennen. Joe minderde vaart zonder tot stilstand te komen en gaf toen plankgas. In zijn spiegel zag hij dat de man bij de bushalte zich ijlings naar de kampeerwagen repte. Zonder zendertje moesten zijn achtervolgers visueel contact met de gele Subaru houden, waarbij ze het risico moesten nemen dat hun prooi hen opmerkte, terwijl ze nog dachten dat hij hen helemaal niet had gezien. Na een kilometer of zes raakte Joe zijn achtervolgers definitief kwijt op een druk kruispunt, waar hij het stoplicht op het laatste nippertje wist te halen. De kampeerwagen wilde hem achterna rijden, maar raakte vast in het aanstormende verkeer van links en van rechts. Boven het gegier en gerammel van zijn oude brik uit hoorde Joe het scherpe gepiep van hun banden. Zijn achtervolgers konden maar nauwelijks een botsing voorkomen.

Twintig minuten later liet hij de gele rammelbak achter in Hilgarde Street langs de universiteitscampus. Hij waagde het niet om nog dichter te parkeren bij het adres waar hij Demi zou ontmoeten. Snel liep hij naar Westwood Boulevard, zonder het op een lopen te zetten waardoor hij aandacht zou kunnen trekken. Nog niet lang geleden was Westwood Village een eiland van een bijzondere charme geweest midden in de heksenketel van de grote stad, een Mekka voor winkelbezoekers en het theaterpubliek. In een van de aardigste buurten van Los Angeles, interessant door de kleinschalige architectuur, floreerden in de schaduw van de bomen langs de straten trendy modewinkels, kunstgalerieën, restaurants, theaters met de beste klassieke en moderne stukken en tal van altijd uitverkochte bioscopen. Je kon er met volle teugen genieten, mensen kijken en gezien worden.

Maar in een tijd dat de wijze stadsbestuurders de opvatting huldigden bepaalde uitingen van asociaal gedrag als een legitiem protest tegen de maatschappij te beschouwen, begon de verloedering. Bendes maakten de straten onveilig en overal werd openlijk gedeald. Hier en daar werden schoten gewisseld tussen bendes die op elkaars grondgebied kwamen, en veel winkel-, theater- en restaurantbezoekers vonden dat het er een tikje te kleurrijk werd en dat je er gemakkelijk het slachtoffer van criminele acties kon worden. De laatste tijd krabbelde Westwood weer wat overeind. De straten waren veiliger dan een paar jaar geleden. Toch hadden veel winkelbedrijven en galerieën hun deuren gesloten en in de leegstaande panden waren geen nieuwe winkels gekomen. Het kon jaren duren voordat de nog heersende angststemming geheel was verdwenen. Hoewel de beschaving in het langzame maar zekere tempo van koraalriffen werd opgebouwd, verliep de vernietiging ervan met een beangstigende snelheid, zelfs als gevolg van goede bedoelingen, en wat verloren was gegaan kon slechts met een vastberaden doorzettingsvermogen worden teruggewonnen.

Het was druk in het café-restaurant. Uit de openstaande deur kwamen heerlijke geuren van exotische spijzen en dranken, Joe hoorde een gitarist die een soepele en ontspannende melodie speelde, zij het in een monotoon herhaald akkoordenschema. Joe was van plan geweest de plaats van ontmoeting vanaf de overkant, een eindje verder in de straat, te observeren, maar door het oponthoud bij Fittich was hij te laat aangekomen. Om twee minuten over zes stond hij voor het café; zoals hem was opgedragen ging hij rechts van de ingang staan en wachtte af. Boven het verkeerslawaai en de gitaarklanken uit hoorde hij opeens een zacht gerinkel zonder een bepaalde toonhoogte. Hij wist niet waarom, maar het geluid boezemde hem onmiddellijk angst in en hij zocht nerveus naar de oorzaak.

Boven de ingang hing een windklokkenspel, vervaardigd uit minstens twintig lepels van verschillende maten en materialen. In de lichte zeewind tinkelden ze tegen elkaar.

Hij wist zeker dat hij een soortgelijk geluid nog niet zo lang geleden ergens anders had gehoord. Toen herinnerde hij zich de hangende koperen potten en pannen in de keuken van de Delmanns. In reactie op de gil die Lisa had geslaakt, was hij uit de slaapkamer van Charles Delmann teruggerend en in de gang had hij het zachte geklingklang van keukengerei gehoord. In de keuken had hij de potten en pannen als slingers aan hun haken heen en weer zien zwaaien. Het was opgehouden toen hij bij Lisa kwam en het lijk van Georgine op de grond had zien liggen. Maar waardoor was het heen en weer zwaaien veroorzaakt? De bungelende potten en pannen konden niet door Lisa of Georgine in beweging zijn gezet, omdat de twee vrouwen zich helemaal aan de andere kant van de lange keuken hadden bevonden.

Evenals de knipperende groene cijfers op de digitale klonk naast het bed van wijlen Charles Delmann, en evenals het opflakkeren van de drie olielamppitten op de keukentafel, waren de koperen klingklanggeluiden van belang geweest.

Joe had het gevoel alsof hij op de drempel stond van een inzicht dat hem tot dusver volkomen was ontgaan. Hij hield zijn adem in en probeerde de associatie te leggen die hem het verband tussen die gebeurtenissen duidelijk zou maken, maar hoe hij zich ook inspande, het lukte tot zijn ergernis niet. Maar misschien was er geen enkel verband tussen de olielampen, het digitale wekkertje en de rinkelende potten en pannen. In een wereld die beschouwd werd door een vervormende bril – en die droeg hij met goede reden al anderhalve dag – was ieder vallend blad, iedere zucht wind en ieder vlechtwerk schaduwen beladen met betekenissen die ze in werkelijkheid helemaal niet hadden. Hij was geen neutrale waarnemer meer, geen nuchtere verslaggever, maar een slachtoffer, het middelpunt van zijn eigen verhaal. Misschien kon hij daarom niet langer op zijn journalistieke instinct vertrouwen als hij enige betekenis in die kleine, hoewel merkwaardige, details meende te ontwaren.

Op de stoep naderde een lange zwarte jongen van een jaar of achttien in een shortje en T-shirtje op rolschaatsen. Joe stond nog na te denken over aanwijzingen die misschien geen aanwijzingen waren en besteedde nauwelijks aandacht aan hem, tot de jongen zwierig voor hem tot stilstand kwam en hem een zaktelefoon gaf. ‘Dit heeft u nodig,’ zei de jongen met een mooie diepe stem. Voor Joe kon reageren, was de jongen al met krachtige slagen van zijn gespierde benen doorgereden. De telefoon in Joe’s hand ging.

Hij spiedde de straat naar weerskanten af of hij een uitkijkpost zag van waaruit hij nauwlettend werd geobserveerd, maar er was niets bijzonders te zien.

Daar ging de telefoon weer. Joe drukte de knop in. ‘Ja?’

‘Hoe heet u?’ vroeg een mannenstem.

‘Joe Carpenter.’

‘Op wie wacht u?’

‘Ik ken haar naam niet.’

‘Hoe noemt u haar?’

‘Demi.’

‘Loop honderdvijftig meter door naar rechts. Sla op de hoek rechts af en blijf doorlopen tot u bij een geopende boekhandel komt. Ga naar de afdeling Biografieën.’
De verbinding werd verbroken.

Het werd toch niet het aangename kennismakingspraatje bij een kopje koffie dat Joe zich had voorgesteld.

Volgens het kaartje met de openingstijden op de glazen deur ging de boekhandel op zondag om zes uur dicht. Het was kwart over zes. Door de grote etalageramen zag Joe dat de tl-verlichting aan de voorkant al uit was en dat er alleen wat licht achterin brandde, maar de glazen deur ging open toen hij ertegen duwde. Aan de kassa stond een zwarte winkelbediende van achter in de dertig. Hij was klein en tenger als een jockey en had een snor en een sikje. Achter zijn dikke brillenglazen had hij sterk vergrote ogen waarmee hij de bezoeker indringend opnam. ‘Afdeling Biografieën?’ vroeg Joe.

De bediende kwam achter de toonbank vandaan en wees naar een hoek achter in de winkel, waar nog licht brandde boven de half in schaduw gehulde rijen boeken.

Terwijl hij dieper in de boekendoolhof doordrong, hoorde Joe dat de winkeldeur aan de straatkant werd afgesloten. Bij de kast waar hij moest zijn stond weer een man op hem te wachten. Hij was groot, zo zwart als ebbenhout en maakte de indruk dat hij, al naargelang het nodig was, een onverslaanbare kracht of een onverzettelijk voorwerp kon zijn. Zijn gezicht was zo kalm als dat van Boeddha.

‘Omdraaien en benen spreiden,’ zei hij.

Hieruit begreep Joe dat de man bij de politie was geweest, of er nog dienst deed. Gehoorzaam ging hij met zijn gezicht naar de boekenkast staan, spreidde zijn benen wijd en leunde met beide handen tegen de planken. Hij staarde naar de titels en een ervan trok zijn aandacht, een lijvige biografie van de schrijver Henry James.
Henry James.

Waarom wist hij niet, maar de naam scheen een bijzondere betekenis voor hem te hebben. Eigenlijk had alles een bepaalde betekenis… en toch ook weer niet, zeker niet de naam van een allang overleden auteur.

De politieman fouilleerde Joe snel en geroutineerd op een wapen of op een zendertje. Toen hij niets vond, vroeg hij: ‘Kunt u zich identificeren?’

Joe keerde zich om en haalde zijn rijbewijs uit zijn portefeuille. De agent vergeleek de foto met Joe’s gezicht, las de gegevens en keek of ze klopten. Hij gaf het rijbewijs terug en zei: ‘Gaat u maar naar de man aan de kassa.’

‘Wat?’

‘Hij daar voor in de winkel.’

De kleine man met de sik stond bij de ingang. Hij deed de deur van het slot toen Joe naar hem toe liep en vroeg: ‘Heeft u de telefoon bij u?’

Joe wilde hem het apparaat geven.

‘Nee, houd hem bij u,’ zei de sik. ‘Buiten staat een zwarte Mustang. Rij ermee naar Wilshire Boulevard en sla rechts af. Er wordt contact met u opgenomen.’ Hij opende de deur voor Joe. Joe staarde naar de auto langs de stoep. ‘Van wie is die?’ De vergrote ogen achter de jampotglazen staarden hem aan of hij een insect was. ‘Doet het er iets toe?’

‘Nee, dat geloof ik niet.’

Joe liep naar de Mustang. De sleutels zaten in het contact. Hij reed naar Wilshire Boulevard, waar hij rechts afsloeg. De auto was bijna zo oud als de gele Subaru van Fittich, maar de motor klonk aanzienlijk gezonder, het interieur was schoner en in plaats van de dennengeur om de sigarettenlucht te maskeren, snoof hij een vleugje menthol aftershave op.

Zodra hij door het viaduct onder de San Diego Freeway was gereden, ging de zaktelefoon. ‘Ja?’

De man die hem naar de boekwinkel had gestuurd, zei: ‘Rijd helemaal door naar het strand van Santa Monica. Verdere instructies volgen als je daar bent.’

‘Goed.’

‘Stop onderweg nergens. Begrepen?’

‘Ja.’

‘Als je het toch doet, merken we het.’

Ze zaten ergens in het verkeer om hem heen, voor of achter hem, of beide. Hij nam maar niet de moeite om te kijken. De opbeller zei: ‘Probeer je telefoon niet te gebruiken. Ook dat merken we.’

‘Ik begrijp het.’

‘Even een vraag. Waarom wilde je weten van wie de auto is waar je nu in rijdt?’

‘Een stel vervelende klootzakken is naar me op zoek. Als ze me vinden, wil ik niet dat onschuldige mensen in de problemen komen omdat ik deze auto gebruik.’

‘De hele wereld is al in de problemen, man,’ zei de opbeller. ‘Dat heb je toch wel gemerkt?’ De verbinding werd verbroken. Met uitzondering van de agent van politie – of voormalige agent – in de boekwinkel, waren deze lieden die Rose Tucker verborgen hielden en haar bewaakten, maar amateurtjes met beperkte middelen vergeleken bij het boeventuig dat voor Teknologik werkte. Maar wel amateurs die aan alles dachten en grondig te werk gingen met een onmiskenbaar talent voor het vak.

Joe reed door Santa Monica, waar hij nog een eind voor de boeg had naar het strand, toen hem iets te binnen schoot. Hij herinnerde zich de rug van een boek in de boekwinkel. Een biografie over Henry James.

Henry James. Waarom Henry James?

Hij dacht aan de titel van een van de bekendste romans van de auteur: The Turn of the Screw. Het zou op elke boekenlijst van de meest beroemde spookverhalen staan. Geesten.

Het onverklaarbare opflakkeren van de olielampenpitten, het knipperen van de cijfers van het slaapkamerklokje en het getinkel van de potten en pannen hadden misschien toch met elkaar te maken gehad. Nu hij erover nadacht, lag het voor de hand er iets bovennatuurlijks in te zien, al kon het zijn dat zijn fantasie een beetje met de herinnering aan die vreemde voorvallen op de loop ging. Nu schoot hem ook te binnen dat de grote kroonluchter boven de trap in de gang een paar keer zwakker en helderder was geworden toen hij naar boven was gerend in reactie op het schot dat de dood van Charles Delmann had veroorzaakt. In de angstaanjagende, verwarrende gebeurtenissen die daarop waren gevolgd, was dat bizarre detail hem ontschoten.

Hij dacht aan oude films en televisieprogramma’s over spiritistische seances, waarin geestverschijningen altijd werden aangekondigd door het aan- en uitgaan van elektrische lampen of door het flakkeren van kaarsen zonder dat er ook maar de minste tocht stond. Geesten.

Maar dat was een absurde gedachte. Sterker nog, volslagen geflipt. Geesten en spoken bestonden alleen in fantasieverhalen. En er schoot hem nóg iets te binnen. Iets dat hem was overkomen toen hij uit het huis van de Delmanns vluchtte.
Hij rent de keuken uit waar het door merg en been dringende signaal van het rookalarm klinkt. Zijn hand op de knop van de voordeur. Achter zich bespeurt hij een sissende koude waarvan zijn nekharen overeind gaan staan en die zich vervolgens in zijn achterhoofd wil boren. Dan is hij opeens buiten, zonder dat hij zich kan herinneren dat hij de deur heeft geopend.

Het voorval scheen betekenis te hebben gehad toen hij die er graag aan wilde hechten, maar zodra zijn gezonde verstand weer de overhand had gekregen, was er niet de minste betekenis meer aan te ontdekken geweest. O ja, hij had wel degelijk iets in zijn nek bespeurd, maar dat moest door de hitte van de brand zijn gekomen. Het kon toch geen door merg en been dringende sensatie als iets van ijs zijn geweest? En toch, zo’n felle ijzige steek had hij nooit eerder in zijn leven gevoeld, al was het geen kou geweest die zich door het hele lichaam verspreidt. Het was meer iets als de punt van een ijspegel; nee, veel fijner nog, iets als een stiletto die in een diepvrieskist heeft gelegen, of iets van metaaldraad… een naald! Dat was het, een naald die in zijn nekwervels werd gestoken. Maar dat was een subjectieve waarneming van iets dat hij had gevóéld, geen nuchtere observatie van een concreet aanwijsbaar verschijnsel. Hij had in een staat van volkomen paniek verkeerd en daarin nog veel meer merkwaardige dingen gevoeld, maar die waren eenvoudig terug te brengen tot een normale lichamelijke reactie op extreme stress. En wat die paar seconden geheugenverlies betrof tussen het moment waarop hij zijn hand op de deurknop had gelegd en het moment waarop hij even later buiten stond… tja, ook dat kon aan zijn paniek, aan zijn stresssituatie hebben gelegen, en ongetwijfeld aan de blinde verwoedheid van het dwingende dierlijke instinct om het vege lijf te redden.
Niet aan een geestverschijning.
Rust in vrede, Henry James.

Terwijl hij door Santa Monica naar het strand reed, voelde Joe zijn korte maar hevige belangstelling voor bovennatuurlijke zaken zoals geestverschijningen al zakken en keerde zijn nuchtere objectiviteit terug.

Maar toch, iets in de géést van een geest, om het maar zo te stellen, bleef wel betekenis voor hem houden. Hij had het gevoel dat hij uiteindelijk wel tot een rationele verklaring zou komen, gebaseerd op deze beschouwing van het bovennatuurlijke, een bewijsbare theorie die even logisch zou blijken als het zorgvuldig gestructureerde proza van Henry James.

Een naald van ijs. Een naald die zich in de grijze cellen van zijn hersenen en ruggenmerg had gedrongen. Een injectie. Een kort en koud spuitje van… ja, van iéts.

Had Nora Vadance die bovennatuurlijke naald gevoeld voordat ze van de keukentafel was opgestaan om de camcorder te halen? Hadden de Delmanns de steek gevoeld?
En Lisa?

En gezagvoerder Delroy Blane? Had hij de naald gevoeld voordat hij de automatische piloot had uitgeschakeld om Victor Santorelli vervolgens een stomp in zijn gezicht te geven en Vlucht 353 doodkalm loodrecht naar beneden te sturen?

Nee, misschien geen geest, maar wel iets dat minstens zo angstaanjagend en kwaadaardig was als een boze geest die is teruggekomen uit de afgrond der verdoemden… iets dat verwant was aan een geest.

Dicht bij het strand van Santa Monica ging de zaktelefoon voor de derde keer.

De beller zei: ‘Oké, sla rechtsaf naar de Coast Highway en blijf doorrijden tot je weer van ons hoort.’

Links kon Joe de oceaan nog bijna twee uur in de avondzon zien schitteren, als gloeiend goud dat donkerder wordt naarmate het afkoelt.

In Malibu ging de telefoon opnieuw. Joe kreeg de instructie een afslag te nemen naar Santa-Fe-by-the-Sea, een restaurant in zuidwestelijk Amerikaanse stijl op een hoge rots, met uitzicht op de zee. ‘Laat de telefoon op de rechterstoel liggen en geef de autosleutels aan de parkeerbediende. Hij weet wie je bent. De reservering staat op jouw naam.’ De verbinding werd verbroken en dat was dus de laatste keer.

Het grote restaurant, gebouwd van in de zon gebakken steen zoals de ranches in New Mexico, had turkooizen vensterbanken en deuren. De tuinpaden waren rood betegeld. In de tuin stonden kanjers van cactussen in bedden van witte kiezelsteen en twee grote zuringbomen met donkergroen blad en witte bloesem. De Mexicaanse parkeerbediende had meer weg van een filmster dan van een werknemer en de knul had zijn sombere gloeiende blik ongetwijfeld goed voor de spiegel geoefend, want je wist maar nooit of je hier nog eens door een regisseur zou worden ontdekt. Zoals de beller had gezegd, werd Joe verwacht en de bediende gaf hem geen parkeerbewijsje.

Santa-Fe-by-the-Sea ging prat op zware zolderingbalken van sparrenhout, vanillekleurig gepleisterde muren en nog veel meer rode stenen tegels. Het meubilair legde het accent gelukkig niet al te zwaar op het leven in de dorre streken van New Mexico, maar bestond uit imitaties van de modieuze ontwerper J. Robert Scott, hoewel allerminst goedkoop. Het palet van de decorateur had zich beperkt tot klassieke Navajo-motieven in pasteltinten. Er was een fortuin tegenaan gegooid, en in dat decor voelde Joe zich wel heel erg sjofel. Hij had zich niet meer geschoren sinds hij twaalf uur geleden in alle vroegte naar Colorado was vertrokken. Omdat de meeste eigentijdse filmsterren en regisseurs er maar al te graag als vlotte studenten uitzagen, werd de spijkerbroekdracht zelfs in de chicste etablissementen van Los Angeles geaccepteerd, maar daar stond tegenover dat zijn nieuwe jasje van corduroy gekreukeld en flodderig was geworden door de zware regenval in Colorado. Hij zag eruit als iemand die urenlang door weer en wind heeft gesjouwd, of als een zuiplap die in het holst van de nacht van een feest thuiskomt.

Een jeugdige hostess, beeldschoon als een befaamd model en als tafelserveerster ongetwijfeld wachtend op de rol die haar een Oscar zou opleveren, scheen zijn verschijning echter geen reden tot dédain te vinden. Ze ging hem voor naar een voor twee personen gedekte tafel aan het raam.

De op zee uitkijkende wand bestond geheel uit glas. Kleurige doorschijnende schermen verzachtten de felheid van de ondergaande zon. Het uitzicht op de kustlijn, hier in een halvemaanvormige baai, was spectaculair en de zee… was nu eenmaal de zee. ‘Uw tafelgenote heeft oponthoud, meneer,’ zei de hostess, waarmee ze kennelijk Demi bedoelde. ‘Ze heeft gevraagd of u zonder haar wilt dineren. Daarna zal ze zich bij u voegen.’ Deze gang van zaken beviel Joe niet. Het beviel hem helemaal niet. Hij wilde niets liever dan Rose zo snel mogelijk spreken, horen wat ze te vertellen had, en daarna met haar naar Nina. Maar hij moest het spel meespelen. ‘Goed. Bedankt.’ Tenzij Tom Cruise zich aan plastische chirurgie zou onderwerpen, waren onder de hedendaagse filmsterren geen knappere heren dan Joe’s kelner te vinden. Hij heette Gene en het leek of hij in zijn beide gasvlamblauwe ogen chirurgisch een olijk twinkeltje had laten implanteren.

Joe bestelde een biertje vooraf, liep naar de wc’s en kromp ineen bij het zien van zijn spiegelbeeld. Met zijn baardstoppels leek hij een van de Zware Jongens uit een oude Donald Duck. Hij waste zich, kamde zijn haar en streek zijn jasje glad. Toch vond hij dat hij er nog steeds uitzag of hij in een patattent in een achterbuurt thuishoorde, niet aan een raamtafel in een luxueus restaurant. Hij keerde terug naar zijn tafel, dronk het ijskoud geserveerde bier en keek naar andere gasten. Sommigen van hen herkende hij als beroemdheden.

Een actiefilmheld, drie tafeltjes verder, had een nog zwaardere stoppelbaard dan Joe, en zijn haar zat in de war als dat van een kind dat uit zijn slaap ontwaakt. Hij droeg een rafelige zwarte spijkerbroek en een geplisseerd overhemd dat eigenlijk bij een smoking hoorde.

Eveneens dicht bij Joe zat een acteur die op de nominatie stond voor een Oscar en tevens bekend was als heroïnevriend, in een wel zéér apart ensemble dat hij zo te zien in een staat waarin hij flink beneveld was uit de kast had geplukt: zwarte lage schoenen zonder sokken, een groene geruite golfbroek, een bruin geruit sportjasje en een lichtblauw denimshirt. Hoe schril zijn uitmonstering ook was, zijn bloeddoorlopen oogwit en vuurrood gezwollen oogleden vielen desondanks toch nog het meest op.

Joe ontspande zich en genoot van wat hem werd voorgezet. Als voorafje kreeg hij een kom dikke Mexicaanse bonensoep met gepureerde maïs; beide ingrediënten waren zodanig verdeeld dat ze een geel-zwart yin-yangpatroon vormden. Het hoofdgerecht bestond uit zalm, op mesquite-hout gegrild, geserveerd in een salsa van mango en rode peper. Het smaakte hemels. Tijdens de maaltijd keek hij veel naar de zee en naar de andere eters. Ook de niet-beroemdheden zagen er kleurrijk zo niet oogverblindend uit en schenen weggelopen uit een of andere toneelvoorstelling of televisieopname.

Los Angeles was de schitterendste, vulgairste, elegantste, smerigste, intelligentste, stomste, mooiste, lelijkste, progressiefste, achterlijkste, meest altruïstische, meest egoïstische, slimste, politiek onnozelste, artistiekste, crimineelste, eigengereidste, inhaligste, sufste en wildste stad van de wereld. En alle tegengestelde delen ervan, zo van elkaar verschillend als de wijken Bel Air en Watts, hadden au fond toch opmerkelijke overeenkomsten: allemaal waren ze vervuld van dezelfde bezeten levenshonger, hoop en wanhoop. Bij zijn nagerecht, mangogebak en jalapeno-ijs, verwonderde het hem dat hij weer zoals vroeger graag naar mensen keek. Michelle en hij hadden hele middagen rondgedoold in de meest uiteenlopende buurten zoals Rodeo Drive en City Walk om naar hartenlust mee te doen aan het ‘tweevoetersplezier’, maar in het afgelopen jaar had hij geen belangstelling voor anderen meer kunnen opbrengen, uitsluitend voor zichzelf en zijn verdriet.

De gedachte dat Nina leefde en het vooruitzicht dat hij haar gauw zou terugzien, brachten Joe langzaam weer tot het leven terug. Hen zwaargebouwde zwarte vrouw in een rood-en-goudkleurige muumuu en met een kilo sieraden om had de hostess afgelost. Ze ging twee mannen voor naar een tafel dicht bij Joe. Deze twee nieuwe klanten droegen allebei een zwarte broek, een witzijden overhemd en een zwartleren jasje dat er zo soepel als zijde uitzag. De oudste van de twee, die ongeveer veertig was, had heel grote droeve ogen en een zo sensueel gevormde mond dat hij er goud mee zou kunnen verdienen in een lippenstiftreclame. Hij was knap genoeg om hier kelner te kunnen zijn, ware het niet dat jarenlang zwaar drinken hem een rode en misvormde neus had geschonken. Tevens hield hij zijn mond voortdurend een stukje open, hetgeen hem een enigszins wezenloos voorkomen gaf. Zijn tien jaar jongere, blauwogige tafelgenoot had zo’n roze gezicht dat het wel gekookt leek, terwijl hij geplaagd werd door een nerveuze glimlach die hij niet kon bedwingen, als was hij chronisch onzeker van zichzelf.

De bont uitgedoste acteur en heroïnevriend had een slanke brunette als tafelgenote, maar ze scheen zich onweerstaanbaar aangetrokken te voelen tot de man met de Mick Jagger-lippen, ondanks zijn rooskleurige neus. Ze zat intens en aanhoudend naar hem te staren, waarop hij met een snelle blik reageerde als een forel die een vette vlieg van het wateroppervlak weghapt, al viel moeilijk uit te maken wie hier de forel en wie de vlieg speelde. De acteur-heroïnevriend begon de roerselen van zijn tafelgenote te bespeuren. Ook hij staarde naar de man met de melancholieke ogen, zij het dat het van zijn kant meer woede uit jaloezie dan flirten was. Hij sprong op, waarbij hij zijn stoel bijna omgooide, en liep tussen de tafeltjes door alsof hij van plan was zijn rivaal een dreun te geven of hem onder te kotsen. Maar nee, hij liep langs de twee mannen en verdween in de gang naar de wc’s. Inmiddels at de man met de droeve ogen garnaaltjes met polentasaus. Hij prikte de zeewezentjes stuk voor stuk op en keek er waarderend naar, voordat hij ze met een zinnelijk genot van zijn vork slurpte. Terwijl hij zich daarmee op zijn gemak onledig hield, keek hij naar de brunette met een blik die haar beduidde dat als hij in de gelegenheid mocht komen met haar een slaapkamer te delen, ze er zeker van kon zijn dat ze even grondig gepeld en verorberd zou worden als de garnalen.

De brunette raakte erdoor opgewonden of afgestoten, dat viel moeilijk te bepalen. Bij sommige inwoners van Los Angeles waren beide emoties onverbrekelijk met elkaar verbonden. In ieder geval stond ze op en trok haar stoel mee om bij de beide heren met de zachte leren jacks aan te schuiven.

Joe was benieuwd wat hiervan de gevolgen zouden zijn als de afgewezen acteur van de herenwc’s terugkeerde, zonder twijfel met randjes coke om zijn neusgaten, aangezien heroïne tegenwoordig te sterk was om te snuiven. Maar voordat het zover was kwam Gene, de kelner met zijn twinkelende ogen, aanstappen met de mededeling dat Joe niet voor de maaltijd hoefde te betalen en dat Demi in de keuken op hem wachtte.

Verrast liet Joe een fooi op de tafel achter en liep naar de gang die de kelner hem wees.

De schemering was inmiddels begonnen. Op de volkomen vlakke zee neigde de steeds roder wordende zon naar de einder. Terwijl hij door het restaurant liep, waar alle tafels nu bezet waren, woelde er iets in zijn geheugen over die twee mannen met de leren jacks en de vrouw met het bruine haar. Bij de gang naar de keuken vroeg hij zich af waarom dit tafereel hem zo bekend voorkwam.

Joe bleef staan en keek om. Hij zag dat de verleider met zijn droeve ogen naar een gespieste garnaal op zijn geheven vork staarde, terwijl de brunette iets tegen hem fluisterde en de man met het zenuwachtige roze gezicht toekeek. Zijn verwondering sloeg om in angst.

Het duurde even voordat hij begreep hoe het kwam dat hij een droge mond kreeg en waarom zijn hart van schrik ging bonken. Voor zijn geestesoog zag hij de vork in een stiletto veranderen en de garnaal werd een plakje Goudse kaas.

Twee mannen en een vrouw. Niet in een restaurant maar in een hotelkamer. Niet deze brunette maar Barbara Christman. Als het niet dezelfde kerels waren, leken ze er wel verdomd veel op. Joe had het tweetal nooit gezien. Hij had alleen geluisterd naar Barbara’s levendige beschrijvingen. Ze had het gehad over grote treurige ogen als van een bloedhond, over een rode neus van twintig jaar achtereen zwaar drinken en over een sensuele mond met dikke lippen. En de jongste van de twee: een glad en roze gezicht en die onafgebroken snelle glimlachjes.

Na wat hij in meer dan vierentwintig uur had meegemaakt, kon Joe niet meer in het toeval geloven.

Het leek onmogelijk, maar Teknologik was hier aanwezig.

Hij haastte zich de gang door en kwam via een klapdeur terecht in een flinke bijkeuken waar salades en andere koude schotels werden klaargemaakt. Twee in het wit geklede mannen die met snelle en vaardige hand salades bereidden, keken niet eens naar hem. In de grote keuken erachter stond de zwaargebouwde zwarte vrouw in haar tentjurk op hem te wachten. Haar fleurige dracht en haar talrijke glinsterende sieraden verhulden niet dat ze er gespannen en angstig uitzag. Haar brede, moederlijke gezicht dat aan een klassieke blueszangeres deed denken, was knap, levendig en van nature opgewekt, maar de vrouw was nu allerminst in de stemming om het leven van de zonnige kant te zien.

Ze zei dat ze Mahalia heette. ‘Het spijt me echt dat we niet samen konden eten, Kan-er-mee-door-Joe. Dat zou ik heel fijn hebben gevonden.’ Aan haar sexy rokerige stem hoorde hij dat ze de vrouw was die hij ‘Demi’ had genoemd. ‘Maar er is een wijziging in de plannen gekomen. Kom maar mee, schat.’

Met de majestueuze indrukwekkendheid van een groot schip dat de haven uitvaart, zette Mahalia koers door de onberispelijk schone keuken vol koks en koksmaats, langs fornuizen, ovens, bakplaten en grills, door dampen en walmen van eten en de geur van bakkende uien die de ogen deden tranen. Joe rende achter haar aan. ‘Dus je ként ze?’ vroeg hij. ‘Natuurlijk. Het was vandaag op de televisie. Die lui van het nieuws laten je dingen zien waar je maag van omkeert en dan proberen ze je een pot mayonaise aan te smeren. Die gruwelijke geschiedenis verandert alles.’

Hij legde zijn hand op haar schouder om haar tot staan te brengen. ‘Wat was op de televisie?’

‘Er zijn een paar mensen vermoord nadat ze met hen had gesproken.’

Ondanks de drukte van al die in het wit gestoken koks en hun medewerkers konden ze elkaar onder vier ogen spreken achter een geluidsscherm van kletterende potten en braadpannen, gezoem van mixers, gezwiep van kloppers, gerammel van borden, gegons, geklik, getik, geping, geklop, geschraap, gehak en gesis. ‘Op de televisie noemden ze het anders,’ zei Mahalia. ‘Maar het is en blijft moord.’

‘Dat bedoel ik niet,’ zei hij. ‘Ik heb het over die mannen in het restaurant.’

Ze fronste haar voorhoofd. ‘Mannen?’

‘Twee stuks. Zwarte broek, witzijden overhemd, zwart leren jacks…’

‘Die heb ik zelf naar hun tafel gebracht.’

‘Inderdaad, ja. Toen ik hierheen liep herkende ik ze.’

‘Slecht volk?’

‘Slechter bestaat niet.’

Verbijsterd schudde Mahalia haar hoofd. ‘Maar schat! We wéten dat je niet bent gevolgd.’

‘Mij niet, maar misschien hebben ze jóú gevolgd. Of iemand anders die Rose beschermt.’

‘De duivel in eigen persoon zou Rosie niet gemakkelijk kunnen vinden als hij haar via ons zou moeten opsporen.’

‘Toch zijn ze erachter gekomen wie haar een jaar lang verborgen hebben gehouden en nu komen ze wel heel erg dichtbij.’ Mahalia fronste. Gepantserd door een onschokbaar vertrouwen zei ze: ‘Niemand die Rosie ook maar met één vinger aanraakt.’

‘Is ze hier?’

‘Ze wacht op je.’

Hij voelde zich koud worden. ‘Je begrijpt het niet. Die twee in het restaurant zijn heus niet op eigen houtje gekomen. Er zijn er vast veel meer buiten. Misschien wel een heel legertje.’

‘Misschien, ja, maar ze weten niet met wie ze te maken hebben, schat.’ Ze keek hem ernstig en vastbesloten aan. ‘Wij zijn doopsgezinden.’

Joe was er zo goed als zeker van dat hij de vrouw verkeerd had verstaan. Hij haastte zich achter haar aan toen ze snel doorliep. Achter in de grote keuken kwamen ze bij een openstaande deur naar een andere brandschone bijkeuken waar groenten en fruit werden schoongemaakt voor verdere verwerking door de koks. Op dit uur van de werkdag was het er stil.

Achter de bijkeuken lag een opslagruimte met een betonnen vloer. Het rook er naar verse selderij en pepers, nat hout en vochtig karton. Op planken aan de rechterkant stonden lege groenteen fruitkisten, allerlei dozen en kratten lege bierflesjes opgestapeld tot bijna aan de zoldering.

Recht voor zich uit zag hij een brede stalen deur met een rood bordje UITGANG erboven. Achter de nu gesloten deur konden vrachtwagenchauffeurs hun goederen voor het restaurant afleveren. Links daarvan bevond zich een lift.

‘Rose is beneden,’ zei Mahalia en ze drukte op de knop. De liftdeuren gleden meteen open. ‘Wat is daar beneden?’

‘Vroeger was dit een dienstlift naar een eetzaal en een terras. Daar werden grote party’s op het strand gehouden, maar wij mogen er geen gebruik van maken zoals onze voorgangers. De commissie die toeziet op wat er op het strand gebeurt heeft ons dat verbod keihard opgelegd. Nu dienen ze alleen nog voor opslag. Als je naar beneden gaat, zal ik een paar van onze jongens vragen om wat kisten en dozen tegen de liftdeur op te stapelen. Dan zie je er niets meer van, en als je hier nooit geweest bent, weet je niet eens dat er een lift is.’ Bang om in de val te raken zei Joe: ‘Ja, maar stel dat ze hier komen en tóch een lift vinden.’

‘Ik moet je maar geen Kan-ermee-door-Joe meer noemen. Beter is Ik-maak-me-zorgen-Joe.’

‘Maar ze komen heus wel kijken waar ik gebleven ben. Ze gaan niet tot sluitingstijd zitten wachten en dan braaf naar bed. Dus is er een andere uitweg voor me als ik daar beneden zit?’

‘De trap die de gasten namen om naar beneden te gaan is nooit gesloopt. Ze hebben alleen een paar scharnierende panelen voor de ingang geplaatst zodat je er niets van ziet. Maar als je die trap naar boven neemt, kom je uit achter de balie waar de hostess zit en daar kan iedereen je zien.’

‘Daar heb ik dus niks aan.’

‘Nou, als je ervandoor moet, kun je het beste de deur beneden naar het terras nemen. Vandaar kom je op het strand en dan kun je alle kanten op.’

‘Ze kunnen ook die uitgang onder schot houden.’

‘De deur zit onder aan de steile rotswand. Van bovenaf kunnen ze hem niet zien. Je moet niet zo in de knijp zitten, schat. Wij staan aan de goede kant en dat betekent wel iets.’

‘Niet veel.’

‘Wees nu maar geen Ik-maak-me-zorgen-Joe.’

Hij stapte de lift in, maar hield de deuren met zijn arm tegen. ‘Wat is je functie hier, Mahalia?’

‘Ik ben voor vijftig procent eigenares.’

‘Fantastische keuken.’

‘Dat hoef je mij niet te vertellen,’ zei ze gemoedelijk. ‘Wat betekent Rose voor je?’

‘Ik denk dat ik je maar Nieuwsgierige Joe ga noemen. Rose trouwde tweeëntwintig jaar geleden met mijn broer Louis. Ze kenden elkaar al van de middelbare school. Dat hij hersens genoeg had om naar die school te kunnen verbaasde me niet, maar wel dat hij met zo’n bijzonder iemand als Rosie trouwde. Natuurlijk verknalde hij het en zette hij zich voor paal toen hij vier jaar later van haar afging. Rosie kon geen kinderen krijgen en dat was vreselijk belangrijk voor Louis. Maar hij had te weinig sjoege om in te zien dat Rosie heel wat meer waard is dan een huis vol koters.’

‘Jullie zijn al achttien jaar geen schoonzusters meer, maar je bent wél bereid om je leven voor haar in de waagschaal te stellen?’

‘Ja, waarom niet? Dacht je soms dat Rosie opeens een heks werd toen die dwaze Louis van haar scheidde? Ze is altijd dezelfde schat gebleven. Ik hou van haar als van mijn eigen zuster. En nu wacht ze op je, Nieuwsgierige Joe.’

‘Nog één vraag. Je zei dat die lui niet weten met wie ze te maken hebben. Heb je toen: “Wij zijn doopsgezinden” gezegd?’

‘Dat zei ik, ja. Volgens jou gaat “je mannetje kunnen staan” en “doopsgezind” niet samen, hè? Bedoel je dat?’

‘Tja, eh…’

‘Mijn vader en moeder hebben zich tegen de Ku-Klux-Klan in Mississippi teweergesteld toen de Klan nog heel wat bedreigender en gevaarlijker was dan tegenwoordig. Mijn grootouders idem dito. Ze hebben zich nooit laten intimideren. Toen ik nog een kind was hebben we orkanen uit de Golf van Mexico doorstaan, en overstromingen van de Mississippi-delta, en epidemieën van hersenvliesontsteking, en hebben we zó’n armoede meegemaakt dat we niet wisten of we de volgende dag nog wel te eten zouden hebben. Maar we hielden vol en bleven solidair met elkaar dankzij ons geloof. Misschien staat de gemiddelde marinier zijn mannetje wat méér dan de gewone doopsgezinde zwarte burger in het zuiden, maar veel scheelt ’t echt niet.’

‘Rose mag zich gelukkig prijzen met zo’n vriendin als jij.’

‘Eerder andersom,’ zei Mahalia. ‘Ze is meer dan ooit een grote steun voor me. Ga nu maar, Joe. En blijf met haar beneden tot we gaan sluiten en iets hebben bedacht om jullie ongemerkt weg te krijgen. Ik kom naar jullie toe als het zover is.’

‘Hou wel rekening met moeilijkheden voordat de zaak sluit,’ waarschuwde hij.
‘Ga nu.’

Joe liet de deuren dichtglijden.
De lift daalde.

14

En daar zat dr. Rose Marie Tucker dan eindelijk, op een klapstoeltje, helemaal alleen achter in de lange voormalige eetzaal. Ze hield haar onderarmen met gevouwen handen op de rand van een bekraste werktafel en keek hem vriendelijk maar ook ernstig aan. Zwijgend wachtte de overlevende tot hij naar haar toe kwam; de tengere hoedster van geheimen die hij zo vurig met haar had willen delen, maar die hem nu opeens afschrikten. Van de meeste verzonken spotjes aan het plafond waren de lampen stuk, en de paar die het deden stonden de verkeerde kant op gericht, zodat de vloer waar hij langzaam overheen liep een schaduw- en lichtpatroon vertoonde als de zandbodem van een tropische baai. Zijn schaduw viel nu eens voor hem uit en kwam dan weer achter hem aan, hij vloeide als een geest samen met een poel van duisternis en dook drie stappen later weer in het licht op. Hij voelde zich een veroordeelde die uit een kerker van een zwaar bewaakte gevangenis de lange weg naar het schavot moet afleggen, en alsnog gelooft in genade en wedergeboorte. Terwijl hij deze wonderbaarlijke vrouw naderde, zij die Charles Delmann en zijn vrouw Georgine uit hun diepste droefheid tot vreugde had gebracht, terwijl hij steeds dichter bij de waarheid over Nina kwam, voelde hij zich heen en weer geslingerd tussen hoop en angst. Links zag hij langs de muren dozen met restaurantbenodigdheden, zoals rollen papieren handdoeken, tafelkaarsen en schoonmaakmiddelen die in het groot werden ingekocht. In de rechtermuur, uitkomend op het strand en de zee, zaten twee deuren en een rij grote vensters, maar hij kon het strand niet zien omdat er metalen rolluiken voor zaten. Wat eens een eetzaal was geweest, had nu meer weg van een bunker. Hij nam een stoel en ging tegenover haar zitten. Evenals de vorige dag op de begraafplaats straalde Rose zo’n uitzonderlijk charismatische kracht uit dat ze, hoe tenger ook, een bron van voortdurende verbazing voor hem was. Fysiek leek ze zijn meerdere en toch had ze de verfijnde polsen van een meisje van twaalf. Haar ogen hielden hem vast en hypnotiseerden hem; er lag iets dwingends in besloten waarmee ze hem een ontzag inboezemde wat een man die twee keer zo groot was als hij niet zou lukken. Toch waren haar gezicht zo delicaat, haar hals zo slank en haar schouders zo tenger dat ze kwetsbaar leek als een kind. Joe stak haar over de tafel heen zijn hand toe. Ze greep zijn hand.

Angst en hoop streden in hem om te worden gehoord, en terwijl die slag woedde kon hij haar niet naar Nina vragen. Nog ernstiger dan ze al op de begraafplaats was geweest, zei Rose: ‘Het gaat allemaal heel beroerd. Ze doden iedereen met wie ik heb gesproken. Ze laten zich door niets weerhouden.’ Bijna opgelucht dat hij niet als eerste iets hoefde te zeggen, dat hij de beangstigende vraag over zijn jongste dochter niet hoefde te stellen, zei hij: ‘Ik was in Hancock Park bij de Delmanns… en bij Lisa.’

Ze schrok en sperde haar ogen wijd open. ‘Bedoel je… dat je erbij was?’

‘Ja.’

Haar kleine hand kneep in de zijne. ‘Was je er getuige van?’ Hij knikte. ‘Ze hebben de hand aan zichzelf geslagen. Het was verschrikkelijk. Dat geweld, die waanzin.’

‘Het was geen waanzin en geen zelfmoord. Het was moord. Maar hoe heb je het overleefd?’

‘Ik ben weggerend.’

‘Terwijl ze vermoord werden?’

‘Dr. Delmann en zijn vrouw waren al dood. Lisa brandde nog.’

‘Dus ze leefde nog toen je wegrende?’

‘Ja. Ze stond rechtop in de vlammen, maar ze gaf geen kik. Ze… verbrandde heel rustig.’

‘Dan ben je net op tijd ontkomen. Het is een wonder dat je gespaard bent gebleven.’

‘Hoe, Rose? Hóé werden ze vermoord?’

Ze sloeg haar ogen neer en staarde naar haar gevouwen handen zonder te antwoorden op zijn vraag. Meer tegen zichzelf dan tegen hem zei ze: ‘Ik had gedacht dat het de beste manier was om met mijn werk te beginnen, door het goede nieuws aan de mensen te brengen die een geliefd familielid bij de ramp hadden verloren. Maar door mij… al die moorden…’

‘Was je echt aan boord van Vlucht 353?’ vroeg hij.

Ze keek hem weer aan. ‘Economy. Rij zestien, stoel B, één plaats vanaf het raam.’

De waarheid in haar woorden was even onmiskenbaar als de regen en de zonneschijn in een groene grashalm.

‘En je bent dus werkelijk zonder één schrammetje uit het puin weggewandeld?’

‘Zonder één schrammetje.’ Op zachte toon bevestigde ze het wonder van haar redding. ‘En je was niet alleen.’

‘Van wie weet je dat?’

‘Niet van de Delmanns. Noch van iemand anders met wie je hebt gesproken. Ze hebben allemaal het volste vertrouwen in je behouden en zich vastgeklampt aan de mij niet bekende geheimen die je hun hebt toevertrouwd. Hoe ik erachter ben gekomen gaat terug naar die avond. Kun je je Jeff en Mercy Ealing herinneren?’ Rose glimlachte vluchtig. ‘The Loose Change Ranch.’

‘Ik ben er vanmorgen geweest.’

‘Aardige mensen.’

‘Ze leiden een heerlijk rustig leven.’

‘Je bent een goede verslaggever, Joe.’

‘Als het onderwerp me persoonlijk raakt.’

Haar donkere ogen waren als glanzende meren in de nacht. Joe wist niet of de geheimen erin hem zouden verdrinken of redden. ‘Ik heb zo’n medelijden met al die mensen die aan boord waren,’ zei Rose, ‘en dat ze lang voor hun tijd zijn gegaan. En diep medelijden met hun nabestaanden… en met jou.’

‘Je hebt niet beseft dat je de mensen met wie je hebt gesproken in gevaar bracht, hè?’

‘O nee, absoluut niet.’

‘Dan hoef je er toch geen schuldgevoelens over te hebben?’

‘Maar die voel ik wél.’

‘Vertel het me, Rose. Alsjeblieft. Ik heb een lange, lange weg afgelegd om het te horen. Vertel me wat je de anderen hebt verteld.’

‘Maar ze vermoorden iedereen die ik in vertrouwen neem. Niet alleen de Delmanns, ook anderen.’

‘Het gevaar kan me niet schelen.’

‘Maar mij wel. Omdat ik nu wéét aan welk gevaar ik je blootstel en daar moet ik rekening mee houden.’

‘Geen enkel gevaar. Ik ben toch al dood,’ zei hij. ‘Tenzij je me iets te zeggen hebt wat me weer tot leven brengt.’

‘Je bent een goed mens. In de jaren die je nog resten zou je zoveel goeds voor deze ellendige wereld kunnen doen.’

‘Niet in mijn toestand.’

Haar ogen, die meren, waren vol tastbaar verdriet. Opeens werd hij er zo bang voor dat hij zijn blik van de hare wilde afwenden, maar dat bleek onmogelijk.

Hun gesprek had hem de tijd gegeven om de vraag te stellen die hem aanvankelijk had afgeschrikt, maar het moest nu gebeuren voordat de moed hem opnieuw in de schoenen zonk. ‘Rose… Waar is mijn dochtertje Nina?’

Rose Tucker aarzelde. Eindelijk stak ze haar vrije hand in een binnenzak van haar marineblauwe blazer en haalde er een polaroidfoto uit.

Het was een foto van de vlakke grafsteen met de bronzen plaquette waarin de namen van zijn vrouw en dochtertjes stonden, een van de foto’s die ze de vorige dag had genomen. Met een bemoedigend kneepje liet ze zijn hand los en drukte er de foto in.

Hij staarde ernaar en zei: ‘Maar daar is ze niet. Niet in de grond. Wel Michelle en Chrissie, maar Nina niet.’ Bijna fluisterend zei ze: ‘Open je hart, Joe. Open je hart en je geest. Wat zie je dan?’

Eindelijk bracht ze hem de transformerende gave die ze op Nora Vadance, de Delmanns en anderen had overgedragen.

Hij staarde naar de foto.

‘Wat zie je, Joe?’

‘Een grafsteen.’

‘Open je geest.’

Met een gevoel van grote verwachting, waarvan zijn hart snel ging bonken maar dat hij niet onder woorden kon brengen, tuurde Joe naar de afbeelding in zijn hand. ‘Graniet, brons… het gras eromheen.’

‘Open je hart,’ fluisterde ze. ‘De drie namen… de data…’

‘Blijf kijken.’

‘… zonneschijn… schaduwen…’

‘Open je hart.’

Hoewel aan de ernst van Rose niet kon worden getwijfeld, begon haar eentonige herhaling ‘Open je geest, open je hart’ hem een beetje dwaas voor te komen, alsof ze een moderne goeroe was in plaats van wetenschapper.

‘Open je geest,’ drong ze vriendelijk aan. Het graniet. Het brons. Het gras eromheen. Ze zei: ‘Niet gewoon kijken. Zié!’

Zijn opwinding ebde weg en er kwam somberheid voor in de plaats. ‘Geeft die foto je geen wonderlijk gevóél? Niet wat je ogen waarnemen, maar… aan je vingertoppen? Krijg je niet een wonderlijk gevoel in je tastzin?’ vroeg ze.

Joe wilde al nee zeggen, dat het niet meer voorstelde dan wat het was, een doodgewone polaroidfoto, glanzend en koel. Maar toen voelde hij inderdaad iets bijzonders.

Eerst werd hij zich bewust van de complexe structuur van zijn eigen huid, zoals hij nooit eerder had bespeurd of er ooit bij had stilgestaan. Hij voelde ieder booglijntje, ieder lusje en groefje toen hij zijn vingertoppen op de foto drukte; alle ribbeltjes leken hun eigen hypergevoelige rangschikking aan zenuwuiteindjes te hebben. Van de polaroidfoto kreeg hij via zijn vingertoppen ook impressies die hij niet goed kon verwerken of begrijpen. De gladheid van de foto verbaasde hem, maar wat hem nog meer verwonderde waren de duizenden microscopisch kleine puntjes van het filmoppervlak die voor het blote oog niet te onderscheiden waren en het kunnen vóélen van de kleurstoffen, fixeermiddelen en andere chemicaliën waaruit het beeld van de grafsteen bestond. Toen kreeg de polaroidfoto zuiver op de tast, niet door visuele waarneming, een diepte die niet meer tweedimensioneel was, maar als een venster uitziend op het graf, als kon hij zijn arm erdoor steken en de steen aanraken. Hij voelde de warme zomerzon op zijn vingers, voelde het graniet en het brons en de prikkende grassprietjes.

Het werd nog vreemder… nu vóélde hij een kleur, alsof er draden door zijn hersenen liepen die zijn zintuigen door elkaar gooiden, en hij zei: ‘Blauw.’ Onmiddellijk voelde hij een oogverblindende lichtstroom, en als van ver hoorde hij zichzelf zeggen: ‘Helder.’ De gevoelens van blauw en licht werden snel feitelijk visuele waarnemingen: de grote eetzaal maakte langzaam plaats voor een helderblauw waas.

Zijn adem stokte. Hij liet de foto vallen alsof de afbeelding plotseling tot leven was gekomen.

Het heldere blauw kromp abrupt ineen tot een punt in het midden van zijn gezichtsveld, zoals bij het uitzetten van een televisietoestel. De punt kromp en kromp tot het laatste scherpe stipje licht even als een verre ster in de ruimte hing, waarna het geluidloos verdween. Rose Tucker boog zich over de tafel naar hem toe. Joe staarde naar haar dwingende ogen en zag nu iets anders dan wat hij eerder had gezien. O zeker, het verdriet en het medelijden waren er nog. Deernis en intelligentie sterker dan ooit. Maar nu zag hij – of meende hij te zien – dat iets in haar als bezeten op iets wilde afstevenen met de bedoeling dat hij haar zou volgen. Alsof ze zijn gedachten kon lezen zei ze: ‘Joe, waar je voor terugdeinst heeft niets met mij te maken. Nee, waar je echt bang voor bent is dat je je geest moet openstellen voor iets dat je nooit hebt willen geloven.’

‘Je stem,’ zei hij. ‘Dat gefluister, die steeds herhaalde zinnetjes “open je hart” en “open je geest”… Je lijkt een hypnotiseur.’

‘Dat geloof je toch zelf niet, hè,’ zei ze heel kalm.

‘Iets op die polaroidfoto.’ Hij hoorde zijn stem van vertwijfeling beven.

‘Wat bedoel je daarmee?’ vroeg ze. ‘Een chemische substantie.’

‘Nee.’

‘Een hallucinogeen middel. Dat door de huid wordt opgenomen.’

‘Nee.’

‘Iets dat door mijn huid werd opgenomen,’ herhaalde hij met nadruk, ‘heeft me in een gewijzigde staat van bewustzijn gebracht.’ Hij veegde zijn handen af aan zijn corduroy jasje. ‘Niets op die foto kan zó snel door je huid heen in je bloedbaan komen. Niets kan in luttele seconden je hersenen beïnvloeden.’

‘Ik weet niet of dat zo is.’

‘Maar ik wel.’

‘Ik ben geen farmacoloog.’

‘Raadpleeg er dan een,’ zei ze zonder haatdragendheid. ‘Verduiveld.’ Hij was al even onberedeneerd kwaad op haar als hij op Barbara Christman was geweest.

Hoe meer hij zich opwond, hoe gelatener ze werd. ‘Wat je hebt ondergaan heet synesthesie.’

‘Hoe?’

Rose Tucker klonk helemaal als een wetenschappelijke docente toen ze zei: ‘Synesthesie. Een zintuiglijke waarneming die zich in de ene modaliteit vormt wanneer een stimulans in een andere modaliteit wordt opgewekt.’

‘Hocus-pocus.’

‘Helemaal niet. Om een voorbeeld te geven. Er worden een paar maten gespeeld van een bekend lied, maar in plaats van de muziek te horen zie je misschien een bepaalde kleur, of ruik je een daarmee verbonden geur. Het is zeker niet wijdverspreid, maar het is wel wat de meeste mensen het eerst ondergaan als ze deze foto’s voelen… en onder mystici is het heel gewoon.’

‘Mystici!’ Hij spoog bijna op de grond. ‘Ik ben geen mysticus, dr. Tucker. Ik ben misdaadverslaggever. Of beter gezegd, dat was ik. Voor mij tellen alleen feiten.’

‘Synesthesie is niet domweg een gevolg van religieuze waanideeën, als je dat denkt, Joe. Het is een wetenschappelijk bewezen ervaringsverschijnsel dat ook onder niet-religieuzen voorkomt. Sommige uitstekend onderlegde mensen denken dat het een hoger niveau van bewustzijn is.’

Haar ogen die zulke koele meren waren geweest, leken nu vonken te schieten. Hij wendde zijn blik onmiddellijk van de hare af, uit angst dat haar vuur zich door hem zou verspreiden. Hij was er niet zeker van of hij boosaardigheid in haar bespeurde of dat hij het alleen maar wilde zien, en hij raakte in grote verwarring. ‘Als het een hallucinerend middel was dat van de foto door je huid zou zijn gedrongen,’ zei ze, weer op die zachte toon die hem volkomen van streek bracht, ‘dan zou het effect nog hebben doorgewerkt toen je de foto liet vallen.’ Hij zweeg, ten prooi aan zijn innerlijke verwarring. ‘Maar toen je de foto losliet was het weg. Want het gaat er hier om dat niets zo troostend is als louter illusie, Joe.’

‘Waar is Nina?’ vroeg hij.

Rose wees naar de polaroidfoto die op de tafel lag waar hij hem had laten vallen. ‘Daar. Kijk!’

‘Nee.’

‘Je moet niet bang zijn.’

Hij kookte bijna van woede. Het was de woede die hem al eerder angst had aangejaagd. Hij was er nu ook bang voor, maar kon het niet onderdrukken.

‘Waar is Nina, verdomme!’

‘Open je hart,’ zei ze zacht.

‘Wat een flauwekul…’

‘Open je geest.’

‘En tot hoe ver dan wel? Tot mijn hoofd helemaal leeg is? Wil je me zover hebben?’

Ze liet hem tot zichzelf komen. Toen zei ze: ‘Ik dwing je nergens toe, Joe. Je vroeg me alleen waar Nina is. Je wilt meer over je gezin weten. Ik heb je de foto gegeven zodat je het zelf kunt zien. Met eigen ogen kunt zien.’

Haar wil was sterker dan de zijne en nadat hij genoeg gekalmeerd was, nam hij de foto weer in zijn hand.

‘Denk aan dat gevoel,’ zei ze ter aanmoediging. ‘Laat het weer over je komen.’

Maar dat gebeurde dit keer niet, hoewel hij de foto om en om draaide. Hij liet zijn vingertoppen in kringetjes over het gladde beeldoppervlak glijden zonder dat hij het graniet, het brons of het gras voelde. Hij wilde weer het blauw en de helderheid oproepen, maar ze verschenen niet.

Joe gooide de foto met weerzin terug op de tafel. ‘Ik weet niet wat ik hiermee aan moet.’

Met een geduld dat hem razend maakte glimlachte ze meelevend en stak hem haar hand toe.

Hij weigerde haar hand aan te nemen.

Hoewel hij zich ergerde aan wat hij zag als new age-ideeën van Rose, had hij toch ook het sterke gevoel dat hij Michelle, Chrissie en Nina in de steek had gelaten, omdat het hem niet voor de tweede keer was gelukt de denkbeeldige blauwe helderheid op te roepen.

Maar als die ervaring maar een hallucinatie was geweest, opgewekt door hypnose of onder invloed van chemische middelen, dan kon hij er toch geen betekenis aan hechten? De onherroepelijk verlorenen kwamen niet bij hem terug als hij zich nogmaals aan die droomtoestand bij vol bewustzijn zou overgeven. Tal van verwarrende gedachten joegen door hem heen. ‘Het geeft niet. De bezielde foto werkt meestal wel, maar niet altijd,’ zei Rose. ‘Bezíélde, zeg je?’

‘Het doet er niet toe, Joe. Het geeft niet. Zo nu en dan is er iemand… iemand zoals jij… en dan overtuigt alleen het galvanische contact.’

‘Ik weet niet waar je het over hebt.’

‘De aanraking.’

‘Welke aanraking?’

Rose gaf geen antwoord, maar nam de polaroidfoto en staarde ernaar alsof ze iets heel duidelijk zag dat Joe helemaal niet kon waarnemen. Als ze er emotioneel door geraakt werd, hield ze dat goed voor hem verborgen, want ze scheen zo kalm als een bosvijver in een stille schemering.

Haar kalmte maakte Joe alleen maar razender. ‘Waar is Nina, verdomme? Waar is mijn kleine meid?’

Kalm stopte ze de foto in haar binnenzak. ‘Joe,’ zei ze, ‘stel eens dat ik deel uitmaakte van een groep wetenschappers die zich bezighouden met een reeks medische experimenten, en stel eens dat we op iets zijn gestuit dat zou kunnen bewijzen dat er een soort leven na de dood bestaat.’

‘Ik ben misschien minder gemakkelijk te overtuigen dan jij.’ Haar mildheid vormde een irritant tegenwicht voor zijn stekeligheid. ‘Het is niet zo’n aanslag op het gezonde verstand als je veronderstelt. In de tientallen achter ons liggende jaren zijn er ontdekkingen gedaan op het gebied van de moleculaire biologie en bepaalde takken van de natuurkunde die steeds duidelijker schijnen te wijzen op een gecreëerd universum.’

‘Je ontwijkt mijn vraag. Waar hou je Nina verborgen? Waarom heb je me in de waan gelaten dat ze dood is?’

Haar gezicht bleef bijna beangstigend kalm en haar stem klonk nog zo zacht alsof ze in een Zenachtige toestand van innerlijke vrede verkeerde. ‘Als de wetenschap ons een middel zou kunnen geven om de waarheid van een leven na de dood in te zien, wil je daar dan echt het bewijs van? De meeste mensen zouden dadelijk “ja” zeggen, zonder erbij na te denken dat zo’n kennis een drastische verandering teweeg zou brengen in wat ze altijd belangrijk hebben gevonden, namelijk wat ze van plan zijn met hun leven te gaan doen. En dan… stel dat het een openbaring zou zijn met een ontmoedigende waarheid. Zou je die waarheid dan willen weten? Ook als die even angstaanjagend als verheffend was, even benauwend als vreugdevol, even ondoorgrondelijk vreemd als verlichtend?’

‘Dit is volkomen abracadabra voor me, dr. Tucker. Een hoop onzin. Zoals genezen met kristallen en geesten oproepen en verhalen over kleine groene mannetjes die mensen in vliegende schotels ontvoeren.’

‘Niet gewoon kijken. Zié het.’

Door het rode waas van zijn verdedigende woede heen bespeurde Joe dat haar kalmte een vorm van manipulatie was. Hij sprong op, zijn handen tot vuisten gebald naast zijn zijden. ‘Welke mededeling voor de pers bracht je met dat vliegtuig mee naar Los Angeles, en waarom hebben Teknologik en consorten driehonderddertig mensen vermoord om dat te verhinderen?’

‘Dat probeer ik je duidelijk te maken.’

‘Zég het dan!’

Ze sloot haar ogen en vouwde haar kleine bruine handen, alsof ze wilde wachten tot de storm in hem voorbij was, maar haar kalmte maakte hem alleen maar kwader.

‘Horton Nellor. Ooit jouw hoogste baas, ooit de mijne. Hoe past hij in dit geheel?’ vroeg hij nijdig. Ze zweeg.

‘Waarom hebben de Delmanns, Lisa en Nora Vadance en gezagvoerder Blane zelfmoord gepleegd? En hoe kunnen die zelfmoorden móórd zijn, zoals je zegt? Wie zijn die mannen boven in het restaurant? Wat heeft dit verdomme allemaal te betekenen?’ Hij beefde. ‘Waar is Nina?’

Rose opende haar ogen en keek hem opeens onthutst aan. Haar onbewogenheid scheen eindelijk te zijn verstoord. ‘Welke mannen boven?’

‘Twee schurken die voor Teknologik werken, of voor een of andere geheime politie, of voor weet ik veel wie.’ Rose keek omhoog. ‘Weet je het zeker?’

‘Ik herkende ze toen ze daar zaten te eten.’

Rose stond snel op en bleef naar het verlaagde plafond staren of ze in een onderzeeboot zaten die onbestuurbaar in de diepte wegzakte, waarbij ze als bezeten de enorme verpletterende druk van het water berekende en wachtte op de eerste tekenen dat de wand het begaf.

‘Als er twee binnen zitten, kun je erop rekenen dat er anderen buiten zijn,’ zei Joe. ‘Godallemachtig,’ fluisterde ze.

‘Mahalia wilde iets bedenken om ons na sluitingstijd naar buiten te smokkelen.’

‘Mahalia begrijpt het niet. We moeten hier meteen weg.’

‘Boven in de gang van de opslagruimte heeft ze dozen en kisten tegen de liftdeuren gestapeld…’

‘Om die mannen met hun vervloekte wapens maak ik me niet zoveel zorgen,’ zei Rose. Ze liep om de tafel heen. ‘Als ze hierheen komen kan ik dat wel aan. Het kan me niet schelen om op die manier te moeten sterven, Joe. Maar ze hóéven ons niet eens achterna te komen. Als ze weten dat we hier ergens in het gebouw zijn, kunnen ze ons verplaatsen.’

‘Wat?’

‘Ons verplaatsen,’ zei ze angstig. Ze liep naar een van de deuren die uitkwamen op het terras en het strand.

Verbijsterd volgde hij haar en vroeg: ‘Wat bedoel je dat ze ons kunnen “verplaatsen”?’

Op de deur zaten twee beveiligingshaken. Rose maakte de bovenste los.

Hij legde zijn hand op de onderste haak om te verhinderen dat ze die eveneens losmaakte. ‘Waar is Nina?’

‘Later. Dat beloof ik je.’

‘Ik wil het nú weten!’

Boven hen klonk hard gestommel.

Rose hield haar adem geschrokken in. Ze draaide zich om en vestigde haar dwingende blik weer omhoog, alsof ze bang was dat het plafond zou instorten.

Door de liftschacht heen hoorde Joe gedempte ruziënde stemmen: die van Mahalia en van minstens twee of drie mannen. Hij begreep dat de harde geluiden afkomstig waren van lege pakkisten en dozen die ruw van de liftdeuren werden weggeschoven. Als de mannen met de leren jacks de lift zagen, begrepen ze dat er onder het restaurant nog een verdieping was en dat ze een vluchtweg naar het strand hadden opengelaten. Waarschijnlijk stonden andere belagers nu al boven op de vijftien meter hoge steile rots naar beneden te zien of ze hun prooien de weg konden afsnijden. Maar ondanks dat gevaar ging Joe voor Rose staan en vroeg, woedend en verbeten om koste wat kost een regelrecht antwoord van haar te krijgen: ‘Waar is Nina?’

‘Dood,’ zei ze. Het scheen haar de grootste moeite te kosten het woord over haar lippen te krijgen. ‘Om de sodemieter niet!’

‘Joe, alsjeblieft…’

Hij was razend omdat ze tegen hem loog, evenals al die andere mensen die in het afgelopen jaar tegen hem hadden gelogen. ‘Om de sodemieter niet! Sta verdomme niet tegen me te liegen. Ik heb met Mercy Ealing gesproken. Nina heeft de ramp overleefd en je houd haar gezond en wel verborgen!’

‘Als ze weten dat we in het gebouw zijn,’ herhaalde Rose met van angst bevende stem, ‘dan kunnen ze ons verplaatsen. Zoals ze met de Delmanns hebben gedaan. Met Lisa. Met gezagvoerder Blane!’

‘Waar is Nina?’

Boven in de liftschacht begon de motor te grommen en de lift steeg zoemend omhoog naar het restaurant. ‘Waar is Nina!’

De brandende spots in het plafond dimden, waarschijnlijk omdat de liftmotor stroom aan het circuit onttrok. Bij het verflauwen van het licht slaakte Rose een kreet van doodsangst. Ze wierp zich tegen Joe aan en probeerde hem opzij te duwen om met haar graaiende vingers bij de onderste vergrendeling te komen waar hij zijn hand overheen hield. Haar scherpe nagels drongen in de huid. Sissend van pijn liet hij de haak los. Ze rukte de deur open. De zachte windvlaag die naar binnen woei rook naar de zee. In een oogwenk was Rose in de avondschemering verdwenen.

Joe rende haar achterna op het zeven meter brede en vijfentwintig meter lange houten terras onder aan het restaurant. Onder zijn stappen dreunde het hout als paukenslagen.

De scharlaken zon was al achter de westerkim doodgebloed. Hemel en horizon leken een ontmoeting tussen raaf en kraai, zo glad en sensueel als een verendek, zo uitnodigend als de dood.

Rose was al boven aan de dubbele trap.

Joe zag dat de treden aan weerszijden vijf tot zes meter naar het strand leidden.

Omdat Rose zo donker was en bovendien donkere kleren droeg, verdween ze bijna in de zwarte geometrie van de treden onder hem. Maar eenmaal op het bleke zand kon hij haar weer onderscheiden. Het strand was op dit punt een meter of dertig breed en de fosforiserende branding klopte een zacht wit schuim dat als een spookzee om hem heen spoelde. Het was hier geen strand om te baden en te surfen, er waren nergens vuren te bekennen en zelfs geen strandlantaarns.

Door de weerschijn van de verlichte stad, opdringerig en zinloos, gloeide de oosterhemel geel tegen een zwarte achtergrond. Uit de restaurantramen hoog boven hem viel bleekgeel licht in een ruitpatroon op een stuk van het strand.

Joe probeerde Rose niet tegen te houden of haar tempo te vertragen. Zodra hij bij haar kwam hield hij zijn pas een beetje in om op gelijke hoogte met haar te blijven.

Rose was zijn enige schakel met Nina. Haar wonderlijke neiging tot mystiek had hem in de war gebracht, evenals haar abrupte omslag van volmaakte kalmte naar bijgelovige angst. Maar hij was vooral woedend dat ze over Nina gelogen had, terwijl ze hem op de begraafplaats in de waan had gelaten dat ze hem uiteindelijk de volledige waarheid zou onthullen. Niettemin waren zijn lot en het hare onverbrekelijk met elkaar verbonden, want alleen Rose kon hem naar zijn jongste dochter leiden.

Terwijl ze door het zachte zand renden en de hoek van het restaurant passeerden, kwam uit de richting van de hoge rots iemand snel op hen af. Het was niet meer dan een schaduw in het donker, snel en groot, als een vaag zichtbaar monster door een spookachtige gang in een nachtmerrie.

‘Kijk uit!’ riep Joe. Maar Rose had de aanvaller gezien en ze deed al een poging om het gevaar te ontwijken. De aansnellende donkere gestalte wilde Rose de pas afsnijden en Joe probeerde haar te beschermen, maar een tweede man die uit de richting van de branding opdook, verhinderde dat. Het was een enorme vent, bijna twee meter. Ze vielen allebei zo hard neer dat Joe naar adem snakte. Op straatstenen zou hij helemaal geen adem meer hebben gehad, maar het zand, een flink eind van de vloedlijn, was mul en diep.

Joe schopte en sloeg. Hij stootte genadeloos hard met zijn knieën en ellebogen en rolde onder zijn aanvaller weg. Hij sprong op en hoorde een man tegen Rose roepen: ‘Verroer je niet, ellendig wijf!’ Daarna knalde een schot, scherp en droog. Joe wilde het schot, dat als een zweepslag over het strand langs de dreunende branding knalde, niet gehoord hebben. Hij kón niet aan Rose denken met een kogel in haar hoofd en al helemaal niet aan het schrikbeeld dat hij de kans om zijn Nina weer te zien voor altijd had verloren, maar er was geen ontkomen aan. De angst voor zijn verlies brandde in zijn hersenen. Vloekend sprong zijn aanvaller op. Joe draaide zich bliksemsnel naar hem om. Hij liet de blinde razernij over zich komen waardoor hij twintig jaar geleden uit de boksclub was gegooid, ziedend van de drift die hem ertoe had gebracht vernielingen in de kerk aan te richten. Hij voelde zich als een meedogenloos roofdier, snel als een kat en bloeddorstig, en hij reageerde of hij deze man persoonlijk verantwoordelijk stelde voor het ongeval dat zijn vader tot invalide reumapatiënt had gemaakt, of deze schurk de gewrichten van Frank Carpenter door zwarte magie had laten zwellen en misvormen, of deze ellendeling de énige misdadiger was geweest die een trechter in het oor van gezagvoerder Blane had gestoken om een scheut waanzin in zijn hoofd te gieten. Joe gaf hem een trap in zijn kruis, en zodra de man grommend dubbelsloeg, nam Joe het hoofd van de schoft in de klem en stootte zijn knie in een explosie van geweld in het gezicht van zijn tegenstander. Hij hoorde het kraken van het neusbeen en voelde de beet van brekende tanden in zijn knieschijf. Rochelend en bloed spuwend viel de man ruggelings in het zand, snakkend naar lucht en jankend als een kind. Maar dat was voor Joe nog lang niet genoeg, want nu kwam hij pas goed op dreef, woester dan een roofdier, een wervelstorm van woede, verdriet en frustratie. Hij trapte blindelings in de hoop de ribben van de ander te kraken, maar omdat hij Nikes droeg en geen schoenen met harde neuzen, sprongen de tranen van pijn hem in de ogen. Daarom probeerde hij op de strot van de man te beuken om diens luchtpijp te breken, maar hij raakte alleen de borst. Hij probeerde het nog een keer, vastberaden om de man te doden zonder te beseffen dat hij daar al mee bezig was, maar toen kreeg hij een klap tegen zijn achterhoofd van een derde aanvaller. Joe sloeg met zijn gezicht in het zand en werd geplet door het volle gewicht van zijn volgende tegenstander, minstens honderdtachtig pond die hem tegen de grond gedrukt hielden. Met zijn hoofd opzij, zand spuwend, probeerde hij de man van zich af te werpen, maar hij had geen adem meer over door het zware gewicht van zijn tegenstander. Met zijn laatste restje lucht verdween ook zijn kracht en hij lag hulpeloos in het zand.

Terwijl hij wanhopig naar lucht snakte, voelde hij dat zijn aanvaller iets kouds en stomps tegen zijn wang drukte en hij wist al wat het was voordat hij de bedreiging hoorde.

‘Als je graag wilt dat ik je kop er afschiet, doe ik het,’ zei de aanvaller. Zijn galmende stem had een moordlustige ondertoon. ‘Ik doe het, klootzak.’

Joe geloofde hem en gaf al zijn tegenstand op. Hij worstelde alleen nog om lucht te krijgen.

De man boven op hem nam er geen genoegen mee dat Joe geen kik gaf. ‘Doe je bek open, eikel. Moet ik je kop er afschieten?’

‘Nee…’

‘Wil je dat ik het doe?’

‘Nee.’

‘Zul je je netjes gedragen?’

‘Ja.’

‘Mijn geduld is op.’

‘Oké.’

‘Stomme klootzak,’ zei de aanvaller verbitterd. Joe zweeg, spoog zand uit en haalde heel diep adem. Hij voelde zijn krachten terugkeren, maar probeerde de korte aanval van razernij die hem had bezeten kwijt te raken.

Waar is Rose?

De man boven op Joe hijgde eveneens zwaar en ademde daarbij een knoflookwalm uit. Dat gaf Joe de gelegenheid om te kalmeren en zijn krachten terug te krijgen. Hij snoof een aftershave met citroengeur op en de lucht van sigarettenrook.

Wat is er met Rose gebeurd?

‘We gaan nu opstaan,’ zei de man. ‘Ik eerst. Als ik dat doe, hou ik dit stuk ijzer tegen je kop. Jij blijft mooi plat liggen, daar in het zand waar je nu ligt, tot ik achteruitstap en zeg dat je overeind kunt komen.’ Om zijn instructie te onderstrepen drukte de man het pistool steviger tegen Joe’s gezicht en bewoog de loop heen en weer, zodat de binnenkant van zijn wang pijnlijk tegen zijn tanden drukte. ‘Begrepen, Carpenter?’

‘Ja.’

‘Ik kan je neerschieten en wegwandelen.’

‘Ik hou me rustig.’

‘Niemand kan me wat maken.’

‘Ik niet, in ieder geval.’

‘Ik bedoel dat ik een politiepenning heb.’

‘Vast wel.’

‘Moet je hem zien? Ik prik ’m verdomme aan je lip.’

Joe deed er verder maar het zwijgen toe.

Ze hadden niet ‘Halt! Politie!’ geroepen. Dat wilde niet zeggen dat het boeven waren die zich als agenten voordeden, maar alleen dat ze het niet luid en duidelijk wilden verkondigen. Ze hoopten hun klusje snel en zonder bloedvergieten te kunnen klaren en de aftocht te blazen voordat ze hun aanwezigheid aan de plaatselijke autoriteiten zouden moeten uitleggen, want dat gaf maar allerlei administratieve rompslomp – agenten uit de ene staat mochten niet zonder toestemming in een andere staat opereren – en kon leiden tot lastige vragen. Als ze geen directe medewerkers van Teknologik waren, hadden ze ongetwijfeld de nodige federale macht en protectie achter zich, maar ze hadden ook niet ‘FBI!’ of ‘DEA!’ of ‘ATF!’ of zoiets geroepen toen ze uit het donker waren opgedoken. Vermoedelijk waren het medewerkers van een of ander geheim bureau, betaald van de miljarden dollars die de overheid als het beruchte ‘Black Budget’ van de begroting afschreef.

Eindelijk ging de man van Joe af, eerst op een knie. Hij stond op en deed een paar stappen achteruit. ‘Kom overeind.’ Joe krabbelde op uit het zand. Tot zijn opluchting begonnen zijn ogen inmiddels aan het donker te wennen. Toen hij een paar minuten geleden uit de voormalige eetzaal naar buiten was gerend, had het op het strand veel donkerder geleken dan nu. Hoe beter hij om zich heen kon zien, des te gemakkelijker kon hij bepaalde voordelen waarnemen en er gebruik van maken. Ondanks dat de schutter zijn zwierige panamahoed kwijt was en ondanks het donker herkende Joe hem: de verhalenverteller. Met zijn witte broek, witte overhemd en lange witte haar leek hij het weinige licht naar zich toe te trekken, en door zijn zachte glans leek hij wel een verschijning op een spiritistische seance. Joe keek om naar restaurant Santa-Fe-by-the-Sea op de hoge rots. Hij zag de silhouetten van dinergasten aan hun tafeltjes, maar waarschijnlijk hadden de mensen binnen de gebeurtenissen op het donkere strand niet kunnen zien.

De in zijn kruis getrapte, op zijn gezicht gebeukte agent lag nog uitgeteld met gespreide armen en benen in het zand. Hij rochelde niet meer, maar maakte pijnlijke slik- en stikgeluiden. Hij spoog nog bloed. Hij probeerde zijn tranenvloed te smoren met het hijgend slaken van scheldwoorden in plaats van te snikken. ‘Rose!’ riep Joe.

De in het wit geklede schutter zei: ‘Hou je bek.’

‘Rose!’

‘Kop houden en omdraaien.’

Een volgende man die heel stil door het zand was komen aansluipen dook achter de verhalenverteller op. In plaats van zich kenbaar te maken als nóg een strontvlieg van Teknologik, zei hij tegen de witte verhalenverteller: ‘Ik hou een Desert Eagle .44 Magnum op twee centimeter van je hersenpan.’ De verhalenverteller was al even stomverbaasd als Joe, en Joe raakte volkomen verbijsterd door deze onverwachte gunstige wending. De man met de Desert Eagle zei: ‘Weet je wat een vuurkracht dit wapen heeft? Weet je wat er met je hoofd kan gebeuren?’ Nog zacht glanzend in het donker, maar nu zo machteloos als een geest, zei de overrompelde verhalenverteller: ‘Shit!’

‘Van je schedel blijft slechts wat puin over en je kop scheurt van je nek, dat doet een Desert Eagle,’ verklaarde de nieuwe verschijning. ‘Je kunt er alle deuren mee openkrijgen. Gooi je pistooltje maar netjes voor Joe in het zand neer.’ De verhalenverteller aarzelde. ‘Nu!’

Met een arrogante minachting gaf de verhalenverteller zich over. Hij wierp zijn pistool van zich af of het hem niets kon schelen en het wapen plofte aan de voeten van Joe in het zand. De reddende held met de .44 zei: ‘Raap maar op, Joe.’ Terwijl Joe zich bukte, zag hij dat de redder zijn Desert Eagle als slagwapen gebruikte. Langzaam viel de verhalenverteller op handen en knieën, maar hij ging pas helemaal plat toen hij een tweede lel kreeg. Hij ploegde het zand met zijn gezicht en plantte zijn neus erin als een pootaardappel. De man met de .44 was zwart en ging geheel in het zwart gekleed. Hij bukte zich om het witharige hoofd netjes opzij te draaien, om te voorkomen dat de bewusteloze boef in het zand zou stikken.

De agent met de gebroken neus en de kapotte tanden hield op met vloeken en schelden. Nu er geen soortgenoten van hem in de buurt waren die hem konden horen, barstte hij weer in erbarmelijk gesnik uit.

De zwarte man zei: ‘Kom mee, Joe.’

Diep onder de indruk van Mahalia en haar wonderlijke verzameling amateurs, vroeg Joe: ‘Waar is Rose?’

‘Die kant op. Ze is bij ons.’

Terwijl het gesnik van de uitgeschakelde agent wonderlijk over het donkere strand weerklonk, haastte Joe zich achter zijn beschermer aan in de richting die Rose en hij waren gerend toen ze werden aangevallen.

Hij struikelde bijna over nóg iemand die bewusteloos in het zand lag. Kennelijk was het de man die als eerste naar hen was toegerend en die het schot had afgevuurd.

Rose stond in de zwarte schaduw van de steile rots in het zand. Joe kon haar in het donker nauwelijks zien, maar hij meende dat ze haar armen om haar schouders had geslagen en op deze zoele zomeravond huiverde of ze het heel koud had. Tot zijn verbazing voelde hij een grote opluchting toen hij haar zag, niet alleen omdat ze zijn enige schakel met Nina betekende, maar ook omdat hij oprecht blij was haar in levenden lijve en veilig en wel terug te zien. Al had ze hem nog zo gefrustreerd en woedend gemaakt en behoorlijk in de war gebracht, ze bleef een heel bijzonder iemand, want hij herinnerde zich haar vriendelijkheid, tederheid en medeleven toen hij haar de vorige dag op de begraafplaats had ontmoet. Zelfs in het donker en zo klein van stuk als ze was, behield ze haar indrukwekkende houding en het fluïdum van geheimzinnigheid, maar ook van gewichtigheid en grote wijsheid. Het was waarschijnlijk dezelfde geestkracht waarmee mensen van een totaal verschillend karakter, zoals grote bevelhebbers en heiligen, op de volledige toewijding van hun volgelingen kunnen rekenen. Hier op het donkere strand leek het bijna vanzelfsprekend dat Rose Tucker uit zee aan land was gekomen, dat ze even gemakkelijk water als lucht kon inademen, om wonderbaarlijke geheimen uit een andere wereld te onthullen.

Naast haar stond een lange man, gehuld in donkere kleren. In het halfduister was hij niet veel meer dan een geestverschijning, met uitzondering van zijn grote bos blond krulhaar dat glansde als krullende slierten fosforiserend zeewier. ‘Rose? Is alles goed met je?’ vroeg Joe.

‘Alleen een beetje… slaag gehad,’ zei ze, met een van pijn verwrongen stem.

‘Ik hoorde een schot,’ zei Joe bezorgd. Hij wilde haar omhelzen, maar hij wist niet of hij dat wel kon doen. Toen overwon hij zijn aarzeling en sloeg zijn armen om haar heen. Ze kreunde van pijn. Joe wilde haar loslaten, maar ondanks haar kneuzingen omhelsde ze hem ook om te laten blijken dat ze dankbaar was voor zijn bewijs van medeleven. ‘Alles goed, Joe. Ik red me wel.’

Er klonk geschreeuw in de verte, van de top van de steile rots naast het restaurant. De neergeslagen man op het strand riep met zwakke stem om hulp.

‘We moeten hier weg,’ zei de blonde man. ‘Ze komen eraan.’

‘Wie zijn die lui?’ vroeg Rose.

‘Horen ze niet bij Mahalia?’ vroeg Joe verbaasd.

‘Nee,’ zei Rose. ‘Ik heb ze nooit eerder gezien.’

‘Ik heet Mark,’ zei de man met het blonde krulhaar. ‘En dat is Joshua.’

Joshua, de zwarte man, zei iets dat Joe niet goed verstond. Het klonk als: ‘Hij en ik zijn bij finna face’

‘O ja? Niet te geloven,’ zei Rose.

‘Wie? Wat?’ vroeg Joe. ‘Waar zijn jullie bij?’

‘Maak je geen zorgen, Joe,’ zei Rose. ‘Ik hoor ervan op, maar het zou me eigenlijk niet moeten verbazen.’

‘Wij vinden dat we aan dezelfde kant staan, dr. Tucker. In ieder geval hebben we dezelfde vijanden,’ zei Joshua. In de verte, eerst zo zacht als gefluister, toen aanzwellend tot de naderende hoefslag van een galopperend paard, klonk het woemp-woemp-woemp van helikopter-rotors.

15

Als op de vlucht slaande dieven, hoewel ze niets anders hadden gestolen dan hun vrijheid, renden ze langs de rotsen die stegen en daalden en weer stegen. De golvende lijn kon een grafische voorstelling zijn van Joe’s adrenalinepeil.

Onder het rennen – Mark ging voorop en Rose volgde vlak achter hem – hoorde Joe dat Joshua op dringende toon tegen iemand praatte. Hij keek om en zag Joshua met een zaktelefoon in zijn hand. Joe hoorde het woord ‘auto’ en hij begreep dat hun ontsnapping aan hun vijanden terwijl ze nog op de vlucht waren al werd geleid en gecoördineerd.

Toen het erop ging lijken dat ze zouden ontkomen, kwam de zoevende dreiging van de helikopter links van hen helder in beeld. Als de straal uit het fonkelende juwelenoog van een stenen god, vertoornd door de ontwijding van zijn tempel, kliefde een zoeklicht het donker en tastte het strand af. Het felle licht bewoog heen en weer tussen de zanderige rotsen en de schuimende branding en kwam genadeloos naar hen toe.

Omdat het zand onder aan de rotswand heel mul was, lieten ze geen herkenbare voetafdrukken achter. Hun belagers konden die sporen vanuit de lucht niet volgen. Het zand werd nooit aangeharkt en omdat het een veel gebruikt openbaar strand was, stonden er ontelbare vage afdrukken in. Langs de branding, waar het natte zand hard en glad was, zouden ze sporen zo duidelijk als fakkels hebben achtergelaten.

Ze renden langs trappen die naar grote huizen op de hoge rotsen leidden. Sommige trappen waren van metselsteen en met stalen bouten aan de rotswand geklonken, andere houten trappen rustten op lange palen en verticale betonnen balken. Joe keek om en zag de helikopter boven een trap hangen. Het zoeklicht gleed langs de treden en over de leuningen.

Joe nam aan dat een team achtervolgers al vanuit het restaurant een heel eind voor hen uit was gereden om het strand systematisch te voet terug naar het restaurant uit te kammen. Als Mark hen zolang op het strand hield, zouden ze uiteindelijk in de val raken tussen de helikopter en de achtervolgers.

Kennelijk was Mark ook op die gedachte gekomen, want hij rende abrupt naar een eigenaardige trap van redwood die door een hoog vierkant omhulsel leidde. Dit bouwsel had iets weg van een lanceerstellage voor raketten uit de tijd dat Cape Kennedy nog Cape Canaveral heette; het leek of de raket net was gelanceerd en in het bouwsel een vreemde leegte had achtergelaten. Terwijl ze deze trap beklommen werd de afstand tussen hen en de helikopter kleiner. Het zoeklicht kwam naderbij. Na een steile klim bereikten ze een platform waar ze gevaarlijk duidelijk zichtbaar waren. De helikopter hing hoogstens dertig meter boven het strand – en daarmee nog geen twaalf meter boven hun hoofd als ze de top van de rots hadden bereikt – en misschien maar honderdvijftig meter links van hen. Het dichtstbijzijnde huis had geen trap naar het strand, zodat het platform vanuit de helikopter nog beter te zien moest zijn. Als de inzittenden naar rechts keken, naar de top van de rots en niet naar het door het zoeklicht beschenen strand, zouden ze de vluchtelingen zien.

De trap was helemaal bovenaan afgesloten door een twee meter hoog hek van gietijzer. Scherpe, gebogen metalen punten bovenop moesten ongewenste bezoekers weren die probeerden vanaf het strand binnen te komen. Het hek was al lang geleden aangebracht, in de tijd dat de strandcommissie over dergelijke privébeveiligingen nog geen zeggenschap had.

De helikopter was nu minder dan honderd meter van hen af en hing niet meer stil in de lucht. Het toestel naderde langzaam. De gierende motor en het lawaai van de rotors klonken zo hard dat Joe zich alleen schreeuwend voor de anderen verstaanbaar zou kunnen maken.

In de paar minuten die ze nog hadden was het onmogelijk om snel over het hek te klimmen. Joshua deed een stap achteruit. Hij richtte zijn Desert Eagle die alle deuren open kon krijgen op het slot. Hij schoot en schopte het hek open.

De mannen in de helikopter konden het schot niet gehoord hebben. Ook was het aannemelijk dat de knal in het huis werd beschouwd als iets dat bij de herrie van het toestel hoorde. En inderdaad bleef alles donker in het huis en er heerste een stilte alsof er niemand aanwezig was.

Achter het hek lag een uitgestrekte tuin van parkachtige allure met lage buksboomheggen, strakke rozenperken, bassins met fonteinen die op dat moment droogstonden, wandelpaden van antiek Frans terracotta met tulpvormige lantaarns erlangs, en terrassen van stijgend niveau met marmeren balustraden die naar een grote Zuid-Europese villa voerden. Er stonden fenikspalmen en ficussen. Zware Californische eiken werden van onderaf belicht door tuinspots; magistrale, wit-en-zwarte, grillige takkenexpansies.

Door de kunstige wijze van tuinverlichting werd geen enkele hoek door vals licht bedorven. De romantische lusthof wierp in elkaar overlopende strengen schaduw en ingewikkelde kanten patronen zacht licht en zwaar duister. Daarin kon het vluchtende viertal door de inzittenden van de helikopter niet worden opgemerkt, zelfs nu het toestel vrijwel op gelijke hoogte hing met de hoge rots die het landgoed tot ondergrond diende.

Terwijl hij Rose en Mark over het stenen pad naar het onderste terras volgde, hoopte Joe dat de detectors van het beveiligingssysteem zich tot het interieur van het grote huis beperkten en zich niet uitstrekten tot in het omringende park. Als hun renpartij door de tuin sterke lampen activeerde die hoog in de bomen of op de omringende muren gemonteerd zaten, zou de plotselinge felle gloed de aandacht vanuit de lucht trekken.

Hij wist hoe moeilijk het zelfs voor een enkele vluchteling te voet was om aan het scherpe oog van een opspoorhelikopter van de politie met een bekwame en vastberaden piloot te ontkomen, vooral in een betrekkelijk open gebied zoals hier. Hier waren lang niet zoveel schuilplaatsen als in de doolhof van een grote stad. Zodra een van hen werd gezien, konden ze alle vier gemakkelijk in het nauw worden gedreven.

In de vooravond was uit zee een zachte bries met de gratie van meeuwenvleugels gekomen; nu was de wind aflandig geworden en aanzienlijk in kracht toegenomen. Het was de ‘Santa Ana’, een bergwind uit het oosten, ontstaan op de grens van de Mojave, in droge en heftige vlagen die de zenuwen danig konden irriteren. Vanuit de eiken steeg een luid gefluister op, en de grote bladeren van de fenikspalmen sisten, ratelden en kraakten alsof de bomen elkaar waarschuwden dat er zwaar weer op komst was. De vrees van Joe voor een beveiligingssysteem buiten scheen ongegrond toen ze haastig verder klommen naar het bovenste terras. De parkachtige tuin bleef subtiel verlicht, diep gehuld in beschermende schaduwen.

Aan de rand van de hoge rots was de speurende helikopter op parallelle hoogte met hen gekomen en verplaatste zich langzaam verder. De aandacht van de piloot bleef op het strand gevestigd. Mark ging de anderen voor langs een enorm zwembad. Het oliezwarte water glom van kwikzilverige arabesken, alsof scholen wonderlijke vissen met lichtende vinnen vlak onder de oppervlakte zwommen.

Ze liepen nog langs het zwembad toen Rose struikelde. Ze viel bijna, maar wist haar evenwicht te bewaren. Ze bleef wankelend staan. ‘Gaat het?’ vroeg Joe bezorgd.

‘Ja ja, het gaat prima,’ zei ze, hoewel haar stem zwak klonk en ze nog steeds onvast ter been leek.

‘Hoe hard hebben ze je op het strand geraakt?’ drong Joe aan, toen Mark en Joshua naderbij kwamen.

‘Alleen op mijn achterste gevallen. En een beetje gekneusd.’

‘Rose…’

‘Ik voel me oké, Joe. Het komt door al dat geren, al die verdomde trappen op vanaf het strand. Ik geloof dat ik niet meer zo goed in vorm ben.’

Joshua praatte weer zacht in zijn zaktelefoon.

‘Kom,’ zei Rose. ‘We moeten verder. Kom mee.’

Achter de rots, boven het strand, was de helikopter het terrein al bijna voorbij.

Mark ging weer voorop en Rose volgde hem met vernieuwde energie. Ze renden naar de overdekte loggia langs de achterste muur van het huis, waar geen gevaar meer bestond dat ze door de inzittenden van de helikopter konden worden gesignaleerd. Vandaar liepen ze door naar de hoek van het huis.

Terwijl ze achter elkaar langs het huis een kronkelend stenen pad door een bosje Melaleuca’s met harige stammen volgden, werden ze abrupt beschenen door de felle straal van een grote zaklantaarn. Een bewaker versperde hun de weg en riep: ‘Hé! Wat moet dat, verdomme! Blijf…’

Al bij het aanknippen van het licht was Mark zonder aarzelen naar voren gerend. Hij ramde de bewaker midden in zijn uitroep en beide mannen vielen grommend van de pijn op de grond. De zaklantaarn vloog tegen de stam van een Melaleuca, viel op het looppad, rolde over de stenen en deed schaduwen rondwervelen als honden die hun eigen staart achternahollen. Mark keerde de hevig geschrokken bewaker om, nam hem in de hamergreep, schopte hem tegen zijn achterste van het pad af door bloemenborders heen en ramde hem zo hard tegen de zijmuur van het huis dat de ramen links en rechts ervan rammelden. Joshua had de brandende zaklantaarn opgeraapt en op de actie bewakertje-tegen-de-muur-werpen gericht. Joe zag dat ze waren aangehouden door een zwaarlijvige, geüniformeerde bewaker van midden vijftig. Mark duwde de man op zijn knieën en dwong hem met een hand op zijn hoofd zijn gezicht naar beneden te houden, zodat hij het viertal later niet kon beschrijven.

‘Hij heeft geen wapen,’ zei Mark tegen Joshua.

‘Schoften,’ zei de bewaker verbitterd.

‘Enkelholster?’ vroeg Joshua.

‘Ook dat niet.’

De bewaker zei: ‘De bewoners zijn een stel stomme pacifisten of zoiets. Ze willen geen vuurwapens, zelfs niet voor mij. Dus daar ben ik nu mooi klaar mee.’

‘We doen je geen kwaad,’ zei Mark. Hij trok de man weg van de muur en dwong hem met zijn rug tegen de stam van een Melaleuca op de grond te gaan zitten.

‘Jullie maken me niet bang,’ zei de bewaker, maar aan zijn stem was het tegendeel te bespeuren. ‘Honden?’ vroeg Mark.

‘Overal,’ zei de bewaker. ‘Dobermannpinchers.’

‘Hij liegt,’ zei Mark overtuigd.

Ook Joe hoorde aan de stem van de man dat hij blufte. Joshua gaf de lantaarn aan Joe en zei: ‘Hou ’m op de grond gericht.’ Uit zijn achterzak haalde hij een paar handboeien. Mark trok de armen van de bewaker om de stam heen en boeide hem. De stam was maar dertig centimeter in doorsnee, dus de bewaker hoefde zich niet met zijn geboeide polsen in bochten te wringen.

‘De politie is onderweg,’ zei de bewaker grimmig voldaan. ‘Ze rijden zeker op dobermannpinchers,’ zei Mark. ‘Hufter,’ zei de bewaker.

Uit zijn kontzak haalde Mark een stuk stijf opgerold verbandgaas. ‘Hierop bijten,’ zei hij tegen de bewaker.

‘Hierop bijten,’ bauwde de man hem honend na, in een laatste wanhoopspoging om zich flink te houden. Maar hij deed wat hem werd bevolen.

Joshua draaide isolatieband drie slagen om het hoofd en over de mond van de man, zodat het stuk gaas muurvast zat. Mark haakte een elektronische afstandsbediening van de riem van de bewaker. ‘Maak je hiermee het hek van de oprit open?’ Door de prop in zijn mond snauwde de bewaker een verwensing die er als onsamenhangend gemompel uitkwam. ‘Waarschijnlijk het hek.’

Joshua zei tegen de bewaker: ‘Hou je maar rustig. Schaaf je polsen niet, man. Wij komen de boel hier niet beroven. Ligt niet in onze bedoeling. We steken alleen de weg af.’

‘Over een halfuur bellen we de politie om te vragen of ze je even willen losmaken,’ zei Mark. ‘En neem een waakhond,’ adviseerde Joshua. Mark nam de zaklantaarn en ging de anderen voor naar de voorzijde van het huis.

Wie of wat Mark en Joshua ook waren, Joe was blij dat ze aan zijn kant stonden.

Het terrein om het huis besloeg op z’n minst een hectare. De villa stond zestig meter van de omringende muur langs de straat af. Midden in de brede, aan het eind cirkelvormige oprit stond een marmeren fontein, bestaande uit vier brede schelpvormige bassins die door drie opspringende dolfijnen werden ondersteund; naar boven toe namen de bassins en de dolfijnen in grootte af. De bassins stonden vol water, maar de pomp werkte niet en het water klaterde niet in stralen of watervallen.

Mark ging hen voor naar de fontein. ‘Laten we hier wachten.’ De dolfijnen en bassins verrezen uit een vijver met een halve meter hoge muur eromheen, voorzien van een brede bovenrand van kalksteen. Rose, Joe en Mark gingen op de rand zitten. Joshua nam de afstandsbediening van de bewaker en liep, pratend in zijn zaktelefoon, naar het entreehek.

Als honden die katten achternazitten, joegen vlagen van de warme Santa Ana bladeren en krullen van de papierachtige Melaleuca-bast over het asfalt van de oprit. ‘Hoe wist je van mijn bestaan?’ vroeg Rose aan Mark. ‘Tja, wanneer een onderneming wordt opgezet met een steunfonds van een miljard dollar, zoals de onze,’ zei Mark, ‘dan duurt het niet lang voor alles als een trein loopt. Bovendien doen we in computers en data-technologie.’

‘En welke onderneming is dat?’ vroeg Joe.
Het antwoord was al net zo mysterieus als Joshua op het strand had gegeven. ‘In finna face.’

‘Wat betekent dat?’

‘Later, Joe,’ beloofde Rose. ‘Ga door, Mark.’

‘Nou, we konden ons dus van begin af aan de middelen veroorloven om, op wereldschaal, al het veelbelovend wetenschappelijk onderzoek bij te houden dat zou kunnen leiden tot het grote inzicht waar we op zitten te wachten.’

‘Misschien,’ zei Rose, ‘maar jullie zijn nu twee jaar bezig, terwijl het grootste deel van mijn onderzoek in de afgelopen zéven jaar gevoerd is onder de strengst mogelijke beveiliging.’

‘Dr. Tucker, u was op uw gebied een geweldige belofte tot u ongeveer zevenendertig was. Toen leek uw werk opeens tot vrijwel volkomen stilstand te komen, afgezien van hier en daar een kleine publicatie. U was een fontein van creativiteit en hups, ineens ging de kraan dicht.’

‘En wat maakt u daaruit op?’

‘Het is het vaste patroon van een wetenschapper die geannexeerd wordt door het militaire establishment, of door een andere overheidsinstantie met voldoende macht om een totale informatiestop op te leggen. Dus wanneer we iets dergelijks bespeuren, proberen we erachter te komen waar zo iemand precies mee bezig is. Uiteindelijk vonden we u bij Teknologik, maar niet bij een van hun algemeen bekende en toegankelijke bedrijfstakken. Nee, een diep ondergronds, biologisch beveiligd complex bij Manassas in Virginia. Iets dat “Project 99” heet.’

Terwijl hij aandachtig luisterde, zag Joe aan het eind van de lange oprit het elektronisch bediende, fraai versierde toegangshek openglijden.

‘Wat weten jullie inmiddels van onze activiteiten voor Project 99?’ vroeg Rose.

‘Niet genoeg,’ zei Mark.

‘Hoe zijn jullie er überhaupt iets over te weten gekomen?’

‘Toen ik zei dat we op wereldschaal actief onderzoekswerk bijhouden, bedoelde ik daarmee niet dat we ons beperken tot de publicaties en algemene databanken die iedere wetenschappelijke bibliotheek ter beschikking heeft.’

Zonder hatelijke bedoeling zei Rose: ‘Dat is een nette manier om te zeggen dat jullie door beveiligingssystemen van computers heen komen, programma’s kraken, codes breken.’

‘Wat dan ook. We doen het niet uit winstbejag. We maken geen financieel misbruik van de informatie die we vergaren. Het is gewoon onze opdracht, het speurwerk waarvoor onze onderneming werd opgericht.’

Joe verbaasde zich over zijn eigen geduld. Hoewel hij door goed te luisteren wel iets wijzer was geworden, werd het mysterie erachter voor hem alleen maar ondoorzichtiger. Niettemin was hij bereid te wachten tot hij afdoende antwoord op zijn grote vragen kreeg. De bizarre ervaring die hij in de voormalige eetzaal met de polaroidfoto had opgedaan, had hem ernstig van slag gebracht. Nu hij even tijd had om erover na te denken wat er gebeurd was, leek die synesthesie maar een voorspel tot een openbaring die nog verpletterender en vernederender was dan hij zich tot dusver had kunnen voorstellen. Hij voelde zich verplicht om de waarheid te leren kennen, maar zijn instinct waarschuwde hem dat hij de onthullingen in kleine golven over zich heen moest laten komen en niet in één alles verwoestende vloed.

Joshua was het open hek uit gelopen en stond bij de Pacific Coast Highway.

Boven de heuvels in het oosten kwam de gezwollen maan geel-oranje op en de warme Santa Ana scheen er vandaan te komen. Mark zei: ‘U was een van de duizenden onderzoekers van wie we de werkzaamheden volgden, al hadden we wel bijzondere belangstelling voor u omdat Project 99 zo extreem geheim wordt gehouden. Toen bent u een jaar geleden met iets van het project uit Manassas weggegaan en in de kortste tijd was u de meest door de politie gezochte persoon in het hele land. Ook nadat u zogenaamd was omgekomen bij die vliegtuigramp in Colorado. Ook tóén werd er nog naar u gezocht, door heel wat lieden die er bovendien alles voor overhadden om met buitengewone ijver een dode vrouw op te sporen. En dat vonden wij nogal merkwaardig.’ Rose zei niets om hem aan te moedigen verder te gaan. Het leek of ze heel moe was.

Joe greep haar hand. Ze beefde, maar ze kneep in zijn hand als om hem te verzekeren dat ze oké was.

‘Toen begonnen we rapporten te onderscheppen van een bepaalde geheime politie… en in die rapporten stond dat u actief was in Los Angeles en omgeving, dat u nabestaanden bezocht die familieleden bij de ramp met Vlucht 353 hadden verloren. En zo begonnen we onze eigen spionagedienst. Daar zijn we heel goed in. Sommige medewerkers komen uit het leger. Je zou kunnen zeggen dat wij de bespieders bespiedden die mensen zoals Joe hier in de gaten hielden. En nu geloof ik… dat we daar goed aan hebben gedaan.’

‘Ja. Ik dank jullie,’ zei Rose. ‘Maar jullie weten niet waar je je in begeeft. Er valt niet alleen eer aan te behalen… maar er schuilt ook een uitzonderlijk groot gevaar in.’

‘Dr. Tucker,’ benadrukte Mark, ‘we zijn op dit moment met meer dan negenduizend en we hebben ons leven gewijd aan ons werk. We kennen geen vrees. En nu hebben we de indruk dat u misschien het raakvlak hebt gevonden, en dat het iets heel anders is dan wat we hadden verwacht. Als u die doorbraak werkelijk heeft bereikt… als de mensheid op dat keerpunt in de geschiedenis is gekomen dat alles radicaal en voorgoed gaat veranderen… dan zijn we uw natuurlijke bondgenoten.’

‘Dat geloof ik ook,’ beaamde ze.

Mark liet niet na om dit bondgenootschap vriendelijk maar krachtig te benadrukken. ‘Dr. Tucker, we hebben ons beiden ingezet tegen die krachten van onwetendheid, angst en eigenbelang die de wereld in duisternis gehuld willen houden.’

‘Vergeet niet dat ik daar werknemer was.’

‘Maar u bent geheel van mening veranderd.’ Een auto op de Pacific Coast Highway minderde vaart en stopte om Joshua te laten instappen. Een tweede auto volgde en beide wagens reden door het geopende hek.

Rose, Mark en Joe gingen staan toen de twee auto’s, een Ford en een Mercedes, om de fontein heen reden en voor hen stopten. Joshua stapte uit. De Ford werd bestuurd door een jonge bruinharige vrouw die eveneens uitstapte. Achter het stuur van de Mercedes zat een Aziatische man van ongeveer dertig. Ze gingen voor Rose Tucker staan en er viel even een algemeen stilzwijgen.

De gestaag aanwakkerende wind fluisterde niet langer in het gebladerte en door de als krekels tjirpende takken van het struikgewas, floot niet meer zacht langs de dakranden van het grote huis, maar had een overheersende stem gekregen; een spookachtig en bloedstollend gesteun als het gedempte maar angstaanjagende gehuil in het donker van coyotes die een prooi door een ver ravijn najagen.

In de tuinverlichting wierp het huiverende groen nerveuze schaduwen en de geleidelijk lichter wordende maan staarde naar haar spiegelbeeld in het glanzende metaal van de auto’s. Het viel Joe op dat de mensen om Rose heen haar niet alleen nieuwsgierig maar ook met verwondering, ja zelfs met bewondering, aankeken. Het leek of ze in de aanwezigheid van een heel uitzonderlijk iemand stonden, een heilige. ‘Het verbaast me dat jullie moefti zijn,’ zei Rose. Ze glimlachten, en Joshua zei: ‘Twee jaar geleden, toen we aan onze missie begonnen, legden we er geen nadruk op. We wilden de belangstelling van de media vermijden, omdat we toen vonden dat we toch niet goed begrepen zouden worden. Maar wat we niet verwachtten was dat we vijanden hadden. En zulke moorddadige.’

‘En met zoveel macht,’ zei Mark.

‘We dachten dat iedereen de antwoorden wilde weten die we zochten, als we ze ooit vonden. Nu weten we beter.’

‘Onwetendheid is een zegen waar sommige mensen moorden voor willen plegen,’ zei de bruinharige jonge vrouw. Joshua vervolgde: ‘Daarom hebben we de mantels een jaar geleden bij wijze van afleiding aangetrokken. De mensen zien ons als een sekte, of dat denken ze. We worden gemakkelijker geaccepteerd als ze ons als fanatici zien, keurig in een doosje met een etiketje erop. Daar worden de mensen minder nerveus van.’ Mantels.

‘Jullie dragen een blauwe mantel en scheren je hoofd kaal,’ zei Joe verbaasd.

Joshua zei: ‘Sommigen van ons doen dat inderdaad al een jaar en aldus gekleed doen ze of ze het complete ledenaantal zijn. Dat bedoelde ik toen ik zei dat de uitmonstering een afleiding vormt; de mantel, het geschoren hoofd, de ringen in de oren, de groepen die zich in het openbaar vertonen. De rest van ons is ondergronds gegaan. Daar kunnen we ons werk doen zonder te worden bespied, zonder te worden lastig gevallen, zonder gemakkelijk te worden geïnfiltreerd.’

‘Ga met ons mee,’ zei de jonge vrouw tegen Rose. ‘We weten dat u waarschijnlijk de juiste weg heeft gevonden en we willen u helpen om die ongehinderd aan de wereld te tonen.’ Rose liep naar haar toe en legde haar hand op de wang van de vrouw, zoals ze bij Joe op de begraafplaats had gedaan. ‘Ik kom misschien gauw bij jullie, maar vanavond nog niet. Ik heb meer tijd nodig om na te denken en me voor te bereiden. En ik moet me nu haasten om naar een jong meisje toe te gaan, een kind, dat de kern vormt van wat er gaande is.’

Nina, dacht Joe. Hij huiverde als de schaduwen van de door de wind bewogen bomen.

Rose legde haar hand ook op de wang van de Aziatische man. ‘Ik kan jullie alleen zeggen dat we op de drempel staan van wat jullie voorzien hebben. We gaan die deur binnen, misschien niet morgen of overmorgen of de volgende week, maar in de jaren die voor ons liggen.’

Ze liep naar Joshua. ‘Samen zullen we de wereld voorgoed zien veranderen, als we het licht der kennis in de grote duistere eenzaamheid van het menselijk bestaan brengen. In onze tijd.’ Eindelijk kwam ze bij Mark. ‘Ik veronderstel dat jullie met twee auto’s zijn gekomen omdat jullie er een voor Joe en mij hebben bestemd.’

‘Ja. Maar we hadden gehoopt dat…’

Ze legde haar hand op zijn arm. ‘Gauw, maar nog niet vanavond. Dringende zaken eisen me op, Mark. Alles wat we hopen te bereiken is nog in een heel precair evenwicht, tot ik bij het kleine meisje ben waar ik het over had.’

‘Waar ze ook is, we kunnen u erheen brengen.’

‘Nee. Joe en ik moeten dit samen doen. En gauw ook.’

‘Neem de Ford maar.’

‘Bedankt.’

Mark haalde een gevouwen briefje van een dollar uit zijn zak en gaf het aan Rose. ‘Het serienummer hiervan bestaat uit acht cijfers. Sla het vierde cijfer over, dan vormen de overige zeven een telefoonnummer van het 310-district.’ Rose stak het briefje in haar broekzak.

‘Als u zover bent om u bij ons te voegen,’ zei Mark, ‘of als u in problemen raakt waar u niet uit komt, bel dan dat nummer en vraag naar mij. Waar u ook bent, wij komen.’

Ze gaf hem een kus op zijn wang. ‘We moeten gaan.’ Aan Joe vroeg ze: ‘Wil jij rijden?’

‘Ja.’

‘Joshua,’ zei ze, ‘mag ik je zaktelefoon meenemen?’ Hij gaf haar het apparaat.

Woedende windvlagen belaagden hen toen ze in de Ford stapten. De sleutels zaten in het contact.

Toen Rose haar portier dichtsloeg, kreunde ze. ‘Au!’ Ze boog zich naar voren en snakte naar adem.

‘Maar je bént gewond!’

‘Heb ik je gezegd. Een beetje slaag gehad.’

‘Waar doet het pijn?’

‘We moeten de stad door,’ zei Rose. ‘Maar ik wil niet langs het restaurant van Mahalia.’

‘Misschien heb je wel een paar ribben gebroken.’ Ze reageerde er niet op en strekte haar rug. Haar ademhaling ging al wat beter toen ze zei: ‘Die boeven nemen niet het risico een wegblokkade op te werpen en het verkeer te controleren zonder toestemming van de plaatselijke politie, en daar hebben ze de tijd niet voor. Maar je kunt er wel donder op zeggen dat ze iedere passerende auto goed in de gaten houden.’

‘Als je een rib hebt gebroken kun je een doorboorde long krijgen.’

‘Joe, we hebben verdomme geen tijd meer! We moeten ons haasten als we onze kleine meid in leven willen houden.’ Hij staarde haar aan. ‘Nina?’

Ze sloeg haar ogen niet neer en herhaalde: ‘Nina.’ Toen kwam er iets angstigs over haar en ze wendde zich van hem af. ‘We kunnen de grote weg langs de kust naar het noorden nemen,’ zei hij, ‘en dan rechts af naar Kanan-Dume Road. Dat is een landweg naar Augora Hills en daar leidt de 101 naar de 210.’

‘Laten we gaan.’

Het viertal dat de Mercedes nam keek hen met door maanlicht gepoederde gezichten en wapperende haren na, tegen de achtergrond van springende stenen dolfijnen en in de wind wuivende bomen. Joe vond de aanblik van dit tafereel geestverkwikkend, maar toch ging er ook iets onheilspellends van uit. Van geen van beide gevoelens zou hij de reden kunnen aangeven, al moest hij erkennen dat de avond de lading had van een geheimzinnig krachtveld dat buiten zijn begripsvermogen lag. Alles wat hij om zich heen zag scheen van een monumentale betekenis, als verkeerde hij in een staat van verhoogd bewustzijn, en zelfs de maan kwam hem heel anders voor dan hij ooit eerder had gezien. Toen Joe startte en van de fontein wilde wegrijden, rende de jonge vrouw op de auto af. Ze drukte haar gespreide hand tegen het raampje van het portier waar Rose zat. Aan haar kant legde Rose haar hand op het glas, zodat beide handen elkaar bedekten. De jonge vrouw huilde tot haar lieflijke gezicht in het maanlicht van tranen blonk. De hele oprit holde ze met de auto mee en pas bij het hek trok ze haar hand terug.

Joe had het gevoel of hij aan het begin van de avond met gesloten ogen door zijn eigen spiegelbeeld het land van de waanzin was binnengestapt. Toch wilde hij niet naar zijn oude grauwe wereld terug. Het was een waanzin die hem in stijgende mate beviel, misschien omdat hij aan deze kant van de spiegel het enige kon vinden dat hij het meest begeerde – hoop.

Rose, die onderuit gezakt in haar stoel lag, zei: ‘Misschien is het allemaal meer dan ik aankan, Joe. Ik ben zó moe en zó bang. Ik ben niet bijzonder genoeg om te doen wat er gebeuren moet, laat staan om zo’n last te kunnen dragen.’

‘Ik vind je heel bijzonder,’ zei Joe.

‘Ik maak er maar een potje van,’ zei ze, terwijl ze een nummer op de zaktelefoon intoetste. ‘Ik ben als de dood dat ik niet sterk genoeg zal blijken om die deur te kunnen openen en ons er allemaal doorheen te krijgen.’ Ze drukte op de ‘zend’-knop. ‘Laat me die deur zien, vertel me waar hij heen leidt, dan zal ik je helpen,’ zei Joe. Hij wilde dat ze niet steeds in metaforen sprak en het alleen bij de feiten hield. ‘Waarom is Nina zo belangrijk voor wat er gebeurt? Waar is ze, Rose?’

Er werd opgenomen en Rose zei: ‘Ik ben het. Breng Nina weg. Doe het nú.’

Nina.

Rose luisterde even en zei vastberaden: ‘Nee, nu! Breng haar binnen vijf minuten weg, als het kan eerder. Ze hebben me met Mahalia in verband gebracht. Ja, ondanks de voorzorgsmaatregelen die we hebben genomen. Het kan niet lang meer duren voor ze jou ook weten te vinden.’ Nina.

Op de Pacific Coast Highway nam Joe de afslag via de landweg naar Augora Hills. Ze reden door in donker gehuld, heuvelachtig land waar de Santa Ana lichtkleurige vlagen stof overheen joeg. ‘Breng haar naar Big Bear.’ instrueerde Rose de man of vrouw die ze aan de lijn had.

Big Bear. Nadat Joe met Mercy Ealing in Colorado had gesproken – was dat nog maar negen uur geleden? – was Nina weer in zijn leven gekomen, op wonderbaarlijke wijze teruggekeerd, maar in een schuilhoek waar hij haar niet kon vinden. Maar nu zou het niet lang meer duren voordat ze in het stadje Big Bear was, gelegen aan Big Bear Lake, een vakantieoord in het nabije San-Bernardinogebergte dat hij goed kende. Nu Nina ergens heen ging waar hij een naam aan kon geven, nu hij niet meer op onbekende zijpaden doolde, was haar terugkeer veel reëler geworden. Hij voelde zich vervuld raken van zo’n zoete verwachting dat hij het wel kon uitschreeuwen van vreugde. Maar hij hield zich in en herhaalde de naam in zijn gedachten als was het een glanzend goudstuk dat hij tussen zijn vingers om- en omdraaide: Big Bear. Rose zei in de telefoon: ‘Als ik kan… Ik ben er over een paar uur. Ik hou van je. Ga nu. Nú!’

Ze verbrak de verbinding, legde het apparaatje op de zitting tussen haar benen en leunde met gesloten ogen tegen het portier. Joe constateerde dat ze haar linkerhand, die met gekromde vingers in haar schoot lag, niet goed kon gebruiken. Al was het schijnsel van het dashboard nog zo vaag, hij kon goed zien dat haar hand onbeheerst beefde. ‘Wat is er met je arm?’

‘Ik laat hem even rusten. Het is lief van je dat je zo bezorgd bent, maar je moet geen zeurpiet worden. Als we naar Nina gaan, ben ik weer helemaal de oude.’

Hij zweeg enige tijd en vroeg toen: ‘Vertel me alles. Ik heb er recht op het te weten.’

‘O ja, zeker. Een lang verhaal is het niet… maar waar moet ik beginnen?’

16

Grote broze bollen tumbleweed, van hun groen beroofd en verdord in de genadeloze Californische zomerzon, braken in de gierend aanwakkerende Santa Ana krakend los van hun wortels. Ze wipten uit steile ravijnen en rolden zilvergrijs in het licht van de koplampen over de smalle rijweg. De stekelige skeletten boden een wonderlijk trieste aanblik en deden denken aan uitgeteerde en gekwelde vluchtelingen die aan een erger lot willen ontkomen. ‘Begin maar eens met die mensen die ons geholpen hebben,’ zei Joe. ‘Wat voor een sekte vormen ze?’ Rose spelde het voor hem: I-n-f-i-n-i-f-a-c-e. ‘Het is geen bestaand woord,’ zei ze. ‘Wat ze bedoelen is: raakvlak met het oneindige. Infiniface is er een samentrekking van: “Interface with the Infinite”. En ze vormen geen sekte, niet in de zin zoals jij bedoelt.’

‘Wat zijn ze dan?’

Ze gaf niet meteen antwoord, maar schoof heen en weer op haar stoel om wat gemakkelijker te zitten. Daarna keek ze op haar horloge. ‘Kun je wat harder rijden?’

‘Niet op deze weg. En het lijkt me beter dat je je veiligheidsriem gebruikt.’

‘Gaat niet, met die pijn in mijn linkerzij.’ Nadat ze een betere houding had gevonden, vroeg ze: ‘Zegt de naam Loren Pollack je iets?’

‘Het software-genie. De Bill Gates van de minvermogenden.’

‘Zo noemt de pers hem weleens, ja. Maar ik vind niet dat “minvermogend” geassocieerd kan worden met iemand die met niets begon en op zijn tweeënveertigste zeven miljard dollar bezat.’

‘Misschien niet, nee.’

Ze sloot haar ogen en liet zich weer met haar rechterzij tegen het portier zakken. Er kwam zweet op haar voorhoofd, maar haar stem bleef krachtig. ‘Twee jaar geleden stak Loren Pollack een miljard van zijn fortuin in een liefdadigheidsfonds. Hij noemde het Infiniface. Hij gelooft dat veel wetenschappers, doordat het onderzoek gemakkelijker wordt gemaakt door nieuwe generaties supersnelle computers, tot ontdekkingen zullen komen die ons regelrecht confronteren met het bestaan van een Schepper.’

‘Dan lijkt het me tóch een sekte.’

‘O, heel wat mensen vinden Pollack een beetje geschift. Maar hij heeft een uitzonderlijk scherpzinnig vermogen om een groot aantal verschillende wetenschappen samen te voegen voor één complex onderzoek, en de man heeft visie. Je moet weten dat onder moderne natuurkundigen een hele groep bestaat die het bewijs van een geschapen universum zou kunnen aantonen.’ Joe fronste. ‘En de beroemde chaostheorie dan? Dat was toch je van het, dacht ik?’

‘De chaostheorie houdt niet in dat het universum willekeurig en chaotisch is. Het is een veelomvattende theorie die onder andere aangeeft dat er tussen schijnbaar chaotische systemen merkwaardig complexe overeenkomsten zijn. Je zou het kunnen vergelijken met het weer. Als je maar diep genoeg in een chaotisch systeem graaft, vind je verborgen regelmatige patronen.’

‘Om je eerlijk te zeggen,’ gaf hij toe, ‘weet ik er geen bal van. Alleen dat ze die termen weleens in speelfilms gebruiken.’

‘De meeste van die films zijn net zo stom als politici. Maar als Pollack hier was, zou hij je vertellen dat het nog maar tachtig jaar geleden is dat wetenschappers lachten om de godsdienstige bewering dat het universum ex nihilo, uit het niets, werd gecreëerd. Iedereen was er heel zeker van dat iets niet uit niets kan ontstaan… dat druiste tegen alle natuurkundige wetten in. Maar nu weten we meer van moleculaire structuren en geleerden op het gebied van atomaire deeltjes scheppen voortdurend materie ex nihilo.’ Door haar opeengeklemde tanden haalde ze sissend adem, ze boog zich naar voren om het handschoenenvak te openen en doorzocht de inhoud. ‘Ik had gehoopt dat er aspirine of iets dergelijks in zou liggen. Die kan ik zonder water doorslikken.’

‘We kunnen toch ergens stoppen…’

‘Nee, rij maar gewoon stevig door. Het is nog zo’n eind naar Big Bear…’ Ze sloot de klep, maar bleef voorovergebogen zitten, alsof ze in die houding minder pijn had. ‘Maar in ieder geval zijn natuurkunde en biologie de takken van wetenschap die Pollack het meest fascineren, vooral moleculaire biologie.’

‘Waarom moleculaire biologie?’

‘Omdat hoe meer inzicht we krijgen over de moleculaire structuur van al wat leeft, hoe duidelijker het wordt dat alles volgens een doordacht plan is ontworpen. Jij, ik, gewervelde dieren, insecten, planten, alles.’

‘Wacht eens, gooi je nu de hele evolutietheorie overboord?’

‘Niet helemaal. Waar de moleculaire biologie ook heen leidt, er zal altijd plaats zijn voor Darwins evolutietheorie. In een bepaalde vorm.’

‘Je bent toch niet zo’n christelijke fundamentalist die gelooft dat we vijfduizend jaar geleden in de hof van Eden zijn geschapen?’

‘Nauwelijks, nee. Maar Darwin publiceerde zijn theorie in 1859, toen niemand nog enige notie had van atoomstructuren. Hij meende dat de kleinste eenheid van een levend wezen een cel was. En die cel zag hij als een klompje aanpasbaar eiwit.’

‘Eiwit? Ik kan je niet volgen.’

‘De oorsprong van deze basismaterie van al wat leeft, zo meende hij, was waarschijnlijk een chemische toevalligheid, en de oorsprong van alle soorten kon uit de evolutie worden verklaard. Maar nu weten we dat cellen enorm ingewikkelde structuren van zo’n grote precisie zijn dat we onmogelijk kunnen aannemen dat het toevallige gebeurtenissen in de natuur zijn.’

‘Is dat zo? Ik denk dat het te lang geleden is dat ik naar school ging.’

‘En ook wat de kwestie van de soorten betreft… Tja, de twee axioma’s van Darwin – de continuïteit van de natuur en de daaraan aangepaste levensvormen – zijn in bijna honderdvijftig jaar nooit door één empirische ontdekking bevestigd.’

‘Nu begrijp ik er helemaal geen barst meer van.’

‘Laat ik het anders stellen.’ Ze zat nog naar voren gebogen en staarde naar de donkere heuvels en de gestaag sterker wordende gloed van de uitgestrekte voorsteden erachter. ‘Weet je wie Francis Crick is?’

‘Nee.’

‘Hij is moleculair bioloog. In 1962 deelde hij de Nobelprijs voor Medicijnen met Maurice Wilkins en James Watson, wegens de ontdekking van de driedimensionele moleculaire structuur van DNA, bekend als de dubbele helix. Elke stap voorwaarts in de genetica – en de talrijke revolutionaire geneeswijzen die we in de komende twintig jaar tegemoet kunnen zien – is direct terug te voeren op het pionierswerk van Francis Crick en zijn collega’s. Crick is een pure wetenschapper, Joe, verre van een spiritist of mysticus. Maar weet je wat hij een paar jaar geleden opperde? Dat het leven op aarde weleens gecreëerd zou kunnen zijn door een buitenaardse intelligentie.’

‘Ook grote geleerden lezen de National Enquirer, nietwaar?’

‘Het punt is dat Crick de complexiteit van de moleculaire biologie, zoals we die nu kennen, niet in overeenstemming kon brengen met de theorie van de natuurlijke selectie, maar dat hij toch óók niet zo ver wilde gaan om met een schepper in de spirituele zin voor den dag te komen.’

‘Dus eh… daar zien we die immer populaire, godachtige buitenaardse wezens weer opdraven.’

‘Maar dat is nu juist de grote vraag, snap je? Ook al zouden alle levensvormen op deze planeet door buitenaardse wezens zijn gecreëerd… hoe zijn die wezens dan ontstaan?’

‘Daar hebben we de theorie van de kip en het ei weer.’ Rose lachte zachtjes. Het eindigde in een gekuch dat ze nauwelijks kon onderdrukken. Ze strekte haar rug en leunde weer tegen het portier. Joe wilde erop aandringen dat ze zich door een arts moest laten onderzoeken, maar dat leverde hem slechts een boze blik op. Toen ze weer op adem was gekomen, zei ze: ‘Loren Pollack vindt dat het doel van ons intellectuele streven, het doel van de wetenschap dus, gericht moet zijn op de uitbreiding van ons begrip van het universum. Niet alleen om ons milieu beter beheersbaar te maken, of om onze nieuwsgierigheid te bevredigen, maar om het mysterie van ons bestaan te kunnen doorgronden.’

‘En als die puzzel is opgelost, zijn we allemaal godjes geworden.’ Ondanks haar pijn glimlachte ze. ‘Nu begin je op de golflengte van Pollack te komen. Hij is van mening dat we in een tijd leven waarin een grote wetenschappelijke doorbraak zal aantonen dat er een schepper is. Iets dat je… een raakvlak met het oneindige zou kunnen noemen. Dat geeft weer bezieling aan de wetenschap. Het verheft de mensheid uit zijn angst en twijfel, het geneest ons van tweespalt en haat, en verenigt onze soort uiteindelijk in een gezamenlijke speurtocht naar de waarheid die zowel uit het hart als uit de geest komt.’

‘Zoals Star Trek.’

‘Toe, Joe, maak me niet weer aan het lachen. Dat doet me te veel pijn.’

Joe dacht aan Gem Fittich, de handelaar in tweedehands auto’s. Zowel Pollack als Fittich bespeurden het naderende einde van de wereld waarin ze leefden, maar de vloedgolf die Fittich zag aankomen was koud, donker en allesvernietigend, terwijl Pollack juist een golf van het zuiverste licht waarnam.

‘Dus,’ vervolgde Rose, ‘stichtte Pollack Infiniface om de speurtocht te vergemakkelijken, om het wetenschappelijk onderzoek op wereldschaal te kunnen volgen, met de blik gericht op projecten waaraan metafysische aspecten verbonden zijn die tot de doorbraak kunnen leiden die Pollack voor ogen staat.’

‘Infiniface is dus helemaal geen religieuze sekte.’

‘Nee. Pollack vindt dat alle religies waardevol zijn in de zin dat ze het bestaan van een geschapen universum en een schepper erkennen, maar dat ze zich dan verliezen in ingewikkelde interpretaties van wat God van ons verwacht. Wat volgens Pollack van ons wordt verwacht is dat we samenwerken om meer te weten te komen en te doorgronden, de lagen van het universum afpellen om die schepper te vinden… en daarbij zijn gelijken te worden.’
Uit het donkere heuvelland bereikten ze via de omweg de voorsteden weer. Voor hen lag de snelweg die hen dwars door de stad zou voeren.

Bij de afslag richting Glendale en Pasadena zei Joe: ‘Ik geloof nergens in.’

‘Dat weet ik.’

‘Geen god die de mensheid bemint zou zulk lijden toestaan.’
‘Pollack zou zeggen dat de dwaling van je denkwijze te wijten is aan je beperkte menselijke perspectief.’

‘Misschien lult Pollack uit zijn nek.’

Of Rose weer moest lachen, of dat ze om een andere reden moest hoesten, kon Joe niet bepalen. Maar het duurde nu langer dan de eerste keer voordat ze zich in bedwang had.

‘Je moet echt naar de dokter,’ drong hij aan.

Ze weigerde koppig. ‘Het minste uitstel… en Nina is dood.’

‘Zet me niet voor de keus tussen…’

‘Er is geen keus. Dat bedoel ik nou. Als het tussen mij en Nina gaat, staat haar belang voorop. Want zij heeft de toekomst. Zij is onze hoop.’

De maan had haar oranje blos verloren en, met het overwinnen van haar plankenkoorts, het spierwitte, uitgestreken gezicht van een geamuseerde mimespeler aangenomen.

Het was op de late zondagavond heel druk op de spottend door de maan begluurde snelweg. Uit Las Vegas en andere oorden in de woestijn keerden inwoners van Los Angeles naar huis terug, terwijl bewoners van het woestijngebied, komend uit de grote stad en van de stranden, de andere kant op reden. Nooit was er eens een rustig moment in het leven van al die mensen, altijd waren ze op zoek naar nog grotere kicks; en soms vonden ze die, maar nooit langer dan een weekend of een middag.

Joe reed zo hard en roekeloos als hij maar durfde; hij manoeuvreerde van de ene rijstrook naar de andere tussen het verkeer door, daarbij wel goed voor ogen houdend dat ze niet het risico konden lopen door de verkeerspolitie te worden aangehouden. De auto stond niet op zijn naam of op die van Rose. Ook al zouden ze kunnen aantonen dat ze de wagen hadden geleend, het oponthoud zou kostbaar tijdverlies betekenen.

‘Wat is Project 99 eigenlijk?’ vroeg Joe. ‘Wat doen ze daar dan, in dat ondergrondse lab bij Manassas?’

‘Je hebt natuurlijk weleens gehoord van het “Human Genome Project”.’

‘Inderdaad, ja. Omslag van Newsweek. Naar ik eruit heb begrepen zoeken ze uit wat ieder menselijk gen bestuurt.’

‘De grootste wetenschappelijke onderneming van onze tijd,’ zei Rose. ‘Alle honderdduizend genen van een mens in kaart brengen en het DNA-alfabet van ieder gen detailleren. En ze maken ongelooflijk snelle vorderingen.’

‘Om erachter te komen hoe aandoeningen als spierdystrofie en MS kunnen worden genezen…’

‘Kanker, alles… gegeven de benodigde tijd.’

‘Maak je daar deel van uit?’

‘Nee. Niet rechtstreeks. Project 99… legt ons een veel buitenissiger taak op. Wij zijn op zoek naar genen die met uitzonderlijke talenten van mensen te maken hebben.’

‘Welke? Zoals van Mozart, Rembrandt, of Michael Jordan?’

‘Nee, geen bijzondere creatieve of sportieve aanleg. Paranormale gaven. Telepathie. Pyrokinese. Een lange en vreemde lijst.’ Zijn spontane reactie was die van de misdaadverslaggever, niet van iemand die het paranormale nog maar kortgeleden in actie had gezien. ‘Maar zulke gaven bestaan niet. Dat is science fiction.’

‘Er zijn mensen die bij verschillende proeven, bedoeld om bijzondere psychische vermogens aan te tonen, veel hoger scoren dan de toevalligheidsfactor. Juiste voorspelling bij kaartspelen en het opgooien van munten. Gedachte-beeldoverbrenging.’

‘Van die dingen die ze op de universiteit van Duke deden.’

‘En nog veel meer. Wanneer we mensen aantreffen die tijdens dergelijke proeven uitzonderlijk hoog scoren, nemen we hun een bloedmonster af. We bestuderen de genetische structuur. Of kinderen in klopgeestsituaties.’

‘Klopgeesten?’

‘Klopgeestverschijnselen, afgezien van de grappenmakerijen, zijn geen echte geesten. Waar het gebeurt, zijn altijd een of meerdere kinderen in huis. Wij denken dat voorwerpen die door de kamer vliegen en spiritistische verschijningen door die kinderen worden veroorzaakt, dat ze onbewust krachten uitoefenen zonder dat ze zelf beseffen dat ze erover beschikken. Wanneer we zo’n kind aantreffen, nemen we er een bloedmonster van. We bouwen aldus een heel archief van ongewone genetische kenmerken op en zoeken naar gemeenschappelijke patronen onder mensen die allerlei soorten paranormale ervaringen hebben gehad.’

‘En hebben jullie wat kunnen vinden?’

Ze zweeg, misschien om te wachten tot een volgende scheut van pijn zakte, hoewel op haar gezicht meer geestelijke kwelling viel af te lezen. Eindelijk zei ze: ‘O ja, héél wat.’

Als er voldoende licht was geweest, had Joe in de spiegel kunnen zien dat zijn gebruinde gezicht zo wit als dat van de maan was geworden, want hij begreep opeens wat de essentie van Project 99 was. ‘Wacht eens, jullie hebben er niet alleen een theoretische studie van gemaakt.’

‘Het is niet bij de theorie gebleven, nee.’

‘Jullie hebben het onderzoek toegepast.’

‘Ja.’

‘Hoeveel mensen werken aan Project 99?’

‘Meer dan tweehonderd.’

‘Jullie maken monsters,’ zei hij dof.

‘Mensen,’ zei ze. ‘We maken mensen in een laboratorium.’

‘Ze zien er misschien als mensen uit, maar sommige van hen zijn monsters.’

Rose zweeg weer enige tijd. Toen zei ze: ‘Inderdaad.’ En na weer een kort stilzwijgen vervolgde ze: ‘Al zijn de échte monsters degenen die ze gemaakt hebben.’

Het omheinde en bewaakte gebied rondom de laboratoria, langs de snelweg aangeduid als het Quartermass Institute, beslaat in het landschap van Virginia een oppervlakte van bijna achthonderd hectare: groene heuvels waar herten grazen, stille berken- en beukenbossen waar een overvloed aan klein wild ver buiten het bereik van jachtgeweren gedijdt, eendenvijvers en grazige weiden met nestelende kieviten.

Hoewel de beveiligingsmaatregelen ogenschijnlijk minimaal zijn, kan geen levend wezen groter dan een konijn ontkomen aan de elektronische waarneming van bewegingsdetectoren, warmte-sensoren, microfoons en camera’s die een onafgebroken stroom gegevens voor nadere analyse naar een Cray-computer sturen. Ongewenste bezoekers worden onmiddellijk gearresteerd, en als het een enkele keer voorkomt dat jagers of avontuurlijke tieners door de omheining breken, worden ze binnen honderdvijftig meter van het punt van inbraak aangehouden en in verzekerde bewaring gesteld.

Nabij het geografische midden van deze vredige gronden ligt het weeshuis, een somber stenen gebouw van drie verdiepingen dat iets weg heeft van een ziekenhuis. Er verblijven nu achtenveertig kinderen, allemaal jonger dan zes jaar, al lijken sommige ouder. Ze wonen er omdat ze geen biologische vader en moeder hebben. Geen van hen werd in liefde verwekt, geen van hen is door een vrouw ter wereld gebracht. Als foetussen zijn ze in een kunstmatige baarmoeder gevoed, drijvend in vruchtwater dat in een laboratorium wordt gebrouwen.

Evenals laboratoriumratten en -apen, evenals honden bij wie de schedel wordt opengezaagd om de hersenen bloot te stellen aan dagenlange experimenten die met het centrale zenuwstelsel te maken hebben, evenals alle dieren die aan wetenschappelijke proeven worden onderworpen, dragen deze weeskinderen geen naam. Dit om te voorkomen dat hun manipulatoren aan hen gehecht zouden kunnen raken. Om hun werk goed te kunnen doen, moeten alle manipulatoren – en dat zijn alle medewerkers: van de bewakers die ook als koks dienst doen tot de wetenschappers die de kinderen ter wereld brengen – volstrekt onbewogen en moreel neutraal blijven. De kinderen dragen alleen een letter- en cijfercode, al naargelang hun registratie in de collectie genetische profilering van Project 99, waaruit hun bijzondere vermogens zijn geselecteerd. Hier, op de bovenste verdieping, in haar eigen kamer in de zuidwestelijke hoek, zit ATX-12-23. Ze is vier jaar, star en onzindelijk. Ze wacht in haar bedje tot de verzorgster haar vuile broek voor een schone verwisselt en ze klaagt nooit. ATX-12-23 heeft nooit een woord gezegd of enige andere klank geuit. Als baby en peuter huilde ze nooit. Ze kan niet lopen. Ze zit onbeweeglijk, staart naar het midden van de kamer en kwijlt soms. Haar spiertjes zijn bijzonder zwak, ook al krijgt ze drie keer per week gemanipuleerde kleutergymnastiek. Zou ooit enige uitdrukking haar gezichtje verlevendigen, dan zou ze mooi kunnen worden genoemd, maar haar nooit veranderende slapheid en volslagen gebrek aan uitdrukking geven haar een huiveringwekkend aanzien.

Camera’s bestrijken iedere vierkante centimeter van haar kamer en leggen vierentwintig uur per dag alles vast; dat lijkt een verspilling van videoband, maar van tijd tot tijd komen dode dingen rondom ATX-12-23 opeens tot leven. Gummiballetjes van verschillende kleuren komen los van de grond en draaien rond in de lucht, zweven van muur naar muur of cirkelen tien tot twintig minuten achtereen om het hoofdje van het kind. Zonweringen voor de ramen gaan omhoog en omlaag zonder dat een mens ze aanraakt, lampen flakkeren, de digitale klok holt door de uren en een teddybeer die ze nooit heeft aangeraakt, wandelt op zijn stompe pootjes de kamer rond alsof er een opgewonden mechaniek in zit, wat niet het geval is.

Ga nu eens een verdieping lager, naar de derde kamer rechts van de liften, waar een vijfjarig jongetje verblijft, KSB-22-09 geheten, dat fysiek noch geestelijk gehandicapt is. Integendeel, hij is een levendig roodharig joch van uitzonderlijke intelligentie. Hij leert graag, krijgt dagelijks uitgebreid onderwijs en heeft momenteel het niveau van een vijftienjarige gymnasiast bereikt. Hij heeft een overvloed aan speelgoed, boeken en films op video, en hij doet mee aan spelletjes onder toezicht met de andere weeskinderen, want het wordt door de projectleiding noodzakelijk geacht dat alle proefkinderen met normale geestelijke en lichamelijke vermogens worden opgevoed in een sfeer met zo goed mogelijke onderlinge contacten, althans binnen de beperkingen van het instituut. Soms, als hij er zijn best voor doet – maar het gaat ook weleens vanzelf –, kan KSB-22-09 kleine dingen die niet groter zijn dan een waterglas laten verdwijnen, zoals potloden, stalen kogeltjes en paperclips. Gewoon foetsie. Hij stuurt ze ergens heen naar wat hij ‘Het Helemaal Donker’ noemt. Hij kan de verdwenen voorwerpen niet terughalen en ook niet uitleggen wat Het Helemaal Donker is, hoewel hij er een hekel aan heeft. Hij moet met kalmerende middelen in slaap worden gebracht, omdat hij vaak realistische nachtmerries heeft waarin hij zichzelf wegstuurt zonder dat hij er iets tegen kan doen, stukje voor stukje naar Het Helemaal Donker: eerst een duim, dan een teen en vervolgens zijn linkervoet, een tand, nog een tand, een oog uit een plotseling lege oogkas, een oor. Onlangs heeft KSB-22-09 last gekregen van tijdelijk geheugenverlies en aanvallen van paranoia, naar men veronderstelt het gevolg van het langdurige gebruik van de kalmerende middelen die hij iedere avond krijgt toegediend.

Van de achtenveertig wezen die in het instituut verblijven, hebben er maar zeven paranormale vermogens. Maar de overige eenenveertig worden niet als mislukkingen beschouwd. De zeven succesnummers openbaarden zijn of haar talent op verschillende leeftijden; er was er eentje bij van elf maanden, en de oudste was al vijf. Derhalve blijft de mogelijkheid bestaan dat velen van de eenenveertig in de komende jaren tot bloei zullen komen, misschien pas nadat ze de drastische chemische veranderingen hebben ondergaan die met de puberteit te maken hebben. Maar uiteindelijk zullen degenen die groter worden zonder dat zich een waardevol talent onthult uit het programma worden verwijderd, want zelfs voor Project 99 zijn de financiële middelen niet onuitputtelijk. De projectleiders hebben nog geen besluit genomen over de uiterste beëindigingsdatum.

Hoewel het stuur hard aanvoelde en glad was geworden door zijn koude zweet, hoewel het gegrom van de motor hem vertrouwd in de oren klonk, hoewel de snelweg stevig onder de rondsnorrende wielen lag, voelde Joe zich alsof hij in een andere dimensie was beland die al even verraderlijk vormloos was en haaks op alle reden stond als de surrealistische landschappen van Salvador Dali. Terwijl zijn afgrijzen toenam, viel hij Rose in de rede: ‘Die instantie die je beschrijft is een regelrechte hel. Iemand als jij kon daar toch geen deel van uitmaken? Zo ben je niet!’

‘O nee?’

‘Nee.’

Haar stem verzwakte, alsof de geheimen die ze hem stukje bij beetje had onthuld haar kracht hadden gegeven. Nu ebde haar vitaliteit weg alsof ze tegen een te sterke stroom opzwom. In haar toenemende vermoeidheid was haar bevrijdende ontboezeming als een bekentenis, een zwakheid die ze graag toegaf, maar niettemin versomberd door een ondertoon van wanhoop. ‘Zo ben ik nú niet meer… toen wel.’

‘Maar hoe kwam dat dan? Waarom wilde je je medewerking verlenen aan… zulke gruwelijkheden?’

‘Trots. Om aan te tonen dat ik niet voor hen onderdeed, dat ik bekwaam genoeg was om die ongehoorde uitdaging te aanvaarden. De spanning. De kick om aan een programma te kunnen werken dat méér financiële steun heeft dan het Manhattan Project. Waarom werkten de mensen die de atoombom uitvonden aan de vervaardiging en het gebruik ervan? Omdat, zo redeneerden ze, anderen er een maken als wij het niet doen… dus doen wij het om ons tegen die anderen te beschermen.’

‘Onze huid redden door onze ziel te verkopen?’ vroeg hij. ‘Er is geen enkel excuus te bedenken dat me van die blaam kan zuiveren,’ zei Rose. ‘Maar één ding is zeker: toen ik mijn contract aanging, was er geen algemene consensus dat we de experimenten zó ver zouden doorvoeren, dat we ooit zouden toepassen wat we met zoveel ijver hadden geleerd. Het creëren van de kinderen hebben we in stadia gedaan… maar het ging snel de verkeerde kant op. We waren van plan de eerste alleen door het eerste kwartaal van het foetusstadium te laten groeien, want per slot van rekening beschouwen we een foetus niet als een volwaardig menselijk wezen. Het was dus niet zo dat we met een méns aan het experimenteren waren. En toen we er eenmaal één de volledige tijdsduur hadden laten doorgroeien… tja, er waren intrigerende onregelmatigheden in zijn EEG-grafiek en eigenaardigheden in het hersengolfpatroon die konden wijzen op een tot dusver onbekende cerebrale functie. Daarom móésten we hem wel in leven houden… om te kijken wat we hadden bereikt, of we de evolutie misschien een reuzenstap verder hadden gebracht.’ Joe slaakte een diepe zucht vol afkeer.

Hoewel hij Rose pas zesendertig uur kende, waren zijn gevoelens voor haar intensief en gevarieerd geweest, van onverholen bewondering tot angst en nu tot weerzin. Maar zijn weerzin ging algauw over in medelijden, want voor het eerst zag hij in haar een van de vele menselijke zwakheden die, in andere vormen, zo ruimschoots in hem aanwezig waren.

‘Vrijwel van meet af aan,’ zei ze, ‘wilde ik eruit stappen. Daarom werd ik toen uitgenodigd voor een privébabbeltje met de hoofdleider van het project. Hij maakte me duidelijk dat ik niet meer terug kon. Het werk was voor iedereen een levenslange aanstelling geworden. Zelfs een poging om met Project 99 op te houden staat gelijk aan het plegen van zelfmoord, en bovendien wordt het leven van je naasten daarmee in gevaar gebracht.’

‘Maar kon je de media niet inschakelen? Het hele verhaal laten publiceren, zodat ze de tent wel konden sluiten?’

‘Niet zonder enig tastbaar bewijs. En het enige dat ik kon aanvoeren zat in mijn hoofd. Maar ik denk dat een paar collega’s van me weleens het plan hebben gehad om er iets aan te doen. Een van hen kreeg toevallig op dat moment een beroerte. Een ander kreeg drie kogels in zijn hoofd tijdens een roofoverval… de dader werd nooit gevonden. Een tijdlang was ik dermate depressief dat ik overwoog om er een eind aan te maken en ze de moeite maar te besparen. En toen… kwam CCY-21-21…’

Maar eerst, een jaar vóór CCY-21-21, wordt mannelijk proefpersoon SSW-89-58 geboren. Hij vertoont in alle opzichten wonderbaarlijke talenten en zijn verhaal is van belang voor Joe door zijn eigen recente ervaringen met mensen die harakiri plegen en zich in brand steken, en door het verlies van zijn gezin in Colorado. Als hij tweeënveertig maanden oud is, bezit SSW-89-58 de taalkundige vaardigheid van de gemiddelde zestienjarige middelbare scholier en leest hij een boek van driehonderd pagina’s binnen minimaal één en maximaal drie uur helemaal uit, afhankelijk van de ingewikkeldheid van de tekst. Het leren van hogere wiskunde gaat hem even gemakkelijk af als het eten van een ijsje, evenals het leren van Frans en Japans. Zijn lichamelijke groei verloopt al even snel en op zijn vierdejaar is hij even groot en geproportioneerd ontwikkeld als een gemiddeld kind van zeven. De onderzoekers verwachten van 89-58 wel een paranormale aanleg, maar zijn met stomheid geslagen door het brede scala van zijn uitzonderlijke talenten, met inbegrip van zijn vermogen om ieder gecomponeerd stuk voor piano na één keer horen feilloos te kunnen naspelen, en door zijn snelle lichamelijke ontwikkeling, waarop hij genetisch niet was geselecteerd.

Als 89-58 zijn paranormale vermogens begint te tonen, blijkt hij fenomenaal begaafd. Zijn eerste verbijsterende prestatie is visuele waarneming op afstand. Bij wijze van spelletje beschrijft hij de onderzoekers de kamers in hun eigen huizen, waar hij nooit is geweest. Hij fungeert als gids in musea waar hij nooit een voet heeft gezet. Wanneer men hem een foto toont van een berg in Wyoming, waarin zich een uiterst geheim militair kwartier van Strategie Air Command bevindt, beschrijft hij de situatieborden in de stafkamer van opgestelde atoomkopraketten tot in de kleinste details. Hij wordt als een spion van onschatbare waarde beschouwd, tot hij – gelukkig stapsgewijs – ontdekt dat hij in staat is om met hetzelfde gemak in iemands geest binnen te dringen als hij verafgelegen kamers kan betreden. Hij neemt bezit van de geest van zijn belangrijkste manipulator, laat de man zijn kleren uittrekken en stuurt hem, kraaiend als een haan, door de gangen van het weeshuis. Als SSW-89-58 de man weer heeft laten gaan en het uitkomt dat hij de boosdoener is, krijgt hij een strenge straf. De straf kwetst hem diep en hij zint op wraak. Die avond dringt hij de geest van de manipulator binnen als de man thuis is, zeventig kilometer van het instituut verwijderd, en laat de man op brute wijze zijn vrouw en dochter vermoorden, waarna de man onder dezelfde dwang de hand aan zichzelf slaat.

Na dit gruwelijke voorval wordt SSW-89-58 in bedwang gehouden door grote doses kalmerende middelen, toegediend met een pijltjesgeweer. Twee medewerkers van Project 99 komen daarbij om het leven.

Vervolgens houden ze hem achttien dagen lang in een door verdovende middelen opgewekte coma, terwijl een groep geleerden een – dringend noodzakelijk geworden – geschikt onderkomen voor hun uitzonderlijke pupil ontwerpt en laat bouwen. Daar kunnen ze hem in leven houden en er toch voor zorgen dat hij geen kwaad kan doen. Enkele medewerkers stellen de onmiddellijke beëindiging van het leven van SSW-89-58 voor, maar dit advies wordt na de nodige overweging verworpen. Ieder aspect van hun werk wordt op zeker moment wel door pessimisten verstoord. En gaat u nu even mee naar de streng beveiligde kamer in de zuidoosthoek op de benedenverdieping van het weeshuis. Stel dat u medewerker bent, dan moet u zich door drie bewakers aan grondige controle laten onderwerpen; ongeacht het moment van de dag of nacht, er zijn altijd drie bewakers. U moet uw rechterhand op een scanner leggen die uw vingerafdrukken identificeert. U moet bovendien in een netvliesscanner kijken, opdat het patroon daarin kan worden vergeleken met het patroon dat werd gefotografeerd toen u in dienst trad.

Vervolgens neemt u de lift en gaat u vijf niveaus lager, waar het meeste werk van Project 99 wordt uitgevoerd. Uw grootste belangstelling gaat evenwel uit naar het zesde en laagste niveau, waar u aan het eind van een lange gang bij een grijze metalen deur komt. Achter die deur bevindt zich een eenvoudig vertrek met eenvoudige meubilering. Hier houden zich drie bewakers op die zich niet voor uw komst interesseren. Deze mannen werken in zesurige ploegendienst om ervoor te zorgen dat ze niet alleen scherp blijven toezien op wat er in dit en in het volgende vertrek gebeurt, maar ook dat ze letten op kleine nuances van elkaars gedrag. In de muur tussen de twee kamers bevindt zich een groot raam. Vanuit de kamer van de bewakers kan men twee heren in de andere kamer samen of afzonderlijk aan het werk zien: dr. Louis Blom en dr. Keith Ramlock. Beide wetenschappers zijn de scheppers van SSW-89-58 en houden toezicht op het onderzoek en het gebruik van zijn bijzondere gaven. Wanneer beide geleerden tijdelijk afwezig zijn, zorgen minstens drie van hun naaste medewerkers voor het toezicht.

SSW-89-58 wordt nooit een moment onbewaakt gelaten.

Joe nam op de Interstate 210 de afslag naar de Interstate 10 toen Rose haar relaas onderbrak. ‘Joe, wil je alsjeblieft bij een benzinestation stoppen? Ik moet even naar de dames.’

‘Is er iets?’

‘Nee, niks. Ik moet alleen nodig. Ik vind het heel vervelend om tijd te moeten verliezen, want ik wil ook zo snel mogelijk naar Big Bear, maar ik plas liever niet in mijn broek. Nog geen haast, maar als het kan binnen vijf minuten, oké?’

‘Doen we.’

Ze nam hem weer in gedachten mee naar Virginia, om hem op grote afstand Project 99 bij Manassas te tonen.

Open de tussendeur en neem gerust een kijkje in het aangrenzende vertrek. Daar staat het kunstig vervaardigde vat waarin 89-58 thans verblijft en, onvoorziene en rampzalige ontwikkelingen voorbehouden, de rest van zijn onnatuurlijke leven zal doorbrengen. Het is een tank die een beetje lijkt op de ijzeren longen waarin vroeger slachtoffers van polio in leven werden gehouden. Als een noot in zijn dop wordt 89-58 geheel omsloten, tussen twee matraszachte helften van een glad omhulsel die iedere beweging van het lichaam beperken, zelfs die van de vingers, zodat alleen gezichtsuitdrukkingen en spiertrekkingen mogelijk zijn – maar die ziet toch niemand. De luchttoevoer geschiedt via flessen door een neusclip uit tanks naast het vat. Ook heeft hij een dubbel stel intraveneuze druppelbuisjes in beide armen en een in het linker dijbeen; door die buisjes wordt hij gevoed met een uitgebalanceerd vloeistofmengsel, waaraan zijn toegevoegd de doses middelen die zijn verzorgers noodzakelijk achten. Afvalstoffen worden voortdurend afgetapt. Mocht een van de intraveneuze druppelaars losraken of kapot gaan, dan gaat er een alarmsignaal en wordt de reparatie ondanks de reserveslangetjes en buisjes onmiddellijk uitgevoerd. De onderzoekers en hun assistenten voeren wanneer het nodig is gesprekken met 89-58 via een telefoon met versterker. Het schelpachtige omhulsel waarin hij in het stalen vat ligt, is voorzien van audio’s aan beide oren en een microfoontje voor zijn mond. Het personeel kan wat 89-58 zegt desgewenst tot een zacht gefluister terugbrengen, maar zelf heeft hij die mogelijkheid niet. Een knappe videoconstructie brengt via glasfiber beelden over op een paar lenzen die in de oogkassen van 89-58 zijn gemonteerd. Aldus kan hij getoonde foto’s zien – en indien nodig de geografische coördinaten – van gebouwen en omgevingen waar men hem visuele waarneming op afstand wil laten doen. Soms krijgt hij foto’s te zien van personen tegen wie men hem een bepaalde actie wil laten ondernemen.

Tijdens zo’n waarneming op afstand beschrijft 89-58 tot in de levendigste details wat hij op de hem getoonde verafgelegen plaatsen ziet, en hij geeft plichtmatig antwoord op de hem gestelde vragen. Door het meten van zijn hartslag, bloeddruk, ademhaling, hersengolven, ooglidtrillingen en wijzigingen in de elektrische geleiding van zijn huid, kunnen ze met meer dan negenennegentig procent zekerheid bepalen of hij al dan niet liegt. Bovendien testen ze hem nu en dan door hem op afstand naar plaatsen te brengen waar al uitvoerige en betrouwbare spionage heeft plaatsgehad; zijn antwoorden worden daarna vergeleken met de gegevens waarover ze al beschikken.

Hij staat bekend als een rotjoch. Niemand vertrouwt hem. Wanneer 89-58 de opdracht krijgt om in de geest van een bepaald iemand binnen te dringen, teneinde die persoon te elimineren of iemand anders uit te schakelen – meestal iemand van niet-Amerikaanse nationaliteit – wordt die opdracht aangeduid als een ‘natte missie’. Deze uitdrukking wordt deels gebruikt omdat er bloed bij vloeit, maar vooral omdat 89-58 ditmaal niet in de betrekkelijke droogte van verafgelegen kamers terechtkomt, maar in de duistere diepten van de menselijke geest. Bij de uitvoering van een natte missie geeft 89-58 dr. Blom of dr. Ramlock er een beschrijving van – een van beide heren is altijd bij de gebeurtenis aanwezig. Na tal van dergelijke missies zijn Blom, Ramlock en hun medewerkers uit ervaring in staat om eventueel bedrog te signaleren nog voordat de polygraaf dit aangeeft.

Voor de manipulatoren maken videobeelden van zijn elektrische hersenactiviteit heel duidelijk waar 89-58 op ieder gegeven moment mee bezig is. Doet hij niets anders dan visuele waarneming op afstand, dan wijken de patronen sterk af van wat er te zien valt wanneer hij een natte missie uitvoert. Moet hij alleen een verafgelegen plek observeren en kruipt hij stiekem in de geest van iemand die daar werkt, hetzij uit opstandigheid of puur voor de lol, dan weten zijn manipulatoren dat meteen.

Indien SSW-89-58 een opdracht weigert, de grenzen van een opdracht overschrijdt of een ander teken van opstandigheid vertoont, dan kan hij op verschillende manieren worden gestraft. Elektrische contacten in het lichaamsomhulsel – en in zijn afvoerbuis – kunnen worden geactiveerd om hem pijnlijke schokken toe te dienen op gevoelige plekken van hoofd tot voeten of over zijn gehele huid. Doordringend elektronisch gepiep kan op een pijnlijk hard volume in zijn oren worden geknald. Walgelijke luchtjes kunnen gemakkelijk door zijn luchttoevoer worden gemengd. Een groot aantal chemische middelen kan pijnlijke en angstaanjagende fysiologische symptomen opwekken, zoals hevige spierkrampen en zenuwontstekingen, maar die brengen het leven van het kostbare bezit niet in gevaar. Claustrofobische paniek veroorzaken door zijn luchttoevoer af te snijden is ook een eenvoudige maar doeltreffende disciplinaire maatregel.

Bij betoonde gehoorzaamheid kan 89-58 op vijf manieren worden beloond. Hoewel zijn belangrijkste voedingsstoffen, bestaande uit koolhydraten, eiwitten, vitaminen en mineralen, intraveneus worden toegediend, kan er een slangetje tussen zijn lippen worden gestoken om hem lekkere drankjes te laten proeven zoals cola, appelsap en chocolademelk. Ten tweede mag hij als muzikaal wonderkind genieten van een grote variëteit aan muziek, van de Beatles tot Beethoven. Ten derde kunnen complete films naar de lenzen op zijn netvliezen worden overgebracht en nog wel in zo’n geëngageerd perspectief dat hij zich vrijwel midden in de filmische beleving lijkt te bevinden. Ten vierde kunnen hem chemische middelen worden toegediend die hem in zekere opzichten even vrolijk en onbekommerd maken als iedere gezonde jongen. Ten vijfde – en dat is de beste beloning – mag hij soms visuele waarneming op afstand ondergaan naar plaatsen waar hij zelf graag heen wil, en op die glorieuze reizen, geleid door zijn eigen belangstelling, leert hij wat vrijheid is – of althans wat hij zich daarvan voorstelt. In de dagelijkse gang van zaken wordt 89-58 in zijn vat door nooit minder dan drie medewerkers onder controle gehouden, want hij kan maar één geest tegelijk binnendringen. Mocht een van de drie opeens agressief worden of uitzonderlijk gedrag gaan vertonen, dan kan een van de twee anderen door het omzetten van een schakelaar voldoende kalmerende middelen door de intraveneuze druppelaars toedienen om 89-58 in een vrijwel onmiddellijke diepe slaap te brengen, waarin hij machteloos is. In het onwaarschijnlijke geval dat die noodvoorziening niet blijkt te werken, volgt een druk op een executieknop waardoor een zware dosis zenuwtoxine wordt toegediend die binnen drie tot vijf seconden de dood veroorzaakt. De drie bewakers aan de andere kant van het observatieraam beschikken over soortgelijke knoppen die ze, indien noodzakelijk, naar eigen inzicht kunnen bedienen.

SSW-89-58 kan geen gedachten lezen. Hij is geen telepaat. Hij kan alleen de persoonlijkheid onderdrukken van degene die hij bezit en hem laten doen wat hij wil. Er is onenigheid onder de medewerkers van Project 99 of het feit dat 89-58 niet over telepatische vermogens beschikt een voordeel of een nadeel is. Voordat hij op een natte missie wordt gestuurd, moet hij eerst weten waar zijn doel zich bevindt om in diens geest te kunnen binnendringen. Hij kan zelf niet onder de wereldbevolking op zoek gaan, maar moet erheen worden geleid door zijn manipulatoren, die het doel eerst moeten lokaliseren. Pas wanneer hij een afbeelding heeft gezien van het gebouw of het voertuig waarin het doel zich bevindt, en nadat het punt zich geografisch in zijn geest heeft vastgezet, kan hij tot handelen overgaan.

Tot dusver moet hij zich ook beperken tot de muren van dat gebouw en kan hij de geest van het beoogde doel niet buiten de van tevoren bepaalde begrenzing volgen. Niemand weet waarom die begrenzing er moet zijn, hoewel er genoeg theorieën over bestaan. Misschien komt het omdat het onzichtbare psychische ego, dat slechts uit een of andere energiegolf bestaat, op open ruimten reageert zoals warmte in een hete steen die in een koude ruimte wordt geplaatst; de buitenwaarts gerichte warmte verspreidt zich en kan niet in een samenhangende vorm worden vastgehouden. Hij is in staat om visuele waarnemingen op afstand van plaatsen buiten de muren te doen, maar die zijn slechts van korte duur. Die tekortkoming frustreert de manipulatoren, maar ze geloven dat de vermogens van 89-58 in dat opzicht mettertijd zullen verbeteren. Voor wie het kan aanzien wordt het vat twee keer per week geopend, opdat de manipulatoren hun waardevolle bezit kunnen wassen. Voor iedere wasbeurt wordt hij in een diepe slaap gebracht, maar hij blijft verbonden met de knop die hem kan doden. Hij wordt grondig afgesponst, huidirritaties worden behandeld, het kleine beetje ontlasting wordt uit zijn darmen gehaald, zijn tanden worden gepoetst, zijn ogen worden onderzocht op eventuele infecties en met een antibioticum gespoeld, en zo wordt er nog meer lichamelijk onderhoud gepleegd. Hoewel 89-58 elke dag elektrische spierstimulatie op een laag voltage krijgt om een minimale hoeveelheid leven erin te handhaven, lijkt hij op een verhongerend kind uit een derdewereldland dat door droogte en kwalijk politiek bedrijf wordt geteisterd. Hij is lijkbleek, verschrompeld, met kabouterachtige botjes die door gebrek aan beweging heel dun zijn gebleven, en als hij zijn zwakke vingertjes onbewust om een hand van een verzorgende assistent slaat, is zijn greep niet sterker dan die van een pasgeboren baby die zijn moeders duim probeert vast te houden.

Soms, in zijn diepe verdoving, mompelt hij onverstaanbaar maar verloren; dan jammert en huilt hij zelfs alsof hij een zachte trieste droom heeft.

Bij de Shell-zelfbedieningspompen stonden maar drie auto’s. De tankende automobilisten hielden hun hoofd gebogen en hun ogen half dicht tegen het opwaaiende scherpe gruis. De verlichting was zo fel als op een filmset, en hoewel Joe en Rose niet werden gezocht door een politieorganisatie die hun foto’s op de televisie zou tonen, wilde Joe liever in de schaduw blijven. Hij parkeerde naast de in het donker gehulde zijmuur van het gebouw bij de wc-ruimten.

Joe was door het verhaal van Rose in grote emotionele beroering geraakt en voelde steken in zijn hart. Hij wist nu precies wat de oorzaak van de ramp was geweest en kende nu ook de identiteit van de moordenaar en de bizarre details. Die kennis was als een scherp mes dat de dunne korstjes had weggekrabd die zich op zijn pijnlijke wonden hadden gevormd. Zijn verdriet voelde weer alsof hij zijn verlies gisteren had geleden. Hij zette de motor af en staarde sprakeloos voor zich uit. ‘Ik begrijp nog steeds niet hoe ze erachter zijn gekomen dat ik in dat vliegtuig zat,’ zei Rose. ‘En ik had nog wel zulke voorzorgsmaatregelen genomen… Maar ik wist dat hij ons tussen de andere passagiers met zijn visuele waarneming op afstand zocht, omdat het licht in het toestel opeens eigenaardig dimde en omdat er iets vreemds met mijn polshorloge gebeurde. Ook had ik een vaag gevoel van een onzichtbare aanwezigheid… allemaal tekens die ik had leren begrijpen.’

Joe zei: ‘Ik heb iemand van het onderzoeksteam van de NTSB gesproken die de bandopname van de gesprekken in de cockpit heeft gehoord, voordat die band in een toevallig goed uitkomende brand in het laboratorium verloren ging. Die jongen zat in het hoofd van de gezagvoerder, Rose. Maar ik begrijp het niet… waarom heeft hij jóu niet gewoon te pakken genomen?’

‘Dat kwam omdat hij ons allebei moest hebben. Dat was zijn opdracht. Het meisje en ik. Maar hoewel hij mij zonder veel moeite te grazen had kunnen nemen, zou dat met haar niet zo gemakkelijk zijn gegaan…’

Volkomen verbijsterd zei Joe: ‘Nina? Waarom had hij toen eigenlijk zo’n belangstelling voor haar? Ze was toch maar ééntje van de vele passagiers? Ik dacht dat ze haar pas na de ramp te pakken wilden krijgen, omdat… tja, omdat ze de ramp samen met jou had overleefd.’

Rose vermeed hem aan te kijken. ‘Joe, wil je de sleutel van de dames-wc’s alsjeblieft voor me halen? Laat me even alleen. Ik zal je de rest onderweg naar Big Bear vertellen.’

Joe stapte uit en ging binnen de sleutel bij de bediende aan de kassa halen. Toen hij terugliep was Rose eveneens uitgestapt. Ze leunde ineengedoken tegen een spatbord, haar rug naar de fluitende Santa Ana-wind gekeerd. Ze drukte haar gebogen arm tegen haar borst en haar hand beefde nog. Met haar rechterhand hield ze de lapellen van haar blazer bijeen, alsof de warme augustuswind voor haar koud aanvoelde.

‘Wil je de deur voor me opendoen?’ vroeg ze.

Hij opende de deur van de dames-wc’s en deed binnen het licht aan.

Rose haastte zich naar hem toe.

‘Ben zo terug,’ beloofde ze en ze glipte naar binnen.

Voor de deur dichtviel ving hij in het heldere licht een glimp op van haar gezicht. Ze zag er slecht uit.

Joe liep niet terug naar de auto, maar leunde naast de deur tegen de muur om op haar te wachten.

Volgens verpleegkundigen in psychiatrische inrichtingen reageren ernstig gestoorden sterker op de Santa Ana dan op de aanblik van de volle maan achter een getralied venster. Dat ligt niet alleen aan het angstaanjagende geluid, als de kreten van een spookachtige jager en het spookachtige wild dat hij achtervolgt; het komt ook door de onbewust opgesnoven alkalische woestijngeur en een eigenaardige elektrische lading die sterk verschilt van de elektriciteit die andere, minder droge winden aan de lucht afgeven. Joe begreep waarom Rose haar blazer zo dicht om zich heen had getrokken. Vanavond wekten zowel de maan als de Santa Ana voodoo-stroomstoten langs de ruggengraat op; en dan was er een weesjongetje zonder naam dat in een stalen doodskist leefde en zich onzichtbaar voortbewoog in een wereld vol potentiële slachtoffers die hem niet opmerkten.
Worden onze stemmen opgenomen?

De jongen had geweten dat er een stemrecorder in de cockpit aanwezig was, en hij had er een kreet om hulp op gegeven.
Een van hen heet dr. Louis Blom. Een van hen heet dr. Keith Ramlock. Ze doen ellendige dingen met me. Ze halen rotstreken met me uit. Laat ze ophouden. Laat ze ophouden me pijn te doen.
De jongen mocht dan psychopaat zijn, waanzinnig, moordlustig, hij was ook een kind. Een monster, een gruwel, een verschrikking, maar een kind. Hij had er niet om gevraagd geboren te worden, en als hij boosaardig was, hadden ze hem zo gemaakt door hem geen menselijke waarden bij te brengen, door hem als een militair wapen te beschouwen, door hem voor gepleegde moorden te belonen. Een monster, maar een beklagenswaardig monster, verloren en eenzaam, dolend in een labyrint van ellende.

Beklagenswaardig maar ontzagwekkend. En nog steeds in staat van paraatheid. In afwachting van de mededeling waar hij Rose Tucker kon vinden. En Nina.
Dit is leuk.

De jongen hield van doodmaken. Joe nam aan dat het zelfs mogelijk was dat zijn manipulatoren hem nooit opdracht hadden gegeven om iedereen aan boord van Nationwide Vlucht 353 naar de bliksem te laten gaan, dat hij het had gedaan als een daad van verzet tegen zijn situatie en omdat hij het ‘leuk’ vond.
Laat ze ophouden, want als ik de kans krijg… als ik de kans krijg maak ik iedereen dood. Iedereen. Dat doe ik. Ja, dat doe ik. Ik maak iedereen dood en dat vind ik leuk.

Joe herinnerde zich die woorden van de uitgetypte tekst en proefde eruit dat de jongen niet alleen de passagiers van het tot de ondergang gedoemde toestel had bedoeld. Hij had toen al besloten iedereen te vermoorden. Hij had het over een daad gehad die veel apocalyptischer was dan driehonderddertig slachtoffers. Wat zou de jongen niet voor verschrikkelijks kunnen aanrichten als hij foto’s zag en de geografische coördinaten op kreeg van niet alleen raketvernietigingsinstallaties, maar ook van grote ondergrondse complexen van raketlanceersilo’s? Joe huiverde en durfde er nauwelijks aan te denken. Ergens in het donker wachtte Nina op hem. In de goede handen van vrienden van Rose, maar onvoldoende beschermd. Kwetsbaar. Rose scheen nogal wat tijd nodig te hebben. Hij klopte op de deur en riep haar naam, maar ze gaf geen antwoord. Na enige aarzeling klopte hij weer aan. Nu riep ze zwakjes: ‘Joe?’ Hij opende de deur.

Ze zat op de bril en had haar marineblauwe blazer en haar witte blouse uitgetrokken. De met bloed bevlekte blouse lag op de rand van de wastafel.

Hij had niet beseft dat ze bloedde. In het donker en door de blazer had hij het bloed op de blouse niet gezien. Hij stapte naar binnen en zag dat ze van een prop natte papieren handdoekjes een soort compresje had gemaakt. Ze hield de prop op de spieren boven haar linkerborst gedrukt. ‘Het schot op het strand,’ zei hij dof. ‘Je bent geraakt.’

‘De kogel is erdoorheen gegaan,’ zei ze. ‘Op mijn rug heb ik een wond waar de kogel naar buiten is gekomen. Keurig netjes. Ik heb niet eens veel gebloed en de pijn is wel om uit te houden, maar… waarom voel ik me dan steeds zwakker worden?’

‘Interne bloeding,’ veronderstelde Joe en hij kromp ineen bij de aanblik van de wond op haar rug.

‘Anatomie hoort bij mijn vak,’ zei ze. ‘Ik ben precies op de goede plek geraakt. Geluk gehad. Er zijn geen aders van enige betekenis getroffen.’

‘Maar de kogel kan een bot hebben versplinterd. Een splintertje kan aan het zwerven zijn geraakt.’

‘Ik had zo’n dorst! Ik probeerde wat uit het kraantje te drinken en ik ging bijna van m’n stokje toen ik me bukte.’

‘Dat doet de deur dicht,’ zei hij. Zijn hart bonkte. ‘We gaan meteen naar een arts.’

‘Breng me naar Nina.’
‘Rose, verdomme…’

‘Nina kan me genezen.’ Met een schuldbewuste blik keek ze opzij.
‘Je genézen?’ vroeg hij verbaasd.

‘Geloof me maar. Nina kan wat geen enkele arts kan, wat niemand ter wereld kan.’

Ergens diep vanbinnen had Joe het gevoel dat hij nóg een van haar diepste geheimen op het spoor was gekomen, zonder dat hij de moed kon opbrengen die donkere parel aan een nader onderzoek te onderwerpen.

‘Help me even in mijn blouse en blazer, en laten we dan gauw doorrijden. Breng me naar Nina’s handen. Haar genezende handen.’ Hoewel hij zelf bijna misselijk was van zorgelijk gepieker, deed hij wat ze hem vroeg. Terwijl hij haar hielp, herinnerde hij zich hoe imposant ze de vorige dag op de begraafplaats had geleken. Nu was ze zo klein.

Teruglopend naar de auto steunde ze op hem, door de als wolven huilende, klauwende hete wind.

Zodra ze in de auto zat vroeg ze of hij iets te drinken voor haar wilde halen.

Uit een automaat bij de pompen koos hij een blikje Pepsi en een Orange Crush. Ze wilde de Crush en hij opende het blikje voor haar. Voordat ze het blikje aannam, gaf ze hem de polaroidfoto van de grafstenen van Michelle en de kinderen, en het gevouwen dollarbiljet waarvan het serienummer, minus het vierde cijfer, het telefoonnummer vormde van het adres waar Mark van Infiniface in noodgevallen kon worden bereikt. ‘En voor we vertrekken wil ik je wijzen hoe je bij de bungalow in Big Bear komt, want het kan zijn dat ik het onderweg niet meer opbreng.’

‘Kom nou! Je redt het heus wel.’

‘Luister naar me!’ Weer toonde ze een overwicht dat geen tegenspraak duldde.

En dus luisterde Joe naar haar aanwijzingen. ‘En wat Infiniface betreft,’ besloot Rose, ‘die vertrouw ik volkomen. Ze zijn mijn – en Nina’s – natuurlijke bondgenoten. Maar ik ben bang dat ze al te gemakkelijk geïnfiltreerd kunnen worden. Daarom wilde ik niet dat ze vanavond met ons meegingen. Maar als we niet worden gevolgd, zit er geen zendertje aan deze auto en misschien zijn hun beveiligingsmaatregelen voldoende. Mocht het heel beroerd worden, en mocht je niet weten tot wie je je moet wenden, dan bieden zij je misschien de beste hulp.’ Joe voelde een beklemming op zijn borst en zijn keel werd dichtgeknepen. Eindelijk bracht hij uit: ‘Ik wil hier liever niets meer over horen. Ik zorg ervoor dat je op tijd bij Nina bent.’ Ook haar rechterhand beefde nu en Joe was bang dat ze haar blikje zou laten vallen. Maar ze hield het vast en dronk gulzig. Terwijl hij terugreed naar de San Bernardino Freeway, richting bergland, zei ze: ‘Ik heb je nooit willen kwetsen, Joe.’

‘Dat heb je niet gedaan.’

‘Maar toch heb ik iets vreselijks gedaan.’

Hij wierp haar een snelle blik toe, maar durfde niet te vragen wat. Hij wilde dat geheim liever niet weten. ‘Krijg alsjeblieft geen hekel aan me.’

‘Dat zal niet gebeuren.’

‘Mijn motieven waren oprecht. Dat zijn ze altijd geweest. Zeker niet vlekkeloos toen ik aan Project 99 werkte, maar dit keer deugden ze wél, Joe.’

Terwijl hij door de lichtzee van Los Angeles en de voorsteden reed, naar de donkere bergen waar Nina verbleef, wachtte Joe tot Rose hem duidelijk zou maken waarom hij een hekel aan haar zou moeten hebben.

‘Laat ik je dan nu maar eens vertellen,’ begon ze, ‘over het enige echte succes van het project…’

Neem na dit kijkje in de hel van het zesde niveau nu de lift naar boven, laat die jongen in zijn vat achter, en stap uit bij de gelijkvloerse bewaking waar de afdaling begon. Een eindje de gang in naar de zuidoostelijke hoek van het gebouw bevindt zich de kamer van CCY-21-21.

Ze werd een jaar na 89-58 zonder enige hartstocht verwekt, al was ze geen project van dr. Blom en dr. Ramlock, maar van dr. Rose Tucker. CCY-21-21 is een aanvallig kind, verfijnd en knap, met goudblond haar en violetkleurige ogen. Hoewel de meeste weeskinderen die hier wonen van gemiddelde intelligentie zijn, bezit ze een ongewoon hoog IQ, hoger misschien dan 89-58, en ze is dol op leren. CCY-21-21 is een rustig meisje van natuurlijke gratie en charme. De eerste drie jaar van haar leven vertoont ze nog geen paranormale vermogens.

Maar dan, op een zonnige middag in mei, als ze onder toezicht met andere kinderen op het grasveld van het weeshuis aan het spelen is, vindt ze een musje met een gebroken vleugeltje en een uitgepikt oogje. Het ligt in het gras onder een boom en fladdert zwakjes op en neer. Als ze het beestje in haar kleine handen neemt, wordt het beangstigend stil. Huilend haast ze zich naar de dichtstbijzijnde toezichthouder en vraagt wat eraan kan worden gedaan. Het musje is nu zo zwak en verlamd van angst dat het alleen nog zwakjes zijn bekje open en dicht kan doen zonder dat er een piepje uit komt. Het musje is stervende. De toezichthouder zegt dat er niets aan te doen is, maar het meisje accepteert de naderende dood van het beestje niet. Ze gaat op de grond zitten, neemt het teder in haar linkerhand, streelt het met haar rechterhand en zingt zacht een liedje over een roodborstje. Binnen een minuut is het diertje genezen. De botjes van het gebroken vleugeltje hechten zich stevig en het oogje geneest tot een helder boogje. Het vogeltje tjilpt en vliegt weg. CCY-21-21 wordt het middelpunt van een en al vrolijke aandacht. Rose Tucker, eens op de rand van zelfmoord door de nachtmerrie van Project 99, voelt zich al even herboren als het vogeltje en deinst terug van de afgrond waarin ze neerkeek. Vijftien maanden lang worden de genezende krachten van 21-21 uitgebuit. Aanvankelijk is het nog een onbetrouwbaar talent, omdat ze er niet naar willekeur over kan beschikken, maar maand na maand voltrekt zich het wonder dat ze haar gave leert oproepen en beheersen, tot ze in staat is het toe te passen wanneer men dat wenst. Medewerkers van Project 99 die met hun gezondheid kwakkelen worden beter gemaakt en voelen zich zo kiplekker als ze nooit hadden kunnen denken. Enkele zorgvuldig geselecteerde politici en militaire kopstukken – en een paar van hun familieleden – die aan slopende ziekten lijden, worden in het diepste geheim door het kind genezen. Er zijn medewerkers die vinden dat 21-21 de grootste aanwinst van Project 99 is, hoewel anderen, ondanks de grote problemen die hij oplevert, van mening zijn dat 89-58 op de langen duur toch de belangwekkendste en waardevolste aanwinst zal blijken.

En zet nu eens een stapje verder in de tijd naar een regenachtige dag in augustus, vijftien maanden na de genezing van de gewonde mus. Bij een geneticus van Project 99, Amos geheten, was kanker aan de alvleesklier vastgesteld, een van de dodelijkste vormen van de aandoening. Terwijl het kind Amos met een lange en tedere aanraking geneest, bespeurt ze nog een bijkomende kwaal, zij het niet van lichamelijke aard maar niettemin slopend. Misschien ligt het aan wat de man bij Project 99 heeft gezien, misschien zijn er tal van andere factoren die er in zijn vijftigjarige leven aanleiding toe hebben gegeven, maar Amos is tot de conclusie gekomen dat het leven zonder doel en zin is, dat we geen andere bestemming hebben dan de totale leegte, dat we slechts stof in de wind zijn. Dit duister in hem is zwarter dan zijn kanker, en het meisje geneest ook deze aandoening door Amos eenvoudig het licht van God te tonen en het wonderlijke multidimensionele vlechtwerk van de universums die achter het onze liggen.

Als hij dit eenmaal heeft ingezien, raakt Amos zo vervuld van vreugde en ontzag dat hij tussen lachen en huilen verkeert en in de ogen van twee andere aanwezigen – de wetenschappers Janice en Vincent – in de greep schijnt te raken van een verontrustende hysterie. Wanneer Amos bij het meisje aandringt om Janice hetzelfde licht te tonen dat ze hem heeft laten zien, gebruikt ze haar gave nogmaals.

Maar Janice reageert heel anders dan Amos. Bang en vernederd stort ze zich in wroeging. Ze trekt zich de haren uit het hoofd van spijt over het leven dat ze heeft geleid en uit verdriet om de mensen die ze op zo’n verraderlijke wijze kwaad heeft gedaan. Haar smart is angstaanjagend. Consternatie.

Rose wordt erbij geroepen. Janice en Amos moeten voor observatie en evaluatie worden geïsoleerd. Wat heeft het meisje aangericht? Wat Amos vertelt lijkt nog het meest op het opgeruimde gebrabbel van een ongevaarlijk gestoord iemand, maar niettemin gebrabbel uit de mond van een man die tot een paar minuten geleden een ernstige, zij het sombere, wetenschapper was. Verbijsterd en ernstig bezorgd over het enorme verschil in reactie tussen Amos en Janice, keert het meisje zich naar binnen en zwijgt. Rose houdt zich achter gesloten deuren ruim twee uur achtereen met 21-21 bezig, tot ze het meisje een verbazingwekkende verklaring weet te ontlokken. Het kind kan niet begrijpen waarom de openbaring die ze Amos en Janice heeft gegeven hen zo volkomen heeft overrompeld, of waarom de reactie van Janice een mengsel van euforie en zelfkastijding is. Geboren met een diep bewustzijn van haar plaats en doel als menselijk wezen in het heelal, met voorkennis van de lotsbestemmingen die ze in het oneindige zal doormaken, met haar genetisch bepaalde zekerheid dat het leven eeuwig voortduurt, begrijpt ze de overweldigende kracht niet van haar openbaringen aan mensen die hun hele leven in de modder der twijfel en het stof der wanhoop hebben doorgebracht.

Hoewel Rose er niet meer verwacht dan een soort spiritueel equivalent van een vertoning met toverlantaarnplaatjes, een rondreisje door de beminnelijke voorstellingen die een kind zich van God maakt, wil ze het zien. En ze krijgt het te zien. En ze verandert voor altijd. Door de aanraking van een kinderhand wordt haar de volle rijkdom van het bestaan geopenbaard. Wat ze precies ervaart kan ze niet in woorden weergeven. Maar terwijl er vreugde door haar heen stroomt die het vele verdriet en de pijn in haar leven tot dusver wegspoelt, raakt ze ook vervuld van angst, want ze beseft niet alleen de belofte van een stralende eeuwigheid, maar ook dat van haar wordt verwacht dat ze in alle dagen die haar in deze en de komende werelden resten, streven moet naar vervulling, een belofte die haar beangstigt door de onzekerheid of ze zoiets wel kan waarmaken. Evenals Janice wordt ze zich scherp bewust van alle laagheden en onvriendelijkheid en leugens en verraad waaraan ze zich schuldig heeft gemaakt, en ze ziet in dat ze nog altijd egoïstisch, kleingeestig en wreed kan zijn; ze hunkert ernaar om haar verleden te ontstijgen, ook al huivert ze bij het besef van de daarvoor vereiste geestkracht.

Nadat het visioen voorbij is en ze weer tegenover het meisje in de kamer zit, koestert ze geen enkele twijfel dat wat ze gezien heeft volkomen echt was, de waarheid in haar zuiverste vorm, en niet alleen een kinderlijke waanvoorstelling uit de psychische vermogens van het meisje. Lange tijd kan Rose geen woord uitbrengen en zit ze met haar handen voor haar gezicht geslagen te trillen als een riet. Geleidelijk beginnen de implicaties van wat er met haar is gebeurd tot haar door te dringen. In essentie zijn dat er twee. Ten eerste: wanneer deze openbaring tot de mensheid kan worden gebracht, zoveel mensen als het meisje maar kan aanraken, zal alles wat nu is verdwijnen. Als men eenmaal heeft gezíén – niet geloven dat het zo is maar gezíén hebben – dat er een leven na dit leven is, ook al blijft de aard ervan diep mysterieus en al even beangstigend als glorieus, dan wordt alles wat eens belangrijk leek onbetekenend. Er komen brede wegen van wonderbaarlijke mogelijkheden waar voorheen slechts een enkel pad door de duisternis lag. De wereld zoals we die nu kennen, houdt op te bestaan. Ten tweede: er zullen mensen zijn die het eind van de oude wereldorde niet wensen, die zich hebben aangeleerd macht uit te oefenen ten koste van de pijn en de vernedering van anderen. Dat zijn er inderdaad veel en ze zullen het geschenk van het meisje niet willen aanvaarden. Ze zullen haar en wat ze belooft vrezen. Dus zullen ze haar verdovende middelen geven en in een vat isoleren, of ze maken haar dood.

Ze heeft de gaven van een messias, maar ze is ook menselijk. Ze kan het gebroken vleugeltje van een vogeltje genezen en zijn verblinde oogje ziende maken. Ze kan kanker uit het lichaam van een doodzieke man bannen. Maar ze is geen engel in een mantel van onkwetsbaarheid. Ze is een kind van vlees en bloed. Haar kostbare kracht zit in de verfijnde weefsels van haar bijzondere hersenen. Als er een pistool op haar hoofdje wordt leeggeschoten, sterft ze als ieder ander getroffen kind; als ze dood is, kan ze zichzelf niet genezen. Hoewel haar ziel in andere werelden dan de onze blijft voortleven, is ze verloren voor deze wereld die haar nodig heeft. Dan verandert de wereld niet ten goede, er komt geen vrede voor onrust en er komt geen eind aan eenzaamheid en wanhoop. Rose ziet algauw in dat de leiders van het project voor beëindiging van het leven van het kind zullen kiezen. Zodra ze begrijpen wat het meisje is en kan, zullen ze haar doden. Voor de avond om is, zullen ze haar doden. Dat zal beslist voor middernacht gebeuren. Ze zullen niet het risico willen nemen om haar in een dwangbuisachtig vat op te sluiten. De jongen bezit slechts het vermogen tot destructie, maar 21-21 heeft de kracht tot verlichting en die gave is van de twee de gevaarlijkste.

Ze zullen haar doodschieten, haar lijkje met benzine overgieten en verbranden, en de verkoolde resten verspreiden. Rose moet in actie komen – en snel. Het meisje moet het weeshuis worden uitgesmokkeld en verstopt voordat ze het kind kunnen vernietigen.

‘Joe?’

Tegen een brede achtergrond van sterren, alsof ze op dat moment uit de aardkorst waren gebarsten, doemden de zwarte bergen aan de horizon op.

‘Joe, het spijt me.’ Haar stem klonk zwakjes. ‘Het spijt me vreselijk.’

Ze reden op State Highway 30 langs de stad San Bernardino. Nog vijfenzeventig kilometer naar Big Bear.

‘Joe? Gaat het?’

Hij kon geen antwoord geven.

Weinig verkeer. De weg steeg naar de bossen. Populieren en sparren beefden, beefden, beefden in de wind. Hij kon geen antwoord geven. Alleen maar rijden. ‘Toen je bleef geloven dat het kleine meisje dat ik bij me had jouw Nina was, heb ik je in die waan gelaten.’

Om welke reden dan ook draaide ze hem nog steeds een rad voor ogen. Hij begreep niet waarom ze de waarheid voor hem verborgen bleef houden.

Ze zei: ‘Nadat ze ons in het restaurant hadden gevonden, had ik je hulp nodig. Vooral nadat ik door een kogel was geraakt. Maar je had je hart en geest niet geopend voor de foto die ik je liet zien. Je was zo… kwetsbaar. Ik was bang dat je… ermee zou stoppen als je eenmaal wist dat het meisje jouw Nina niet was. Dat je zou instorten. Het spijt me vreselijk, Joe, maar ik had je nodig. En nu heeft het kind jóu nodig.’

Nina had hem nodig. Niet een of ander kind dat in een laboratorium was geboren, met het vermogen haar bizarre fantasieën op anderen over te brengen en de geest van goedgelovigen te vertroebelen. Nina had hem nodig. Nina.

Als hij Rose Tucker niet meer kon vertrouwen, wie dan nog wél?

Terug naar Rose. In de kamer van 21-21. Koortsachtig bezig met het probleem hoe ze het meisje door een zware bewaking moet krijgen die gelijkstaat aan die van een gevangenis. De oplossing die zich aandient ligt voor de hand en laat niets te wensen over.

Op de begane grond van het weeshuis zijn drie uitgangen. Rose en het meisje lopen hand in hand naar de verbindingsdeur tussen het hoofdgebouw en de aangrenzende garage van twee verdiepingen.

Een gewapende bewaker ziet hun nadering met meer verbazing dan achterdocht aan. De wezen mogen zelfs onder begeleiding niet in de garage komen.

Als 21-21 haar handje naar hem uitstrekt en ‘Beef!’ zegt, glimlacht de bewaker en gehoorzaamt. Hij ontvangt haar gave. Opeens vervuld van hevig beroerende verbazing zit hij onbeheerst te beven en huilt van vreugde maar ook van diepe wroeging, precies zoals Rose in het kamertje van het kind had gebeefd en gehuild. Het is eenvoudig om de knop op het paneel van de bewaker in te drukken waardoor het elektronische slot op de deur openspringt. Ze lopen door.

Aan de andere kant van de verbindingsdeur naar de garage zit de volgende bewaker. Hij schrikt als hij het kind ziet. Het meisje steekt haar hand naar hem uit en zijn verbazing bij het zien van het kind wordt ruimschoots overtroffen door de verbijstering die erop volgt. Een derde bewaker zit in een hok bij de uitrit van de garage. Opschrikkend bij de aanblik van 21-21 in de auto van Rose Tucker, buigt hij zich uit het geopende raam en verlangt een verklaring, waarop het meisje zijn gezicht aanraakt.

Nog twee bewakers bij het hek naar de straat. Alle hinderpalen verdwijnen en Virginia verwelkomt Rose en het kind. Ontsnappen zal nooit meer zo gemakkelijk gaan. Als ze gepakt worden, zal het uitstrekken van de hand van het kind met schoten worden beantwoord.

De kunst is nu om zo snel mogelijk uit de buurt te komen voordat de chef van de bewakingsdienst van het project beseft wat er met vijf van zijn mannen is gebeurd. Ze zullen de achtervolging inzetten, misschien met hulp van de politie. Rose rijdt roekeloos hard en met een uit wanhoop geboren behendigheid die ze nooit eerder heeft gekend.

Het kind 21-21 komt maar net met haar neus boven de onderrand van het zijraampje. Ze bekijkt het langsvliegende landschap gefascineerd en zegt: Tjee, wat is het hier gróót. Rose lacht en zegt: Schatje, het mooiste komt nog. Ze beseft dat ze zo snel mogelijk ruchtbaarheid aan de geslaagde ontvoering moet geven, de media de geneeskrachtige vermogens van 21-21 moet tonen en een demonstratie laten volgen van de nog veel grotere gave die het kind kan schenken. Alleen de duistere macht van de onwetendheid profiteert van geheimhouding. Rose vindt dat 21-21 nooit veilig is tot de wereld haar kent, haar omarmt en haar niet meer in de gevangenschap van een weeshuis wil zien.

De ex-bazen van Rose verwachten niet anders of Rose gaat zo snel mogelijk en op een grote schaal publiciteit aan de zaak geven. Hun invloed op de media is vérstrekkend, maar niettemin zo subtiel als schaduwen van ragfijne wolken op een vijver, waardoor hun macht des te effectiever is. Ze willen Rose in handen hebben voordat ze ergens opduikt en 21-21 aan de wereld kan presenteren. Rose kent een verslaggeefster die haar, naar ze zeker weet, nooit in de steek zal laten: haar oude schoolvriendin Lisa Peccatone die voor de Post in Los Angeles werkt.

Om daar snel te komen moeten Rose en het meisje zo gauw mogelijk een vliegtuig nemen. Project 99 is een gezamenlijke onderneming van particuliere industrieën, onderdelen van het militaire establishment en andere invloedrijke instanties van de overheid. Het is gemakkelijker een lawine met een veer tegen te houden dan de gecombineerde macht van Project 99 te weerstaan. Het zal niet lang duren voordat alle beschikbare middelen worden ingezet om Rose en het meisje op te sporen.

Om vanuit de luchthaven Dulles of het National Airport in Washington naar Los Angeles te vertrekken is veel te riskant. Rose overweegt Baltimore, Philadelphia, New York en Boston. Ze kiest voor New York.

Hoe meer county- en staatsgrenzen ze passeert, zo redeneert Rose, des te groter wordt haar veiligheid. Derhalve rijdt ze naar Hagerstown in Maryland en vandaar naar Harrisburg in Pennsylvania zonder dat er iets gebeurt. Maar kilometer na kilometer maakt ze zich er meer zorgen over dat haar achtervolgers een opsporingsbevel met een beschrijving van haar auto hebben laten uitgaan, en dat ze ondanks de steeds groter wordende afstand tussen haar en Manassas toch wordt aangehouden en overmeesterd. In Harrisburg laat ze haar auto achter en vervolgt ze haar reis met het meisje naar New York City per bus.

Pas als ze aan boord gaan van Nationwide Vlucht 353 voelt Rose zich veilig. In Los Angeles zal ze van het vliegtuig worden afgehaald door Lisa Peccatone en het groepje journalisten dat Lisa heeft verzameld. Dan kunnen de onthullingen door de pers losbarsten. In New York heeft Rose voor de passagierslijst de indruk gevestigd dat ze getrouwd is met een blanke en heeft ze 21-21 voor haar stiefdochtertje laten doorgaan, waarbij ze het kind ‘Mary Tucker’ noemde. Voor de persbijeenkomst is Rose van plan het kind als CCY-21-21 aan te duiden, zoals het in het weeshuis te boek staat. Ze doet dat om op de overeenkomst te wijzen met gevangenen in een concentratiekamp, waarmee Project 99 voor het grote publiek het best als een misdadige organisatie wordt bestempeld en een onmiddellijke sympathie voor het kind wordt gewekt. Ze beseft ook dat ze uiteindelijk in overleg met 21-21 een vaste naam voor het kind moet kiezen; met het oog op het uitzonderlijke historische belang van het leven van het kind moet het een naam zijn die bij iedereen in het geheugen haakt.

In het vliegtuig zitten ze aan de andere kant van het looppad naast een moeder met haar twee dochtertjes die naar huis in Los Angeles terugkeren. De moeder heet Michelle Carpenter, de meisjes Chrissie en Nina.

Nina, ongeveer even oud en even groot als 21-21, houdt een elektronisch spel op schoot dat ‘Pigs and Princes’ heet, bedoeld voor kleuterschoolkinderen die bijna naar de basisschool gaan. Vanaf haar zitplaats raakt 21-21 gefascineerd door de geluidjes en beeldjes op het kleine scherm. Als Nina dat in de gaten krijgt, vraagt ze of ‘Mary’ bij haar wil komen zitten op twee lege stoelen in de buurt van Rose en Michelle om samen het spel te spelen. Rose aarzelt even, maar omdat 21-21 wat verstand betreft haar leeftijd ver vooruit is en haar ware identiteit niet aan anderen zal verklappen, geeft ze toe. Voor het eerst in haar leventje mag 21-21 nu eens zonder leiding een spelletje doen en het is het eerste échte kinderspel dat ze in handen krijgt. Nina is een kind van bijzonder grote charme, lief en dol op dingen samen doen. Hoewel 21-21 een genie is met de leesvaardigheid van een achttienjarige middelbare scholiere, een genezeres met wonderbaarlijke vermogens en letterlijk de enige hoop die de mensheid nog heeft, raakt ze algauw opgetogen over Nina. Ze wil Nina zijn en vindt haar helemaal te gek, waardoor ze onbewust Nina’s gebaren en manier van praten overneemt. Het toestel is laat op de avond uit New York vertrokken en na een paar uur wordt Nina te moe. Ze omhelst 21-21 en geeft het spel met toestemming van Michelle aan haar nieuwe vriendin. Daarna gaat Nina bij haar mamma en zusje zitten en valt in slaap. Opgetogen kruipt 21-21 weer op haar stoel naast Rose en klemt het spel als een kostbare schat tegen zich aan. Ze wil er niet eens mee spelen uit angst dat ze iets stukmaakt en ze vindt dat het spel moet blijven zoals Nina het haar heeft gegeven.

Bij de stad Running Lake, nog heel wat kilometers van Big Bear Lake vandaan, langs de randen van ravijnen waar de wind werd geboren en bekogeld door rondvliegende dennenappels van de naaldbomen langs de weg, wilde Joe niets meer horen over de implicaties van het kinderspel ‘Pigs and Princes’. Terwijl hij naar Rose zat te luisteren had hij zijn kwaadheid nauwelijks kunnen bedwingen. Hij besefte heel goed dat hij geen enkele reden had om kwaad op haar te zijn, of op het kind dat een concentratiekampnummer als naam droeg, maar toch kookte hij van woede. Misschien omdat hij, zoals hij in zijn hele jeugd had gedaan, beter in razernij dan in droefheid functioneerde.

Om zijn gedachten aan kleine spelende meisjes in een vliegtuig van zich af te zetten, vroeg hij: ‘Hoe past Horton Nellor in dit geheel? Afgezien van het feit dat hij een groot aandeel bezit van Teknologik… dat weer nauw bij Project 99 betrokken is?’

‘Alleen dat grote schoften met goede connecties zoals hij de economische stoottroepen naar de toekomst vormen.’ Ze hield het blikje Pepsi tussen haar knieën en frunnikte met haar rechterhand aan het lipje. Ze had nauwelijks de kracht en de coördinatie om het blikje open te krijgen. ‘De stoottroepen naar de toekomst… tenzij Nina… tenzij het kind er verandering in kan brengen.’

‘Grote zaken, grote overheidsbemoeienis en grote media, allemaal in één monster verenigd om de rest van de bevolking uit te buiten. Is dat het? Behoorlijk reactionair.’

Het blikje rammelde tegen haar tanden en er droop vocht langs haar kin. ‘Het gaat hun uitsluitend om macht. Ze willen niets weten van het verschil tussen goed en kwaad.’

‘Alleen het succes telt.’

Hoewel Rose een lange slok had genomen, klonk haar stem gebarsten, alsof ze een kurkdroge keel had. ‘En wat dat succes betekent…’

‘… hangt af van de draai die je eraan geeft.’ Joe bleef woedend op haar omdat ze hem had laten geloven dat het meisje zijn Nina was, maar hij kon niet aanzien dat ze almaar zwakker werd. Hij keek met knipperende ogen naar de weg voor hem, waar een regen van dennennaalden opbollende platen stof en zand bijeenhield en hij gaf meer gas tot hij zo hard reed als hij maar durfde.

Ze liet het blikje op de vloer vallen, waar het onder haar stoel rolde. De rest van de Pepsi liep eruit. ‘Ik kan het niet meer vasthouden, Joe.’

‘Niet ver meer.’

‘Ik moet je vertellen hoe het was… toen het vliegtuig neerstortte.’

Zes kilometer naar beneden in een steeds sneller wordende val, met gierende motoren, krakende vleugels, een gonzende romp. Schreeuwende passagiers worden door de toenemende zwaartekracht zo hard in hun stoel gedrukt dat ze hun hoofd niet meer kunnen opheffen. Sommigen bidden, anderen geven over, huilen en vloeken, roepen de vele namen van God aan, schreeuwen om hun nabije en verre geliefden. De val schijnt een eeuwigheid te duren, zesduizend meter maar als neersuizend van de maan…
… en dan bevindt Rose zich opeens in een blauwe atmosfeer, een stil en helder blauw als een vogel in zijn vlucht, behalve dat er geen donkere aarde onder haar ligt, alleen die blauwe atmosfeer om haar heen. Geen gevoel van beweging. Niet warm, niet koud. Een smetteloze hyacint-blauwe bol met haar lichaam in het midden. Ze zweeft. En wacht. Houdt diep ingeademde lucht in haar longen vast. Ze probeert bijna stikkend uit te ademen, maar kan het niet, kan het niet, totdat ze…

… met een zucht zo luid als een schreeuw midden in een bergweide belandt, nog steeds zittend op haar passagiersstoel, onbeweeglijk van verbijstering, met 21-21 naast haar. De bossen om haar heen branden. Aan alle kanten likken vlammen aan hopen verwrongen puin. De weide is een crematorium, waarvan de aanblik haar de keel dichtsnoert. En de 747 is weg, verdwenen. Op het allerlaatste moment heeft het meisje hen beiden met een geweldige inspanning van haar psychische gave uit het tot de ondergang gedoemde vliegtuig overgebracht naar een andere plaats, naar een dimensie buiten tijd en ruimte, en hen gedurende een vreselijke minuut van enorme verwoesting in dat mysterieuze beschermende omhulsel gehouden. Door de inspanning is 21-21 steenkoud geworden, ze beeft en kan geen woord meer uitbrengen. Haar ogen, helder van de weerspiegeling van de talrijke branden om hen heen, hebben een afwezige blik, zoals van een autistisch kind. Aanvankelijk kan ze niet lopen en zelfs niet eens staan, zodat Rose haar uit de passagiersstoel moet tillen en moet dragen. Huilend om de doden die her en der in het donker verspreid liggen, huiverend van afschuw bij het zien van die slachting, met verbijstering geslagen door het feit dat ze een overlevende is, heen en weer geslingerd in een orkaan van emoties, staat Rose met het kind in haar armen zonder dat ze een stap kan verzetten. Dan denkt ze aan de flakkerende verlichting in de passagierscabine en aan het snel draaien van de wijzers op haar horloge, waardoor ze er heel zeker van is dat de gezagvoerder het slachtoffer is geworden van een ‘natte missie’, op afstand uitgevoerd door die jongen in zijn stalen vat diep onder de grond in Virginia. Dit besef geeft haar vleugels. Ze rent met het kind weg van het rampgebied, om de brandende bomen heen naar het maanverlichte bos, waar ze door verspreid kreupelhout strompelt naar een wildpad dat gespikkeld is door zilveren licht en diepste schaduwen. Ze komt uit bij een volgende bergweide en beklimt een hoogte waar ze licht ziet branden van de Loose Change Ranch.

Bij het huis van de ranch is het meisje min of meer tot haar positieven gekomen, maar nog lang niet hersteld. Ze kan nu wel lopen, maar is lethargisch, somber, afwezig. Aan de voordeur zegt Rose tegen 21-21 dat ze goed moet onthouden dat ze ‘Mary Tucker’ heet, maar 21-21 zegt: Ik heet Nina. Die wil ik zijn. Het zijn haar laatste woorden, misschien wel voorgoed. In de eerste maanden na de ramp, als ze onderdak hebben gevonden bij de vrienden van Rose in Zuid-Californië, slaapt het meisje twaalf tot veertien uur per dag. Als ze wakker is, toont ze nergens belangstelling voor. Urenlang zit ze uit het raam te staren, of naar een plaatje in een sprookjesboek, of naar helemaal niets. Ze heeft geen honger en valt sterk af. Ze is bleek en broos, en zelfs haar violette ogen verliezen iets van hun kleur. Kennelijk heeft de inspanning om Rose en zichzelf tijdens de ramp in en uit het blauwe elders te verplaatsen, haar volkomen uitgeput en misschien zelfs bijna gedood. Nina vertoont geen paranormale vermogens meer en Rose wordt er moedeloos van.

Maar rond de kerstdagen begint Nina weer belangstelling te krijgen voor wat er om haar heen gebeurt. Ze kijkt televisie. Ze leest weer boeken. Naarmate de winter verstrijkt slaapt ze minder en eet ze meer. De glans van haar huid keert terug en de kleur van haar ogen wordt dieper violet. Praten doet ze nog niet, maar ze raakt meer en meer afgestemd op haar omgeving. Rose moedigt Nina aan om de schulp waarin ze zich had teruggetrokken te verlaten, door dagelijks tegen haar te spreken over het goede dat ze kan doen en de hoop die ze anderen kan brengen.

In een bureaula in de slaapkamer die Rose met het meisje deelt, bewaart Rose een nummer van de Los Angeles Post. De hele voorpagina is gewijd aan de ramp van Nationwide Vlucht 353. De krant houdt de herinnering van Rose scherp aan de krankzinnige wreedheid van haar vijanden. Op een dag in juli, elf maanden na de ramp, ziet Rose het meisje op de rand van het bed zitten met de krant opengeslagen op een pagina met foto’s van enkele slachtoffers van de ramp. Het meisje raakt de foto aan van Nina Carpenter, van wie ze het spel ‘Pigs and Princes’ had gekregen, en ze glimlacht. Rose gaat naast haar zitten en vraagt of het kind bedroefd is bij de herinnering aan haar vriendinnetje.

Het meisje schudt haar hoofd. Nee. Dan brengt ze de hand van Rose naar de foto en als haar vingertoppen de foto aanraken komt Rose terecht in een blauwe helderheid die overeenkomt met het omhulsel waarin ze op het moment vlak voor de inslag werd verplaatst, met dit verschil dat het er nu vol beweging, warmte en gevoelens is.

Helderzienden hebben altijd gezegd dat ze een residu van psychische energie kunnen voelen op gebruiksvoorwerpen die door mensen die ze hebben aangeraakt is achtergelaten. Soms helpen ze de politie bij de speurtocht naar een moordenaar door voorwerpen aan te raken die door het slachtoffer op het moment van de moord waren gedragen. Deze energie van de foto in de Post lijkt er wel op maar is toch anders; niet achtergelaten door Nina Carpenter zelf, maar door wilskracht in de afdruk overgebracht. Rose heeft het gevoel alsof ze in een zee van blauw licht terecht is gekomen, een zee vol zwemmers die ze niet kan zien maar die ze wel om haar heen voelt glijden en duiken. Dan lijkt het of er een zwemmertje dóór Rose heen gaat en daarbij even vaart mindert, en Rose beseft dat ze bij de kleine Nina Carpenter is, het meisje met de scheve glimlach, het schenkstertje van ‘Pigs and Princes’, dat dood en verdwenen is maar in veiligheid verkeert. Dood en verdwenen maar niet voorgoed verloren, gelukkig en in leven in een elders buiten deze krioelende blauwe helderheid die meer een raakvlak tussen bestaansfasen dan een vaste verblijfplaats genoemd kan worden.

Zo diep ontroerd als ze was toen ze in de kamer in het weeshuis haar eerste kennis van het leven na de dood opdeed, trekt Rose haar hand terug van de foto van Nina Carpenter en zit enige tijd deemoedig stil. Dan neemt ze haar eigen Nina in haar armen, houdt haar stevig vast en wiegt haar heen en weer, niet in staat om iets te zeggen en ook zonder dat ze het nodig vindt. Nu de bijzondere gave van het meisje is teruggekeerd, weet Rose wat hun te doen staat, waar ze hun werk moeten beginnen. Ze wil het risico niet lopen om weer naar Lisa Peccatone toe te gaan. Ze gelooft niet dat haar oude vriendin haar bewust heeft verraden, maar ze vermoedt dat de leiding van Project 99 via Lisa’s schakel naar de Post, en vandaar naar Horton Nellor, op de hoogte is gesteld van haar aanwezigheid in het toestel van Vlucht 353. Zolang men veronderstelt dat Rose en Nina dood zijn, kunnen ze daarmee hun voordeel doen door zo lang mogelijk actief te blijven zonder de aandacht van hun vijanden te trekken. Om te beginnen vraagt Rose het kind om de grote gave van de eeuwige waarheid te willen schenken aan de vrienden die hun elf maanden in hun emotionele wildernis onderdak hebben verleend. Daarna zullen ze contact opnemen met de echtgenoten en ouders en kinderen van degenen die bij de ramp zijn omgekomen om hun de kennis van de onsterfelijkheid te brengen en hun bovendien visioenen te geven van hun geliefden in het blauwe raakvlak. Met een beetje geluk kunnen ze hun goede tijding al zo verspreid hebben dat onderdrukking ervan tegen de tijd dat ze worden ontdekt niet meer mogelijk is. Rose wil met Joe Carpenter beginnen, maar ze kan hem niet op het spoor komen. Zijn collega’s van de krant weten niet waar hij is. Hij heeft zijn huis in Studio City verkocht. Hij heeft een geheim telefoonnummer. Ze zeggen dat hij een gebroken man is. Hij is weggegaan om te sterven. Ze moet ergens anders beginnen.

Omdat de Post maar enkele foto’s van de slachtoffers uit Zuid-Californië heeft geplaatst, en omdat Rose niet zo gemakkelijk aan foto’s van de vele anderen kan komen, besluit ze dan maar helemaal geen foto’s te gebruiken. In plaats daarvan gaat ze naar de begraafplaatsen die in de overlijdensadvertenties worden genoemd en maakt foto’s van de graven. Het lijkt haar waarschijnlijk dat een bezielde afbeelding die van een grafsteen moet zijn, dat de grimmige gedenktekens van brons en graniet poorten vormen waardoorheen de ontvangers van de foto’s kunnen ervaren dat de Dood niet overheersend en angstaanjagend is, dat achter deze bittere fase de Dood zelf sterft.

Hoog in het door de wind geteisterde bergland, waar de door de zilveren maan beschenen naaldbomen hun naalden op de weg strooien, nog dertig kilometer naar Big Bear Lake, vroeg Rose zo zachtjes dat hij haar nauwelijks kon verstaan boven het gegrom van de motor en het gezoem van de banden op het asfalt: ‘Joe, wil je mijn hand vasthouden?’

Hij kon en wilde niet naar haar kijken, hij waagde het zelfs niet om haar ook maar een korte blik toe te werpen, omdat hij door het kinderlijke bijgeloof werd overvallen dat alles wel goed met haar zou komen, helemaal in orde, als hij de vreselijke waarheid maar niet hoefde te zien die hij in haar stem hoorde. Maar hij keek toch. Ze was zo klein zoals ze daar opzij gezakt tegen het portier leunde met haar achterhoofd tegen het raampje, zo klein in zijn ogen… zoals 21-21 voor haar moest zijn geweest toen ze met het kind uit Virginia was gevlucht. Zelfs in de vage gloed van het dashboard waren haar grote en expressieve ogen zo dwingend als bij hun eerste ontmoeting op de begraafplaats, vol vriendelijk medeleven, maar óók met een eigenaardige gloed van vreugde die hem angst aanjoeg.

Zijn stem beefde nog meer dan de hare. ‘Niet ver meer.’

‘Té ver,’ fluisterde ze. ‘Hou mijn hand maar vast.’

‘O néé, verdomme…’

‘Het is oké, Joe.’

De berm van de weg verbreedde zich tot een parkeerstrook met een weids uitzicht. Hij hield stil voor een in het donker gehuld panorama; de harde nachtelijke hemel, de kille maanschijf die meer kou dan licht leek uit te stralen en een uitgestrekt duister vol bomen, rotsen en diepe kloven.

Hij maakte zijn veiligheidsriem los, boog zich over de versnelling naar haar toe en greep haar hand die zwak aanvoelde.

‘Ze heeft je nodig, Joe.’

‘Ik ben geen held, Rose. Ik stel niks voor.’

‘Je moet haar verbergen… ergens verschuilen…’

‘Rose!’

‘Geef haar de tijd… laat haar kracht toenemen…’

‘Ik kan niemand redden.’

‘Ik had niet zo snel met het werk moeten beginnen. Ooit komt de dag dat ze… niet meer zo kwetsbaar is. Verberg haar… laat haar kracht toenemen. Ze weet zelf… wanneer de tijd daar is.’ Haar greep verslapte.

Hij omsloot haar hand met zijn beide handen, hield stevig vast en wilde niet loslaten.

Haar stem verzwakte en het leek of ze van hem terugweek, al bewoog ze zich niet. ‘Open… open je hart voor haar, Joe.’ Zijn oogleden trilden. ‘Rose! Ga niet, alsjeblieft.’

‘Het hindert niet.’

‘Alsjeblieft, ga niet.’

‘Tot ziens, Joe.’

‘Alsjeblieft.’

‘Tot ziens.’

Toen was hij alleen in de nacht. Hij hield haar kleine hand eenzaam in de nacht vast, waarbij de wind een hol klaaglied zong. Toen hij het eindelijk kon opbrengen, kuste hij haar voorhoofd.

De aanwijzingen die Rose hem had gegeven waren niet gemakkelijk te volgen. Het vrijstaande huis lag niet in de stad Big Bear Lake en evenmin aan het meer, maar op de noordelijke hellingen en diep verscholen tussen naaldbomen en berken. Het gebarsten asfalt, vol gaten, kwam uit op een verharde weg, en aan het eind daarvan lag een klein wit houten huis met een spanen dak. Naast het huis stond een groene Jeep Wagoneer. Joe parkeerde achter de Jeep.

Het huis mocht prat gaan op een diepe, verhoogde veranda, waarop drie schommelstoelen met ruggen van bamboe naast elkaar stonden. Een knappe zwarte man, groot en atletisch gebouwd, stond aan de balustrade. Zijn ebonieten huid had een bronzen gloed door het gelige licht van twee kale lampen in de overkapping. Boven aan het trapje van vier treden naar de veranda stond het meisje te wachten. Ze was een jaar of zes en had blond haar. Joe haalde het pistool dat hij op het strand van de witharige verhalenverteller had afgepakt, onder de zitting van zijn stoel vandaan. Hij stapte uit en stak het wapen achter de broekband van zijn jeans. De wind gilde en hijgde door de naaldvormige tanden van de sparren.

Hij liep naar het trapje.

Het kind was twee treetjes naar beneden gelopen. Ze staarde langs Joe naar de Ford. Ze wist wat er gebeurd was. Op de veranda barstte de zwarte man in snikken uit. Voor het eerst na een jaar, toen ze bij het huis van de Ealings tegen Rose had gezegd dat ze ‘Nina’ wilde heten, zei het kind iets. Terwijl ze naar de auto bleef staren, sprak ze met een zacht en klein stemmetje maar één woord: ‘Moeder.’

Haar haar had dezelfde tint blond als dat van Nina. Ze had een even verfijnde lichaamsbouw als Nina. Maar haar ogen waren niet grijs zoals die van Nina. Hoe graag Joe ook het gezichtje van Nina voor zich wilde zien, hij kon zich niet tot de overtuiging brengen dat dit zijn dochtertje was.

Weer had hij zich met zoekgedrag beziggehouden, om terug te vinden wat hij voor eeuwig had verloren.

De maan boven het huis was een dief; de glans was geen straling van zichzelf, maar een zwakke afspiegeling van de zon. En evenals de maan was dit meisje een dief; niet Nina, maar slechts een afspiegeling van Nina, niet stralend van Nina’s natuurlijke gloed, maar van een bleek vuur.

Al was ze dan niet meer dan een in een laboratorium geboren mutant met een wonderlijke spirituele kracht en de hoop van de wereld, Joe haatte haar op dat moment, en hij verafschuwde zich omdat hij haar haatte. Maar niettemin haatte hij haar.

17

Hete wind jammerde tegen de vensters en het rook binnen naar dennenhout, stof en roetaanslag van aangename winteravondvuren op de stenen schoorsteenmantel om de grote open haard. De elektriciteits- en telefoondraden aan de palen buiten hingen slap genoeg om vrij op de wind te kunnen zwaaien. Nu en dan sloegen ze tegen het huis, waardoor de verlichting trilde en flakkerde. Iedere bevende halve verduistering deed Joe denken aan het pulserende licht in het huis van de Delmanns – en hij kreeg kippenvel van angst.

De eigenaar van het huis was de lange zwarte man die op de veranda had staan snikken. Hij heette Louis Tucker en was de broer van Mahalia. Achttien jaar geleden was hij van Rose gescheiden, toen bleek dat ze geen kinderen kon krijgen. In haar donkerste uur had ze zich tot haar ex-man gewend. Ondanks het feit dat hij na al die jaren een vrouw en kinderen had die hij beminde, hield Louis kennelijk ook nog van Rose.

‘Als je echt gelooft dat ze niet dood is, maar naar elders is verhuisd,’ zei Joe ijzig, ‘waarom huil je dan om haar?’

‘Ik huil om mezelf,’ zei Louis. ‘Omdat ze weg is gegaan en ik nu heel wat dagen moet wachten tot ik haar terugzie.’ In de woonkamer, vlak achter de deur, stonden twee gepakte koffertjes van het meisje dat zich Nina noemde. Het kind stond bij het raam naar de Ford naast het huis te staren. Verdriet omhulde haar als een rouwkleed. ‘Ik ben bang,’ zei Louis. ‘Rose zou hier met Nina intrekken, maar ik geloof niet dat het veilig is. Ik wil het niet graag geloven, maar het is denkbaar dat ze me hebben getraceerd voordat ik met Nina uit haar vorige schuilplaats wegging. Een paar keer heb ik toen gedacht dat we door dezelfde auto werden gevolgd. Maar ze konden me niet bijhouden.’

‘Hoeven ze niet. Met hun technische hulpmiddelen kunnen ze je nog op een grote afstand volgen.’

‘En vlak voordat je hier stopte liep ik naar de veranda, omdat ik een helikopter meende te horen. In dit bergland en bij deze wind… dat klopt toch niet?’

‘Je moet hier zo gauw mogelijk met haar weg,’ zei Joe instemmend.

De wind zwiepte de draden weer tegen het huis. Louis ijsbeerde voor de open haard heen en weer en drukte zijn hand tegen zijn voorhoofd, of hij zijn verdriet om Rose even uit zijn gedachten moest bannen voor hij een besluit nam. ‘Ik dacht dat jij en Rose… ik dacht dat jullie haar kwamen halen. Als ze het op mij gemunt hebben, is ze dan niet veiliger onder jóúw hoede?’

‘Als ze het op jou gemunt hebben,’ zei Joe, ‘dan zijn we nu geen van allen hier meer veilig. We kunnen geen kant op.’ Weer sloegen de draden tegen het huis, keer op keer, en het licht flakkerde en flakkerde. Louis liep naar de open haard en greep een lange butaangasaansteker op batterijtjes van een haakje aan de schoorsteenmantel.

Het meisje keerde zich met wijd open ogen om en zei: ‘Néé!’ Louis Tucker knipte de lange aansteker aan. Er schoot een blauwe vlam uit. Lachend stak hij zijn haar in brand en vervolgens zijn overhemd.

‘Nina!’ schreeuwde Joe. Het meisje rende naar Joe toe.

De stank van schroeiend haar verspreidde zich door de kamer. Brandend liep Louis naar de voordeur om die te blokkeren. Joe trok het pistool uit zijn broekband, richtte… en kon de trekker niet overhalen. De man tegenover hem was Louis Tucker niet meer; hij was nu de monster-jongen die zijn macht vanuit Virginia vijfduizend kilometer ver uitstrekte. En er bestond geen schijn van kans dat Louis zichzelf weer onder controle zou kunnen krijgen en deze nacht zou overleven. Toch aarzelde Joe om te schieten, want zodra Louis dood was, zou de jongen zijn macht op afstand naar een ander verplaatsen.

Het meisje was waarschijnlijk onaantastbaar voor de invloed van de jongen, omdat ze zich met haar eigen paranormale vermogens kon beschermen. Dus zou de jongen Joe gebruiken – en het pistool in zijn hand – om het meisje door het hoofd te schieten. ‘Dit is léúk,’ zei de jongen met de stem van Louis. Het vuur brandde zijn haar weg, zijn oren verkoolden en barstten open, er kwamen blaren op zijn voorhoofd en wangen. ‘Leuk!’ zei hij weer. Hij genoot kennelijk van zijn ritje in de geest van Louis Tucker, maar hij bleef de deur naar de veranda blokkeren. Misschien zou Nina zich op dit moment van het grootste gevaar kunnen wegsturen in die veilige blauwe helderheid, zoals ze had gedaan vlak voor de 747 zich in de bergweide boorde. Misschien zouden de kogels slechts door de lege lucht gieren waar ze had gestaan. Maar er bestond een kans dat ze nog niet helemaal hersteld was, dat ze zo’n zware opgave nog niet kon uitvoeren, of dat ze het wel kon maar daarna door de inspanning dodelijk uitgeput zou raken. ‘De achteruitgang!’ riep Joe. ‘Snel, snel!’

Nina rende van de voorkamer naar de keuken aan de achterkant van het huis.

Achteruitlopend volgde Joe haar en hij hield zijn pistool op de brandende man gericht, hoewel hij niet van plan was te schieten.

Hun enige hoop bestond eruit dat de voorkeur van de jongen voor ‘leuk spelen’ hun de kans zou geven aan de achterkant van het huis in de vrije natuur te komen, waar zijn vermogen om op grote afstand te zien en iemands geest te overheersen volgens Rose aanzienlijk minder werd. Als hij het speeltje dat Louis Tucker heette losliet, zou hij in een oogwenk in het hoofd van Joe dringen. De jongen in zijn vat in Virginia gooide de aansteker opzij toen het vuur zich langs zijn mouwen naar zijn broek verspreidde. Hij zei: ‘O ja, wow, helemaal te gek!’ en kwam hen achterna. Joe herinnerde zich maar al te goed dat hij een ijskoude naald had gevoeld die zich tussen zijn ruggengraat en zijn achterhoofd had geboord toen hij de vorige avond op het nippertje uit het huis van de Delmanns had kunnen ontsnappen. De in hem dringende energie maakte hem banger dan het vooruitzicht te worden omhelsd door de letterlijk vurige armen van die voortschuifelende spookverschijning.

Buiten zichzelf van angst belandde hij in de keuken en sloeg de deur dicht. Dat had geen enkele zin, want geen deur, muur of zelfs een stalen wand kon de jongen tegenhouden wanneer hij het lichaam van Louis losliet en onstoffelijk werd.

Nina glipte de achterdeur uit. Een windvlaag als een troep zacht jankende en opgewonden wolven joeg langs haar heen naar binnen.

Terwijl Joe haar in het donker achternarende, hoorde hij de deur van de voorkamer krakend de keuken invallen. Achter het huis lag een klein tuintje van aarde en pollen wild gras. De wind joeg bladeren, sparrennaalden en gruis op. Achter een eettafel met vier stoelen van redwood lag weer bos. Nina rende al naar de bomen. Haar beentjes stampten als zuigers, haar sneakers klapperden op de harde grond. Ze worstelde zich door het hoge onkruid aan de rand van het bos heen en verdween in het duister tussen de sparren en berken.

Bijna even bang om het kind in het bos te verliezen als bevreesd voor de jongen in de brandende man, rende Joe tussen de stammen door, zijn arm geheven om geen slaande takken in zijn gezicht te krijgen, en riep de aangenomen naam van het kind. Achter hem hoorde hij de stem van Louis Tucker in het donker, al vervormd door de wonden die het vuur aan zijn lippen had toegebracht maar niettemin verstaanbaar. Het was de wijs van een vrolijk-spottend kinderliedje: ‘Daar kóm ik, daar kóm ik, wie niet weg is is gezien, daar kóm ik, wie niet weg is is gezien…’ Door een kleine opening tussen de bomen viel een stortvloed maanlicht en Joe zag de in de wind wapperende blonde haardos van het meisje glanzen als een bleek vuur, een weerspiegeling van weerkaatst licht, daar rechts van hem en maar een meter of acht voor hem uit. Joe struikelde over een rottende boomstam en gleed bijna uit op iets glads, maar wist zijn evenwicht te bewaren. Hij worstelde zich door borsthoog stekelig struikgewas en zag dat Nina een platgetreden wildpad had gevonden.

Terwijl hij haar inhaalde, maakte het duister rondom hen opeens plaats voor salamanders van oranje licht die tegen boomstammen opgleden en hun staarten dwars door de glanzende takken van dennen en sparren sloegen.

Joe keerde zich om en zag de door de jongen bezeten gestalte van Louis Tucker tien meter achter zich, van top tot teen in vlammen maar nog steeds rechtop, strompelend en schokkend tussen de bomen, slingerend van stam naar stam, nog zeven of acht meter, nauwelijks een levend wezen meer. Hij stak het tapijt droge dennen- en sparrennaalden in brand waarop hij voortsukkelde en zette het droge onkruid en de boomstammen in vuur en vlam die hij passeerde. Nog vijf meter. De stank van schroeiend vlees in de wind. Het monster-kind schreeuwde vrolijk, maar de woorden werden vervormd en waren niet te verstaan.

Ook toen Joe het pistool met beide handen vasthield trilde de loop, maar hij schoot een, twee, vier, zes kogels af en minstens vier daarvan schenen het gloeiende spook te raken. Het struikelde achteruit, viel en bewoog niet meer. Het schokte niet eens, morsdood door vuur en kogels.

Louis Tucker was nu geen mens meer, maar een brandend lijk. In het lichaam was geen geest meer aanwezig die de jongen kon bezitten en kwellen. Waar was hij?

Joe keerde zich om naar Nina, en voelde een bekende ijzige steek achter in zijn nek, een aanhoudend prikken, maar niet zo scherp als op de drempel van het huis van de Delmanns, waar hij bijna ten prooi was gevallen aan het monster-kind. Misschien was de naald hier niet zo scherp omdat de vermogens van de jongen in de openlucht inderdaad aan kracht inboetten. Maar de psychische injectienaald was niet bot genoeg om geen effect meer te hebben. De naald bleef toesteken en drong door de huid. Joe schreeuwde. Het meisje greep zijn hand.

Het ijskoude steekgevoel, als een toeslaande klauw, hield abrupt op en vlóóg van Joe weg, als een vluchtende vleermuis. Wankelend voelde Joe achter in zijn nek, vrijwel zeker dat de huid daar was opengehaald en bloedde, maar hij was niet gewond. Ook had het monster-kind zijn geest niet kunnen binnendringen. Nina’s aanraking had hem daarvoor behoed. Met een duivels gekrijs stortte een havik zich uit de hoogste takken van een boom en dook als een Stuka op Nina, hij viel haar hoofd aan en pikte met fladderende vleugels en klepperende snavel in haar haar. Gillend sloeg ze haar handen voor haar gezicht. Joe weerde de aanvallende vogel met een arm af. Het gek geworden beest vloog op; het was natuurlijk geen gewone vogel en beslist niet alleen tot waanzin gedreven door de wind en het wervelende vuur dat in het bos achter hen snel aanwakkerde. Daar kwam het beest weer aan met een snerpend gekrijs, een nieuwe gastheer voor het bezoekertje uit Virginia, als een pijl door het maanlicht, zijn gepunte bek zo dodelijk als een stiletto, te snel voor een pistoolkogel.

Joe liet zijn pistool los en viel op zijn knieën op het wildpad. Hij trok het meisje beschermend tegen zich aan en ze drukte haar gezicht tegen zijn borst. De vogel had het op haar ogen gemunt. Het dier wilde ze uitpikken, tjak-tjak-tjak door de kwetsbare kassen naar de kostbare hersentjes erachter. Als haar hersens beschadigd zouden worden, kon haar geestkracht haar niet meer redden. Ruk het deel van de hersenen met haar bijzondere gave eruit en ze valt schokkend en stervend op de grond.

De havik viel weer aan, hij sloeg de klauwen van een poot in de mouw van Joe’s jasje door het corduroy en de huid van de onderarm heen, zette zijn andere klauw met slaande vleugels in Nina’s blonde haar en pikte naar haar hoofd, woedend omdat ze haar gezicht verborg. Daarna pikte het beest naar de hand van Joe die de vogel probeerde weg te slaan, en bleef zich aan mouw en haar vastklauwen, vastbesloten om niet los te laten. De vogel pikte nu ook naar Joe’s gezicht en wilde zijn ogen raken. Jezus, een hevige steek van pijn en zijn wang scheurt open. Grijp hem! Hou hem tegen! Vermorzel het beest, snel! Pik, pik, die toestotende kop, die bebloede snavel. Nu naar zijn voorhoofd, boven het rechteroog. Een volgende pik zou hem ongetwijfeld verblinden.

Joe sloeg zijn hand om de vogel en de klauw rukte nu ook aan de mouw, haalde zijn pols open terwijl de vleugels tegen zijn gezicht sloegen, en de kop bleef heen en weer hameren met die gemene pikkende snavel op hem gericht, maar Joe weerde af en de haakvormige gele punt kwam niet verder dan twee centimeter van een verblindende wond. De kraalogen staarden woedend en waren vuurrood van weerspiegeld vuur. Knijp in het rotbeest, knijp het leven uit die vogel met zijn snel kloppende hart tegen je genadeloze handpalm. De vogelbotten waren dun en hol, zodat het beest licht genoeg was om sierlijk te kunnen vliegen, maar waardoor ze ook gemakkelijk konden worden gebroken. Joe voelde de borst van de vogel ineenschrompelen en hij wierp het beest weg van het meisje, zag het over het wildpad tuimelen, verminkt maar nog levend, met zacht flapperende vleugels maar niet meer in staat om het donkere luchtruim te kiezen.

Joe streek Nina’s warrige haar uit haar gezicht. Ze mankeerde niets. Haar ogen waren niet geraakt. Ze had geen enkel letsel opgelopen en hij raakte vervuld van trots dat hij de havik van haar had weten af te houden.

Er droop bloed uit zijn opengehaalde voorhoofd, om de kas naar zijn ooghoek, waardoor hij half verblind werd. Ook liep er bloed uit zijn gewonde wang, vloeide uit zijn pijnlijke hand vol pikwonden en uit zijn opengehaalde pols.

Hij raapte het pistool op, zette de veiligheidspal vast en stak het wapen weer achter zijn broeksband.

Uit het omringende bos klonk een geblaat van een dier in doodsnood. Het werd abrupt gesmoord, waarna langs de bergwand, boven het gehuil van de wind uit, een scherpe gil door het donker kliefde. Er naderde iets.

Misschien had de jongen in het jaar waarin Rose op de loop was gegaan geleerd zijn gave beter te beheersen, en kon hij zijn bezit van iemands geest op afstand in de openlucht gemakkelijker aan. Of misschien straalde de gebundelde macht van zijn geest weg als de warmte uit een stuk steen, zoals Rose had uitgelegd, maar verliep de verspreiding niet snel genoeg om een eind aan zijn aanvallen te maken. Door het gegier van de wind en het leeuwengebrul van het lopende vuur wist Joe niet zeker van welke kant het geschreeuw was gekomen, en nu sloop de jongen, in de gedaante van zijn nieuwe gastheer, geluidloos naderbij.

Joe tilde Nina van het wildpad op en nam haar als een baby in zijn armen. Ze moesten in beweging blijven en tot hij geen energie meer over had, kon hij zich sneller door het bos voortbewegen als hij haar droeg.

Ze was zo klein. Het maakte hem bang zo klein als ze was, bijna zo broos als de botjes van de havik.

Ze klemde zich stevig aan hem vast en hij probeerde naar haar te glimlachen. In het dansende hellevuur waren zijn gloeiende ogen en zijn starre grijns waarschijnlijk eerder angstaanjagend dan geruststellend.

De waanzinnige jongen in zijn nieuwe gedaante was niet hun enige bedreiging. De razende Santa Ana wierp heldere lappen, wierp lakens, nee grote bolle zeilen vuur langs de bergwand. De naaldbomen waren gortdroog door de hete zomer zonder een spatje regen, hun bast vol terpentijn, en ze vlogen in brand alsof het in benzine gedrenkte lompen waren.

Forten van vuur, minstens honderd meter breed, blokkeerden hun terugweg naar het huis van Louis Tucker. Eromheen rennen konden ze niet, want het vuur verspreidde zich sneller in de breedte dan Joe met het kind door het kreupelhout en op de ruwe grond vooruit kon komen.

En de bosbrand kwam ook regelrecht op hen af. Snel. Joe bleef met Nina op zijn arm staan, als aan de grond genageld van schrik en ontzetting bij het zien van die enorme wand van vuur. Hij begreep dat hij zijn auto of die van Louis Tucker bij het huis niet kon bereiken. Er zat niets anders op dan te voet uit het brandende gebied van het bergland weg te komen. Met een ziedend woesj-geluid joegen hoog opslaande vlammen, voortgezwiept door de wind, door de boomtoppen boven Joe’s hoofd, als een dodelijke straal uit een futuristisch vuurwapen. Zware takken explodeerden en massa’s brandende dennennaalden en -appels donderden omlaag en staken ook de lagere takken in brand. Opeens stonden ze in een tunnel van vuur. Joe rende met het kind over het smalle wildpad weg van het huis, denkend aan verhalen over mensen die door een bosbrand in Californië ingesloten waren geraakt en er niet meer uit konden komen; ja, zelfs in een auto door het voortjagende vuur waren ingehaald als de wind bijzonder sterk was. Maar misschien kon het vuur in dit dichte bos zich niet zo snel verspreiden als door droog struikgewas. Of misschien vormden de zware naaldbomen betere brandstof dan manzanita-struiken, mesquite en andere grassoorten.

Op het moment van hun ontsnapping uit de vuurtunnel ontvouwden zich nog meer vurige vlaggen door de donkere lucht boven hun hoofd. Weer vlogen boomtoppen voor hen uit in brand. Gloeiende naalden zwermden als lichtgevende bijen naar beneden en Joe was bang dat zijn haar zou vlamvatten, of Nina’s haar, of hun kleren. De vuurtunnel verlengde zich even snel als Joe er doorheen kon rennen.

Ook werd hij nu door rook gehinderd. Terwijl de brand in hevigheid toenam, wekte het vuur ook zelf windvlagen op die de Santa Ana nog in kracht deden toenemen tot een ware vuurstorm. De gloeiend hete wind stootte eerst rookflarden uit op het wildpad en daarna rook in verstikkende massa’s.

Het ingesloten pad leidde omhoog en al was de helling niet erg steil, Joe raakte toch sneller buiten adem dan hij had verwacht. De verschrikkelijk smorende hitte wrong stromen zweet uit hem. Terwijl hij naar zuurstof snakte door het inademen van scherpe rook en vettige roet, terwijl hij kokhalzend en half stikkend slijm uitspoog dat werd verdikt en vergald door de smaak van het vuur, bereikte hij eindelijk, Nina wanhopig tegen zich aangeklemd, de top van het naar boven leidende pad.

Het pistool achter zijn broekband drukte onder het rennen pijnlijk tegen zijn buik. Als hij Nina met één hand had kunnen vasthouden, zou hij het wapen hebben weggegooid. Maar hij was bang dat hij te zwak was om haar op één arm te kunnen dragen, dat ze op de grond zou vallen, dus verdroeg hij de schurende pijn van het staal.

Nadat hij over de smalle top was gestrompeld en zijn vlucht op het dalende pad vervolgde, voelde hij dat de wind aan deze kant van de helling minder fel was. Ook al bleven de vlammen langs zijn voorhoofd schroeien, de snelheid waarmee het vuur zich hier verspreidde minderde aanzienlijk, zodat hij uit het brandende gebied en de verstikkende rook kon vluchten. De frisse berglucht die hij tegemoet rende was zo heerlijk dat hij kreunde bij het opsnuiven van de koele, heldere geur.

Joe rende voort op een adrenalinepeil dat ver boven zijn normale uithoudingsvermogen lag en zonder het opzwepende effect van zijn paniektoestand zou hij al voor de top van de helling ineen zijn gezakt. Zijn beenspieren deden helse pijn. Zijn armen voelden aan als lood onder het gewicht van het kind. Maar ze waren nog altijd niet in veiligheid, dus bleef hij struikelend en waggelend voortrennen.

Hij moest tranen van vermoeidheid en pijn van de rook uit zijn ogen knipperen, maar hij bleef doorgaan… tot hij opeens van achteren werd besprongen door de grauwende coyote die verwoed in Joe’s lendenen hapte, maar alleen plooien van het corduroy jack tussen zijn kaken kreeg.

Joe wankelde door de kracht waarmee het wolfachtige beest van zo’n zeventig à tachtig pond in razernij tegen hem opsprong. Bijna viel hij voorover op het pad, waarbij hij boven op Nina terecht zou zijn gekomen, ware het niet dat de coyote, die zich aan hem had vastgeklemd, als een tegenwicht werkte. Dat hield hem overeind.

Toen scheurde het jack. De coyote liet los en viel opzij. Joe kwam glijdend tot stilstand, zette Nina neer en keerde zich bliksemsnel om naar het roofdier. Hij trok zijn pistool, dankbaar nu dat hij het niet had weggegooid.

Tegen de fel verlichte achtergrond van de bosbrand op de helling kwam de coyote op Joe af. Het beest leek veel op een wolf, maar was slanker en magerder, met grotere oren en een smallere snuit. Het trok zijn zwarte lippen weg van zijn slagtanden en zag er angstaanjagender uit dan een dreigende wolf, misschien omdat de boosaardige geest van de monster-jongen als een opgerolde slang in zijn kop zat. De lichte, gloeiende ogen waren geel. Joe haalde de trekker over, maar er volgde geen schot. Joe was vergeten dat de veiligheidspal er nog opzat.

De coyote kwam op hem af. Het beest hield zich laag tegen de grond, hij was snel maar op zijn hoede, en beet naar de enkels van zijn tegenstander. Joe deinsde in heftige schrik achteruit om geen beet te krijgen en klikte de veiligheidspal los. Grommend en happend glipte het beest lenig om Joe heen. Speekselschuim vloog van zijn kaken. De tanden zonken in Joe’s rechterkuit.

Joe slaakte een kreet van pijn en wrong zich in een bocht om op het vervloekte kreng te kunnen schieten. Maar het beest draaide met hem mee en bleef de kuit zo verwoed mishandelen dat Joe op het punt van flauwvallen stond door de gloeiende pijn die als elektrische schokken door zijn hele been naar zijn heup ging.

En toen, heel abrupt, liet de coyote los en deinsde als in angst en verwarring voor Joe terug.

Vloekend richtte Joe zijn pistool op het beest en hield het onder schot.

Maar de coyote had geen lust tot aanvallen meer. Het beest jankte en keek in duidelijke verwarring om zich heen. Met zijn vinger aan de trekker aarzelde Joe. De coyote hief zijn kop, keek naar het zachte licht van de maan en jankte weer. Vervolgens staarde het beest naar de top van de helling.

Het vuur was tot minder dan honderd meter genaderd. De schroeiende wind nam opeens in kracht toe en tongen vuur laaiden hoog in het donker op.

De coyote verstarde en spitste zijn oren. Toen de brand tot een volgende vuurstroom aanwakkerde, rende het beest langs Joe en Nina heen of ze er helemaal niet waren en verdween met grote sprongen de helling af naar het ravijn aan het eind van het pad. Eindelijk gaf de jongen het op tegen de energieverslindende leegte van de grote open ruimte, en had hij zijn macht over de coyote verloren. Joe bespeurde ook geen geestverschijningen meer in de bossen rondom hem.

De voortwoekerende bosbrand rolde weer aan met verblindende vlammenzeeën, een verwoestende branding die het bos overstroomde.

Joe hinkte op zijn gewonde been moeizaam verder. Hij kon Nina niet meer dragen, maar ze greep zijn hand en samen haastten ze zich zo goed en zo kwaad als het ging naar een ondoordringbare duisternis die uit de grond scheen op te wellen en de rijen naaldbomen in de onderste diepten van het ravijn verdronk. Hij hoopte dat ze een weg zouden vinden, geplaveid, met grind bestrooid of van zand; het deed er niet toe wat voor een weg het was, als hun maar een uitweg werd geboden om uit het vuur te komen, een weg naar een toekomst waar Nina veilig zou zijn. Ze waren nog geen tweehonderd meter doorgelopen toen achter hen een donderend lawaai klonk. Bevreesd voor een volgende aanval keerde Joe zich om en zag een kudde grote herten op hen afkomen. De dieren waren op de vlucht geslagen voor de bosbrand. De kudde van tien, twintig, dertig herten, gracieus en snel, splitste zich om Joe en Nina heen met een zwaar hoefgetrommel, oren gespitst en waakzaam, oliezwarte ogen glanzend als spiegeltjes, met huiverende gevlekte flanken. Hinnikend en snuivend schopten ze wolken bleek stof op, en weg waren ze.

Met bonkend hart, ten prooi aan tegenstrijdige emoties die hij nauwelijks kon bevatten, vervolgde Joe zijn weg met het kind nog steeds aan zijn hand op het pad in de hoefslag van de herten. Het duurde vijf of zes stappen voordat hij besefte dat hij geen pijn meer in zijn kuit voelde. Ook had hij geen pijn meer in zijn door de havik opengereten hand en aan zijn door de scherpe snavel geteisterde gezicht. Hij bloedde niet eens meer.

Op het pad, tijdens het tumult van de langsrennende kudde herten, had Nina hem genezen.

18

Op de dag af twee jaar na de ondergang van Nationwide Vlucht 353 zat Joe Carpenter, in de schaduw van een palmboom, op een stil stuk strand in Florida en keek naar de zee. Hier was de branding kalmer dan in Californië, likte het zand met een tropische loomheid en de oceaan deed niet aan een machine denken. Na zijn ontsnapping aan de bosbrand in het San Bernardino Gebergte was Joe een ander mens geworden. Hij droeg zijn haar veel langer, en het was zowel door een chemisch middel als door de zon gebleekt. Als enige eenvoudige vermomming had hij een snor laten staan. Hij besteedde veel meer aandacht aan zijn lichamelijk welzijn dan een jaar geleden en was zich er daardoor terdege van bewust dat hij zich nu heel anders voortbewoog: met een onbekend gemak en een ontspannen elegantie, zonder de innerlijke spanning en opgekropte woede die hem vroeger hadden getekend. Onder een andere naam had hij nu een geboorte-uittreksel, een sofinummer, drie creditcards van grote banken en een rijbewijs. De vervalsers van Infiniface leverden geen vervalste documenten, maar maakten slechts gebruik van hun enorme computerkennis om de registratiesystemen zodanig te manipuleren dat er authentieke papieren werden vervaardigd voor mensen die nooit hadden bestaan. Joe had ook innerlijke veranderingen ondergaan en die dankte hij aan Nina, al bleef hij de allergrootste gave die ze hem kon schenken categorisch weigeren. Niet door haar aanraking maar door haar voorbeeld had ze hem veranderd, door haar vriendelijkheid en tederheid, door haar vertrouwen in hem, door haar liefde voor het leven en voor hem, en door haar kalme geloof in rechtvaardigheid. Ze was pas zes jaar en toch in bepaalde opzichten een wijze vrouw, want als ze was wat iedereen in haar zag, dan was ze met een navelstreng van licht aan de oneindigheid verbonden. Ze verbleven in een commune van Infiniface-leden die geen mantel droegen en hun hoofd niet kaalschoren. Het grote huis aan het strand stond enigszins achteraf en op ieder moment van de dag klonk er het zachte geklepper van computertoetsenborden. Over enkele weken zouden Joe en Nina in een andere groep gaan wonen om hun de gave te brengen die alleen het kind kon onthullen, want de leden van die groep reisden voortdurend om het woord zonder enig opzien te verspreiden. Over een paar jaar, wanneer Nina geestelijk en lichamelijk voldoende zou zijn gerijpt om haar minder kwetsbaar te maken, zou het tijdstip aanbreken om de hele wereld in te lichten.

En nu, op deze tweede herdenkingsdag van zijn verlies, kwam ze onder de zachtjes zwaaiende palmbladeren op het strand naast hem zitten, zoals hij al had verwacht. Haar haar was tegenwoordig bruin. Ze droeg een roze shortje en een wit topje met een knipogende Donald Duck aan de voorkant; uiterlijk even doodgewoon als ieder zesjarig meisje. Nina ging met opgetrokken knietjes zitten en sloeg haar armpjes eromheen. Een tijdlang zei ze niets. Ze keken naar een grote langpotige spinkrab die door het zand scharrelde, een schuilplaats zocht en zich ingroef. Eindelijk zei ze: ‘Waarom open je je hart niet?’

‘Dat komt. Als de tijd daar is.’

‘En wanneer is dat?’

‘Als ik heb geleerd niet te haten.’

‘Wie haat je dan?’

‘Een lange tijd heb ik jou gehaat.’

‘Omdat ik jouw Nina niet ben.’

‘Ik haat je niet meer.’

‘Dat weet ik.’

‘Ik haat mezelf.’

‘Waarom?’

‘Omdat ik zo bang ben.’

‘Jij bent nergens bang voor,’ zei ze.

Hij glimlachte. ‘Doodsbang voor wat je me kunt tonen.’

‘Waarom?’

‘Omdat de wereld zo wreed is, zo meedogenloos. Als er een God bestaat, heeft Hij mijn vader gekweld met jicht en hem op te jonge leeftijd weggenomen. Hij heeft me mijn Michelle ontnomen, mijn Chrissie, mijn Nina. Hij heeft Rose laten sterven.’

‘Dit is maar een fase.’

‘Nou, een verdomd wrede, dan.’ Ze zweeg weer.

De zee fluisterde tegen het strand. De krab roerde zich, stak een oog op een steeltje naar buiten om de wereld te bespieden en besloot te verkassen.

Nina stond op en liep naar de spinkrab. Gewoonlijk waren alle krabben schuwe beesten die er bij te dichte nadering van een mens haastig vandoor gingen. Maar deze bleef zitten. Hij staarde naar Nina toen ze neerhurkte en hem aandachtig bekeek. Ze streelde zijn schaal. Ze raakte een van zijn scharen aan en de krab kneep haar niet.

Joe keek vol verbazing toe.

Eindelijk ging het meisje weer naast Joe zitten en de grote krab verdween in het zand.

Ze zei: ‘Als de wereld zo wreed is… dan kun je me helpen er verbetering in te brengen. En als God dat van ons wil, is Hij toch niet zo wreed als je denkt.’ Joe reageerde hier niet op.

De zee was fonkelend blauw. De gewelfde lucht erboven hechtte zich met een onzichtbare naad aan de zee vast. ‘Alsjeblieft,’ zei ze. ‘Hou mijn hand vast, pap.’ Ze had hem nooit eerder zo genoemd en het beklemde hem. Hij keek in haar violette ogen. En wenste dat ze grijs waren, zoals de zijne. Maar dat was niet zo. Ze was met hem door wind en vuur gegaan, door duisternis en doodsangst, en hij begreep dat hij voor haar net zo’n vader was als Rose een moeder voor haar was geweest.

Hij nam haar hand in de zijne.
En wist.

Geruime tijd bevond hij zich niet op een strand in Florida, maar in een blauwe helderheid met Michelle, Chrissie en Nina. Hij kon niet zien welke werelden achter deze lagen, maar hij wist met zekerheid dat ze bestonden, en het wonderbaarlijke ervan boezemde hem zowel angst als vreugde in.

Hij begreep dat het eeuwige leven geen geloofsartikel was, maar een universele wet als alle natuurkundige wetten. Het universum is een efficiënte creatie: materie wordt energie, energie wordt materie; de ene vorm van energie wordt omgezet in een andere vorm. Het evenwicht wijzigt zich voortdurend, maar het universum is een gesloten systeem waarin geen deeltje materie of energiegolf ooit verloren gaat. De natuur houdt niet van verspillen en verbiedt dat zelfs. De menselijke geest in zijn nobelste vorm kan de materiële wereld in gunstige zin omvormen. We kunnen zelfs de menselijke omstandigheden verbeteren, ons uit een staat van oerangst, uit de tijd toen we nog in holen woonden en beefden bij de aanblik van de maan, verheffen tot een standpunt van waaruit we over de eeuwigheid kunnen nadenken en hopen dat we de werken van God kunnen doorgronden. Licht kan zich niet door wilskracht in steen veranderen en een steen kan uit zichzelf geen tempels bouwen. Alleen de menselijke geest kan naar eigen wil handelen en bewust veranderen; de geest is het enige in de gehele schepping dat niet aan de genade van krachten van buitenaf is overgeleverd en is derhalve de krachtigste en waardevolste vorm van energie in het universum. De geest kan een tijdlang vlees worden, maar als die bestaansfase ophoudt, ontstaat weer een van het lichaam ontbonden vrije geest.

Toen Joe weer uit die helderheid terugkeerde, uit het blauwe elders, zat hij een tijdlang met gesloten ogen te beven, diep weggedoken in de hem onthulde waarheid, zoals de krab zich in het zand had verscholen.

Na lange tijd opende hij zijn ogen.

Zijn dochtertje glimlachte naar hem. Haar ogen waren violet, niet grijs. Haar trekken waren niet dezelfde als die van de andere Nina, het kind dat hij zo diep had bemind. Maar nu was ze geen bleek vuur meer, zoals ze hem tot dusver was voorgekomen, en hij verwonderde zich erover dat zijn woede hem in de weg had gestaan om haar te zien zoals ze werkelijk was. Ze was een helder licht, bijna verblindend in haar stralende helderheid, zoals zijn eigen Nina was geweest… zoals we allemaal zijn.

Table of Contents

- EEN – VOORGOED VERLOREN

- 1
- 2
- 3
- 4

- TWEE – ZOEKGEDRAG

- 5
- 6
- 7
- 8

- DRIE – NULPUNT

- 9
- 10
- 11
- 12

- VIER – BLEEK VUUR

- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18