Author: James Herbert; Hugo Kuipers
Date: 1995-08-15 04:10:06+00:00
Keywords: Roman
Description: Een hond met herinneringen aan een bestaan als mens zoekt naar het hoe en waarom van zijn dood en zijn wedergeboorte als dier.

Mazzel

James Herbert

Van Holkema & Warendorf

Oorspronkelijke titel: Fluke

Copyright © 1977 by James Herbert

Oorspronkelijke Nederlandse uitgave: Het Spectrum, 1984

Nederlandse vertaling: Hugo Kuipers

Copyright Nederlandse vertaling:

© 1995 by Unieboek bv, Postbus 97, 3990 DB Houten

Omslagontwerp: Alpha Design

ISBN 90 269 7326 8/NUGI 336/CIP

Alle rechten voorbehouden. Niets in deze uitgave mag worden verveelvoudigd,
opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in
enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën,
opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming
van de uitgever.

Voor Kerry en Emma

Deel I

Hoofdstuk 1

De warmte van de zon beroerde mijn oogleden, als een zachte
aandrang om ze te openen. Mijn oren vulden zich met geluiden
die opeens tot mijn bewustzijn doordrongen. Verwarrende gelui-
den, een gerommel dat telkens door schelle tonen werd onder-
broken.

Voorzichtig, bijna met tegenzin, deed ik mijn ogen half open.
Ze waren zwaar van de slaap, die kleverig was als zachte vochti-
ge lijm. Door het waas zag ik een donker behaard lichaam, net zo groot als ik. Het ging op en neer in het ritme van een diepe,
tevreden slaap. Mijn kaken kwamen van elkaar om een geeuw te
laten ontsnappen en mijn ogen vielen plotseling helemaal open. Om me heen lagen andere lichamen, zwarte en grijze - en mengelingen daarvan - sommige met korte en rechte haren, andere
met krullige bosjes. Er sprong iets wits over me heen en ik voelde
een paar scherpe tanden die in mijn oren beten. Ik trok me zacht
jankend los. Waar was ik? Wie was ik? Wat was ik?

Er kwamen geuren in mijn neusgaten, eerst onaangenaam en
daarna toch wel prettig. Ik snoof en ademde ze in, de krachtige
uitwasemingen die me op de een of andere manier een veilig
gevoel gaven. Ik draaide mijn lichaam dichter tegen de andere
warme lichamen aan, weg van de drukke witte kwelgeest die het
maar opgaf en met grote sprongen naar de omheining rende. Hij
ging op zijn achterpoten staan en liet zijn voorpoten op de
bovenkant van het gaas rusten, waarbij zijn romp en korte staart van opwinding heen en weer gingen. Een grote bleke hand greep
omlaag en hij werd weggehaald.

Ik jankte opnieuw, ditmaal van schrik. Die hand - zo groot,
zo sterk! En de geuren die ervan afkwamen - zo vreemd! Angstaanjagend, maar niettemin interessant. Ik probeerde me nog
dieper tussen de opeengepakte behaarde massa's te drukken, op
zoek naar een contact dat ik zelf niet begreep. Waarom was ik
omringd door deze monsterlijke dieren en waarom voelde ik me
zo verwant met hen?

Ik had nu geen slaap meer en keek trillend om me heen. Ik
bevond me in een soort kooi - hij leek me erg groot - waarvan
de vloer met stro was bedekt. Het gaas om ons heen was hoog,
veel hoger dan ik, en mijn metgezellen waren honden. Ik geloof
niet dat ik op dat moment echt bang was; misschien net een beetje in de war.

Ik weet nog dat ik uitademde met korte hijgen-
de stootjes en ik denk dat ik een beetje urineerde, een klein
straaltje maar. Ik weet dat ik me nog dieper probeerde in te
graven tussen de dikke lichamen. Met twee daarvan voelde ik me
verbonden, alsof we iets gemeenschappelijks hadden. Nu weet ik
dat het kwam doordat we aan elkaar verwant waren, maar op
dat moment ging ik helemaal af op mijn instinct.

Terwijl ik mijn kop laag hield en mijn onderkaak stevig op het
stro Het rusten, gluurde ik om me heen. Alles was zo stil, en de
kleuren waren nauwelijks van elkaar te onderscheiden, afgezien
van hun verschillende tinten, hun schakeringen van grijs en dofbruin. Toch kon ik me de kleuren heel goed voorstellen, want ik
had ze gekend voordat... voordat... Voordat?

In mijn verbijstering kon ik niet eens de vraag bevatten, laat
staan het antwoord.

Maar even later schemerden de kleuren al door, een eigenschap die me vreemd genoeg was bijgebleven, een gave die mij van de andere wezens onderscheidde. De zacht grijze tinten werden lichtbruin, de donkerder grijze tinten werden donkerbruin.
Het zwart bleef zwart maar was nu dieper. Het hele spectrum
vloog op me af en duizelde met een ongekende verscheidenheid
door mijn hoofd, oogverblindend in zijn intensiteit. Het zwart
was niet zwart meer, maar blauw, indigoblauw, en bruin in honderden schakeringen. De kleuren deden pijn aan mijn ogen en
ik was gedwongen ze dicht te doen. Maar de zon bleef er doorheen
steken en de kleuren schitterden me nog toe. Toen kwam er een
eind aan de chaos en vond de hele kleurenscala zijn evenwicht
terug; de schitteringen werden gedempt en de verschillende tinten namen een onderling verband aan. Ik deed mijn ogen open en de kortstondige éénkleurige wereld was verdwenen en vervangen
door een kleurrijk bewegend schilderwerk waarop iedere kleur
een eigen functie had en toch ook samen met de andere kleuren
deel uitmaakte van een groter geheel. Ook tegenwoordig verheug ik me over alles wat ik zie, nieuwe verrassende kleuren die
onverwachts aan het licht treden, alsof ze speciaal voor mij geboren zijn, om mij te laten beseffen dat ze er altijd al geweest zijn
maar dat ik er nooit goed naar heb gekeken. De kleuren zijn
misschien minder fel nu, maar ze zijn nog altijd frisser en ook
interessanter dan ze vroeger waren. Het zal er wel iets mee te
maken hebben dat de wereld groter is geworden voor mij; doordat ik dichter bij de grond ben, kom ik op de een of andere manier ook dichter bij de natuur.

Na deze fase - die ik niet begreep en ook nauwelijks kon waarderen - legde ik wat meer durf aan de dag in mijn pogingen de omgeving te verkennen. Ik tilde mijn kop van het stro en rekte mijn nek.Er kwamen gezichten voorbij die met gekke, vertederde glimlachjes op me neerkeken. Op dat moment vond ik dat ze allemaal hetzelfde waren; ik was niet in staat de vrouwen van de mannen te onderscheiden en ook niet het ene individu van het andere. Evenmin wist ik wat het precies voor wezens waren. Vreemd genoeg kon ik wel verschillen bij de kleinere reuzen meteen al zien; ik kon hen niet alleen van de ouderen onderscheiden maar ook van elkaar. Sommigen keken naar me. Dan lachten ze en maakten ze vreemde geluiden met hun monden en keken ze vol verwachting op naar de groteren die achter hen stonden. Boven deze reuzen kon ik enorme huizen van grijze baksteen zien die zich tot hoog in de hemel verhieven - en de hemel zelf leek zo blauw, zo diep en zo helder. De hemel is het zuiverste dat ik ooit heb meegemaakt, of het nu het koude azuur van de dageraad is, of het harde kobalt van de middag, of de diepste, met zilver geperforeerde duisternis van de nacht. Op de donkerste dagen, als de hemel schuilgaat achter sombere wolken, is het kleinste stukje blauw al genoeg om mijn hart een sprongetje te laten maken. Op dat moment was het of ik de
hemel voor het eerst te zien kreeg, en in zekere zin was dat ook
zo - door andere ogen.

Ik bleef een tijdlang gefascineerd naar de blauwe lucht kijken,
totdat de stralen van de zon mijn ogen wazig maakten en mijn
oogleden heel snel lieten knipperen. Op dat moment besefte ik
wat ik was. Ik was niet geschokt, want mijn nieuwe hersenen
functioneerden voor een deel nog als altijd en mijn herinneringen
lagen er nog in te sluimeren. Ik legde me neer bij wat ik was; het
was pas later dat ik me over mijn nieuwe hoedanigheid ging
verwonderen. Maar op dat moment vond ik het volkomen normaal dat ik een hond was.

Hoofdstuk 2

Is het twijfel wat ik in jou bespeur, of nog meer dan dat? Mis-
schien een beetje angst. Het enige dat ik verlang is dat je gewoon
naar me luistert, dat je al je vooroordelen en overtuigingen een
ogenblik vergeet; als ik klaar ben met mijn verhaal, kun je zelf
bepalen wat je ervan denkt. Er is veel dat ik nog niet begrijp en ik
weet dat ik dat ook nooit zal begrijpen - tenminste, niet in dit
bestaan - maar misschien kan ik je helpen je eigen leven een
beetje beter te begrijpen. En misschien kan ik je helpen een
beetje minder bang te zijn.

Terwijl ik om me heen keek - met ogen die heel anders waren dan die van jou - voelde ik dat er aan het vel van mijn nek werd
getrokken, en plotseling viel het bed van stro helemaal weg,
zodat mijn poten koortsachtig in de leegte graaiden. Er kwam
een kolossale ruwe hand van onderen op me af en zodra die mijn zitvlak ondersteunde, werd de druk van mijn strakke nekvel
weggenomen. De geur van de handen, en hun hardheid, beviel
me helemaal niet. Elke geur stond op zichzelf en de meeste geuren waren nieuw voor mij. Het was niet zo dat ze samen één geur
vormden; elk had zijn eigen identiteit en aan de combinatie van
deze afzonderlijke geuren was de man te herkennen. Het is een
beetje moeilijk uit te leggen, maar terwijl mensen elkaar herkennen door de verschillende lichamelijke trekken van een ander tot één geheel te maken - de vorm van de neus, de kleur van de ogen, het haar, de teint van de huid, de stand van de lippen, de bouw van het lichaam - vinden wij dieren het gemakkelijker om ons te oriënteren op de verschillende lichaamsgeuren. Daar kun je veel beter van op aan, want lichamelijke trekken kunnen gecamoufleerd worden, of ze kunnen met de jaren veranderen, maar het is onmogelijk je eigen persoonlijke geur te verbergen. Die geur is geleidelijk tot stand gekomen door alles wat je in je leven hebt gedaan en dat is met geen mogelijkheid weg te boenen. Het voedsel dat je hebt gegeten, de kleren die je hebt gedragen, de plaatsen waar je geweest bent; aan de hand daarvan kunnen we jou van anderen onderscheiden, en geen enkel zichtbaar trekje van jou is beter herkenbaar.

Ik denk dat de reus (want ik kende het begrip 'mens' nog niet)
die me uit het hok tilde geroken zal hebben naar tabak, drank,
vettig eten en de geur waarvan ik geconstateerd heb dat hij altijd
aanwezig is - seks - maar op dat moment was het allemaal nieuw voor mij en zoals ik al eerder zei vond ik het angstaanjagend, onaangenaam en toch ook interessant. De enige vertrouwde geur was die van honden, en mijn gevoelige neus pikte die eruit en hield eraan vast om er een beetje troost in te zoeken. Ik kon nu. beter om me heen kijken. Het leek wel of miljoenen en miljoenen tweepotige dieren heen en weer schuifelden. Hun geluiden deden me pijn aan de oren en maakten me in de war. Ik was natuurlijk op de markt, en zelfs in dat vroege stadium kwam deze omgeving me op de een of andere manier bekend voor. Van ergens dicht bij mijn oor kwamen ruwe, grommende geluiden en ik keek nerveus opzij. De lippen van het wezen dat me vasthield bewogen nu en produceerden de grommende geluiden. Ik wil niet zeggen dat ik de woorden op dat moment herkende, maar ik begreep de strekking.

Aan mijn andere kant was er ook een stem die sprak, en even
later werd ik in een ander paar armen geduwd. De geur was zo
anders. Ik denk dat de geuren van eten en drinken er nog steeds
waren, maar de nicotinestank was verdwenen. En er was nog
zoveel meer te ruiken. Vriendelijkheid kun je ruiken; dat is een beet ijle geur.
Het is niet zo'n interessante geur maar wel geruststellend. Er was niet zo erg veel van te bespeuren, maar in vergelijking met de handen die ik zojuist had verlaten was het of ik plotseling met het fijnste parfum werd besprenkeld. Ik begon de handen te likken, want er zaten nog sporen van voedsel op. Het is zo lekker om aan de hand of het gezicht van een mens te likken; het zweet op elk deel van het menselijk lichaam bevat nog sporen van het voedsel dat kort tevoren gegeten is en de ziltigheid maakt het heel pikant. De smaak is subtiel en meestal gauw verdwenen, maar het delicate aroma, in combinatie met het kriebelig schuren van tong over huid, is een verfijnd genot waar elke hond van houdt. Het is geen genegenheid, weet je (hoewel een vertrouwde smaak na een tijdje lekkerder is dan een vreemde en het likken dan bijna een uiting van liefde wordt), maar eerder een oefening voor gevoelige smaakpapillen.

Terwijl de ene hand me tegen de borst van de vriendelijke reus
gedrukt hield, streek de andere over mijn kop en kietelde me
zachtjes achter mijn oren. Dit bracht me in verrukking en ik
probeerde in zijn neus te bijten. Hij rukte zijn hoofd weg met een
geluid dat ik alleen maar kon interpreteren als blij gegrom, dus
ik spande me nog meer in om dat bolle ding op zijn gezicht te
pakken te krijgen. Mijn tong raakte zijn kin aan en schuurde
over z'n ruwe huid. Dat verbaasde me een beetje en ik trok me
terug, maar mijn opwinding werd weer te groot en ik dook naar
voren om een nieuwe aanval te ondernemen. Ditmaal werd ik
door sterke handen tegengehouden.

De stemmen marchandeerden over en weer en ik werd plotseling weer in het hok teruggezet. Ik sprong meteen weer op en
probeerde bij de vriendelijke reus te komen; mijn voorpoten bleven op de houten bovenkant van het hek rusten. Er kwam een wit
lichaam naast me staan dat me opzij probeerde te duwen. Maar
ik duwde terug, want ik wist dat er iets plezierigs met me ging
gebeuren en ik zag dat er boven mijn hoofd verscheidene stukjes
groenig papier in de ruwe rode handen van mijn bewaker overgingen. En toen hing ik weer in de lucht. Ik werd hoog opgetild en dicht tegen de goedaardig ruikende borst van de reus gedrukt.

Ik kefte van blijdschap en probeerde het grote gezicht te likken. Ik
weet niet of en hoe ik bij die andere reus geleden heb, maar toch
had ik het gevoel dat het goed was dat ik van hem werd verlost;
zijn hele lichaam straalde slechtheid uit. Toen ik omlaag keek
naar de andere bundeltjes die daar lagen, voelde ik een steek van
medelijden; het waren mijn broeders, mijn vrienden. Ik werd
overmand door droefheid en liet me meeslepen door het beeld
van een veel grotere hond, waarschijnlijk mijn moeder, dat
opeens in me opkwam. Ik begon zachtjes te janken en drukte me
zo dicht mogelijk tegen het kolossale wezen aan. Toen hij me hoorde janken, begon hij mijn lijf te strelen en kwamen er zachte
klanken over zijn lippen.

De massa tweepotige was nog veel angstaanjagender nu ik
me er middenin bevond en ik begon te huiveren van angst. Alles
en iedereen was zo groot. Ik probeerde mijn kop weg te drukken
in een huidplooi van het grote dier en hij liet me begaan omdat
hij mijn angst kon begrijpen, en hij stelde me zachtjes gerust. Zo
nu en dan gluurde ik even naar buiten, maar het lawaai en de
felle kleuren en de drukte maakten dat ik mijn kop maar gauw
weer diep in de losse huid begroef. Het kloppen van de brede
borst had een vreemd kalmerend effect op me. Al gauw hadden
we het marktplein achter ons gelaten en brulde er een nieuw, nog
angstaanjagender geluid in mijn oren.

Mijn kop kwam met een ruk uit het veilige plekje te voorschijn
en mijn bek viel open van angst toen ik de kolossale monsters zag
die op ons afkwamen; ze zoefden in een wervelwind voorbij en
schenen ons op een paar centimeter na te missen. In mijn ogen
waren het vreemde dieren, veel vreemder dan het dier dat me in
zijn armen droeg, en wat hen nog angstaanjagender maakte was
dat ze geen enkel karakter schenen te bezitten, alleen kracht en
grootte. Hun dampen waren verstikkend en hadden geen spoor
van zweet- of voedselgeuren. Er kwam nog een erger monster:
knalrood en vier keer zo groot als de andere wezens. Ik had nog
net tijd om te zien dat zijn poten rond waren en met ontzaglijke
snelheid rondvlogen, maar toen sprong ik al uit de armen van het
wezen dat mij droeg. Terwijl ik drupjes urine op het grijze trottoir morste, rende ik weg voor het naderende gedrocht. Achter me hoorde ik geschreeuw, maar mijn poten weigerden op te houden met rennen en ik dook tussen de reuzen door die mij de weg
probeerden te versperren. Er strekte zich een voet voor me uit,
maar ik vloog er overheen zonder zelfs maar even de pas in te
houden. Toen er grote handen omlaag reikten om me te pakken,
zwenkte ik opzij en verliet het trottoir. Ik wierp me in de rivier van snel bewegende monsters. Gierende geluiden vulden mijn hoofd en er doemden donkere gedaanten voor me op, maar ik bleef doorrennen. Mijn ogen concentreerden zich op wat er voor me lag. Ik maakte geen gebruik van mijn pas ontdekte vrijheid maar had alleen nog maar oog voor een donker gat dat ik in de verte had gezien. En toen kwam er een herinnering in me op: een ogenblik lang was ik iets anders, hoog boven de grond, en de angst die ik toen had gevoeld was dezelfde als de angst die ik nu voelde. Er vloog iets op me af, iets wits en oogverblindends.
Meteen daarop explodeerde het licht in pijn, en ik was weer een
hond, een hond die dwars over het pad van gierende auto's en
bussen in een rechte lijn op de vlucht sloeg.

Het moet op dat moment zijn geweest dat er dingen in me
loskwamen: herinneringen, gevoelens, instincten - ik weet niet
wat. Ze flikkerden op, lieten zich gelden, maar toch bleven ze
onder de oppervlakte. Ze waren uit hun sluimering gewekt en
begonnen tot leven te komen, maar mijn hondenhersenen waren
nog lang niet zo ver dat ze er vat op konden krijgen.

Ik vloog de winkel binnen waar ik op af was gerend en gleed
over de vloer in een poging te verhinderen dat ik tegen een hoog
ding aan botste waar allemaal felgekleurde hoekige voorwerpjes
in zaten. Toen mijn lichaam er tegenaan sloeg, begon het gevaarlijk te wankelen. Handen grepen het vast en tegelijk hoorde
ik kreten van schrik. Ik vond een ander gat waar ik in weg kon
duiken en vloog er doorheen. Ik rende een hoek om en vond een
lekker veilig donker plekje. Daar bleef ik huiverend zitten. Mijn bek was opengevallen en mijn tong hing eruit als een lange strook losse lever. Mijn maag deinde op het ritme van mijn snelle hijgende ademhaling. Toch was ik daar niet lang veilig: ik werd in mijn nekvel gegrepen en met een ruwe beweging uit het donkere plekje getrokken. Er werd woedend tegen me gegromd en ik werd over de vloer gesleurd zonder dat er acht werd geslagen op mijn protesterend gekef. Mijn kop sloeg een paar keer ergens
tegenaan, maar ik geloof niet dat ik pijn voelde. Ik kwam bij de
hel verlichte deuropening en probeerde mijn nagels in de onverbiddelijk glanzende vloer te begraven. Ik had geen zin om weer tussen die moorddadige wezens terecht te komen.

Er verscheen een donkere gestalte in de deuropening en mijn
neusgaten vulden zich met vertrouwde geuren. Ik wist nog steeds
niet goed wat ik aan die reus had, maar mijn instinct gaf me in dat hij het enige was dat ik had. Hij kwam naar voren en ik liet me gewillig door hem optillen. Ik zocht het kalmerende kloppen van zijn hart weer op en probeerde me af te schermen tegen de woedende geluiden die overal om me heen weerklonken. Het bonken van binnen uit de borst had nu een ander ritme, het was een beetje sneller, maar toch had het nog een geruststellend effect. De woede van de omstanders kwam tot bedaren of werd in ieder geval in toom gehouden, en ik was even later weer in de buitenlucht. Deze keer werd ik veel steviger vastgehouden; de vingers groeven zich als ijzeren tralies in mijn zachte lichaam. In mijn beschermer waren nieuwe zweetklieren geactiveerd en er kwamen nieuwe geuren los; ik zou spoedig leren dat dit de geuren van woede en ergernis waren. Met een mopperige stem droeg hij me over de weg en ik voelde me doodongelukkig.

Geleidelijk nam zijn hartslag af tot een meer geruststellend tempo en werd zijn greep minder vast. Een van zijn handen raakte de achterkant van mijn oor weer aan en begon te strelen, zodat mijn trillende lichaam na een tijdje tot rust kwam. Al gauw had ik weer voldoende moed verzameld om mijn neus uit het binnenste van
zijn jasje terug te trekken en naar hem op te kijken. Toen hij zijn hoofd enigszins boog, likte ik aan zijn neus en rook ik weer de geuren van vriendschap. Zijn gezicht veranderde op een vreemde manier, en op dat moment begon ik voor het eerst gelaatsuitdrukkingen te herkennen en ze in verband te brengen
met gevoelens. Dat was voor mij een eerste aanzet; daardoor
kwam ik apart te staan van mijn soortgenoten. Misschien was
het inderdaad de schok van het oorverdovende verkeer geweest
die oude herinneringen op de een of andere manier in mij had
losgemaakt, die mij opeens tot een afwijkend bewustzijn had
gebracht; maar het kan ook zijn dat het anders ook wel een keer
gebeurd zou zijn. Maar op dat moment wist ik dat de grote
wezens die zich zo snel op hun ronde poten voortbewogen iets
waren om bang voor te zijn - en ook iets om te verachten.

De man hield plotseling de pas in en sloeg linksaf. Hij duwde
een zwaar stuk hout open en stapte erdoor. Een muffe atmosfeer
omsloot me; het contrast tussen de felle zonneschijn en deze koele, schemerige, rokerige spelonk was verschrikkelijk groot. Alle
geluiden bleven binnen de muren gevangen en werden erdoor
teruggekaatst; de geuren, de stank van de rook, het werd allemaal vastgehouden en geconcentreerd, en boven dat alles uit was er een krachtige geur, scherp en bitter, die tot in alle hoekjes doordrong.

De man bewoog zich naar voren en zette me neer tussen zijn
voeten en een reusachtige houten muur, een muur waar hij overheen kon leunen, zodat de helft van zijn lichaam uit het zicht
verdween. Ik gluurde langs zijn benen en keek naar de andere
dieren, die in groepjes bij elkaar stonden. De geluiden die ze maakten waren diep en interessant, heel anders dan de scherpere, minder vriendelijke geluiden op de markt. Zo te zien had iedereen een doorzichtig kommetje met vocht in zijn handen. Ze brachten het kommetje naar hun lippen en goten de inhoud in hun mond. Het was fascinerend. Ik zag anderen langs de muren zitten met de verschillend gekleurde vloeistoffen op een soort platform voor zich. Opnieuw kwam dit alles me bekend voor, maar ik wist nog niet waar ik het van kende.

Er viel iets nats op mijn hoofd en ik kromp instinctief ineen.
Vlak voor me viel er een aantal grote spatten vocht op de vloer en
ik drukte me tegen de muur. Ik kon niet ver komen, want ik werd
omringd door poten die als dikke boomstammen recht overeind
stonden. Maar mijn nieuwsgierigheid was al gauw sterker dan
mijn angst voor de natte, glimmende plassen. Snuffelend ging ik
naar voren; de geur van het vocht was niet zo onaangenaam als ik
eerst had gedacht. Ik drukte mijn neus over een van de plassen en
schuifelde toen verder naar een andere plas. In mijn onbezonnenheid stak ik mijn tong erin en likte het op. De smaak was
afschuwelijk maar ik merkte nu wat een dorst ik had. Ik ging vlug naar de andere plassen en likte ze droog. Het kostte me ongeveer drie seconden, denk ik, om die paar spatten op te likken. Ik keek vol verwachting omhoog naar de man, maar hij sloeg geen acht op me. Hij stond voorover gebogen en ik kon zijn hoofd niet zien. Wel kon ik de bekende geluiden van hem horen, die boven het algemeen rumoer uitkwamen. Ik deinsde terug toen er een vreemde hand omlaag reikte om mij over mijn kop te aaien. Ik snuffelde en de geuren bleken goed te zijn; ik voelde vriendelijkheid.

Een bijna rond, geel-bruin voorwerp werd onder mijn neus en
tegen mijn bek geduwd. De ziltigheid drong tot mijn smaakpapillen door en liet ze water afscheiden. Zonder er verder bij na te denken hapte ik naar het aangeboden voedsel en vermaalde ik het tot het een kleverige massa was geworden. Het was knapperig en toch zacht, vol heerlijke aroma's; het was verrukkelijk. Ik slikte er vlug achter elkaar drie in en begon toen in afwachting van nog meer van dat spul met mijn achterdeel te schuiven. Ik keek reikhalzend op en hield mijn bek half open. Maar ik kreeg niets meer en toen de man van me wegliep, kwam er een vreemd gorgelend geluid uit zijn keel. Teleurgesteld zocht ik op de vloer naar eventuele kruimeltjes die aan mijn knauwende tanden waren ontsnapt. Even later was de vloer om me heen blinkend schoon. Ik kefte even naar de man die naast me stond om zo zijn aandacht te trekken. Maar hij bleef me negeren, en ik was nu een beetje gepikeerd. Ik trok aan de zachte huid die over zijn harde voeten hing (het duurde even voor ik besefte dat die grote wezens de huiden van andere dieren droegen en hun eigen huid niet konden afwerpen wanneer ze dat wilden).

Zijn hand kwam naar beneden en ik werd weer opgetild. Ik hing oog in oog met een groot rond gezicht, zo groot als mijn hele lijf, aan de andere kant van een breed vlak van glimmend hout.
Zijn mond hing wijd open en liet op elkaar geklemde tanden zien
in allerlei subtiele schakeringen van geel, groen en blauw. De
geuren die van hem afkwamen maakten me wel een beetje argwanend maar helemaal niet bang. Hij stak een grote dikke hand
naar me uit en ik begroef mijn tanden in het zachte vlees. Hoewel ik nog niet de kracht had om iemand echt pijn te doen, trok hij van schrik zijn hand terug en gaf me even later een stevige tik op mijn bek. Ik schreeuwde tegen hem en probeerde mijn tanden weer in de hand die mij geslagen had te zetten, maar die hand begon allerlei cirkelbewegingen te maken en plaagde me door plotseling een tik te geven op mijn neus. Nu is de neus van een hond een heel gevoelig plekje, dus ik begon me goed kwaad te maken. Ik schreeuwde weer tegen hem en hij begon spottend tegen me te bulderen en was nu nog veel ergerlijker bezigmet tikken uitdelen. Mijn beschermer scheen er geen enkel bezwaar
tegen te hebben dat deze vreemde mij zo plaagde, want ik voelde
helemaal geen nervositeit in hem. Het duurde niet lang voor mijn hele wereld zich op dat bewegende stukje vlees concentreerde en ik dook er hoopvol met mijn kop op af.

Ditmaal verzonken mijn puntige tandjes in het vlees en ik beet
zo hard als ik kon. De smaak was niet veel bijzonders maar mijn
voldoening was groot. Ook toen de hand zich uit de greep van mijn kaken had losgerukt, smaakte ik het genoegen op drie vingers in een keurige rij een aantal kleine speldenprikjes van bloed te zien, en de kreet van pijn die de man uitstootte vond ik zelfs nog opwindender. Ik kefte uitdagend tegen het wezen dat nu met zijn pijnlijke klauw begon te schudden. Hij deed alsof hij me wilde grijpen en ik werd behendig weggetrokken door mijn beschermreus. Meteen daarop zat ik weer op de vloer, klein en
kwetsbaar te midden van de kolossale gestalten om me heen.
Vreemd genoeg had het scherpe bulderende geluid dat van boven mij kwam iets dat vriendelijkheid uitdrukte; ik begon het geluid van lachen te onderscheiden van de andere geluiden die deze grote dieren maakten.

Omdat ik me nog altijd verwonderde over alles wat me die dag was overkomen, en omdat ik nog altijd beefde van opwinding, spreidde ik mijn benen en urineerde op de vloer. De plas verspreidde zich snel en ik moest mijn poten een eindje opschuiven om te voorkomen dat ze nat werden. Hoewel veel van de geluiden die tot me doordrongen een vrolijke indruk maakten, waren er ditmaal ook geluiden die me vreselijke schrik aanjoegen. Ik voelde een klap tegen mijn flank, hoorde scherp gegrom en werd aan mijn nekvel door de grote spelonk gesleurd. De zon sloeg tegen mijn ogen en was, na de schemering binnen, oogverblindend fel.
De reus hurkte naast me neer en maakte strenge geluiden terwijl
hij zijn vinger voor mijn neus heen en weer bewoog. Ik probeerde
natuurlijk in de vinger te bijten, maar een flinke klap tegen mijn
schoften maakte me duidelijk dat ik dat beter niet kon doen. Ik
voelde me weer doodongelukkig en liet mijn staart tussen mijn
poten hangen. De reus kon blijkbaar voelen dat ik me verdrietig
voelde, want hij begon zachtere geluiden te maken en meteen
daarop drukte hij me weer tegen zijn borst.

Toen hij weer ging lopen, onderging ik een nieuwe gewaarwording. Het was een nieuw geluid in mijn binnenoor en ik keek verrast op. De mond van de reus vormde nu een merkwaardige ronde cirkel en hij blies er lucht doorheen. Daarbij maakte hij een aanlokkelijk schel geluid. Ik bleef een paar seconden naar hem kijken en begon toen aanmoedigend te blaffen. Er kwam meteen een eind aan het geluid en hij keek op me neer. Ik voelde dat hij blij was en toen ging het geluid weer verder. Het fluiten had een geruststellend effect op me
en ik nestelde me op zijn arm. Mijn romp lag in de kromming van zijn elleboog, zijn vingers lagen over mijn borst gespreid en mijn kop lag tegen zijn hart. Ik begon me slaperig te voelen.

Het was trouwens maar goed dat ik zo moe werd, want de volgende etappe van mijn traumatische reis voltrok zich in een
van die kolossale rode wezens. Ik begreep inmiddels dat die dingen geen levende dieren waren zoals de reus en ik; maar daar
werden ze niet minder angstaanjagend om. Gelukkig was mijn
slaperigheid veel sterker dan mijn angst en ik lag het grootste
deel van de reis op zijn schoot te sluimeren.

Het volgende dat ik me herinner is een lange smoezelige grijze
weg met even grijze smoezelige huizen aan weerskanten. Ik wist
op dat moment natuurlijk niet wat huizen waren - trouwens, ook niet wat straten waren. In mijn ogen was de wereld vol vreemde dingen die noch een identiteit noch een eigen betekenis bezaten. Maar ik leerde snel, want ik was uniek; in de meeste gevallen accepteren dieren meer dan dat ze leren.

Hij bleef staan en drukte tegen een houten latwerk dat tot aan zijn middel reikte. Er ging een deel van open en hij liep door over een hard en vlak materiaal, omgeven door een prachtige groene vacht. Al dat groen duizelde me voor de ogen en het drong tot me door dat die vacht iets was dat leefde en ademhaalde. De reus stak een van zijn handen in zijn huid en haalde een dun voorwerp te voorschijn. Hij stak het in een klein gaatje in het bouwwerk waar we voor stonden en draaide het vlug even om. Een rechthoek met scherpe hoeken, groter dan wij samen en levend bruin gekleurd (zelfs diepbruin kan levend zijn als je de dingen ziet zoals ik ze zie), zwaaide naar binnen en we betraden het eerste huis waar ik als hond zou leven.

Hoofdstuk 3

Ik bleef daar niet lang.

Die eerste maanden waren heel verwarrend voor mij. Ik denk
dat mijn grillige hersenen zich aan mijn nieuwe bestaan probeerden aan te passen. Ik herinner me nog dat ik in een mandje werd
gezet waar ik nooit in wilde blijven; ik herinner me dat er om me
heen vreemde witte dunne dingen op de vloer werden gelegd; ik
herinner me de eenzame duisternis van de nacht.

Ik herinner me ook dat er tegen me werd geschreeuwd, dat
mijn neus door vies ruikende plassen werd gewreven - en nog erger, kleverig spul, waarvan de geur nog urenlang in je neusgaten bleef hangen. Ik herinner me dat er gescheurde en vernielde
dingen voor me langs werden gezwaaid terwijl de metgezel van
de reus hysterisch gilde. Ik herinner me een plaats met opwindende geuren, de gecombineerde geuren van vele wezens, samengebracht in een paradijs voor snuffelaars, waar een boeman
was in een losse witte huid die me prikte met een lang dun voorwerp. Hij duwde het in mijn rug en perste het leeg terwijl ik
jankte. Ik herinner me een ergerlijk stuk gedroogde huid dat om
mijn nek werd gelegd; soms werd het vastgemaakt aan een langer stuk, waaraan de reus me meetrok of tegenhield als we buiten waren. Ik herinner me mijn angst voor de grote niet dierlijke
wezens die ons achterna zaten maar dan hun belangstelling verloren en met snauwend geronk voorbij snelden, juist op het
moment dat het leek of ze ons zouden verpletteren.

Als het er nu op lijkt dat ik als puppy een ellendige tijd heb
doorgemaakt, is dat toch niet helemaal waar. Er waren gelukkige ogenblikken, momenten van behaaglijkheid en opwinding.
Gezellige avonden wanneer ik op de schoot van mijn baas lag
voor het hete ding dat mijn neus schroeide als ik het wilde
besnuffelen. Ik herinner me dat mijn vacht werd gladgestreken
door de hand van de reus, van het topje van mijn kop tot het
begin van mijn staart. Ik herinner me mijn eerste kennismaking
met de eindeloze groene vacht die leefde en ademde, en die zo
heerlijk rook, een intens levende geur. Ik rende, huppelde, rolde
door het zachte spul; ik kauwde erop, snoof eraan, ik wentelde
me in haar groene weelde. Ik zat achter het gekke ding met puntige oren aan dat aan de andere kant van onze muur woonde.
Zijn vacht stak als duizend naalden uit zijn lijf, zijn staart was zo
recht als een stok en zijn bek spuwde me scheldwoorden toe. Dat
was leuk. Ik herinner me dat ik mijn reus weieens plaagde door
een van de gekke oude dingen te grijpen waar hij zijn voeten mee
bedekte; hij rende achter me aan tot hij er moe van was en het
maar opgaf. Dan kroop ik tegen hem aan en legde ik het ding
voor hem op de grond, waarna ik hem nog even grijnzend aankeek en het dan vlug weer wegpakte, voordat hij de kans kreeg het te grijpen. Ik herinner me de heerlijke stukjes voedsel die ze me te eten gaven; het voedsel dat ik eerst niet wilde eten omdat er zo weinig smaak aan zat, maar waar ik, toen mijn honger groter was geworden dan mijn afkeer, toch nog van smulde; het kwijl droop dan van mijn kin. En mijn eigen deken, waar ik op kauwde en aan trok tot het een vod was maar waar ik niet van wilde scheiden. En mijn favoriete bot, dat ik achter een struik op het kleine groene perkje net buiten onze doorkijkmuur begroef. Al die dingen kan ik me vaag maar vol nostalgie voor de geest halen.

Ik zal wel een neurotisch hondenjong geweest zijn, maar dat zou jij ook zijn geweest als je hetzelfde had meegemaakt als ik.
En misschien heb je dat ook wel.

Ik weet niet goed hoe lang ik bij de reus en zijn metgezel gebleven ben - zo'n drie of vier maanden toch zeker wel. Ik leidde echt het leven van een hondje. Mijn menselijke eigenschappen sluimerden nog maar konden elk moment aan de oppervlakte komen. Ik ben blij dat ik de tijd kreeg om me aan mijn nieuwe omhulsel aan te passen voordat de verpletterende waarheid tot me doordrong. Maar die volgende fase zou niet lang meer op zich laten wachten, en natuurlijk was ik er helemaal niet op voorbereid.

De reden waarom ze me kwijt wilden was, denk ik, dat ik een
lastpost was. Ik weet dat de reus op me gesteld was, in zekere zin
zelfs van me hield, want ik kan me nu nog zijn genegenheid
herinneren, ja ik kan zijn goedheid nog vóelen. In die eerste
doodsbange nachten dat ik in de duisternis om mijn broertjes en
zusjes - en mijn moeder - huilde, nam hij me mee naar zijn
slaapplaats. Ik sliep naast hem op de vloer, tot grote ergernis van
zijn metgezel, en bovendien tot haar nog grotere ergernis, toen
ze de volgende morgen de vochtige plekken en de zachte, kleverige hoopjes op de sponsachtige vloer ontdekte. Ik denk dat ze
daardoor van het begin af aan een hekel aan me had. Onze
onderlinge verstandhouding kwam nooit verder dan een grote
wederzijdse achterdocht. Als ik heel eerlijk ben, moet ik zeggen
dat ze me als een hond behandelde.

Woorden waren in die tijd alleen maar geluiden voor me, maar ik kon wel de emoties voelen die erachter zaten. Zonder het te begrijpen kon ik voelen dat ik een substituut voor iets anders
was, en ik kan me nu gemakkelijk indenken waarvoor. Ze waren,
voor zover ik me kan herinneren, een al wat ouder echtpaar, en
ze waren alleen. Aan de geluiden die ze vaak tegen elkaar maakten, kon ik merken dat de reus zich schaamde en zijn vrouw hem hoonde. Ik was als klein hondje toch al zo in de war en de atmosfeer die er tussen hen heerste droeg ook al niet bij tot mijn
emotionele evenwichtigheid. Hoe dan ook, als plaatsvervanger
was ik geen groot succes.

Ik weet niet of ik als gevolg van één speciaal incident werd
afgedankt of dat het een combinatie van allerlei rampen was.
Het enige dat ik weet is dat ik me op een dag weer midden tussen
honden bevond. Mijn tweede tehuis was een hondenasiel.

En daar kwam de grote ommekeer.

Hoofdstuk 4

Ik was daar al een week geweest en ik was heel blij met mijn nieuwe vrienden, al waren sommigen wel een beetje ruw. Ik kreeg redelijk goed te eten (al moest je wel vechten voor je deel - een kwestie van blaffende honden bijten wel degelijk), en er werd goed voor me gezorgd. De grote tweepotige dieren kwamen de meeste dagen voor ons langs lopen en dan riepen ze naar ons en maakten gekke geluiden met hun tong en wezen een van ons aan. Een oudere hond vertelde me dat deze wezens mensen genoemd werden, en dat zij het voor het zeggen hadden; zij hadden de wereld in hun macht. Toen ik vroeg wat de wereld was, draaide hij zich smalend om en rende naar de mensen toe. Hij stak zijn neus door het gaas om hen eer te bewijzen. Ik leerde al gauw dat hij erg handig was in het selectiespel, want dit was niet zijn eerste verblijf in een asiel. Ik leerde ook dat het niet goed was om nooit te worden uitgekozen - uiteindelijk werd je dan weggehaald door zo'n mens maar dan met een witte huid, en er bestond geen twijfel over wat er dan met je gebeurde.

De meer ervaren honden vertelden me over de mensen: hoe ze hun huid afdeden wanneer ze dat wilden, want het was maar dode huid, net als het ding om mijn nek; dat het mannetjes en vrouwtjes waren, net als wij, en dat ze hun puppies kinderen noemden. Als ze steeds hetzelfde tegen je zeiden, soms vriendelijk, soms streng, dan was dat waarschijnlijk je naam. Ze gaven je te eten en als je gehoorzaam was keken ze naar je om. Ze hadden al heel lang geleden geleerd om op twee poten te lopen en voelden zich sindsdien boven alle andere dieren verheven. Ze waren een beetje stom, maar ze konden ook heel aardig zijn.

Ze hadden de macht om alle dieren te vernietigen, ook de dieren die groter waren dan zijzelf.

En het was die macht, en alleen die macht, die maakte dat zij de baas waren.

Ik ontdekte dat ik van een kruising was - met andere woorden, een bastaard. Er is onder honden natuurlijk geen klassenstelsel, maar verschillende rassen hebben wel verschillende karaktertrekken. Zo is een labrador-retriever zachtaardig en intelligent, terwijl een hazewind meestal beweeglijk en enigszins neurotisch is; tegen zo een kun je nauwelijks een woord zeggen of hij snauwt je af. Het is gek in welke gevallen de honden weten wat ze zijn: een terriër weet dat hij een terriër is, een spaniel dat hij een spaniel is. Maar een Schotse terriër weet niet dat hij anders is dan een Airedale terriër; evenmin kan de cockerspaniel het verschil zien tussen zichzelf en een patrijshond. Die onderlinge verschillen zijn gewoon niet belangrijk genoeg om opgemerkt te worden.

Iets anders dat ik al gauw ontdekte was dat honden in het algemeen kalmer zijn naarmate ze groter zijn. Het waren de kleine druktemakers die de meeste last veroorzaakten. En in die tijd was ik een kleine druktemaker.

Ik schreeuwde om mijn dagelijks maal, ik jankte als het 's avonds donker werd, ik pestte de stommere honden, ik stoeide met de darteier types. Ik snauwde en hapte naar een ieder die me niet aanstond en ik was altijd verwoed aan het jagen op het lange ding dat zich krullend vanaf mijn romp verhief (ik kreeg het nooit te pakken en het duurde wel even voor ik me daar bij neerlegde). Zelfs de vlooien irriteerden me, en als ik er een zag rondspringen op de rug van een andere hond dook ik er gelijk op af en beet ik in het vlees van de ander. Dat leidde meestal tot een fikse herrie en het duurde dan niet lang voor een wezen met een witte huid een koude vloeistof over onze worstelende lijven gooide.

Ik stond al gauw te boek als onruststoker en werd nogal eens in
een eigen kooi van de rest afgezonderd. Daardoor werd ik nog
kribbiger en knorriger dan ik al was en binnen korte tijd voelde ik
me erg onbemind. De mensen wilden het gewoon niet snappen: ik
had problemen!

Die problemen lagen natuurlijk diep begraven in mijn binnenste, waar een vreemd conflict woedde. Ik wist dat ik een hond was; toch gaven mijn instincten, zintuigen - noem het maar intuïtie - me in dat ik dat niet was. In een koude, met dromen gevulde nacht kwam het conflict aan de oppervlakte.

Ik had liggen slapen aan de rand van een groep zachte lijven die
mij niet in hun midden wilde hebben - ik was in die tijd niet erg
populair bij de andere honden - en mijn hoofd zat vol vreemde
beelden. In mijn droom was ik groot, liep ik voorzichtig op twee
poten en bevond mijn gezicht zich op de hoogte van dat van
mensen; een vrouwelijk mens liep naar me toe. Ze straalde een
en al goedheid uit en er kwamen leuke geluiden uit haar mond.
Ik scheen haar te kennen, en ik kwispelstaartte tegen haar; door
die beweging werd ik bijna uit mijn evenwicht gebracht. Ze maakte een zacht geluidje dat me bekend voorkwam en haar lippen vormden een vreemde ronde figuur. Haar hoofd was nog maar een paar centimeter van het mijne verwijderd en het kwam steeds dichterbij, het kwam tegen mij aan. Mijn tong kwam te voorschijn en likte haar neus.

Onder het uitstoten van een klein geluidje trok ze zich terug.
Aan haar plotselinge lichaamsgeur merkte ik dat ze verrast was.
Ze was zelfs nog meer verrast toen ik begon te hijgen en nog meer met mijn staart begon te zwaaien. Ze deinsde terug en ik volgde haar wankelend op mijn twee achterpoten.

Ze begon te rennen en ik moest me nu op alle vier mijn poten
laten zakken om haar te kunnen volgen. Kleuren, geluiden en
geuren vlogen door mijn hoofd, en alles was chaos, alles was
verwarring. Er doken andere gezichten op. Een ervan was heel
klein, en mooi, een klein vrouwelijk mens - een kind. Ze wreef haar hoofd tegen het mijne en klom toen op mijn rug en schopte met haar benen tegen mijn flanken. We stoeiden op het groene spul en ik had het gevoel dat ik uit elkaar zou springen van vreugde. Toen werd de hemel verduisterd door schaduw. Een ander gezicht. De woede straalde ervan af. Ik verdween en zat in een kooi. Op de markt. Toen lag ik tussen andere warme lijven, die verstijfden, die ijskoud werden zodra de honden hun ogen opendeden en mij zagen.

Toen was er alleen nog volslagen duisternis.

Maar ik was in veiligheid. Het was hier warm. Dicht bij me, bijna binnen in me, klonk een geruststellend bonkend geluid.
Andere, minder sterke, kloppende geluiden waren overal om me
heen te horen. Alles, overal, was zacht; ik werd helemaal omhuld
door een leven-schenkende, leven-behoudende vloeistof. Ik was
in de schoot van mijn moeder en ik voelde me goed.

Toen was er die stuwende kracht achter mij - de plotselinge heftige samentrekkingen. Ik werd uit mijn veilige nestje gedrukt, ik werd door een lange zwarte tunnel naar de koude buitenwereld gestuwd. Ik verzette me. Ik wilde hier blijven. Ik had die buitenwereld nog nooit gezien. Het beviel me daar niet. Toe, toe, laat me hier blijven! Stuur me niet naar buiten. Ik wil het leven niet. De dood is veel plezieriger.

Maar de krachten waren zo veel sterker dan mij. Eerst was de dood sterker geweest, en nu was het leven dat ook.

Mijn kopje kwam eerst buiten, en korte tijd bleef mijn lichaam hangen. Maar er zaten nog anderen in de rij, en zij duwden me erdoor, geestdriftig als zij - onwetenden - waren.
Ik huiverde en weigerde mijn ogen open te doen: ik zou de realiteit onder ogen zien als de tijd er rijp voor was. Ik voelde de andere glibberige natte lijven om me heen, en toen likte een tong, zo hard als schuurpapier, het vuil van me af, en daar lag ik dan, nietig en kwetsbaar.

Herboren.

Ik schreeuwde en van die schreeuw werd ik zelf wakker.

Mijn kop voelde aan alsof hij door dit nieuwe besef uit elkaar zou springen. Ik was geen hond; ik was een mens. Ik had vroeger als mens geleefd en nu zat ik op de een of andere manier gevangen in het lichaam van een dier. Het lichaam van een hond. Hoe?
En waarom? Gelukkig wist ik de antwoorden niet; als ik ze wel had geweten, als ze op dat moment ineens in me opgekomen waren, zou ik waarschijnlijk gek geworden zijn.

De andere honden waren wakker geworden van mijn schreeuw en het hele hok was nu een heksenketel van opgewonden geblaf. Ze snauwden en hapten naar me, maar ik bleef gewoon huiverend op mijn poten staan, te verbijsterd om me te verroeren. Ik kende mezelf als mens, ik kon mezelf zien. Ik kon mijn vrouw zien. Ik kon mijn dochter zien. De beelden kaatsten tegen de wanden van mijn geest, ze kwamen samen, gingen uit elkaar, kwamen weer samen en teisterden me tot ik helemaal niet meer wist waar of wat ik was.

Plotseling baadde het hok in licht. Ik kneep mijn ogen dicht om de pijn tot bedaren te brengen en deed ze weer open toen ik mannenstemmen hoorde. Er ging een deur open en twee mannen
in witte jassen kwamen binnen. Ze gromden en schreeuwden
tegen de onrustige honden.

'Het is dat kleine schoffie weer,' hoorde ik een van hen zeggen.
'Daar hebben we al van het begin af aan niets dan last van gehad. '

Er werd een hand naar me uitgestoken die me ruw vastgreep.
Ik werd aan mijn halsband uit het hok getrokken en door een
lange gang met soortgelijke kooien gesleurd. De honden in die
kooien waren verwoed aan het blaffen geslagen, wat de herrie
alleen maar erger maakte. Ik werd in een donker hokje gestopt,
een soort isoleerhok voor lastige honden. Zodra de deur achter
me dichtgevallen was, hoorde ik een van de mannen zeggen: 'Ik
denk dat we hem morgen maar platspuiten. Er is toch niemand
die zo'n bastaard wil en hij maakt de andere honden maar van
streek. '

Ik kon het gemompelde antwoord niet horen, want de woorden hadden me nieuwe schrik aangejaagd. Ik was nog niet bekomen van het plotselinge inzicht dat ik een mens was, maar die onheilspellende woorden waren evengoed met volle kracht tot me doorgedrongen. Terwijl ik daar stokstijf in de duisternis stond en koortsachtig nadacht, begon ik opeens te huilen. Wat was er met mij gebeurd? En waarom zou mijn nieuwe leven zo kort moeten zijn? Ik liet me wanhopig op de vloer zakken.

Al gauw begonnen andere instincten de overhand te krijgen; mijn chaotische zelfbeklag ging over in een systematisch denkproces. Ik was een mens geweest, daar was geen twijfel over mogelijk. Ik dacht zoals een mens dacht. Ik kon de woorden verstaan die de twee mannen hadden gesproken, niet alleen de algemene strekking maar ook de woorden zelf. Kon ik spreken? Ik probeerde het, maar er kwam alleen een pathetisch gekrijs uit mijn keel. Ik riep naar de mannen, maar het geluid was maar hondengeblaf. Ik probeerde me een voorstelling te maken van mijn vroegere leven, maar hoe ik me ook concentreerde, de beelden gleden langzaam weg. Hoe kon het dat ik een hond was geworden?
Hadden ze mijn hersenen uit mijn menselijk lichaam gehaald en in het hoofd van een hond getransplanteerd? Had een of andere krankzinnige een gruwelijk experiment gedaan en de levende hersenen uit een stervend lichaam gehaald? Nee, dat kon niet, want ik had me in mijn droom herinnerd dat ik geboren werd, geboren in een nest jonge honden; mijn moeder had met haar tong het slijm van mijn lichaam gelikt. Maar zou dat een illusie zijn geweest? Zou ik echt het produkt van een waanzinnige operatie zijn? Maar als dat zo was, dan zou ik nu toch wel ergens in een laboratorium liggen en de hele tijd worden gadegeslagen, en dan zou mijn lichaam door allemaal draadjes met apparaten zijn verbonden, dan zou ik toch niet in deze duistere houten kerker zijn gesmeten?

Er moest een verklaring zijn, of het nu een logische of een volslagen krankzinnige verklaring was, en ik zou achter de waarheid komen. Het mysterie voorkwam op dit moment dat ik mijn
verstand verloor, denk ik, want ik kon er nieuwe energie uit putten. Of, anders gezegd, ik had nu een reden tot bestaan.

In de allereerste plaats moest ik mezelf tot kalmte brengen.
Het is achteraf een raar idee dat ik die nacht zo koelbloedig nadacht, dat ik die angstaanjagende - die vreselijke - gedachten in toom kon houden, maar een schok kan soms dat effect hebben; je gevoelige hersencellen kunnen erdoor verdoofd raken, zodat je logisch en zakelijk kunt nadenken en er zodoende bovenop kunt komen.

Ik zou niet proberen mijn geheugen te dwingen me al zijn geheimen nu meteen al te vertellen - dat zou toch onmogelijk zijn geweest Ik zou het de tijd gunnen, de tijd om van alle kleine brokstukjes één geheel te maken, om de beelden beter te kunnen begrijpen, door hardnekkig op zoek te gaan naar mijn verleden.

Maar eerst moest ik ontsnappen.

Hoofdstuk 5

Ik werd wakker van de grendel die werd opgelicht. Het was een
zware slaap geweest; leeg, droomloos. Mijn uitgeputte hersenen
hadden spontaan besloten zich voor de nacht uit te schakelen,
om zich een kans te geven enigszins te bekomen van de schokken
die ze te verduren hadden gehad.

Ik geeuwde en rekte me uit. Toen was ik weer alert. Dit zou
mijn enige kans zijn. Als ze me vandaag wilden vernietigen,
moest ik in actie komen zolang ze nog niet op hun hoede waren.
Als ze kwamen om me naar de inslaapkamer te brengen, zouden
ze wel op hun hoede zijn, omdat ze zelf altijd zo gevoelig zijn voor de executie
die ze gaan voltrekken. Menselijke gevoelens worden gemakkelijk op dieren overgebracht, weet je, want de aura van de mens straalt emoties uit die even sterk zijn als radiogolven. Zelfs insekten kunnen erop afstemmen. Zelfs planten.
Dieren worden gevoelig voor de impulsen van hun beul en reageren op verschillende manieren; er zijn er die heel rustig en stil
worden, terwijl andere nerveus worden, onhandelbaar. Ben goede veearts of dierenverzorger weet dit en doet zijn best om zijn gevoelens te camoufleren en het slachtoffer op die manier kalm
te houden. Maar meestal hebben ze daar geen succes mee en dan
ontstaan er moeilijkheden.

Er keek een meisje van achttien of negentien jaar naar binnen.
Ze droeg de bekende witte jas. Ze had nog net tijd om 'Hallo, jongen' te zeggen voordat ik rook hoe bedroefd ze was, en toen
schoot ik er als een pij] uit een boog vandoor. Ze probeerde me
niet eens vast te grijpen toen ik voorbij vloog; misschien was ze te
erg geschrokken of misschien was ze eigenlijk wel blij dat ik een
poging deed om te ontsnappen.

Ik gleed uit toen ik probeerde uit te wijken voor de muur tegenover me, en mijn teennagels groeven zich in de harde grond. Mijn hele lichaam was een grabbelende massa in beweging. Ik vloog over de half overdekte binnenplaats, op zoek naar een uitweg. Het meisje zette de achtervolging in maar deed niet erg haar best. Ik rende van hoek naar hoek en vond een deur naar de buitenwereld, maar daar kon ik onmogelijk doorheen. Ik ergerde me verschrikkelijk aan het feit dat ik een hond was; als ik een mens was geweest, zou het een koud kunstje zijn geweest de grendel eraf te schuiven en naar buiten te stappen.

Ik draaide me grommend naar het meisje om dat nu onder het
uitspreken van zachte, sussende woordjes naar me toe kwam.
Mijn haren gingen recht overeind staan en ik liet me op mijn
voorpoten zakken. Mijn dijen trilden van spanning. Het meisje
aarzelde en ik kon merken dat ze plotseling twijfelde.

We keken elkaar aan, en zij had medelijden met mij en ik met
haar. Geen van ons tweeën wilde de ander bang maken.

In het gebouw aan de andere kant van de binnenplaats ging een deur open en er kwam een man naar buiten met een kwaad
gezicht.

'Wat is dat allemaal, Judith? Ik heb je toch gezegd dat je de hond uit kennel negen moest halen?' Toen hij me daar zag zitten, nam zijn gezicht een wanhopige uitdrukking aan. Binnensmonds vloekend kwam hij op ons af. Ik zag mijn kans - hij had de deur open laten staan.

Ik stoof langs het meisje, en de man, die nu halverwege over de
binnenplaats was, spreidde zijn armen en benen alsof hij verwachtte dat ik daar in zou springen. Ik dook onder hem door en hij maakte een vergeefse schaarbeweging met zijn benen. Toen zijn enkels tegen elkaar klapten gaf hij een schreeuw van pijn. Ik liet hem strompelend achter en vloog door de deuropening. Ik bevond me nu in een lange, schemerige gang met deuren aan weerskanten. Aan het eind was de deur naar de straat, kolossaal en onneembaar. Toen ik achter me hoorde schreeuwen, vloog ik
haastig de hele gang door, wanhopig zoekend naar een uitweg.

Een van de deuren aan mijn linkerkant stond op een kier, en
zonder te aarzelen sprong ik door de opening. Een vrouw die in
een hoek van de kamer op haar knieën zat en bezig was een
elektrische ketel aan te sluiten, keek me stomverbaasd aan. Ze
begon zich op een van haar knieën op te richten en in paniek dook
ik onder een bureau. Mijn neus pikte de geur op van frisse lucht
vermengd met de lucht van honden en toen ik opkeek, zag ik een
open raam. Er werd een hand onder het bureau gestoken om me
te pakken en ik kon de vrouw met een vriendelijke stem naar me
horen roepen. Ik sprong naar voren, de vensterbank op, en dook
door het raam.

Geweldig. Ik was weer op de binnenplaats.

Het meisje Judith zag me en riep iets naar de man die inmiddels het gebouw was binnengegaan, maar haar stem ging verloren in het geblaf van de andere honden. Ik bleef doorrennen, weer door de deur naar binnen en achter de man aan die mij achterna zat.

Toen ik hem voorbij stoof, gaf hij een schreeuw van verbazing
en zette onmiddellijk de achtervolging weer in. Ik was er zeker
van dat ze wel zo slim zouden zijn een van de uitwegen af te sluiten als ik weer door deur-raam-deur rende, dus ik rende de
open deur voorbij. Ik vond een alternatief: tegenover de zware
straatdeur was een brede trap van donker hout. Ik maakte een
slippende U-bocht en vloog de trap op. Mijn pootjes gingen als
zuigerstangen op en neer. De man kwam achter mij aan de trap
op en door zijn lange benen was hij in het voordeel. Hij dook naar
voren en graaide met zijn armen naar boven en ik voelde dat ik
plotseling werd tegengehouden door een onverbiddelijke greep
om mijn rechter achterpoot. Ik gaf een schreeuw van pijn en
probeerde me los te trekken. Maar dat had geen zin, ik was te
zwak om aan zo'n strakke greep te ontkomen.

De man trok me in één ruk naar zich omlaag en greep me met
zijn andere hand in mijn nekvel. Hij liet mijn poot los en legde
zijn hand onder me, zodat hij mijn lichaam tegen zijn borst kon
drukken. In elk geval pieste ik, al was het onopzettelijk, nog eens
even lekker over hem heen.

Ik had het grote geluk dat er juist op dat moment iemand anders op zijn werk verscheen. Op het moment dat de voordeur openzwaaide en er een man met een aktentas naar binnen kwam, baadde de hal in een fel zonlicht. De man keek verrast naar het tafereel: het meisje en de vrouw die zorgelijk opkeken naar de dansende, vloekende man die de spartelende pup zo ver mogelijk van zijn lichaam vandaan hield en wanhopige, vergeefse pogingen deed het gele straaltje te ontwijken dat uit het diertje kwam.

Dit was precies het goeie moment om in de hand van de man te
bijten en met een rukje van mijn nek speelde ik het klaar. Mijn
kaken waren nog niet zo sterk, maar mijn tanden waren zo scherp als een naald. Ze zonken in zijn vlees en gingen diep - zo diep als ik kon. De man schreeuwde het uit en liet zijn greep verslappen; ik denk dat de combinatie van nattigheid aan de ene kant en vlammende pijn aan de andere kant hem geen andere keuze liet. Ik viel op de trap en tuimelde van de treden, en kefte niet zozeer van pijn alswel van schrik. Toen ik beneden aangekomen was krabbelde ik razendsnel overeind, schudde even met mijn kop en rende het zonlicht in.

Het was of ik uit een donkere, deprimerende wereld door een
papieren hoepel brak naar een andere wereld, vol licht en hoop.
Het zal wel het gevoel van vrijheid zijn geweest dat me zo uitgelaten maakte. De somberheid van het gebouw dat ik zojuist had
verlaten stond in scherp contrast met de schittering van de zon
en de opwindende, veelsoortige geuren van het leven in de buitenlucht. Ik was vrij en de vrijheid gaf mijn jonge ledematen
nieuwe kracht. Ik vluchtte en werd niet achtervolgd; trouwens, niets ter wereld had mij kunnen vangen. Ik proefde de smaak van het leven en de vragen waar ik geen antwoord op wist tuimelden door mijn hoofd.

Ik rende, en rende, en rende.

Hoofdstuk 6

Ik rende tot ik niet verder kon. Ik week uit voor auto's die langs
kwamen, ik negeerde de kreten van verbaasde en de vloeken van
geschrokken voorbijgangers en dacht alleen nog maar aan mijn
ontsnapping, mijn vrijheid. Ik was dwars over straten gerend, blind voor het gevaar en omdat het nog veel erger zou zijn als ze me te pakken kregen, tot ik een stillere buurt had gevonden in de achterstraatjes. Toch bleef ik in hetzelfde tempo doorrennen; nog altijd trommelden mijn voeten over het betonnen plaveisel.
Ik vluchtte naar de binnenplaats van een oud huizenblok van rode baksteen - het rood van de stenen was donker van groezeligheid - en kwam huiverend in een donker trappenhuis tot stilstand. Mijn tong hing nutteloos onder mijn onderkaak te flappen, mijn ogen puilden nog uit van angst en mijn lichaam zakte
in elkaar van totale uitputting. Ik had minstens drie kilometer achtereen gerend, en voor een jonge pup is dat een hele afstand.

Ik liet me op de koude stenen vloer zakken en probeerde mijn zenuwen en mijn verwarring de baas te worden. Ik moet daar minstens een uur als een vormloos hoopje gelegen hebben, te uitgeput om in beweging te komen, te verward om logisch te kunnen denken, totaal verstoken van mijn eerdere uitgelatenheid, toen het geluid van zware voetstappen mijn kop met een ruk omhoog liet komen en mij mijn oren liet spitsen. Ik besefte pas op dat moment hoe scherp mijn gehoor was geworden, en het duurde nog heel lang voor degene die de voetstappen maakte in zicht kwam. Een kolossale gestalte hield bijna al het licht tegen dat in het donkere trappenhuis binnendrong en ik zag de ronde contouren van een enorme vrouw. Het mag misschien overdreven klinken als ik zeg dat ze mijn hele gezichtsveld opvulde, maar zo kwam het op mij over toen ik daar als klein hondje op de vloer zat. Het was of haar enorme massa me elk moment helemaal kon omhullen, alsof ze over me heen zou rollen en me zo volledig plat zou drukken. Ik kromp ineen en ik maakte me zo klein mogelijk. Er was geen sprankje uitdagende trots in me te vinden, geen enkel besef van mannelijkheid dat mijn lafheid in de weg kon staan, want ik was geen man meer. Maar haar woorden namen iets van mijn angst weg.

'Hallo, jongen, wat doe jij daar?' Haar stem was even zwaar als haar lichaam, bulderend en toch scherp, maar de woorden waren een en al goedheid en blijde verbazing. Met een kreungeluid liet ze haar volgestouwde boodschappentassen op de vloer zakken en boog toen haar omvangrijke bovendeel naar me toe.

'Zo, waar kom jij vandaan? Ben je verdwaald?'

Aan haar accent was te horen dat ze uit Londen zou kunnen komen. Ik deinsde voor de uitgestoken hand terug, al had de klank van haar stem me wat minder bang gemaakt; ik wist dat wanneer ik eenmaal in de greep van die grote handen met vingers als worstjes zou zitten, ik me met geen mogelijkheid meer zou kunnen loswringen. Maar de vrouw was kalm en geduldig.
En het heerlijke aroma van die dikke vingers was onweerstaanbaar.

Ik nam kleine, aarzelende snuffeltjes, een weldaad voor mijn neus, en zoog mijn longen er toen helemaal mee vol; het water liep me in de mond. Ik liet mijn tong uit mijn bek komen en rolde van extase bijna met mijn ogen. Wat deze vrouw wel niet gegeten moest hebben! Ik rook spek, bonen, pittig vlees dat ik niet kon thuisbrengen, kaas, brood, boter - o, boter - jam (niet zo lekker), uien, tomaten, een ander soort vlees (rundvlees, denk ik) - en nog veel, veel meer. Alles had een aardse smaak, bijna alsof ze aardappels zo van de grond had geraapt, maar vreemd genoeg werd ik daar niet misselijk van; integendeel, alles werd er nog veel heerlijker door. Dit was nu eens iemand die in voedsel geloofde, die het niet alleen met haar gehemelte maar ook met haar handen aanbad; waarom zou je de reis van bord naar kauwende kaken nodeloos vertragen door roestvrij stalen instrumenten te gebruiken, als je het voedsel ook sneller en met grotere ladingen tegelijk kon transporteren door je eigen levende vlees te gebruiken? Ik kon voelen dat mijn liefde voor haar groter werd met elke lik.

Pas toen ik alle smaken van de hand had weggelikt, richtte ik
mijn volledige aandacht op de rest van de vrouw.

Donkerblauwe ogen keken me grijnzend aan vanuit een breed, roestbruin gezicht. Roestbruin? O ja, je zou versteld staan van de kleuren die gezichten kunnen hebben, als je ze zou kunnen zien zoals ik ze toen zag. Rode en blauwe aderen liepen vlak onder de huid door dikke, blozende wangen. Er gloeiden nog andere kleuren op haar huid - vooral schakeringen van geel en oranje - die constant veranderden al naar gelang haar bloed onder de oppervlakte circuleerde. Uit haar kin staken bruine en grijze haren als de stekels van een stekelvarken naar buiten. En over haar hele gezicht liepen diepe groeven; ze begonnen bij elke ooghoek en waaierden uit over de wangen en over het voorhoofd, draaiend en samenkomend, elkaar kruisend en geleidelijk vervagend. Het was een fantastisch gezicht!

Vergeet niet dat ik dit alles kon zien in de schemering van het
trappenhuis, terwijl ze met haar rug naar het licht stond. Zo
krachtig was mijn nieuwe gezichtsvermogen! En zo krachtig zou
het zijn gebleven als de omstandigheden anders waren geweest.

Ze klakte met haar tong en liet een lachje horen. 'Dus je bent een hongerig stumperdje, hè? Maar je kent me wel, hè? Je weet dat ik het goed met je meen.'

Ik liet haar de vacht van mijn nekvel aaien. Er ging een geruststellend effect vanuit. Ik rook vers voedsel in de boodschappentassen en schuifelde ernaar toe. Mijn neus begon nieuwsgierig te snuffelen.

'O, je ruikt eten, hè?'

Ik knikte. Ik had een razende honger.

'Nou, laten we eerst eens kijken of er buiten iemand rondloopt die je kwijt is. '

Ze richtte zich op en liep met logge tred naar de buitendeur terug. Ik trippelde achter haar aan. We staken alle twee ons hoofd door de deuropening en keken naar de binnenplaats om ons heen. Niemand te bekennen.

'Kom dan maar, dan zullen we zien wat we voor je hebben.'

De oude vrouw draaide zich weer om. Kreunend hees ze haar
boodschappentassen weer op en droeg ze door de korte gang
achter de trap. Onder het lopen riep ze me bemoedigend toe. Ik
stapte achter haar aan en aan de spierbeweging in mijn romp kon ik merken dat ik kwispelstaartte.

Nadat ze haar tassen naast een nogal gehavende groene deur op de vloer had gezet, haalde ze een portemonnee uit haar jaszak
en rommelde daarin tot ze een sleutel gevonden had; terwijl ze
dat deed, vloekte ze op haar slechte gezichtsvermogen. Ze maakte de deur open door er een harde duw tegen te geven en tegelijkertijd een geoefende handbeweging met haar sleutel te maken, pakte haar tassen weer op en verdween naar binnen. Ik liep voorzichtig naar de deur en stak mijn neus door de opening. De muffe geur die me tegemoetkwam was noch aangenaam noch onaangenaam; het was een geur van ouderdom en verwaarlozing.

'Kom maar, jongen,' riep de vrouw. 'Niets om bang voor te zijn. Je zult het goed hebben bij Bella.'

Nog steeds ging ik de kamer niet binnen. Mijn nervositeit was
nog niet helemaal verdwenen. Ze klopte op haar knie om me
naar zich toe te lokken, bepaald geen eenvoudige zaak voor
iemand met haar proporties, en zonder er verder nog over na te
denken huppelde ik op haar af. Mijn staart zorgde er nu voor dat
mijn hele romp ging trillen.

'Brave jongen,' zei ze met haar krassende stem, en nu ik de
woorden kon begrijpen en niet meer op mijn gevoel hoefde af te
gaan, wist ik dat ik werkelijk een heel brave jongen was.

Ik dacht even niet na en probeerde tegen haar te spreken; ik denk dat ik haar wilde vertellen hoe aardig ze was en haar wilde vragen of ze wist waarom ik een hond was. Maar natuurlijk kon ik alleen maar blaffen.

'Wat is er dan? Heb je honger? Natuurlijk! Eens kijken wat we voor je kunnen vinden. '

Ze ging een andere kamer in en even later hoorde ik een kast die open en dicht ging. Ik verwonderde me nog even over het diepe, krassende geluid van haar stem maar besefte toen dat Bella was gaan zingen. Zo nu en dan was er een woord dat een serie monotone 'mmm's' en 'lala's' onderbrak.

Mijn aandacht werd getrokken door het knetteren van bakvet en de hemelse geur van sudderende worstjes zoog me de keuken in zoals een stofzuiger stof naar binnen zuigt. Ik sprong tegen haar op en liet mijn voorpoten op een van haar dikke benen rusten. Mijn koortsachtig kwispelende staart dreigde me uit mijn evenwicht te brengen. Ze glimlachte om mijn opgewonden gejengel en legde haar kolossale hand op mijn kop.

'Arme stumper. Het is zo klaar. Jij hebt ze liever rauw, hè?
Nou, nog een paar minuten geduld en dan kunnen we ze delen.

Ga nou maar even rustig zitten.' Ze duwde me voorzichtig weg
maar de heerlijke geur was te veel voor mij. Ik sprong tegen het
fornuis op en probeerde in de koekenpan te kijken.

'Straks brand je je nog!' riep ze. 'Kom, ik zal je naar een veilig
plekje brengen tot het klaar is.' Ze pakte me op en liep naar de
keukendeur, waar ze me zacht kreunend op de grond liet zakken.
Toen ze de deur voor mijn neus dicht deed, probeerde ik me door
de kier te wringen, maar ik moest me terugtrekken toen mijn neus bijna platgedrukt werd. Tot mijn schaamte moet ik erkennen dat ik jengelde en kreunde en aan de keukendeur krabde. Al mijn gedachten concentreerden zich op het vullen van mijn buik met die verrukkelijke worstjes. Alle raadsels van mijn bizarre bestaan werden overboord gezet; ze konden niet op tegen het veel sterkere, lichamelijke verlangen naar voedsel.

Het leek wel een eeuwigheid te duren voor de deur weer openging en ik door een vrolijke stem naar binnen werd geroepen. Dat hoefde me geen tweede keer gevraagd te worden; ik sprong de
keuken in en rende regelrecht op een bord met drie geurige worstjes af. Even jankte ik toen het eerste worstje waar ik in hapte mijn tong brandde, en de oude dame grinnikte om mijn gretige pogingen om in het sissende vlees te bijten. Ik had er een opgepakt en meteen weer op de vloer laten vallen omdat ik mijn bek eraan brandde. Ik slaagde erin een stukje door te slikken maar daar brandde ik mijn keel aan. Het leek Bella verstandiger de worstjes van me weg te halen en in mijn ergernis begon ik tegen haar te keffen.

'Wees nou maar een beetje geduldig,' zei ze streng. 'Anders doe je jezelf nog zeer.'

Voorzichtig pakte ze het worstje waar ik al in gebeten had en blies erop - lange, krachtige ademtochten waar de sissend hete worstjes geen weerstand aan konden bieden. Toen ze tevreden was, stopte ze het worstje in mijn omhoog gestoken bek. Met twee snelle slikbewegingen was het weg en bedelde ik al om het volgende worstje. Zonder acht te slaan op mijn ongeduldige smeekbedes herhaalde ze het hele ritueel. Ik vond het tweede worstje zelfs nog lekkerder. Het heerlijke vlees vulde mijn mond met zijn sappen en ik had, moet ik eerlijk zeggen, nog nooit in mijn leven - levens - als hond of als mens zo van een maaltijd genoten.

Toen ik het derde worstje had opgeslokt, richtte de oude dame
haar aandacht weer op de koekenpan en prikte ze met een vork in
nog vier andere worstjes. Ze legde er twee op een dikke plak
brood die op de tafel lag. Ze smeerde er mosterd op en legde er
een tweede plak brood overheen. Ze deed het met heel tedere
gebaren, alsof ze een paar kinderen naar bed bracht. Zonder het
brood in stukken te snijden deed ze haar mond wijd open en stopte zo veel van het
brood en de worst in haar mond als maar mogelijk was. Haar tanden klapten tegen elkaar en toen ze haar hand terugtrok, zat er een groot, halvemaanvormig gat in het brood. Ik sloeg dit alles met de nodige jaloezie gade en probeerde op haar schoot te springen. Toen ik die grote malende kaken zag begon ik weer koortsachtig te bedelen. Ik verging van de honger!
Kende ze dan geen medelijden?

Ze lachte en krabbelde over mijn kop, maar ze hield me wel op
een afstand en zorgde dat het brood met de worst een heel eind
van mijn happende tanden vandaan bleef. Ik had geluk, want er
viel een stukje worst van het brood en ik sprong er meteen op af.
Ik likte van puur genot over mijn lippen en keek afwachtend op.

'Vooruit dan maar, schurk. Het zal voor jou ook wel beter zijn
dan voor mij.' Bella glimlachte en liet de rest van het brood met
worst op het bord vallen dat op de vloer stond.

En zo hielden we ons feestmaal, ik en de dikke dame, blij met
eikaars gezelschap. Het was een kwestie van seconden voor we
ons stuk brood met worst verorberd hadden. Toen we het op
hadden, grijnsden we elkaar toe en smakten we met onze lippen.

Ik had nog wel honger, maar de ergste trek was nu weggenomen. Ik likte het water op dat Bella me in een soepkommetje voorzette en ik likte de voedselrestanten van haar handen. Ik vroeg om meer maar ze begreep het niet. Ze hees zich overeind en begon haar boodschappentas uit te pakken terwijl ik uitkeek naar eventuele restjes die op de vloer konden vallen. Het was nogal riskant om heen en weer te springen tussen die twee geweldig dikke benen, en er viel geen enkel stukje voedsel mijn kant op, maar ik genoot van het spelletje.

Bella liet mijn smetteloze bord in de gootsteen vallen en riep me met zich mee. Ik liep achter haar aan naar de huiskamer en klauterde op de muffe oude sofa waar ze zich met een zucht op
liet zakken. Ik sprong bovenop haar, met mijn twee klauwen
precies tussen haar twee kolossale borsten, en likte van dankbaarheid over haar gezicht. Het was een lekker gezicht om aan
te likken. Ze streelde een tijdje over mijn kop en rug en de strelingen werden langzamer en zwaarder naarmate haar ademhaling ook langzamer en zwaarder werd.

Het duurde niet lang voor Bella die grote boomstammen van
haar op de sofa had getild en haar hoofd op een armleuning liet
rusten. Ze was in diepe slaap verzonken. Vreemd genoeg vond ik
haar gesnurk erg geruststellend en ik rolde mijn eigen vermoeide
lichaam helemaal op tussen haar bergenhoge buik en de rugleuning van de sofa en was al gauw in dromenland.

Met een schok werd ik uit mijn slaap gerukt. Ik hoorde een sleutel
in het slot en was meteen klaarwakker. Ik probeerde overeind te komen, maar mijn poten zaten klem in de smalle kloof tussen de oude dame en de sofa. Ik tilde mijn kop op en begon zo hard als ik kon te blaffen. Daar werd Bella ook wakker van en ze keek een paar ogenblikken verdwaasd om zich heen, alsof ze niet goed wist waar ze was.

'De deur, Bella,' zei ik tegen haar. 'Er komt iemand binnen!'

Ze begreep het natuurlijk niet en zei op norse toon dat ik moest ophouden met blaffen. Maar ik was te jong, te opgewonden, en mijn geblaf werd alleen maar harder en uitdagender.

Er kwam een man naar binnen wankelen die een wolk van alcohol met zich mee voerde. Ik was met mijn vorige baas een paar keer naar de kroeg geweest en ik had de geur van alcohol weliswaar altijd onaangenaam maar nooit verontrustend gevonden. Maar dit was een misselijk makende geur.

'Wat is dat voor een pokkebeest?'

De man waggelde op ons af. Hij was nog vrij jong, begin dertig, voortijdig kalend, en zijn gezicht vertoonde een vage gelijkenis met dat van Bella. Zijn kleren waren slordig maar niet haveloos; hij droeg geen overhemd, alleen een slobbertrui onder zijn jasje. Zo breed en hartelijk Bella was, zo klein en schriel was hij. Voor mij was hij natuurlijk een reus, maar dan wel een kleine,
schriele reus.

'Ben je weer niet naar je werk geweest?' vroeg Bella, die nog
niet helemaal wakker was.

Hij negeerde haar vraag en greep naar mij terwijl er een vreselijk snauwgeluid over zijn lippen kwam. Ik gromde en hapte naar zijn hand; ik vond hem helemaal niet aardig.

'Laat die hond met rust!' Bella duwde zijn hand weg en hees haar benen op de vloer, waardoor ik wegviel in de ruimte die daardoor achter haar vrijkwam.

'Hond? Noem je dat een hond?' Hij streek met een kwaadaardige beweging over mijn kop. Ik waarschuwde hem dat hij dat geen tweede keer moest doen. 'Waar komt dat beest vandaan? Je weet dat je in dit huis geen honden mag hebben.'

'Laat hem nou. Ik vond hem voor de deur - hij was helemaal
uitgehongerd, de arme stumper.'

Bella kwam overeind. Ze torende hoog boven me uit en ook
boven het wezelachtige type dat waarschijnlijk haar zoon was.
'Je stinkt,' zei ze tegen hem. Ze ging tussen ons in staan om te
verhinderen dat hij me bleef plagen. 'Hoe zit het met je werk? Je
kunt niet de hele tijd vrij nemen. '

De wezel vloekte op zijn werk en toen op zijn moeder. 'Waar is
m'n vreten?' vroeg hij.

'Dat heeft de hond gehad. '

Ik kreunde inwendig. Op die manier maakte ik me wel geliefd bij hem.

'Wee z'n gebeente als dat zo is!'

'Ik wist toch niet dat je nog thuis zou komen? Ik dacht dat je naar je werk was.'

'Nou, daar was ik niet, dus zorg maar dat ik wat te vreten krijg. '

Ik vind dat ze hem bij zijn nekvel had moeten grijpen en zijn kop in een emmer water had moeten duwen - daar was ze groot genoeg voor - maar in plaats daarvan liep ze naar de keuken, en even later was ze weer volop bezig met potten en pannen.

Hij loerde naar me en ik keek nerveus naar hem terug.

'Eraf!' beval hij en hij maakte een gebaar dat ik van de sofa moest gaan.

'Val dood,' antwoordde ik nonchalanter dan ik me voelde.

'Ik zei eraf!' Hij dook op me af en veegde me van mijn comfortabele zitplaats met een kracht waar ik versteld van stond. Ik moest nog leren dat ik maar een hondje was, en nog een heel zwak hondje ook. Ik kefte van verdriet en verdween in de keuken om bij Bella bescherming te zoeken.

'Stil maar, jongen, stil maar. Let maar niet op hem. Laten we hem zijn eten geven, dan valt hij zo in slaap, maak je maar geen zorgen.' Ze was druk bezig het eten voor de wezel klaar te maken, terwijl ik zo dicht mogelijk bij haar bleef. De voedselgeuren begonnen weer op mijn gehemelte in te werken en plotseling had ik weer net zo veel honger als tevoren. Ik zette mijn poten tegen haar brede flank en bedelde weer om eten.

'Nee, nee. Omlaag, jij!' Ze gebruikte nu meer kracht dan tevoren om me weg te duwen. 'Jij hebt je eten gehad, nu is het zijn beurt.'

Ik bleef hardnekkig bedelen, maar Bella negeerde me. Ze begon in zichzelf te praten, misschien om mij te troosten, of misschien deed ze het wel vaker.

'Hij aardt naar zijn vader. Die deugde ook niet, maar wat doe je eraan? Het is je vlees en bloed. Hij had iets kunnen bereiken, die jongen, maar hij heeft het zelf verknoeid. Net als de ouwe, God hebben zijn ziel, die had hetzelfde bloed. Ik heb mijn best gedaan, God weet dat ik mijn best heb gedaan. Ik heb hem onderhouden - ik heb ze alle twee onderhouden - als ze geen werk hadden. Ze hebben me oud gemaakt, dat hebben ze, die twee. '

De etensgeuren brachten me bijna in een delirium.

'Hij heeft best leuke meisjes gehad, weet je. Maar dat was nooit van lange duur. Ze wisten niet hoe gauw ze moesten wegkomen, als ze ontdekten wat voor een type hij was. En dat verandert nooit meer. Arnold, het is bijna klaar! Niet in slaap vallen!'

Spek, eieren, nog meer worstjes. O God!

Ze begon brood te smeren op de keukentafel terwijl ik onbeweeglijk voor het fornuis bleef staan, zonder me iets aan te trekken van het hete vet dat in de pan spetterde en soms over de rand spatte. Bella veegde me met een van haar benen weg en deed de inhoud van de pan op een bord. Ze zette het bord op de tafel en zocht toen met veel gekletter naar een mes en een vork.

'Arnold! Je eten is klaar!' riep ze. Geen antwoord. Met een geërgerd gromgeluid en een vastbesloten blik in haar ogen liep Bella naar de huiskamer, en het eten op de tafel wenkte naar mij.

Eigenlijk was het een ongelukkige omstandigheid dat de stoel waar Bella net op had gezeten nog onder de keukentafel vandaan stak. Ik wilde er bovenop klauteren maar ik viel weer op de vloer.
Met de moed der wanhoop deed ik een tweede poging en even
later had ik mijn poten op het tafelblad. Bella bleef misschien maar een paar seconden weg, maar meer tijd had ik ook echt niet nodig om die twee plakken spek en dat anderhalve worstje te verslinden. Ik bewaarde de eieren voor het laatst.

Mijn kreet van schrik ging gepaard met Bella's gil van ontzetting en de schreeuw van woede van haar zoon. Ik sprong van de stoel op hetzelfde moment dat de zoon zijn moeder voorbij vloog.
Hij kwam met uitgestoken handen op me af om me te wurgen.
Gelukkig kon Bella haar kolossale postuur gebruiken om hem de
weg te versperren, zodat hij over haar vlezige heup heenviel en
als een zandzak op de vloer belandde, zoals alleen dronkaards
dat kunnen.

Maar zelfs Bella was boos op me. Ik kon zien dat haar gespierde onderarmen een zware bestraffing gingen uitdelen, dus ik deed mijn best om de keukentafel tussen ons in te houden. Ze stapte om haar spartelende zoon heen en kwam op me af. Ik wachtte tot ze halverwege om de tafel heen was - ik stond bijna met mijn kin op de vloer en mijn schoften trilden hoog boven mijn kop - en vloog toen onder de tafel, op weg naar de deuropening - en recht in de armen van de wezel.

Hij greep me met beide handen in mijn nek vast en tilde me van de vloer, zodat zijn duivelse gezicht nog maar een paar centimeter van het mijne verwijderd was. Mijn wriemelende lichaam bracht hem nog meer aan het wankelen en hij viel voorover tegen de tafel aan. Wat er nog van zijn eten was overgebleven vloog door de lucht omdat ik er met mijn achterpoten tegenaan krabbelde, en zijn besmeerde boterhammen, ketchup en god-weet-wat-nog-meer vlogen er achteraan.

'Ik vermoord hem!' was het enige dat ik hoorde voordat ik mijn tanden in zijn magere neus liet zakken. (Ik wed dat hij tot op de dag van vandaag nog inkepingen aan weerskanten van zijn snuit heeft. )

'Grijp hem, ma!' riep hij naar zijn moeder, en ik voelde dat ik door kolossale bananenhanden omsloten werd. Bella rukte me uit zijn handen los en ik zag met genoegen een aantal rode remsporen over de lengte van zijn neus. Hij greep er met beide handen naar, schreeuwde het uit en begon door de keuken te dansen van pijn.

'Jezus, Jezus,' kreunde Bella. 'Nu moet je weg. Nu kan ik je niet langer meer hier houden! Snel!'

Ze werkte me de keuken uit, waarbij ze me met haar lichaam
afschermde van haar van pijn dansende zoon, voor het geval hij
zijn eigen ellende een ogenblik zou vergeten en een uitval naar me zou doen. Ik geloof niet dat ik lust had daar nog langer te blijven, dus ik protesteerde nauwelijks toen de voordeur openging en ik buiten werd gezet. Een zware hand kwam op me neer en streelde me nog een laatste maal. 'Vooruit, ga nu maar,' zei Bella niet onvriendelijk, en toen ze de deur dicht deed was ik weer alleen.

Zelfs toen bleef ik nog even verdrietig naar de deur zitten kijken, maar opeens vloog die open en sprong die wezel weer te voorschijn. Zijn neus was een bloederige massa en zijn hele lichaam trilde van razernij. Hier was het duidelijk niet langer
gezond voor me. Dus ik rende weg, en hij rende achter me aan. Maar angst bleek een betere aansporing dan woede; ik liet hem
tenminste al gauw ver achter me.

Ik zag weer vage beelden: auto's, mensen, huizen, alles wazig,
alles een beetje onecht. Alleen de overweldigende geur van een
lantarenpaal kon me tot staan brengen. Ik kwam slippend tot
stilstand, vloog bijna met mijn rug over mijn voorpoten heen en
draaide me onhandig om. Met gescherpte zintuigen en een
nieuwsgierig trillende neus draafde ik naar die goddelijke zuil
terug. Van alle geuren die ik de laatste tijd had geroken was deze
verreweg de heerlijkste. Het was hond, weet je, hond in het
meervoud! Vanaf de onderkant van de betonnen paal drongen er
zes of zeven verschillende persoonlijkheden tot me door - om van een paar menselijke geuren nog maar te zwijgen - en ik dronk ze in tot ik er duizelig van werd. Ik had wel vaker aan bomen en lantarenpalen gesnuffeld, maar nu was het of mijn zintuigen een nieuwe dimensie kregen! Ik zag de honden die dit torenhoge urinoir met een bezoek hadden vereerd bijna vóór me, ik kon bijna tegen ze spréken; het was of ze een op de band vastgelegde boodschap voor me hadden achtergelaten. Ik kon zelfs de teefjes onderscheiden, en dat, geloof ik, heeft alles te maken met de belangstelling die honden hebben voor eikaars pis: het seksuele instinct, het zoeken naar een partner. De meisjes en jongens hadden als het ware hun visitekaartjes achtergelaten, alsof ze zeggen wilden: ik ben hier geweest, dit ligt op mijn route; als je belangstelling hebt, kom ik misschien nog eens voorbij. Ik was toen nog te jong om me iets gelegen te laten liggen aan de seksuele bijbetekenis, maar de ranzige en toch kruidige geuren boeiden me op een ander niveau. Ze betekenden: gezelschap.

Toen mijn neus verzadigd was, begon ik me snuffelend een weg over het trottoir te zoeken, zonder acht te slaan op de voorbijgangers, helemaal verdiept in het volgen van intrigerende sporen. Het duurde niet lang voordat zo mogelijk nog boeiender
geluiden tot me doordrongen. Eerst was het maar vaag, zoiets als
het geluid van opgewonden ganzen, maar toen ik er dichterbij kwam, namen de klanken een menselijk karakter aan. Ik versnelde mijn pas en raakte er helemaal opgewonden van.

Bij een weg, zo breed als een rivier, aarzelde ik even voor ik naar de overkant rende, maar gelukkig waren er geen metalen monsters die op me af kwamen. De geluiden schetterden nu in mijn oren en toen ik een hoek omging, zag ik waar ze vandaan kwamen: een enorm terrein met rennende, huppelende, schreeuwende, gillende, giechelende, huilende, spelende kinderen. Ik had een school gevonden. Uit eigen beweging kwispelde mijn staart al en ik sprong naar voren. Ik stak mijn smalle kop tussen de spijlen die de speelplaats omgaven.

Een groep kleine meisjes kreeg me in het oog en rende blij naar me toe. Ze staken hun handen door de ijzeren spijlen om mij over mijn rug te aaien. Ze gilden van opwinding toen ik naar de vingers hapte die mijn kop probeerden te strelen; ik wilde ze niet bijten, maar ik wilde hun zachte vlees proeven. Al gauw had er zich rond mijn door de spijlen gestoken kop een grote groep van zowel jongens als meisjes gevormd. De grotere jongens baanden zich door de menigte een weg naar me toe. Er werden toffees in mijn gretige bek gestoken en ze trokken haastig hun vingers weg als het erop leek dat ik die erbij wilde verslinden.
Een klein meisje met blonde haren als zonneschijn drukte haar
gezicht dicht tegen het mijne aan en mijn tong maakte haar neus
en wang glinsterend nat. Maar ze trok zich niet terug en sloeg
haar armen om mijn hals.

En toen kwamen er weer allerlei grillige herinneringen in me op. Ik had ook zo'n meisje gehad! Eerst dacht ik even dat deze van mij was geweest, dat zij mijn kind was, maar toen verscheen er een ander gezicht in mijn herinnering. Het haar was hetzelfde, een krans van licht om een ondeugend snoetje, maar de ogen van mijn dochtertje waren blauw geweest en de ogen die nu glimlachend in de mijne keken waren bruin. Er kwam een hoopvolle kreet over mijn lippen en het meisje dacht ten onrechte dat ik bang was. Ze probeerde boven het rumoer van de andere kinderen uit troostende woordjes tegen me te zeggen, ze zei dat ik niet bang moest zijn,
maar ik werd helemaal verlamd door één gedachte. Ik was een mens! Waarom leefde ik als een hond?

Toen verdween het verlammende gevoel, omdat het besef weer wegzakte in zijn verborgen spelonk en ik opnieuw, in feite, een hond werd. (Hoewel het verontrustende feit dat ik eigenlijk een mens was me in die eerste maanden nooit helemaal verliet,
speelde mijn menselijke aard, omdat ik immers ook nog een hond was, een rol van erg variërende betekenis.)

Mijn staart begon weer te zwaaien en ik nam alle snoepjes dankbaar aan. De kinderen maakten veel drukte om me en probeerden achter mijn naam te komen door allerlei namen te roepen en dan te kijken of ik reageerde. Ik had geen flauw idee hoe ik vroeger genoemd was, en de jongens vonden geen enkele inscriptie op mijn halsband. Zwerver, Koning, Rex, Drollekop (Drollekop! Welk klein stuk verdriet was met die naam gekomen?) - ik keek ze iedere keer stralend aan. Namen hadden geen betekenis
voor mij, en voor andere honden trouwens ook niet - het zijn niet meer dan bepaalde geluiden die ze herkennen. Ik was gewoon blij dat ik allemaal vriendjes had.

Een scherpe fluittoon schalde door mijn oren en onder de kinderen ging een jammerlijk gekreun op. Met tegenzin, en pas nadat er nog een paar keer hard op de fluit was geblazen, draaiden ze zich om en lieten me alleen. Ik drukte mijn schouders uit alle macht tegen het hek om ze te kunnen volgen. Zonneschijntje bleef het langst en gaf een lange, harde kneep in mijn nek voordat ze wegliep. Ik blafte tegen hen dat ze niet weg moesten gaan, maar ze stonden met hun rug naar me toe en keken zo nu en dan alleen nog even stiekem om, terwijl hun schoudertjes schokten om hun giechelbuien te bedwingen. Toen ging de ene rij na de andere een somber grijs gebouw binnen en even later werd de deur achter het laatste kind gesloten.

Ik keek met een doffe blik naar de lege speelplaats, verdrietig omdat ik mijn nieuwe vriendjes had verloren. Toen er achter een
bovenraam een paar kleine witte gezichtjes verschenen, begon ik
te grijnzen en richtte me op, maar die gezichtjes kregen al gauw
gezelschap van het oude, verschrompelde gezicht van een onderwijzer, wiens harde stem tot over de speelplaats te horen was. Hij beval de kinderen naar hun plaats terug te keren. Een jongen die langzamer was dan de rest kreeg als aanmoediging een draai om zijn oren. Ik bleef daar nog een paar minuten hoopvol staan, maar tenslotte trok ik doodongelukkig mijn hoofd tussen de spijlen van het hek vandaan.

Honden hebben meestal een opgewekt humeur, en bovendien
worden hun meeste emoties opgeofferd aan hun nieuwsgierigheid, dus toen er een oude man voorbij kwam fietsen met een boodschappentas aan zijn stuur, vergat ik mijn teleurstelling en
draafde achter hem aan. Ik kon een groene stronk uit een gat in
de onderkant van zijn boodschappentas zien steken. Het zal wel
rabarber zijn geweest - het had een pittige geur - en het zag er
bijzonder lekker uit. Ik had hem al gauw ingehaald, want hij was
nogal oud en omdat hij al wat ouder was fietste hij wat langzamer, en voor hij me in de gaten kreeg, sprong ik al omhoog naar het verleidelijke stronkje. Ik had zowel geluk als pech.

Ik trok de stronk uit het gat, maar die plotselinge beweging bracht de fietser uit zijn evenwicht en hij viel boven op me, met fiets en al. Alle lucht werd uit mijn longen gepompt, zodat ik alleen nog maar een zacht piepgeluid kon maken van pijn. Ik hijgde naar lucht en probeerde me tegenover de oude man te verontschuldigen, maar mijn woorden kwamen slechts als piepende kreungeluiden uit mijn keel en hij verstond er niets van.
Bovendien sloeg hij wild met zijn armen om zich heen en deed zijn uiterste best om mij te raken. Hij probeerde niet eens begrip op te brengen voor mijn honger, maar hij vloekte als een tempelier en kreunde erbarmelijk. En dan te bedenken dat ik ook nog zijn val had gebroken!

Het had geen enkele zin hier te blijven, want hij was bepaald niet in de stemming om mij eten te geven. Ik probeerde me dan ook los te worstelen van zowel man als fiets. Een paar flinke opstoppers van hem hielpen me daarmee en tot mijn grote vreugde lag de inhoud van de boodschappentas nu verspreid over het wegdek. Nu liet ik de lange rode stengels waarvan het gebladerte me niet zo geweldig goed had gesmaakt voor wat ze waren en deed een uitval naar een sappig uitziende rode appel. Mijn kaken sloten zich er omheen - voor zover dat kon - en meteen daarop zorgde ik buiten bereik van zijn woedende vuisten en zijn beledigende taal te komen. Ik mag van geluk spreken dat hij met zijn voeten vast zat in het frame van de fiets, want anders zou hij ze vast en zeker gebruikt hebben om mij op weg te helpen. Toen ik op veilige afstand was gekomen, draaide ik me om en liet de appel voor me op de grond vallen. Het speet me echt dat die man zich door mijn toedoen pijn had gedaan, maar zijn paars aangelopen gezicht en trillende vuist overtuigden me ervan dat hij geen vrede met me zou willen sluiten. Daarom pakte ik mijn appel op en ging ervandoor. Toen ik nog een keer achterom keek, zag ik dat hij door twee voorbijgangers overeind werd geholpen.
Hij scheen niets te mankeren, dus ik ging maar weer verder.

Bij een redelijk stil zijstraatje ging ik tegen een muur zitten om mijn buit te verschalken. Mijn eetlust was in die tijd niet te verzadigen, en de 'deskundigen' die je wijs willen maken dat honden maar één maaltijd per dag nodig hebben kletsen uit hun nek. Zeker, een hond heeft maar één maaltijd per dag nodig om in leven te blijven, maar
dat geldt ook voor mensen. Hoe zou jij je voelen als je niet meer kreeg dan één maaltijd? En hoe zou jij je voelen als je iedere week een dag zou vasten, iets wat de 'deskundigen' ook aanbevelen? Wat heb je aan een glanzende vacht en een natte neus als je met een knorrende maag rondloopt? Ik schrokte die appel helemaal op, met klokhuis en al, alsof ik de hele dag nog niets anders te eten had gehad. De zon brandde fel en toen ik indommelde, vergat ik mijn problemen en werd ik door mijn slaperigheid gedwongen om alles maar te accepteren zoals het was.

Ik werd wakker gemaakt door een van die onvermijdelijke Engelse zomerbuien en ik keek automatisch naar mijn pols om te zien hoe laat het was. De aanblik van mijn dunne, harige hondenpoot bracht me met een schok tot de werkelijkheid terug. Ik krabbelde overeind, schudde het water uit mijn vacht en keek om me heen; het moest in het midden van de middag zijn en ik had weer honger.

Ik liep weer verder door de smalle straat, onderzocht alle nieuwe geuren die op me af kwamen, achtervolgde een kever die mijn
pad kruiste, riep hallo naar een hond die aan de andere kant van
de straat door een man werd uitgelaten. De hond, een verachtelijke kleine corgi, keek me straal voorbij en zoiets beneemt iemand alle lust een praatje te gaan maken. Terwijl ik daar zo liep, begon het me langzaam te dagen dat ik een stil en veilig plekje moest zoeken, een plaats waar ik wat kon uitrusten en kon proberen enigszins orde te scheppen in mijn chaotische gedachten. Ik had eten en bescherming nodig. En een beetje medeleven zou ook welkom zijn.

Maar dat vond ik die dag niet.

Ik duwde me zo ver mogelijk in de deuropening om te verhinderen dat de motregen op mijn snuit viel. De hele middag had ik peinzend rondgedwaald; de zon was flets door de gestage motregen en die nattigheid had de mensen nog ontoegankelijker gemaakt. Wat eerder op de dag waren de straten plotseling heel druk geweest. Ik voelde me zo in het nauw gebracht door al die drukte dat ik doodongelukkig was weggekropen onder een spoorwegviaduct. Het leek een eeuwigheid te duren voor het weer wat rustiger werd op straat, en toen durfde ik weer te voorschijn te komen, maar inmiddels was mijn stemming tot een absoluut dieptepunt gezakt. Mijn staart hing tussen mijn poten en mijn ogen verlieten het wegdek vlak voor me bijna geen seconde. Toen de avond viel en het donkerder werd, voelde ik me zo eenzaam dat ik in de verleiding kwam om naar het asiel terug te keren - de Thuiskomst van de Verloren Zoon. Het idee dat ze me zouden laten inslapen - zouden vermoorden, bedoel ik - zou me niet hebben afgeschrikt.

Ik zou braaf zijn, ik zou de allernederigste 'underdog' spelen, en de verzorgers zouden me vergeving schenken, ze zouden me een nieuwe kans geven om te bewijzen dat ik net goed genoeg was om een onwaardig schepsel te zijn, een hond als zovelen. Ik wist alleen niet meer waar dat asiel ook al weer was.

Ik keek verlangend op naar de verlichte ramen, hunkerend naar gezelschap. Ik dronk de uitnodigende geuren in, maar de regen dreef me verder, zoekend zonder te vinden.

Het was inmiddels laat geworden en afgezien van een enkele
auto die door de regen voorbij kwam, waren de straten koud en
verlaten. Ik ging in een portiek zitten en maakte me zo klein
mogelijk, en ook van binnen voelde ik me heel klein. Mijn oogleden waren zwaar van vermoeidheid en alleen de honger hield me nog wakker. In mijn ellende kwamen er allerlei vragen in me op.

Deze omgeving kwam me niet bekend voor, en toch wist ik dat
ik in Londen was. Kwam ik uit Londen? Nee, ik kwam niet uit
Londen. Hoe wist ik dat? Ik wist het gewoon. Ik herinnerde me
groene velden, open ruimte; een stad, maar geen grote stad. Ze
hadden het grootste deel van mijn leven gevormd, die velden en
dat stadje. Waar waren ze? Kon ik ze maar vinden. En toch kende ik deze stad, ook al kende ik deze specifieke wijk niet. Had ik in Londen gewerkt? Er stond me plotseling een vrouw voor ogen, achter in de vijftig, dik maar niet groot; ze glimlachte en stak haar armen uit, en het leek wel of die armen naar mij werden uitgestoken, en ze riep een naam die in mijn oren niet meer dan een vormloze klank was. Haar hoofd werd de kop van een hond, maar die was nog even warm, even liefdevol, even verwelkomend. Mijn twee moeders verdwenen uit mijn gedachten en werden vervangen door de gestalte van een man, een man die een heel normale indruk maakte, knap maar niet opvallend knap, en de omgeving waarin hij zich bevond was op de een of andere manier ook anders, het was een andere omgeving dan de plaats die mij zojuist voor ogen stond.

Ik haatte hem. Was ik het zelf?

Mijn vermoeide gedachten dwaalden verder, ongecontroleerd, stuurloos: het kind weer, blijkbaar mijn eigen kind; het meisje - de jonge vrouw - vast en zeker mijn vrouw; een huis; een straat; een modderig paadje; een klein stadje. De naam van het stadje lag voor op mijn tong; de namen van het meisje en het kind bleven achter een ragfijn waas verborgen; mijn eigen naam steeg op uit oceanische diepten en kwam bijna aan de oppervlakte. Maar er zoefde een auto voorbij en de namen vlogen als een opgeschrokken school vissen uit elkaar.

Ik keek naar de achterlichten van de auto die in de verte kleiner
werden terwijl ook de spiegeling op het natte wegdek kleiner werd; plotseling flikkerden de remlichten op en de lichten verdwenen doordat de auto een hoek om ging, en zelfs dat kwam me bekend voor. Ik was weer alleen in een lege wereld en met een leeg hoofd. Toen zag ik de geest.

Heb jij ooit een geest gezien? Waarschijnlijk niet. Maar heb je ooit gezien dat een hond plotseling, zonder dat er een duidelijke reden voor was, zijn oren spitste en zijn haren recht overeind rezen? Je zult dan wel gedacht hebben dat hij gewoon iets heeft gehoord dat niet tot jouw eigen oren is doorgedrongen, iemand die langs het huis liep, een andere hond die ergens ver weg in de avond blafte: en in veel gevallen zul je het bij het rechte eind hebben gehad. Maar vaak spitst een hond zijn oren omdat hij zich bewust is van een verschijning - een geest. Hij zal er niet altijd van schrikken, misschien voelt hij zich alleen verstoord; dat hangt weer af van de aard van die geest. Want deze kan goedaardig of kwaadaardig zijn.

Denk je dat ik nu wat te ver ga? Wacht maar af.

De geest zweefde over de weg naar me toe, een schimmige gedaante, een ijle, nevelige figuur. Hij zag mij niet, of als hij me
wel zag negeerde hij me, en toen hij dichterbij kwam, kon ik een
gezicht, schouders en een deel van een romp onderscheiden. Zo
te zien droeg de verschijning een jasje, en ik kon ook een boord
met stropdas onderscheiden. Waarom was hij niet naakt - ik bedoel, waarom schijnen bovennatuurlijke gedaanten nooit naakt te zijn? Moet je mij niet vragen, ik ben maar een hond.

Nu had ik het er toch wel een beetje moeilijk mee, geef ik toe.
De geest had helemaal geen kwade uitstraling, daar ben ik zeker
van, maar noch als mens noch als hond had ik ooit eerder zoiets
gezien. Mijn haren gingen recht overeind staan en mijn ogen sperden zich wijd open. Ik had plotseling een heel droog gevoel in
mijn mond. Ik was zo bang dat ik niet eens durfde te jammeren en ik was absoluut niet meer in staat om weg te lopen.

De verschijning had het verdrietigste gezicht dat ik ooit had gezien, een gezicht dat alle ellende van de mensheid had meegemaakt, dat de lessen van de dood had geleerd. Hij zweefde voor me langs, bijna zo dichtbij dat ik hem kon aanraken, en ik kon duidelijk zien dat de motregen er dwars doorheen viel. Toen was de geest weer weg, hij verdween in de duisternis, en ik vroeg me af of mijn rusteloze fantasie me geen parten had gespeeld. Dat was niet zo, want ik zou nog veel van die dwalende geesten tegenkomen. Meestal gingen ze gebukt onder dezelfde droefheid, want ze beseften natuurlijk niet dat dit maar een fase was die ze moesten doormaken. Maar het duurde nog een hele tijd voor ik ontdekte wat ze precies waren.

Deze ervaring onttrok aan mij het laatste restje kracht dat ik
nog over had en ik viel in een diepe droomloze slaap.

Hoofdstuk 7

Ik werd wakker doordat er zachtjes tegen me aan gepord werd.

Ik schoof een eindje op en probeerde te doen alsof ik niets
gemerkt had, maar ik had het te koud om me weer behaaglijk te
kunnen voelen. Mijn ogen gingen uit zichzelf open en ik zag een
grote zwarte hond over me heen staan.

'Kom op, mormel, anders betrappen ze je hier nog. '

Ik knipperde met mijn ogen en was nu helemaal wakker.

'Waar ben jij uit ontsnapt, hé? Van huis weggelopen, of zijn ze je met opzet kwijtgeraakt?' De grote hond keek me grijnzend aan.

Ik huiverde en kwam wankelend overeind. 'Wie ben jij?' vroeg
ik, terwijl ik vergeefs probeerde een geeuw te onderdrukken. Ik
strekte mijn stijve ledematen, waarbij ik mijn voorpoten op de
grond zette en mijn rug zo ver mogelijk omhoog drukte.

'Rumbo noemen ze me. Heb jij een naam?'

Ik schudde mijn hoofd. 'Misschien. Maar ik kan hem me niet
herinneren.'

De hond keek me korte tijd zwijgend aan en begon toen aan me te snuffelen.

'Er is iets geks met jou,' zei hij ten slotte.

Ik grinnikte in mezelf om dit understatement. 'Jij lijkt ook niet op de andere honden die ik ken,' zei ik. En dat was ook zo, dat kon ik onmiddellijk voelen. Op de een of andere manier was hij intelligenter, of on-hondser, of... menselijker.

'We zijn allemaal verschillend. Sommigen zijn suffer dan anderen, dat is alles. Maar bij jou is het iets anders. Jij bent toch wel een hond?'

Ik had hem bijna al mijn problemen verteld, maar hij stapte plotseling van die gedachtengang af en bracht een meer elementair probleem ter sprake. 'Heb je honger?' vroeg hij.

Razende honger, dacht ik bij mezelf, en ik knikte heftig met
mijn kop.

'Kom dan maar, dan gaan we wat te eten zoeken. ' Hij draaide
zich om en begon in een stevig tempo weg te lopen. Ik moest
dribbelen om hem in te halen.

Hij was een magere bastaard, ongeveer vijf of zes jaar oud, een mengeling van allerlei rassen. Stel je een Dalmatiër voor zonder vlekken, helemaal zwart en zonder z'n stijlvolle lijn, met naar binnen gekeerde tenen, een achtereind als een koe, overmatig hoekige achterpoten (ze staken ook te ver naar achteren) en zwakke koten,
en je hebt een redelijk goede indruk van Rumbo.
Hij was echt niet lelijk - in mijn ogen tenminste niet - maar hij zou ook geen prijzen gewonnen hebben.

'Kom op, pup!' riep hij over zijn schouder. 'Anders komen we
te laat voor het ontbijt!'

Ik haalde hem in en zei hijgend: 'Zouden we even kunnen stoppen? Ik moet nodig.'

'Wat? O ja, da's goed hoor. ' Hij bleef staan en ik hurkte voor hem neer. Hij wendde zich met een vies gezicht van me af en liep naar een dichtbijstaande lantarenpaal, waar hij zijn poot scheef hield en op professionele wijze urineerde. 'Als je het op deze manier doet, kun je ongelukjes vermijden,' riep hij me toe, terwijl ik pogingen deed een poot te verplaatsen die bedreigd werd door de zich uitbreidende plas.

Ik glimlachte zwakjes terug, blij dat het niet erg druk was op straat en dat niemand me in deze onwaardige houding had gadegeslagen. Het was voor het eerst dat ik me schaamde voor dat
soort dingen, een teken van het conflict tussen mens en hond dat
in mij woedde.

Rumbo kwam naar me toe en snuffelde aan mijn plas en ik ging naar de lantarenpaal om aan de zijne te snuffelen. Toen we alle twee tevreden waren, gingen we verder.

'Waar gaan we heen?' vroeg ik hem, maar hij negeerde me.
Hij ging sneller lopen en maakte haastige, opgewonden bewegingen. Toen ving ik een eerste zweem van voedsel op, en ik was meteen een en al aandacht.

Het was nu drukker op straat, en toch scheen Rumbo zich niets aan te trekken van het lawaai en de drukte. Ik bleef zo dicht
mogelijk bij hem en zo nu en dan stootte mijn schouder tegen
zijn dij. De straten maakten me nog bang; de bussen leken net
verrijdbare huizenblokken en de auto's aanstormende olifanten.
Mijn uiterst gevoelige gezichtsvermogen was ook al niet bevorderlijk en de verblindende kleuren maakten mijn angst nog groter, maar Rumbo scheen zich nergens iets van aan te trekken.
Hij ging de voetgangers behendig uit de weg en gebruikte oversteekplaatsen om aan de overkant van gevaarlijke straten te
komen. Hij wachtte altijd eerst tot er een mens overstak en liep
dan achter hem aan, terwijl ik mijn best deed om een verlengstuk
van zijn lichaam te worden.

We kwamen op een rumoerige plaats, waar, hoewel het nog
vroeg in de ochtend was, massa's mensen waren, schreeuwend,
dringend, heen en weer lopend - druk. Het lawaai was oorverdovend: mannen schreeuwden, vrachtwagens toeterden en kruiwagens knarsten over het beton. De lucht was vervuld van rijke
geuren - de pittige geur van veel verschillende vruchten, de meer aardse geur van aardappelen, rauwe aardappelen. Als er niet zo'n chaos had
geheerst, zou ik gedacht hebben dat ik in de hemel was.

We waren op een markt, geen straatmarkt maar een overdekte groothandelsmarkt, waar restauranthouders, groenteboeren,
straatventers - iedereen die fruit, groente of bloemen verkocht - hun handel kwamen inslaan; waar kwekers en boeren hun produkten heen brachten; waar vrachtwagens uit de haven naar toe kwamen met voedsel uit exotische landen en waar andere vrachtwagens weer barstens vol vertrokken, op weg naar verschillende delen van het land, of terug naar de haven waar hun
inhoud op schepen zou worden overgeladen; waar norse stemmen marchandeerden, waar krediet werd gegeven - waar zelfs schulden werden betaald.

Een fors gebouwde man met een rood gezicht en een stierennek,
die een vuile jas droeg die eens wit geweest was, kwam ons voorbij. Hij trok een kruiwagen vol wankel balancerende dozen achter zich aan, allemaal gevuld met groenig-gele bananen. Hij
zong zo hard als hij kon en bleef alleen even staan om goedmoedig te schelden op een collega die voorbijkwam, zonder te beseffen dat een tros bananen op het punt stond van zijn kruiwagen te vallen. Toen de bananen begonnen te vallen, dook ik meteen naar voren, maar Rumbo hield me tegen.

'Niet doen,' waarschuwde hij. 'Als ze je hier op stelen betrappen, villen ze je levend.'

Iemand schreeuwde iets en de man zette zijn kruiwagen neer.
Hij keek achterom naar de op elkaar gestapelde dozen en zag de
bananen die van de kar gevallen waren. Hij liep er opgewekt naar terug en gooide ze hoog op zijn lading. Toen hij naar de kruiwagen terugliep, zag hij ons zitten en hij bleef even staan om Rumbo een stevig klopje op zijn rug te geven. Ik denk dat zo'n klopje voldoende zou zijn om mijn ruggegraat te breken, maar mijn nieuwe vriend kwispelde met zijn staart en probeerde de hand van de man te likken.

'Hallo, jongen. Heb je vandaag een vriendje meegebracht?'
zei de marktsjouwer en hij stak zijn hand naar me uit. Ik deinsde
terug; mijn jonge lichaam was veel te kwetsbaar voor zo'n
behandeling. De man grinnikte, pakte zijn kruiwagen weer op en
hief zijn lied weer aan.

Ik verbaasde me over Rumbo's houding; wat deden we hier als
we niets van het eten konden krijgen?

'Kom op,' zei hij, alsof hij mijn vraag had geraden, en daar liepen we weer. We gingen opzij voor kooplieden, sjouwers en winkeliers en baanden ons voorzichtig een weg door de chaos.
Hier en daar waren er mensen die Rumbo groetten of hem een
vriendelijk klopje gaven. Soms werden we weggejaagd en we
moesten een keer uitwijken voor een kwaadaardige laars die op ons gericht was,
maar over het algemeen scheen mijn metgezel hier overal bekend te zijn en helemaal geaccepteerd te worden. Daar moest hij lang aan gewerkt hebben, want over het algemeen worden dieren - afgezien van katten, die ratten vangen - niet in markthallen toegelaten, en zeker geen loslopende honden.

Er drong een nieuwe krachtige geur tot mijn gevoelige neusgaten door, die gemakkelijk boven de geur van groente en fruit uitkwam en die voor mijn knorrende buikje nog veel aanlokkelijker was: de geur van gebraden vlees. Ik zag waar Rumbo heen ging en rende voor hem uit. Ik sprong meteen naar de hoge toonbank van de snackwagen. Die was veel te hoog voor mij, en ik kon niets anders doen dan mijn voorpoten ertegen zetten en afwachtend opkijken. Omdat de toonbank enigszins overhelde, kon ik niets zien, maar de bakgeur dreef in vlagen over me heen.

Toen Rumbo bij de wagen was aangekomen, keek hij nogal kwaad uit zijn ogen en snauwde hij tussen zijn opeengeklemde tanden door: 'Ga d'r af, mormel. Je zou alles nog bederven. '

Ik deed met tegenzin wat hij zei, maar ik wilde mijn nieuwe vriend niet kwaad maken. Rumbo deed een paar stappen terug, zodat hij zichtbaar zou zijn voor de man achter de hoge toonbank. Hij kefte een paar keer. Er gluurde een mager oud hoofd over de rand van de toonbank dat onmiddellijk twee rijen gele tanden ontblootte.

'Hallo, Rumbo. Hoe gaat het vandaag? Honger, hè? Eens kijken wat we voor je hebben. ' Het hoofd verdween uit mijn zicht en ik ging vlug bij Rumbo staan; ik kon mijn opwinding nauwelijks bedwingen.

'Hou je stil, pup. Als je je niet gedraagt, krijgen we niks,' snauwde hij.

Ik deed mijn best om kalm te blijven, maar toen de man achter de toonbank zich weer naar ons omdraaide en een sappig worstje
tussen zijn twee vingers bleek te hebben, was het te veel voor me.
Ik sprong van opwinding op en neer.

'Hé, heb je een vriendje meegebracht? Dit is tafeltje-dek-je niet, Rumbo, ik kan niet al je vriendjes te eten gaan geven. ' De man schudde afkeurend met zijn hoofd maar liet het worstje toch tussen ons in vallen. Ik graaide ernaar maar mijn metgezel was vlugger. Hij vrat en snauwde tegelijk - bepaald geen eenvoudige zaak. Hij schrokte het laatste stuk door zijn keel, smakte met zijn tong over zijn dunne lippen en gromde: 'Niet brutaal worden, kleintje. Jouw beurt komt nog wel, heb maar geduld. '
Hij keek op naar de man die nu lachend naar ons tweeën stond te
kijken. 'Mag de pup ook wat?' vroeg Rumbo.

'Nou wil je zeker ook nog wat voor de pup, hè?' vroeg de man.
Er vormden zich rimpeltjes bij zijn vermoeide oude ogen en zijn
kromme neus werd nog krommer doordat er zich over zijn magere gezicht een brede grijns verspreidde. Hij had nu een heel interessante kleur op zijn gezicht: geel met diepbruine groeven
die allerlei patronen vormden, vettig maar op de een of andere
manier ook uitgedroogd omdat de vettigheid alleen aan de
oppervlakte zat. 'Vooruit dan maar, eens kijken. ' Hij draaide zich weer om en terwijl hij nog bezig was iets voor me te zoeken, riep een stem: 'Een kop thee, Bert.'

Een van de sjouwers leunde met zijn ellebogen op de toonbank en geeuwde. Hij keek naar ons en klakte bij wijze van begroeting met zijn tong. 'Kijk maar uit, Bert, als je te veel van die beesten in de buurt hebt, krijg je nog last met de keuringsdienst. '

Bert vulde een kop met diepbruine thee uit de grootste metalen theepot die ik ooit had gezien.

'Ja,' zei hij. 'Meestal heb ik hier alleen die grote. Maar vandaag heeft hij er nog eentje meegebracht, waarschijnlijk een van zijn jongen, zo te zien, vind je niet?'

'Nee. ' De sjouwer schudde zijn hoofd. 'Die grote is een echte
bastaard. Dat kleintje is van een gekruist ras. Hij heeft wat van
een labrador en... eens kijken... ook wat van een terriër.
Leuk klein ding.'

Op het horen van dit complimentje kwispelde ik met mijn staart en keek hongerig op naar Bert.

'Goed, goed, ik weet wat je wilt. Hier heb je je worst. Vreet maar op en maak dan dat je wegkomt, anders verlies ik mijn vergunning nog. '

Hij gooide me het worstje toe en ik ving het in mijn bek op; het
brandde op mijn tong en ik moest het vlug weer laten vallen.
Rumbo had het meteen te pakken. Hij beet het in tweeën en slikte de ene helft door. Ik sprong op de andere helft, maar Rumbo trok zich terug en liet me rustig eten. Het was zo heet dat mijn ogen ervan traanden en ik kon voelen hoe de warmte zich door mijn keel een weg omlaag zocht.

'Sorry, mormel, maar je bent hier alleen maar omdat ik je hier naar toe heb gebracht. Je moet leren wat respect te hebben. '
Rumbo keek op naar de man van de snackwagen, blafte bij wijze
van dank en liep weg.

Ik keek naar de twee grinnikende mannen, bedankte hen en rende achter hem aan.

'Waar gaan we naar toe, Rumbo?' schreeuwde ik.

'Niet zo schreeuwen,' zei hij streng, en hij bleef even op me staan wachten. 'Het gaat er juist om dat we ons hier een beetje gedeisd houden. Daarom vinden ze het niet erg dat ik hier kom.
Ik weet me te gedragen, ik loop niemand in de weg en...' Hij keek me veelbetekenend aan, want hij zag dat ik op het punt stond achter een sinaasappel aan te rennen die van een van de
kramen was gevallen. 'En ik pak nóóit iets dat me niet aangeboden is.'

Ik liet de sinaasappel liggen.

Op weg naar de uitgang namen we samen nog een zwarte zachte banaan van iemand aan en even later huppelden we alweer door de inmiddels wat rustiger geworden straten.

'Waar gaan we nu naar toe?' vroeg ik weer.

'We gaan nu wat eten stelen,' antwoordde hij.

'Maar je zei daarstraks...'

'Daar waren we gasten. '

'O.'

We vonden een slagerij in een drukke straat. Rumbo bleef staan en gluurde door de deuropening. 'We moeten hier voorzichtig zijn, ik ben hier vorige week ook al geweest,' fluisterde hij.

'Eh... hoor eens, Rumbo, ik geloof niet...'

Hij bracht me tot zwijgen. 'Ik wil dat je naar die hoek daar gaat - zorg dat hij je niet ziet voor je daar bent. '

'Hoor eens, ik...'

'Als je daar bent, moet je juist zorgen dat hij je wél ziet, en dan
weet je wel wat je moet doen. '

'Wat?'

'Dat weet je best. '

'Ik weet het niet. Wat bedoel je?'

Rumbo kreunde hardop. 'Heer verlos mij van stomme sukkels,' zei hij. 'Doe nou maar wat er van je verlangd wordt. '

'Ik kan het niet. Ik kan daar niet naar binnen gaan. '

'Je kunt het wél. En je zult het ook doen,'

'Maar ik ben er niet voor in de stemming.' Maar de gedachte aan het gevaar had me juist wel in de stemming gebracht.

'Jij redt het wel,' zei Rumbo voldaan. Hij gluurde nog een keer de winkel in. 'Vlug, nu! Hij staat vlees te snijden. Naar binnen, vlug!'

Hij duwde me naar binnen en gebruikte daarbij zijn krachtige
kaken om in mijn nek te bijten. Misschien heb je nog nooit twee
honden gezien die zich op die manier voor een slagerswinkel
gedroegen, maar er lopen ook niet veel honden rond zoals Rumbo en ik. Maar je hebt vast wel eens honden gezien die kinderen hun ijsjes of snoepjes afpakten en je zult je eigen hond ook wel eens op stelen hebben betrapt. Wat je waarschijnlijk nog nooit hebt gezien - of nooit hebt opgemerkt - is de georganiseerde hondenmisdaad. De meeste honden zijn er te stom voor, maar ik verzeker je dat het wel bestaat.

Ik ging de winkel binnen en sloop voor de toonbank langs, zodat de vlees snijdende slager me niet kon zien. Onderwijl wierp ik smekende blikken naar mijn sterke vriendje. Zijn donkerbruine
ogen keken onverbiddelijk terug. Toen ik het eind van de toonbank had bereikt, keek ik voorzichtig op. Het hakmes van de slager maakte zulke klappen dat mijn hele lichaam ervan huiverde. Ik sprong naar de hoek, ging daar zitten en perste mijn darmen om iets te laten gebeuren. We mochten van geluk spreken dat het nog vroeg op de dag was. Als er klanten in de winkel waren geweest, zouden die de zaak heel wat gecompliceerder hebben gemaakt. Na een paar moeizame kreungeluiden begon ik een beetje succes te krijgen. Jammer genoeg was ik vergeten de aandacht te trekken en daardoor had ik daar nog een hele tijd in alle rust kunnen zitten, als Rumbo niet zijn geduld had verloren en tegen me was gaan keffen.

De slager liet zijn hakmes midden in de lucht hangen en keek naar de deuropening.

'O, ben jij het weer? Wacht maar tot ik je te pakken krijg,' dreigde hij.

Hij legde zijn mes vlug op de toonbank neer en begon er omheen te lopen om achter Rumbo aan te gaan. Op dat moment zag hij mij zitten.

Onze ogen keken elkaar aan, de zijne wijd opengesperd van
ongeloof, de mijne ook wijd opengesperd en maar al te goed
wetend wat er nu zou gaan gebeuren.

'Oiii!' riep hij uit en hij dribbelde nog sneller om de toonbank
heen. Ik kwam half overeind maar kon op dat moment niet zo
goed uit de voeten. Daarom waggelde ik maar zo'n beetje naar
de deuropening. Rumbo was al op de toonbank gesprongen. Terwijl de volle aandacht van de slager op mij gericht was, kon hij op
zijn gemak de lekkerste dingen uitzoeken. De slager, wiens
gezicht inmiddels rood was aangelopen, had een bezem gegrepen, een van die zware gevallen waar je niet alleen mee kunt vegen maar ook vloeren mee kunt schrobben. Hij zwaaide ermee voor zich uit alsof het een lans was en mikte met de onderkant op
mijn achterste. Ik zat hopeloos in de val en mijn penibele conditie
was ook al niet bevorderlijk.

Goddank had de bezem een grote massa haren, sterk en hard
maar niet zo sterk en hard als de steel zou zijn geweest. Ik kefte
het uit toen ze met een klap op mijn rug belandden. De slager
stak zijn arm uit en veegde me als het ware over de vloer. Ik
glibberde en rolde over de tegels maar sprong toen als een konijn
overeind en rende naar de deuropening, met Rumbo op mijn
hielen. Hij had minstens anderhalf pond rauwe biefstuk aan zijn
bek hangen.

'Oiiiii!' was het enige dat ik nog van de slager hoorde toen ik de
straat op rende. Rumbo volgde me dicht op de hielen en grinnikte om zijn eigen slimheid.

Mannen en vrouwen stapten haastig opzij als wij eraan kwamen
en er was een kerel die een idiote poging deed om het vlees
uit Rumbo's bek te trekken. Maar daar was Rumbo veel te slim
voor en hij ontweek de grijpende hand met groot gemak, zodat
de man op handen en knieën op straat belandde. We renden
door. Rumbo draafde in een regelmatig tempo naast me voort en
maakte zich erg vrolijk om mijn paniek. Ten slotte riep hij tussen
zijn dicht opeengeklemde kaken door: 'Deze kant op, mormel,
het park in!'

De aandrang om mijn eigen weg te gaan, om me los te maken
van deze dief, was groot, maar mijn honger was nog groter; trouwens, ik had mijn deel van de buit verdiend. Ik volgde hem door
een roestige ijzeren poort en kwam terecht in iets wat in mijn
ogen een immense uitgestrektheid van weelderig groen was,
omgeven door gigantisch geboomte, maar wat in werkelijkheid
een vrij klein stadspark moet zijn geweest. Rumbo verdween in
het struikgewas en ik rende achter hem aan. Op een halve meter
van de plaats waar hij tot stilstand was gekomen plofte ik hijgend en met mijn ogen rollend neer. Terwijl ik grote hoeveelheden lucht in mijn longen zoog, keek hij me grijnzend aan en knikte tevreden met zijn kop. 'Niet slecht, pup,' zei hij. 'Met een beetje goede leiding zou jij nog wel wat kunnen bereiken. Jij bent niet zoals die andere stomme honden. '

Dat hoefde hij me niet te vertellen, maar ik was toch wel blij
met zijn lofprijzingen. Al weerhield dat mij er niet van om tegen
hem te grommen. 'Er had mij daar wel wat ergs kunnen ver komen. Ik kan niet zo hard lopen als jij. '

'Een hond kan altijd harder lopen dan een mens. Hij zou je nooit te pakken hebben gekregen.

'Dat heeft hij wél,' wierp ik tegen, en ik draaide met mijn rug om nog eens na te gaan of ik geen ernstige verwondingen had opgelopen.

Rumbo grinnikte. 'Jij zult in dit leven nog heel wat meer leren
incasseren, pup. Mensen zijn gekke wezens. ' Hij richtte zijn aandacht op het vlees dat tussen zijn voorpoten lag, stootte er met
zijn neus tegen en likte de sappen op die eruit kwamen. 'Kom, dan krijg je je deel.'

Ik kwam overeind en schudde even met heel mijn lijf. 'Ik moet
eerst nog even iets afmaken,' zei ik een beetje hautain, en ik
verdween nog wat dieper in de bosjes. Toen ik even later terugkwam, had Rumbo al stevig zijn tanden gezet in de rauwe biefstuk. Hij kauwde en smakte en maakte daarbij de meest onsmakelijke geluiden. Het was een heerlijke maaltijd, het lekkerste
voedsel dat ik tot dan toe als hond had gehad. Misschien had al
die opwinding en spanning mijn eetlust nog versterkt, want zelfs
Bella's worstjes hadden me niet zo goed gesmaakt als dit vlees.

We lagen tussen de struiken en smakten voldaan met onze lippen,
want we hadden de sappige bloedsmaak van het vlees nog
in onze mond. Na een tijdje keek ik mijn nieuwe metgezel aan en
vroeg hem of hij er een gewoonte van maakte om voedsel te stelen.

'Stelen? Wat is nou stelen? Een hond moet eten om in leven te
blijven, dus je moet het voedsel grijpen waar je het vindt. Je kunt
er niet op rekenen dat de mensen je altijd genoeg zullen
geven - dan zou je verhongeren - dus je moet de hele tijd goed
uit je ogen kijken en alles pakken wat voorhanden ligt.'

'Ja, maar we gingen die slagerij opzettelijk binnen om vlees te
stelen,' hield ik vol.

'Voor ons bestaat er niet zoiets als stelen. Wij zijn maar dieren, weet je.' Hij keek me veelbetekenend aan.

Ik haalde mijn schouders op, want ik had op dat moment geen
zin - of voelde me veel te voldaan - om er verder op in te gaan.
Maar tegelijk vroeg ik me af hoeveel Rumbo wist.

Hij sprong plotseling overeind. 'Kom, pup, we gaan spelen!'
riep hij, en weg was hij. Hij rende de struiken uit en dartelde over
het open veld. Er golfde een nieuwe lading energie door me heen,
alsof er ergens in mijn binnenste een schakelaar was omgedraaid, en vrolijk keffend draafde ik met mijn staart recht overeind en met glanzende ogen achter de oudere hond aan. We speelden krijgertje, we rolden door het gras, we stoeiden. Rumbo
plaagde me genadeloos. Hij liet zien hoe snel, behendig en sterk
hij was, onderwierp zich aan mijn wilde buitelingen en gooide
me, juist als ik me zijn gelijke begon te voelen, met een heel licht
duwtje van zijn schouder opzij. Ik vond het geweldig.

Het gras was geweldig spul om in te rollen, om onze ruggen
tegenaan te wrijven, om de bedwelmende dampen van op te snuiven. Ik had hier de hele dag wel willen blijven, maar na een
minuut of tien kwam er een norse parkwachter en die joeg ons
weg. We dreven eerst nog even de spot met hem, tartten hem om
heel dichtbij te komen en doken dan weg als hij een uitval naar
ons deed. Rumbo was de grootste durfal; hij waagde het zelfs om
tegen de man op te springen en hem een duwtje in zijn rug te
geven als hij zijn aandacht even op mij had gericht. De woedende
scheldwoorden van de parkwachter bezorgden ons stuiptrekkingen van de lach, maar Rumbo had al gauw genoeg van het spelletje en hij verdween zonder een woord te zeggen door de ijzeren poort. Er zat niets anders voor me op dan achter hem aan te rennen.

'Wacht op mij, Rumbo!' riep ik hem na, en hij vertraagde zijn
tempo tot een drafje, zodat ik de achterstand kon inlopen.

'Waar gaan we nu naar toe?' vroeg ik.

'Nu gaan we ontbijten, ' antwoordde hij.

Rumbo leidde me door een verwarrend aantal zijstraatjes tot we
bij een hoge muur van golfijzer kwamen die langs het hele trottoir liep. We kwamen bij een opening en Rumbo draafde er doorheen. Zijn neusvleugels trilden; blijkbaar had hij een vertrouwde
geur opgepikt.

'Goed,' zei hij tegen me. 'Hij zit in zijn kantoortje. Nu moet je
goed naar me luisteren, pup: braaf blijven en je gemak houden.
De baas heeft niet veel geduld met honden, dus gedraag je! Als
hij tegen je praat, kwispel je alleen met je staart en hou je je van
de domme. Niet gaan springen of zo. Als hij in een slecht humeur
is - ik knik je wel toe als dat zo is - maak je dat je wegkomt.
Dan kunnen we het later opnieuw proberen. Begrepen?'

Ik knikte en begon een beetje op te zien tegen de ontmoeting
met die 'baas'. Toen ik om me heen keek, zag ik dat we ons op een
uitgestrekt terrein bevonden met allemaal kapotte en in elkaar
gezakte auto's die gevaarlijk hoog op elkaar gestapeld waren.
Andere, kleinere bergjes lagen verspreid in het rond en ik zag dat
die uit verroeste onderdelen van de kapotte auto's bestonden.
Aan het ene eind van het terrein stond een vermoeid uitziende
hijskraan en ik besefte dat we op een autosloperij waren.

Rumbo had zich een weg gebaand naar een vervallen houten
keet in het midden van het oud-roest-domein en stond daar nu
aan de deur te krassen. Van tijd tot tijd liet hij een beschaafd
blafje horen. De glanzende blauwe Rover naast de keet stond
daar als een vlag op de modderschuit te midden van de gehavende autowrakken die er overal omheen lagen. In het licht van de
ochtendzon straalde het metaal een extra hooghartige glans uit.

De deur van de keet zwaaide open en de baas kwam naar buiten.

'Hallo, Rumbo, ouwe jongen!' Hij keek glimlachend neer op
mijn kwispelstaartende vriend; zo te zien was hij in een goed
humeur. 'Ben je de hele nacht weer aan de zwier geweest? Je
bent eigenlijk een waakhond, weet je, je moet zorgen dat ik geen
koppijn krijg. ' Hij hurkte voor Rumbo neer, streek over de vacht
van de hond en gaf bij wijze van groet een tikje tegen zijn flanken. Rumbo was braaf - heel braaf. Hij kwispelde met zijn staart en schuifelde met zijn poten, terwijl hij de baas al die tijd grijnzend aankeek. Maar hij probeerde zich niet op hem te storten. Het enige dat hij deed was zo nu en dan zijn loshangende tong laten uitschieten om het gezicht van de man te likken. De baas was zwaar gebouwd; zijn lange leren jas zat strak over zijn stevige schouders. Hij straalde een soort vlezige stoerheid uit, de
stoerheid van een keiharde vent die gewend was geraakt aan de
goede dingen van het leven - goed eten en goed drinken. De
dikke sigaar die uit zijn mond naar voren stak leek net een lichaamsdeel van hem, evenzeer met hem vergroeid
als zijn plat-
te neus; zonder een van die twee attributen zou hij er idioot heb-
ben uitgezien. Zijn haar, dat wat uitgedund begon te raken,
bedekte zijn oren en hing over de kraag van zijn jas. Aan zijn ene
hand pronkte een ring met een gouden munt, die in de schaduw
werd gesteld door een grote diamanten ring aan zijn andere
hand. Hij was een jaar of veertig en over zijn hele gezicht stond
'schurk' geschreven.

'Wie heb je daar bij je?' De baas keek me verbaasd aan. 'Heb
je een vriendinnetje?'

Ik wierp mijn kop in de nek toen ik die stomme vergissing
hoorde. Gelukkig verbeterde hij zichzelf: 'O nee, ik kan zien dat
hij maar een vriendje is. Hier jongen, kom maar.' Hij stak zijn
hand naar me uit, maar ik deinsde terug, want ik was een beetje
bang voor hem.

'Naar hem toe, mormel,' zei Rumbo heel kalm maar op waarschuwende toon.

Ik kroop behoedzaam naar voren, want ik voelde me bepaald
niet op mijn gemak bij deze man, die een vreemde mengeling van
goedheid en wreedheid uitstraalde. De meeste mensen hebben
deze beide eigenschappen, maar gewoonlijk overheerst een van
de twee. Bij de baas hielden die twee karakteristieken elkaar in
evenwicht, iets waarvan ik nu weet dat het veel voorkomt bij zijn
soort mensen. Ik likte aan zijn vingers, klaar om bij het minste
teken van agressie hard weg te lopen. Toen ik in de ban van zijn
heerlijke smaak raakte, hield hij me tegen door mijn kaken met
zijn grote knuist op elkaar te duwen.

'Hoe heet jij?' Hij gaf een rukje aan mijn halsband en ik pro-
beerde me los te rukken, want ik was nu toch wel erg bang voor
hem.

'Niks aan de hand, mormel, als je je gedraagt, zal hij je geen
pijn doen,' stelde Rumbo me gerust.

'Geen naam? Geen adres? Ze hielden niet veel van je, hè?' De
baas liet me los en schoof me met een speels duwtje in Rumbo's richting. Hij stond op en ik kon voelen dat hij me meteen vergeten was.

'Goed, Rumbo, laten we eens kijken wat moeder de vrouw me
voor je meegegeven heeft. ' De man liep naar de kofferbak van
zijn Rover, maakte die open en haalde een interessant uitziende
plastic zak te voorschijn - interessant omdat hij uitpuilde van
iets waarvan onze neuzen ons ingaven dat het alleen maar voed-
sel kon zijn. We dansten om zijn enkels heen en hij hield de zak
zo hoog dat wij er niet bij konden. 'Goed, goed, rustig aan maar.
Het lijkt wel of jullie een week lang niks te eten hebben gehad. '
Rumbo keek me grijnzend aan.

De baas liep naar de achterkant van de keet, waar hij een oude
plastic bak had liggen, en gooide de inhoud uit de zak. In de bak
vielen een vlezig bot, lekkere cornflakes, stukjes spekvet en een
halve chocoladereep, een heerlijke mengeling van allerlei restjes.
Er zat zelfs nog een restantje koude gebakken bonen tussen. Als
ik een mens was geweest zou mijn maag zich omgekeerd hebben; maar ik was een hond en het voedsel was een gastronomische
verrukking. Onze snuiten verdwenen in het mengsel en een tijdlang waren onze gedachten alleen nog maar geconcentreerd op
het vullen van onze magen. Rumbo kreeg natuurlijk de lekkerste
brokjes, maar dat vond ik niet zo erg.

Toen de kom weer smetteloos schoon was, liep mijn vriend
naar een andere kom die onder een druipende kraan stond. Hij
begon het water gretig naar binnen te slobberen en ik schommelde naar hem toe - mijn maag stond op springen - en deed hetzelfde. Daarna lieten we ons op de grond zakken, te vol om ons te bewegen.

'Eet jij alle dagen zo goed?' vroeg ik Rumbo.

'Nee, niet altijd. Het is een goeie ochtend geweest. De baas
neemt niet altijd wat voor me mee - het is wel voorgekomen dat
ik dagenlang niks te eten van hem heb gehad - en het is niet
altijd zo makkelijk om wat te stelen. De winkeliers hier in de
buurt zijn nogal voor me op hun hoede. '

De baas was weer in de keet verdwenen en ik kon muziek
horen die uit een radio schetterde.

'Ben je altijd van de baas geweest?'

'Eerlijk gezegd kan ik me dat niet herinneren. Ik heb nooit een
ander meegemaakt. ' Rumbo was een tijdlang in gedachten verzonken. Toen zei hij: 'Nee, dat moet ik niet doen. Mijn hoofd
raakt helemaal in de war als ik te diep nadenk. Soms herinner ik
me geuren als ik aan bepaalde mensen snuffel. Die komen me
dan bekend voor. Maar ik kan me de tijd niet herinneren dat ik
de baas nog niet kende. Hij is er altijd geweest. '
'Is hij goed voor je?'

'Meestal wel. Soms legt hij me aan de lijn als hij er zeker van
wil zijn dat ik de hele nacht binnenblijf, en soms geeft hij me een
schop omdat ik te hard blaf. Maar ik kan het niet helpen. Hij heeft een paar rotzakken van vrienden en als die hier komen, kan ik me gewoon niet bedwingen. '

'Wat komen ze hier doen?'

'Meestal praten. Ze blijven urenlang in die keet zitten, ze lachen en schreeuwen. Er zijn een paar vaste lui die hier werken.
Ze rommelen wat in die stapels oud roest en zo; komen nieuwe
wagens brengen. Ze hebben het nooit erg druk. '

'Wat doet de baas zelf?'

'Ben jij niet een beetje nieuwsgierig, mormel?'

'O, sorry hoor. Ik ben alleen maar geïnteresseerd. '

Rumbo keek me een ogenblik argwanend aan. 'Jij bent anders
dan andere honden, hè? Jij bent... Nou ja, je bent een beetje
zoals ik. De meeste honden zijn erg stom. Jij bent ook stom, maar
op een andere manier. Waar kom jij nou precies vandaan, pup?'

Ik vertelde hem alles wat ik me kon herinneren en merkte dat
ik ook al bezig was mijn verleden te vergeten. Ik kon me de markt
nog herinneren waar iemand me kocht, maar tussen die markt
en het asiel was alles heel vaag geworden. Het is iets wat me
steeds vaker overkomt; soms kan ik heel helder denken, maar
dan is alles opeens weer weg - mijn verleden, mijn herkomst,
alles wordt een vaag waas. Vaak vergeet ik zelfs dat ik een mens
ben geweest.

Ik sprak op dat moment niet over de problemen die ik had met
mijn menselijke herkomst, want ik wilde Rumbo niet van streek
maken; ik had hem nodig om te leren hoe ik me als hond in leven
kon houden. Voor een dier is het gemakkelijker om zich bij de
omstandigheden neer te leggen, weet je, en het was dat dierlijke
aspect van mij dat zorgde dat ik niet gek werd.

'Je mag van geluk spreken dat je uit dat asiel bent ontsnapt,
pup. De meesten komen daar niet levend uit,' zei Rumbo.

'Ben jij ooit in een asiel geweest?'

'Nee, ik niet. Zo lang ik de ene poot nog voor de andere kan
zetten, krijgen ze mij niet te pakken. '

'Rumbo, waarom zijn alle honden niet zoals wij? Ik bedoel,
waarom praten en denken ze niet zoals wij?'

Hij haalde zijn schouders op. 'Dat is nu eenmaal zo. '

'Rumbo, ben jij ooit... herinner je je dat je... eh, ben jij altijd een hond geweest?'

Zijn kop kwam met een ruk overeind. 'Waar heb je het over?
Natuurlijk ben ik altijd een hond geweest. Wat had ik dan nog
meer kunnen zijn?'

'O, niets. ' Mijn kop zakte verdrietig op mijn voorpoten, 'Ik vroeg het me alleen maar af. '

'Jij bent een rare pup. Bezorg me hier geen problemen, mormel, anders smijt ik je eruit. En stel niet meer van die stomme vragen. '

'Sorry, Rumbo,' zei ik en ik veranderde vlug van onderwerp.
'Wat doet de baas?' vroeg ik weer.

Bij wijze van antwoord keek Rumbo me verzengend aan en
ontblootte zijn tanden. Mijn nieuwsgierigheid was prompt verdwenen. Ik besloot een dutje te gaan doen, maar net voordat ik
was ingedommeld schoot me iets anders te binnen.

'Waarom verstaan de mensen ons niet als we praten, Rumbo?'

Met een slaperige stem antwoordde hij: 'Dat weet ik niet.

Soms begrijpt de baas me als ik tegen hem praat, maar meestal
doet hij of hij me niet hoort of zegt hij dat ik moet ophouden met
blaffen. Mensen zijn net zo stom als stomme honden soms kun-
nen zijn. Nou, laat me nu met rust, ik ben moe.'

Pas op dat moment drong het tot me door dat we niet echt met
woorden hadden gecommuniceerd; hel waren onze gedachten
geweest die als het ware met elkaar gesproken hadden. Alle dieren of insekten - zelfs vissen - kunnen met elkaar communiceren, of het nu met geluiden, geuren of lichaamstaal is, en ik geloof dat zelfs het stomste dier nog een of ander mentaal contact met zijn soortgenoten heeft - en ook met anderen. Het gaat veel verder dan fysieke communicatie: hoe kun je verklaren dat individuele sprinkhanen zwermen gaan vormen, waarom soldatenmieren gaan marcheren, wat de lemming plotseling tot het besluit brengt dat het tijd is om in de zee te springen? Instinct, communicatie met lichaamsafscheidingen, de drang naar overleving van het ras: al die dingen spelen een rol, maar het zit dieper. Ik ben een hond, dus ik kan het weten.

Maar toen wist ik het nog niet. Ik was een puppy, en ik was
bovendien nogal in de war. Ik had een vriend gevonden met wie
ik door middel van mijn gedachten kon spreken, iemand die meer met mij gemeen had dan de andere honden die ik had ontmoet; er waren er nog een paar geweest die op mij leken, maar er was er niet een bij geweest als die goeie ouwe Rumbo. Door mijn wazige ogen keek ik hem vol genegenheid aan, en meteen daarop was ik ingedommeld.

Hoofdstuk 8

Het was een mooie tijd, die tijd met Rumbo. Die eerste ochtend
was al leerzaam geweest en de dagen die volgden vormden in
feite een complete opleiding. Een groot deel van de tijd waren we
op zoek naar voedsel, 's Morgens gingen we naar de grote markthal waarvan het langzaam tot me doordrong dat dit Nine Elms
moest zijn, de fruit- en groentemarkt die plompverloren was
overgeplaatst van Covent Garden naar een obscure wijk aan de
andere kant van de Theems, dus ik wist nu dat ik in Zuid-Londen
was, ergens in de buurt van Vauxhall, en daarna gingen we de
winkels langs om te zien wat er te stelen viel. Binnen korte tijd
was ik even snel en slim als Rumbo, maar ik werd nooit zo brutaal. Hij ging rustig een huis binnen en kwam dan even later
weer naar buiten slenteren met een rol biscuit, of een brood, of
wat hij ook maar tussen zijn tanden mee kon nemen. Een keer
kwam hij naar buiten met een lamsbout tussen zijn tanden, maar
dat zat hem niet lekker; er stormde een zwarte vrouw uit het huis die Rumbo zo bang maakte met haar gegil dathij het vlees liet vallen en het op een lopen zette. De melkfles die ze hem nawierp miste hem op een haar na en spatte op de stoeptegels uit elkaar.
Een andere keer kwamen we langs een van die bakkerswagens
die 's morgens pasteitjes en dergelijke naar de winkels brengen.
Hij zat vol heerlijk ruikende broodjes en cakes, om nog maar te
zwijgen van het vers gebakken brood. Rumbo wachtte tot de
chauffeur met een grote lading pasteitjes in een bakkerij verdwenen was en sprong toen in de wagen. Ik bleef natuurlijk op een afstandje, lafaard die ik ben, en keek jaloers toe terwijl Rumbo
mei een heerlijk suikerbroodje aan zijn bek geplakt naar buiten
kwam. Hij kroop onder de wagen om zijn buit te verslinden terwijl de chauffeur een volgende lading kwam halen. Toen die weer met een nieuwe lading in de winkel was verdwenen, sprong Rumbo de wagen weer in. Hij had het eerste broodje nog niet helemaal doorgeslikt of hij had al weer een moorkop te pakken.
Hij had dit al drie keer gedaan - telkens wanneer de chauffeur
terugkwam kroop hij onder de wagen weg en at hij zo snel als hij
kon - toen ik, uilskuiken, eindelijk voldoende moed had verzameld. Ik wachtte tot de man weer in de winkel was verdwenen, klauterde in de wagen (nog een hele klus voor zo'n kleine puppy) en begon aan al die heerlijke lekkernijen te snuffelen, Rumbo sprong als een pijl uit een boog de wagen in en uit, dat spreekt voor zich, maar ik - ik was natuurlijk weer kieskeurig. Ik had net mijn keuze bepaald op een groot, sappig uitziend citroen-schuimgebakje, na eerst nog geaarzeld te hebben of ik niet liever de moorkop zou nemen die ernaast lag, toen er een schaduw door de deuropening naar binnen viel.

Ik kefte van angst en de man kefte van schrik. Zijn verbazing
sloeg om in woede en mijn angst in nog meer angst. Ik probeerde
uit te leggen dat ik bijna verhongerd was, dat ik al een week niets
te eten had gehad, maar daar trapte hij niet in. Hij dook naar
voren en greep naar mijn halsband; ik trok me nog dieper in de
wagen terug. De man vloekte en hees zich in de wagen, waar hij
gehurkt bleef zitten omdat hij anders zijn hoofd zou stoten tegen
het lage dak. Hij kwam op me af en ik trok me zo ver mogelijk
terug, wat niet erg ver was. Het is geen leuk gevoel om van tevoren te weten dat je pijn zult lijden en ik moet toegeven dat ik
mezelf heel zielig vond. Waarom had ik me ook laten meetronen
door die dief van een Rumbo, die schurk in hondevacht? Waarom had ik me door die gemene bastaard tot dit miezerige bestaan, dat van kruimeldiefstal aan elkaar hing, laten brengen?

Maar hij was er wel, die goeie ouwe Rumbo. Hij sprong op het
achterste deel van de wagen en snauwde tegen de rug van de
bezorger; hij schreeuwde hem uitdagend toe. Hij was geweldig!

De man draaide zich geschrokken om, stootte zijn hoofd tegen
het dak, verloor zijn evenwicht en viel ruggelings op de dozen
met hun zachte inhoud. Hij gleed bijna languit op de vloer van de
wagen - als de wagen groter was geweest, had dat ook gekund - en zijn ellebogen zakten weg in de roomzachte lekkernijen achter hem.

Ik dook over zijn uitgespreide benen heen, sprong van de wagen en zette het op een lopen. Rumbo nam de tijd om nog een laatste lekkernij te bemachtigen voordat hij achter me aan kwam. Toen we stil bleven staan, zo'n honderd kilometer verder, smakte hij nog tevreden met zijn lippen. Hijgend bedankte ik hem en hij grijnsde me superieur toe. 'Soms, mormel, ben je net zo stom als de anderen - misschien nog wel stommer. Maar ja, het zal ook wel tijd kosten om een nieuwe hond oude trucjes te leren. ' Om de een of andere reden vond hij dat erg grappig en hij bleef het de rest van de dag keer op keer in zichzelf herhalen.

Rumbo had nog een andere tactiek, waarbij hij mij als lokaas
gebruikte. Ik stapte op een nietsvermoedende, met boodschappen beladen huisvrouw af en gebruikte al mijn puppy-charmes om haar zover te krijgen dat ze haar last op de grond zette en mij ging aaien en mij misschien zelfs iets lekkers gaf. Als ze kinderen bij zich had, was het zelfs nog gemakkelijker, want dan was ze gedwongen om zich samen met hen heel druk om mij te maken of hen van mij weg te sleuren. Als alle aandacht op mij gericht was - ik likte haar gezicht of rolde over de grond of liet haar over mijn buikje kriebelen - onderzocht Rumbo haar onbewaakte boodschappen. Als hij iets lekkers had gevonden, ging hij ervandoor, waarna ik me verontschuldigde en hem in een heel rustig tempo achterna ging. Vaak hadden ze ons door voor hij iets nuttigs had kunnen grijpen, maar daar was het spelletje niet minder leuk om.

Een ander grappig tijdverdrijf was het afpakken van snoepjes
van kleine kinderen. Als we ons met de buit uit de voeten maakten, gilden de moeders ons na en schreeuwde hun kroost het uit.
Het was altijd de moeite waard om op kinderen af te springen die
bij een ijskarretje stonden, en het rinkelende belletje van de ijskarretjes werd voor ons dan ook een soort baken om op af te
gaan. Helaas dwong de naderende winter ons dit soort activiteiten te beperken, want de parken liepen leeg en de ijskarretjes
begonnen aan hun winterslaap.

Rumbo deed niets liever dan andere honden gispen. Hij
beschouwde alle andere dieren als minderwaardige stomme
schepsels, vooral honden, die volgens hem meestal debieler
waren dan alle andere levende wezens. Ik weet niet waarom hij
zo bevooroordeeld was tegen honden; misschien schaamde hij
zich voor hen omdat ze zijn intelligentie, zijn waardigheid niet hadden.
O ja, hij mocht dan een schurk; zijn, Rumbo bezat waardigheid genoeg. Zo bedelde hij nooit; hij vroeg om voedsel of hij
stal het, maar hij kroop er nooit voor in het stof. Soms voerde hij
een parodie op van een hond die om voedsel of genegenheid
bedelde, maar dat deed hij altijd om zijn eigen cynische gevoel
voor humor te bevredigen. Hij leerde me dat het leven profiteert
van de levenden, en dat je, om te kunnen bestaan - werkelijk te
kunnen bestaan - op jouw beurt van het leven moest profiteren.
In zijn ogen hadden de honden zich laten degraderen tot slaven
van de mens. Hij was geen eigendom van de baas, hij werkte voor
hem door zijn terrein te bewaken en verdiende daarmee de kost,
zo zat dat. De baas begreep dat en hun verstandhouding was
gebaseerd op wederzijds respect. Ik betwijfelde of de baas wel tot
zulke verfijnde gevoelens in staal was, maar ik hield mijn
mening voor me, want ik was maar een leerling - Rumbo was de
leermeester.

Hoe dan ook, mijn metgezel liet nooit een kans voorbijgaan
om tegen een andere hond te zeggen hoe stom hij was. Poedels
waren zijn grootste bron van vermaak en hij moest altijd onbedaarlijk lachen om hun bijgeknipte krullen. Die arme tekkeltjes
waren ook altijd goed voor een lachbui. Het kon Rumbo niet
schelen met wie hij de spot dreef, of het nu een alsatiër was of een
chihuahua of wat dan ook, al zag ik hem wel een keer heel stil en
ernstig worden toen er een Dobermann voorbij kwam.

Hij bracht zichzelf, en mij vaak ook, menigmaal in de problemen, doordat andere honden merkten dat wij anders waren en
ons met zijn allen te lijf wilden gaan. Omdat ik maar klein was,
had ik het soms zwaar te verduren, maar ik werd er in ieder geval
hard van. Ik leerde ook om heel wat harder te lopen. Rumbo had
gemakkelijk de leider van een troep kunnen worden, want hij
was niet alleen intelligent maar ook sterk, een goede combinatie
in de hondenwereld; maar hij was een echte eenling, hij ging zijn
eigen weg en trok zich niets aan van anderen. Ik weet nog steeds
niet goed waarom hij mij bij zich duldde; ik denk dat hij inzag
dat ik ook heel anders was dan andere honden.

Hij was ook een Romeo. Hij hield van de dames, Rumbo, en
ook in dat opzicht was het weer zo dat grootte en ras geen enkele
betekenis voor hem hadden. Soms was hij dagenlang verdwenen
en kwam dan terug met een vermoeide, maar zelfvoldane grijns
op zijn gezicht. Als ik vroeg waar hij gezeten had, zei hij altijd
dat hij me dat zou vertellen als ik oud genoeg was om die dingen
te begrijpen. Er zat dus niets anders voor me op dan geduldig te
wachten tot hij terugkwam; ik was altijd kwaad omdat hij me
alleen had gelaten en liep die dagen mopperend rond. Maar er
stond tegenover dat Rumbo in de volgende paar dagen altijd erg
gemakkelijk in de omgang was.

Een ander favoriet tijdverdrijf van hem was rattenvangen.
God, wat had hij een hekel aan ratten, die Rumbo! Er waren er
nooit veel op de sloperij, daar zorgde hij wel voor, maar soms
kwamen er twee of drie op verkenning, op zoek naar een nieuwe
voedselbron, denk ik, of misschien naar een nieuw gebied om
zich voort te planten. Rumbo kon het altijd merken dat ze in de
buurt waren, hij had er een zesde zintuig voor. Zijn haren gingen
dan recht overeind staan en hij ontblootte zijn gele brede tanden,
en er kwam een diep en dreigend gebrom uit zijn keel. Het maakte me doodsbang. Hij sloop op zijn dooie akkertje naar voren en
snuffelde tussen het oud roest. Dan was hij mij helemaal vergeten, hij was een jager die zijn prooi besloop, een doder die elk
moment kon toeslaan. Eerst hield ik me op de achtergrond. Die
vieze dieren maakten me bang met hun lelijke blikken en vuile
taal, maar na een tijdje sloeg Rumbo's haat op mij over en veranderde mijn angst in walging en afschuw. Die afschuw leidde
dan weer tot woede, en die woede was sterker dan mijn nervositeit. Van toen af joegen we samen op de ratten.

Let wel, ze waren moedig, sommige van die ratten, hoe weerzinwekkend ze ook waren. Misschien had hun moed iets te
maken met de aanblik van lekker sappig puppy-vlees, en in die
tijd was mijn leven vaak in gevaar. Het is dan ook aan Rumbo te
danken dat ik vandaag nog heelhuids door de wereld stap.
Natuurlijk zag hij al gauw wat voor een geweldig ratten-lokaas
hij bezat, en het duurde dan ook niet lang voor hij me als zodanig
liet fungeren. Naarmate de maanden verstreken werd mijn vlees
taaier - ik denk dat je me mager genoemd zou hebben, ondanks
al ons geschrans - en werden mijn poten langer en mijn kaken
en tanden sterker. De ratten zagen me niet meer als een lekker
hapje en behandelden me met veel meer respect.

We aten ze nooit op. We scheurden ze in stukken, we braken
hun botten - maar hun vlees was gewoon niet onze smaak, hoeveel honger we soms ook hadden.

Rumbo mocht ze graag lekker uitschelden als hij ze in een hoek gedreven had. Dan sisten en vloekten ze op hem, dan slingerden ze hem dreigementen naar de kop en ontblootten ze hun wrede tanden, maar hij joeg ze alleen maar op stang. Hij ging langzaam op ze af, zonder zijn ogen ook maar een ogenblik te laten afdwalen, en de ratten deinsden terug, maakten zich zo klein mogelijk en spanden hun lichamen om opeens een sprong naar voren te doen. Ze sprongen omhoog en Rumbo sprong tegelijk. Hond en rat kwamen elkaar midden in de lucht tegen en het daaropvolgende gevecht was zo verwoed dat het bijna niet te volgen was. Het resultaat was altijd onvermijdelijk: een schelle gil, een lichaam met stijve haren dat door de lucht vloog, en Rumbo die triomfantelijk insloeg op zijn tegenstander die met een gebroken nek op de grond was neer gesmakt.
Intussen mocht
ik afrekenen met eventuele metgezellen van het onfortuinlijke
ongedierte, en na een tijdje kon ik dat bijna even goed - maar
nooit met zoveel plezier - als Rumbo.

Maar op een dag ging het bijna mis.

Het was winter, en de modder op het terrein was hard bevroren. Het terrein zelf was afgesloten en verlaten - het zal wel zondag zijn geweest - en Rumbo en ik zaten warm en behaaglijk op de achterbank van een wrakkige Morris 1100 die als een soort tijdelijke zit-slaapkamer fungeerde totdat we meer geëigende huisvesting zouden vinden (ons vorige onderdak, een grote
Zephyr, was volledig uit elkaar getrokken en als oud roest verkocht). Rumbo's kop kwam als eerste omhoog en de mijne volgde na een fractie van een seconde; we hadden een geluid gehoord en er hing die bekende vieze geur in de lucht. We slopen stilletjes uit het autowrak en volgden onze neuzen naar de bron van de geur. We slopen door de chaos van oud roest en door de smalle
gangetjes in het verbogen metaal en hielden de rattengeur in onze
neusgaten. Zo nu en dan spitsten we onze oren als er ergens over
metaal werd gekrast. We stonden al gauw voor hem. Of beter
gezegd, hij stond voor ons.

We waren vlak voor een bocht in het pad tussen de auto's
blijven staan, want we wisten - op grond van de sterke geur en
de krassende geluiden - dat onze prooi zich vlak achter die
bocht bevond. We maakten ons op om plotseling op hem af te
stormen toen hij opeens voor ons opdook.

Het was de grootste rat die ik ooit had gezien, meer dan half
zo groot als ik (en ik was flink gegroeid). Zijn haar was bruin en
zijn snijtanden waren lang en venijnig. Het dier schrok net zo
hevig van de plotselinge confrontatie als wij en verdween onmiddellijk weer. We knipperden van verbazing met onze ogen. Toen we meteen daarop de bocht om renden, was hij verdwenen.

'Zoeken jullie mij?' klonk een stem ergens hoog boven ons. We keken verbaasd om ons heen en zagen de rat tegelijk. Hij zat
op het dak van een wagen en keek vol minachting op ons neer.

'Hier boven, stelletje hondsvotten. Zin om me te komen halen?' zei hij.

Nu zijn ratten gewoonlijk niet zo spraakzaam - de meeste
doen niets anders dan spugen en vloeken en schelden - maar dit
was de spraakzaamste rat die ik ooit was tegengekomen.

'Ik heb van jullie twee gehoord,' ging hij verder. 'Jullie hebben
ons heel wat moeilijkheden bezorgd. Tenminste, dat heb ik
gehoord van degenen die nog weg konden komen. Ik wilde jullie
graag ontmoeten - vooral jou, grote. Denk je dat je aan mij
gewaagd bent?'

Ik had bewondering voor Rumbo's lef, want ikzelf had zin om hard
weg te lopen en me te verstoppen. Die rat mocht dan kleiner
zijn dan ik, maar die tanden en klauwen zagen ernaar uit dat ze
heel wat schade konden toebrengen aan zacht hondevlees. Maar
Rumbo antwoordde zonder een spoor van nervositeit in zijn
stem: 'Kom je zelf naar beneden, brutale vlegel, of moet ik je
komen halen?'

De rat begon zowaar te lachen - en dat doen ze niet vaak - en ging er eens goed voor zitten. Hij was vast en zeker niet normaal, deze superrat. 'Ik kom wel naar beneden, hondsvot, maar pas wanneer ik zover ben; eerst wil ik praten. Wat heb je nu precies tegen ons ratten, vriend? Ik weet dat we niet geliefd zijn bij mens en dier, maar jij hebt wel een speciale afkeer van ons, nietwaar? Komt het doordat we aaseters zijn? Maar zijn jullie niet veel erger? Zijn alle gevangen dieren niet de laagste soort aaseters omdat ze leven van de mens - als parasieten?
Natuurlijk kunnen jullie je bestaan niet eens een beetje waardigheid geven door het woord "gevangen" te gebruiken, want de meesten van jullie hebben zelf voor dat leven gekozen, of niet soms? Haat jij ons omdat wij vrij zijn, niet getemd, niet...' Hij keek ons even grijnzend aan. 'Niet gecastreerd zoals jij?'

Rumbo stoof verontwaardigd op. 'Ik ben niet gecastreerd, rattenkop, dat zal ik nooit toestaan!'

'Het hoeft niet bepaald lichamelijk te zijn, weet je,' zei de rat
heel zelfvoldaan. 'Ik heb het over je wil. '

'Ik heb nog steeds een eigen wil. '

'O ja?' De rat snoof verachtelijk. 'Wij ongedierte zijn tenminste vrij; er is niemand die ons gevangen houdt. '

'Wie zou jullie nou als huisdier willen hebben?' schimpte
Rumbo. 'In slechte tijden staan jullie zelfs elkaar nog naar het
leven. '

'Dat heet overleving, hond. Overleving. ' De rat kwam misnoegd overeind. 'Jij haat ons omdat je weet dat we allemaal hetzelfde zijn -mensen, dieren, insekten - allemaal hetzelfde, en jij weet dat ratten een bestaan leiden dat anderen proberen te verbergen. Heb ik gelijk of niet, hond?'

'Nee, je hebt geen gelijk, en dat weet jij ook wel!'.

Er werden heel wat 'jij-weet's heen en weer geslingerd. Jammer genoeg wist ik niet waar ze het over hadden.

Met recht overeind staande haren liep Rumbo op de wagen af.
'Ratten hebben een goede reden om te leven zoals ze leven, en er
is ook een reden voor de manier waarop honden leven. En dat
weet jij ook!'

'Ja, en ik heb ook een goede reden om jouw keel aan stukken te
scheuren!' snauwde de rat tegen Rumbo.

'Dat moet ik nog zien, rattenkop!'

Ze gingen nog zo'n vijf minuten tegen elkaar te keer en toen kookte
hun woede eindelijk over. En het kookte over op een vreemde manier.

Zowel hond als rat werden plotseling stil, alsof ze elkaar niets
meer te zeggen hadden. Hun ogen keken elkaar woedend aan,
die van Rumbo bruin en bol, die van de rat geel en kwaadaardig;
beide paren ogen waren vervuld van haat. De spanning laaide
tussen hen op, een oorverdovende stilte, een verzengende haat.
Toen dook de rat luid piepend van het autodak naar beneden.

Rumbo was er klaar voor. Hij sprong opzij, zodat het ongedierte met een zware klap op de harde grond belandde, en haalde uit naar de rattennek. Maar de rat kronkelde zich onder hem vandaan en keerde zich naar hem toe. Tanden kletterden tegen tanden, en klauwen groeven zich in vlees.

Ik stond er bang en verbijsterd bij en keek toe terwijl ze elkaar aan stukken probeerden te scheuren. Uit het kluwen van worstelende lijven kwamen gegrom, gesnauw en gepiep, maar het was Rumbo's benarde gekef dat mij in actie bracht. Ik stormde naar
voren, blafte zo hard als ik kon en verzamelde alle razernij waar
ik moed uit kon putten. Er was niet veel dat ik kon doen, want ze
zaten in een kronkelende omhelzing aan elkaar vast. Ze rolden
om en om, ranselden met hun poten naar elkaar, beten elkaar,
scheurden eikaars huid open. Het enige dat ik kon doen was er
telkens op af duiken als ik een stukje stinkende bruine vacht te
zien kreeg en er met mijn ontblote tanden in te bijten.

Heel onverwachts gingen ze uit elkaar, hijgend, uitgeput maar nog steeds met een woedende blik in hun ogen. Ik zag dat Rumbo's schouder lelijk gehavend was en dat de oren van de rat aan flarden waren getrokken. Ze doken met trillende lichamen in elkaar en maakten lage grommende geluiden in het achterste van hun keel. Ik dacht dat ze misschien te vermoeid waren om door te vechten, maar meteen daarop besefte ik dat ze alleen maar bezig waren nieuwe kracht te verzamelen.

Ze sprongen weer op elkaar af en ditmaal sprong ik met hen mee. Rumbo greep de rat bij zijn keel en ik slaagde erin mijn tanden in een van zijn voorpoten te zetten. De smaak van het warme bloed maakte me misselijk, maar ik beet me met al mijn kracht in de rat vast. Hij rolde en kronkelde en hapte naar ons; ik voelde een scherpe pijn in mijn schoften toen hij daar met zijn scherpe tanden overheen schaafde. Van schrik liet ik zijn poot los. De rat draaide met zijn lichaam en schopte me met zijn achterpoten, zodat ik languit op de bevroren modder smakte.

Ik dook er meteen weer op af en kreeg een diepe wond op mijn
snuit. De pijn dreef me weer naar achteren, maar ik kwam even
snel weer terug. Rumbo had de rat nog bij zijn keel en probeerde
hem van de grond te tillen en rond te zwaaien, een truc die ik hem
wel vaker had zien gebruiken om de rug van ander ongedierte te breken.
Maar de rat was te groot - te zwaar. In elk geval weerhield Rumbo's greep het knaagdier ervan om ernstige schade
aan te richten met die tanden van hem; hij had mijn schoften
kapot getrokken maar ik had er veel erger aan toe kunnen zijn
als zijn snijtanden zich in mijn vlees hadden kunnen begraven.
Zo sterk was de grote rat dat het hem lukte zich los te trekken.
Hij rende een paar stappen, draaide zich om en vloog weer op ons
af. Hij draaide zijn kop van links naar rechts en haalde met zijn
kwaadaardige wapens naar onze kwetsbare lichamen uit. Rumbo werd in zijn flank geraakt en gaf een schreeuw. Hij wankelde
opzij en de rat vloog met een triomfkreet op hem af. Maar in zijn
opwinding was hij mij vergeten.

Ik sprong op de rug van de rat en haalde hem met mijn
gewicht naar beneden. Toen beet ik in het bovenste deel van zijn
kop en brak een van mijn tanden op zijn schedel. De rest was
nogal rommelig en weinig roemvol: Rumbo sprong weer in het
gevecht en samen slaagden we erin het dier te doden. De rat wist
nog lang vol te houden, en tot op de dag van vandaag moet ik
erkennen dat ik bewondering heb voor de weerstand die hij bood
aan twee veel zwaardere tegenstanders. Toen er eindelijk een
eind aan zijn gespartel kwam en de laatste ademtocht zijn bloe-
derige lichaam verliet, voelde ik me niet alleen uitgeput maar
ook beschaamd. Hij had net zo veel recht om te leven als wij, hoe
verachtelijk hij in de ogen van anderen ook mocht zijn, en dat hij
moed bezat kon niemand ontkennen. Ik denk dat Rumbo zich
ook schaamde, al zei hij niets.

Hij sleepte het lichaam onder een autowrak (ik weet niet
waarom - een soort begrafenis, denk ik) en keerde terug om
mijn wonden voor me te likken.

'Je hebt je goed geweerd, pup,' zei hij vermoeid tussen twee
likken door. Zijn stem was bijna nog nooit zo rustig geweest.
'Het was een grote bruut. Anders dan de meeste andere ratten
die ik ben tegengekomen. '

Ik jammerde even toen zijn tong over de wond op mijn neus
gleed. 'Wat bedoelde hij, Rumbo, toen hij zei dat we allemaal
hetzelfde zijn?'

'Hij had het mis. We zijn niet hetzelfde. '

En dat was het enige dat mijn vriend hierover wilde loslaten.

Na het incident met de rat had ik weinig zin meer om andere
ratten te doden; ik bevocht ze natuurlijk wel, gaf ze er flink van
langs, maar vanaf die dag liet ik ze ontsnappen. Rumbo kreeg al
gauw in de gaten dat ik ze niet meer wilde doden en werd kwaad
op mij; hij had nog steeds de pest aan ratten en doodde ze bij elke
gelegenheid die zich voordeed, misschien met minder plezier dan
tevoren maar nog wel met kille vastbeslotenheid.

Ik voel er weinig voor om nog meer te vertellen over onze contacten
met ongedierte, want het was een onaangenaam en
lelijk aspect van mijn hondeleven, al was het maar onderge-
schikt, maar ik moet nog één incident vermelden, omdat het aan-
toont hoe diep Rumbo die ongelukkige en armetierige beesten
haatte.

We stuitten op een heel nest. Het was in de verste hoek van de
sloperij en het was in een wrak dat helemaal onder in een grote
stapel wrakken lag. Het dak van de wagen was platgedrukt, er
zaten geen portieren meer in, en in de vulling van de gescheurde
achterbank zat een nest van tien kleine roze ratjes die aan de
borst van hun moeder zogen. Hun lijfjes waren nog nat en glan-
zend van de geboorte. De geur trok ons als een magneet aan en
we werkten ons door het metaalafval om bij hen te komen. Toen
ik de baby's en de geschrokken moeder zag, wilde ik hen met rust
laten en me zo gauw mogelijk terugtrekken. Maar Rumbo dacht
er anders over. Hij sprong er op af met een razernij die ik nog
niet eerder bij hem had meegemaakt.

Ik riep naar hem, smeekte hem, maar hij sloeg geen acht op
mijn kreten. Ik rende hard weg, want ik wilde geen getuige zijn
van die moordpartij, en ik rende meteen ook van het terrein af,
weg van die vreselijke slachting.

Daarna spraken we dagenlang geen woord tegen elkaar; ik
stond versteld van Rumbo's woestheid en hij begreep mijn houding niet. Ik heb er dan ook heel lang over gedaan om te wennen
aan de wreedheid van het dierenleven, en natuurlijk was het juist
mijn 'menselijkheid' die mij daarbij in de weg stond, al kun je je
natuurlijk afvragen wie er wreder is, mens of dier. Ik denk dat
Rumbo mijn zwijgzaamheid aan groeistuipen toeschreef, want
in de groei was ik vast en zeker. Mijn puppy-vet was bijna hele-
maal verdwenen en mijn poten waren lang en sterk (al waren
mijn achterpoten niet goed recht). Mijn teennagels waren afge-
schuurd door het vele lopen op hard beton en mijn tanden waren
stevig en scherp. Mijn gezichtsvermogen was nog uitstekend,
scherp en ongewoon helder. (Rumbo had het normale gezichtsvermogen voor een hond: niet helemaal zo goed als dat van een
mens en een beetje kleurenblind. ) Mijn eetlust was uiterst
gezond en ik had geen problemen met wormen, tandsteen,
schurft, verstopping, diarree, een verstoorde blaas, eczeem of
met een van de andere veel voorkomende hondenziekten. Wel had
ik nogal veel jeuk en het was die jeuk die Rumbo en mij weer bij
elkaar bracht.

Ik had gezien dat hij zich steeds vaker moest krabben en ik
moest toegeven dat het voor mij ook bijna een volledige dagtaak
was geworden. Ik zoog aan mijn vacht en schuurde met mijn
achterpoten over mijn huid. Toen ik zag hoe de kleine gele monstertjes vrolijk rondsprongen op de rug van mijn metgezel, als
sprinkhanen op de hei, ergerde ik me zo aan onze kwelling dat ik
begon te spreken.

'Stopt de baas ons ooit in bad, Rumbo?'

Rumbo hield op met krabben en keek me verrast aan. 'Een
beetje last van vlooien, mormel?'

'Een beetje last? Ik voel me net een wandelend hotel voor die
parasieten. '

Rumbo grijnsde. 'Nou, je zult niet erg blij zijn met de methode van de baas om ermee af te rekenen. '

Ik vroeg wat dat voor een methode was.

'Telkens wanneer hij er genoeg van krijgt dat ik me de hele tijd zit te krabben of de stank niet langer kan verdragen, bindt hij me vast aan een regenpijp en zet hij de slang op me. Als ik erg stink, probeer ik altijd uit zijn buurt te blijven.'

Ik huiverde bij de gedachte. Het was hartje winter.

'Er is nog een andere manier,' ging Rumbo verder. 'Die is net
zo koud maar heeft tenminste meer effect. '

'Alles. Alles is beter dan die jeuk. '

'Nou.' Hij aarzelde. Ik wacht er meestal mee tot het wat warmer is, maar omdat je zo aandringt...'

Ik nam mijn gebruikelijke positie in - links van hem, mijn
kop ter hoogte van zijn flank - en we liepen het terrein af. Hij
nam me mee naar een park, ditmaal een groot park, nogal een
eind van ons huis vandaan. In het park was een vijver. En toen we
daar waren aangekomen, zei Rumbo dat ik er in moest springen.

'Ben je gek?' zei ik. 'We vriezen nog dood. Trouwens, ik weet
niet eens of ik kan zwemmen. '

'Doe niet zo stom,' zei Rumbo. 'Alle honden kunnen zwemmen. En wat de kou betreft: je zult dit lang niet zo erg vinden als wanneer de baas de slang op je zet. Kom, dan gaan we het proberen. '

Met deze woorden sprong hij in het water, tot groot vermaak
van de weinige kinderen en hun ouders die op deze winterochtend door het park liepen. Rumbo peddelde met snelle, zelfverzekerde halen naar het midden van de vijver. Hij dook zelfs een keer met zijn kop onder water, iets wat ik nog nooit een hond had zien doen. Ik kon me een levendige voorstelling maken van de paniek waarin die vlooien verkeerden als ze naar het bovenste topje van zijn kop waren gevlucht, hun laatste toevlucht op een zinkend eiland, en dan tot hun grote schrik constateerden dat zelfs dat topje onder water zou verdwijnen. Hij zwom in een boog rond en kwam weer naar me terug terwijl hij riep dat ik ook in het water moest springen. Maar daar was ik een te grote lafaard voor.

Hij kwam bij de oever en hees zich uit het water. Moeders sleepten
hun kroost weg, want ze wisten wat er nu ging gebeuren. De sukkel (ja, ik) niet.

Ik raakte doorweekt van het ijskoude water toen mijn vriend
met zijn hele lijf ging schudden om de overtollige nattigheid uit
zijn vacht te krijgen. Ik voelde me stom en kwaad tegelijk; ik had
al vaak genoeg gezien dat honden dit deden, dus ik had me niet
zo hoeven te laten verrassen. Hoe dan ook, daar stond ik dan,
druipend van het water, even koud als wanneer ik zelf in de vijver
was gesprongen.

'Kom op, mormel, je bent nou toch al nat. Je kunt er nu net zo
goed helemaal in duiken,' zei Rumbo lachend.

Ik huiverde en moest toegeven dat hij gelijk had. Het had geen
zin om nu nog op de kant te blijven staan. Ik schuifelde naar de
rand van de vijver en stak voorzichtig een van mijn voorpoten in
het water. Ik trok hem er snel weer uit; het water was kouder dan
ijs! Ik draaide mijn kop opzij om tegen Rumbo te zeggen dat ik
van gedachten veranderd was, en dat ik de jeuk nog wel een paar
maanden kon verdragen tot het niet zo koud meer was. Ik had
nog maar amper een glimp van zijn grote zwarte lichaam opgevangen toen het al tegen me op vloog. Met een schreeuw van
verbazing viel ik halsoverkop in de vijver. Rumbo tuimelde achter me aan.

Ik kwam sputterend boven, happend naar lucht. Mijn mond, mijn keel, mijn neus, mijn oren, mijn ogen, alles zat vol met het verstikkende water.

'Oo!' riep ik. 'Oooo!' En boven mijn geplens uit kon ik Rumbo
horen lachen. Ik wilde hem terugslaan, ik wilde hem verdrinken,
maar ik had het te druk met verhinderen dat ik in die wrede
vijver zou verzuipen. Mijn tanden klapperden op en neer en ik
haalde adem met korte, wanhopige rukjes. Maar al gauw - zodra ik ontdekte dat ik kon zwemmen - verdronk niet ik maar dat ellendige gevoel en begon ik plezier te krijgen in deze nieuwe ervaring. Ik trappelde met mijn achterpoten en peddelde met mijn klauwen en slaagde er net in mijn snuit boven water te houden. Al die bewegingen voorkwamen dat mijn ledematen helemaal verdoofd raakten en ik merkte dat ik mijn staart als een soort roer kon gebruiken.

'Hoe bevalt het je, pup?' hoorde ik Rumbo roepen.

Toen ik om me heen keek, zag ik dat hij weer in het midden van de vijver dreef. Ik ging op hem af.

'Het bevalt me p-prima, Rumbo, m-maar het is k-koud,' antwoordde ik. Mijn woede was ik alweer vergeten.

'Hah! Wacht maar tot je er weer uit komt!' Hij dook weer onder en kwam glimlachend boven. 'Kopje onder, pup, steek je kop onder water anders raak je er nooit van verlost!'

Ik herinnerde me weer waarom we dit eigenlijk deden en dook met
mijn kop onder het wateroppervlak. Hoestend kwam ik weer boven.

'Nog een keer, pup, nog een keer! Goed onderduiken, anders blijven ze voor altijd bij je!'

En daar ging ik weer. Ditmaal hield ik mijn adem in en bleef ik zo lang mogelijk onder. Ik weet niet wat de mensen op de kant ervan dachten, want het moet wel een raar gezicht zijn geweest om twee hondjes als robben in een robarium aan de gang te zien.
We spartelden door het water, plenzend en tegen elkaar aan stotend, en met al dat gespat maakten we ons zelf grondig schoon. Vijf minuten was lang genoeg en we namen tegelijk het besluit om weer naar de kant te gaan. We klauterden op de wal, spetterden de menselijke toeschouwers eens lekker nat en begonnen achter elkaar aan te rennen om warm te worden.

Toen we weer thuis kwamen, lachten en giechelden we aan een stuk door. We voelden ons zo fris en levendig als nooit tevoren - en natuurlijk hadden we razende honger. We vonden een pakje boterhammen dat een van de werklieden van de baas in zijn onnozelheid op een bankje had laten liggen terwijl hij een kapotte motor uit elkaar haalde, en we namen het mee naar onze comfortabele zit-slaapkamer, waar we alles in een paar seconden
naar binnen wolfden. Ditmaal kreeg ik tot mijn verbazing een
even groot deel. Rumbo deed geen enkele poging het grootste
deel te bemachtigen. Toen ik klaar was met de laatste paar kruimeltjes, keek hij me grijnzend aan en nadat ik tevreden met mijn
lippen had gesmakt, grijnsde ik naar hem terug. Onze onenigheid was vergeten en Rumbo en ik waren weer vrienden. Er had wel een subtiele verandering ingetreden: ik was nog niet helemaal Rumbo's gelijke, maar ik was veel minder inferieur dan ik geweest was.

De leerling begon de leermeester in te halen.

Hoofdstuk 9

Hoe zat het nou met het gevoel dat ik een mens was in een hon-
delijf?

Het was een gevoel dat me nooit verliet maar het speelde
meestal geen belangrijke rol in mijn overwegingen. Je moet
weten, ik ontwikkelde me als hond, en die ontwikkeling nam het
grootste deel van mijn tijd in beslag. Ik was me voortdurend
bewust van mijn erfdeel en mijn menselijke instincten kregen
vaak de overhand op mijn hondse neigingen, maar mijn lichame-
lijke capaciteiten waren die van een hond (afgezien van mijn
buitengewone gezichtsvermogen) en dat beheerste mijn houding. Er waren veel gelegenheden - vooral 's nachts - dat allerlei herinneringen zich
naar de oppervlakte probeerden te worstelen en allemaal vragen, vragen, vragen zich aan me opdrongen.
En er waren ook veel gelegenheden dat ik voor honderd procent
een hond was, met geen andere gedachten dan hondegedachten.

Ik zag dat ik overeenkomst vertoonde met Rumbo en ik weet zeker dat hij die overeenkomst ook zag. Maar wat me zo verontrustte was dat ik dat ook had gezien bij de grote rat. Rumbo ook?
Hij bleef altijd opzettelijk in het vage als ik ons verschil met onze
soortgenoten ter sprake bracht, en ik was er nooit helemaal zeker
van of hij het begreep of dat het voor hem een even groot mysterie was. Hij haalde dan zijn schouders op en deed het af met een
opmerking als 'Sommige dieren zijn stommer dan andere, dat is
alles. ' Maar ik betrapte hem er vaak op dat hij met een peinzende blik in zijn ogen naar me zat te kijken.

Zo leidde ik mijn leven met Rumbo, en de drang om de waarheid van mijn bestaan te ontdekken werd naar de achtergrond gedrongen door het leven dat ik langzaam leerde te leiden.

Zoals alle honden was ik vreselijk nieuwsgierig; alles wat in
mijn buurt kwam werd besnuffeld, alles wat een beetje los zat
werd helemaal losgetrokken, alles wat een beetje buigzaam was
werd beknauwd. Rumbo verloor zijn geduld wel eens. Dan
schold hij me uit omdat ik me gedroeg als de eerste de beste
stomme idioot, hoewel hij het zelf net zo graag deed en meestal
berispte hij me om mijn nieuwsgierigheid. Er waren veel middagen en avonden dat hij wel antwoord wilde geven op mijn vragen als hij in een ontspannen en spraakzame stemming was, maar als hij er te lang of te diep over nadacht, raakte hij in de war en werd hij prikkelbaar. Vaak was het of ik op het punt stond iets belangrijks te horen - misschien iets dat mijn vreemde omstandigheden kon verklaren of een reden voor onze onmiskenbare verstandelijke voorsprong op onze soortgenoten - maar dan werden zijn ogen opeens weer wazig en verviel hij in een lange stilte, alsof hij in trance was. Dat maakte mij altijd een beetje bang, want ik dacht dan dat ik te veel had aangedrongen, dat zijn zoekende geest op een dwaalspoor was geraakt en de weg niet meer terug kon vinden. Bij zulke gelegenheden was ik bang dat hij gewoon een willekeurige hond was geworden. Dan knipperde hij een paar keer met zijn ogen en keek nieuwsgierig om zich
heen, alsof hij niet meer wist waar hij was, en meteen daarop
praatte hij gewoon weer door, zonder in te gaan op de vraag die
ik hem had gesteld. Ik vond dat vreemde en angstige momenten,
dus ik zorgde wel dat ik er niet te vaak over begon.

Bang waren we ook als we geesten zagen. Zo vreselijk vaak
gebeurde dat niet, maar toch vaak genoeg om ons zorgen te
baren. Ze zweefden altijd heel somber voorbij en hadden een uitdrukkingvan volslagen eenzaamheid op hun gezicht, en sommige leken een shock te hebben, alsof ze wreed uit hun aardse lichamen waren weggerukt. Als Rumbo en ik ze zagen, verstijfden we onmiddellijk, maar we gingen nooit blaffen, zoals andere honden zouden doen. Mijn vriend waarschuwde ze met een lage grommende stem dat ze weg moesten blijven, maar de geesten stelden toch al geen belang in ons en ze zweefden voorbij zonder onze aanwezigheid zelfs maar op te merken. Op een keer - het was bij klaarlichte dag - zweefden er vier of vijf geesten, dicht opeengepakt, als een kleine, langzaam voortjagende wolk over het terrein. Rumbo kon geen verklaring vinden voor dat fenomeen en vergat het bijna meteen weer, maar het bleef mij nog lange tijd bezighouden.

Er kwamen steeds meer mensen op de sloperij. Meestal waren
het twee of drie arbeiders die in overalls bezig waren de wrakken
uit elkaar te halen. Verder was er ook een regelmatige stroom
van klanten die goedkope onderdelen zochten. Door de kraan
van de sloperij werden gigantische vrachtwagens met geplette
wrakken beladen om vervolgens met hun waardevolle metaal
door de poort te verdwijnen. Auto's die total loss waren of te oud
en vermoeid om nog langer te rijden werden zonder veel plichtplegingen boven op de gevaarlijke hoge wrakkenstapels gekwakt. Maar het was een toename van andere activiteiten die
mijn nieuwsgierigheid had opgewekt.

De baas kreeg de laatste tijd vaak bezoekers die geen belangstelling hadden voor de sloperij zelf maar in zijn kantoortje verdwenen en daar dan uren bleven zitten. Ze kwamen met z'n
tweeën of drieën en gingen in dezelfde kleine groepjes weg. Ze
kwamen uit verschillende wijken, vooral uit Wandsworth en
Kennington, maar ook uit Stepney, Tooting, Clapham en een
paar van het platteland in de omgeving van de stad. Ik wist dat
omdat ik naar hun gesprekken had geluisterd als ze voor de keet
op de komst van de baas stonden te wachten, die vaak te laat was.
Soms speelden ze met me, of plaagden ze me op een goedaardige
manier. Rumbo had weinig op met mijn kinderlijk gedrag tegenover deze mannen, want ze gaven ons geen voedsel en waren ook
niet van belang voor onze levensstijl, maar ik, een puppy, wilde
dat iedereen van me hield. Ik wist niet wat voor zaken ze met de
baas deden, en het kon me ook niet veel schelen; ik was gewoon
nieuwsgierig omdat ze van buiten het terrein kwamen en ik van
hen een heleboel kon leren over andere plaatsen - niet alleen de
directe omgeving, want die kende ik goed genoeg. Ik was namelijk op zoek naar aanwijzingen, weet je, aanwijzingen over mijzelf. Hoe meer ik over de buitenwereld ontdekte - of herontdekte - des te meer kans had ik dat ik mijn eigen raadsel zou kunnen oplossen.

Het was trouwens bij een van die gelegenheden dat ik mijn
definitieve naam kreeg. Sommige van de arbeiders op het terrein
waren me Horace gaan noemen (God mag weten waarom, maar
ze schenen het leuk te vinden), en dat was een naam waar ik een
hekel aan had. Ze gebruikten die naam altijd op een spottende
manier en meestal - tenzij ze me voedsel aanboden, wat zelden
gebeurde - trok ik mijn neus op en deed ik net of ik die naam
niet had gehoord. Zelfs Rumbo noemde me in zijn sarcastische
ogenblikken wel eens Horace in plaats van 'mormel'. Ten slotte
begon zelfs ik eraan gewend te raken.

Maar de baas had nooit de moeite genomen mij een naam te
geven - daarvoor was ik in zijn ogen zeker niet belangrijk
genoeg - en hij had na onze eerste ontmoeting, een paar maanden geleden, trouwens ook niet veel reden gehad om mij te roepen. Ik was al blij dat hij die afschuwelijke spotnaam niet van zijn arbeiders had overgenomen.

Ik kwam als volgt aan een juiste en passende naam.

Voor het kantoortje - de keet - van de baas had zich een klein groepje mannen verzameld, in afwachting van zijn komst.
Rumbo zat een paar dagen achter een loopse teef aan en ik
zwierf maar wat over het terrein, een beetje kwaad omdat ik
weer alleen was achtergelaten. Ik slenterde naar het groepje
mannen om te zien of ik misschien iets interessants te horen zou
krijgen. Een van de jongere mannen zag me aankomen en ging
op zijn hurken zitten. Hij stak zijn hand uit om me naar zich toe
te lokken. 'Hier, jongen. Kom dan. '

Ik huppelde naar hem toe, blij dat iemand me riep. 'Hoe heet
jij dan, hé?'

Ik wilde hem niet vertellen dat ik Horace heette, dus ik hield
me stil en likte zijn hand.

'Laat me eens naar je kijken, ' zei hij, en hij trok mijn halsband
met zijn andere hand naar zich toe. 'Er staat geen naam op, hé?
Eens kijken wat we voor je hebben. ' Hij stond op, greep in de zak
van zijn overjas, en mijn staart begon meteen te kwispelen toen
hij een klein groen rolletje snoep te voorschijn haalde. Hij haalde
er een snoepje uit en liet het aan mij zien. Ik ging meteen op mijn
achterpoten staan en wachtte met wijd open bek tot hij de lekkernij erin zou laten vallen. De man lachte en liet het kleine ronde dingetje uit zijn hand vallen. Ik ving het behendig in mijn bek op en had het al opgekauwd en weggeslikt voordat mijn voorpoten weer op de grond teruggevallen waren. Ik sprong overeind en ging met mijn modderige poten tegen hem aan staan om hem beleefd om een tweede snoepje te vragen; ze hadden een lekkere mentholsmaak. Hij ergerde zich een beetje aan de modder op zijn jas, duwde me weer omlaag en streek met zijn hand over de moddersporen. 'O nee, als je er nog een wilt, zul je hem moeten verdienen. Hier, vangen. '
Hij gooide het snoepje hoog in de lucht en ik sprong ernaar omhoog om het in mijn bek op te vangen. Het lukte me. De jongeman begon te lachen en zijn verveelde metgezellen begonnen nu ook belangstelling te krijgen. Ze stonden te leunen tegen de wagen waar ze in gekomen waren, een bruine Granada, en ze stampten met hun voeten om de bloedsomloop te stimuleren. De kragen van hun jas hadden ze hoog opgeslagen tegen de kou.

'Laat hem dat nog eens doen, Lenny, ' zei een van hen.

De man die Lenny genoemd werd gooide nog een snoepje op
en opnieuw slaagde ik erin het midden in de lucht op te vangen.

'Gooi hem nou een beetje hoger. '

Lenny gooide en ik sprong. Weer met succes.

'Jij bent een handig beessie, hé?' zei Lenny.

Ik was het helemaal met hem eens; ik voelde me heel tevreden
over mezelf. Lenny liet een snoepje op zijn duim en wijsvinger balanceren en ik stond klaar om mijn kunstje nog eens over te
doen.

'Wacht even, Lenny,' zei een van de andere mannen. 'Maak het nou eens wat moeilijker. '

'Hoe?'

Het groepje mannen dacht een ogenblik na en toen zag een van hen een paar kroezen op de vensterbank van het gebouwtje staan. 'Neem die dingen daar,' zei hij, wijzend naar de kroezen.
'De ouwe truc met het muntje onder de notedop.'

'Hou nou op! Het is maar een stomme hond, weet je,' protesteerde Lenny.

'Jezus, laten we nou eens kijken of hij het kan.'

Hij haalde zijn schouders op en liep naar de kroezen. De vaste
arbeiders gebruikten die voor hun theepauze, maar ik geloof niet
dat ze bezwaar hadden gemaakt als ze wisten dat deze mannen
ze voor andere doeleinden wilden gebruiken. Ik had gemerkt dat
het personeel van de baas zich altijd verre hield van zijn zakenrelaties. Lenny zette de twee kroezen ondersteboven op een vlak stuk grond terwijl ik mijn kop tegen hem aan drukte om nog wat
snoepjes los te krijgen. Hij duwde me weg en een van de mannen
greep mijn halsband vast om me op een afstand te houden.

Lenny haalde weer een klein rond snoepje te voorschijn en liet
het met overdreven gebaren aan mij zien. Daarna legde hij het
onder een van de kroezen. Ik rukte uit alle macht aan mijn halsband, zo'n trek had ik in dat snoepje.

Toen deed Lenny iets geks; hij legde zijn beide handen op de
twee kroezen en draaide ze meermalen om elkaar heen, zonder
dat de randen van de grond los kwamen. Hij deed het langzaam,
maar toch was het nog knap verwarrend voor een simpele hond.

Hij hield ermee op en gaf de andere man met een hoofdknikje te
kennen dat hij me los kon laten. Ik sprong naar voren en stootte
meteen de kroes om waar de sterke mentolgeur van afkwam.

Toen ik me aan het snoepje tegoed deed begreep ik niet waarom de mannen zulke verbaasde kreten lieten horen. Lenny was erg blij en ik kwispelde met mijn staart toen hij kameraadschappelijke klopjes op mijn rug begon te geven. Ik was blij omdat ik hem blij had gemaakt.

'Ach, dat was pure mazzel. Het zou die hond geen tweede keer
lukken,' zei een van de mannen. Maar hij stond wel te grijnzen.

'Nou reken maar van wel. Het is een slim beessie, deze pup,' wierp Lenny tegen.

'Laten we er dan wat geld op zetten.'

De anderen stemden er enthousiast mee in. Het is gek wat een
groepje verveelde mannen kan bedenken om zich een beetje te
amuseren.

Opnieuw werd ik aan mijn halsband vastgehouden en draaide
Lenny de kroezen om elkaar heen. 'Goed. Ik wed dat het hem
nog een keer lukt.'

'Goed.'

'Top.'

'Ik doe mee.'

En plotseling lagen er vier biljetten van een pond op de grond.
De vier mannen keken me afwachtend aan.

Lenny begon weer met de kroezen te draaien en een van de mannen zei dat hij het sneller moest doen. Hij deed het, en ik
moet toegeven dat hij er uiterst handig in was: zijn bewegingen
waren met het blote oog bijna niet te volgen. Maar mijn gevoelige neus had er geen moeite mee. Binnen drie seconden nadat ik was losgelaten had ik de kroes al omgegooid en het snoepje doorgeslikt.

'Fantastisch! Het is een superhond!' Lenny pakte de vier bankbiljetten met een blij gezicht van de grond.

'En toch is het stom geluk,' mompelde een ontevreden stem.

'Nou, kom dan maar op met je geld, Ronald.'

De bankbiljetten werden weer ingezet, maar deze keer wilde een van de mannen niet meedoen. 'Ik denk dat hij het kan ruiken,' gromde hij. Nu werden ze even stil; daar hadden ze niet aan gedacht.

'Nee,' zei Lenny even later. 'Hij kan het nooit ruiken als die kroes er overheen ligt.'

'Ik weet het niet, het is nogal sterk - pepermunt.'

'Goed, goed, laten we kijken wat we verder nog hebben.'

De mannen zochten in hun zakken maar konden niets vinden.
'Wacht even,' zei een van hen en hij liep naar de Granada.
Hij maakte het portier aan de bestuurderskant open, stak zijn arm
over de voorbank en groef in het handschoenenvakje. Hij kwam
weer te voorschijn met een half opgegeten chocoladereep. 'Die heb ik daar liggen voor de kinderen,' zei hij een beetje schuldbewust. 'Laat de wikkel er omheen zitten, dan ruikt het niet zo.'
Hij gaf hem aan Lenny.

Op het zien van de chocoladereep liep het water me in de mond en ze moesten me stevig vasthouden.

'Goed. Laten we het nog eens doen.' Lenny zorgde dat de
chocolade helemaal door de wikkel werd afgedekt en legde het
onder een van de kroezen. Op de onderkant van de kroes zat een
lelijke vetvlek.

De vierde man wedde nu ook mee en opnieuw kwamen Lenny's bliksemsnelle handen in actie. Natuurlijk ging ik regelrecht op de kroes met de vetvlek af.

De chocolade werd uit mijn bek getrokken voor ik het kon verslinden, maar Lenny was wel erg royaal met zijn lofprijzingen. 'Met die hond zou ik een fortuin kunnen verdienen,' zei hij tegen de anderen. Hij brak een klein stukje chocolade af en liet dat in mijn bek vallen. 'Hij heeft hersens, hij is niet zo stom als hij eruitziet. ' Ik wilde protesteren maar de gedachte aan nog meer chocolade hield me koest. 'Hé, heb je zin om met mij mee te gaan naar Edenbridge? Connie en de kinderen zouden het prachtig vinden. Met jou zou ik sommige maatjes van me eens goed te pakken kunnen nemen.'

'Die hond is van de baas, die krijg je nooit mee,' riep de man die Ronald heette.

'Misschien wel. Hij heeft er twee. '

'Hoe dan ook, ik blijf zeggen dat het stom geluk was. Er is geen hond die zo slim is. '

Lenny sloeg zijn ogen ten hemel. 'Moet je het nog een keer
zien?'

Ronald had er deze keer niet zoveel zin meer in en omdat er juist een auto het terrein kwam oprijden hoefde hij niet te beslissen of hij nog een pond zou inzetten. Achter de Granada stopte een glanzende Jaguar, waar de baas uit stapte; hij veranderde vaker van wagen dan de meeste andere mensen hun banden lieten nakijken. Hij droeg een zware jas van schapevacht en natuurlijk stak z'n dikke sigaar uit zijn mond. De mannen groetten hem met een vriendelijkheid die meer met respect dan met sympathie te maken had.

'Wat voeren jullie daar uit?' Hij stak zijn handen diep in de
zakken van zijn jas en stapte puffend aan zijn sigaar om de
Jaguar heen.

'We doen een spelletje met je hond, baas,' zei Lenny.

'Ja, het is een slim keffertje,' zei een van de anderen.

Lenny had blijkbaar weinig zin om de baas te vertellen hoe
slim ik volgens hem precies was. Ik denk dat hij op dat moment al
allerlei plannen begon uit te denken.

'Nee, het lukt hem nooit meer, nog in geen duizend jaar,' zei
Ronald.

'Wat niet, Ron?' vroeg de baas heel vriendelijk.

'Lenny deed een trucje met hem en de hond had het iedere keer goed,' zei een van de andere mannen.

'Zeg doe me een lol!' hoonde de baas.

'Nee, eerlijk waar,' zei Lenny, en de gedachte aan nog wat meer snel gewonnen geld won het al gauw van zijn toekomstplannen.

'Het moet stom geluk zijn geweest. Zo slim zijn honden niet. '

'Dat zei ik ook, baas,' viel Ronald in.

'Ja, en nu ben jij je geld kwijt, nietwaar, jongen?' zei Lenny
grinnikend.

'Hoeveel heb je tot nu toe gewonnen, Lenny?'

'Eh, eens kijken, baas. Een pondje of acht.'

'Goed. Dan wed ik om nog eens acht pond dat het hem niet weer lukt.' Hij had wel stijl, de baas.

Lenny hoefde maar even te aarzelen. Hij liep weer grinnikend op de kroezen af. 'Nou, jongen, ik reken op je. Laat me niet in de steek. ' Hij keek me veelbetekenend aan. Wat mij betrof, ik genoot van het spelletje; ik vond het leuk om deze man een plezier te doen, ik vond het leuk dat hij zag dat ik geen gewone hond was. En ik was ook niet echt aan het bedelen. Ik werkte voor mijn eten.

Lenny draaide met de kroezen, ditmaal - onder de kalme blik van de baas - nog sneller dan tevoren. Deze keer had hij het stuk chocolade onder de kroes zonder de vetvlek gelegd. Hij hield op met zijn ingewikkelde handbewegingen en keek op naar de baas. 'Tevreden?' vroeg hij.

De baas knikte en Lenny keek me aan. 'Vooruit jongen, kom maar in actie. '

En op dat moment kwam Rumbo naar ons toegelopen.

Hij was nieuwsgierig geworden, en toen hij zag dat ik aan mijn halsband werd vastgehouden en dat er twee kroezen voor me op de grond stonden, fronste hij peinzend zijn voorhoofd. Hij begreep meteen dat ik een of ander kunstje deed om de mannen een plezier te doen, ik, zijn beschermeling, de puppy die hij onder zijn hoede had genomen, het straathondje dat hij een beetje waardigheid had proberen te geven. Ik schaamde me tot over mijn oren en liet mijn kop hangen. Ik keek Rumbo somber aan, maar hij stond maar wat en keek vol afkeer terug.

'Kom op, jongen,' drong Lenny aan. 'Pak de chocolade. Kom op!'

Ik liet mijn staart zakken; ik had Rumbo teleurgesteld. Hij had me altijd geleerd dat ik mijn eigen hond moest zijn, dat ik nooit het huisdier van een mens mocht worden, dat ik me nooit tegenover mensen mocht verlagen; en hier stond ik dan als een circusdier kunstjes te vertonen. Ik liep naar de kroezen toe, schopte de lege kroes met mijn poot omver en liep weg om een donker gat te zoeken waar ik me in kon verbergen.

Lenny gooide van ergernis zijn handen in de lucht en de baas
grinnikte. Ronald boog zich lachend voorover en raapte de winst
van de baas voor hem op. Toen ik om de hoek van de keet was
verdwenen, hoorde ik de baas zeggen: 'Ik zei je toch dat het stom
geluk was? Ja - puur mazzel. Ik zal hem Mazzel noemen. Hé,
Georgie,' riep hij naar een van zijn arbeiders. 'Neem de halsband van de pup en zet zijn naam erop: Mazzel. Ja, dat is goed!'
Hij was erg blij met zichzelf: het geld betekende niets voor hem,
maar hij had zijn prestige versterkt. Hij buitte het helemaal uit.
Ik kon hem nog horen grinniken toen hij de deur van zijn kantoortje openmaakte en met de groep mannen in de keet verdween.

Dus nu had ik een echte naam. En zoals ik al zei, het was een
naam die goed bij me paste.

Hoofdstuk 10

Rumbo bracht het incident nooit meer ter sprake. Hij bewaarde nog een paar dagen een zekere afstand, maar mijn laatste beslissing had nog iets van mijn eer gered en omdat we elkaar nodig hadden, iets dat Rumbo nooit tegenover zichzelf zou hebben toegegeven, gingen we op de oude voet verder.

Lenny had geen belangstelling meer voor mij. Zijn plannen om geld aan mij te verdienen waren door mijn recalcitrante houding in rook opgegaan. Afgezien van een wrang glimlachje zo nu en dan scheen hij nauwelijks nog acht op me te slaan als hij het terrein opkwam. De sloper die Georgie heette deed me mijn halsband af en bracht hem later terug. Rumbo zei dat er krassen op het metalen naamplaatje zaten en ik nam aan dat daar de naam 'Mazzel' te lezen stond. Hoe dan ook, zo noemden ze me tegenwoordig op de sloperij, en zo werd ik ook genoemd door mensen op straat als ze eenmaal een blik op de halsband geworpen hadden. Ik was blij dat ik niet meer Horace genoemd werd.

Het werd een strenge winter en het leven van mij en Rumbo werd harder. We gingen nog steeds iedere ochtend naar de fruitmarkt, maar de grootte van onze buit in de winkelstraten was steeds wisselvalliger geworden. De winkeliers kenden ons inmiddels en
joegen ons weg zodra we onze snuit lieten zien; door het koude weer waren de huisvrouwen minder vriendelijk en meer op hun hoede. Ik was hard bezig mijn jongehondjes-schattigheid te
verliezen, ik zal toen een maand of zeven, acht zijn geweest, en
de mensen zijn minder gauw geneigd op straat te blijven staan en
een magere bastaard te aaien, zodat Rumbo me nauwelijks nog
als lokaas kon gebruiken. Daar stond tegenover dat we door al die ontberingen zo gehaaid als apen werden. We waren veel vindingrijker en konden sneller in actie komen.

Een wilde ren door een supermarkt leverde bijna altijd resultaat op, tenminste, als we goed weg konden komen. Een van ons gooide een stapel blikjes om of zette de boel op een andere manier op stelten, terwijl de ander stilletjes naar binnen sloop en het eerste het beste eetbare artikel inpikte. Dat was altijd erg spannend. Als we in de middagpauze over een schoolplein holden, leverde dat altijd een boterham of twee op, of misschien een appel of wat chocolade. Het was geweldig, al die herrie die dan ontstond. Een bezoek aan de straatmarkt in onze wijk bood immer verzadiging van onze gulzige magen. Maar het gedreig en gevloek dat hier het gevolg van was, baarde ons toch wel enige zorgen. Bovendien waren we te roekeloos geworden, en dat leidde tot onze ondergang.

Op een dag waren Rumbo en ik brutaalweg een achtertuin in gelopen; onze neuzen waren daar door heerlijke etensgeuren naar toe gelokt. We kwamen bij een deuropening waar de damp door naar buiten kwam; het was de keukendeur van een restaurant. We hadden alle twee zo'n zelfvertrouwen dat het bijna roekeloosheid was; we hadden onze straf te lang ontlopen. We slenterden naar binnen.

Het was een eersteklas restaurant, al zou je dat nooit gezegd hebben als je afging op de staat waarin de keuken verkeerde. Ik
wist dat het een dure zaak was omdat ik iets van het menu dampend op de middentafel zag liggen: gebraden eend met sinaasappelsaus. Er stonden andere heerlijke schotels - maar niet zo heerlijk als de eend - omheen. Het geheel stond klaar om weggebracht te worden naar de zaal, of om weggehaald te worden
door twee hongerige honden. Afgezien van de kok, die met zijn
brede rug naar ons toe stond en druk bezig was met roeren in een
grote pan met pruttelende soep, was er niemand in de keuken.
Rumbo wierp me een snelle blik toe en was toen met één sprong
op de tafel. Ik liet mijn voorpoten op de rand van de tafel rusten
en glimlachte hem voldaan toe. Vandaag zouden onze buikjes
weer vol zijn.

Rumbo werkte op zijn gemak de verschillende gerechten af
(als hij een mens was geweest, zou hij geneuried hebben) tot hij
eindelijk aan de eend toe kwam. Hij liet zijn tong uit zijn bek schieten en begon de sinaasappelsaus op te likken. Hij keek mij even aan en ik zweer je dat hij met zijn ogen rolde. Het kwijl liep me inmiddels uit de bek en ik sprong uit frustratie van de ene achterpoot op de andere. Rumbo nam nog een paar likjes en zette toen zijn kaken open om de hele vogel in zijn bek te nemen. Op dat moment vloog de deur van de eetzaal open.

Verlamd van schrik zagen we een ober in een wit jasje en met een kleine zwarte vlinderdas en met een dienblad vol half lege borden, de keuken binnendraven. Hij had al een nieuwe bestelling naar de kok geroepen toen hij de deur nog niet helemaal door was. De ober was tamelijk klein voor een mens (die in mijn ogen allemaal groot waren, weet je) en had ravenzwart haar dat vettig op zijn hoofd plakte. Boven zijn vettige snorretje stak er een lange kromme neus naar voren en daar weer boven zaten twee overgrote, uitpuilende ogen die nog groter werden en meer uitpuilden toen hij ons zag. Zijn mond viel open tot het bijna een imitatie was van Rumbo's bek en de borden op zijn dienblad gleden langzaam de helling af en stortten zich als een lawine over de rand. De vreselijke herrie waarmee ze op de tegelvloer kapotsloegen bracht de hele keuken in rep en roer.

De kok greep naar zijn hart en draaide zich met een ruk om, de ober, vast een Italiaan, gilde, Rumbo greep de eend en ik, als
gewoonlijk, leegde mijn blaas.

Rumbo sprong van de tafel, gleed uit over een glibberig gedeelte van de vloer, verloor de eend, graaide er weer naar, kefte het uit toen de hete soeplepel die de kok naar hem toegegooid had hem op zijn rug trof, greep de eend weer bij het achterdeel vast en rende naar de uitgang.

De ober gooide Rumbo het lege dienblad na, onderdrukte een snik, zette de achtervolging in, gleed uit over hetzelfde glibberige gedeelte, viel languit op zijn rug, en slaagde erin om zijn benen verward te krijgen in hond en eend.

De chef bracht zijn hand van zijn hart naar zijn mond, gaf een schreeuw van woede en stormde naar voren. Hij gleed uit over
het dienblad dat op de vloer lag op de plaats waar de glibberige
saus van de eend terechtgekomen was, smakte met een zware
dreun (hij was geen lichtgewicht) op de borst van het kleine
obertje, en brulde en schopte naar hond, eend, ober en noem
maar op.

Ik rende weg.

Ongeveer vijf minuten na mij kwam Rumbo steels het terrein op
sluipen. Hij kroop door onze privé-ingang aan het achterste eind
van het terrein - en via een dertig centimeter groot gat in de
golfijzeren omheining en dwars door een grote stapel wrakken - met de inmiddels koud geworden eend nog altijd tussen zijn kaken
geklemd. De jonge vogel was er in uiterlijk niet op vooruitgegaan: een pièce de résistance dat niet zo'n grote resistentie bezat. Niettemin was het voor twee hongerige honden nog steeds een gastronomische traktatie, en toen we het laatste botje hadden afgekloven grinnikten we tevreden over ons succes.
Maar een paar dagen later werden de grijnzen van onze gezichten geveegd.

Er kwam een geüniformeerde politieman op de sloperij die een
van de slopers vroeg of er zich twee zwarte bastaardhonden op
het terrein bevonden. Rumbo en ik verstopten ons achter een
half in elkaar gezakte Ford Anglia en keken elkaar nerveus aan.
Het was wel duidelijk dat de winkeliers de koppen bij elkaar
gestoken hadden en een klacht hadden ingediend bij de politie;
misschien had de restauranthouder daar de aanzet toe gegeven.
In elk geval had het de politie niet veel tijd gekost om ons op te
sporen. We gluurden langs de oude wagen en zagen de sloper
nerveus naar het kantoortje van de baas wijzen. De jonge politieman slenterde op zijn gemak naar de keet en wierp in het voorbijgaan een blik op de verschillende auto's die daarnaast geparkeerd stonden. De baas had een van zijn regelmatige besprekingen met zijn vrienden.

De agent klopte op de deur en de baas deed open. We zagen
hoe hij glimlachend antwoord gaf op de vragen van de politieman. Hij deed dat met een ontwapenende charme die we nog nooit eerder bij hem aangetroffen hadden. Zijn handen maakten
gebaren van verbazing, schrik en bezorgdheid; hij knikte ernstig
met zijn hoofd en schudde dat toen even ernstig heen en weer.
Meteen daarop stond hij weer te glimlachen en te flikflooien en
gedurende het hele gesprek had de sigaar zijn mondhoek niet
éénmaal verlaten. Na een laatste geruststellende glimlach van
de baas draaide de jonge politieman zich om en slenterde het
terrein af.

De baas bleef vriendelijk glimlachen naar de rug van de politieman, tot hij door het hek verdwenen was; toen richtte hij zijn blik op de rest van het terrein, een blik als een onweersstorm. Hij zag onze snuiten tussen het wrak vandaan steken en liep met ferme, vastberaden passen op ons af.

'Rennen, mormel, rennen!' waarschuwde Rumbo mij.

Ik was niet snel genoeg. De baas had me al te pakken voor ik de kans kreeg er vandoor te gaan. Hij greep mijn halsband vast en begon met een gesloten vuist op me in te slaan. Ik had altijd al
het gevoel gehad dat de baas een ingehouden wreedheid bezat,
en nu vielen de remmen weg en kreeg ik het allemaal over me
heen. Ik joelde van pijn en was blij dat de gevoelige cellen van
een hond onregelmatig over zijn lichaam verdeeld zijn, anders
zouden sommige van die vuistslagen nog veel meer pijn hebben gedaan.

'Kom hier, jij!' schreeuwde de baas, maar daar had Rumbo
geen zin in. Hij sprong zelfs nog wat verder weg. 'Wacht maar
tot ik je te pakken krijg!' riep mijn belager. Rumbo rende het
terrein af.

De woede van de baas was nu wat getemperd, maar zijn
gemeenheid was hetzelfde gebleven. Hij sleurde me naar het
achterste deel van de sloperij, greep onderweg een stuk touw en
bond me toen vast aan een wrak dat onder in een stapel andere
wrakken lag.

'Zo,' snauwde hij toen hij het touw rond het lege raamkozijn van de auto had getrokken. 'Zo!' Hij gaf me nog een laatste stomp voordat hij wegliep. Ik hoorde hem mompelen dat nieuwsgierige politieagenten wel het laatste waren dat hij nu kon gebruiken. 'Zo,' zei hij nog een keer en toen smeet hij de deur achter zich dicht.

Een paar minuten later ging de deur weer open en kwamen de
vrienden van de baas naar buiten. Ze stapten in hun auto's en
reden weg. Toen ze verdwenen waren, kwam de baas te voorschijn. Hij schreeuwde om Rumbo en toen er niets gebeurde,
ging hij weer naar binnen. Ik had het gevoel dat het wel even zou
duren voor ik Rumbo terugzag.

Ik trok en rukte aan het touw en riep tegen de baas dat hij terug moest komen om me los te maken; het had geen zin, hij wilde niet luisteren. Ik was bang dat ik te hard aan het touw zou trekken, want de stapel autowrakken die boven me uittorende zou dan op me neer kunnen komen; ik was er nooit achter gekomen hoe het kwam dat de stapels wrakken nooit ondersteboven vielen. Mijn geroep ging over in kwaad geschreeuw, en toen in erbarmelijk gejammer, en toen in verdrietig gesnik en ten slotte veel later, toen het terrein al helemaal verlaten was, in doffe stilte.

Het was al donker toen mijn metgezel besloot terug te komen.
Ik huiverde van de kou en voelde me vreselijk eenzaam.

'Ik zei nog dat je moest wegrennen,' zei hij, toen hij uit de
duisternis was opgedoken.

Ik snoof.

'Hij heeft een rothumeur,' ging Rumbo verder. Hij liep snuffelend om me heen. 'De vorige keer dat hij me vastbond liet hij me drie dagen zonder eten achter. '

Ik keek hem verwijtend aan.

'Nou ja, ik kan je altijd wat te eten brengen,' voegde hij er troostend aan toe. Plotseling keek hij op. 'O nee. Het gaat regenen.'

Er spetterde een regendruppel op mijn neus.

'Je hebt hier niet veel beschutting, hè?' zei hij. 'Jammer dat de deur
van die wagen dicht is - anders had je naar binnen kunnen
kruipen.'

Ik keek hem enkele ogenblikken heel rustig aan en keek toen
een andere kant op.

'Honger?' vroeg hij. 'Ik denk niet dat ik op dit uur van de nacht nog iets kan vinden. '

Mijn kop raakte helemaal bespikkeld met regendruppels.

'Jammer dat we die eend in één keer hebben opgegeten. We hadden er wat van moeten bewaren. ' Hij schudde spijtig met zijn
hoofd.

Ik keek onder de wagen waar ik aan vastgebonden was en zag
dat er niet genoeg ruimte was om me in te kunnen persen. Ik
werd steeds natter.

'Nou, mormel,' zei Rumbo met valse spot, 'het heeft geen zin
dat we alle twee nat worden. Ik denk dat ik maar eens een droog
plekje ga opzoeken. ' Hij keek me verontschuldigend aan. Ik
zond hem een hooghartige blik toe en wendde toen mijn hoofd
weer af.

'Eh... dan zie ik je morgen wel,' mompelde hij.

Ik keek hem na. 'Rumbo,' zei ik.

Hij keek me met opgetrokken wenkbrauwen aan. 'Ja?'

'Wil je iets voor me doen?'

'Ja?'

'Laat je castreren,' zei ik op heel vriendelijke toon.

'Welterusten,' antwoordde hij, en hij stapte verder naar ons
lekker warme bed.

De regen begon nu in een vast ritme op mijn lichaam te vallen en ik trok mijn nek tussen mijn schouders om me zo klein mogelijk te maken. Het zou een lange nacht worden.

Hoofdstuk 11

Het was niet alleen een lange maar ook een onrustige nacht. Het
was niet alleen het ongemak van het nat worden, want mijn
vacht hield de nattigheid vast en vormde een isolerende laag die
de ergste kou op een afstand hield; maar in mijn slaap werd ik
gekweld door herinneringen.

Die gedachten waren ergens door losgemaakt en ik wist niet waardoor; het zat ergens verborgen op de grens van mijn bewustzijn. Ik zag een stadje - een dorp? Ik zag een huis. Er zweefden gezichten voor me langs: ik zag mijn vrouw, ik zag mijn dochtertje. Ik zat in een auto; de menselijke handen die voor me op
het stuurwiel lagen waren mijn eigen handen. Ik reed door het
stadje. Ik zag het woedende gezicht van een man die ik kende; hij
zat ook in een auto en reed van me weg. Om de een of andere
reden ging ik hem achterna. Het was donker. Bomen en heggen
flitsten voorbij, vlak en spookachtig in het licht van de koplampen. De wagen die voor me reed ging langzamer rijden en sloeg
een smalle zijweg in. Ik volgde. Hij stopte; ik stopte. De man die ik kende stapte uit zijn wagen en liep naar me toe. In de felle gloed van mijn koplampen zag ik dat hij zijn hand had uitgestoken - hield hij iets vast? De hand wees naar mij en ik maakte mijn portier open. Toen werd alles een kristal van fel schitterend licht. En het licht werd donker; en ik wist niets meer.

Rumbo liet een half opgegeten broodje voor me vallen. Ik snoof
eraan en trok met mijn tanden het dunne plakje ham los dat tussen de korstige helften zat ingeklemd. Ik schrokte het vlees op en likte toen de boter van het brood. Daarna at ik het brood op.

'Je kefte vannacht in je slaap, ' zei Rumbo tegen me.

Ik probeerde me mijn dromen te herinneren en na een tijdje werd het me enigszins duidelijk.

'Rumbo, ik ben niet altijd een hond geweest, ' zei ik.

Rumbo dacht even na en zei toen: 'Doe niet zo idioot. '

'Nee, je moet naar me luisteren, Rumbo. Alsjeblieft. Wij, jij en ik, zijn niet hetzelfde als andere honden. Dat weet jij ook wel.
Weet je niet waarom?'

Rumbo haalde zijn schouders op. 'Wij zijn gewoon slimmer. '

'Het is meer dan dat. Wij hebben nog de gevoelens, de gedachten van mensen. Het is niet alleen zo dat wij pienterder zijn dan andere honden - we kunnen ons ook herinneren hoe we vroeger waren!'

'Ik herinner me niet anders dan dat ik een hond was. '

'O ja, Rumbo? Herinner jij je nooit dat je rechtop liep? Herinner jij je nooit dat je handen had, dat je vingers had die je kon gebruiken? Herinner jij je nooit dat je kon spreken?'

'Dat doen we nu ook. '

'Nee, dat doen we niet - in elk geval niet in mensentaal. Wij
denken nu, Rumbo, we maken wel geluiden, maar onze woorden
zijn eerder gedachten - dan die geluiden. Merk je dat niet?'

Hij haalde zijn schouders weer op en ik kon zien dat het hem
dwars zat. 'Wat maakt het uit? Ik begrijp jou, jij begrijpt mij. '

'Denk eens na, Rumbo! Gebruik je hersenen! Probeer je te
herinneren hoe het vroeger was. '

'Wat heeft dat voor zin?'

Daar had ik even niet van terug. Toen zei ik: 'Wil jij niet weten
waarom? Hoe?'

'Nee, ' antwoordde hij.

'Maar Rumbo, er moet een reden voor zijn. Dit alles moet een
of andere reden hebben. '
'Waarom?'

'Ik wéét niet waarom. ' Er zat nu heel wat ergernis in mijn stem. 'Maar ik wil het uitzoeken!'

'Hoor eens, mormel. Wij zijn honden. Wij leven als honden, wij worden als honden behandeld. Wij denken als honden... ' Ik
schudde nu met mijn hoofd, maar hij ging verder: '... en wij eten als honden. We zijn een beetje intelligenter dan anderen, maar dat houden we voor ons... '

'Waarom laten we ze niet zien dat wij anders zijn dan de rest?' barstte ik uit.

'Wij zijn niet anders dan de rest, mormel. We verschillen alleen in kleine dingen. '

'Dat is niet waar!'

'Het is wel waar; daar kom je nog wel achter. We kunnen de
mensen laten zien hoe intelligent we zijn - dat doen een hoop
dieren. Meestal komen ze dan in het circus terecht. '

'Dat is niet hetzelfde! Dat zijn gewoon dieren die trucjes
leren. '

'Wist jij dat ze bezig zijn een chimpansee te leren praten? Is
dat een truc?'

'Hoe wist jij dat?'

Rumbo was meteen uit het veld geslagen.

'Het is iets dat je vroeger wist, hè, Rumbo? Niet als hond
maar als mens. Je had erover gelezen. '

'Lezen? Wat is lezen?'

'Woorden. Woorden op papier. '

'Dat is belachelijk, papier kan niet praten!'

'Dat kunnen honden ook niet. '

'Wij praten nu. '

'Niet zoals mensen praten. '

'Natuurlijk niet. Wij zijn geen mensen. '

'Wat zijn we dan?'

'Honden. '

'Rariteiten. '

'Rariteiten?'

'Ja. Ik denk dat we mensen zijn geweest, maar toen is er iets gebeurd en werden we honden. '

Er lag nu een vreemde blik in Rumbo's ogen. 'Ik denk dat je
hersenen vannacht doorweekt zijn geraakt van de regen, ' zei hij
langzaam. Tóen schudde hij met zijn lichaam alsof hij het gesprek van zich af wilde schudden. 'Ik ga nu naar het park. Als je mee wilt, moet je het touw doorkauwen. '

Ik liet me op de grond zakken; het was duidelijk dat wat Rumbo betrof het gesprek was afgesloten. 'Nee!' zei ik, 'ik blijf hier wachten tot de baas me losmaakt. Anders wordt hij nog kwader dan hij al is. '

'Zelf weten,' zei Rumbo en hij liep weg. 'Ik zal kijken of ik wat
voor je mee kan nemen!' riep hij terwijl hij zich door het gat in de
omheining perste.

'Dank je,' zei ik tegen mezelf.

Toen de baas later die dag op de sloperij kwam, ging hij even naar me toe. Hij schudde een paar keer met zijn hoofd en slingerde me nog wat scheldwoorden toe. Ik probeerde er zo erbarmelijk mogelijk uit te zien en dat had blijkbaar wel enig effect, want
even later maakte hij het touw los dat aan mijn halsband vastzat.
Hij voelde de nattigheid op mijn rug en zei dat ik maar wat moest gaan rennen om weer droog te worden. Ik nam zijn advies ter harte en schoot als een pijl uit een boog het terrein af, op weg naar het park waar ik wist dat ik mijn vriendje zou aantreffen.
Zijn spoor was gemakkelijk te volgen, maar mijn gang van lantarenpaal naar lantarenpaal was veel leuker dan regelrecht naar
het park rennen.

Toen ik Rumbo vond, draaide hij snuffelend om een teefje heen, een kokette Yorkshire terriër; haar bazinnetje deed verwoede pogingen mijn haveloze vriendje op een afstand te houden. Al mijn verwarrende gedachten waren verdwenen: ik begreep niet wat Rumbo nou eigenlijk wilde met die stomme teefjes, maar voor een leuk spelletje was ik altijd te vinden. En dit leek me een leuk spelletje.

De weken vlogen om - misschien waren het wel maanden - en
ik ging weer helemaal op in mijn hondeleven. Het gebeurde nog
maar zelden dat ik last had van die verwarrende herinneringen.
De sneeuw viel, smolt en verdween; stormen gierden over het
land, leefden zich uit en gingen als lichte briesjes weg; de regen
regende. Het weer maakte me nooit neerslachtig, want ik vond
die verschillende stemmingen wel interessant: ik onderging de
dingen op een nieuwe manier, vanuit een ander gezichtspunt;
alles wat gebeurde was een her-ontdekking. Het was zoiets als
het gevoel dat je hebt als je hersteld bent van een lange ziekte:
alles is nieuw en vaak heel verrassend; je kijkt naar alles met een
nieuwe belangstelling. Je hebt het allemaal al eerder gezien, maar toen zag je het zo vaak dat je er niet op lette. Ik weet niet hoe ik het anders zou kunnen beschrijven.

Rumbo en ik overleefden de ergste ongemakken van de winter
zonder al te veel problemen. We moesten verder van huis om aan
eten te komen - onze eigen omgeving was een beetje te 'link'
geworden - maar ik hield wel van die expedities. We werden betere vrienden, want ik begon mijn grilligheid en onbezonnenheid te verliezen en nam soms ook zelf het initiatief tot bepaalde
escapades. Rumbo noemde me ook vaker Fluke dan mormel,
want ik was bijna even groot als hij. Als we niet op zoek naar eten
waren of ondeugende streken uithaalden, zat Rumbo meestal
achter de teefjes aan. Hij kon niet begrijpen waarom ik geen
belangstelling had voor de andere sekse en zei vaak tegen me dat
ik nu oud genoeg was om iets in mijn lendenen te voelen als ik de
geur rook van een volwassen vrouwelijk lijf. Ik wist er zelf ook niet goed raad mee, maar ik merkte helemaal niets van neigingen in de richting van het andere geslacht; ik denk dat mijn instincten nog niet honds genoeg waren. Afgezien van dat kleine probleem en de incidentele schokkende herinneringen uit mijn vroegere leven was het een mooie tijd; maar zoals aan elke mooie tijd moest ook aan deze een eind komen.

En dat eind kwam op een sombere, regenachtige dag.

Rumbo en ik waren net terug van de markt en we liepen wat om
een nieuwe auto heen te snuffelen die een paar dagen geleden
naar de sloperij was gebracht. Het was een grote donkerblauwe
Transit en om de een of andere reden stond hij op het achterste
deel van het terrein. Het opschrift aan de zijkant was overgespoten en ik had de vorige dag gezien dat een van de arbeiders de
nummerplaten verwisselde. De voorbumper was weggehaald en
vervangen door een steviger exemplaar. Er stond nog een andere
wagen naast - een Triumph 2000 - en ook daarvan waren de
nummerplaten verwisseld. Beide wagens werden door de stapels
wrakken aan het oog onttrokken. Het was de geur van de bestelwagen die ons aantrok - er moesten vroeger etenswaren in vervoerd zijn - maar mijn menselijke eigenschappen hadden me
duidelijk moeten maken wat er aan de hand was. De veelvuldige
besprekingen van de baas met zijn opzichtig geklede vrienden
(besprekingen die steeds vaker plaatsvonden); de onverklaarbare rijkdom van de baas zelf; zijn woede toen er een tijdje geleden een politieman op het terrein kwam 'snuffelen': je had niet veel hersenen nodig om het allemaal te doorzien. Jammer genoeg
stelden mijn hersenen niet veel voor.

We hoorden het hek opengaan en er reed een auto het terrein
op. Rumbo rende door het labyrint van wrakken om te zien wie dat was: tot onze verbazing was het de baas zelf. Dat was vreemd, want hij was nooit zo'n vroege vogel; meestal kwam hij
pas om een uur of tien in de morgen. In de regel liet hij het aan
zijn personeel over om het hek open te maken en op eigen gelegenheid met het werk te beginnen.

De grote man schonk ons totaal geen aandacht toen we om
zijn benen heen liepen te keffen maar maakte gelijk de deur van
de keet open. Ik zag dat hij zijn jas van schapevacht had verwisseld voor een oud leren jasje en dat hij daaronder een donkerrode polotrui droeg. Hij had ook handschoenen aan, wat erg ongewoon was voor hem. Nadat hij de peuk van zijn sigaar in de modder had gegooid,ging de baas de keet in. Vandaag dus niks te eten voor ons.

Rumbo en ik keken elkaar een beetje onverschillig aan en slenterden weg, maar het duurde niet lang of de geluiden van
andere bezoekers lokten ons weer naar de keet. Er kwam eerst
een auto het terrein oprijden waar Lenny en een andere man
uitstapten; ze liepen meteen de keet in, zonder acht te slaan op
onze kwispelende staarten en gretige gezichten. Even later kwamen er nog drie mannen te voet.

Er hing nu een vreemde gespannen atmosfeer op het terrein,
en Rumbo en ik werden er zenuwachtig van. De stemmen in de
hut klonken gedempt, heel anders dan het lachen of de kreten
van woede die we op andere dagen hoorden. Dat maakte ons nog
banger.

Na een tijdje ging de deur weer open en kwamen er zes mannen naar buiten. De eerste vier droegen nu donkergrijze werkjassen, het soort dat winkeliers soms dragen, en ik zag dat ze allemaal ook polotruien aan hadden. Een van de mannen was nog bezig de dikke kraag van zijn trui vanaf zijn kin naar beneden te trekken, alsof hij hem een ogenblik tevoren nog tot aan zijn oren had opgetrokken. Lenny kwam als volgende naar buiten, en hoewel hij niet zo'n jas had, droeg hij wel een polotrui. Als laatste kwam de baas naar buiten; hij droeg nog steeds zijn leren jasje.
Toen ze voorbij kwamen, spraken ze geen woord, en toen ze naar
het achterste deel van het terrein liepen, heerste er tussen hen
een onmiskenbare spanning. Die spanning sloeg op ons over,
zodat we in een staat van nog grotere opwinding kwamen te
verkeren. Lenny klakte met zijn tong tegen mij en knipte een
beetje nonchalant met zijn vingers, maar toen ik tegen hem op
sprong, negeerde hij me.

We liepen met de zes mannen mee naar de Transit. De achterportieren werden opengezet en drie van de mannen stapten in de wagen; de vierde ging achter het stuur zitten. Voordat de baas
zijn zware lijf op de voorbank van de Triumph hees, zei hij tegen
de bestuurder van de Transit: 'Goedje weet wat je te doen staat.
Probeer ons in het verkeer bij te houden, maar als we uit elkaar
raken, weet je waar we elkaar weer ontmoeten. ' De bestuurder
knikte en de baas keek een andere kant op. Vlak voordat hij zijn
portier dichtsmakte, riep hij nog: 'Vergeet het niet: jullie komen
pas in actie als jullie zien dat ik mijn arm uit het raam steek. ' De
bestuurder van de Transit stak bij wijze van antwoord zijn duim
omhoog.

Lenny zat al achter het stuur van de Triumph en hij gaf plotseling gas. Terwijl de wagen over het knerpende gruis naar de uitgang reed, gevolgd door de grote bestelwagen, drong het tot me door dat dit de eerste keer was dat ik de baas zag zonder dat er een sigaaruit zijn mondhoek stak.

Ongeveer een uur later kwam de Triumph 2000 terug. Hij ronkte door de poort en reed regelrecht naar het achterste deel van
het terrein. Een van de arbeiders op het terrein rende naar het
hek en gooide dat dicht en ging toen weer aan zijn werk alsof er
niets gebeurd was.

Rumbo en ik renden achter de wagen aan en waren nog net op
tijd om de baas en Lenny te zien uitstappen. Ze renden naar de
kofferbak, maakten die open en tilden er samen een grote zware
metalen kist uit. Er zaten handvatten aan weerskanten en de
twee mannen maakten daar gebruik van om hem naar de keet te
dragen. Ze liepen naar de wagen terug en haalden er nog vier of
vijf grote zakken uit, en ook die werden haastig naar de keet
gedragen. Voordat ze naar de wagen terugkeerden, deed de baas
de deur van zijn kantoortje op slot. Toen we tegen de mannen
aan sprongen, duwden ze ons kwaad weg. Ze maakten nu een erg
jachtige indruk - er was niets meer over van hun doffe nervositeit - en ook die jachtigheid sloeg op ons over. Een flinke tik op
mijn neus hield mij op een afstand, en ook Rumbo hield zich
gedeisd.

'Goed, Lenny. Wegwezen,' zei de baas. Hij haalde een sigaar
uit de binnenzak van zijn leren jasje. 'Maak je niet druk om de
jassen in de kofferbak - die zijn niet belangrijk meer. Je kunt ze
weggooien waar je maar wilt, maar blijf er niet te lang mee rondrijden. '

'Okee, baas,' zei Lenny opgewekt. Voordat hij het contactsleuteltje omdraaide, stak de baas nog een sigaar door het open raam van de Triumph.

'Hier. Je hebt het goed gedaan, jongen. Ik zie je woensdag hier
terug - niet eerder!'

Lenny stak de sigaar in zijn mond, grijnsde nog even, zette de
wagen in de versnelling, en reed weg.

De poort werd juist voor hem opengedaan door dezelfde sloper die hem een paar minuten eerder had dichtgedaan, toen een politiewagen met gierende banden door de ingang reed en Lenny de
weg versperde. Portieren vlogen open en plotseling waren er
overal blauwe uniformen. Een andere politiewagen kwam achter
de eerste tot stilstand en er kwamen nog meer mannen in het
blauw naar buiten.

Lenny was in een ommezien de Triumph uit. Hij rende met
een krijtwit gezicht naar het achterste deel van het terrein. De baas, die toen de politie kwam bezig was geweest naar zijn kantoortje terug te lopen, bleef een paar seconden aan de grond genageld staan, draaide zich toen om en rende in onze richting. Ik denk dat zowel hij als Lenny van plan waren de golfijzeren omheining te beklimmen
en weg te komen via de achterstraatjes.

De laatste kwam niet zo ver als de eerste, die uiteindelijk ook
niet ver kwam. Lenny werd neergehaald met een rugby-tackle
en werd onmiddellijk overspoeld door blauwe mannen. Hij
schreeuwde en vloekte tegen hen maar ze wilden hem niet loslaten.

Anderen zaten achter de baas aan, die ons inmiddels voorbij
gestampt was en in het voorbijgaan zijn sigaar had weggegooid.
De politie schreeuwde dat hij moest blijven staan, maar hij rende
gewoon door. Hij zette koers naar het labyrint van autowrakken.

Rumbo was tegelijk geschrokken en kwaad. Hij hield niet van
die blauwe mannen; hij hield er niet van dat ze achter de baas
aan zaten. Hij gromde tegen hen en beval hen te blijven staan.
Maar het had geen zin - ze waren niet bang voor Rumbo. Hij
sprong tegen een van hen op en kreeg goed vat op de mouw van
de politieman, waar hij met heel zijn lichaam aan trok en rukte.
De man viel op de grond en rolde samen met Rumbo door de
modder.

'Nee, Rumbo, nee!' riep ik. 'Laat hem los! Anders doen ze je wat!'

Maar Rumbo was te kwaad om naar mij te luisteren. Dit was zijn territorium, en de man waar zij achteraan zaten was de man die hij als zijn baas had uitgezocht. Een van de andere politieagenten begon hem te schoppen, zodat hij een schreeuw gaf van pijn en zijn greep op de mouw van het uniform verloor. Er zwiepte een harde houten stok tegen zijn snuit en hij wankelde weg van
de gevallen politieman die meteen overeind krabbelde en weer
deelnam aan de achtervolging van de baas.

'Ben je in orde?' vroeg ik toen ik op Rumbo toegesneld was.

Hij kreunde en liet zijn staart tussen zijn poten zakken. 'Ga er
achteraan! Zorg dat ze hem niet te pakken krijgen!' Hij schudde
verdwaasd met zijn kop en wankelde nog wat rond.

Ik dook de gangetjes in die de verschillende stapels autowrakken van elkaar scheidden en zette de achtervolging van de achtervolgers in. In de verte kon ik de baas zien, hij klom op de
motorkap van een auto. Hij werd van achteren vastgegrepen,
maar hij gaf een venijnige trap met zijn laars en wierp de onfortuinlijke politieman op zijn rug. Hij klauterde verder naar het
dak van de wagen, en toen op de motorkap van de wagen die daar
weer bovenop gestapeld lag. Als hij over die stapel wrakken heen
kon komen, zou hij niet ver meer van de omheining verwijderd
zijn en kon hij op de straat daarachter springen. Het wrak waar
hij op klom was nogal wankelig, en het bleef een paar doodsbange ogenblikken heen en weer schommelen, zodat hij bijna was teruggegleden.
Hij hield zich stevig vast en de wagen hervond zijn evenwicht. Hij klom weer verder.

Er klommen twee politiemannen achter de baas aan, terwijl
anderen in andere richtingen snelden, in de hoop hem de pas af te
snijden. Ik kon niet lijdzaam toezien hoe ze de baas te pakken
kregen; Rumbo was hem trouw gebleven, dus moest ik dat ook
doen. Ik kreeg het zitvlak van de broek van een van de klimmende agenten keurig tussen mijn tanden. Ik beet en trok en hij
tuimelde naar beneden. Hij schopte naar me en sloeg me met
zijn vuisten, maar ik was razend van woede en voelde het nauwelijks.

Rumbo kwam snauwend en happend aangesneld, en de spartelende politieman was gedwongen zijn collega te hulp te roepen. De honden scheurden hem aan stukken, schreeuwde hij.

Nou, we waren wel een beetje ruw, maar we waren geen wilden, hoewel we er wel lol in hadden. (Om je de waarheid te zeggen, we deden het ook een beetje voor de lol).

De tweede politieman sprong vanaf de motorkap in het tumult
en probeerde ons van zijn collega te scheiden door wild met zijn
vuisten om zich heen te slaan. Dat maakte Rumbo nog kwaaier
en hij richtte zijn aanval nu op onze nieuwe belager. Er kwamen
steeds meer politiemannen en ik zag nu wel in dat we tegen zo'n
overmacht geen schijn van kans maakten.

'Het heeft geen zin, Rumbo!' riep ik. 'Het zijn er te veel!'

'Blijven vechten, mormel, ' antwoordde hij tussen twee happen
slof en textiel door. 'Zo krijgt de baas een kans om weg te komen. '

Het had geen zin. Ik voelde dat mijn halsband werd vastgegrepen en meteen daarop werd ik overeind getrokken en weggesmeten. Ik belandde met een zware dreun op de kofferbak van een auto en viel uitgeput op de grond. Ik hijgde naar adem en zag dat Rumbo een soortgelijke behandeling kreeg. Al waren het in zijn geval twee politiemannen die met hem afrekenden.

Inmiddels was de baas op het dak van de tweede auto geklommen en zag ik hem wild om zich heen kijken. Hij werd van alle kanten door blauwe uniformen belaagd en begon uitdagend te schreeuwen toen de agenten achter hem aan begonnen te klimmen.

'Kijk uit!' schreeuwde een van hen. 'Hij duwt die wrakken
omver!'

De politieman bracht zich vlug in veiligheid en ik zag dat de baas was overgestapt op het dak van de volgende half geplette auto en zich met zijn ene voet afzette tegen het wrak dat hij op het punt stond te verlaten. Dat balanceerde al gevaarlijk en er hoefde niet veel aan te pas te komen om het te laten kantelen.
Het probleem was dat de wagen waar de baas nu op stond op zijn beurt ook
begon te wankelen.

En alsof dat nog niet erg genoeg was, was Rumbo naar voren
gestormd om de achtervolgende politieman op een afstand te
houden.

Hij zal nooit geweten hebben waar hij door geraakt was; dat
was de enige troost die ik er nog uit putten kon. Het ene moment
zat hij diep ineengedoken op de grond en ontblootte hij zijn tanden voor de politieman, het volgende moment was hij onder een lawine van verpletterend metaal bedolven.

'Rumbo!' schreeuwde ik, en ik stormde al naar voren toen de
tuimelende wagens nog niet goed en wel tot rust gekomen waren.
'Rumbo! Rumbo!'

Ik glipte om het verwrongen metaal heen en probeerde eronder te kijken, een opening te vinden waar ik doorheen kon kruipen. Ik wenste met heel mijn ziel dat mijn vriend het op wonderbaarlijke wijze had overleefd en weigerde het onvermijdelijke te accepteren.

De dunne stroom donkerrood bloed die onder de wrakken vandaan kwam bracht me met een schok tot de werkelijkheid; Rumbo had geen schijn van kans.

Ik begon te joelen, het soort geluid dat je op een stille nacht
soms van kilometers ver kunt horen; de kreet van een dier dat in
de diepste put van de ellende is neergedaald. Daarna begon ik te
huilen.

De baas leed vreselijke pijn; zijn arm zat diep tussen de twee
wrakken vastgeklemd. Hij mocht trouwens nog van geluk spreken; voor hetzelfde geld was zijn hele lichaam er tussengekomen.

Ik werd bij mijn halsband gepakt en met zachte drang van de
metalen tombe vandaan getrokken. Ik kon voelen dat de politieman die me naar het voorste deel van het terrein bracht medelijden met me had. Ik was zo van streek dat ik me niet meer verzette. Rumbo was dood, en op dit moment was al mijn wilskracht ook gestorven. Ik hoorde een van de agenten zeggen dat ze zo snel mogelijk een ziekenwagen moesten laten komen; er was een gewonde. Ik zag twee mannen in burgerkleren met de metalen kist uit de keet komen en met hun hoofd knikken naar een andere man die Lenny ondervroeg. Lenny was nu kwaad. Hij werd van achteren vastgehouden door twee geüniformeerde mannen en sloeg agressieve taal uit.

'Wie heeft het gedaan?' vroeg hij. 'Wie heeft ons verlinkt?'

'We hebben deze sloperij al een hele tijd in de gaten gehouden jongen, ' antwoordde de man die tegenover hem stond. 'Vanaf de dag dat een van onze mannen Ronnie Smiley's auto daar ergens achter zag staan. We weten allemaal wat Ronnie zoal uitvoert, nietwaar, dus we besloten nog een tijdje af te wachten.

We vonden het heel interessant toen we die gestolen Transit
zagen binnenkomen, en later die andere wagen. En we werden
nog veel nieuwsgieriger toen ze niet meer naar buiten kwamen - dat wil zeggen, niet voor vanmorgen. ' Hij lachte om Lenny's zichtbare ergernis. 'O, maak je geen zorgen, dat was het niet
alleen. We vertrouwden deze sloperij al een hele tijd niet. Vroegen ons af hoe jullie baas aan zijn geld kwam. Nu weten we het,
nietwaar?'

Lenny keek met een doffe blik opzij. De rechercheur zag dat ik werd weggeleid.

'Weet je wat het gekke is,' zei hij. 'Die agent van ons zat alleen
maar achter een paar diefachtige honden aan toen hij Smiley's wagen zag staan. Zo baas zo hond, nietwaar?' Hij knikte tegen
de man die Lenny stevig vasthield en ze duwden hem naar een
van de politiewagens bij de ingang van de sloperij. Voordat Lenny het terrein werd afgevoerd, wierp hij me nog een indringende blik toe die de rillingen door mijn lijf joeg.

En het was op dat moment dat ik wist waarheen ik op weg was.
Het drong zich door de nevelslierten van mijn brein naar de
oppervlakte en sloeg in als een bom.

Ik draaide met mijn nek en hapte naar de hand die me vasthield. De politieman trok van schrik zijn hand weg - en ik was vrij. Ik rende naar de straat en daar aangekomen bleef ik rennen,
rennen, rennen.

Maar deze keer wist ik waar ik heen ging.

Deel II

Hoofdstuk 12

Hoe voel je je nu? Wil mijn verhaal er nog steeds niet bij je in, of ben je je al zo het een en ander gaan afvragen? Laat me verdergaan: het duurt nog een paar uur voor de zon opkomt.

Het was nog een lange tocht naar Edenbridge, maar vreemd
genoeg wist ik de weg alsof ik er al vele malen langs was gekomen. Toen op de sloperij dat stadje ter sprake was gekomen, was er blijkbaar een zaadje in mijn hersenen geplant, en dat zaadje
was plotseling gaan groeien en uitlopen. Ik wist niet goed wat het
stadje voor mij betekende, of ik daar gewoond had of dat het een
andere betekenis voor me had, maar ik wist dat ik daar heen
moest gaan, dat ik daar moest beginnen. Trouwens, wat kon ik
anders doen?

Ik moet minstens een uur gerend hebben en ternauwernood
aan het onverbiddelijke verkeer ontsnapt zijn, voordat ik een
braakliggend terrein vond waar ik in alle rust kon treuren om de
dood van mijn vriend. Ik kroop onder een afgedankte sofa waar
meer vulling uit lag dan er nog in zat en liet me op de grond
zakken. Mijn kop liet ik tussen zijn poten zakken. Ik zag nog
steeds dat straaltje bloed voor me dat onder het roestige metaal
vandaan kwam en dat een klein kuiltje in de grond maakte en
daar een miniatuur-draaikolk vormde, de rimpelingen van Rumbo's, leven. Dieren kunnen even goed verdriet hebben als
mensen, misschien nog wel meer. Ze hebben niet zoveel mogelijkheden om hun verdriet te uiten en hun natuurlijke optimisme
werkt gewoonlijk een spoediger herstel in de hand, dat is het
verschil. Jammer genoeg leed ik tegelijk als mens en als dier, en
het was niet gemakkelijk.

Ik bleef daar tot laat in de namiddag, bang en van streek.
Alleen mijn trouwe metgezel, de honger, kon me weer in beweging krijgen. Ik weet niet waar ik mijn eten bij elkaar scharrelde, zoals ik een heleboel dingen van die lange reis niet meer weet, maar ik weet wel dat ik iets at en daarna gauw weer verder ging.
Ik trok in het donker door de stad, want ik vond het gemakkelijker om door de stille lege straten te lopen, als de drukte van de dag had plaatsgemaakt voor het stille sluipen van nachtwezens.
Ik kwam veel zwervers tegen - katten, andere honden, geesten,
die erg talrijk waren in de straten van de stad en vreemde mannen die in en uit de schaduwen sprongen alsof het licht en de open ruimten schadelijk waren voor
hun lichaam - maar ik vermeed
elk contact met hen. Ik had een doel voor ogen en zou me door
niets daarvan laten afbrengen.

Ik kwam door Camberwell, door Lewisham, door Bromley.
Overdag verschool ik me in leegstaande huizen, parken of op
braakliggend terrein - ergens waar nieuwsgierige ogen me niet
konden zien - en rustte ik uit. Ik at slecht, want ik nam weinig
risico's; ik wilde natuurlijk niet naar huis teruggestuurd worden,
want ik had nu een doel. Ik was weer wat bangelijk geworden nu
Rumbo er niet meer was om me aan te sporen, om me uit te
schelden als ik geen stap durfde te verzetten, om me te bedreigen
als ik tegenstribbelde en om te lachen als ik hem verraste.

Het duurde niet lang voor ik op het platteland kwam.

Het strekte zich glooiend voor me uit, groen en fris in het
voorzichtig naderende voorjaar. Het was nog niet het echte platteland, want ik had de buitenwijken van Londen nog maar net
achter me gelaten, maar na het zwart en grijs en bruin en rood en
alle schreeuwerige kleuren van de stad was het of ik een grens
had overschreden naar een land waar de natuur almachtig was
en de mens maar een onbeduidende rol speelde. Ik was niet bang
meer om overdag verder te trekken.

De plotselinge kracht van al wat groeide maakte me uitgelaten. Frisse groene scheuten stuwden zich uit de grond omhoog
om de frisse lucht in te zuigen, bollen en knollen kwamen tot
leven en de knoppen sprongen open in het dichte gebladerte van
de bomen. Overal waren de dingen in beweging, overal werd er
nieuw leven opgewekt. Er hing een trilling in de lucht die mijn
longen helemaal vulde en die mijn ledematen tintelend tot leven
bracht. Het groen en geel was nieuwer, schitterender, en het
rood en oranje gloeide van vuur en straalde golven van energie
uit. Alles glinsterde, alles glansde van natheid. Alles was stevig,
krachtig, zelfs de teerste bloem. Het gaf me nieuw leven.

Ik klauterde door een heg die langs de weg liep en sloeg geen
acht op de krassende protesten van de puntige meidoorn en de
stekelige hondsroos. Twee verschrikte winterkoninkjes verstijf-
den op hun tak toen ik langs hun diep ineengedoken lijfjes veeg-
de. Er flitste een groepje gele sterren voor me langs toen ik me
een weg baande door speenkruid, een plant die in het voorjaar als
een der eerste weer opkomt. Ik was opeens door de struiken heen
en rende als een gek door de dauwige natheid van een groot
groen veld. Ik huppelde en rolde op mijn rug tot mijn hele vacht
doorweekt was. Ik zoog aan het gras en dronk er het zuivere
water van af en groef kuiltjes in de zachte aarde om te kijken wat
er daar te vinden was. Kevers maakten zich snel uit de voeten als
ze me zagen en een mol draaide een van zijn blinde ogen naar me
toe. Een twintig centimeter lange slak kwam op zijn rug terecht en rolde zijn gladde grijze lijf tot een
balletje op. Ik snuffelde aan hem en spuwde hem na een voorzichtig hapje weer snel uit.
Gekookte slakken mochten voor velen dan een delicatesse zijn,
rauwe slakken zijn zelfs voor een hond nog niet te vreten.

Maar mijn eetlust kwam gauw weer terug en ik ging op zoek
naar voedsel. Ik had het geluk een jong konijntje te vinden dat
aan de schors van een boom zat te knabbelen en had de pech dat
ik hem niet kon vangen. Ik vloekte op zijn snelle pootjes maar
vroeg me toen meteen af of ik hem had kunnen doden als ik hem
had kunnen vangen. Ik had nog nooit een prooi gedood.

Gelukkig vond ik tussen een groepje bomen wat late winterzwammetjes en ik verslond de omhoog gekeerde gele hoeden en stelen met smaak. Op de een of andere manier wist ik dat deze paddestoelen niet giftig waren. Was dat een dierlijk instinct of wist ik als mens iets van zwammen af? Het hield me maar korte tijd bezig, want er scharrelde een slaperige bosmuis tussen mijn poten door; zijn kleine zwarte oogjes waren op zoek naar huisjesslakken. Ik had geen zin om hem op te eten of met hem te vechten, maar ik gaf zijn roestbruine rug een speels tikje met mijn poot. Hij bleef staan, keek naar me op en slenterde toen in hetzelfde tempo verder zonder me nog een blik waardig te keuren.
Ik keek hem na en vond toen dat ik zelf ook eens verder moest
gaan; de afleiding was amusant genoeg geweest maar ik had
mezelf er nauwelijks beter door leren kennen. Ik rende het veld
weer door, klauterde door de heg en ging over de weg weer verder.

Het duurde niet lang voor ik tussen winkels en huizen terechtkwam, maar ik liep door en hield alleen even halt om een appel te stelen uit een weelderige uitstalling voor een groentewinkel. De weg kwam me steeds bekender voor nu ik de ingewikkelde stadsstraten ver achter me had gelaten, en ik wist dat ik al vele malen over deze weg was gekomen.

Tegen de tijd dat ik Keston bereikte deden mijn voetzolen erg pijn, maar ik ging door tot ik bij een klein plaatsje, Leaves Green, was aangekomen. Daar bracht ik een koude nacht door in een klein bosje, vol angst voor de geluiden van de nacht, zodat ik me zo onbehaaglijk ging voelen dat ik mijn toevlucht zocht in iemands voortuin. Ik voelde me meer op mijn gemak als ik dicht bij mensen was.

De volgende dag at ik niet veel, maar ik zal je niet vervelen met de pech die ik telkens had als ik voedsel wilde bemachtigen; laat ik volstaan met te zeggen dat ik, tegen de tijd dat ik Westerham bereikte, met gretigheid in de poot van een koe zou hebben gebeten.

Het was in Westerham dat me een lelijke ervaring te wachten
stond. En daar moet ik je iets over vertellen.

Hoofdstuk 13

Ik werd wakker van kerkklokken. Ze hadden een harde zondagochtendklank die mij onmiddellijk weer herinnerde aan andere tijden - menselijke tijden.

De gedachte aan mijn huidige problemen joeg alle herinneringen meteen weer op de vlucht en ik strekte mijn pijnlijke ledematen en huiverde toen ik mijn gevoelige voetzolen op de grond zette. Ik had de nacht doorgebracht in een bushokje, maar de vroege ochtendkilte was tot in mijn botten doorgedrongen en liet zich moeilijk verdrijven. Ik geeuwde en mijn maag knorde van de
honger. Toen ik om me heen keek, zag ik dat er in de onmiddellijke omgeving geen winkels waren, dus ik stapte heel voorzichtig en met mijn neus in de lucht over straat, bedacht op de minste
zweem van voedselgeuren. Al gauw was ik in de hoofdstraat
waar ik me tot mijn groot verdriet realiseerde dat het zondag
was, want alle winkels - afgezien van een krantenkiosk - waren dicht. Het was een zeer mistroostige hond die daar huiverend
op het trottoir stond, eerst naar links en toen naar rechts keek en
aarzelend bleef staan, ongeliefd en ongevoed.

Het waren de kerkklokken die me op het idee brachten. Kleine
groepjes mensen, op hun zondags gekleed, liepen met ferme passen op het geluid af. Ze straalden een opgewektheid uit die geleidelijk zou verdwijnen, naarmate de dag vorderde. Kinderen hielden de hand van hun ouders vast of huppelden voor hen uit;
grootmoeders klampten zich vast aan de ellebogen van hun middelbare kroost; sombere mannen liepen stijfjes naast stralende
echtgenotes. Er hing een frisse vriendelijke atmosfeer in de lucht, want het begin van de lente verfriste het zondagochtendritueel en maakte dat alle mensen in een goed humeur waren. En alle honden misschien ook.

Ik volgde de mensen naar hun kerk. Die stond op een heuvel en
werd door een rij bomen half aan het oog onttrokken. De ingang
was te bereiken over een grindpad dat zich door het omringende
kerkhof kronkelde. Een paar mensen klakten met hun tong tegen
me of gaven me in het voorbijgaan een vriendschappelijk klopje,
maar even later waren ze allemaal in dat koude, grijze gebouw
verdwenen. Ik ging op een platte grafzerk zitten wachten.

Ik genoot van het gedempte zingen dat vanuit de kerk tot me
doordrong en zong zo nu en dan even mee als ik een bepaald
gedeelte kende. Het was of er nooit een eind aan de dienst zou
komen, en in de lange periodes van stilte tussen de gezangen
begon ik me al gauw te vervelen. Ik begon het kerkhof te verkennen en stond versteld van de levendige dieren- en insektenwereld op deze plaats des doods. Het onmiskenbare geluid van de gemeente in de kerk die zich als één man verhief leidde me af van mijn
fascinerende bestudering van een spinnenweb in alle kleuren
van de regenboog, en ik draafde naar de enorme deuropening
terug, waar ik in het vochtige gras bleef staan omdat dat minder
zeer deed aan mijn voetzolen. Ik bleef aan de ene kant van de
deur staan wachten en zag de gelovigen al gauw aan me voorbijtrekken. Sommigen leken in hogere sferen te vertoeven, anderen keken opgelucht uit hun ogen omdat hun wekelijkse plicht erop zat. Het was een van de in hoger sferen vertoevenden die ik hebben moest.

Ik kreeg haar al gauw in het oog: een oud dametje, waarschijnlijk midden zestig, met een rond gezicht dat voortdurend glimlachte; het leek wel of ze iedereen kende. Een en al vriendelijkheid. Perfect.

Ze bleef nog een paar minuten met de dominee staan praten,
waarbij ze het gesprek van tijd tot tijd onderbrak om kennissen
gedag te zeggen en hun een soort zegen te geven met haar hand,
die in een witte handschoen was gestoken. Ik wachtte geduldig
tot ze haar gesprek met de dominee had afgerond en liep haar
achterna toen ze koers zette naar de resterende pratende groepjes. Ze glimlachte constant en bleef om de drie of vier personen even staan om een praatje te maken, maar uiteindelijk had ze de menigte achter zich gelaten en liep ze met stevige passen over het grindpad. Ik bleef een paar meter achter haar aan lopen en hield me stil zolang ze nog door zoveel dingen Werd afgeleid.

'Goeiemorgen, miss Birdle!' riepen de mensen die we voorbij
kwamen, en ze zwaaide hen bij wijze van antwoord opgewekt
toe.

Nu, dacht ik, en ik dribbelde haar voorbij. Ik bleef op vier meter afstand voor haar staan, draaide me naar haar om en liet haar mijn liefste glimlach zien.

'Woef,' zei ik.

Miss Birdle hief van verbazing haar handen ten hemel en keek
me stralend aan, 'Wat een leuke hond!' riep ze uit en ik draaide
van trots met mijn achterste. Ze kwam naar me toe en nam mijn
kop tussen haar handen.

'O, wat een geweldige jongen!' Ze wreef over mijn rug en ik
probeerde haar gezicht te likken, blij dat ik een nieuwe Bella had
gevonden. 'Ja, ja, stil maar, dat is hij!' ging ze verder.

Na enkele ogenblikken van tomeloze genegenheid nam ze
afscheid van me en liep door. Ze draaide zich nog even om en
wuifde naar me. Ik sprong achter haar aan en probeerde in haar
armen te springen; ik kwijlde en grijnsde en deed een wanhopige
poging de weg naar haar hart te vinden. Ik moet het toegeven:
schaamte kende ik niet.

Miss Birdle drukte me zachtjes naar beneden en gaf een tikje op mijn kop. 'Vooruit, wees een brave hond en ga weg,' zei ze met
haar vriendelijke stem.

Sorry Rumbo, maar op dat moment begon ik te jammeren.

Dat niet alleen, ik liet mijn kop hangen, liet mijn staart tussen
mijn poten vallen en keek haar met grote koeienogen aan. Ik was
aandoenlijk.

Het lukte, want ze zei plotseling: 'O, lief beestje, je sterft natuurlijk van de honger, dat is het! Moet je die magere ribbetjes toch eens zien. ' Mijn kin lag nu bijna op de grond, zo meelijwekkend was ik nu. 'Kom dan maar, schatje, kom maar met mij mee, dan zal ik je wat te eten geven. Arme kleine stumper!'

Ik had het voor elkaar. Van blijdschap wilde ik haar gezicht weer likken, maar ze hield me met een verrassend sterke hand op
een afstand. Ik had geen verdere aanmoediging meer nodig om
haar te volgen, al scheen zij daar anders over te denken, want ze
sloeg voortdurend op haar dij en riep dan: 'Vooruit, kom maar
mee!'

Ze had genoeg energie, dit lieve oude dametje, en we kwamen
al gauw bij een roestig ijzeren hek, waarachter zich een modderig paadje bevond. Aan weerskanten van het paadje rukten de struiken op en ik hoorde daar allerlei geluiden van verborgen leven. Op het paadje snuffelde ik de geur van miss Birdle op, niet de frisse poedergeur die ze nu verspreidde, maar een muffere versie daarvan, vermengd met de geuren van vele dieren. Zo nu en dan bleef ik even staan om een extra interessante geur te onderzoeken, maar dan riep ze me meteen weer en draafde ik weer achter haar aan.

Plotseling kwamen we op een veldje en stonden we voor een
huisje van natuursteen. De hoeken en de kozijnen van deur en
ramen waren versterkt met vlak gehouwen keien. Het was een
prachtig gezicht - alsof je een chocoladedoos binnenliep - en
het paste helemaal bij miss Birdle zelf. Ik stapte parmantig naar
de verweerde deur en wachtte nu eens tot miss Birdle mij had
ingehaald.

Ze duwde de deur open zonder een sleutel te gebruiken en gaf
me een teken dat ik binnen moest komen. Ik ging naar binnen en
constateerde tevreden dat het interieur van het huisje even knus
was als de buitenkant. Er was geen hal en ik kwam meteen in een
grote kamer vol oude meubelen, versleten en comfortabel. Verspreid door de kamer zag ik met liefde onderhouden siervoorwerpen en een groot deel van een van de wanden werd in beslag genomen door een mooi donker dressoir met verfijnd beschilderd serviesgoed. Ik kwispelde goedkeurend met mijn staart.

'Zo, nu eens kijken of je een adres op je halsband hebt, en daarna geven we je wat te eten, hè?' Miss Birdle zette haar handtas op een stoel en boog zich voorover naar mijn halsband.
Ik ging braaf zitten, want als ik me te uitbundig gedroeg zou ik alles misschien bederven.
Ze tuurde bijziend naar de letters die op mijn naamplaatje waren gekrast en schudde een beetje met haar hoofd.

'Mijn oude ogen worden slechter,' zei ze tegen me, en ik glimlachte van medeleven. Ik zou haar dolgraag verteld hebben over mijn eigen uitzonderlijk scherpe gezichtsvermogen, over de vele kleuren die ik op haar gezicht kon zien, over de blauwe diepte
van haar oude ogen, over de fonkelende kleuren overal om ons
heen, zelfs in haar dof geworden meubilair. Het was vervelend
dat ik al die dingen voor me moest houden; zelfs Rumbo had niet
kunnen begrijpen dat ik zo goed kon zien.

Ze rommelde in haar handtas, haalde een metalen brilletje te
voorschijn en mompelde 'Dat is beter'. Ook met de bril op moest
ze haar oogleden een beetje samenknijpen maar het lukte haar
nu de naam op het metalen plaatje te lezen.

'Mazzel,' zei ze. 'Mazzel. Wat een gekke naam voor een hond.
En geen adres. Sommige mensen zijn erg onnadenkend, vind je
niet? Ik heb je hier nog nooit in de buurt gezien, waar zou je toch
vandaan komen? Je bent zeker weggelopen, hè? Laat me eens
naar je voetjes kijken...' Ze tilde een van mijn poten op. 'Ja, die
doen zeer, hè? Je komt van ver. Zeker slecht behandeld, hè? Zo
mager als een lat. Dat is niet goed. '

Mijn honger maakte me inmiddels een beetje ongeduldig en ik
begon weer te jammeren om haar daar op attent te maken.

'Ja, ja. Ik weet wel wat je wilt. Iets voor je buikje?' Het is
jammer dat mensen altijd tegen dieren praten alsof het kinderen
zijn, maar ik was in een goed humeur en wilde best nog wat meer
kleutertaal aanhoren. Ik legde mijn staart op het tapijt in de hoop dat ze dat als een bevestigend antwoord zou opvatten. 'Natuurlijk,' zei ze. 'Ik zal eens kijken wat ik voor je heb.'

Het was een klein keukentje, en in een mandje op de vloer lag,
in diépe slaap verzonken, Victoria.

Victoria was de gemeenste, nukkigste kat die ik ooit ben
tegengekomen. Nu staan al die kattenwezens bekend om hun
prikkelbare humeur, want ze denken dat ze een heel apart ras
zijn, hoog verheven boven alle andere dieren, maar dit monster
spande de kroon. Ze richtte zich meteen op, met recht overeind
staande haren en een kaarsrechte staart, en ze begon vol walging
tegen me te sissen.

'Kalm aan, kat,' zei ik bezorgd. 'Ik ben maar op doorreis. '

'Ga jij nou maar weer lekker zitten, Victoria,' zei miss Birdle,
die even bezorgd was als ik. 'Dit arme hondje vergaat van de
honger. Ik geef hem alleen maar wat te eten en dan gaat hij weer
verder. '

Maar het heeft geen zin om verstandige dingen te zeggen tegen katten, ze willen gewoon niet luisteren. Victoria sprong als een
bliksemschicht uit haar mand, op het aanrecht en uit het half
openstaande keukenraam.

'O hemeltje,' verzuchtte miss Birdle. 'Je hebt Victoria aan het
schrikken gemaakt,' en toen verkocht dit lieve oude dametje me
een stevige schop tegen mijn ribben.

Ik was zo geschokt dat ik eerst dacht dat ik het me verbeeld
had, maar dat werd tegengesproken door de pijn in mijn zij.

'Nu, eens kijken wat we voor je hebben,' zei miss Birdle peinzend en met haar wijsvinger in haar mondhoek. Ze keek in de kast die ze zojuist had opengemaakt. Het was net of er niets gebeurd was en ik vroeg me weer af of er echt wel iets was gebeurd. De kloppende pijn in mijn zij verzekerde me van wel.

Ik bleef op een veilige afstand en keek behoedzaam toe terwijl ze een kommetje met gehakte lever voor me neerzette. Het voedsel was heerlijk maar mijn eetlust was een beetje bedorven door de onverhoedse uitval van het oude dametje. Ik kon echt niet begrijpen wat er gebeurd was. Ik likte het kommetje schoon en zei dankjewel en lette er goed op dat ik niets verkeerds deed. Ze streelde mijn oren en grinnikte goedkeurend omdat ik de kom had leeggegeten.

'Jij had echt honger, hè?' zei ze. 'Ik wed dat je nu dorst hebt.
Ik zal je wat water geven. ' Ze vulde hetzelfde kommetje met
water en zette het weer voor me neer. Ik slobberde het gretig
leeg.

'Zo, nu ga je met me mee om je arme pootjes wat rust te geven. ' Ik liep achter haar aan naar de huiskamer en ze legde een pluizig kleedje voor de koude haard neer. 'Ga hier maar lekker liggen, dan doe ik de kachel voor ons aan. Het is nog steeds te koud voor mijn oude botten, weet je, ik houd van warmte.' Zo babbelde ze door terwijl ze een lucifer bij de haard hield. Haar woorden klonken zacht en troostend. Ik begon me weer wat op mijn gemak te voelen. Dat incident in de keuken was natuurlijk maar een uitval van haar geweest. Ze was geschrokken omdat ze haar dierbare kat door het raam had zien springen. Of misschien was ze uitgegleden. Ze ging in de leunstoel voor de kachel zitten en ik liet me door haar zachte woordjes in een behaaglijke slaap brengen.

Toen ik wakker werd was het tijd voor het middageten, wat niet erg veel was want ze was een oud dametje dat alleen in het huisje woonde, maar ze gaf me er een groot deel van. De ka kwam terug en kreeg een nog grotere hekel aan me toen ze me voedsel zag opschrokken dat, vond ze, haar toekwam. Maar miss Birdle maakte zich erg druk om haar en rende naar de keuken om even later terug te komen met een geopend blikje kattenvoer.
Ze deed er wat van op een schoteltje en zette dat voor het nukkige kreng neer. Met een dreigende blik in mijn richting begon Victoria te eten.

Ze deed dat op die rukkerige kattenmanier, netjes maar gretig, heel anders dan de stuntelige, smakkende eetgewoonten van ons honden. Mijn deel van miss Birdie's middageten was al gauw verdwenen en ik slenterde nonchalant naar Victoria toe om te zien hoe ze at, altijd bereid haar te helpen met het schoonmaken van het schoteltje, als die noodzaak zich mocht voordoen. Een venijnig gesis hield me op een afstand en ik besloot bij haar voeten te gaan zitten, waar ik mijn gezicht naar haar toe keerde en haar beleefd bedelend aankeek. Er vielen nog een paar smakelijke brokjes mijn kant op, dus mijn geflikflooi was niet vergeefs. Dat wekte natuurlijk nog veel meer ergernis op bij de kat, maar haar venijnige blikken deden me geen zier.

Toen miss Birdle afgeruimd en afgewassen had, gingen we weer voor dc kachel zitten. Victoria hield zich hooghartig op een afstand en kwam pas na veel lokkende woordjes op de schoot van de oude dame zitten. We dommelden allemaal in, ik met mijn kop op de pantoffels van mijn weldoenster. Ik voelde me warm en voldaan - en veel veiliger dan ooit tevoren. Misschien zou ik bij deze lieve oude dame moeten blijven en moeten afzien van mijn lange reis, die me misschien alleen nog meer ellende zou brengen. Ik zou hier gelukkig kunnen zijn; de kat zou me een beetje ergeren maar dat zou wel uit te houden zijn. Ik had wat menselijke vriendelijkheid nodig, ik wilde bij iemand horen. Ik had een goede vriend verloren en de wereld was zo groot en eenzaam voor een klein hondje. Later, als ik had leren Teven als hond, zou ik altijd nog op zoek kunnen gaan naar mijn andere verleden. Ik kon miss Birdle gezelschap houden. Ik kon haar huis voor haar bewaken. Ik kon hier alle dagen te eten krijgen.

Deze gedachten gingen door mijn hoofd terwijl ik indommelde, en ik besloot hier zo lang mogelijk te blijven. Ik kon niet vermoeden wat mij te wachten stond.

Na een tijdje kwam miss Birdle in beweging en maakte ze aanstalten om weg te gaan. 'De middagdienst mis ik nooit, schatje,' zei ze tegen mij.

Ik knikte instemmend, maar ik gaf mijn behaaglijke positie niet op. Ik hoorde de oude dame nog een tijdje rondstommelen op de bovenverdieping, en even later hoorde ik haar zware wandelschoenen toen ze de trap afkwam. Toen ze in de deuropening verscheen, bleek ze witte handschoenen en een donkerblauwe strohoed te dragen. Haar pakje was roze en haar hoogsluitende bloes licht smaragdgroen. Ze zag er oogverblindend uit.

'Kom, Mazzel, het is tijd om weg te gaan,' zei ze.

Mijn hoofd kwam met een ruk overeind.

'Wat? Weggaan?' zei ik.

'Ja, tijd om weg te gaan, Mazzel. Ik kan je hier niet houden, je
bent van iemand anders. Misschien hebben ze slecht voor je gezorgd, maar je bent van hen. Als ik je hier houd kan ik daar last mee krijgen, dus je zult moeten vertrekken. ' Ze schudde verontschuldigend met haar hoofd en greep toen tot mijn grote
ontzetting mijn halsband vast en sleurde mijn tegenstribbelende
lichaam naar de deur. Voor een oud dametje was ze tamelijk
sterk, en mijn poten gleden tegenspartelend over de houten
vloer. Victoria genoot volop; ik kon haar horen grinniken vanaf
haar plekje op de vensterbank.

'Laat me toch blijven,' smeekte ik. 'Ik ben van niemand. Ik
ben helemaal alleen.'

Het had geen zin: even later stond ik op de stoep. Miss Birdle
deed de deur achter ons dicht en liep het pad af. Ze riep dat ik
haar volgen moest. Omdat ik geen andere keuze had, deed ik dat
maar.

Bij het hek gaf ze een klopje op mijn kop en duwde me een
eindje van zich af. 'Vooruit,' drong ze aan. 'Ga naar huis. Brave
Mazzel. '

Ik week geen centimeter. Na een tijdje gaf ze het op en liep van me weg. Ze keek nog een paar keer achterom om er zeker van te zijn dat ik haar niet volgde. Ik wachtte geduldig tot ze uit het zicht verdwenen was, ging toen het hek weer door en stapte over het modderige pad naar het huisje. Toen Victoria me zag aankomen, keek ze kwaad door het raam naar buiten en schreeuwde dat ik weg moest gaan.

'Vergeet het maar,' zei ik. Ik ging op mijn achterpoten zitten en begon geduldig te wachten tot het oude dametje terugkwam.
'Het bevalt me hier wel. Waarom zou jij het allemaal voor jezelf
mogen houden?'

'Omdat ik hier het eerst was,' zei Victoria knorrig. 'Jij hebt hier geen rechten.'

'Hoor eens, er is meer dan genoeg voor ons tweeën,' zei ik zo
redelijk mogelijk. 'We zouden vrienden kunnen zijn. ' Ik huiverde bij de gedachte dat ik de vriend zou zijn van dit miezerige wezen maar ik was bereid me zo goed mogelijk voor te doen als ik daarmee een veilig tehuis kon krijgen. 'Ik zou je niet in de weg zitten,' zei ik met mijn zoetste stem. 'Jij zou het eerste en grootste deel van het voedsel mogen hebben. ' (Totdat de oude dame en ik elkaar beter hadden leren kennen, dacht ik. ) 'Jij mag het beste plekje hebben om te slapen. ' Totdat ik miss Birdle heb ingepalmd, dacht ik er weer bij. 'En jij zult het hier in huis voor het zeggen hebben. ' (Totdat ik je op een dag alleen te pakken krijg en je kan laten zien wie nu echt de baas is.) 'Nou, wat zeg je ervan?'

'Val dood,' zei de kat.

Ik gaf het op. Dan moest ze het zelf maar weten.

Een uur later kwam miss Birdle terug, en toen ze me daar zag
zitten, schudde ze haar hoofd. Ik liet haar mijn innemendste
glimlach zien.

'Wat ben jij een stoute jongen, ' zei ze, maar haar stem klonk
niet echt kwaad.

Ze liet me mee naar binnen gaan en ik was meteen druk bezig
haar in dikke kousen gehulde benen te likken. De smaak was
afschuwelijk, maar als ik eenmaal besloten heb te flikflooien,
ken ik geen beperkingen meer. Het speet me dat ik Rumbo's waardigheid niet bezat, maar als je ergens nederig van wordt,
dan is het wel een gevoel van onveiligheid.

Nou, die nacht mocht ik blijven. En de volgende nacht. Maar
de derde nacht - toen begonnen mijn problemen weer helemaal
opnieuw.

Om half tien 's avonds liet miss Birdle me altijd naar buiten
gaan en dan deed ik mijn behoefte zoals het een brave hond
betaamt; ik wist dat het van mij werd verwacht en ik was niet van
plan mezelf weer in de stront te helpen, met excuses voor de
woordspeling. Na een tijdje liet ze me weer binnen en dan bracht
ze me naar een klein kamertje in het achterste deel van het huis,
waar ze allerlei troep bewaarde. Het meeste was niet geschikt
om op te kauwen - oude schilderijlijsten, een piano, een oud
gasstel, dat soort dingen. Ik had nog net genoeg ruimte om me
onder het toetsenbord van de piano op te rollen en daar bracht ik
dan de nacht door, erg comfortabel hoewel ik in de eerste nacht
een beetje jankte maar daar had ik de tweede nacht geen last
meer van. Miss Birdle deed de deur altijd dicht om me geschei-
den te houden van Victoria, die in de keuken sliep. De kat en ik
waren nog steeds geen vrienden van elkaar en daar was de oude
dame zich heel goed van bewust.

Die derde avond vergat ze de deur goed dicht te doen; hij bleef
met een kier van een paar centimeter open staan. Ik zou me daar
waarschijnlijk niet druk om gemaakt hebben, ware het niet dat
later in de nacht het geluid van iemand die rondsloop mijn aan-
dacht trok. Ik slaap erg licht en het zachte trippelen van voeten
was al genoeg om mij wakker te maken. Ik sloop naar de deur en
duwde die met mijn snuit een eindje verder open; het geluid
kwam uit de keuken. Ik vermoedde dat het Victoria was die wat
rondslenterde en ik zou dan ook naar mijn slaapplaats zijn teruggekeerd als die twee onruststokers, honger en dorst, mij geen
parten hadden gespeeld. Een tochtje naar de keuken zou best
eens profijtelijk kunnen zijn.

Ik sloop geruisloos het kamertje uit en liep zachtjes door het
gangetje naar de keuken. Miss Birdle liet altijd een lichtje bran-
den in de gang, omdat ze bang was in haar eentje, denk ik. Het
kostte me geen moeite de keukendeur te vinden. Ook die stond open.

Ik stak mijn snuit door de kier van de deur en tuurde in het halfduister. Twee spleetjes van groene ogen maakten me aan het
schrikken.

'Ben jij dat, Victoria?' vroeg ik.

'Wie anders?' was het gesiste antwoord.

Ik ging nog wat verder naar binnen. 'Wat doe je daar?'

'Gaat je niks aan. Ga naar je kamer terug. '

Maar ik zag wat ze aan het doen was. Ze hield een kleine
bosmuis tussen haar klauwen. Haar klauwen waren een beetje
ingetrokken en het was duidelijk dat ze een subtiel plaagspelletje
met het ongelukkige schepsel speelde. Zijn rossig-bruine rug was
gekromd van verlammende angst en zijn kleine zwarte oogjes
waren wijd opengesperd. Hij was het huisje vast binnengegaan
om voedsel te zoeken. Hij durfde dat natuurlijk omdat er hier geen huismuizen waren, een gevolg van Victoria's waakzaamheid. Hij was natuurlijk te stom (of te hongerig) geweest om te beseffen dat er een kat in huis moest zijn. Hoe dan ook, hij besefte dat nu heel goed en hij betaalde de hoge prijs die de natuur de achtelozen oplegt.

Hij was te bang om iets te zeggen, dus ik kwam voor hem op.

'Wat ga je met hem doen?'

'Gaat je niks aan,' was het bitse antwoord, Ik ging nog wat verder de keuken in en herhaalde mijn vraag.
Ditmaal was het antwoord een sissend gesnauw.

Het ligt niet in de aard van een dier om veel medelijden te hebben met andere dieren, maar de nood van dit weerloze kleine ding appelleerde aan de andere kant van mijn aard; de menselijke kant.

'Laat hem los, Victoria,' zei ik heel kalm.

'Ja hoor, nadat ik zijn kop heb afgebeten,' zei ze.

En daar was ze op dat moment, ondanks dat ik erbij was, mee
bezig.

Ik kwam snel in actie en had Victoria's kop tussen mijn poten
voordat ze de kans kreeg om weg te duiken. We rolden samen
door de keuken, de kop van de muis in de bek van de kat, en de
kop van de kat in de mijne.

Victoria zag zich gedwongen de doodsbange bosmuis te laten
vallen voordat ze enige echte schade had kunnen aanrichten en ik zag met de nodige voldoening dat het diertje ritselend in een donker hoekje en ongetwijfeld in een donker gat verdween. Victoria gaf een gil en trok haar kop uit mijn klauwen en sloeg daarbij met haar eigen klauwen over mijn borst. Ik kefte van pijn en deed weer een uitval naar haar. Ik was nu echt heel, heel kwaad.

We renden wild de keuken door, gooiden stoelen om, vlogen tegen kasten op, schreeuwden en gilden naar elkaar. Onze dierlijke razernij was nu zo groot dat we ons geen ogenblik meer bekommerden om het lawaai dat we maakten en de schade die
we aanrichtten. Op een gegeven moment wist ik Victoria's rondzwiepende staart tussen mijn tanden te krijgen en daarmee
bracht ik de kat abrupt tot stilstand. Ze gaf een gil van schrik. Ze
draaide zich met een ruk om en trok met haar scherpe klauwen
over mijn neus en ik moest haar loslaten, maar haar staart was
bij de punt nu helemaal kaal. Ik dook weer naar voren terwijl zij
op het aanrecht sprong, waar ze de stapel serviesgoed omgooide
die daar stond. Het spatte op de stenen vloer in honderden scherven uiteen. Ik probeerde zelf ook op het aanrecht te springen en dat was me ook bijna gelukt, maar toen Victoria dwars door een
ruitje van het dichte raam sprong, schrok ik zo dat ik op de vloer
teruggleed. Ik had nog nooit een kat - of een ander dier - zoiets
zien doen!

Ik lag nog perplex en ook een beetje opgelucht op de vloer, toen er in de deuropening van de keuken een gedaante in een wit gewaad verscheen. Ik verstijfde een ogenblik van schrik maar besefte toen dat het miss Birdle maar was. Meteen verstijfde ik opnieuw.

Het was of haar ogen lichtgevend waren. Haar witte haren
hingen wild over haar schouders en het golvende nachthemd dat
ze droeg knetterde van elektriciteit. Haar hele lichaam trilde van een razernij die haar zwakke oude lichaam van alle kracht dreigde te beroven. Haar mond ging open maar er wilden geen samenhangende woorden over haar lippen komen; ze kon alleen een vreemd gorgelend geluid voortbrengen. Toch slaagde ze erin
haar trillende hand omhoog te brengen naar de lichtschakelaar
en die om te draaien. Het plotselinge felle licht gaf me het gevoel
dat ik daar heel naakt tussen de scherven lag.

Ik slikte even iets weg en begon me te verontschuldigen en de
kat de schuld te geven, maar het krijsende geluid dat ze ten slotte
uitstiet maakte me duidelijk dat ieder woord aan haar verspild zou zijn. Ik dook onder de keukentafel.

Die bood me jammer genoeg niet veel bescherming, want een
van die kleine, in pantoffels gestoken voeten van haar wist met
venijnige trefzekerheid mijn ribben te vinden. Dat werd nog een
paar keer herhaald voordat ik kans zag weg te komen. En weg
was ik. Ik rende op de deuropening af, doodsbang voor het oude
mensje. Het oude mensje gooide me een stoel achterna en ik gilde het uit toen ik die met een klap op mijn rug voelde belanden. Met wild om zich heen slaande armen en benen kwam ze op me af en ik bleef aan de grond genageld zitten. Ze greep mijn halsband vast en ik werd meegesleurd naar de volle 'logeerkamer'.
Ze gooide me daar met een smak naar binnen en smeet de deur achter me dicht. Aan de andere kant van de zware houten deur hoorde ik taal waar ik op de sloperij van de baas aan gewend was geraakt maar die ik in een landelijk oud huisje en uit de mond van zo'n lief dametje nooit verwacht zou hebben. Ik bleef trillend op de grond liggen en vocht wanhopig tegen de aandrang van mijn blaas en darmen. Ik had al genoeg problemen zonder dat dat erbij kwam.

Het werd weer een ellendige nacht. Ik ben misschien wel de enige die de volle betekenis van het woord 'hondeleven' kent. Ik ken geen ander dier dat zoveel emotionele hoogte- en dieptepunten meemaakt als een hond. Misschien hebben we het allemaal aan onszelf te danken; misschien zijn we overgevoelig; óf misschien zijn we gewoon stom. Misschien zijn we te menselijk.

Van slapen kwam bijna niets. Ik verwachtte elk moment dat de deur zou openzwaaien en dat die oude duivelin naar binnen zou komen om me nog meer straf te geven. Maar de deur zwaaide niet open; sterker nog, het zou drie dagen duren voor hij weer openzwaaide.

Ik jankte, ik huilde, ik werd kwaad en blafte; maar er gebeurde niets. Ik bevuilde de vloer en huilde omdat ik wist dat ik daar last mee zou krijgen. Ik verging van de honger en vloekte op de muis die me in al deze narigheid had gebracht. Mijn keel ging zeer doen want ik had niets te drinken en ik vloekte op die kwaadaardige kat die me dit alles had aangedaan. Mijn poten werden stijf omdat ze geen beweging kregen en ik vloekte op miss Birdle omdat ze zo seniel was. Hoe kon ze het ene moment een lief en teer oud dametje zijn en het volgende moment een uitzinnig monster? Goed, goed, ik weet dat het ook wel een beetje mijn schuld was - al was haar kat (en niet ik) halsoverkop door de ruit gesprongen - maar was dat genoeg reden om mij op te sluiten en te laten verhongeren? Mijn zelfbeklag maakte me stil en verdrietig, dan weer opeens razend van woede, en dan weer stil en verdrietig.

Op de derde dag werd er aan de deurkruk gerammeld en ging
de deur heel langzaam open.

Ik maakte me zo klein mogelijk onder de piano en durfde nauwelijks op te kijken. Het pak slaag dat nu volgde zou ik met zo
min mogelijk waardigheid in ontvangst nemen, dacht ik.

'Kom dan, Mazzel. Wat is er toch?' Ze keek me glimlachend aan, met die lieve omaatjesglimlach, die milde onschuld die je alleen kunt aantreffen bij erg oude en erg jonge mensen. Ik snuffelde wat en liet me niet onder de piano vandaan lokken.

'Kom dan, Mazzel. Alles is vergeven. '

O ja, dacht ik, tot aan je volgende hersenstoring.

'Kom eens kijken wat ik voor je heb.' Ze ging uit de deuropening
weg en verdween in de keuken, vanwaar ze me met een lief
stemmetje begon te roepen. Er zweefde een geur van vlees mijn
kant op en met de staart tussen de poten ging ik voorzichtig
achter haar aan. Toen ik in de keuken kwam, deed miss Birdle
een heel blik hondenvoer in een kommetje op de vloer.

Ik mocht dan minder vergevingsgezind zijn dan zij, mijn
maag heeft een eigen wil en die drong er op aan dat ik verder
ging en het op een vreten zette. Dat deed ik natuurlijk zonder al
te veel innerlijke strijd, al hield ik het oude dametje voortdurend
in de gaten. Het voedsel was al gauw verdwenen en het water dat
er achteraan kwam ook, maar het duurde wat langer voor ik van
mijn nervositeit verlost was. Victoria sloeg me al die tijd vanuit
haar mandje in de hoek van de keuken gade en zwaaide met
ingehouden woede haar staart heen en weer. Ik negeerde haar
maar was toch wel blij dat ze zo te zien geen verwondingen had
opgelopen toen ze door het raam sprong. (Ik was ook blij dat het
puntje van haar staart nog kaal was. )

Ik deinsde terug toen miss Birdle haar hand naar me uitstak,
maar haar kalme woorden brachten mijn gespannen zenuwen
tot rust en ik liet me door haar strelen en al gauw waren we weer
goede vrienden. En dat bleven we nog minstens veertien dagen.

Victoria zorgde dat ze uit mijn buurt bleef en ik moet bekennen dat ikzelf ook de nodige afstand bewaarde. Als miss Birdle boodschappen ging doen dribbelde ik achter haar aan en deed ik
altijd mijn best me zo goed mogelijk te gedragen. De verleiding
om iets te stelen was bijna onweerstaanbaar, maar ik weerstond
het. Ik kreeg redelijk goed te eten en het vreselijk incident van
mijn gevecht met Victoria was al gauw vergeten. Miss Birdle
stelde me voor aan al haar kennissen en maakte veel drukte om
mij. 's Middags zwierf ik door de velden achter het huisje en
plaagde ik de dieren die daar leefden. Ik ademde de heerlijke geur van de ontluikende bloemen in en genoot van de toenemende warmte van de zon. De kleuren ontvouwden zich voor mijn ogen en nieuwe geuren prikkelden mijn zinnen: het leven was weer goed en ik werd steeds gezonder. Het waren twee weken van geluk, en toen slaagde dat kreng van een kat er weer in om alles te bederven.

Het was een zonnige middag en miss Birdle was in haar voortuintje bezig haar opkomende bloembedden te verzorgen. De voordeur stond open en ik liep in en uit, omdat ik het een geweldige luxe vond om een huis te hebben waar ik kon komen en gaan zoals ik wilde. De derde of vierde keer ging Victoria achter mij aan naar binnen, en toen die sluwe kat een gesprek met me begon, had ik moeten weten dat er iets te gebeuren stond. Maar ik, stom en altijd bereid vriendschap te sluiten, zette mijn achterdocht al gauw aan de kant en gaf antwoord op haar vragen.
Ik nestelde me op het tapijt en ging er eens goed voor zitten. Zoals
ik al zei, net als ratten zijn katten weinig spraakzaam en ik vond
het leuk dat Victoria het nu eens wilde proberen. Ik dacht dat ze
mij nu als huisgenoot geaccepteerd had en er het beste van wilde
maken. Ze vroeg me waar ik vandaan kwam, of ik ook andere
katten kende, of ik van vis hield - allerlei onbelangrijke dingen.
Maar al die tijd sprongen haar gele ogen de kamer rond alsof ze
naar iets zochten. Toen haar blik op het kolossale dressoir met al
dat fijne serviesgoed bleef rusten, glimlachte ze in zichzelf. Toen
kwamen de beledigingen: wat kwam zo'n haveloos ding als ik
hier eigenlijk doen? Waren alle honden zo stom als ik? Waarom
stonk ik zo? Dergelijke kleine dingen. Ik knipperde even met mijn ogen, want ik begreep niets van deze plotselinge verandering in haar houding. Had ik haar ergens mee beledigd?

Ze kwam dichter naar me toe totdat onze neuzen elkaar bijna
raakten, en begon toen recht in mijn ogen te kijken. 'Jij bent een
vieze, snuffelende stomkop met wormen en vlooien. Je bent een
dief en een schurk!' Victoria keek me met enige voldoening aan.
'Je moeder was een jakhals die met een hyena paarde. Je bent
ordinair en je bent vervelend!'

Nu zijn er vele beledigingen die je een hond naar de kop kunt
slingeren zonder dat hij kwaad wordt, maar er is er één die we niet pikken, één woord dat we echt kwetsend vinden. Ja, inderdaad - vies! Ik gromde tegen haar dat ze d'r kop moest houden.

Ze trok zich daar natuurlijk niets van aan maar ging gewoon
verder. Ze voegde me beledigingen toe die hier niet herhaald
hoeven te worden maar die voor een deel heel vernuftig waren
voor iemand met een beperkte woordenschat. Desalniettemin
zou ik die beledigingen waarschijnlijk nog wel geslikt hebben als
ze me niet in mijn gezicht had gespuwd. Ik vloog op haar af, en
dat was precies waar ze al die tijd op uit was geweest.

Met één sprong was ze boven op het dressoir, spuwend en sissend. Ik probeerde haar achterna te gaan en schreeuwde daarbij zo hard als ik kon. Ik ontdekte zowaar nog een paar heel leuke beledigingen. Toen ik een vergeefse uitval naar haar deed, deinsde Victoria op het dressoir terug. Op het moment dat ze haar
lichaam naar achteren bewoog, kwamen de sierborden die recht
overeind op de onderste plank balanceerden tuimelend naar
beneden.

Er viel een schaduw door de deuropening, maar als een halve
gare bleef ik gewoon doorblaffen tegen de sissende kat. Ik werd
me pas ten volle bewust van miss Birdie's aanwezigheid toen de
hark met volle kracht op mijn rug belandde. Ik vloog naar de
voordeur, maar het oude dametje had blijkbaar vleugels gekregen en was er eerder dan ik. Ze smeet hem dicht en ging met haar gezicht naar me toe
staan, de hark als een lans in haar knokige handen geklemd. De ijzeren punten kwamen gevaarlijk dicht bij mijn neus. Ik keek op naar haar gezicht en acuut viel mijn bek wijd open van schrik.

Haar gezicht was diep paars aangelopen en het was of de kleine adertjes over haar hele huid op springen stonden. Haar anders zo vriendelijke ogen persten zich tegen hun kassen alsof ze elk moment naar buiten konden ploppen om over haar wangen te rollen. Ik bewoog me een fractie van een seconde sneller dan zij en de hark kletterde een paar centimeter achter mij op de vloer. We maakten een vliegensvlugge ronde door de kamer terwijl de kat vanaf haar veilige plekje op het dressoir met een grote zelfvoldane grijns op haar gezicht bleef toekijken. Toen we ons derde rondje maakten, kreeg miss Birdle haar in het oog en haalde ze eens flink uit met de hark (ik denk dat ze dat vooral deed uit ergernis omdat ze mij niet te pakken kon krijgen). De kat kreeg een venijnige klap te pakken en werd als een kanonskogel van het dressoir af geschoten, waarna ze zich samen met mij in de arena bevond. Jammer genoeg had miss Birdie's uithaal naar Victoria een paar andere borden in beweging gebracht, samen met een paar hangende theekopjes en een antiek vaasje. Ze gingen de kat achterna maar weigerden natuurlijk met ons mee te rennen; gebroken en dood bleven ze liggen op de plaats waar ze neerkwamen.

De hysterische kreet achter ons maakte ons duidelijk dat de zaak er niet beter op geworden was: miss Birdle stond op het punt door het geluid te gaan! Victoria verstopte zich in de smalle kloof tussen de rug van de sofa en de muur onder het raam aan de voorkant. Ik perste me achter haar aan en klom in mijn haast bijna op haar rug. Het was erg krap maar het lukte ons halverwege door de halfduistere gang te komen. Daar bleven we trillend zitten, bang om verder te gaan omdat we dan weer aan de andere kant te voorschijn zouden komen.

'Het is jouw schuld!' snotterde de kat.

Voordat ik de kans kreeg om te protesteren, vond de lange steel van de hark mijn rug en werd ik plotseling op uiterst pijnlijke en onwaardige wijze naar voren geduwd. In een verwarde chaos van harige lichamen worstelden we ons nu naar de andere kant van de nauwe tunnel, doeltreffend aangespoord door de heftige porren van achteren. We tuimelden tegelijk te voorschijn en de oude dame rende om de sofa heen om ons te pakken te krijgen.

Omdat ik het grootste doelwit was, had ik het meest van de hark te lijden, maar het deed me genoegen dat ook de kat haar portie kreeg. De jacht ging nog een minuut of vijf door en toen constateerde Victoria dat ze alleen nog maar door de schoorsteen kon ontsnappen.
Dus zij vloog omhoog en de roet kwam omlaag - wolken en wolken roet. Dat kwam miss Birdie's humeur ook al niet ten goede, want de roet vormde een dun zwart laagje op alles wat zich in de buurt van de haard bevond.
Nu had de oude dame de gewoonte om iedere morgen de houtblokken klaar te leggen en die dan aan te steken wanneer ze
's middags in haar luie stoel ging zitten - zelfs nu het warmer
werd, bleef ze dat doen - maar deze keer besloot ze het schema
te wijzigen. Ze stak het vuur aan.

Ik keek vol afschuw toe terwijl het papier vlam vatte en de
houtblokken begonnen te branden. Miss Birdle was me tijdelijk
vergeten en ze ging rustig in haar luie stoel zitten wachten. De
hark lag gereed op haar schoot. We keken naar het vuur, miss
Birdie met een grimmig geduld, ik vol afschuw. De kamer om
ons heen was een chaos; alle knusheid was verdwenen.

De vlammen likten hoger en de rook steeg op. Na een sputterend geluid kwam er nog meer roet naar beneden en we wisten dat de kat daar nog ergens in het donker zat, niet in staat verder te klimmen. Miss Birdle trok haar stijve lippen bij de hoeken omhoog zodat ze een stijve glimlach vormden en zo bleven we zitten wachten. De stilte werd alleen verbroken door het knetteren van brandend hout.

Er werd op de deur geklopt en we schrokken beiden op.

Miss Birdle draaide met een ruk haar hoofd om en ik kon de
paniek in haar ogen zien. Er werd opnieuw geklopt en een
gedempte stem riep: 'Miss Birdle, bent u thuis?'

De oude dame kwam bliksemsnel in actie. De hark werd achter de sofa geduwd, omgegooide stoelen werd rechtgezet en gebroken serviesgoed werd onder de luie stoel geveegd. Alleen de roet op het tapijt en de lichte wanorde in de kamer konden nog duidelijk maken dat er iets bijzonders was gebeurd. Miss Birdle bleef nog een paar ogenblikken staan om haar kleren recht te trekken en zich wat te fatsoeneren en ging toen opendoen.

De dominee stond net met zijn hand omhoog om nog een keer aan te kloppen en hij keek miss Birdle met een verontschuldigende glimlach aan.

'Het spijt me dat ik u kom storen,' zei hij. 'Het gaat om de bloemstukken voor de bazaar van zaterdag. We kunnen dit jaar
toch opnieuw op uw fantastische hulp rekenen, miss Birdle?'

Het oude dametje keek hem met een lief glimlachje aan.
'Maar natuurlijk, mr. Shelton. Heb ik u ooit teleurgesteld?'

Er had zich een opmerkelijke verandering in haar voorgedaan; de straffende duivelin was weer een bejaarde engel der onschuld geworden. Ze vleide en flikflooide de dominee en hij vleide en flikflooide haar; en al die tijd werd de kat geroosterd in de schoorsteen.

'En hoe is het met dat zwervertje van u?' hoorde ik de dominee
vragen.

'O, hij vindt het hier prachtig,' antwoordde miss Birdle. Ze had het lef om zich glimlachend naar me om te draaien. 'Kom dan, Mazzel zeg eens dag tegen de dominee. '

Het zal wel de bedoeling zijn geweest dat ik naar de dominee
toe rende en zijn hand likte, en met mijn staart kwispelde om te
laten zien hoe blij ik was dat hij er was, maar ik was nog niet van
de schrik bekomen en kon alleen maar wegkruipen achter de luie
stoel.

'O, hij houdt zeker niet van vreemden ?' zei de dominee grinnikend.

Ik wist niet zeker of hij het tegen mij had of tegen miss Birdle, want zijn stem had die sullige klank aangenomen die mensen gewoonlijk voor dieren reserveren. Ze keken me alle twee liefdevol aan.

'Nee, Mazzel is erg mensenschuw,' zei miss Birdle. Haar stem was als smeltende boter.

'Heeft de politie zijn eigenaar al kunnen vinden?' vroeg de dominee.

'Agent Hollingberry zei gisteren tegen me dat niemand hem als vermist had opgegeven, dus ik denk dat zijn eigenaar niet zo
veel van hem hield. '

Ze schudden beiden met hun hoofd en keken me met diep
ontroerd medelijden aan.

'Het geeft niet,' zei de dominee opgewekt. 'Hij heeft nu een goed tehuis, daar zal hij vast wel blij mee zijn. En hij is vast en zeker een braaf hondje, nietwaar?' Die vraag was voor mij bestemd.

O ja, dacht ik, en het poesje is ook een erg braaf poesje, al is ze
wel een beetje doorbakken.

'Hemel, miss Birdle, er komt allemaal rook in de kamer. Is uw
schoorsteen verstopt?'

Zonder een spier te vertrekken liet de oude dame een lachje horen en zei toen: 'Nee, dat is altijd zo wanneer hij pas is aangestoken. Het duurt even voor de trek goed is. '

'Als ik u was, zou ik dat eens laten nakijken. Waarom zou u zo'n charmant interieur door die lelijke rook laten bederven? Ik stuur mijn klusjesman morgen wel even langs. Nu, de bijeenkomst van de Vrouwenbond volgende week woensdag...' En op dat moment viel Victoria uit haar schuilplaats.

De dominee keek perplex naar de smeulende, met roet bedekte kat die in de haard viel, een gil gaf en spuwde van woede, om vervolgens van de haard weg te springen en naar de deur te rennen. Ze vloog langs hem heen en hij kon alleen maar met grote
ogen blijven staren naar het smeulende zwarte dier dat een spoor vanrook op het tuinpad achterliet. Met zijn mond nog open richtte de dominee zijn aandacht weer op zijn bejaarde parochiaan. Hij keek haar met opgetrokken wenkbrauwen aan.

'Waar zou Victoria toch gezeten hebben?' zei miss Birdle
stomverbaasd.

De kat kwam nooit terug, tenminste niet zolang ik daar nog was,
en ik twijfel er serieus aan of ze ooit teruggekomen is. Het leven
in het huisje ging op zijn normale gekke manier door en mijn
weldoenster was het incident al gauw vergeten, alsof het nooit
gebeurd was. In de week daarna ging miss Birdle regelmatig in
haar deuropening staan en dan riep ze Victoria's naam, maar ik
denk dat de kat inmiddels al ettelijke honderden kilometers van
ons verwijderd was. (Nu nog heb ik nachtmerries dat ze ergens
smeulend in het donker zit en me aankijkt met die gele ogen van
haar. ) Hoe dan ook, miss Birdle was Victoria al gauw vergeten
en richtte nu al haar aandacht op mij, al had ik, begrijpelijk genoeg, het gevoel dat ik haar nooit helemaal kon vertrouwen. Ik was voortdurend bang voor de volgende uitbarsting en doordat ik voortdurend op mijn hoede was, leerde ik hoe ik mijzelf in bedwang kon houden. Ik dacht er wel eens over om weg te gaan, maar ik moet bekennen dat de verlokking van goed voedsel en een comfortabele slaapplaats sterker was dan mijn angst voor wat er zou kunnen gebeuren. Kort gezegd, ik was stom, maar van de stommiteit van mijn volgende fout stond ik zelf versteld.

Ik vond 's nachts een keer een lekker, kauwbaar voorwerp op
de rand van het aanrecht. Nu Victoria was verdwenen, was de
keuken 's nachts mijn domein geworden en sliep ik in haar mand. In de nacht of in de vroege uren van de morgen snuffelde ik vaak wat rond en deze keer had ik het geluk dat ik iets vond waar ik mee kon spelen. Niet te hard, niet te zacht, en knapperig als ik er hard in beet. Niet eetbaar maar wel leuk om naar te kijken, met een roze oppervlak en kleine witte uitsteeksels langs de rand. Ik amuseerde me er urenlang mee.

Toen miss Birdle de volgende morgen in de keuken kwam, keek ze absoluut niet geamuseerd uit haar ogen. Haar tandeloze mond ging open om een woedende geluidloze kreet te laten ontsnappen, en toen ik in die vlezige mond keek, besefte mijn menselijke ego wat daar uitgekauwd, verwrongen en versplinterd tussen mijn klauwen lag.

'Mijn gebiss!' sputterde miss Birdle na haar eerste woordeloze
kreet. 'Mijn valsse gebiss!' En toen kwam die oude schittering
weer in haar ogen.

Zelfs in het leven van de stomste hond komt er een ogenblik
dat hij precies weet wat hij doen moet.

Ik ging door het raam op precies dezelfde plek waar de kat dat
had gedaan. Het feit dat miss Birdle naar het lange vleesmes
greep dat met zijn culinaire metgezellen aan de muur hing had
me ervan overtuigd dat dit wel eens haar ernstigste hersenstoring kon worden. Het leek me weinig zinvol om af te wachten of
dat inderdaad zo was.

Ik rende door haar bloembedden, krabbelde door struiken en bosjes en kwam op het open veld, achtervolgd door een angstaanjagend spookbeeld van miss Birdle in een lang wit nachthemd dat me nog een hele tijd zwaaiend met het scherpe vleesmes bleef achtervolgen. Het is heus wel handig om vier poten te hebben, als je voortdurend op de vlucht bent.

Ik was al een heel eind van het huisje vandaan voordat ik
uitgeput in elkaar zakte, toen ik al had besloten om nooit meer
terug te keren. Dat was zelfs voor een hond geen leven meer. Ik
huiverde bij de gedachte aan het schizofrene oude dametje, op
het ene moment zo lief en op het volgende moment zo dodelijk.
Lieten al haar vrienden zich misleiden door haar bejaarde vriendelijkheid, haar betoverende oudevrijstersmanieren? Was er
dan niemand die zag wat er onder dat vernisje zat, wat bij de
minste provocatie aan de oppervlakte kon komen? Ik nam aan van niet, want in de plaats waar ze woonde scheen ze erg populair en gerespecteerd te zijn. Iedereen hield van miss Birdle. En miss Birdle hield van iedereen. Wie zou ooit vermoeden dat het
lieve oude dametje ook maar een greintje kwaadaardigheid
bezat? Waarom zou iemand zoiets denken? Ook ik, die haar
sympathieke kanten zo goed kende, kon bijna niet geloven dat
haar goedaardigheid zo snel kon omslaan in agressie, maar van
nu af zal ik toch niet veel vertrouwen meer hebben in lieve oude
dametjes. Hoe kun je zo'n gril van de menselijke natuur verklaren? Waarom was ze op het ene moment zo goed en op het volgende moment zo slecht? Eigenlijk is zoiets heel eenvoudig.

Ze was gek.

Hoofdstuk 14

Hondeleven, hondenbaan, hondenkost, hondenwacht, zo moe als een hond, bekend staan als de bonte hond, ziek als een hond - hoe
komt het toch dat onze naam zo vaak misbruikt wordt? Je hebt het nooit over een konijnenleven, een muizenbaan of zo ziek als een pelikaan. Zeker, je gebruikt dierennamen om een bepaald type
mensen te beschrijven - domme ezel! een slimme aap (slim), zo
sluw als een vos - maar dat zijn maar individuele beschrijvingen, ze strekken zich nooit uit tot de hele soort. Alleen honden komen daarvoor in aanmerking. Je gebruikt zelfs verschillende dierennamen in
positieve zin: een geheugen als van een olifant (niks van waar), zo moedig als een leeuw (ook niet waar), zo wijs als een uil (kom nou). Maar waar blijven de complimenten aan het adres van de hond? En toch houden jullie veel van ons en beschouwen jullie ons als de beste vriend van de mens. Wij bewaken jullie, wij zijn jullie gids; we kunnen met jullie jagen, we kunnen met jullie spelen. Sommigen van ons kunnen zelfs wedstrijden voor jullie lopen. Jullie gebruiken ons voor het werk en we kunnen prijzen voor jullie winnen. We zijn trouw, aanhankelijk, en we houden van jullie - zelfs de slechtste van jullie kan nog aanbeden worden door zijn hond. Dus waarom wordt onze naam altijd zo negatief gebruikt? Waarom kunnen jullie niet 'zo vrij als een hond' zijn, of 'zo trots als een hond', of 'zo slim als een hond'? Waarom zou een ongelukkig leven een hondeleven zijn?
Waarom zouden jullie op een koude avond zelfs geen hond naar
buiten sturen? Waar hebben wij die kwade reuk aan verdiend?
Komt het doordat we altijd pech schijnen te hebben? Of doordat
we zo'n stomme indruk maken? Komt het doordat we zo gauw
opgewonden raken? Komt het doordat we dapper zijn in een
gevecht maar laf wanneer onze baas zijn hand naar ons uitsteekt? Of doordat we vieze gewoonten hebben? Komt het doordat wij meer op jullie lijken dan alle andere dieren?

Zien jullie dat de pech die wij altijd hebben lijkt op die van jullie zelf, dat onze persoonlijkheden een weerspiegeling zijn van die van jullie zelf, alleen veel simpeler? Wekken honden medelijden, liefde en haat bij jullie op omdat jullie je eigen menselijkheid in ons zien? Is dat de reden waarom jullie onze naam beledigend gebruiken? Beledigen jullie op die manier niet jullie zelf?

Toen ik daar hijgend in het gras lag, vond ik dat ik een echt
'hondenleven' had. Zou mijn leven altijd zo'n ongelukkig verloop
hebben? Het was natuurlijk de menselijke kant van mijn persoonlijkheid die weer op de voorgrond trad, want er zijn niet veel
dieren die op die manier filosoferen (uitzonderingen daargelaten). Mijn angst en die oude vertrouwde menselijke eigenschap,
zelfbeklag, hadden de sluimerende kant van mijn persoonlijkheid weer tot leven gewekt en ik dacht nu in menselijke termen, zij het volgens een honds denkpatroon.

Ik schudde de ellende van me af zoals honden dat doen en stond op. Ik had een doel dat ik een tijdlang niet meer nagestreefd had; het werd nu tijd om mijn zoektocht voort te zetten.
Het was een mooie heldere dag en de lucht was vervuld van
allerlei geuren. Ik was weer zonder baas en nog altijd zonder
vriend maar juist daarom was ik vrij; vrij om te gaan en staan
waar ik wilde. Ik had alleen aan mezelf verantwoording af te
leggen!

Mijn poten zetten een onbezonnen sprintje in en opnieuw was
ik in volle vlucht, alleen rende ik deze keer ergens naar toe en
niet ergens vandaan. Ik wist instinctief in welke richting ik moest
lopen en was al gauw weer op de weg terug, waar ik koers zette
naar de plaats waarvan de naam me zo bekend in de oren had
geklonken.

Er zoefden regelmatig auto's aan me voorbij en ik deinsde er
iedere keer voor terug. Ondanks al die maanden dat ik in de
drukke stad had gewoond, was ik nog altijd erg bang voor die
mechanische monsters, maar op de een of andere manier wist ik
nu ook dat ik vroeger zelf in zo'n voertuig had gereden. In een ander leven. Ik kwam in een dicht bebost gebied en besloot van
de weg af te wijken omdat ik wist dat ik daarmee een paar kilometers zou afsnijden.

Het bos fascineerde me. Het zoemde van verborgen wezens die mijn ogen al gauw begonnen te onderscheiden en die ik verrassend genoeg zelfs namen kon geven. Het waren kevers, muggen, zweefvliegen, steekvliegen, wespen en bijen. Vlinders fladderden van blad naar blad. Relmuizen, bosmuizen en veldmuizen ritselden onder de struiken, en er waren overal eekhoorns.
Een specht keek nieuwsgierig op me neer en gaf geen antwoord
op mijn hartelijke 'goedemorgen'. Een geschrokken ree sprong
weg toen ik in zijn schuilplaats kwam. Duizenden en duizenden
bladluizen zogen het sap uit bladeren en plantenstengels en
scheidden honingdauw af waar mieren en andere wezentjes zich
weer mee konden voeden. Vogels - zanglijsters, boekvinken,
koolmezen, Vlaamse gaaien en nog veel, veel meer - vlogen van
tak naar tak of doken in de struiken om voedsel te zoeken. Aardwormen kwamen boven en verdwenen weer. Ik stond versteld
van al dat gekrioel en had er ook wel een beetje ontzag voor, want ik had me nooit gerealiseerd dat er op die beschutte plaatsen zoveel gedierte leefde. De kleuren deden me bijna pijn aan de
ogen en het constante gekwetter vulde mijn hoofd helemaal op.
Het was een stimulerend geluid en ik voelde me helemaal uitgelaten.

De rest van de dag verkende ik het bos, en dat was een geweldige ervaring. Ik zag de dingen met nieuwe ogen en met een heel
andere benadering, want ik maakte nu deel uit van die wereld en
was niet alleen maar een menselijke waarnemer. Ik maakte hier
en daar een paar vrienden, al werd ik meestal genegeerd door
deze drukke populatie van dieren, insekten, vogels en reptielen.
Hun houdingen waren erg onvoorspelbaar, want ik had een heel
plezierig gesprekje met een giftige adder, terwijl een snoezige
eekhoorn die ik toevallig tegenkwam zich ronduit onbeschoft
gedroeg. Hun uiterlijk vertoonde geen enkele overeenkomst met
hun karakter. Mijn gesprek met de adder was nogal vreemd, want slangen hebben
natuurlijk alleen een inwendig oor dat trillingen opvangt door de schedel. Daardoor besefte ik eens te meer dat we via onze gedachten met elkaar communiceerden. Ik ontdekte dat slangen ten onrechte zo'n slechte naam hebben, want deze was erg vriendelijk, zoals ook alle andere slangen waar ik sindsdien mee in contact ben gekomen.

Deze ene keer dacht ik niet aan mijn maag en genoot ik volop van mijn omgeving. Ik snuffelde aan sporen of afbakeningen die door allerlei dieren met hun urine of anale klieren waren achtergelaten. Van tijd tot tijd markeerde ik mijn eigen spoor, meer als een teken van 'Mazzel was hier' dan als een middel om de weg terug te vinden. Voor mij zou er geen weg terug zijn.

Ik dommelde wat in de middagzon en toen ik wakker werd slenterde ik naar een beekje om daar wat te drinken. Een kikker
zat er een lange roze worm op te vreten. Terwijl hij het diertje
doorslikte, schraapte hij met zijn vingers de aarde van het glanzende lijfje af. Hij hield daar een ogenblik mee op en keek me
nieuwsgierig aan, terwijl de arme worm koortsachtige pogingen
deed zich weer uit de bek van de kikker te wriemelen. De kikker
knipperde twee keer met zijn ogen en ging toen door met eten.
De worm verdween langzaam in zijn keelgat, als een levende
spaghettisliert. De staart (of de kop?) van de worm spartelde
nog wat heen en weer alvorens het land der levenden te verlaten,
en toen was hij weg. De kikker slikte hem helemaal in en zijn
ogen puilden nu nog verder uit.

'Goedendag,' zei ik vriendelijk.

Hij knipperde weer met zijn ogen en zei: 'Insgelijks.'

Ik vroeg me even af hoe hij zou smaken maar ik vond hem er
niet al te appetijtelijk uitzien. Ik kon me overigens nog wel vaag
herinneren dat zijn pootjes heel smakelijk waren.

'Ik heb jou hier nog niet eerder gezien,' merkte hij op.

'Ik ben maar op doorreis,' antwoordde ik.

'Op doorreis? Wat betekent dat?'

'Nou... ik ben onderweg.'

'Onderweg waarheen?'

'Naar een stad.'

'Wat is een stad?'

'Een stad. Waar mensen wonen.'

'Mensen?'

'Grote dingen op twee poten.'

Hij haalde zijn schouders op. 'Nog nooit gezien.'

'Komen er hier nooit mensen?'

'Nog nooit gezien,' herhaalde hij. 'En ook nog nooit een stad
gezien. Er zijn hier geen steden.'

'Hier niet ver vandaan is er een stad.'

'Dat kan niet. Nog nooit een gezien. '
'Nee, niet hier in het bos, maar verder weg. '

'Er is geen andere plaats. '

'Natuurlijk wel. De wereld is veel groter dan alleen maar dit
bos!'

'Welk bos?'

'Om ons heen,' zei ik, wijzend met mijn snuit. 'Achter die bomen daar.'

'Er is niets achter die bomen. Dit is het enige dat ik ken. '

'Ben je nooit verder geweest dan dit veldje?'

'Waarvoor?'

'Om te zien wat er verder nog is. '

'Ik ken alles wat er is. '

'Nee hoor. Er is nog veel meer.'

'Je vergist je. '

'Je hebt mij nog nooit eerder gezien, hè?'

'Nee. '

'Nou, ik kom van achter die bomen. '

Hij dacht hier een tijdlang over na. 'Waarom?' zei hij tenslotte. 'Waarom ben je van achter die bomen gekomen?'

'Omdat ik op doorreis ben. Ik ben onderweg. '

'Onderweg waarheen?'

'Naar een stad. '

'Wat is een stad?'

'Waar mensen... O, laat maar!'

Hij deed het meteen. Die kikker had eigenlijk helemaal geen
belangstelling.

Ik stapte geërgerd verder. 'Jij wordt nooit een knappe prins!' riep ik over mijn schouder.

'Wat is een knappe?' riep hij terug.

Dit gesprek herinnerde me aan het gezichtspunt van dieren.
Dit amfibie dacht blijkbaar dat de wereld niet verder ging dan
wat hij zien kon. Hij vermoedde niet eens dat er daar buiten iets
was, want hij had er nog nooit over nagedacht. En zo was het
voor alle dieren: de wereld bestond alleen uit wat ze kenden - verder was er niets.

Ik bracht een rusteloze nacht door onder een eikeboom, een
groot deel van de nacht uit mijn slaap gehouden door het geluid
van een uil en zijn wijfje. (Tot mijn verbazing ontdekte ik dat het
'toe-wit-toe-woe' een combinatie was van beide vogels - de een
zei 'woe' en de ander 'wit'). Het was niet zozeer hun geroep waar
ik last van had, alswel hun plotselinge duikvluchten naar kwetsbare muisjes die over de grond ritselden, waarbij de slachtoffertjes een gil uitstootten waar ik van schrok en bang van werd.
Ik durfde niets tegen de uilen te beginnen, want het leken me
kwaadaardige sterke dieren, en ik had ook niet de moed om in
het donker op zoek te gaan naar een andere slaapplaats.
Hoe dan ook, uiteindelijk viel ik in een onrustige slaap en de volgende morgen ging ik op kippen jagen met mijn nieuwe vriend, naar ik dacht, een rode vos.

Ik werd wakker van gekef. Het was nog donker - ik denk dat het
nog een paar uur zou duren voor het licht werd, en het keffen kwam van tamelijk dichtbij. Ik bleef roerloos liggen en probeerde na te gaan uit welke richting het geluid kwam, en wie het voortbracht. Waren er puppies in het bos? Omdat ik er zeker van was dat de uilen waren gaan slapen, schuifelde ik een eindje van de bomen vandaan. Ik spitste mijn oren. Het duurde niet lang voor ik onder een vooruitstekende boomwortel het hol van de vos zag zitten. Er drong een muffe geur van uitwerpselen en etensresten tot me door en meteen daarop zag ik vier paar glimmende ogen.

'Wie is daar?' zei iemand met een half bange, half agressieve
stem.

'Wees gerust,' zei ik vlug. 'Ik ben het maar. '

'Ben jij een hond?' werd mij gevraagd, en één paar ogen maakte zich los van de andere. Er kwam een vos uit het donkere hol naar voren en ik zag, of beter gezegd voelde, dat het een wijfje was. Een moervos.

'Nou?' zei ze.

'Eh, ja. Ja, ik ben een hond,' zei ik.

'Wat kom je hier doen?' Ze had nu een dreigende houding
aangenomen.

'Ik hoorde je pups. Ik was nieuwsgierig, dat is alles. '

Het scheen tot haar door te dringen dat ik geen bedreiging
vormde en ze ontspande enigszins. 'Wat doe je in dit bos?' vroeg
ze. 'Hier komen 's nachts bijna nooit honden. '

'Ik ben onderweg... ergens heen. ' Zou ze begrijpen wat een
stad was?

'Naar de huizen waar de grote dieren leven?'

'Ja, naar een stad. '

'Hoor je bij de boerderij?'

'De boerderij?'

'De boerderij aan de andere kant van het bos. Voorbij de wei-
landen. '

Haar wereld was groter dan die van de kikker.

'Nee, daar hoor ik niet. Ik kom uit een grote stad.'

'O.'

De moervos scheen haar belangstelling verloren te hebben en
draaide zich om naar het donkere hol, waar een klein stemmetje
riep.

'Mam, ik heb honger!' was de klacht.

'Stil! Ik ga zo. '
'Ik heb ook honger,' zei ik, en dat was ook zo.

De moervos draaide haar kop met een ruk naar me toe. 'Ga
dan zelf wat eten zoeken!'

'Eh... ik weet niet hoe ik dat in een bos moet doen.'

Ze keek me ongelovig aan. 'Kun jij jezelf niet voeden? Kun je
geen konijn vangen, of een muis, of een eekhoorn?'

'Dat heb ik nog nooit hoeven te doen. Ik bedoel, ik heb wel
ratten en muizen gedood, maar nog nooit iets groters.'

Ze schudde verbaasd met haar kop. 'Hoe heb je je dan in leven
kunnen houden? Je bent zeker vertroeteld door de grote dieren - ik heb jouw soort wel bij hen gezien. Ze gebruiken jullie zelfs om op ons te jagen!'

'Ik niet! Ik kom uit de stad. Ik heb nooit op vossen gejaagd. '

'Waarom zou ik jou geloven? Hoe weet ik dat je me niet in de
val wilt lokken?' Ze liet me haar scherpe tanden zien met een
grijns die geen grijns maar een bedreiging was.

'Ik ga wel weg, als je dat liever hebt. Ik wil jullie niet bang
maken. Maar misschien kunnen ik en je man wat eten voor ons
allemaal gaan zoeken.'

'Ik heb geen man meer.' Ze spuwde de woorden uit en ik kon
voelen hoe kwaad en gekwetst ze was.

'Wat is er met hem gebeurd?' vroeg ik.

'Gevangen en gedood,' was het enige dat ze wilde zeggen.

'Ga wat eten voor ons zoeken, mam,' werd er achter haar weer
gejammerd.

'Nou, misschien zou ik jóu kunnen helpen,' stelde ik voor.

'Huh!' schimpte de moervos, maar toen nam haar stem een
andere klank aan. 'Misschien kun je nog wel van nut zijn,' zei ze
peinzend.

Ik was een en al aandacht. 'Wat je maar wilt. Ik verga van de
honger. '

'Goed dan. Kinderen, jullie blijven hier en gaan niet naar buiten. Begrepen?'

Ze begrepen het.

'Kom dan maar. ' De vos liep me voorbij.

'Waar gaan we heen?' vroeg ik gretig, en ik liep achter haar
aan.

'Zul je wel zien. '

'Wat is je naam?' riep ik.

'Stil!' fluisterde ze heftig, en toen zei ze: 'Wat is een naam?'

'Hoe ze je noemen. '

'Ze noemen me vos. Moervos, om precies te zijn. Jou noemen
ze hond, nietwaar?'

'Nee, dat bén ik. Vos is wat je bent. Ze noemen me Mazzel. '

'Wat een gekke naam. '

'Nou ja, zo heet ik nu eenmaal.'

Ze haalde haar schouders op en begon pas weer te spreken
toen we minstens twee kilometer hadden afgelegd. Toen draaide
ze zich naar me om en zei: 'We zijn er nu bijna. Je moet van nu af
heel stil zijn - en heel voorzichtig lopen.'

'Goed,' fluisterde ik. Ik beefde van opwinding.

Ik kon de boerderij voor ons zien liggen en uit de stank maakte
ik op dat het vooral een melkveebedrijf was.

'Wat gaan we doen - een koe doden?' vroeg ik in alle ernst.
Van mijn opwinding was niets meer te bespeuren.

'Doe niet zo stom!' siste de vos. 'Kippen. Ze hebben hier ook
kippen. '

Dan is het goed, dacht ik. Dat kon nog interessant worden.

We slopen naar de boerderij en ik imiteerde de stijl van de vos zo goed mogelijk: we renden geluidloos door, bleven staan, luisterden, snuffelden en gingen dan weer verder, van struik tot struik, van boom tot boom, en even later steels door het hoge gras. Ik merkte dat de wind op ons afkwam en heerlijke boerderijgeuren met zich mee voerde. We kwamen bij een grote open schuur en glipten daar gemakkelijk binnen. Links van ons lagen de strobalen die nog over waren van de afgelopen winter, en rechts van ons stonden hoge stapels kunstmestzakken. Toen we weer te voorschijn kwamen, bleef ik bij een waterbak staan. Ik zette mijn poten op de rand en dronk met gulzige teugen.

'Kom!' fluisterde de moervos ongeduldig. 'Daar is nu geen tijd
voor. Straks is het licht. '

Ik liep weer achter haar aan. Ik voelde me helemaal opgefrist
en al mijn zenuwen lieten zich voelen. De vos en ik liepen over
een binnenplaats, langs de voederbakken, langs het kuilvoeder,
en even later langs een bijna lege maar nog scherp ruikende
mestbak. Ik trok mijn neus op - je kunt ook te veel van het goede
hebben - en rende achter de sluwe moervos aan. We konden de
koeien in hun enorme stal horen snurken, en de geur van gerst
slaagde erin boven de mestlucht uit te komen toen we langs een
kolossale gerstkist kwamen. Even later waren we het erf gepasseerd en kon ik de donkere contouren van een huis in het maanlicht voor ons zien opdoemen.

De vos bleef staan en snoof aan de lucht. Toen luisterde ze. Na
een tijdje ontspande haar lichaam enigszins en keek ze me aan.

'Er is er daar een van jouw soort, een grote lelijke bruut. We
moeten uitkijken dat we hem niet wakker maken - hij slaapt
dicht bij het huis. Nu, we gaan als volgt te werk...' Ze kwam
dichter naar me toe en ik zag dat ze op een bepaalde manier heel
aantrekkelijk was. 'De kippen zijn daar, die kant op. Er is een
dun maar scherp hek om hen erin en ons erbuiten te houden. Als
mijn tanden er aan de onderkant vat op kunnen krijgen, kan ik
het omhoog trekken en dan kunnen we er onderdoor.

Ik heb het al eens eerder gedaan - het is een handigheidje. Als we eenmaal binnen zijn, breekt de hel los...' Zou ze begrijpen wat een hel voor iets is of was het alleen maar mijn geest die haar gedachten
vertaalde? 'En als dat gebeurt, hebben we maar even de tijd om
elk een kip te grijpen en er dan als de gesmeerde bliksem vandoor
te gaan.'

Ik ben er zeker van dat er een schittering in haar ogen moet
hebben gelegen, maar ik was te opgewonden - of te stom - om
het te merken.

'Nu,' ging de moervos verder. 'Als we het op een lopen zetten,
moeten we elk een verschillende kant op gaan. Dat schept verwarring bij de grote hond en het grote ding waar hij van is. Het
ding met twee poten...'

'Mens,' zei ik.

'Wat?'

'Mens. Zo noemen ze hem. '

'Net als Mazzel?'

'Nee. Dat is hij. Mens.'

De moervos haalde haar schouders op. 'Goed. Mens heeft een
lange stok die lawaai maakt. Die stok kan ook doden - dat heb
ik zelf gezien - dus je moet voorzichtig zijn. Je kunt beter hier
over het erf terugrennen want dan zien ze je niet zo gauw, en ik
ga door het veld aan de achterkant omdat ik sneller ben. Ja?'

'Ja,' zei ik enthousiast. Rumbo draaide zich op dat moment
waarschijnlijk om in zijn graf.

Zwijgend en ademloos slopen we verder, en even later kwamen we bij een kippenren met gaas eromheen. Het was niet zo'n
erg groot hok - de boer hield waarschijnlijk alleen wat kippen
als bijverdienste en maakte zijn winst met de koeien - maar er
zouden dertig tot vijftig kippen in kunnen zitten. Zo nu en dan
hoorden we binnen iets fladderen, maar het was duidelijk dat ze
onze aanwezigheid nog niet hadden opgemerkt.

De moervos schuifelde langs de onderkant van het gaas en
probeerde er vat op te krijgen met haar tanden. Het lukte haar
en ze trok het gaas met al haar kracht omhoog. Het scheurde los
van de houten lat maar mijn metgezellin kon haar greep niet
handhaven en het viel weer terug, al bleef het los hangen. Het
gaas was met een scheurend geluid losgetrokken en dat geluid
was doorgedrongen tot de kippen in het hok. We konden ze horen
bewegen. Straks zouden ze gaan kakelen en gillen.

De vos probeerde het opnieuw en ditmaal had ze meer succes.
Het gaas sprong omhoog en zakte maar een klein stukje terug
toen ze het had losgelaten.

'Snel,' fluisterde ze en ze schoot door de opening. Ik probeerde
haar te volgen, maar mijn lichaam was groter dan dat van de vos
en het gaas sneed in mijn rug, zodat ik halverwege klem kwam te zitten.
Ondertussen was de vos over een plankje omhoog gerend, had ze met haar snuit een klein luikje opengetrokken en was ze in een ommezien in het hok verdwenen. Ik was helemaal verlamd toen ik het gegil en de wilde geluiden vanuit het hok hoorde. Het plotselinge diepe geblaf dat uit de buurt van het huis kwam bracht me weer in beweging. Ik probeerde me los te worstelen, want ik wist dat de boer en zijn 'stok die lawaai maakt' niet lang op zich zouden laten wachten.

Plotseling vloog het kleine luikje van het kippenhok open en stroomde het gillend gevogelte naar buiten. Hun veren en lichamen vlogen als opengereten kussens door de lucht.

Misschien weet je het niet, maar net als veel andere dieren hebben kippen hun eigen hiërarchie. De kip die het best en gemeenst kan pikken is de baas, de op een na gemeenste pikster komt onder die eerste maar staat weer boven de anderen, enzovoorts. Maar nu leek het erop of iedereen gelijk was.

Ze renden allemaal als krankzinnigen in het rond en hun enige competitie was wie het hoogst kon fladderen.

Toen de vos te voorschijn kwam, had ze een kip in haar greep die zo groot was als haar eigen lichaam en die nog zwakjes tegenspartelde. Ze rende naar de opening waar ik in klem zat.

'Ga weg,' beval ze met gedempte stem.

'Ik zit klem!' kefte ik terug.

'De hond komt eraan, vlug!' riep ze gejaagd. Ze liep wanhopig
langs de zijkant van de ren heen en weer. Maar de hond zat zeker
aan de ketting, want hoewel we hem konden horen blaffen, was
hij nog nergens te bekennen. Toen hoorden we de bulderkreet
van de boer. Ergens aan de achterkant van het huis was een raam
opengevlogen.

Dat bracht me in beweging. Met een vreselijke achterwaartse ruk scheurde ik mezelf van het gaas los, waarbij ik lelijke schrammen opliep. De vos was er met kip en al bliksemsnel doorheen.

'Jij gaat die kant op!' schreeuwde ze tegen mij, terwijl de veren uit haar bek naar alle kanten stoven.

'Goed!' zei ik. En meteen rende ik naar het huis, naar de hond, naar de boer met zijn geweer, terwijl mijn vriendin zich in tegenovergestelde richting uit de voeten maakte.

Ik was al halverwege toen ik bleef staan en tegen mezelf zei: wacht eens even! Ik keek nog juist op tijd over mijn rug om een snelle zwarte gedaante over het veld te zien vliegen om door de donkere streep van een heg te worden opgeslokt.

Ik draaide me om toen ik de deur van het huis hoorde openvliegen en de boer in nachthemd en broek en zware laarzen naar buiten zag springen. Toen ik het lange voorwerp zag dat hij met zijn twee handen voor zich uitstak viel ik bijna flauw. De andere hond ging als
een gek tekeer omdat hij achter me aan wilde en ik zag dat het een heel gezond uitziende buldog was. Ik had het gevoel dat zijn strakgetrokken ketting het elk moment kon begeven.

Ik kreunde en wist niet meer welke kant ik op moest rennen.
Links van me was er het eind van de koeienstal, rechts waren er
bijgebouwen. Recht voor me bevonden zich de boer en zijn monsterlijke hond. Er was maar één vluchtrichting, en natuurlijk
was dat de richting die de vos was ingeslagen. Ik maakte rechtsomkeert en rende naar het open veld.

Toen de boer me zag, gaf hij een gesmoord soort schreeuw en
ik hoorde hem over het erf stampen. Ik hoefde niet achterom te
kijken om te weten dat hij het geweer aanlegde. Aan de knal kon
ik horen dat het een jachtgeweer was en het fluiten dicht boven
mijn oren vertelde me dat de boer geen slechte schutter was. Ik
ging nog harder lopen en mijn versnelde hartslag fungeerde nu
als een waanzinnige metronoom voor mijn poten.

Ik hoorde nog meer voetstappen, en toen werd het weer stil en
verwachtte ik elk moment de tweede knal. Ik zwenkte zoveel
mogelijk opzij en dook in elkaar om een zo klein mogelijk doelwit
te vormen. De kippen sprongen van schrik in de lucht toen ik
voorbij kwam, want ze dachten natuurlijk dat ik een tweede portie kwam halen.

Ik sprong zelf ook in de lucht op het moment dat het was of mijn staart aan flarden werd gescheurd. Ik kefte met het paniekerige geluid van honden die door iets getroffen zijn, maar ik bleef doorrennen, blij dat ik nog kon lopen. Het geblaf achter me
werd nog heftiger en ik wist dat de buldog was losgelaten, want
het geluid nam een nieuwe, meer opgewonden schelle klank aan.
Het veld vloog op me af en ik klauterde onder een hekje door en
ik was in het veld. Het was of mijn staart in brand stond.

'Pak hem, jongen!' hoorde ik achter me schreeuwen en ik wist
dat de monsterlijke hond op me inliep. Het veld strekte zich in
het maanlicht voor me uit en het was of het breder en langer
werd, of de heg aan de andere kant eerder kleiner werd dan
groter. De buldog had me nog niet ingehaald, maar ik kon hem al
horen hijgen. Hij was opgehouden met blaffen om zijn adem en
zijn energie te sparen. Hij had het echt op me voorzien, die hond.

Ik vloekte op mezelf omdat ik zo stom was geweest dat ik me
door die vos als lokaas had laten gebruiken. Het maakte me erg
kwaad en ik wilde me bijna omdraaien om die achtervolgende
hond te vertellen hoe kwaad ik was. Bijna, maar niet helemaal - zó stom was ik niet.

Het was nu of de buldog in mijn linkeroor hijgde en ik besefte
dat hij heel dichtbij was. Ik draaide vlug mijn kop opzij om te zien hoedicht hij precies achter me zat en wenste meteen dat ik dat niet gedaan had - zijn grijnzende tanden bevonden zich ter hoogte van mijn linkerflank!

Ik zwenkte nog net op tijd opzij toen hij naar me hapte en hij vloog langs me heen en rolde over het gras. Maar meteen daarop kwam hij weer op me afrennen en ik rende weer verder, zodat hij opnieuw in de verkeerde richting bleek te gaan.

De heg doemde al voor me op en ik was blij dat ik nu zichtbaar
dichterbij kwam. Ik dook tussen de takken en hoopte vurig dat ik
niet tegen een boomstam aan zou vliegen; de buldog dook vlak
achter me aan. De doorns van braamstruiken krasten over onze
vacht en geschrokken vogels klaagden over het lawaai, maar we
waren er in een ommezien door en renden alweer over het volgende veld. Omdat ik wist dat hij me gauw zou inhalen, begon ik
weer aan mijn uitwijkmanoeuvres. Gelukkig was de buldog niet
zo intelligent en trapte hij er telkens weer in. Maar het was wel
vermoeiend en het gebeurde een paar keer dat zijn tanden over
mijn flank schuurden. Eindelijk leek het erop dat zijn energie
uitgeput begon te raken. Na nog een succesvolle uitwijkmanoeuvre was hij minstens vijf meter achter me gebleven, dus ik kon even blijven staan om wat op adem te komen. De buldog bleef ook staan en we stonden op het gras naar elkaar te kijken.
Onze schouders en borsten deinden van inspanning op en neer.

'Hoor eens,' hijgde ik. 'Laten we erover praten.'

Maar hij had helemaal geen zin om te praten. Hij stormde
grommend op me af. Dus ik ging er weer vandoor.

Onder het rennen pikte ik een geur op. Vossen zijn meestal
nogal handig als het om het verbergen van hun sporen gaat - ze
keren op hun schreden terug, klimmen in bomen, springen in het
water of mengen zich onder schapen - maar als ze een dode kip
in hun bek hebben, waar bloed en veren van afkomen, is het een
heel ander verhaal. Het spoor dat ze achterliet was zo duidelijk
als een snoer feestverlichting.

De buldog kreeg er ook lucht van en vergat mij even. We renden nu samen langs het spoor, doken door een volgende heg en waren toen in het bos, waar we om bomen en dichte struiken heen renden. Geschrokken nachtdieren maakten dat ze thuis kwamen als wij voorbij stoven en protesteerden met veel misbaar tegen onze ordeverstoring.

Ik denk niet dat de buldog zo goed in het donker kon zien als
ik - waarschijnlijk was hij veel ouder - want hij kwam niet meer zo snel vooruit en ik hoorde hem een paar keer een schreeuw geven, doordat hij tegen een boom op vloog. Ik kon de onderlinge afstand wat groter maken en begon er al wat meer vertrouwen in te krijgen dat ik weg kon komen. Toen vloog ik tegen de moervos op.

Ze was door de kip nogal in haar bewegingen belemmerd en ze
had het gevogelte hier blijkbaar even laten vallen om het weer
stevig in haar bek te nemen. Ik droeg haar geen kwaad hart
toe - ik was veel te bang voor wat er achter me aan kwam - en
zou haar waarschijnlijk volkomen genegeerd hebben als ik niet
per ongeluk tegen haar ineengedoken lichaam was opgevlogen.
We rolden als een spartelende kluwen over de grond, vos, kip en
hond, maar gingen meteen uit elkaar toen de buldog bij ons aangekomen was. Hij beet naar alles wat binnen zijn bereik was en
de moervos en ik mochten van geluk spreken dat we hem daar
met een mond vol kip konden achterlaten. Tevreden met zijn
vangst schudde hij het dode lichaam heen en weer en probeerde
het uit elkaar te scheuren. De boer zou blij zijn als zijn waakhond met een bek vol veren en bloed naar de boerderij terugkwam.

We gingen ieder een kant op, de moervos en ik, zij terug naar
haar jongen, ik op zoek naar een rustig plekje waar ik mijn wonden kon likken. Het werd nu geleidelijk lichter en ik maakte dat ik daar uit de buurt kwam. Ik wist niet goed in welke richting ik liep maar ik wilde zo'n groot mogelijke afstand afleggen voordat het licht werd. Ik wist (hoe wist ik dat toch?) dat mensen zich erg veel moeite getroosten om honden die hun levende have belagen op te sporen en te doden, en deze boer zou mij natuurlijk als zo'n hond beschouwen. Mijn staart deed nu verschrikkelijk pijn, een pijn die de pijn van mijn andere wonden in de schaduw stelde, maar ik wilde niet blijven staan om de schade te onderzoeken. Ik kwam bij een riviertje en zwom er doorheen - waarbij ik genoot van de koele weldaad voor mijn wonden - en toen ik aan de andere kant was aangekomen, klauterde ik met tegenzin weer op de wal. Ik schudde me eens goed heen en weer en rende toen weer door, vastbesloten om het land van de boer zo ver mogelijk achter me te laten.

De zon was opgekomen en begon al wat feller te schijnen toen
ik een rustplaats vond. Ik had overal pijn, en het enige dat ik kon
doen was ergens op een beschutte plaats gaan liggen en proberen
weer wat op krachten te komen. Na een tijdje kon ik mijn kop
opzijdraaien en mijn kloppende staart bekijken. De wond was
niet half zo erg als ik verwacht had; alleen het uiterste puntje
was beschadigd maar er was veel haar af. Victoria zou blij zijn
geweest, want onze staarten pasten nu goed bij elkaar. De pijn
van de krassen op mijn rug en flanken die ik door het gaas en de
tanden van de buldog had opgelopen viel nog wel mee maar was
wel erg irritant. Ik liet mijn hoofd tussen mijn poten zakken en
sliep in.

Toen ik wakker werd, stond de zon al hoog aan de hemel en
verwarmden haar stralen mijn lichaam. Mijn mond en keel voelden droog aan en in mijn wonden voelde ik een zwak geklop.
Mijn maag knorde van de honger. Ik rekte me uit, keek om me
heen en zag dat ik in een kuil op een flauwe helling lag. Voorbij
het dal dat zich onder me uitstrekte zag ik groene heuvels met
beukenbosjes op de toppen. Ik zocht een bron op, aan de voet van
de heuvel en knabbelde onder het lopen aan bepaalde grassoor-
ten. Het gras - schapegras wordt het genoemd - was niet al te
smakelijk, maar ik wist dat veel dieren het aten, dus het had in
elk geval voedingswaarde. Opnieuw vroeg ik me af hoe ik zulke
dingen wist: hoe ik wist dat de slak die ik zojuist een duwtje had
gegeven het calcium in de kalkhoudende grond gebruikte om
zijn huisje te maken; dat de vogel die daar ergens rechts van me
zong een veldleeuwerik was; dat de vlinder die voorbij fladderde
voortijdig ontwaakt was omdat het plotseling zo warm was geworden? In mijn vroegere leven had ik blijkbaar veel belangstelling voor de natuur gehad en had ik me daar erg in verdiept.
Was ik misschien een bioloog geweest? Of was het maar een hobby geweest? Misschien was ik wel opgegroeid op het platteland en had ik al die dingen in mijn jeugd geleerd. Ik schudde geërgerd met mijn hoofd: ik moest uitzoeken wie ik was geweest, wat ik was geweest; hoe ik was gestorven en waarom ik een hond geworden was. En ik moest ontdekken wie die man was, de man in mijn dromen die zo slecht leek, die zo'n bedreiging voor mijn gezin scheen te vormen. Mijn gezin - de vrouw en het kleine meisje - ik moest ze vinden, ik moest ze laten weten dat ik niet dood was. Moest ze vertellen dat ik een hond was geworden. Was er dan niemand die me kon helpen?

Er was zo iemand. Maar ik zou hem pas twee nachten later
tegenkomen.

Hoofdstuk 15

Let nu goed op, want dit is belangrijk. Dit is het punt in mijn
verhaal waarop ik een verklaring hoorde voor het feit dat ik een
hond was. Dit is het gedeelte dat je zou kunnen helpen als je
bereid bent het te accepteren. Ik vind het niet erg als dat niet zo
is, je moet het zelf weten, maar hou goed in gedachten wat ik je
in het begin al vroeg: luister onbevangen naar alles wat ik ver-
tel.

Ik zwierf nog twee dagen rond en vond toen tot mijn grote
opluchting de weg terug. Ik was van plan nu geen tijd meer te
verspillen maar op zoek te gaan naar mijn huis en naar de ant-
woorden op mijn vragen.

De wegwijzers waren steeds moeilijker leesbaar; ik moest er
een hele tijd naar kijken en me goed concentreren. Niettemin vond ik de juiste weg en ging ik weer verder, blij dat ik verderop weer een dorp vond; voor mij was het veel gemakkelijker om aan
voedsel te komen als ik mensen en winkels om me heen had. Er
waren een paar mensen die medelijden met me hadden omdat ik
er zo haveloos uitzat, en me restjes te eten gaven, al waren er ook
die me wegjoegen alsof ik een stuk vuil was. Ik bracht de nacht
door bij een gezin dat me binnenliet, en ik denk dat ze erover dachten om mij als huisdier te houden, maar toen ze me de volgende morgen naar buiten lieten om te urineren, rende ik door
naar het volgende dorp. Ik vond het vervelend dat ik de goedheid
van die mensen versmaadde, maar niets kon me nu nog van mijn
doel afbrengen.

In het volgende dorp had ik minder succes in het bij elkaar
scharrelen van voedsel, al kreeg ik toch nog wel genoeg te eten.
De weg kwam me steeds bekender voor en ik wist dat ik niet ver
meer van huis was. Mijn opwinding groeide.

Toen de duisternis begon te vallen, bevond ik me tussen twee
dorpen in, dus ik verliet de weg en ging een diep bos in. Hongerig,
natuurlijk, en uiteraard vermoeid zocht ik een veilig plekje om te
slapen. Ik weet niet of je wel eens een nacht alleen in het bos bent
geweest, maar dat is erg griezelig. Om te beginnen is het er pikdonker (geen straatlantarens) en is er een voortdurend geritsel
en gekraak van droge takjes te horen, veroorzaakt door rondsluipende nachtdieren. Ik kan goed zien in het donker - beter dan jij - maar toch was het nog moeilijk om veel in de duisternis te
onderscheiden. Spookachtig gloeiende lichtjes brachten me in
paniek, tot ik op onderzoek uitging en een paar gloeiwormpjes
ontdekte. Een andere blauwgroene gloed maakte me van streek
tot ik me realiseerde dat het zwammen waren die op een rottende
boomstam groeiden.

Ik kon vleermuizen horen rondfladderen en schrok telkens weer van hun schelle gepiep, en er was een egel die tegen me aan
liep en met zijn stekels in mijn snuit prikte. Ik dacht erover om
naar de weg terug te gaan, maar de oogverblindende lichten en
brullende motoren van de voorbijkomende auto's waren zelfs
nog angstaanjagender.

's Nachts lijkt het bos bijna even bedrijvig als overdag, alleen
is het of alles meer in het geheim gebeurt. Ik ging me zelf ook
heel geheimzinnig gedragen en sloop zo stilletjes mogelijk rond,
nog steeds op zoek naar een slaapplaats. Ten slotte ontdekte ik
een lekker zacht bergje aarde onder een dicht bladerdak, recht
onder een boom. Het was een veilig schuilplaatsje en ik rolde me
behaaglijk op, al had ik nog wel een vreemd onheilspellend
gevoel. Mijn instincten hadden het bij het rechte eind, want later
die nacht werd ik uit mijn slaap gehaald door een das.

En het was die das die me het een en ander uitlegde.

Het was me niet gelukt om comfortabel in te slapen en ik lag wat
te dommelen in het duister. Mijn ogen gingen bij het minste
geluid weer open. Toen ik achter me wat geschuifel hoorde
sprong ik overeind en keek ik meteen in de richting van het
geluid. Uit een hol in de helling verschenen drie brede strepen en
aan de onderkant van de middelste streep snuffelde een witte
snuit in alle richtingen.

Aan het gesnuffel kwam een eind toen de snuit mijn geur had
opgepikt.

'Wie is daar?' vroeg een stem.

Ik gaf geen antwoord - ik stond klaar om weg te rennen.

De witte lijnen werden breder doordat ze uit het zwarte gat te
voorschijn kwamen. 'Rare geur,' zei de stem. 'Laat me je eens
bekijken.'

Ik zag nu dat er aan weerskanten van de middelste streep twee
glimmende zwarte ogen zaten. Ik besefte dat het een das was, en
dat er twee zwarte strepen over zijn witte kop liepen waardoor hij wit gestreept leek. Ik deinsde enigszins terug, want ik wist dat deze dieren heftig konden uitvallen als ze zich in het nauw gedreven voelden.

'Is het... is het... een hond? Ja, het is een hond, hè?' raadde de das.

Ik schraapte mijn keel en wist nog steeds niet of ik zou blijven
zitten of wegrennen.

'Wees maar niet bang,' zei de das. 'Ik zal je geen kwaad doen
als jij ons ook geen kwaad doet. ' Hij schommelde met zijn dikke,
grof behaarde achterlijf uit zijn hol en ik zag dat hij minstens een
meter lang was en erg groot.

'Ja, ik dacht al dat ik de geur herkende. Er komen hier niet
zoveel honden in hun eentje. Jij bent toch alleen, hè? Je bent toch
niet op jacht met een van die veeboeren?'

Net als de vos scheen hij weinig vertrouwen te hebben in de band tussen hond en mens. Ik vond mijn stem terug en verzekerde hem nerveus dat ik niet op jacht was.

Hij wist even niet wat hij moest zeggen en ik zag (of beter gezegd, voelde) dat hij me nieuwsgierig aankeek. Wat het ook was dat er in zijn hoofd omging, het werd onderbroken door een andere das die uit het hol schuifelde. Ik nam aan dat dit zijn wijfje was.

'Wat gebeurt er? Wie is dat?' vroeg ze met een scherpe stem.

'Stil maar. Het is maar een hond en hij heeft geen kwaad in de
zin,' zei de das. 'Waarom ben je alleen in het bos, vriend? Ben je
verdwaald?'

Ik was op dat moment te nerveus om iets te zeggen en het wijfje begon weer op te spelen: 'Jaag hem weg! Hij zit achter onze kleintjes aan!'

'Nee, nee,' kon ik nog uitbrengen. 'Nee, heus waar, ik ben maar op doorreis. Ik ga wel weer verder. Maak je maar niet druk. ' Ik draaide me om en wilde weer in de duisternis verdwijnen.

'Wacht even,' zei de das vlug. 'Blijf nog even hier. Ik wil eens met je praten.'

Nu was ik toch wel bang voor hem.

'Jaag hem weg, jaag hem weg! Ik wil hem hier niet hebben!'
drong het wijfje aan.

'Zwijg!' zei de das met een kalme maar ferme stem. 'Ga jij maar jagen. Laat een goed spoor voor me achter, dan kom ik je later achterna. '

Het wijfje was zo verstandig hem niet tegen te spreken en stapte hooghartig langs me weg. Bij wijze van commentaar scheidden haar anale klieren nog een vieze geur af.

'Kom wat dichterbij,' zei de das toen zijn wijfje weg was.
'Kom hier, dan kan ik je beter zien.' Zijn enorme lichaam was kleiner geworden en ik besefte dat zijn haren overeind hadden
gestaan toen hij me voor het eerst zag en dat ze nu weer tegen
zijn lijf gedrukt lagen. 'Vertel me eens wat je hier komt doen.
Hoor je bij een mens?'

Ik schuifelde behoedzaam naar voren, klaar om elk moment weg te kunnen rennen.

'Nee, ik hoor bij niemand. Vroeger wel, maar nu niet meer. '

'Ben je slecht behandeld?'

'Welke hond is dat niet?'

Hij knikte. 'Welk dier of welk mens is dat niet?' zei hij.

Nu was het mijn beurt om hem nieuwsgierig aan te kijken.
Wat wist hij van mensen?

De das ging in een comfortabele positie zitten en nodigde mij uit hetzelfde te doen, en na een korte aarzeling gaf ik aan zijn uitnodiging gevolg.

'Vertel me eens wat óver jezelf. Heb je een mensennaam?' vroeg hij.

'Mazzel, ' zei ik, verbaasd over zijn kennis. Voor een das leek hij me erg menselijk. 'Wat is de jouwe?'

De das begon droogjes te grinniken. 'Wilde dieren hebben
geen namen, wij weten wie we zijn. Het zijn alleen mensen die
dieren namen geven. '

'Hoe weet je dat? Van die mensen, bedoel ik. '

Hij begon hard te lachen. 'Ik ben er vroeger een geweest, ' zei hij.

Ik zat stomverbaasd naar hem te kijken. Had ik het goed gehoord?

Mijn mond viel open.

De das begon weer te lachen en het geluid van een lachende
das is genoeg om iedereen uit zijn evenwicht te brengen. Ik vocht
tegen de aandrang om hard weg te lopen en kon nog stamelen:
'W-was jij...'

'Ja. En jij ook. Alle dieren.'

'Maar... maar ik weet dat Ik een mens ben geweest. Ik dacht dat ik de enige was! Ik...'

Hij bracht me met een grijns tot zwijgen. 'Stil maar. Ik kon meteen al ruiken dat jij anders was dan anderen. Ik heb wel dieren ontmoet die ook zoiets hadden, maar aan jou is er iets heel bijzonders. Vertel me nou maar eens rustig je hele verhaal, en daarna zal ik je een paar dingen over mezelf - over ons - vertellen.'

Ik probeerde mijn bonkend hart tot bedaren te brengen en begon de das mijn levensverhaal te vertellen: mijn eerste herinneringen aan de markt, mijn eerste eigenaar, het asiel, de sloperij, de baas, Rumbo, de oude dame, de episode met de sluwe moervos. Ik vertelde hem waar ik heen ging, welke herinneringen ik aan mijn menselijk bestaan had, en langzamerhand kwamen mijn zenuwen tot rust, al was ik nog steeds een beetje opgewonden. Het was geweldig om op deze manier te praten, om die dingen te vertellen aan iemand die wilde luisteren, die begreep wat ik zei, wat ik voelde. De das hoorde me zwijgend aan, knikte van tijd tot tijd en schudde op bepaalde momenten van medelijden met zijn hoofd. Toen ik klaar was, voelde ik me helemaal leeggepraat maar op de een of andere manier toch ook uitgelaten. Het was of er een zware last van mijn schouders was afgenomen. Ik was niet alleen meer - er was nog iemand die wist wat ik wist! Ik keek de das geestdriftig aan.

'Waarom wil je naar die plaats - naar dat Edenbridge?'
vroeg hij voor ik hem een vraag kon stellen.

'Om mijn gezin terug te zien, natuurlijk! Mijn vrouw, mijn dochter - om ze te laten weten dat ik niet dood ben!'

Hij was even stil en zei toen: 'Maar je bent dood.'

Van schrik bleef mijn bonkende hart bijna stilstaan. 'Dat ben
ik niet. Hoe kun je dat zeggen? Ik leef - niet als mens maar als
hond. Ik leef in een hondelichaam!'

'Nee. De mens die je bent geweest is dood. De mens die je
vrouw en dochter gekend hebben is dood. Voor hen zou jij alleen
maar een hond zijn.'

'Waarom?' riep ik uit. 'Hoe is dat zo gekomen? Waarom ben
ik een hond?'

'Een hond? Je had voor hetzelfde geld een heel ander dier
kunnen zijn - dat hangt grotendeels af van je vroegere leven. '

Ik schudde van ergernis met mijn lijf en kreunde: 'Ik begrijp het niet.

'Geloof je in reïncarnatie, Mazzel?' vroeg de das.

'Reïncarnatie? Weer terugkomen als iemand anders, in een
andere tijd? Ik weet het niet. Ik geloof van niet. '

'Je bent er zelf het levende bewijs van.'

'Nee, er moet een andere verklaring zijn. '

'Zoals?'

'Ik heb geen idee. Maar waarom zouden we terugkomen als
iemand of iets - anders?'

'Wat zou het nut zijn van maar één bestaan op aarde?'

'Wat zou het nut zijn van twee?' wierp ik tegen.

'Of drie, of vier? De mens moet leren, Mazzel, en hij zou in één leven nooit genoeg kunnen leren. Er zijn veel menselijke godsdiensten die dat zeggen, en er zijn er ook veel die een reïncarnatie in dierengedaante accepteren. De mens moet leren op
alle niveaus.'

'Wat moet hij leren?'

'Aanvaarding. '

'Waarom? Waarom zou hij aanvaarding moeten leren?
Waarvoor?'

'Om verder te kunnen gaan naar de volgende fase. '

'En wat is die volgende fase?'

'Dat weet ik niet, zo ver ben ik nog niet. Het is een goede fase,
geloof ik. Dat voel ik. '

'Hoe weet jij eigenlijk al die dingen? Wat maakt jou zo bijzonder?'

'Ik ben al een hele tijd op aarde, Mazzel. Ik heb waargenomen, ik heb geleerd, ik heb vele levens geleefd. En ik denk dat ik hier ben om dieren als jou te helpen.'

Zijn woorden waren mild en op de een of andere manier ook
geruststellend, maar toch verzette ik me ertegen. 'Hoor eens,' zei ik. 'Ik snap er niks meer van. Wil je zeggen dat ik moet aanvaarden dat ik een hond ben?'

'Je moet alles aanvaarden wat het leven je biedt - en ik bedoel echt aanvaarden. Je moet nederigheid leren, m'n beste, en dat kan alleen als je je eigen leven aanvaardt. Daarna zul je klaar zijn voor de volgende fase. '

'Wacht eens even,' zei ik. 'Worden we allemaal dieren als we
doodgaan?'

Hij knikte. 'Bijna allemaal. Vogels, vissen, zoogdieren, insekten - er zijn geen vaste regels voor wat we worden. '

'Maar er moeten miljarden en miljarden levende wezens op
aarde zijn. Dat kunnen niet allemaal gereïncarneerde mensen
zijn, zo lang bestaat onze wereld nog niet eens.'

De das grinnikte. 'Ja, je hebt gelijk. Er zijn minstens een miljoen diersoorten bekend, waarvan driekwart insekten zijn - die zijn het
verst in hun ontwikkeling.'

'Zijn insekten het verst in hun ontwikkeling?' vroeg ik met een
gelijkmatige stem.

'Dat klopt. Maar laat me eerst even ingaan op wat je daarnet zei. Deze planeet van ons is erg oud en hij is al vele malen schoongespoeld om het leven helemaal opnieuw te laten beginnen. Het is een voortdurende cyclus van ontwikkeling die ons in staat stelt telkens een beetje meer te leren. Onze beschaving, zoals jij het
noemt, is bij lange na niet de eerste.'

'En die... die mensen komen nog steeds terug, ze zijn nog steeds aan het... leren?'

'Jazeker. Een groot deel van onze vooruitgang hebben we niet te danken aan nieuwe inspiratie maar aan oeroude herinneringen.'

'Maar hoe ver je ook in de tijd teruggaat, de mens komt toch
voort uit dieren, nietwaar? Hoe kunnen dieren gereïncarneerde
mensen zijn als zij het eerst op aarde waren?'

Daar kon hij alleen maar om lachen.

Je kunt je wel voorstellen hoe ik er nu aan toe was: de ene helft
van mij wilde hem geloven, want ik had antwoorden op mijn
vragen nodig (en hij sprak op zo'n geruststellende, nuchtere
toon) en de andere helft vroeg zich af of hij gek was.

'Je zei dat insekten het verst gevorderd waren...' drong ik aan.

'Ja, zij aanvaarden hun leven, dat korter is en misschien ook
moeilijker. Een vrouwelijk bananenvliegje volbrengt haar hele
levenscyclus in tien dagen, terwijl een schildpad bijvoorbeeld wel
driehonderd jaar oud kan worden. '

'Ik moet er niet aan denken wat die schildpad in zijn vorige leven heeft uitgespookt om zo'n lange straf te verdienen,' merkte ik droogjes op.

'Straf. Ja, zo kun je het wel stellen,' zei hij peinzend.

Ik kreunde inwendig en schrok me een hoedje toen de das opeens heel hard begon te lachen. 'Het is allemaal wat veel voor jou, hè?' zei hij. 'Nou, dat is begrijpelijk. Maar denk eens na: waarom heeft de mens zo'n afkeer van bepaalde dieren? Waarom vertrapt, mishandelt of doodt hij ze, of scheldt hij ze uit? Kan het zijn dat die dieren zich in hun vroegere levens zo slecht hebben gedragen dat hun kwaadaardigheid blijft voorbestaan? De slang blijft zijn hele leven op zijn buik kruipen, de spin wordt vaak kapot gedrukt wanneer hij in contact komt met de mens. De worm wordt veracht, de slak brengt mensen aan het huiveren.
Zelfs de arme kreeft wordt levend gekookt. Maar hun dood komt
als een zegen, een verlossing uit hun vreselijke bestaan. De
natuur wil dat hun levens kort zijn, en het instinct van de mens
zet hem ertoe aan om die wezens te verpletteren. Het is niet alleen een kwestie van afschuw, weet je,
maar ook van medelijden, een wens om hen uit hun misère te verlossen. Die dieren hebben boete gedaan.

En er zijn er nog veel meer, Mazzel, nog véél meer wezens onder het aardoppervlak. Wezens die nog nooit door mensenogen zijn aanschouwd; kevers die in vuren leven dicht bij het hart van de aarde. Welk kwaad hebben zij op hun geweten om zo'n bestaan te verdienen? Heb jij je ooit afgevraagd waarom mensen de hel als een inferno zien, waarom ze zich de hel altijd voorstellen als iets beneden hen? En waarom kijken we omhoog als we van de 'hemel' spreken? Hebben we een instinct dat ons zulke dingen ingeeft?

Waarom zijn velen bang voor de dood, terwijl anderen de dood verwelkomen? Weten we al dat het maar een gedwongen winterslaap is, dat we in een andere gedaante zullen voortleven,
dat we verantwoording moeten afleggen over het slechte dat we
hebben gedaan? Geen wonder dat degenen die vreedzame levens
hebben geleid minder bang zijn. '

De das onderbrak zijn betoog nu even, hetzij om weer wat op adem te komen hetzij om mij de tijd te geven met hem mee te denken.

'Welke verklaring heb je dan voor geesten? Ik weet dat ze bestaan, ik heb ze gezien - ik zie ze nog steeds,' zei ik. 'Waarom zijn zij niet opnieuw geboren als dieren, of zijn ze die fase al voorbij? Is dat het niveau waar we naar streven? Als dat zo is, geloof ik niet dat ik er prijs op stel. '

'Nee, nee, zij hebben ons ontwikkelingsniveau nog niet eens bereikt, Mazzel. Ze staan wel dichter bij onze wereld dan bij hun
vorige - daarom kunnen wij ze beter zien - maar ze zijn verdwaald, weet je. Daarom maken ze zo'n trieste indruk. Verdwaald. Met een beetje hulp kunnen ze uiteindelijk de weg nog wel terugvinden. Ze worden opnieuw geboren. '

Opnieuw geboren. De woorden troffen me diep. Was dit de reden waarom mijn gezichtsvermogen en de kleuren die ik zien kon zo ongelooflijk waren? Was dit de reden waarom ik zo van geuren kon genieten, van de subtielste tot de scherpste geur?
Was dit de reden waarom ik opnieuw geboren was en toch nog
vage herinneringen aan een vroeger leven had behouden? Ik kon
vroegere zintuigen vergelijken met de nieuwe! Een pasgeboren
baby heeft een helder gezichtsvermogen maar hij leert al gauw
zijn gezicht aan te passen, kleuren doffer te maken, vormen te
integreren - hij leert om niet te aanvaarden. Daarom ben je bij je geboorte zo goed als blind; anders zou het te veel voor je worden. Je hersenen moeten eerst orde op zaken stellen en daarna
laten ze je geleidelijk kennismaken met de dingen. Mijn eigen
gezichtsvermogen was nu bij lange na niet meer zo helder en onbevooroordeeld als het was geweest
toen ik nog een jonge puppy was. En dat gold ook voor mijn gehoor. Mijn hersenen, die van het begin af in staat waren geweest de signalen van mijn zintuigen te registreren, schiepen nu orde in die signalen, zodat ze aanvaardbaar werden en niet meer zo duizelingwekkend waren als in het begin.

Ik zette deze gedachtengang uit mijn hoofd en zei: 'Maar
waarom kunnen anderen het zich niet herinneren? Waarom zijn
zij niet hetzelfde als ik?'

'Daar kan ik geen antwoord op geven, Mazzel. Jij bent anders en ik weet niet waarom. Misschien ben jij de eerste van een nieuwe ontwikkeling. Een evolutie. Ik heb wel soortgelijke dieren ontmoet maar nooit een als jij. Misschien ben je een speling van de natuur. Ik wou dat ik het wist.'

'Ben jij niet hetzelfde als ik? Was Rumbo niet bijna hetzelfde? En een rat die we een keer hebben ontmoet, die leek ook erg op ons.'

'Ja, wij zijn een beetje als jij. Ik denk dat ik meer overeenkomst met jou vertoon dan je vriend Rumbo en de rat. Maar jij bent iets bijzonders, Fluke. Ik ben ook bijzonder, maar op een andere manier, zoals ik je al heb verteld: ik ben hier om te helpen. Rumbo en die rat waren misschien ook een beetje zo, maar ik betwijfel of ze hetzelfde waren. Misschien ben jij een soort voorloper; misschien staan we aan de vooravond van een grote verandering. '

'Maar waarom kan ik me dan alleen maar fragmenten herinneren? Waarom kan ik me niet alles herinneren?'

'Eigenlijk is het helemaal niet de bedoeling dat je je iets herinnert. Veel dieren dragen de karakteristieken van hun vroegere persoonlijkheden met zich mee, velen hebben er zelfs vage herinneringen aan; maar zij denken niet zoals jij, niet in menselijke
termen. Er is in jou een strijd aan de gang - mens tegen hond - maar ik denk dat die strijd uiteindelijk beslecht zal worden. Je wordt ofwel helemaal een hond of er wordt een evenwicht tussen de twee bereikt. Ik hoop het laatste - dat zou kunnen betekenen dat wij allemaal een nieuwe ontwikkeling doormaken. Maar luister: jij zult in dit leven nooit meer een mens worden. '

Ik was wanhopig. Wat had ik dan verwacht? Dat ik op een dag, door een of ander wonder, mijn oude lichaam zou terugkrijgen? Dat ik weer een normaal leven zou leiden? Ik jankte in de nacht en huilde als nooit tevoren.

Ten slotte zei ik, met een stem waar alle hoop uit geweken was, tegen de das: 'Wat moet ik nu doen? Hoe kan ik zo leven?'

Hij kwam dichter naar me toe en sprak met een heel kalme stem. 'Je moet het nu aanvaarden. Aanvaarden dat je een hond
bent - aanvaarden dat je een speling van de natuur bent - of
misschien juist geen speling van de natuur. Je moet nu gaan
leven als een hond.'

'Maar ik moet weten wie ik geweest ben!'

'Nee, daar zul je niets mee opschieten. Je moet je verleden, je
gezin vergeten - daar heb je nu niets meer mee te maken.'

'Ze hebben me nodig!'

'Er is niets dat je voor ze kunt doen!'

Ik kwam overeind en keek hem een beetje dreigend aan. 'Jij begrijpt het niet. Er is iemand die hen kwaad wil doen. Ze moeten tegen hem beschermd worden. Ik denk dat ik door hem vermoord ben!'

De das schudde vermoeid met zijn kop. 'Het doet er niet toe, Mazzel. Jij kunt niet meer helpen, Je moet je verleden vergeten,
als je teruggaat zou je daar spijt van kunnen krijgen.'

'Nee!' gromde ik. 'Misschien is dat de reden waarom ik me die
dingen kan herinneren, waarom ik anders ben. Ze hebben mijn
hulp nodig! Het is me bijgebleven toen ik stierf! Ik moet naar hen
toe!'

Ik rende meteen van de das weg, bang dat hij me zou dwingen
bij hem te blijven, bang dat hij me nog meer zou vertellen, maar
toen ik op een veilige afstand was, draaide ik me om en riep
terug:

'Waar ben je, das? Waar ben je?'

Er kwam geen antwoord. En in de duisternis kon ik hem niet
meer zien.

Hoofdstuk 16

Een dag of wat later bevond ik me in de High Street van Edenbridge. Ik weet niet zeker hoe lang ik er over gedaan heb om daar te komen, want je kunt je wel voorstellen dat mijn gedachten
sinds mijn ontmoeting met de das in een chaos verkeerden. Ik
moest aanvaarden dat ik als mens dood was (als ik tenminste de
onthullingen van de das mocht geloven), en dat ik nooit meer een
normaal mens zou worden. Maar als ik dood was, hoe was ik dan
gestorven? Van ouderdom? Om de een of andere reden kon ik
dat niet geloven. In mijn herinnering leek mijn vrouw me nog vrij
jong en mijn dochtertje kon niet ouder dan vijf of zes jaar zijn
geweest. Een ziekte? Misschien. Maar waarom had ik dan zo'n
afkeer van die mysterieuze man? Waarom meende ik dat hij zo
slecht geweest was? Had hij me gedood? Dat was wat ik me
herinnerde!

Ik wist bijna zeker dat dit het antwoord was, want waarom zou ik
hem anders zo gehaat hebben? Ik was vastbesloten achter
de waarheid te komen. Maar eerst moest ik mijn gezin terugvin-
den.

In de High Street heerste nogal een drukte van winkelende
mensen en bestelwagens, en dit tafereel kwam me vaag bekend
voor. Ik moet hier gewoond hebben, zei ik tegen mezelf, want
waarom zou ik me anders aangetrokken hebben gevoeld tot dit
kleine stadje? Maar op de een of andere manier klikte het niet,
het wilde er gewoon niet bij me in.

De winkelende mensen zullen zich wel verbaasd hebben over
de peinzend uit zijn ogen kijkende bastaardhond die de straat op
en neer liep, naar alle gezichten opkeek en in winkels gluurde. Ik
liet me door niemand lokken, want ik had wel belangrijker dingen aan mijn hoofd dan het spelen van spelletjes.

Tegen het eind van de middag was ik nog niet veel béter af. Ik
kon me geen van de winkels, cafés of mensen duidelijk herinneren, al kwam alles me wel heel bekend voor! De honger, die oude
plaaggeest, herinnerde me weer eens aan zijn aanwezigheid en
was niet van plan me met rust te laten omdat ik nu eens problemen had. De winkeliers joegen me weg zodra ik mijn snuffelende
neus in hun deuropening stak en een plotselinge sprong naar een
overbeladen boodschappenmand leverde me een ferme tik op
mijn snuit en een grote hoeveelheid scheldwoorden op.

Omdat het niet gunstig was de boel op stelten te zetten verliet
ik de hoofdstraat en liep ik door naar een wijk goedkope huurwoningen. Op dat moment schoot er me wel iets te binnen, al kwam
ik er niet zo veel verder mee: in de afgelopen twintig jaar waren
veel Zuid-Londenaren naar Edenbridge getrokken; ze hadden
hun sloppenwijken ingeruild voor moderne wijken die omgeven
waren door het platteland. Velen van hen waren aan hun nieuwe
omgeving gewend geraakt, terwijl anderen, zoals Lenny, de
handlanger van de baas, nog altijd naar hun oude milieu verlangden en voortdurend heen en weer reisden tussen de twee
totaal verschillende woonplaatsen. Ik was me van dit alles
bewust omdat ik in dit stadje gewoond had en iets van zijn
geschiedenis wist, maar waar had ik nu precies gewoond? In een
van deze wijken? Nee, dat niet; ik had het gevoel dat ik ergens
anders had gewoond.

Ik volgde een paar kleine jongens naar huis, tot hun grote
vreugde overigens, en slaagde erin wat etensresten los te krijgen
van hun scheldende maar goedhartige moeder. Het voedsel stelde niet veel voor maar het was genoeg om me weer een tijdje op
de been te houden, en tot grote teleurstelling van de jongens liep
ik hun achtertuin uit en zette weer koers naar de High Street.

Ditmaal verkende ik eerst alle zijstraten aan de ene kant en
toen die aan de andere kant, maar er was niets dat herinneringen in mij
opriep.

De duisternis viel en mijn stemming zakte naar een diepte-
punt. Er was niets gebeurd. Toen ik in het stadje was aangeko-
men, was ik er zo zeker van geweest dat ik met groot gemak mijn
huis zou kunnen vinden, dat het zien van vertrouwde dingen me
op weg zou helpen, maar het was niet gebeurd. Ik verkeerde
geestelijk - en nu ook lichamelijk - in het duister.

Ik liep naar de uiterste rand van het stadje, langs cafés, over
een brug, langs een grote garage, een ziekenhuis - en toen
waren er geen huizen meer. Voor me lag alleen nog het duistere
land. Diep terneergeslagen ging ik het terrein van het ziekenhuis
op, vond een stil hoekje aan de achterkant van het lage witte
gebouw, en sliep in.

De volgende morgen ontwaakte ik met heerlijke etensgeuren
in mijn neusgaten. Ik snuffelde me een weg naar een open raam
waar de geuren vandaan kwamen. Ik richtte me op mijn achter-
poten op en liet mijn voorpoten op de vensterbank rusten. Jam-
mer genoeg was het raam zo hoog dat ik niet naar binnen kon
kijken, maar ik stak mijn neus in de lucht en genoot van de heer-
lijke geuren, waarna ik even kefte van waardering. Plotseling
verscheen er boven me een kolossaal rond bruin hoofd en schit-
terde een stel witte tanden me verwelkomend tegemoet. Op het
grote gezicht van de vrouw glansden schakeringen van rood en
oranje zodra haar grijns nog breder werd.

'Heb jij honger, jongen?' grinnikte ze, en ik kwispelde alvast
met mijn staart, 'Blijf daar maar even staan,' zei ze tegen me.

Het stralende hoofd verdween en kwam bijna terstond weer
tevoorschijn. Ditmaal dreigde de glimlach het gezicht in tweeën
te splitsen. Voor mijn neus bungelde een dun, gedeeltelijk aange-
brand plakje spek.

'Eet dit maar eens lekker op, schatje,' zei ze, en ze liet het hete
vlees in mijn open bek vallen.

Het spek schroeide mijn keel en ik liet het meteen weer vallen,
waarna ik wat kwijl op het sissende vlees liet druipen om het te
laten afkoelen voor ik het naar binnen wolfde.

'Brave jongen,' hoorde ik de vrouw boven me zeggen, en meteen viel er een tweede stuk spek naast me op het grind. Dit was
een ongeveer even lang leven beschoren als het eerste en ik keek
meteen weer hoopvol met mijn tong uit mijn bek omhoog.

'Jij bent gulzig!' zei de vrouw lachend. 'Goed, dan krijg je er
nog één, en dan is het wegwezen geblazen - anders krijg ik nog
last met je!'

De beloofde derde plak verscheen en verdween bijna even
snel, en ik keek afwachtend op. De nog steeds grinnikende vrouw
hield me haar wijsvinger voor en deed toen het raam dicht.

Het was geen slecht begin van de dag en in een goed humeur
liep ik om het ziekenhuis heen naar de hoofdingang. Warm eten
in mijn buik en een dag vol ontdekkingen voor de boeg! Misschien was het leven of de dood zo slecht nog niet. Zoals ik al zei, honden zijn geboren optimisten.

Ik kwam bij de ingang en sloeg linksaf, weer in de richting van de High Street. Ik was er zeker van dat daar mijn enige aanknopingspunt lag om iets te vinden dat ik kende.

Zonder er bij na te denken slenterde ik de straat op en gaf meteen een schreeuw van angst toen er een groen monster brullend op me af kwam. De bus kwam met gierende remmen tot stilstand en ik rende met recht overeind staande haren en met mijn staart tussen de poten naar de overkant van de straat. De chauffeur drukte woedend op zijn claxon en slingerde me een serie scheldwoorden naar het hoofd. Ik kroop in een heg en rolde met mijn ogen naar hem, en na een laatste dreigend gebaar zette hij zijn wagen weer in de versnelling en reed langzaam weg.

Toen de rij raampjes voor me langs trok, keken er beschuldigende gezichten op me neer terwijl anderen uit medelijden met hun hoofd schudden. En er was een klein paar ogen dat me recht aankeek en mijn blik vasthield tot de bus zo snel reed dat het niet langer ging. Maar zelfs toen draaide het kleine meisje haar hoofd nog om en drukte ze haar gezicht tegen het glas om zo lang mogelijk naar mij te kunnen kijken.

Pas toen de bus al over de hoge brug verdwenen was, drong het
tot me door wie ik had aangekeken en wie mijn blik had beantwoord. Het was mijn dochter, Gillian, alleen noemde ik haar
Polly omdat ik dat een leukere naam vond! Ik had het bij het rechte eind gehad! Ik kwam uit Edenbridge! Ik had hen gevonden!

Maar ik had hen niet gevonden. De bus was weg en er kwamen
geen andere herinneringen meer in me op. Ik herinnerde me de
namen, de lichte onenigheid over de naam van mijn dochter, maar dat was alles. Ik wachtte tot de beelden in me op zouden komen, maar dat gebeurde niet.

Ik kreunde van teleurstelling en verlangen en ging toen de bus
achterna. Ik was vastbesloten hem in te halen, ik weigerde zo'n
kans voorbij te laten gaan. Toen ik op het hoogste punt van de
brug was aangekomen, zag ik de bus in de verte bij een halte
staan. Blaffend van ongeduld zette ik het weer op een lopen en
vloog als een geweerkogel door de High Street. Maar het had
geen zin; de bus zette zich weer in beweging en vervolgde zijn rit
over de lange weg. Ik zag hem kleiner en kleiner worden en mijn
poten werden zwaarder en zwaarder en tenslotte bleef ik hijgend
staan.

Het was hopeloos. De bus - en daarmee mijn kind - was weg.

Er volgden nog twee dagen van koortsachtig zoeken - zoeken in
het stadje en zoeken in mijn geest - de beide vruchteloos bleken. Ik kreeg regelmatig te eten in het ziekenhuis, waar ik dankzij de gulheid van de gekleurde kokkin aan mijn ontbijt en avondmaal kon komen, en liep de rest van de dag te zoeken in het stadje en de onmiddellijke omgeving daarvan, maar zonder resultaat. Maar op de derde dag - gezien het grote aantal winkelende mensen zal het wel een zaterdag zijn geweest - had ik geluk.

Ik had de High Street op en neer gelopen, en hoewel ik me zo
onopvallend mogelijk gedroeg, waren er al een paar mensen
geweest die me probeerden te vangen, omdat ze me in de winkels
al kenden.

Ik had in een van de zijstraatjes rondgelopen die naar het
parkeerterrein achter de winkels leidden. Daar ving ik een glimp
op van een vertrouwde kleine gestalte die voorthuppelde naast de
veel grotere gestalte van een vrouw. Ze verdwenen om een hoek
maar ik wist meteen wie het waren. Het was of mijn hart een
poging deed om via mijn keel te ontsnappen en mijn knieën werden plotseling helemaal week.

'Carol!' gorgelde ik. 'Carol! Polly! Wacht! Wacht op mij. '

De voorbijgangers zullen wel gedacht hebben dat er een dolle hond in hun midden was, want toen ze me hoorden blaffen bleven ze allemaal aan de grond genageld staan en zagen met verbazing hoe ik het zijstraatje in wankelde. Het was net een nachtmerrie, want van schrik waren mijn benen helemaal slap geworden en weigerden ze normaal te functioneren. Ik kreeg mezelf weer onder controle want ik besefte dat dit een kans was die ik echt niet mocht missen. Uit alle macht dwong ik mezelf om in beweging te komen. Dat lukte, maar ik had al kostbare seconden verloren. Ik zette de achtervolging in van de twee gestalten, moeder en dochter, mijn vrouw en mijn kind, en was nog net op tijd om hen in een groene Renault te zien stappen.

'Carol! Wacht! Ik ben het!'

Ze draaiden zich om en keken in mijn richting. Op hun gezichten tekende zich eerst verbazing en toen angst af.

'Vlug, Gillian,' hoorde ik mijn vrouw zeggen. 'Stap in de wagen en doe de deur dicht!'

'Nee, Carol! Ik ben het! Ken je me niet meer?'

Ik was in een ommezien over het parkeerterrein gerend en liep
keffend om de Renault heen, koortsachtig de aandacht van mijn
vrouw trekkend.

Ze keken nu alle twee naar mij en hun angst tekende zich duidelijk op hun gezichten af. Als ik verstandiger was geweest, zou ik me wat rustiger hebben gedragen, maar mijn emoties waren te hoog opgelopen. Carol draaide het raampje aan haar kant open en
sloeg met haar hand in mijn richting. 'Ga weg, jij!
Stoute hond!'

'Carol, in godsnaam, ik ben het - Nigel!' Nigel? Ik herinnerde me dat ik vroeger zo heette; maar ik denk dat ik zelfs nog aan Horace de voorkeur gaf.

'Mammie, het is dat arme hondje waar ik je over vertelde, het
hondje dat bijna onder de bus kwam,' hoorde ik mijn dochter
zeggen.

Toen dacht ik vlug even na. Was dit mijn dochter? Ze leek veel ouder dan ik me haar herinnerde; minstens twee of drie jaar ouder. Maar de vrouw was inderdaad Carol, en ze had het meisje Gillian genoemd. Natuurlijk was het mijn dochter!

Ik sprong tegen de zijkant van de wagen op en drukte mijn neus tegen de onderkant van het half open raampje.

'Polly, ik ben het, je vader! Ken je mij niet meer, Polly?'
smeekte ik.

Carol gaf me een tik op mijn kop, niet venijnig maar om me op
een afstand te houden. Toen kwam de motor ronkend tot leven.
De wagen werd in de versnelling gezet en begon langzaam op te
trekken.

'Nee!' schreeuwde ik. 'Laat me niet achter, Carol! Toe, laat me niet achter!'

Ik rende met de wagen mee, gevaarlijk dichtbij, maar hij ging sneller rijden en liep al gauw op me uit. Snikkend moest ik toezien hoe ze me op deze manier tussen de klauwen door glipten. Ik wist dat ik hen nooit zou kunnen inhalen en besefte dat ze weer uit mijn leven wegreden. Ik had zin om me voor de wagen te gooien om ze tot stoppen te dwingen, maar mijn gezond verstand en mijn meest trouwe kameraad, de lafheid, weerhielden me daarvan.

'Kom terug, kom terug, kom terug!'

Maar ze kwamen niet terug.

Ik zag Polly's wijd opengesperde ogen toen de auto de kronkelende weg opdraaide die van het parkeerterrein naar de rand van de stad leidde en ik hoopte vurig dat ze haar moeder zover zou krijgen dat ze stopte; maar dat gebeurde niet, en ze reden hard weg.

Er stonden inmiddels heel wat mensen om me heen die nogal
nerveus naar me keken en ik was zo verstandig me uit de voeten
te maken voordat de politie gewaarschuwd werd. Ik ging achter
de Renault aan en onder het rennen kwamen er weer allemaal
herinneringen in me op.

Even later herinnerde ik me waar ik gewoond had.

Hoofdstuk 17

Marsh Green is een klein dorpje van één straat, niet ver van Edenbridge. Het heeft een kerk aan de ene kant en een café aan
de andere, een kruidenier in het midden en een paar huizen aan
beide kanten van de weg. Achter die huizen staan nog een paar
andere huizen en naar een daarvan stond ik nu te kijken.

Ik wist dat mijn vrouw en dochter hier woonden - en dat ik
hier vroeger gewoond had. Mijn naam was toen Nigel Nettle en
ik kwam oorspronkelijk uit Tonbridge in Kent. Als kind had ik de plaatselijke boeren vaak geholpen, waardoor ik heel wat kennis van de natuur en de dierenwereld opdeed, maar mijn carrière had juist gelegen op het terrein van het plastic. Ik had een fabriekje opgebouwd op het industrieterrein van Edenbridge en ik had me gespecialiseerd in flexibele verpakkingsmiddelen.
Toen de firma groter werd had ik me ook op andere produkten
toegelegd. Mij als hond leek dat alles bijzonder vervelend, maar
ik denk dat het bedrijf tijdens mijn leven veel voor me betekend
had. We waren naar Marsh Green verhuisd om dichter bij de
zaak te zijn, en ik had steeds meer zakenreisjes naar Londen
moeten maken, waardoor ik ook de weg zo kende.

Voor zover ik me kon herinneren, waren we erg gelukkig geweest: mijn liefde voor Carol was niet afgenomen maar dieper geworden; Polly, Gillian, was een bron van vreugde, ons huis was een droom en mijn zaak breidde zich snel uit. Wat was er dan gebeurd? Ik was gestorven, dat was wat er gebeurd was.

Hoe en wanneer, daar moest ik nog achterkomen; maar ik was er meer dan ooit van overtuigd dat mijn dood in verband stond met de mysterieuze man die zo vaak door mijn gedachten zweefde maar toch altijd onherkenbaar bleef. Als hij nog steeds een bedreiging vormde voor mijn gezin, en die gedachte verliet me geen seconde, en als hij iets te maken had met mijn dood, dan zou ik met hem moeten afrekenen. Op de een of andere manier had ik het gevoel dat hij er de oorzaak van was geweest. Maar op dit moment wilde ik alleen maar bij Carol en Polly zijn.

Het was een uur of drie in de middag, denk ik, en de zon hield
zich achter zware wolken verborgen. Ik bevond me aan het eind
van een onverharde weg en keek naar het vrijstaande huis. De
muren van de benedenverdieping waren van rode baksteen, terwijl die van de bovenetage bedekt waren met rode tegels; de deuren en raamkozijnen waren wit geschilderd. Er ging een warm gevoel door me heen en ik moest even iets wegslikken.

Ik moest mezelf tot rust brengen. Het had geen zin dat ik me weer ging gedragen zoals in Edenbridge; daar zou ik hen alleen maar bang mee maken. Hou jezelf in bedwang, zei ik tegen mezelf, gedraag je als een normale hond; als ze eenmaal aan je gewend zijn
geraakt, is er nog meer dan genoeg tijd om ze te leren kennen. Ik duwde de grendel van het tuinhek met mijn poot omhoog, duwde het hekje open en liep over het pad. Al die tijd hield ik mijn bevende lichaam en trillende zenuwen streng onder controle. Ik kwam bij de voordeur en krabde met mijn klauw over het hout.

Er gebeurde niets. Ik probeerde het nog een keer en opnieuw
gebeurde er niets. Ik wist dat ze thuis waren, want de Renault
stond in de open garage links van me.

Ik blafte, eerst zachtjes, toen harder. 'Carol!' riep ik. 'Ik ben het, Carol, doe open!'

Ik hoorde binnen voetstappen die over de gang naar me toe kwamen. Met immense zelfbeheersing hield ik op met blaffen en
wachtte af. De deur ging een klein stukje open en er gluurde een
oog door de kier.

'Mammie, het is die hond weer!' riep Polly. De kier werd nog iets smaller en het oog bekeek me nu met een mengeling van opwinding en angst.

Er kwamen nog meer voetstappen door de gang en even later
verscheen Carols oog boven dat van haar dochter. Ze keek me
verbaasd aan.

'Hoe kom jij hier?' zei ze.

'Ik herinnerde me weer waar we woonden, Carol. Ik kon de auto niet bijhouden, maar ik herinnerde het me weer. Dat was heel gauw!' Ik kon me bijna niet langer bedwingen.

'Weg jij! Wees eens braaf en ga weg,' drong Carol aan.

Ik jammerde. Ik wilde niet weg gaan; ik had ze nog maar net gevonden.

'O mammie, ik denk dat hij honger heeft,' zei Polly.

'Hij zou gevaarlijk kunnen zijn, liefje. We mogen geen risico's nemen.'

'Alsjeblieft,' jammerde ik en ik keek ze smekend aan. 'Ik heb jullie nodig. Stuur me niet weg. '

'Kijk eens, mammie, ik geloof dat hij huilt!'

En ik huilde inderdaad. De tranen rolden me over de wangen.

'Dat kan niet,' zei Carol. 'Honden huilen niet.'

Maar dat doen ze wel. Sterker nog, ik huilde niet zomaar, ik kwam zelfs tranen te kort.

'Laat hem toch binnen, mammie. Hij zal ons vast geen kwaad doen,' smeekte Polly.

Carol keek me aarzelend aan. 'Ik weet het niet. Hij lijkt me niet erg gevaarlijk, maar je weet het nooit met honden. Ze zijn een beetje onvoorspelbaar.'

Ik stond nu echt te snotteren en ik deed mijn best er zo erbarmelijk mogelijk uit te zien. Het hardste hart zou gesmolten zijn en ik wist
dat het hart van mijn vrouw helemaal niet hard was.

'Vooruit dan maar, laat hem maar binnen,' zei ze met een zucht.

De deur vloog open en ik vloog naar binnen, huilend en lachend tegelijk. Ik huppelde rond en likte aan handen en benen.
Ze schrokken er eerst nogal van en sprongen voor me terug,
maar het drong al gauw tot ze door dat ik alleen maar wat speels
was. 'Hij is hartstikke leuk, mammie!' riep Polly uit, en ze knielde neer om me te knuffelen. Carol keek eerst nog wat angstig uit haar ogen maar ze ontspande toen ik Polly's gezicht met natte kussen overlaadde. Ik kan je niet vertellen hoe geweldig dat moment was - zelfs nu schiet er een brok in mijn keel - maar als je leven in afzonderlijke episodes te verdelen was, zou dit het eind van een hoofdstuk zijn geweest. Misschien wel het eind van het boek.

Mijn vrouw ging naast mijn dochter op de vloer zitten en streek met haar zachte hand over mijn vacht, en ik maakte de fout dat ik probeerde haar in mijn armen te nemen en op haar lippen te kussen. Ze gilde van schrik en pret en we rolden als een kluwen kronkelende giechelende lichamen over het tapijt van de hal. Polly probeerde me naar zich toe te trekken en haar vingers groeven zich in mijn ribben, zodat ik gilde van de lach. Toen ze merkte dat ze mijn gevoelige plekje had gevonden, ging ze gewoon door met dat gekietel. Aan de pret kwam een eind toen het eerste waterstraaltje uit mij ontsnapte, want ik heb nooit op goede voet gestaan met mijn blaas. Carol sprong overeind, greep mijn halsband vast en sleurde me naar de deur.

Even later stond ik weer buiten op het pad en om mijn vrouw ervan te overtuigen dat ik echt heel netjes was, tilde ik heel overdreven mijn poot op, een kunst op zich, en besprenkelde ik haar bloembed. Met dat laatste was ze niet zo erg blij, maar ze begreep dat ik iets duidelijk probeerde te maken. Ik keek haar stralend aan, kwispelde heel vlug met mijn staart en wilde niets liever dan haar omhelzen en en vertellen dat ik nog steeds van haar hield. Maar het enige dat ik kon doen was geduldig afwachten tot ze me weer binnen liet komen.

'Dank je!' blafte ik, en ik schoot langs haar benen de hal in.

Polly rende me achterna en haar lach klonk me als muziek in de oren. Toen ik bij de keuken was aangekomen, kwam ik abrupt
tot stilstand en nam alles in me op. De herinneringen kwamen
terug als oude vrienden van een uitstapje: de grote oude zwarte
kachel met het smeedijzeren fornuis, een souvenir uit het verleden dat we wilden bewaren; de ronde vurenhouten tafel, opzettelijk gekerfd en bekrast met initialen, rondjes en kruisjes, IK HOU VAN JOU's en GEFELICITEERD´s en andere boodschappen die voor het nageslacht bewaard zouden blijven; de antieke klok die ons - in
stijl - altijd mededeelde dat het kwart voor vier was. Ook de geel-met-blauwe vaas op de vensterbank die op een legpuzzel leek stond er nog. Ik had hem met veel geduld weer in elkaar gezet toen Polly hem op de vloer had gestoten in de tijd dat ze pas leerde lopen. Er waren natuurlijk ook nieuwe dingen in de keuken, maar die leken daar niet thuis te horen, ze waren indringers in mijn herinneringen. Ik slaakte een zucht en stond op het punt weer in tranen uit te barsten toen er een eind aan mijn nostalgische overpeinzingen kwam doordat mijn halsband werd vastgegrepen,

'Eens kijken bij wie je hoort,' zei Carol, en ze trok het naamplaatje naar zich toe. 'Mazzel? Is dat je naam?'

Polly hield een hand voor haar mond en begon te giechelen.

'Geen adres? Er is zeker niemand die je wil hebben?' zei Carol hoofdschuddend.

Ik schudde instemmend met mijn kop.

'Mogen we hem houden?' zei Polly opgewonden.

'Nee,' was Carols resolute antwoord. 'We gaan morgen met hem naar het politiebureau om te zien of iemand hem als vermist heeft opgegeven.'

'Maar mogen we hem houden als niemand hem wil hebben?'

'Ik weet het niet. Dat moeten we aan oom Reg vragen.'

Oom Reg? Wie was dat?

Polly scheen met dat antwoord wel genoegen te nemen en begon met haar vingers over mijn rug te strijken. 'Kunnen we Mazzel wat te eten geven, mammie? Hij heeft vast erge honger.'

'We zullen zien wat we voor hem hebben.'

Carol liep naar de ijskast, een nieuwe aanwinst in de keuken, en keek daar eens goed in. 'Jij zou wel een lamsbout of een lekker
sappige biefstuk lusten, nietwaar, Mazzel?'

Ik knikte en likte alvast over mijn lippen, maar ze deed de ijskast weer dicht en zei tegen Polly: 'Ga jij even naar de winkel en koop een blik hondenvoer. Daar heeft hij tot morgen wel genoeg aan. '

'Mag ik Mazzel meenemen, mammie?' Polly sprong op en neer bij dat vooruitzicht en haar opwinding sloeg op mij over.

'Goed, maar let wel op dat hij de grote weg niet oprent. '

En zo liepen we samen, mijn dochter en ik, meisje en hond over de weg die naar de hoofdstraat leidde waar zich de enige winkel van het dorpje bevond. We speelden onder het lopen en een tijdlang vergat ik dat ik Polly's vader was en was ik alleen nog maar haar vriendje. Ik bleef dicht bij haar huppelende voeten en sprong van tijd tot tijd omhoog om aan haar vest te trekken, Toen ze een keer struikelde en viel, likte ik bezorgd aan haar gezicht.
Ik probeerde haar geschaafde knieën schoon te likken, maar ze duwde me weg en hield me haar vinger voor. Terwijl ze in het winkeltje mijn avondeten kocht, gedroeg ik me zo braaf als ik kon. Ik weigerde me in verleiding te laten brengen door de zakjes chips die voor het grijpen lagen. We renden terug naar huis en ik liet haar het grootste deel van de tijd voorop lopen.
Toen ze bij het tuinhekje was aangekomen, verstopte ik me achter een boom. Ze keek verbaasd om zich heen en riep mijn naam; ik bleef me verborgen houden en grinnikte in het lange gras aan de voet van de boom. Ik hoorde voetstappen over het paadje komen en toen ze ter hoogte van mijn schuilplaats was gekomen, rende ik om haar heen naar de andere kant en vloog op het hekje af. Toen zag ze me en rende ze me achterna, maar ik won het met gemak.

Ze kwam giechelend en hijgend bij me aan, sloeg haar armen om mijn nek en drukte me dicht tegen zich aan. We gingen het huis - mijn huis - binnen en Polly vertelde Carol alles wat er was gebeurd. Het blikje hondenvoer werd voor de helft in een bakje gegooid en dat bakje werd samen met een bord vol water op de vloer gezet. Ik begroef mijn neus in het vlees en maakte het bakje helemaal leeg. Daarna dronk ik het bord leeg. Daarna bedelde ik om meer. En ik kreeg ook meer.

Alles was geweldig. Ik was thuis, ik was bij mijn gezin. Ik had eten in mijn buikje en hoop in mijn hart. Ik moest hen op de een of andere manier laten weten wie ik was, en als dat me niet lukte... nou, wat dan nog? Zo lang ik maar bij hen was, om hen te beschermen, om die mysterieuze vreemdeling op een afstand te houden, was mijn ware identiteit niet zo belangrijk. Ik maakte me er geen zorgen over dat we de volgende morgen naar het politiebureau zouden gaan, want er was toch niemand die mij zou opeisen, en ik was er zeker van dat ik voldoende bij Carol en Polly in de gunst kon komen om bij hen te mogen blijven. Ja, alles was geweldig.

En je weet zelf wel hoe de dingen vaak een lelijke wending nemen als je denkt dat alles geweldig is.

We installeerden ons voor de avond. Polly was naar boven, het
bed in, Carol zat comfortabel op de sofa naar de televisie te kijken, en ik lag languit voor haar op de vloer. Mijn ogen waren constant op haar gericht. Zo nu en dan keek ze me aan en glimlachte ze, en dan glimlachte ik terug en slaakte ik een diepe zucht van tevredenheid. Ik probeerde haar nog een paar keer te vertellen wie ik was, maar ze scheen het niet te begrijpen en zei dat ik moest ophouden met mopperen. Ten slotte gaf ik het op en gaf ik me over aan de vermoeidheid die zich stilaan meester van mij had gemaakt. Ik kon niet slapen - daar was ik te gelukkig voor - maar ik rustte uit en ik
keek met een bewonderende blik naar het gezicht van mijn vrouw.

Ze was een beetje ouder geworden, er zaten lijnen bij de hoeken van haar ogen en aan de onderkant van haar nek waar vroeger geen lijnen hadden gezeten. Ze maakte een wat bedroefde indruk, maar het was een goed verborgen innerlijke droefheid, een droefheid die je eerder kon voelen dan zien; het was mij wel duidelijk waarom ze zo bedroefd was.

Ik vroeg me af hoe ze het zonder mij had gered en hoe Polly mijn dood had verwerkt. Ik herinnerde me hoe ik zelf had gereageerd op de mededeling van de das dat ik als mens definitief gestorven was. In de huiskamer was er nog alle gezelligheid die ik me zo goed kon herinneren, maar de atmosfeer van het hele huis was heel anders geworden. Een deel van de persoonlijkheid van het huis was weg, en dat deel was ik. Het zijn mensen die een atmosfeer scheppen, niet het hout of de steen, niet de meubelen - die scheppen alleen maar een omgeving.

Ik had naar foto's gezocht, in de hoop een glimp op te vangen van mijn vroegere uiterlijk, maar tot mijn verbazing had ik er niet een kunnen vinden. Ik groef in mijn geheugen om na te gaan of er ooit ingelijste foto's van mijzelf waren geweest, maar zoals meestal gebeurt wanneer ik echt mijn best doe me iets te herinneren, vielen al mijn gedachten weg. Misschien waren mijn foto's te pijnlijk geweest voor Carol en Polly en waren ze ergens opgeborgen en werden ze alleen zo nu en dan te voorschijn gehaald.

Ik wist natuurlijk niet of mijn plasticfabriek verkocht was of dat hij nog draaide, maar ik constateerde tot mijn voldoening dat mijn gezin geen armoede leed. Dat bleek uit allerlei dingen in huis: de ijskast in de keuken, het nieuwe televisietoestel hier in de zitkamer, de kwaliteit van de verschillende meubelen die verspreid door het huis stonden.

Carol was nog even aantrekkelijk als vroeger, ondanks die lijntjes; ze was nooit echt beeldschoon geweest, maar haar gezicht had iets dat haar wel de schijn gaf beeldschoon te zijn.
Haar lichaam was nog net niet gezet, het was zoals het altijd was
geweest, en haar benen waren lang en welgevormd. Ironisch
genoeg voelde ik vóór het eerst in mijn hondenbestaan een fysiek
verlangen in me opkomen. Ik wilde mijn vrouw, maar zij was een
vrouw en ik was een hond.

Ik richtte mijn gedachten vlug weer op Polly. Wat was ze gegroeid! Ze was niet zo mollig meer maar ze zag er nog even leuk uit. Haar lichte huid en haar donkerder haar accentueerden haar kleine, delicate gezicht. Eerder op de avond had ik tot mijn verbazing gezien dat ze een bril opzette om televisie te kijken; op de een of andere manier leek ze daardoor veel kwetsbaarder. Ik was tevreden over haar; ze was een lief kind geworden, zonder de
prikkelbaarheid of stunteligheid die zo veel kinderen van haar
leeftijd schenen te hebben. En er was een speciale band tussen
haar en haar moeder. Misschien was hun onderlinge band nog
versterkt door hun gezamenlijk verlies.

Zoals ik al eerder had geconstateerd was ze blijkbaar een jaar
of zeven, acht en ik vroeg me af hoe lang ik nu al dood was.

Buiten maakte de helderheid van de hemel plaats voor de
onverbiddelijke duisternis en tegelijk daarmee was het kil
geworden. Carol deed een van die lange smalle elektrische
kachels aan. Dat was ook wat nieuws, want ze had vroeger altijd
alleen maar een open haard willen hebben - houtblokken en
kolen en vlammen - maar misschien was die romantiek tegelijk
met mij verdwenen. Ze nestelde zich weer op de sofa. Plotseling
lag de kamer in het schijnsel van koplampen en ik hoorde een
auto die knerpend over het grind naar het huis reed. Hij kwam
buiten tot stilstand en de motor bleef zoemen terwijl het hekje knarsend openging. Carol rekte haar hals om door het raam te
kijken en richtte haar aandacht toen weer op de televisie. Ze streek vlug even haar haren glad en trok haar rok strak om haar dijen. De wagen zette zich weer in beweging en het schijnsel van de koplampen zwaaide langs de wanden van de kamer om vervolgens te verdwijnen. De motor werd stil, er werd een portier dichtgesmeten en er liep een schimmige gestalte langs het raam
die in het voorbijgaan met zijn vingers op de ruit trommelde.

Mijn kop kwam met een ruk overeind en ik begon dreigend te
grommen. Mijn ogen volgden de gestalte tot hij uit het zicht verdwenen was.

'Stil, Mazzel! Ga maar weer af!' Carol stak haar hand uit en gaf een klopje op mijn hoofd.

Ik hoorde een sleutel in het slot en even later voetstappen in de
hal. Ik was inmiddels overeind gekomen. Carol had nu een
bezorgde blik in haar ogen en hield mijn halsband stevig vast. Mijn lichaam verstijfde toen de deur van de huiskamer openging.

'Hallo...' begon een mannenstem te zeggen, en hij kwam glimlachend de kamer binnen.

Ik rukte me los uit Carols greep en vloog op hem af. Diep uit mijn keel kwam een bulderkreet van haat en razernij. Ik had hem herkend.

Het was die man die mij had vermoord.

Hoofdstuk 18

Ik sprong omhoog en mijn tanden zochten naar zijn keel, maar
de man slaagde erin zijn arm tussen ons in te krijgen. Dat was
beter dan niets, dus ik liet mijn tanden nu maar in die arm zakken.

Carol gilde, maar ik schonk haar geen aandacht; ik wilde die moordenaar niet bij haar in de buurt laten komen. Hij gaf een
schreeuw van pijn en greep met zijn andere hand naar mijn
vacht; we vielen samen tegen het deurkozijn en zakten op de vloer. Mijn aanval was woest, want mijn haat was hevig, en ik rook dat hij bang was. Ik genoot ervan.

Ik werd van achteren vastgegrepen en ik besefte dat Carol me
probeerde weg te trekken. Blijkbaar was ze bang dat ik de man zou doden. Ik hield vast; ze begreep niet in welk gevaar ze verkeerde.

Gedurende een paar seconden stond ik oog in oog met hem en
zijn gezicht kwam me heel bekend voor. En vreemd genoeg - misschien verbeeldde ik het me - was er in zijn ogen ook iets van herkenning te bespeuren. Het ogenblik ging gauw voorbij en we werden weer een koortsachtig vechtende kluwen. Carol had haar armen rond mijn keel geslagen en begon er tegelijk in te knijpen en aan te trekken; mijn slachtoffer had zijn vrije hand om mijn snuit geslagen en groef met zijn vingers in mijn bovenkaak in een poging zich van mijn greep te bevrijden. Hun gecombineerde kracht had effect: ik zag me gedwongen hem los te laten.

Onmiddellijk stompte de man me met een gebalde vuist in mijn onderbuik en ik kefte van pijn. Het was of ik stikte en ik probeerde meteen weer adem te halen. Ik ging weer in de aanval, maar hij had kans gezien zijn beide handen rond mijn kaken te klemmen, zodat mijn mond onwrikbaar dicht zat. Ik probeerde hem met mijn nagels te krabben, maar die hadden weinig effect op het pak dat hij droeg. Het had ook geen zin dat ik me dichter tegen hem aan probeerde te drukken; Carols armen om mijn nek hielden me tegen. Ik riep tegen haar dat ze me los moest laten, maar het enige dat er tussen mijn opeengeklemde kaken door kwam was een gesmoord gromgeluid.

'Hou vast, Carol!' hijgde de man. 'Laten we zien dat we hem de deur uit krijgen!'

Hij hield zijn ene hand om mijn mond geklemd en greep me tussen Carols armen bij mijn kraag en begon me naar de hal te sleuren. Carol hielp hem door een van haar armen van mijn nek weg te trekken en mijn staart vast te grijpen. Ze stuwden me naar voren en in mijn ogen sprongen tranen van frustratie.
Waarom hielp Carol hem toch?

Toen ik naar de voordeur werd gesleept, ving ik een glimp op
van Polly boven aan de trap. De tranen stroomden over haar
gezicht.

'Daar blijven!' riep Carol toen zij haar ook zag. 'Niet naar beneden komen!'

'Wat doen jullie met Mazzel, mammie?' jammerde ze. 'Waar brengen jullie hem heen?'

'Het is in orde, Gillian,' antwoordde de man tussen twee
gromgeluiden door. 'Hij moet naar buiten. '

'Waarom, waarom? Wat heeft hij gedaan?'

Ze negeerden haar want omdat ik besefte dat ik het zou verliezen, ging ik heel druk te keer. Ik kronkelde met mijn lichaam, draaide met mijn nek, groef mijn klauwen in het tapijt. Het had geen zin, ze waren te sterk.

Toen we bij de voordeur aangekomen waren, zei hij tegen Carol dat zij die open moest doen. Hij durfde me zelf niet los te laten. Ze deed het en ik voelde hoe de avondbries over mijn vacht streek. In een laatste wanhopige poging rukte ik mijn hoofd los en riep: 'Carol, ik ben het, Nigel! Ik ben bij je teruggekomen!
Hou hem tegen!'

Maar het enige dat ze hoorde was natuurlijk wat druk hondengeblaf.

Het lukte me nog de mouw van de man los te trekken en zijn pols te laten bloeden, maar toen gooide hij me al naar buiten en werd de deur achter me dichtgesmakt.

Buiten sprong ik op en neer, wierp ik me tegen de deur en begon ik te joelen. Achter de deur kon ik Carols stem horen; ze probeerde Polly tot rust te brengen. Toen hoorde ik de stem van de man. De woorden 'dolle hond' en 'agressief drongen tot mijn oren door en ik besefte dat hij door de telefoon met iemand sprak.

'Nee! Laat hem dat niet doen, Carol! Alsjeblieft, ik ben het!'
Ik wist dat hij de politie belde.

En inderdaad, nog geen vijf minuten later verschenen er koplampen aan het eind van de onverharde weg en hobbelde de
wagen naar het huis toe. Ik bevond me nu onder het raam van de
huiskamer en rende daar schreeuwend en tierend heen en weer,
terwijl Carol, Polly en de man mij met doodsbleke gezichten gadesloegen. Tot mijn grote ontzetting had de man zijn armen
om de schouders van Carol en Polly heen geslagen.

Het kleine politieautootje kwam slingerend tot stilstand en de
portieren vlogen open alsof het plotseling vlindervleugels had
gekregen. Er sprongen twee donkere gestalten uit, van wie een
een lange stok bij zich had met een lus aan het eind. Ik wist waar
dat voor was en besloot ze geen kans te geven het te gebruiken. Ik
vluchtte de duisternis in; maar ik ging niet te ver weg.

Later, toen de politie het zoeken naar mij had opgegeven, sloop ik terug. Ik had stemmen uit het huis horen komen, en autoportieren die dichtgesmeten werden, en een motor die startte, en banden die knerpend over het grind reden. Morgen zouden ze vast en zeker terugkomen om de hele omgeving bij daglicht nog eens goed te doorzoeken, maar vannacht zou ik hier nog veilig zijn. Ik zou wachten tot de man het huis uit kwam en dan zou ik mijn best doen om hem te volgen - of misschien zou ik hem meteen te grazen nemen. Nee, dat zou stom zijn - daar zouden Carol en Polly weer bang van worden, en dan zou Carol waarschijnlijk de politie bellen. Trouwens, de man was een beetje te sterk voor mij. Nee, ik kon het beter anders aanpakken: ik zou hem op de een of andere manier volgen - misschien zou ik het spoor van zijn auto kunnen volgen (zelfs auto's hebben ieder een aparte geur) - en dan zou ik hem onverhoeds overvallen. Het was een slim plannetje, maar ja, ik was ook een slim hondje. Ik ging zitten en wachtte. En ik wachtte. En wachtte.

Een paar uur later drong het met een schok tot me door: hij kwam die nacht niet meer naar buiten. Zijn auto stond nog op de oprijlaan, zodat ik wist dat hij nog niet vertrokken was, en hij had geen enkele reden gehad om met de politie mee te gaan. Hij bracht hier de nacht door!

Hoe kon je dat doen, Carol? Goed, ik lag al een paar jaar in mijn graf. Maar met hém? Met de man die mij had vermoord?
Hoe kon je met iemand omgaan na alles wat wij samen gedeeld
hadden? Had het dan zo weinig voor je betekend, dat je mij al zo
gauw vergeten was?

Ik joelde uit volle borst door de nacht en even later werden er
gordijnen opzijgetrokken in de slaapkamer. Mijn slaapkamer!

Hoe kon er zoiets verdorvens bestaan? Hij had mij gedood en
hij had mijn vrouw genomen! Hij zou boeten - o ja, ik zou hem
laten boeten!

Omdat ik de aanblik niet langer kon verdragen en me voortdurend verbeeldde wat er binnen gebeurde, rende ik van het huis weg. Ik stommelde rond in het donker, joeg allerlei nachtdieren de stuipen op het lijf, maakte andere dieren wakker en liet me tenslotte verslapt en huilend in een hol zakken waar braamstruiken overheen groeiden. Daar bleef ik tot de ochtend liggen.

Hoofdstuk 19

Nog een beetje geduld, mijn verhaal is bijna af.

Geloof je nog steeds niet wat ik je allemaal verteld heb? Ik
neem het je niet kwalijk - ik weet niet eens zeker of ik het zelf
wel geloof. Misschien ben ik gewoon een hond met hallucinaties.

Maar hoe kan het dan dat je mij begrijpt? Je begrijpt me toch wel?

En de pijn? Die zul je later wel vergeten; herinneringen aan pijn zijn altijd onbeduidend in vergelijking met de pijn die je echt voelt. En de angst? Ben je nu minder bang, of juist banger? Hoe dan ook, laat me maar gewoon verder gaan: jij hoeft nergens meer heen, en ik heb alle tijd van de wereld. Waar was ik gebleven? O ja...

Toen het licht werd, was ik helemaal in de war en teleurgesteld.
Ik had vreselijk veel medelijden met mezelf. Maar zoals ik de hele tijd al zeg, honden zijn geboren optimisten; ik besloot wat nuttigs te gaan doen. Eerst wilde ik wat meer over mezelf aan de weet komen - zoals wanneer ik precies was gestorven - en daarna wilde ik ontdekken onder welke omstandigheden ik was overleden. Want nu ik in een vertrouwde omgeving was, begonnen er allerlei herinneringen in me op te komen. Nou, misschien geen echte herinneringen, maar - hoe zal ik het noemen - associaties. Ik was op bekend terrein. Ik wist waar ik was. Hopelijk zou ik me binnenkort ook gebeurtenissen kunnen herinneren. Het tweede - de omstandigheden van mijn dood - was moeilijker, en omdat ik het gevoel had dat het zien van vertrouwde dingen herinneringen in me opriep, zou het misschien geen gek idee zijn om een bezoek te brengen aan mijn plasticfabriek.

Maar eerst: wanneer was ik gestorven?

Het kerkhof was eenvoudig te vinden, want ik wist waar de kerk
stond, al had ik de binnenkant dan wat minder vaak gezien. Het
vinden van mijn eigen graf kostte me meer moeite. Het lezen
ging me niet zo goed meer af en bovendien waren veel van de
grafstenen slecht leesbaar. Na twee uur zoeken en turen, vond ik
mijn graf en het deed me goed dat het er netjes uitzag. Je zult het
wel een macabere onderneming vinden, maar ik verzeker je dat
dood zijn het meest natuurlijke verschijnsel ter wereld is, en ik
had er geen enkele moeite mee dat ik op zoek was naar mijn
eigen grafschrift.

Op mijn rustplaats was een klein wit kruis neergezet en daar-
op stond in keurige letters:

Nigel Clairemount - ik neem je niet in de maling -
nettle geliefde echtgenoot van carol, geliefde vader
van gillian, geboren 1943 - overleden 1975. Ik was tweeendertig geworden, dus het leek me onwaarschijnlijk dat ik een
natuurlijke dood was gestorven. Daaronder waren nog vier
woorden in de steen uitgehakt, en toen ik dat las, trok er een
waas voor mijn ogen. Er stond simpelweg:

wij vergeten hem niet.

O nee? dacht ik verbitterd.

De plasticfabriek was ook gemakkelijk te vinden. Trouwens, toen ik door het stadje liep, begon ik me de winkels te herinneren, de restaurantjes, en de cafés. Wat zou ik daar graag naar binnen zijn gegaan om een biertje te drinken! Ik realiseerde me dat het zondag was, want het was stil in de High Street en in de verte kon ik kerkklokken horen luiden. Het was nog vroeg in de morgen, maar het idee dat de cafés pas over enkele uren zouden openen bedrukte me niet; ik herinnerde me dat ik altijd erg van mijn biertje op zondagmiddag had genoten.

De fabriek zelf, ruim een kilometer buiten het stadje, riep oude gevoelens in me wakker, een mengeling van trots, opwinding en bezorgdheid. Het was een kleine fabriek zonder bovenverdiepingen, maar modern en compact, en ik kon zien dat er een vrij grote uitbreiding aan toegevoegd was. Een lang bord, zelf
ook van plastic gemaakt waarvan ik wist dat het 's nachts licht gaf, strekte zich uit over de voorkant van het gebouw. Er stond op:

nettle & newman - plastic productions.

Nettle & Newman, mijmerde ik. Newman? Was Newman...? Ja, goed geraden. Mijn moordenaar was mijn compagnon geweest.

Het begon allemaal in elkaar te passen; en wat me nog het meeste pijn deed was dat hij er geen genoegen mee had genomen dat hij mijn fabriek in handen kreeg - hij had ook mijn vrouw genomen. Ik kon me hem nu goed herinneren. Zijn gezicht - zijn hele persoon - stond me nu helder voor ogen. We hadden de fabriek samen opgericht, uit het niets opgebouwd, we hadden onze mislukkingen gedeeld, samen onze successen gevierd. Hij had het zakelijk talent (al was hij soms wat onbesuisd), maar ik had de kennis - een bijna instinctieve kennis - op het gebied van plastics gehad. Het lijkt nu idioot, iets belachelijks om trots op te zijn, maar wat was ik inderdaad trots geweest op die kennis. Plastics! Je kunt het niet eens eten! We waren een tijdlang goede compagnons geweest, bijna broers, en we hadden eikaars eigenaardigheden gerespecteerd. Toch was ik - hoe slim mijn compagnon ook was - meestal degene geweest die de goede inval op het juiste moment kreeg, en ik herinner me dat ik erg koppig kon zijn als ik vond dat we een bepaalde richting moesten inslaan. Ik denk dat het die koppigheid was die tot onze onenigheid had gevoerd.

Het was me nog niet helemaal duidelijk waarover we ruzie hadden gekregen, maar de verhitte discussies in de latere tijd kon ik me nog heel goed herinneren. We hadden op het punt gestaan dat we door onze onenigheid de firma moesten opsplitsen, maar wat was
er toen gebeurd?

Blijkbaar was ik vermoord.

Newman. Reginald Newman. Oom Reg! Dat had Carol tegen Polly gezegd toen die gevraagd had of ze me mocht houden - 'Wacht tot oom Reg thuiskomt. ' Of iets van die strekking!
Die ellendeling had zich helemaal ingedrongen! Was ik van zijn
plannen op de hoogte geweest voordat ik stierf? Was dat de reden waarom ik anders was? Was ik net als een van die ongelukkige geesten die ik had gezien, die door een of ander verdriet, door iets wat niet was afgemaakt, aan hun vroegere leven gebonden waren? Was het mij vergund (of had ik het aan mijn aangeboren koppigheid te danken?) dat ik oude herinneringen vasthield om aan de hand daarvan nog orde op zaken te kunnen stellen?

Ik richtte me op en keek uitdagend voor me uit. Ik zou mijn belangen beschermen. Er is niets ergers dan een idioot die zich
gesterkt voelt door wraakzucht.

De fabriek was vandaag gesloten, maar ik snuffelde wat op het terrein rond en vroeg me af waar die nieuwe aanbouw toe diende. Het bedrijf moest na mijn dood goed gefloreerd hebben.

Na een tijdje begon het me te vervelen. Eigenlijk is het te gek dat iets wat een groot deel van mijn leven had uitgemaakt ineens zo oninteressant, zo onbeduidend leek, maar ik ben bang dat het
na mijn eerste ontroering allemaal nogal saai overkwam. Ik ging
naar een veldje en zat daar wat konijnen achterna.

Later op de dag keerde ik naar mijn huis terug en zag daar tot
mijn verbazing dat er niemand thuis was. De wagen stond niet
meer op de oprijlaan en er kwamen geen geluiden uit het huis.
Het leek me nu een lege schaal, net als de fabriek; ze hadden alle
twee hun betekenis voor mij verloren. Zonder hun bewoners, zonder mijn directe betrokkenheid, waren ze niets meer dan stenen en cement. Ik herinner me niet dat ik me op het moment zelf
bewust was van mijn plotselinge onverschillige houding, en het is
pas nu, in een tijd van bijna onbeperkte geestelijke helderheid, dat ik me bewust ben van de veranderingen die zich in de loop van de jaren in mijn persoonlijkheid hebben voorgedaan.

De honger werd weer mijn grootste zorg, dus ik ging terug naar de grote weg die door het dorp liep en begaf me naar de altijd geopende kruidenierswinkel. Een bliksemsnelle aanval op de zakken chips leidde er zowel toe dat ik iets te eten kreeg als ook dat ik mij haastig uit Marsh Green moest verwijderen.

Ik rende door het open veld toen er een politiewagen tot stilstand kwam en een van de agenten zijn hoofd uit het raam stak en lokkende woordjes tegen me begon te roepen. Na mijn aanval
van de vorige avond op die goeie ouwe Reggie wist ik dat de
plaatselijke politie naar me zou uitkijken; het is een hond niet
toegestaan personen aan te vallen, tenzij hij daarvoor opgeleid
is.

Een stoeipartij met een kudde langwollen (schapen, zou jij zeggen) bezorgde me een plezierig uurtje, totdat er een woeste collie op het toneel verscheen die me wegjoeg. Het ergerde me dat de schapen zo hard moesten lachen om mijn overhaaste aftocht, maar ik zag dat er met hun hondse bewaker geen verstandig woord te wisselen viel; hij had zich te zeer ondergeschikt gemaakt aan de mens.

De rest van de middag werd grotendeels in beslag genomen door een koele dronk uit een levendig riviertje, het verorberen van enige smakelijke paddestoelen en een dutje in het hoge gras.

Ik werd kwiek en vastbesloten wakker. Ik keerde naar de fabriek terug en begon mijn nachtwake.

Hij kwam de volgende morgen erg vroeg, veel eerder dan al onze - ik bedoel, zijn - personeelsleden. Ik deed me tegoed aan een jong konijntje dat met slaperige oogjes in een nabijgelegen veld had gezeten. Mijn hondse instinct kreeg meer en meer vat op mij - ik was eigenlijk erg trots op mijn vangst. Opeens hoorde ik zijn auto naderen. Ik maakte me zo klein mogelijk, hoewel ik veilig verborgen zat in de heg die het veld van de fabriek scheidde, en gromde op een dreigende, hondse manier. De zon was al vrij fel en toen hij uit de wagen stapte, lieten zijn voeten fijn zandstof van het asfalt opstuiven.

Ik trok de spieren van mijn schouders samen en bereidde me voor op de aanval. Ik wist niet goed wat ik tegen een mens kon beginnen, maar mijn haat zette alle logica overboord. Juist toen
ik naar voren wilde stormen, kwam er een andere wagen aanrijden die naast die van Newman tot stilstand kwam. Er kwam een dik mannetje in een grijs pak uit de wagen. Hij wuifde naar Newman. Het gezicht kwam me bekend voor, maar pas toen mij opeens een beeld van de dikke man in een witte jas voor ogen stond, herinnerde ik me dat hij de technische bedrijfsleider was.
Een beste kerel, met weinig verbeeldingskracht maar een gewetensvolle, harde werker.

'Het wordt weer snikheet vandaag, meneer Newman,' zei hij
glimlachend.

'Vast en zeker. Net zo heet als gisteren, denk ik,' antwoordde
Newman terwijl hij een aktentas van zijn voorbank pakte.

'Zo te zien hebt u er wat van meegekregen,' zei de bedrijfsleider. 'Gisteren in de tuin gewerkt?'

'Nee. Ik wou er eens helemaal uit en ik ben met Carol en
Gillian naar het strand geweest. '

'Dat zullen ze wel leuk gevonden hebben.'

Newman liet een kort lachje horen. 'Ja, ik heb de laatste tijd te veel weekends achter mijn bureau gezeten. Niet leuk voor moeder de vrouw.'

De bedrijfsleider knikte en wachtte tot Newman de deur van de fabriek had opengemaakt. 'Hoe is het nu met haar?' hoorde ik
hem zeggen.

'O... veel beter. Ze mist hem natuurlijk nog steeds, ondanks al die tijd, maar ja, we missen hem allemaal. Laten we het schema voor deze week even doornemen nu het nog stil is...' Toen ze het gebouw betraden, namen hun stemmen een holle klank aan, en toen de deur achter hen gesloten werd, kon ik niets meer horen.

Moeder de vrouw? Was ze met hem getrouwd? Ik was verbijsterd. En vooral gekwetst. Hij had werkelijk alles ingepikt!

Mijn woedde ziedde en kookte de hele dag door, maar ik hield
me goed verborgen. De fabriek kwam in beroering en werd een
levend ding. Terwijl ik daar in de heg verborgen lag, maakte een
kille vastberadenheid zich van mij meester: ik zou mijn tijd beiden, ik zou wachten op het juiste moment.

Om een uur of twaalf kwam Newman weer te voorschijn. Hij had zijn jasje over zijn arm en zijn das zat los. Er waren nu te veel fabrieksarbeiders in de buurt; ze zaten met hun rug tegen de muur in de schaduw en verorberden hun boterhammen. Anderen slenterden half ontkleed in de felle stralen van de zon. Ik hield me schuil. Hij stapte in zijn wagen, draaide een raampje omlaag en reed in de richting van de grote weg.

Ik knarste van machteloosheid met mijn tanden. Maar ik zou blijven wachten.

De moordenaar kwam een uur later terug, maar ook nu kon ik niets beginnen - het was nog steeds te druk.

Ik viel in slaap en het werd avond. De arbeiders - waarvan ik er nu velen herkende - verlieten het gebouw, blij dat ze aan de vermoeiende hitte konden ontkomen. Het kantoorpersoneel, dat
uit twee meisjes en een boekhouder bestond, kwam kort daarop
naar buiten, een uur later gevolgd door de dikke bedrijfsleider.
Newman bleef doorwerken.

Toen de duisternis begon te vallen, ging er een licht aan en ik wist dat het in ons - zijn - kantoor was. Ik sloop uit mijn schuilplaats te voorschijn en liep naar het gebouw om naar het raam omhoog te kijken. Ik stond op mijn achterpoten en liet mijn voorpoten op de bakstenen muur rusten, maar ook toen ik mijn hals rekte tot mijn pezen er pijn van deden kon ik niet in het kantoor naar binnen kijken. De TL-buis aan het plafond was te zien, maar verder niets.

Ik liet me op alle vier poten zakken en liep vlug om het gebouw
heen om een opening te zoeken. Er was geen opening.

Toen ik klaar was met mijn ronde, zag ik zijn auto die nog met
de motorkap naar het gebouw toe stond. En toen ik dichterbij kwam, zag ik ook dat het raampje aan de kant van de bestuurder
open was blijven staan. Het was een erg warme dag geweest.

Het lag voor de hand wat ik moest doen; de praktische uitvoering was een beetje moeilijker. Er kwamen vier pijnlijke pogingen aan te pas om het voorste deel van mijn lichaam door die opening te krijgen, en daarna moest ik nog een hele tijd met mijn achterpoot krabbelen en met mijn elleboog duwen om mijn gevoelige buikje over het kozijn te krijgen. Uiteindelijk tuimelde ik op de bestuurdersplaats en bleef daar hijgend liggen wachten tot de pijn in mijn bezeerde onderkant wat minder hevig werd. Vervolgens glipte ik tussen de twee zitplaatsen door en verborg me in de donkere holte op de vloer. Ik trilde over heel mijn lichaam.

Het duurde nog minstens een uur voordat Newman vond dat hij die dag genoeg gewerkt had en zijn kantoor verliet. Ik spitste mijn oren toen ik hoorde dat hij de voordeur op slot draaide en ik drukte me zo dicht mogelijk tegen de vloer toen het portier werd opengerukt en er een aktentas op de plaats naast de bestuurder vloog. De wagen schommelde een beetje toen hij instapte en ik moest me inhouden om niet meteen op hem af te springen. Hij startte de motor, deed de lichten aan en reed een stukje achteruit. Toen hij achteruit reed, viel zijn hand over de rugleuning en de verleiding om in zijn vingers te bijten was bijna onweerstaanbaar, maar om wraak te kunnen nemen had ik behalve mijn eigen kracht nog iets anders nodig.

De snelheid van zijn wagen.

Hij draaide de weg op en reed met grote snelheid naar het stadje. Om in Marsh Green te komen moest hij door Edenbridge heen en omdat het stadje en het dorp niet ver uit elkaar lagen, wist ik dat ik weinig tijd had om in actie te komen. Voorbij het stadje volgde er een lang en recht stuk weg. Verderop boog de weg dan weer naar links in de richting van Hartfield en in die bocht was er rechts een zijweg naar Marsh Green. De meeste wagens gingen harder rijden op het rechte stuk voor de bocht en het leek me waarschijnlijk dat hij dat ook zou doen, want op deze tijd van de avond zou er bijna geen verkeer op de weg zijn. En daar wilde ik in actie komen - al zou het mijn eigen dood betekenen. Ik was al eens eerder gestorven; het leek me niet moeilijk dat nog een keer te doen. Wat had ik per slot van rekening te verliezen? Een hondeleven?

De gedachte aan wat deze slechte man mij had aangedaan joeg het bloed weer door mijn aderen, en mijn woede sloeg tegen mijn borst. Diep in mijn keel zette een laag gerommel in dat geleidelijk
aanzwol, gesmolten lava vol haat, op zoek naar een uitweg, omhoog borrelend door de hete doorgang in mijn keel, om opeens met een hard kefgeluid aan de oppervlakte te komen, een eruptie van gewelddadigheid.

Ik zag de angst op zijn gezicht zodra hij met wijd opengesperde ogen over zijn schouder keek. Hij vergat zijn voet van het gaspedaal weg te nemen en de auto vloog stuurloos verder. Ik
had nog tijd om te zien dat we op de bocht af reden en vloog toen
naar voren om in zijn wang te bijten.

Hij dook voorover in een poging om aan mijn happende tanden te ontkomen, maar ik dook met hem mee en kreeg zijn oor te pakken. Hij gilde het uit en de wagen gilde met hem mee. En we vlogen met z'n allen van de weg af.

Mijn lichaam vloog dwars door de voorruit heen en ik baadde
plotseling in een oogverblindend wit licht doordat ik over de
motorkap gleed en in de stralen van de koplamp belandde. In een
fractie van een seconde, die minstens een jaar scheen te duren,
had ik het gevoel alsof ik in een lichtgevende moederschoot dreef; toen werd ik tegelijk door duisternis en pijn overmand.

Op dat moment herinnerde ik me alles weer en wist ik dat ik een vreselijke fout had begaan.

Hoofdstuk 20

Reg Newman was een echte vriend geweest. Zelfs na mijn
dood.

Dit drong tegelijk met de pijn tot me door, toen ik daar ver-
doofd en ademloos op het zandpad lag - het smalle, met stenen
versterkt karrenspoor dat vanaf de grote weg naar een afgelegen
huis leidde. Wc hadden geluk gehad: in plaats van tegen de
bomen op te vliegen die aan weerskanten van de bocht stonden,
was de wagen rechtdoor gereden, het pad op. De wal aan de ene
kant van het pad had de wagen abrupt tot stilstand doen
komen.

Alle stukjes pasten nu als een legpuzzel in elkaar. Ik wist
waarom mijn slechte herinneringen aan Reg ook na mijn dood
bij mij waren blijven hangen, waarom ik mijn dood in een verward licht had gezien en die herinneringen door elkaar had gehaald. Ik zag nu ook in hoe de stommiteiten van het leven zelfs na de dood tot chaos konden leiden en iemands zielenrust konden verstoren. Terwijl ik daar lag liet ik alle herinneringen in me opkomen, tegelijk beschaamd en opgelucht. Ik zag in dat de herinneringen aan mijn ex-compagnon nogal vaag waren geweest omdat hij in verband stond met mijn dood en omdat een deel van mij had willen vergeten hoe en waarom ik was gestorven. Want het was mijn eigen schuld
geweest.

We hadden in de tijd dat we samenwerkten vaak onenigheid gehad, maar een van ons had meestal toegegeven uit respect voor
de kwaliteiten van de ander: Regs zakelijk inzicht en mijn industriële kennis. Alleen was het deze keer anders geweest. Deze
keer hadden we geen van tweeën willen toegeven.

Het was onvermijdelijk geweest dat dit geschilpunt zich in een
bepaalde fase van de groei van ons bedrijf zou moeten voordoen:
consolideren of uitbreiden. Ik was voor consolideren, ik wilde onze positie in de plastic-branche zo goed mogelijk handhaven en alleen op bepaalde terreinen uitbreiden. Reg wilde op grote schaal uitbreiden, hij wilde naast zacht plastic ook hard plastic produceren en onderzoeken wat we met polypropyleen konden gaan doen. Hij hield vol dat glas uiteindelijk tot het verleden zou behoren, dat het vervangen zou worden door het duurzamer plastic, eerst als verpakkingsmiddel en later op de meeste andere terreinen waarop glas tegenwoordig wordt gebruikt. Polypropyleen scheen de meeste vereiste kwaliteiten te bezitten: helderheid, kracht, het vermogen om verschillende temperaturen te weerstaan, en duurzaamheid.

In die tijd gebruikten we vooral polytheen voor flexibele verpakkingen, zoals boodschappentasjes, zakjes voor bevroren voedingsmiddelen en voor kunstmest; het zou een enorme investering zijn geweest om over te schakelen op hard plastic. Terwijl ik het met mijn compagnon eens was wat de toekomst van plastics betrof, wierp ik tegen dat we er nog niet klaar voor waren om ons op dat terrein te begeven. Ons bedrijf zou nieuwe machines
nodig hebben om de ruwe materialen zachter te maken en in een
bepaalde vorm te gieten, en de fabriek zelf zou uitgebreid moeten worden of zelfs naar een andere plaats moeten verhuizen.
Bovendien zouden we nieuwe technici in dienst moeten nemen,
terwijl onze transportkosten als een raket omhoog zouden schieten. De hele uitbreiding zou een investering van niet minder dan anderhalf miljoen pond vergen. En dat zou betekenen dat we
nieuwe compagnons moesten zoeken, misschien zelfs met een
andere firma moesten fuseren. Het bedrijf, vond ik, was goed zoals het was; laat andere bedrijven de weg naar nieuwe produkten maar voor ons vrijmaken. Het zou toch al idioot zijn om zo kort na de oliecrisis zulke grote investeringen te doen. Als er nog eens zo'n crisis zou komen, of als er problemen kwamen bij het boren naar olie in de Noordzee, zouden een heleboel bedrijven in een lastig parket komen. Het was nu verstandiger om onze groei te handhaven, een goed economisch niveau te bereiken en rustig
af te wachten. Maar Reg wilde daar niets van weten.

Hij vond dat ik te egoïstisch was, dat ik geen vreemden wilde toelaten in het bedrijf dat we zelf hadden opgebouwd. Hij vond
dat ik niet verder kon kijken dan het specifieke produkt waar ik op dat moment mee bezig was, dat ik niet op lange termijn kon denken. Hij vond dat ik koppig was en geen verbeeldingskracht
bezat. Ik liet dan een spottend lachje horen en begon over zijn
hebzucht.

We vergisten ons natuurlijk alle twee deerlijk in elkaar, en eigenlijk wisten we dat ook wel, maar in een discussie heb je woorden nodig om elkaar naar het hoofd te slingeren, en woorden hebben de neiging te overdrijven.

Het kwam tot een uitbarsting toen ik ontdekte dat hij in het geheim al onderhandelingen was begonnen met een bedrijf dat hard plastics produceerde. 'Ik wil alleen maar peilen wat ze te bieden hebben,' had hij tegen me gezegd toen ik hem mijn ontdekking voor de voeten wierp. Want toen hij er een keer niet was had ik een telefoontje aangenomen van een directeur van het andere bedrijf, die natuurlijk niet wist dat ik mij tegen de plannen van mijn compagnon verzette. Maar daar nam ik geen genoegen mee. Hoewel ik heus wel respect had voor Regs flair in het zakendoen, had ik zo mijn eigen ideeën over het zakendoen en ik begon nu bang te worden dat ik de dingen niet meer zou kunnen bijhouden, dat mijn technische vaardigheden niet meer tegen de zakelijke tactieken zouden opwegen. Aangespoord door deze angst barstte ik in woede uit.

Reg had er genoeg van: volgens hem handelde hij in het belang van de firma en bevorderde hij onze groei. Hij was bang dat we, als we niet tot uitbreiding overgingen, uiteindelijk door de grotere concerns zouden worden opgeslokt. Hij vond het niet erg dat we veel van onze onafhankelijkheid zouden verliezen: in zaken kende hij geen stilstand, alleen vooruitgang of achteruitgang. En ik was degene die ons nu tegenhield, omdat ik er vrede mee had dat de firma afgleed tot middelmatigheid.

Hij smeet de telefoon naar me toe en rende ons kantoor uit.

Ik werd op mijn schouder getroffen en viel in mijn stoel achterover, niet doordat ik door de telefoon was getroffen maar doordat ik verbijsterd was door zijn irrationele gedrag. Het duurde een paar seconden voor mijn drift weer oplaaide, en toen vloog ik achter hem aan.

Ik was nog net op tijd om zijn wagen de grote weg te zien opdraaien. Ik rukte het portier van mijn eigen wagen open, zocht
koortsachtig naar mijn sleuteltjes en sprong erin. Ik liet de motor
ronken en reed in voile vaart achter hem aan.

De rode achterlichten van Regs auto waren twee kleine stipjes
ver voor me uit en ik drukte uit alle macht op het gaspedaal om
ze groter te laten worden. We gierden door Edenbridge, over het
lange rechte stuk dat daarop volgde, door de bocht aan het eind
en door de duisternis van het platteland. Ik knipperde met mijn lichten
naar hem om hem te laten stoppen, want ik wilde hem ogenblikkelijk te lijf gaan. Hij sloeg een zijweg in die hem naar
Southborough zou brengen, waar hij woonde, en ik nam net
genoeg gas terug om hem te kunnen volgen.

Ik stampte op de rem toen ik zag dat hij gestopt was en nu op mij stond te wachten. Mijn wagen kwam schommelend tot stilstand en ik zag dat hij uit zijn eigen wagen was gestapt en naar me terugliep. Toen hij dichtbij gekomen was, strekte hij zijn hand uit en begon te zeggen: 'Zeg, we gedragen ons als een stel ki...' Maar ik negeerde de verontschuldigende blik op zijn gezicht, zijn uitgestrekte hand die vrede met me wilde sluiten en zijn woorden die ons beiden weer bij ons verstand moesten brengen.

Ik gooide mijn portier open, sloeg naar zijn uitgestrekte hand, sprong uit de wagen en sloeg hem met volle kracht op zijn kaak,
en dat alles in één vloeiende beweging. Vervolgens sprong ik in
de wagen terug, zette hem in zijn achteruit en reed zo hard als ik
kon naar de grote weg terug. Ik keek nog juist op tijd weer voor
me om te zien dat hij zich op een van zijn ellebogen oprichtte. De
stralenbundel van mijn koplampen viel precies op zijn gezicht. Ik
zag zijn lippen bewegen alsof hij mijn naam riep en ik zag hoe zijn gezicht een en al schrik en afschuw uitdrukte.

Meteen daarop was ik op de grote weg en baadde ik in een oogverblindend wit licht. Ik voelde dat de wagen enigszins werd
opgetild en ik hoorde iemand schreeuwen en in de ondraaglijke
pijn die nu volgde realiseerde ik me dat ik het zelf was die ik
hoorde. En toen werden de pijn en het licht en het schreeuwen te
veel voor me en was ik dood.

Ik zweefde weg, en mijn wagen was een verwrongen wrak, en de cabine van de vrachtwagen die me geraakt had was ingedeukt en verpletterd en de chauffeur klom eruit, en zijn gezicht was wit en ongelovig, en Reg schreeuwde iets, hij probeerde me uit het wrak te trekken, hij riep mijn naam, hij weigerde in te zien wat mijn verscheurde lichaam hem duidelijk maakte.

En toen viel alles weg; en toen perste ik me met tegenzin uit de
schoot van mijn nieuwe moeder.

Ik kwam wankelend op mijn vier poten overeind. Mijn hoofd was
duizelig en tolde rond, niet van de fysieke klap die ik geïncasseerd had maar van de feiten die opeens weer tot me doorgedrongen waren.

Reg was niet de slechte man van mijn dromen; hij was een vriend geweest in mijn leven en een vriend in mijn dood. Hij had toegegeven aan mijn wensen en de firma klein gehouden; de uitbreiding van het gebouw was een teken dat de firma nog steeds
winstgevend was en groeide op de manier die ik gewild had, want
het betekende dat er geen drastische ontwikkeling was ingetreden, dat er alleen verbetering was gekomen in de bestaande productie. Had hij het zo gehouden uit respect voor mij, of waren zijn zakelijke plannen vanzelf al nutteloos gebleken? Voor mij was dat geen vraag: ik wist dat het eerste het geval was. En Reg, de verstokte vrijgezel, de man die ik zo vaak geplaagd had met zijn ongehuwde staat, de vriend die heel openlijk had toegegeven dat er in zijn hele leven maar één meisje voor hem was geweest en dat ik met haar was getrouwd, had eindelijk die sprong gewaagd. Niet alleen voor mij, niet alleen om voor mijn gezin te zorgen nu ik dat niet meer kon, maar omdat hij altijd van Carol had gehouden. Hij had haar veel langer gekend dan ik (hij was degene die ons aan elkaar voorgesteld had) en onze rivaliteit om haar was erg fel geweest tot ik het won, en daarna was hij een goede vriend geworden voor ons beiden.

Onze zakelijke relatie was vaak nogal stormachtig geweest, maar onze vriendschap was bijna nooit in gevaar gekomen. Niet tot aan dat laatste conflict. En dat was een conflict waarvan ik wist dat hij er bitter spijt van had. Zoals ik er nu ook spijt van had.

Ik keek achterom naar de wagen, waarvan de motor was stilgevallen maar de lichten nog schitterden. In de stralenbundel
kolkte en draaide het stof van de weg. Ik knipperde met mijn ogen tegen het felle licht en wankelde naar voren, weg van de gloed en in de omringende duisternis. Mijn ogen raakten al gauw gewend aan het donker en ik zag dat Reg's lichaam door de voorruit gevlogen was en half over de motorkap lag. Hij maakte een levenloze indruk.

Doodsbang rende ik naar voren en sprong op de motorkap.
Een van zijn armen hing langs de zijkant van de wagen omlaag
en zijn gezicht, wit in het maanlicht, was naar me toegekeerd. Ik
rekte me uit en likte het bloed van zijn gehavende nek en oor en
smeekte om vergeving voor wat ik gedaan had, en voor wat ik
gedacht had. Niet dood zijn, smeekte ik. Sterf niet zo'n zinloze
dood als ik heb gedaan.

Hij bewoog even en kreunde. Zijn ogen gingen open en keken
me recht aan. En, heel even, was ik er zeker van dat hij me
herkende.

Zijn ogen gingen nog verder open en kregen een milde glans.
Het was of hij mijn gedachten kon lezen, alsof hij begreep wat ik
hem duidelijk probeerde te maken. Misschien was het mijn verbeelding maar, misschien verkeerde hij gewoon in een shocktoestand, maar ik ben er zeker van dat hij naar me glimlachte en me met zijn hand probeerde te strelen. Hij verloor het bewustzijn en zijn ogen waren opeens veel minder scherp. Afgezien van de snee in zijn wang en oor die veroorzaakt was door mijn tanden, was er niet veel bloed te bekennen, mijn lichaam had het glas van de voorruit gebroken en hij was me alleen maar achterna gekomen.
Het stuurwiel had hem nog tegengehouden en ik vergewiste me
ervan dat er daardoor geen ernstige schade aan zijn lichaam was
toegebracht. Het stuur was beveiligd en daarom zou hij de volgende dag weliswaar een grote blauwe plek op zijn maagstreek
hebben maar waarschijnlijk zou het verder wel meevallen. Toen
hij naar voren vloog, moest zijn hoofd tegen het frame van de
voorruit zijn geslagen en daardoor was hij nu bewusteloos. Ik
snuffelde aan hem en rook niets dat aan de dood deed denken.

Er drongen stemmen tot me door van mensen die verderop uit hun huizen waren gekomen om te zien wat voor een klap dat was
geweest. Het leek me wel de tijd om er vandoor te gaan; ik kon
hier niets meer doen.

Ik rekte me uit en kuste Reg op zijn wang. Hij bewoog even maar kwam niet bij bewustzijn.

Toen liet ik me op alle vier mijn poten zakken en verdween in de duisternis.

Hoofdstuk 21

Dus dat was mijn verhaal, oude man.

Geloof je me?

Of denk je dat je hallucineert van pijn?

Het eerste ochtendlicht komt nu op ons af en tegelijk daarmee
komt - voor jou - de dood. Toen ik je hier gisteravond in deze
heg zag liggen, wist ik al dat het te laat was om nog hulp voor je
te zoeken; het gezwel in je maag heeft de strijd al gewonnen.

Hoe lang heb je over de wegen gezworven, zonder dat je om
iemand gaf en zonder dat iemand om jou gaf? Wat heeft het
leven je aangedaan om te maken dat jij ervoor weggevlucht
bent? Nou, voor jou is het nu allemaal voorbij; aan de jaren van
zwerven is een eind gekomen.

Heb je alles wel begrepen wat ik je heb verteld? Ik heb het
gevoel dat je mij wel kon begrijpen, omdat je zo dicht bij de dood
bent. Je bevindt je in de overgangsfase die de stervenden in staat
stelt veel dingen te begrijpen waar ze altijd hun ogen voor heb-
ben gesloten. Denk je nog steeds dat jou nu alleen maar leegte te
wachten staat? Of de hel? Of de hemel? Was het maar zo een-
voudig.

Verder is er niet veel dat ik je nog vertellen moet. Ik bleef
verscholen zitten wachten tot ze Reg uit de auto hadden getrok-
ken en ik zag dat hij weer bij bewustzijn kwam. Hij bleek in staat
te zijn om zelf naar de ziekenwagen te lopen die inmiddels gear-
riveerd was, en ik kon zien dat hij zijn hoofd alle kanten op draai-de en
in de duisternis tuurde, op zoek naar mij. Toen hij voortdurend bleef vragen naar de hond die hij gezien had, zullen de mensen die hem hielpen wel gedacht hebben dat hij een hersenschudding had opgelopen.

Kort daarna verliet ik die omgeving. Eerst bracht ik nog een laatste bezoek aan mijn eigen graf. Ik weet eigenlijk niet waarom ik daar heen ging; misschien wilde ik op de een of andere manier de laatste eer bewijzen aan mijzelf. Het was voor mij het einde van iets. Misschien wel het einde van een leven.

Er waren nieuwe bloemen op het graf gezet, en ik wist dat ze
me niet vergeten hadden. De herinnering aan hun man, hun
vader, hun vriend, zou met de tijd wat slijten, maar ik zou altijd
nog ergens in hun gedachten blijven.

Voor mij lag het anders. De herinneringen zouden misschien
blijven hangen en zo nu en dan aan de oppervlakte komen, maar
de emoties waren anders geworden. Mijn emoties waren hard op
weg die van een hond te worden, alsof er, nu mijn zoektocht
voorbij was, een geest uit mij verdwenen was. Die geest was mijn
menselijke persoonlijkheid. Ik voelde me vrij, zo vrij als een vogel
in de lucht. Vrij om te leven als een hond. Ik rende bijna de hele
dag door en toen ik me eindelijk ergens liet vallen, was ik gezuiverd van de laatste resten van mijn oude persoonlijkheid.

Dit alles gebeurde minstens - in jullie termen - twee jaar geleden. Van tijd tot tijd komen er nog herinneringen en oude gewoonten bij me terug en dan weet ik weer dat ik ook een mens geweest ben. Maar tegenwoordig gebeurt dat meestal in mijn dromen. Toen ik jou hier gisteravond vond, weggedoken in deze heg langs de kant van de weg, stervende en bang voor de dood, kwamen die verborgen gevoelens weer tot leven. Dat jij stervende was, en het aura dat om je heen hangt, riep die gevoelens weer op, en tegelijk met die gevoelens kwamen de oude herinneringen, zo helder, zo scherp. Misschien heb jij me ook geholpen, oude man; het zou niet goed zijn als ik mijn erfdeel helemaal verloor. Wat had die das ook alweer gezegd? 'Jij bent iets bijzonders.'
Misschien had hij ook wel gelijk. Misschien had hij wel gelijk met alles wat hij tegen me zei. Misschien is het de bedoeling dat ik me die dingen blijf herinneren. Misschien ben ik op aarde om mensen als jou te helpen. Misschien.

Het enige dat ik zeker weet is dat ik steeds meer vergeet wat ik
was en dat ik word wat ik ben.

En over het geheel genomen ben ik ook wel blij met wat ik ben.
Ik zie het leven nu vanuit een ander gezichtspunt: van kniehoogte. Het is verbazend hoeveel verschil dat maakt. Het is zoiets als
wanneer je ergens altijd vanuit een bepaalde richting naar toe komt en dan opeens een keer van de andere kant komt: de bekende vormen zijn anders, lijken op de een of andere manier niet
meer hetzelfde. Je kijkt nog naar hetzelfde, maar het staat in een
heel ander perspectief. Weet je wat ik bedoel?

Ik heb door het land gereisd, ik heb in de zee gezwommen. Ik
ben nooit meer iemands eigendom geworden, maar ik heb van
veel mensen te eten gehad. Ik heb gepraat, gegeten en gespeeld
met zoveel verschillende diersoorten dat mijn hoofd er pijn van
doet als ik me ze allemaal voor de geest probeer te halen. Ik heb
versteld gestaan van de neurosen in de dierenwereld: ik heb een
varken ontmoet dat dacht dat hij een paard was; een koe die
stotterde; een stier die zich liet intimideren door een spitsmuis
waar hij een veld mee deelde; een eendje dat dacht dat hij lelijk
was (en dat was hij ook); een geit die dacht dat hij Jezus was; een
houtduif die bang was om te vliegen; een pad die sonnetten van
Shakespeare, maar niet veel meer, kon kwaken; een adder die de
hele tijd probeerde rechtop te staan en een vos die vegetariër
was.

Ik heb met een hermelijn gevochten (we hielden er alle twee
mee op en renden tegelijk weg - anders zouden we het beiden
niet overleefd hebben - ik heb een uil gedood die me aanviel, ik
heb met een troep ratten gevochten en ik ben nagezeten door een
zwerm bijen. Ik heb schapen geplaagd en paarden geërgerd; ik
heb gefilosofeerd met een ezel over de mogelijke invloed van het
existentialisme op kunst, ethiek en psychologie. Ik heb gezongen
met vogels en moppen getapt met egels.

En ik heb de liefde bedreven met zeven verschillende teven.

Jouw tijd is nu bijna verstreken; de dood nadert. Ik hoop dat je
een beetje geholpen bent door wat ik je heb verteld, ik hoop dat je
er met je koortsige hersenen nog iets van begrepen hebt. Ruik je
die heerlijke zoete geur in de lucht? Het betekent dat ik nu moet
gaan. Het is een vriendinnetje, weet je. Ze woont hier drie velden
vandaan op een boerderij en ze is nu klaar voor me. Ik moet
alleen nog zien dat ik haar uit die schuur krijg, weg van die
jaloerse oude boer; maar voor een slimme hond als mij zal dat
niet zo moeilijk zijn.

Nog één ding: ik ben Rumbo nog een keer tegengekomen. Ik
had onder een boom liggen slapen toen er een eikel op mijn snuit
viel; toen ik om me heen keek, hoorde ik een stem roepen 'Hallo,
mormel', en toen zag ik hem boven me zitten. Hij grijnsde over
heel zijn kleine eekhoorngezicht. Hij bekogelde me met nog een
paar eikels, maar toen ik zijn naam riep, verdween de grijns van
zijn gezicht en ging hij er vandoor. Ik wist dat hij het was want de
stem - of, zo je wilt, het gedachtenpatroon - was hetzelfde; en
wie anders zou mij 'mormel' noemen?

Het gaf me een goed gevoel, al had ik geen zin om hem te
volgen. Het was gewoon goed om te weten dat iemand als Rum-
bo weer ergens rondliep.

Je moet me nu excuseren, de geur. van mijn vriendinnetje
wordt nou zo sterk dat ik er op af moet. Jij hebt me hier trouwens
toch niet meer nodig; wat er nu nog komt zul je zelf moeten doen.
In elk geval hoop ik dat ik je een beetje geholpen heb. Misschien
lopen we elkaar nog wel eens tegen het lijf.

Vaarwel.

Ik hoop dat je een hond wordt!

Toen de hond door de heg was gesprongen en over de velden
rende, probeerde de zwerver hem met zijn vermoeide oude ogen
te volgen. Maar de inspanning was te groot voor hem.

Zijn lichaam kronkelde van pijn en het was of hij verschrom-
pelde in de vodden die hij als kleren droeg. Hij ging op zijn zij
liggen en drukte zijn grauwe wang tegen het vochtige gras. Een
solitaire mier, nog geen tien centimeter van zijn oog vandaan,
sloeg hem onbewogen gade.

De lippen van de zwerver probeerden te glimlachen maar de
pijn stond het niet toe. Met zijn laatste beetje kracht bracht hij
zijn trillende hand omhoog en met alle concentratie die hij kon
verzamelen wilde hij voorzichtig zijn vinger op het kleine lijfje
van het insekt drukken, maar de mier maakte zich uit de voeten
en verstopte zich in het woud van gras. Met een laatste pijnlijke
huivering blies de oude man zijn laatste adem uit.

Hij stierf. En wachtte.